ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1842 1384522 1381895 2026-08-27T22:16:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384522 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ದೆಹಲಿ | official_name = ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ | native_name = <!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --> | native_name_lang = | other_name = | image_blank_emblem = Seal_of_the_National_Capital_Territory_of_Delhi.svg | blank_emblem_type = ಸಂಕೇತ | settlement_type = [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು ನಗರ | image_skyline = Delhi Montage.jpg | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ: [[ಕಮಲ ಮಂದಿರ]], [[ಹುಮಾಯೂನನ ಸಮಾಧಿ]], [[ಕನ್ಹಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್]], [[ಅಕ್ಷರಧಾಮ ಮಂದಿರ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್]] | image_size = 250 | image_map = IN-DL.svg | map_caption = Location of Delhi in India | mapsize = | coordinates = {{coord|28|36|36|N|77|13|48|E|display=inline, title}} | established_title1 = ರಾಜಧಾನಿ-ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು | established_date1 = ೧೨೧೪ | established_title2 = ರಾಜಧಾನಿ-ಮೊಘಲ್ ರಾಜವಂಶ | established_date2 = ೧೫೨೬ ^{ನಡುವಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಆಗ್ರಾ | established_title3 = [[ನವ ದೆಹಲಿ]] ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ | established_date3 = ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೧ | established_title4 = ನವ ದೆಹಲಿ-ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜಧಾನಿ | established_date4 = ೧೯೪೭ | established_title5 = ನವ ದೆಹಲಿ-ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ | established_date5 = ೨೬ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ | established_title6 = ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ<ref name="7thAmend56" /><ref name="ReorgAct56" /> | established_date6 = ೧ ನವಂಬರ್ ೧೯೫೬ | established_title7 = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ<ref name=NCTact /> | established_date7 = ೧ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೯೨ |subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ]] | seat_type = ರಾಜಧಾನಿ | seat = [[ನವದೆಹಲಿ]] | parts_type = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು | parts_style = para | p1 = ೧೧ | governing_body = ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ | leader_title = ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ | leader_name = ಅನಿಲ್ ಬೈಜಲ್, ಭಾ.ಆ.ಸೇ<ref>{{cite news|title=Anil Baijal takes over as new Lt Governor of Delhi|url=http://m.timesofindia.com/india/anil-baijal-takes-over-as-new-lt-governor-of-delhi/articleshow/56268275.cms|access-date=31 December 2016|work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|location=Delhi|date=31 December 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170103035905/http://m.timesofindia.com/india/anil-baijal-takes-over-as-new-lt-governor-of-delhi/articleshow/56268275.cms|archive-date=3 January 2017}}</ref> | leader_title1 = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | leader_name1 = [[ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್]] ([[ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ]]) | leader_title2 = ಉಪ ಮು.ಮ. | leader_name2 = ಖಾಲಿ ಇದೆ (ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ರ ನಂತರ) | leader_title3 = ವಿಧಾನಸಭೆ | leader_name3 = ಏಕಸದಸ್ಯ (೭೦ ಸೀಟುಗಳು) | leader_title4 = ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು | leader_name4 = {{plainlist| * [[ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ]] (೩) * [[ಲೋಕಸಭೆ]] (೭) }} | total_type = ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು<!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | area_magnitude = 1 E8 | area_total_km2 = 1484 | area_total_sq_mi = 573 | area_footnotes = <ref name='Delhi Info'>{{cite web|title=Delhi Info|url=http://unccdcop14india.gov.in/about-delhi|website=unccdcop14india.gov.in|access-date=24 November 2020}}</ref> | area_water_sq_mi = 6.9 | area_rank = ೩೧ | elevation_m = 200–250 | elevation_ft = 650–820 <!-- Population, demographics -->| population_footnotes = <ref name="census2011.co.in Delhi" /> | population_total = 16,787,941 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = 29,298 | population_urban_footnotes = <ref name="delhi2011">{{cite web|url=https://www.citypopulation.de/India-Delhi.html?cityid=2925|title=Delhi (India): Union Territory, Major Agglomerations & Towns – Population Statistics in Maps and Charts|work=City Population|access-date=28 February 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302112054/https://www.citypopulation.de/India-Delhi.html?cityid=2925|archive-date=2 March 2017}}</ref> | population_urban = 16,349,831<!--These figures are for main UA of Delhi city as defined by Census of India which is located within Delhi NCT only--> ([[List of million-plus urban agglomerations in India|2nd]]) | population_blank1_footnotes = <ref name="census2011.co.in Delhi" /> | population_blank1_title = [[Municipal Corporation of Delhi|Megacity]] | population_blank1 = 11,034,555 ([[List of cities in India by population|2nd]]) | population_blank2_footnotes = <ref name="UNcities2016" /> | population_blank2_title = [[Metropolitan area|Metro]] (2016) | population_blank2 = 26,454,000<!--These figures are for Extended UA of Delhi including Ghaziabad, Faridabad, Gurgaon and Noida.--> ([[List of metropolitan areas in India|1st]]) | population_demonym = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧೀಕೃತ | demographics1_info1 = {{hlist|[[ಹಿಂದಿ]]|[[ಆಂಗ್ಲ]]<ref name="OLA 2000">{{cite web|url=http://delhi.gov.in/wps/wcm/connect/d09fd2004bd07ad9a305ab56803943f0/Delhi+Official+Languages+Act+2000.pdf?MOD=AJPERES&lmod=-344844204|title=Official Language Act 2000|date=2 July 2003|publisher=Government of Delhi|access-date=17 July 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084459/http://delhi.gov.in/wps/wcm/connect/d09fd2004bd07ad9a305ab56803943f0/Delhi+Official+Languages+Act+2000.pdf?MOD=AJPERES&lmod=-344844204|archive-date=4 March 2016}}</ref> }} | demographics1_title2 = ಇತರೆ | demographics1_info2 = {{hlist| [[ಪಂಜಾಬಿ]]|[[ಉರ್ದು]]<ref name="OLA 2000" /> }} | demographics_type2 = ಜಿಡಿಪಿ {{nobold|(೨೦೧೮–೧೯)}} | demographics2_footnotes = <ref name="Delhi_Budget">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/sites/default/files/Budget%202019-20_English%20for%20CM.pdf|title=Gross State Domestic Product of Delhi|publisher=Planning Department, [[Government of Delhi]]|page=16|access-date=9 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701181101/http://delhiplanning.nic.in/sites/default/files/Budget%202019-20_English%20for%20CM.pdf|archive-date=1 July 2020|url-status=live}}</ref> | demographics2_title1 = [[List of Indian states and union territories by GDP|Nominal]] | demographics2_info1 = {{INRConvert|7.80|lc}} | demographics2_title2 = [[List of Indian states and union territories by GDP per capita|Nominal Per Capita]] | demographics2_info2 = {{INRConvert|365529}} | demographics2_title3 = [[Gross metropolitan product|Metro GDP]]/[[Purchasing power parity|PPP]] (2016) | demographics2_info3 = $370&nbsp;billion<ref name=metrogdp>{{cite web|url=https://www.businessinsider.in/mumbai-is-no-more-the-financial-capital-of-india/articleshow/55667112.cms|title=Mumbai is no more the financial capital of India|publisher=Business Insider India|date=28 November 2016|access-date=13 August 2020|archive-date=12 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112000305/https://www.businessinsider.in/Mumbai-is-no-more-the-financial-capital-of-India/articleshow/55667112.cms|url-status=dead}}</ref> | blank_name_sec2 = [[Human Development Index|HDI]] {{nobold|(೨೦೧೮)}} | blank_info_sec2 = {{nowrap|{{increase}} ೦.೭೪೬<ref name="snhdi-gdl">{{cite web |title=Sub-national HDI – Area Database |url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |website=Global Data Lab |publisher=Institute for Management Research, Radboud University |access-date=25 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |archive-date=23 September 2018 |url-status=live }}</ref> ({{color|green|High}})}} · [[List of Indian states and territories by Human Development Index|5th]] | blank1_name_sec2 = ಸಾಕ್ಷರತೆ {{nobold|(೨೦೧೧)}} | blank1_info_sec2 = ೮೬.೨೧ ಶೇ.<ref name="pc-census2011">{{cite web |title=Census 2011 (Final Data) – Demographic details, Literate Population (Total, Rural & Urban) |url=http://planningcommission.gov.in/data/datatable/data_2312/DatabookDec2014%20307.pdf |website=planningcommission.gov.in |publisher=Planning Commission, Government of India |access-date=3 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127163347/http://planningcommission.gov.in/data/datatable/data_2312/DatabookDec2014%20307.pdf |archive-date=27 January 2018 |url-status=dead }}</ref> | blank2_name_sec2 = ಲಿಂಗಾನುಪಾತ {{nobold|(೨೦೧೧)}} | blank2_info_sec2 = ೮೬೮ [[females|♀]]/1000 [[males|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | timezone = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset = +5.30 | postal_code_type = ಪಿನ್<ref name=pin>{{cite web | url = https://www.indiapost.gov.in/vas/pages/FindPinCode.aspx | title = Find Pin Code | work = [[India Post|Department of Posts]] | access-date = 5 June 2019 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190603225933/https://www.indiapost.gov.in/vas/pages/findpincode.aspx | archive-date = 3 June 2019 | url-status = live }}</ref> | postal_code = ೧೧೦೦೦೦{{ndash}}೧೧೦೦೯೯ | area_code = [[Telephone numbers in India|+91 11]] | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-DL]] | registration_plate = DL | website = {{url|http://delhi.gov.in/}} }} [[ಚಿತ್ರ:Red Fort Delhi.jpg|thumb|right|UNESCOದ ವಿಶ್ವದ ಪಾರಂಪರಿಕಾ ಸ್ಥಳವಾದ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ, ದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು ದೇಶವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳ.]] [[ಚಿತ್ರ:Akshardham_Delhi.jpg|thumb|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:NorthBlock.jpg|thumb|right|1931ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸರಕಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳಿರುವ ಉತ್ತರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದರು]] '''ದೆಹಲಿ''' ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ '''ದಿಲ್ಲಿ''' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ({{lang-hi|दिल्ली}} {{lang-pa|ਦਿੱਲੀ}} {{lang-ur|{{Nastaliq|دلّی}}) ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ ಡೆಲ್ಲಿ'' (ಎನ್‌.ಸಿ.ಟಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲೇ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಮಹಾನಗರ]] ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ]] [[ಮಹಾನಗರ|ಮಹಾನಗರವಾಗಿದೆ]]. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ೧೨.೨೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೫.೯ ದಶಲಕ್ಷ ನಗರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೆಹಲಿ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಎಂಟನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ. (ಇದರಲ್ಲಿ [[ನೋಯ್ಡಾ]], [[ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌]], [[ಫರಿದಾಬಾದ್‌|ಫರಿದಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು [[ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌]] ಸೇರಿವೆ).<ref name="un">{{cite web|url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2|title=World Urbanization Prospects: The 2007 Revision Population Database|accessdate=2009-09-07|publisher=UN|archive-date=2008-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20081218103032/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2|url-status=dead}}</ref>'' NCTಗೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕೆಲವು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು NCT ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ [[ನವದೆಹಲಿ|ನವ ದೆಹಲಿ]]ಯನ್ನೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ದೆಹಲಿಯೆಂದೇ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. NCT ಎನ್ನುವುದು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]]. ದೆಹಲಿಯು [[ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾ ನದಿಯ]] ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ [[ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನ|ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ]] [[ನಿರಂತರ ವಸತಿಯಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸಕ್ಕೆ]] ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name ="asherhabit">{{cite book |last=Asher |first=Catherine B |editor=James D. Tracy |title= City Walls |origyear=2000 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=gSupaU3vVacC&q=delhi+continuously+inhabited |accessdate=2008-11-01|publisher=Cambridge University Press |location= |language= |isbn=0521652219 |pages= 247–281|chapter=Chapter 9:Delhi walled: Changing Boundaries|year=2000}}</ref> [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು]] ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ನಂತರ, ದೆಹಲಿಯು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಜೊತೆಗೆ ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ|ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳ ಮಧ್ಯೆ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗ|ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳೂ]] ಬೆಳೆದವು.<ref>{{cite book |last=Necipoglu |first=Gulru |title= Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |origyear=2002 |chapter-url =https://books.google.com/books?id=UJc2u33fCKQC&dq=delhi+sultanate+political+center+city+delhi&pg=PA16|accessdate=2008-11-01| publisher=BRILL|isbn=9004125930 |pages= 12–43|chapter=Epigraphs, Scripture, and Architecture in the Early Sultanate of Delhi|year=2002}}</ref><ref>{{cite book |last =Aitken |first=Bill|title=Speaking Stones: World Cultural Heritage Sites in India |origyear=2002 |url=https://books.google.com/books?id=lu5jGGQ8fJkC&dq= delhi+continuously +inhabited&pg=PA21|accessdate=2008-11-01|publisher=Eicher Goodearth Limited|isbn=8187780002|pages=264 pages|chapter=|chapter-url= |year=2001}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಕಾಲೀನದ ಹಲವು ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಪುರಾತತ್ವ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ೧೬೩೯ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಷಹಜಹಾನ್‌|ಷಹಜಹಾನ್]] ಹೊಸ [[ಷಹಜಹಾನಬಾದ್‌|ಸುಭದ್ರ ನಗರ]]ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು, ಅದು ೧೬೪೯ ರಿಂದ ೧೮೫೭ರವರೆಗೆ ಮೊಘಲ್ [[ಮೊಘಲ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title=The Encyclopedia Americana: A Library of Universal Knowledge |year=1918 |url= https://books.google.com/books?id=oa1PAAAAMAAJ&dq=delhi+capital+1911&pg=PA621|accessdate=2008-11-01|publisher=Encyclopedia Americana Corp|isbn=|page=621|volume=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Sehgal|first=R.L.|title=Slum Upgradation: Emerging Issue & Policy Implication's |origyear=1998 |url=https://books.google.com/books?id=ONFPAAAAMAAJ&q= shahjanabad+ built|accessdate=2008-11-01|publisher=Bookwell Publications|isbn=8185040184|page=97|chapter=|chapter-url= |year=1998}}</ref> [[ಅರ್ಥರ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌‌ಬೆಲ್‌ (ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ)|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು [[18ನೇ ಶತಮಾನ|18ನೇ]] ಮತ್ತು [[19ನೇ ಶತಮಾನ|19ನೇ]] ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಐದನೇ ಜಾರ್ಜ್‌|ಜಾರ್ಜ್ ವಿ]] ದೆಹಲಿಯನ್ನೇ ರಾಜಧಾನಿಯೆಂದು ಮತ್ತೆ ಘೋಷಿಸುವವರೆಗೆ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಆಡಳಿತ|ಕಂಪೆನಿ ಆಡಳಿತ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್ಯ]] ಹೀಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ [[ಕೋಲ್ಕೊತ್ತಾ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ವೇ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[1920ನೇ ದಶಕ|1920ರ ದಶಕ]]ದಲ್ಲಿ ಹಳೇ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರ [[ನವದೆಹಲಿ|ನವ ದೆಹಲಿ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book |last=Vale|first=Lawrence J.|title=Architecture, power, and national identity|year=1992 |url=https://books.google.com/books?id=3Fm3XlYuSzAC&dq=delhi+capital+india+calcutta+george&pg=RA1-PA88| accessdate=2008-11-01|publisher=Yale University Press |isbn=030004958|pages=88–100|chapter=|chapter-url=}}</ref> ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್ಯ]] ಸಿಕ್ಕಾಗ, ನವದೆಹಲಿಯನ್ನು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆ|ಸರ್ಕಾರ ಪೀಠ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನವ ದೆಹಲಿ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬರುವ ವಲಸಿಗರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿ [[ಬಹು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ|ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್‌]] ಮಹಾನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವುಳ್ಳ ಸರಾಸರಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ತ್ವರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು [[ನಗರೀಕರಣ|ನಗರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ]] ಇಂದು ದೆಹಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref name="dayal">{{cite journal |last=Dayal |first=Ravi |year=2002 |date=July 2002 |title=A Kayastha's View |journal=Seminar (Web Edition) |issue=515 |url=http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20ravi%20dayal.htm |accessdate=2007-01-29}}</ref> ದೆಹಲಿಯಿಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇರುವ ನಗರ­ಗ­ಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು­ಕೊಂಡಿದೆ. 1990ರಿಂದ 2014ರ ಅವಧಿ­ಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂ­ಡಿದ್ದು ಈಗಿನ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2.5 ಕೋಟಿ ಎಂದು ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ ರಾಜಧಾನಿ ಟೋಕಿಯೊ (೩.೭೮ ಕೋಟಿ) ಇದೆ.(೧೨-೭-೨೦೧೪ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೧೨-೭-೨೦೧೪) == ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದಟ್ಟನೆಯ ನಗರಗಳು == ;ದೆಹಲಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಜನದಟ್ಟನೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ. *ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿ (ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ೧೨-೭-೨೦೧೪) : {| class="wikitable" |- ! ರ‍್ಯಾಂಕ್‘!!ನಗರ!!ದೇಶ|| ಜನಸಂಖ್ಯೆ |- |೧.||ಟೋಕಿಯೋ ||ಜಪಾನ್||3.78. ಕೋಟಿ |- |೨.||ದೆಹಲಿ ||ಭಾರತ ||2.49 ಕೋಟಿ |- |೩.||ಶಾಂಘೈ ||ಚೀನಾ ||2.29 ಕೋಟಿ |- |೪.||ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿ||ಮೆಕ್ಸಿಕೊ||2.08 ಕೋಟಿ |- |೫.||ಸಾವೋಪೋಲೋ || ಬ್ರೆಜಿಲ್‘|| 2.08ಕೋಟಿ |- |೬||ಮುಂಬಯಿ||ಭಾರತ || 2.07ಕೋಟಿ |- |೧೪||ಕೊಲ್ಕೊತಾ|| ಭಾರತ||1.47 ಕೋಟಿ |- |೩೧||ಬೆಂಗಳೂರು ||ಭಾರತ||90.71ಲಕ್ಷ |- |೩೨|| ಚನ್ನೈ || ಭಾರತ |||90.62.ಲಕ್ಷ |- |೩೯||ಹೈದರಾಬಾದ್|| ಭಾರತ||86.70ಲಕ್ಷ |- |೪೬|| ಅಹಮದಾಬಾದ್‘||ಭಾರತ||71.16ಲಕ್ಷ |} == ಉತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == "ದೆಹಲಿ" ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನೂ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಲವು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ನಾಮದಾತದ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೆಂದರೆ, [[ಮೌರ್ಯ ರಾಜವಂಶದ]] [[ರಾಜ|ದೊರೆ]] ''ದಿಲ್ಲು'' ಅಥವಾ ''ದಿಲು'' ನಗರದ [[ಮೂಲಪುರುಷ|ಮೂಲ ಪುರುಷ]]ನಾಗಿದ್ದು, ಈತ ೫೦ BC ಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ.<ref name="dhillu">{{cite book |last=Bakshi|first=S.R.|title=Delhi Through Ages|origyear=2002 |S_590M3 cIx fi7Y1OFIk-cK9g|publisher=Anmol Publications PVT. LTD|isbn=8174881387|page=2|chapter=|chapter-url= |year=1995}}</ref><ref name="ecosurv1">{{cite web |url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |title=Chapter 1: Introduction |accessdate=2006-12-21 |work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006 |publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi |pages=1–7 |archive-date=2016-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113174155/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="geobritish">{{cite book |last=Smith|first=George|title=The Geography of British India, Political & Physical|year=1882 |url=https://books.google.com/books?id=C20DAAAAQAAJ&q=raja+delhi+BC|accessdate=2008-11-01|publisher=J. Murray| isbn=| pages=216–217|chapter=|chapter-url=}}</ref> [[ಥಾರ್‌ ರಜಪೂತರು]] ನಗರವನ್ನು ಕರೆಯುವಾಗ [[ಹಿಂದಿ]]/[[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತ್‌]] ಪದ ''ದಿಲಿ'' ("ಬಂಧಮುಕ್ತ")ಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜಾ ಧಾವ ಕಟ್ಟಿಸಿದ [[ದೆಹಲಿಯ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬ|ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಂಬ]]ದ ಅಡಿಪಾಯ ಬಲಹೀನವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಂತರ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="geobritish" /> ರಜಪೂತರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ''ದೆಹಲಿವಾಲ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ncertVII">{{cite web|url=http://ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm|title=Our Pasts II, History Textbook for Class VII|accessdate=2007-07-06|publisher=NCERT|archive-date=2007-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070623140748/http://www.ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ''ದೆಹಲೀಜ್‌'' ಅಥವಾ ''ದೆಹಲಿ'' ಪದ ಭಾಷಾಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡು ಉಂಟಾದ ''ದಿಲ್ಲಿ'' ಯಿಂದ ದೆಹಲಿ ಪದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ದಿಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ್ತಿಲು ಎಂಬರ್ಥ-ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿ ನಂತಿರುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಗರ.<ref name="cohen">{{cite journal|last = Cohen |first=Richard J. |year=1989 | date = October–December 1989 |title=An Early Attestation of the Toponym Dhilli |url = https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_october-december-1989_109_4/page/513 | journal = Journal of the American Oriental Society | volume = 109 | issue = 4 |pages=513–519 | doi = 10.2307/604073 |jstor=604073 | issn=0003-0279 }}</ref> ನಗರದ ಮೂಲ ಹೆಸಲು ದಿಲ್ಲಿಕಾ ಎಂದು ಇನ್ನೊಂದು ವಾದ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name=" dhilika ">{{cite encyclopedia |title=Chauhans (Cahamanas, Cauhans) |accessdate=2006-12-22 |last=Austin |first=Ian |coauthors=Thhakur Nahar Singh Jasol |encyclopedia=The Mewar Encyclopedia |publisher=mewarindia. com |url=http://www.mewarindia.com/ency/chat.html |archive-date=2006-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061114120751/http://mewarindia.com/ency/chat.html |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|ದೆಹಲಿಯ ಇತಿಹಾಸ}} [[ಚಿತ್ರ:Qutab.jpg|thumb|left|[37]ರಲ್ಲಿ, ಕುತುಬ್‌ ಮಿನಾರ್‌ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಾಧಾರಿತ ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮಿನಾರತ್‌ ಆಗಿದೆ.[39]]] [[ಚಿತ್ರ:Humayun's Tomb Delhi.jpg|thumb|left|1560ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಹುಮಾಯೂನನ ಸಮಾಧಿಯು ಮೊಘಲ್‌ ಸಮಾಧಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆ.[41]]] [[ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವ|BC]] ಅಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದೆ,<ref name="tourhist">{{cite web|url=http://www.indiatourism.com/ delhi-history/index.html|title=Delhi History |accessdate=2006-12-22 |work=Delhi Tourism |publisher=Advent InfoSoft (P) Ltd }}</ref> *ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮಾಹೊಸ ವಸತಿಗಳಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ [[ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನ|ಕ್ರಿ.ಪೂ 6ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ]] ಅದು [[ನಿರಂತರ ವಸತಿಯಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ.<ref name="asherhabit" /> *ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಪುರಾಣ [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಬರುವ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜಧಾನಿ [[ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ|ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥವೇ]] ಈಗಿನ ದೆಹಲಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="ecosurv1" /> [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಳು ಬೆಳೆದವು(c. ೩೦೦ BC).<ref name="tourhist" /> ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. *[[ತೋಮರ]] ವಂಶಜರು ೭೩೬ [[ಕ್ರಿ.ಶ|ad]]ಯಲ್ಲಿ ಲಾಲ್ ಕೋಟ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೧೮೦ರಲ್ಲಿ [[ಅಜ್ಮೀರ್‌|ಅಜ್ಮೀರ್‌ನ]] [[ರಜಪೂತ]] [[ಚೌಹಾಣ|ಚೌಹಾಣರು]] ಲಾಲ್ ಕೋಟ್‌ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ಕಿಲಾ ರೈ ಪಿಥೋರ]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು. ೧೧೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್‌|ಅಪ್ಘಾನ್‌]]ನ [[ಮಹಮದ್ ಘೋರಿ|ಮಹಮದ್ ಘೋರಿಯು]] ಚೌಹಾಣ ರಾಜ [[ಮೂರನೇ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ|ಮೂರನೇ ಪ್ರಥ್ವಿರಾಜ]] ಚೌಹಾಣ್‌ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.<ref name="ecosurv1" /> *೧೨೦೬ರಲ್ಲಿ, [[ಗುಲಾಮಿ ರಾಜವಂಶದ|ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿ]]ಯ ಮೊದಲ ದೊರೆ [[ಕುತುಬ್ದೀನ್‌ ಐಬಕ್‌]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದೇ ವೇಳೆ [[ಕುತುಬ್‌ ಮಿನಾರ್‌]] ಮತ್ತು ''ಖುವಾಟ್-ಅಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ'' (ಇಸ್ಲಾಂ ಶಕ್ತಿ) ಅನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಕುತುಬ್ದೀನ್‌ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಇದು ಈಗಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೇಯ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ecosurv1" /><ref name="Quwwat">{{cite web |url=http://whc.unesco. org/ archive/ periodic reporting/cycle01/section2/233-summary.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060524155833/http://whc.unesco.org/archive/periodicreporting/cycle01/section2/233-summary |archivedate=2006-05-24 |title=India: Qutb Minar and its Monuments, Delhi |accessdate=2006-12-22 |work=State of Conservation of the World Heritage Properties in the Asia-Pacific Region: : Summaries of Periodic Reports 2003 by property, Section II |publisher=[[UNESCO]] World Heritage Centre |pages=71–72 |url-status=live }}</ref> *ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿಯ ಪತನದ ನಂತರ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಳಿದ ತುರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನ್‌ನ ರಾಜವಂಶಗಳಾದ [[ಖಿಲ್ಜಿ ಸಂತತಿ]], [[ತುಘಲಕ್‌ ಸಂತತಿ]], [[ಸಯ್ಯಿದ್‌ ಸಂತತಿ]] ಮತ್ತು [[ಲೋಧಿ ಸಂತತಿ|ಲೋಧಿ ಸಂತತಿಯ]] ದೊರೆಗಳು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವುಗಳನ್ನು [[ದೆಹಲಿಯ ಏಳು ನಗರಗಳು|ದೆಹಲಿಯ ಏಳು ನಗರಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.sfusd.k12. ca.us/schwww/sch618/ Ibn_Battuta /Battuta 's_Trip_Seven.html |title=Battuta's Travels: Delhi, capital of Muslim India |publisher=Sfusd.k12.ca.us |date= |accessdate=2009-09-07 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೆಹಲಿಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸುಲ್ತಾನರು ತಮ್ಮ [[ಹಿಂದೂ]] ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ೧೩೯೮ರಲ್ಲಿ [[ತಿಮುರ ಲೆಂಕ್‌|ತಿಮೂ ಲೆಂಕ್‌]] ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದನು. ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ತಿಮೂರ್ ನಗರವನ್ನು ದೋಚಿ, ನಾಶಪಡಿಸಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು.<ref>{{cite web |url=http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/timurid.html |title=The Islamic World to 1600: The Mongol Invasions (The Timurid Empire) |publisher=Ucalgary.ca |date= |accessdate=2009-09-07 |archive-date=2009-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816204247/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/islam/mongols/timurid.html |url-status=dead }}</ref> *ಸುಲ್ತಾನರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ [[ಸೂಫಿ ತತ್ವ|ಸೂಫಿ ತತ್ವದ]] ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="sufi">{{cite web|url=http://www.saag.org/common/uploaded_files/paper924.html|title=Sufism in India: Its Origin, History and Politics|accessdate=2007-01-20 |last=Upadhyay|first=R|date=16 February 2004|publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> *೧೫೨೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಮೊದಲ ಪಾಣಿಪತ್‌ ಕದನ|ಮೊದಲ ಪಾಣಿಪತ್‌ ಕದನದಲ್ಲಿ]] [[ಜಾಹೀರುದ್ದೀನ್‌ ಬಾಬರ್‌|ಜಾಹಿರುದ್ದೀನ್ ಬಾಬರ್]] ಕೊನೆಯ ಲೋಧಿ ಸುಲ್ತಾನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ [[ಮೊಘಲ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ದೆಹಲಿ, [[ಆಗ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಹೋರ್‌|ಲಾಹೋರ್‌ನಿಂದ]] ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="ecosurv1" /> *೧೫೪೦ರಿಂದ ೧೫೫೬ರವರೆಗಿನ [[ಷೇರ್‌ ಷಹಾ ಸೂರಿ|ಷೇರ್‌ ಷಹಾ ಸೂರಿಯ]] ೧೬ ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಆಳಿತು.<ref name="shershah">{{cite web |url=http://www.indhistory.com/sher-shah-suri.html |title=Sher Shah - The Lion King |accessdate=2006-12-22 |work=India's History : Medieval India |publisher=indhistory.com |archive-date=2006-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061212214725/http://www.indhistory.com/sher-shah-suri.html |url-status=dead }}</ref> *೧೫೫೩–೧೫೫೬ ವೇಳೆ, [[ಹೇಮು|ಹೇಮುವು]] ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಹೂಮಾಯೂನ್‌ನ ಸೇನಾಪಡೆಯನ್ನು ಆಗ್ರಾ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ದೆಹಲಿ ಗದ್ದುಗೆ ಏರಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ (1556)|ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಬರ್‌|ಅಕ್ಪರ್‌]]ನ ನೇತೃತ್ವದ ಮೊಘಲರ ಸೇನಾಪಡೆ, ಹೇಮು ಪಡೆಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="AG">ಅಕ್ಬರ್‌ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌,ಶ್ರಿವಾತ್ಸವ,A.L.ಸಂ.೧ ಪುಟಗಳು ೨೪–೨೬</ref><ref name="HFHH">ಹಿಮು-ಎ ಫಾರ್ಗಟನ್‌ ಹಿಂದೂ ಹಿರೊ," ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ, ಪು೧೦೦</ref><ref name="MHI 2">ಕಾರ್‌,L.ಕರ್ನಲ್‌ H.C."ಭಾರತದ ಸೈನಿಕ ಇತಿಹಾಸ"' ಕಲ್ಕತ್ತಾ ೧೯೮೦,ಪು ೨೮೩</ref> *ನಂತರ [[ಷಹ ಜಹಾನ್‌‌|ಷಾಹ್ ಜಹಾನ್‌]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ನಗರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟನು(''[[ಷಹಜಹಾನಬಾದ್‌]]'' ), ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''"ಹಳೇ ನಗರ"'' ಅಥವಾ ''"ಹಳೆದೆಹಲಿ"'' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ೧೬೩೮ರ ನಂತರ ಈ ಹಳೇ ನಗರ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೧೬೮೦ರ ಬಳಿಕ, ಹಿಂದೂ [[ಮರಾಠರು]] ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ತಗ್ಗಿತು.<ref>{{cite book |last = Thomas |first = Amelia |title = Rajasthan, Delhi and Agra |publisher = Lonely Planet |isbn = 1741046904, 9781741046908}}</ref> *ಬಲಹೀನವಾಗಿದ್ದ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ [[ಕರ್ನಾಲ ಕದನ|ಕರ್ನಾಲ ಕದನದಲ್ಲಿ]] ಸೋತಿತಲ್ಲದೆ, ವಿಜಯೀ [[ನಾದಿರ್ ಷಾ|ನಾದಿರ್ ಷಾನ]] ಪಡೆಗಳು ದೆಹಲಿಗೆ ನುಗ್ಗಿ [[ನವಿಲಿನ ಸಿಂಹಾಸನ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬೊಕ್ಕಸವನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದವು.<ref>[http://www. avalan chepress.com/Soldier_Shah.php ಇರಾನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ರಾಜ್‌]</ref> ೧೭೫೨ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊಘಲ ಗದ್ದುಗೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊಣೆ ಮರಾಠರ ಹೆಗಲಿಗೆ ಬಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last = Gordon |first = Stewart |title = The Marathas 1600-1818, Volume 2 |publisher = Cambridge University Press, 1993 |isbn = 0521268834, 9780521268837}}</ref> *೧೭೬೧ರಲ್ಲಿ, [[ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನ|ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ]] ಮರಾಠರು ಸೋತ ನಂತರ [[ಅಹಮದ್ ಷಾ ಅಬ್ದಾಲಿ|ಅಹಮದ್ ಷಾ ಅಬ್ದಾಲಿಯು]] ದೆಹಲಿ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದನು. ೧೮೦೩ರಲ್ಲಿ, [[ಅರ್ಥರ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌‌ಬೆಲ್‌ (ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ)|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಸೇನಾಪಡೆ ದೆಹಲಿ ಬಳಿ ಮರಾಠ ಸೇನೆಯನ್ನು [[ದೆಹಲಿ ಕದನ|ಸದೆಬಡಿದು]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite book |last = Mayaram |first = Shail |title = Against history, against state: counterperspectives from the margins Cultures of history |year = 2003 |url = https://archive.org/details/againsthistoryag0000maya |publisher = Columbia University Press, 2003 |isbn = 0231127316, 9780231127318}}</ref> *[[೧೮೫೭ರ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|೧೮೫೭ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ]] ನಂತರ, ದೆಹಲಿಯು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಣಿ]]ಯ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯನ್ನು [[ಪಂಜಾಬ್‌‌ (ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಭಾರತ)|ಪಂಜಾಬ್‌]]ನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ecosurv1" /> ೧೯೧೧ರಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಭಾರತ|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಭಾರತದ]] ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಕೋಲ್ಕೊತ್ತಾ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ]]ದಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ== *ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಎಡ್ವಿನ್ ಲ್ಯುಟೈನ್ಸ್]] ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ತಂಡ [[ನವದೆಹಲಿ|ನವ ದೆಹಲಿ]]ಯೆಂಬ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯೪೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ರಂದು ದೇಶ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಇತಿಹಾಸ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ''ಲ್ಯುಟೈನ್ಸ್' ದೆಹಲಿ'' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ನವದೆಹಲಿಯನ್ನು [[ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ|ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. *[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆ|ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]] ವೇಳೆ [[ಪಂಜಾಬ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸಿಂಧ್|ಸಿಂಧ್‌]]ನ ಸಾವಿರಾರು [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್‌|ಸಿಖ್]] ನಿರಾಶ್ರಿತರು ದೆಹಲಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತೆಯೇ ನಗರದ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ]] ವಲಸೆ ಹೋದರು. *ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು]] ಅವರ ಸಿಖ್ ಅಂಗರಕ್ಷಕರು ಹತ್ಯೆಗೈದ ಬಳಿಕ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೩೧, ೧೯೮೪ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು-ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ [[1984 ಸಿಖ್‌ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆ|ಸಿಖ್‌ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಸಿಖ್ಖರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದು ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದು, ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="migrationbirth">{{cite news |title=Fall in Delhi birth rate fails to arrest population rise |url=http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010311230300.htm |date=2005-01-03 |accessdate=2006-12-19 |work=The Hindu |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604194955/http://www.hindu.com/2005/01/03/stories/2005010311230300.htm |url-status=dead }}</ref> *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|೧೯೯೧ರ ಸಂವಿಧಾನ(69ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯಿದೆ]]ಯು ದೆಹಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ದೆಹಲಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="NCTact">{{cite web|url=http://indiacode. nic. in/coiweb/amend/ amend69.htm|title=THE CONSTITUTION (SIXTY-NINTH AMENDMENT) ACT, 1991|accessdate=2007-01-08|work=THE CONSTITUTION (AMENDMENT) ACTS, THE CONSTITUTION OF INDIA|publisher=National Informatics Centre, Ministry of Communications and Information Technology, Government of India}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು]] ರಚಿಸಲು ದೆಹಲಿಗೆ ಈ ಕಾಯಿದೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="NCTact" /> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಂದು, ಸಶಸ್ತ್ರ ಉಗ್ರರು [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಭಾರತದ ಸಂಸತ್]] ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ [[2001 ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್‌ ದಾಳಿ|ದಾಳಿ]] ನಡೆಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ಆರು ಮಂದಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹತರಾದರು.<ref>{{cite news |title=Terrorists attack Parliament; five intruders, six cops killed |url=http://www.rediff.com/news/2001/dec/13parl1.htm |work=rediff.com |date=December 13, 2001 |accessdate=2008-11-02 }}</ref> *ಈ ದಾಳಿಯ ಹಿಂದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ-ಮೂಲದ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ತಂಡಗಳ ಕೈವಾಡವಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರಿ ದೊಡ್ಡ [[2001–2002 ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕದನ ವಿರಾಮ|ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಉದ್ಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title= India and Pakistan: Who will strike first?|url= http://www.economist.com/printedition/displayStory.cfm?Story_ID=917228|publisher= Economist|date=December 20, 2001 |accessdate=2008-11-02}}</ref>[[29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005 ದೆಹಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ|ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2005]] ಮತ್ತು [[2008 ದೆಹಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008]]ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೬೨<ref>{{cite web|url=http://www. news24.com/ News24 /World/News/0,,2-10-1462_1826434,00.html |title=Delhi blasts death toll at 62: World: News: News24 |publisher=News24.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ಮತ್ತು ೩೦<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Serial_blasts_rock_Delhi_18_dead/articleshow/3479914.cms |title=Serial blasts rock Delhi; 30 dead, 90 injured-India-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ನಾಗರಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ==ದೆಹಲಿ ಆಡಳಿತ ಸಮಸ್ಯೆ== ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ದೆಹಲಿ, ಅತ್ತ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವೂ ಅಲ್ಲ, ಇತ್ತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯವೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರಿ­ದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತವು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ (ಶಾಸಕರ) ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ­ದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ­ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಇದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನ­ಮಾನ ಸಿಗಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕೂಗು ಕೇಳಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರವು 2003ರಲ್ಲಿಯೇ ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನೂ ಮಂಡಿಸ­ಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿರುವ ಈ ಮಸೂದೆ ಇದುವರೆಗೂ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಬದಲಿಗೆ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ­ಯನ್ನಾಗಿ 1911ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. 2011ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿ ಘೋಷಣೆಗೆ 100 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ­ದರು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ದೆಹಲಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ 1991ರ ಮುಂಚೆ ದೆಹಲಿ ಕೇಂದ್ರಾ­ಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಮಂಡಳಿಯು ಇದರ ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರ ಇತ್ತು. ಆನಂತರ ಸಂವಿಧಾನದ 69ನೆ ತಿದ್ದು­ಪಡಿ ಅನ್ವಯ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೈಬಿಟ್ಟು ದೆಹಲಿಯ ಹೆಸರನ್ನೂ ಬದಲಾ­ಯಿಸಿ, ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜ­ಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯ­ಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಣೆ­ ವಿಧಾನ ಸಭೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸ­ಲಾಯಿತು. ಮಂತ್ರಿ­ಮಂಡಳ, ಅದ­ಕ್ಕೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನಿಗದಿಪಡಿಸ­ಲಾಯಿತು. ವಿಧಾನ­ಸಭೆಗೆ ಇರುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದೆಹಲಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ದೆಹಲಿ ವಿಶೇಷ ದರ್ಜೆಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ­ವಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯಂತೆಯೇ ಪುದುಚೆರಿ ಕೂಡ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾ-­ವಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ನಂತರ ನಡೆದ ಮೂರು ಚುನಾವಣೆ­ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವೇ ಅಧಿಕಾರದ ರುಚಿ ಅನುಭವಿ­ಸಿತು. 2013ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆ­ಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಎರಡನೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿತು. 49 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. ದೆಹಲಿಯು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯಲು ಹಲವು ಅಡಚಣೆಗಳಿವೆ. ಡಿಡಿಎ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ದೆಹಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಭೂಮಿಯು ದೆಹಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಡಿಡಿಎ) ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಭೂಮಿ ವಶಪಡಿಸಿ­ಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ವ್ಯವಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರ­ಣ­­ದಡಿ ‘ಡಿಡಿಎ’ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವ­ಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಯ್ದೆ–ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಇಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊ­ಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊ­ಪಾಲಿಟನ್ ಪಡೆ­ಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ವಹ­ಣೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣ­ವಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಾದ ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ, ಮೂಲ­ಸೌಕರ್ಯ, ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹೊಣೆ­ಗಾ­ರಿಕೆ­ಯನ್ನು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊ­ರೇಷನ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1992­ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ 74ನೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅನ್ವಯ, ದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊ­ರೇಷನ್ ಪುನರ್ ರಚನೆಗೊಂಡಿತು. 272 ಸದಸ್ಯರ ಈ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1997­ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿಕಾರದ ರುಚಿ ನೋಡಿ­ದರೆ, 2007ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 2012ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೂರು ಪಾಲಿಕೆಗಳಾಗಿ (ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ) ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಪಾಲಿಕೆಗಳು ಈಗಲೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇವೆ. ಪಾಲಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೇ ಭರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೌರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಲ್ಯೂಟಿಯೆನ್ಸ್ ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರು, ಸಂಸದರು, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು ನೆಲೆಸಿ­ದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ವಹಣೆ­ಯನ್ನು ಚುನಾಯಿತರಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರು ಇರುವ ನವದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಮಂಡಳಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಕಂಟೋನ್‌ಮೆಂಟ್ ಮಂಡಳಿಯು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:YamunaRiver.jpg|thumb|ದೆಹಲಿಯ ಬಳಿಯ ಯಮುನಾ ನದಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Indiagatelightening.jpg|thumb|ನವದೆಹಲಿಯ ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌ ಹತ್ತಿರದ ಮಿಂಚಿನ ಕಂಬಗಳು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ದೆಹಲಿಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ದೆಹಲಿಯು ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ(ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಪಟ್ಟಣಗಳು) ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ(ಪ್ರದೇಶವು, ನವದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ.<ref>{{cite web |url=http://www.ndmc.gov.in/AboutNDMC/NNDMCAct.aspx |title= Introduction|accessdate=2007-07-03 |work=THE NEW DELHI MUNICIPAL COUNCIL ACT, 1994 |publisher=New Delhi Municipal Council}}</ref> ದೆಹಲಿ ವಿಕಸನಶೀಲನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸರೂಪ್ ನಗರವಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಜೋರ್ಕಿವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಜಾಫ್‌ಘರ್ ಇದ್ದು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯಿದೆ.(ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಮೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ). ಶಾಹ್ದಾರಾ ಮತ್ತು ಭಜನ್ಪುರ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಪೂರ್ವ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಇವು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಹೌದು.ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಗಳೆನ್ನಲಾದ ನೋಯ್ಡಾ ಮತ್ತು DLFಅನ್ನು NCR ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಚಿತ್ರವೇನೆಂದರೆ, ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಹರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲಂಡನ್‌ಗಿಂತ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಥೇಮ್ಸ್ ನದಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಹೀತ್ ಬೆಟ್ಟ ಉತ್ತರದ ಮೊದಲ ಗಡಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯು ನದಿ ಬಳಿ ಯಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಯು ಪ್ಯಾಡ್ಡಿಂಗ್ಟನ್-ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ) ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲೇ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತರದ ಗಡಿ ಹಿಂದೆ ಕಾನ್ಹಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಆಗಿತ್ತು, ಅಂತೆಯೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿ NH೮ ಆಗಿತ್ತು. ದೆಹಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಯದ್ವಾತದ್ವಾ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದ ಬಯಲು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಒಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಂತೆಯೇ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಜಲ ಬೆಟ್ಟಗಳಿವೆ([[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] [[ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅರಾವಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗುಲು).ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಬೃಹತ್ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಅವು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗಿವೆ. ನಗರದ ಗಡಿ ಯಮುನಾ ನದಿ. ದೆಹಲಿ ನಗರದ ಭಾಗವಾಗಿರದ ನದಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ|ಮೆಟ್ರೋ]] ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳು ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ. ನವ ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಸಮಗ್ರತೆಯು ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕಿದೆ. ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ ಈಗಲೂ NCRನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲ. ದೆಹಲಿಯು[[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಭಾರತದ ಉತ್ತರ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಹರಿಯಾಣ]] ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಭಾಗವು [[ಗಂಗಾನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಗಂಗಾನದಿಯ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]]ದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ದೆಹಲಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಯಮುನಾ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶವು ಕೃಷಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ [[ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು|ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣ]]ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಈ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪದೇ ಪದೇ [[ನೆರೆಗಳು|ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ]] ತುತ್ತಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ೩೧೮ ಮೀಟರ್‌ (೧,೦೪೩ ಅಡಿ) <ref name="gisridge">{{cite web |url = http://www.fig.net/pub/fig_2002/Ts3-9/TS3_9_mohan. pdf |title = GIS-Based Spatial Information Integration, Modeling and Digital Mapping: A New Blend of Tool for Geospatial Environmental Health Analysis for Delhi Ridge |accessdate = 2007-02-03 |last = Mohan |first = Madan |year = 2002 |date = April 2002 |format = PDF |work = Spatial Information for Health Monitoring and Population Management |publisher = FIG XXII International Congress |pages = p5 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎತ್ತರವಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. [[ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ|ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ]]ಯು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದ ಪವಿತ್ರ ನದಿಯಾಗಿರುವ ಯಮುನಾ ನದಿಯು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ನದಿಯಾದ [[ಹಿಂದೊನ್‌ ನದಿ|ಹಿಂದೊನ್‌ ನದಿಯು]] ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ದೆಹಲಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗ ವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯು [[ಭಾರತದ ಭೂಕಂಪ ವಿಪತ್ತು ವಲಯದ ರಚನೆ|ಭೂಕಂಪ ಪ್ರದೇಶ-IV]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಪ್ರಮುಖ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದು.<ref name="hazardprofile">{{cite web|url=http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf|title=Hazard profiles of Indian districts|accessdate=2006-08-23 |work=National Capacity Building Project in Disaster Management |publisher=[[UNDP]] |archiveurl =https://web.archive.org/web/20060519100611/http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf |archivedate=2006-05-19 }}</ref> === ವಾಯುಗುಣ === {{See also|ದೆಹಲಿಯ ವಾಯುಗುಣ}} ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬೇಸಿಗೆಯಿದ್ದು, ವಿಪರೀತವಾದ ಉಷ್ಣ ಹವೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ [[ಮಾನ್ಸೂನ್|ಮುಂಗಾರು]] ಮಾರುತವೂ ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಡೆಗೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನದಿಂದ ಬಿಸಿಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮರಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೆಹಲಿಯ ಬೇಸಿಗೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ಇದನ್ನು [[ಲೂ (ಗಾಳಿ)|ಲೂ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಉಷ್ಣ ಹವಾಗುಣವಿರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತ ಬರುವುದರಿಂದ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಬಿಡುವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲವು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಜನವರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರಿ ಹಿಮದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೂರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fog">{{cite news| work=The Hindu| url=http://www.hindu.com/2005/01/07/stories/2005010719480300.htm| title=Fog continues to disrupt flights, trains| date=2006-01-07| accessdate=2006-05-16| archive-date=2005-01-13| archive-url=https://web.archive.org/web/20050113001515/http://www.hindu.com/2005/01/07/stories/2005010719480300.htm| url-status=dead}}</ref> ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು −೦.೬ [[ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌|°C]] (೩೦.೯ [[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೈಟ್‌|°F]]) ಯಿಂದ ೫೫ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="coldDelhi">{{cite news| publisher=Hindustan Times|url= http://www.hindustantimes.com/news/181_1593200,000600010001.htm| title=At 0.2 degrees Celsius, Delhi gets its coldest day| date=2006-01-08| accessdate=2006-0429|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060111153439/http://www.hindustantimes.com/news/181_1593200,000600010001.htm |archivedate=2006-01-11}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನ ೨೫&nbsp;°C (೭೭&nbsp;°F) ಆಗಿದ್ದು, ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ೧೩&nbsp;°Cಯಿಂದ ೩೨&nbsp;°Cವರೆಗೆ (೫೬&nbsp;°F ಯಿಂದ ೯೦&nbsp;°F) ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="weatherbase">{{cite web | publisher=Canty and Associates LLC | url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=28124&refer=&units=metric | title=Weatherbase entry for Delhi | accessdate=2007-01-16 | archive-date=2011-09-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110907174813/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=28124&refer=&units=metric | url-status=dead }}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ೭೧೪ ಮಿಲಿ ಮೀಟರ್‌ನಷ್ಟಿದ್ದು (೨೮.೧ ಅಂಗುಲಗಳು), ಈ ಪೈಕಿ ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ecosurv1" /> ದೆಹಲಿಗೆ ಮುಂಗಾರು ಮಾರುತ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಜೂನ್‌ ೨೯ರಂದು ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="hindumonsoon">{{cite news |first= Vinson |last= Kurian |title= Monsoon reaches Delhi two days ahead of schedule|url=http://www.thehindubusinessline.com /2005/06/28/stories /2005062800830200.htm |work= |publisher=The Hindu Business Line |date=28 June 2005 |accessdate=2007-01-09 }}</ref> {{Infobox Weather <!-- Important: remove all unused fields--> |collapsed=Yes <!--Any entry in this line will make the template initially collapsed. Leave blank or remove line for uncollapsed.--> |metric_first= Yes <!--Any entry in this line will display metric first. Leave blank or remove line for imperial.--> |single_line=Yes <!--Any entry in this line will display metric and imperial units on same line. Leave blank or remove line for seperate lines--> |location =Delhi |Jan_Hi_°C =18 |Jan_REC_Hi_°C = 29 |Feb_Hi_°C =23 |Feb_REC_Hi_°C = 32 |Mar_Hi_°C =28 |Mar_REC_Hi_°C = 37 |Apr_Hi_°C =36 |Apr_REC_Hi_°C = 42 |May_Hi_°C =39 |May_REC_Hi_°C = 50 |Jun_Hi_°C =37 |Jun_REC_Hi_°C = 52 |Jul_Hi_°C =34 |Jul_REC_Hi_°C = 43 |Aug_Hi_°C =33 |Aug_REC_Hi_°C = 42 |Sep_Hi_°C =33 |Sep_REC_Hi_°C = 38 |Oct_Hi_°C =31 |Oct_REC_Hi_°C = 37 |Nov_Hi_°C =27 |Nov_REC_Hi_°C = 35 |Dec_Hi_°C =21 |Dec_REC_Hi_°C = 32 |Year_Hi_°C =30 |Year_REC_Hi_°C = 45 |Jan_Lo_°C =7 |Jan_REC_Lo_°C = -0.6 |Feb_Lo_°C =11 |Feb_REC_Lo_°C = 0 |Mar_Lo_°C =15 |Mar_REC_Lo_°C = 6 |Apr_Lo_°C =22 |Apr_REC_Lo_°C = 12 |May_Lo_°C =26 |May_REC_Lo_°C = 16 |Jun_Lo_°C =27 |Jun_REC_Lo_°C = 21 |Jul_Lo_°C =27 |Jul_REC_Lo_°C = 21 |Aug_Lo_°C =26 |Aug_REC_Lo_°C = 20 |Sep_Lo_°C =24 |Sep_REC_Lo_°C = 20 |Oct_Lo_°C =19 |Oct_REC_Lo_°C = 13 |Nov_Lo_°C =13 |Nov_REC_Lo_°C = 7 |Dec_Lo_°C =8 |Dec_REC_Lo_°C = 2 |Year_Lo_°C = 18.5 |Year_REC_Lo_°C = -0.6 <!-- Optional: This is total Precipitation. Rain & Snow fields can be used instead if Precip is NOT filled in --> |Year_Precip_inch = 28.1 |Jan_Precip_inch =0.9 |Feb_Precip_inch =0.8 |Mar_Precip_inch =0.6 |Apr_Precip_inch =0.4 |May_Precip_inch =0.6 |Jun_Precip_inch =2.8 |Jul_Precip_inch =9.3 |Aug_Precip_inch =9.3 |Sep_Precip_inch =4.4 |Oct_Precip_inch =0.7 |Nov_Precip_inch =0.4 |Dec_Precip_inch =0.4 |source =wunderground.com <ref name=weatherbox>{{cite web | url = http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both | title = Historical Weather for Delhi, India | lay-format = mdy | accessdate = November 27 2008 | publisher = Weather Underground | archive-date = 2019-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190106223201/https://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=42182&Units=both%20 | url-status = dead }}</ref> |accessdate = Nov ೨೭th, ೨೦೦೮ }} == ಪೌರಾಡಳಿತ == [[ಚಿತ್ರ:Delhi districts.svg|thumb|ದೆಹಲಿಯ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] {{See also|Divisions of Delhi|ದೆಹಲಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|List of towns in National Capital Territory of Delhi}} ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ೨೭ [[ತೆಹ್ಸಿಲ್|ತೆಹ್ಸಿಲ್‌]]ಗಳು, ೫೯ ಗಣತಿ ನಗರಗಳು, ೧೬೫ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ನಗರಗಳಾದ{{ndash}} ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ(MCD), ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸಮಿತಿ (NDMC) ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ (DCB) ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ecosurv0102chap3">{{cite web |url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/Ecosur2001-02/PDF /chap3(table).PDF |title=Table 3.1: Delhi Last 10 Years (1991–2001) — Administrative Set Up |accessdate=2007-07-03 |work=Economic Survey of Delhi, 2001–2002 |publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi |pages=177 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ದೆಹಲಿಯೊಳಗಿದೆ (NCT). NCT ಈ ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ]] (MCD), [[ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿ|ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಸಮಿತಿ]] (NDMC) ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ|ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ]]. ಸುಮಾರು ೧೩.೭೮ ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಪೌರ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ MCDಯು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="MCD">{{cite web|url=http://www.mcdonline.gov.in/|title=About Us|publisher=Municipal Corporation of Delhi|accessdate=2006-05-13|archive-date=2009-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331224105/http://www.mcdonline.gov.in/|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ನವದೆಹಲಿಯು NDMC ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. NDMC ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು [[ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ|ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಚರ್ಚಿಸಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಡೆ ದೆಹಲಿಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಉಪನಗರಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌]], [[ಫರಿದಾಬಾದ್‌]] (ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿರುವ), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಹೊಸ ಒಖ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ನೋಯ್ಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌, ಭಾರತ|ಘಜೀಯಾಬಾದ್‌]]. ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ (ವಿಭಾಗ) ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಷನರ್‌ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಪ್ರತಿ ಉಪವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯಕ ಕಮೀಷನರ್‌ಗಳು ವಿಭಾಗೀಯ ಕಮೀಷನರ್‌ರಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಹಲವು ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ನ್ಯಾಯನಿರ್ವಹಣೆಯು [[ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಪೌರ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ [[ಸೆಷನ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]. [[ದೆಹಲಿಯ ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಮೀಷನರ್‌|ಪೊಲೀಸ್ ಕಮೀಷನರ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ [[ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌]] ಪಡೆಯು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು.<ref name="largepolice">{{cite web|url=http://www.delhipolice.nic.in/home/history1.htm|title=History of Delhi Police|accessdate=2006-12-19|publisher=Delhi Police Headquarters, New Delhi, India|archive-date=2006-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20061207074711/http://www.delhipolice.nic.in/home/history1.htm|url-status=dead}}</ref> ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು|ಪೊಲೀಸ್‍-ವಲಯಗಳಾಗಿ]] ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ೯೫ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಛೇರಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="policestations">{{cite web|url=http: //delhigovt.nic.in/newdelhi/police.html|title=Poile Stations|accessdate=2006-12-19|publisher=Government of National Capital Territory of Delhi|archive-date=2007-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20070110174612/http://delhigovt.nic.in/newdelhi/police.html|url-status=dead}}</ref> == ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == {{main|Government of Delhi}} ಈ ಹಿಂದೆ ವಿಶೇಷ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ, ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನದೇ ಆದ [[ದೆಹಲಿಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಶಾಸನ ಸಭೆ]], [[ದೆಹಲಿಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಗವರ್ನರ್‌]], ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ|ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು NCTನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿಯ ಸರಕಾರ|ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರ]] ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನವದೆಹಲಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ದೆಹಲಿಯ ಒಂದು ನಗರವಾದ ನವದೆಹಲಿಯು ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಎರಡರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಪೊಲೀಸ್‌ನಂತಹ ಸೇವೆಗಳ ಜವಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ೧೯೫೬ಯ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ನೇರ ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟ ನಿಯಮದ ಅನುಸಾರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿ|ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿಯು]] (MCD) ಪಂಜಾಯತಿ ರಾಜ್‌ ಕಾಯಿದೆಯ ಭಾಗದ ಅನುಸಾರ ನಗರದ ಪೌರಾಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾದ ನವ ದೆಹಲಿಯು ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಎರಡರ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು]], [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ]] (ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಧಿಕೃತ ಮನೆ) ಮತ್ತು [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೭೩ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕ ಸಭಾ]] (ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆ) ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ.<ref name="assmbconst">{{cite web|url=http://www.mapsofindia. com/assemblypolls/ delhi.html|title=Delhi: Assembly Constituencies|accessdate=2006-12-19|publisher=Compare Infobase Limited}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="loksabhaconst">{{cite news|title= Lok Sabha constituencies get a new profile|url=http://www. hindu.com /2006/09/07/stories/2006090710630400.htm|work=The Hindu |date=7 September 2006 |accessdate=2006-12-19}}</ref> ದೆಹಲಿಯು [[ಭಾರತ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಭೇದ್ಯವಾದ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ.೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಮದನ್‌ ಲಾಲ್‌ ಖುರಾನ|ಮದನ್‌ ಲಾಲ್‌ ಖುರಾನರ]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಬಿಜೆಪಿ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (BJP) ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದಾರೂ, ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವ [[ಶೀಲಾ ದೀಕ್ಷಿತ್‌|ಶೀಲಾ ದೀಕ್ಷಿತ್‌ರ]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೦೩ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{See also|ಗುರ್ಗಾಂವ್|ನೋಯ್ಡಾ}} {{See|ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ}} ಸಾಮಾನ್ಯ ದರದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|ರೂ.]] ೧,೧೮೨ ಶತಕೋಟಿ ([[US$|US$೨೪]].೫ ಶತಕೋಟಿ) ಮತ್ತು [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|PPP]] ದರದಲ್ಲಿ ರೂ. ೩,೩೬೪ ಶತಕೋಟಿ (US$೬೯.೮ ಶತಕೋಟಿ) [[ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ]] (FY ೨೦೦೭) <ref name="delhigovt1">{{cite web|url=http://finance.delhigovt.nic.in/circular/budget_speech2008-09.pdf |title=Budget Speech 2008–2009 |date= |accessdate=2009-09-07}}</ref><ref name="ecosurv2">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/2.pdf|title=Chapter 2: State Income|accessdate=|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=8–16|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614085129/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/2.pdf|url-status=dead}}</ref> ದೆಹಲಿಯು [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/knowindia/ut_delhi.php |title=Know India: Delhi |publisher=India.gov.in |date= |accessdate=2009-09-07 |archive-date=2006-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061007063703/http://india.gov.in/knowindia/ut_delhi.php |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತ ದರದಲ್ಲಿ ರೂ. ೬೬,೭೨೮ (US$೧,೪೫೦)ರಷ್ಟು [[Chandigarh|ತಲಾ ಆದಾಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಚಂಡೀಗಢ್‌|ಚಂಡೀಗಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗೋವಾ]] ನಂತರದ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Chandigarhs_per_capita_income_highest_in_India/articleshow/3487128.cms |title=Chandigarh's per capita income highest in India-Chandigarh-Cities-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ದೆಹಲಿಯ ಒಟ್ಟು SDPಯ ೭೦.೯೫%ರಷ್ಟು [[ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಯ|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಲಯ]]ದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ<ref name="ecosurv2" />, [[ಉದ್ಯಮದ ದ್ವಿತೀಯ ವಲಯ|ದ್ವೀತಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ]] ವಲಯಗಳಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೫.೨% ಮತ್ತು ೩.೮೫%ರಷ್ಟು ಆದಾಯ ಬರುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗವು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೩೨.೮೨%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ೧೯೯೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೧ನ ನಡುವೆ ೫೨.೫೨%ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="ecosurv5">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/5.pdf|title=Chapter 5: Employment and Unemployment|accessdate=|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=59–65|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225121659/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/5.pdf|url-status=dead}}</ref> ದೆಹಲಿಯ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ೧೯೯೯–೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ೧೨.೫೭%ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ೪.೬೩%ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ.<ref name="ecosurv5" /> ೨೦೦೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ೬೩೬,೦೦೦ ಜನರು ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗ ವಿನಿಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ecosurv5" /> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕಾರಿ (ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ) ಮತ್ತು ಅರೆಸರಕಾರಿ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೨೦,೦೦೦ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಘಟಿತ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೧೯,೦೦೦ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="ecosurv5" /> ಪ್ರಮುಖ ಸೇವಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಹೋಟೆಲ್‌, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌, ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/delhi/industries-in-delhi.html |title=Industries in Delhi |publisher=Mapsofindia.com |date= |accessdate=2009-09-07}}</ref> ಹಲವು [[ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ#ಉದ್ಯಮ|ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕು ಉದ್ಯಮ]]ಗಳಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ಯಮವು ದೆಹಲಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡಾವಾಳವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ೧೨೯,೦೦೦ರಷ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೧,೪೪೦,೦೦೦ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref name="ecosurv9">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic. in/ Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/9.pdf|title=Chapter 9: Industrial Development|accessdate=|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=94–107}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಿರ್ಮಾಣ, ಶಕ್ತಿ ಮೂಲ, ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಪ್ರಕಾರಗಳು ದೆಹಲಿ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏಕೀಕೃತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಚಿಲ್ಲೆರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://economictimes. indiatimes.com/News/News_By_Industry/ Services/Hotels__Restaurants/ Delhi_Indias_hot_favourite_retail _destination/rssarticleshow /2983387.cms |title=Delhi hot favourite retail destination in India- Corporate Trends-News By Company-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-11-03 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿದರವು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆಹಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಅಡಿಗೆ $೧೪೫.೧೬ ದರದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ದುಬಾರಿ ಕಛೇರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ೭ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="IBEF">{{cite web| publisher=[[India Brand Equity Foundation]]| url=http://www.ibef.org/industry/retail.aspx| title=India's Retail Industry| accessdate=2007-01-04}}</ref> ಭಾರತದ ಇತರೆಡೆಯಿರುವಂತೆ, ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC070521">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/ 2/hi/ south_asia /6667199.stm |title= Supermarkets devour Indian traders|accessdate= 2007-07-03|last= Majumder |first=Sanjoy |authorlink= |date=2007-05-21 |work=South Asia |publisher=BBC}}</ref> == ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:New Delhi NDMC building.jpg|thumb|upright|ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ (NDMC). ಜಂತರ್ ಮಂತರ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ದೆಹಲಿ ಜಲ ಮಂಡಳಿ]] (DJB) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅದು ೬೫೦&nbsp;MGD (ಪ್ರತೀ ದಿನಕ್ಕೆ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳು) ನೀರು ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ೨೦೦೫-೦೬ರಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬೇಡಿಕೆ ೯೬೩&nbsp;MGD ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ecosurv13">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/13.pdf|title=Chapter 13: Water Supply and Sewerage|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=147–162|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203642/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/13.pdf|url-status=dead}}</ref> ನೀರಿನ ಉಳಿದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ನೀರು ಬಾವಿ|ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕೈ ಪಂಪು|ಕೈಪಂಪು]]ಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. DJBಗೆ ೨೪೦ MGDಯಷ್ಟು ನೀರು ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ಭಾಕ್ರಾ ಸಂಗ್ರಹವೇ ಬಹುದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಆಕರವಾಗಿದೆ, ಉಳಿದ ನೀರನ್ನು ಯಮುನಾ ಮತ್ತು [[ಗಂಗಾ ನದಿ|ಗಂಗಾ]] ನದಿಗಳು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ.<ref name="ecosurv13" />[[ಅಂತರ್ಜಲ]] ಮಟ್ಟ ಕುಸಿತ ಹಾಗೂ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ದೆಹಲಿಯು ಪ್ರತೀದಿನ ೮೦೦೦&nbsp;[[ಟನ್‌|ಟನ್‌ಗಳ]]ಷ್ಟು ಘನತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು MCDಯು [[ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೂತುಹಾಕುವ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಶಿಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref name="hinduwaste">{{cite news |first= Sandeep |last= Joshi |title= MCD developing new landfill site |url=http:/ /www. hindu.com/2006/06/19/stories/2006061915630400.htm |work=The Hindu |date=2006-06-19 |accessdate= 2006-12-19}}</ref> ಪ್ರತೀ ದಿನದ ಗೃಹಬಳಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ೪೭೦&nbsp; MGDಗಳಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ೭೦&nbsp;MGDಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref name="Delhirisks">{{cite web|url=http://www. gisdevelopment.net/application/ natural_hazards/overview /nho0019pf.htm |title=Risks in Delhi: Environmental concerns|accessdate=2006-12-19|last=Gadhok|first=Taranjot Kaur|work= Natural Hazard Management|publisher=GISdevelopment.net}}</ref> ಚರಂಡಿ ನೀರಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗದೆ ಯಮುನಾ ನದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="Delhirisks" /> ನಗರದ ತಲಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯು ಸುಮಾರು ೧,೨೬೫&nbsp;[[ವ್ಯಾಟ್-ಅವರ್|kWh]]ರಷ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಬೇಡಿಕೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref name="ecosurv11">{{cite web|url=http://delhiplanning. nic.in/Economic%20Survey/ ES%202005-06/Chpt/11.pdf|title=Chapter 11: Energy|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=117–129}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> MCD ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೆಹಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನಿಗಮ|ದೆಹಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೋರ್ಡ್]](DVB) ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಗರದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು DVBಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ವಲಯದ ವಿದ್ಯುತ್‌ವಾಹಕ ತಂತಿಗಳ ಜಾಲದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊರತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತ|ಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಖೋತಾ ಮತ್ತು ಅರೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಖೋತಾ]]ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದಾ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದೆಹಲಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿದ್ಯುತ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಟಾಟಾ ಪವರ್‌|ಟಾಟಾ ಪವರ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಲಯೆನ್ಸ್‌ ಎನರ್ಜಿ|ರಿಲೈಯನ್ಸ್ ಎನರ್ಜಿ]] ನಡೆಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡವು. [[ದೆಹಲಿ ಅಗ್ನಿ ಶಾಮಕ ಸೇವೆ|ದೆಹಲಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೇವೆ]]ಯು ೪೩ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೫,೦೦೦ ಬೆಂಕಿ ಅನಾಹುತ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="dfs">{{cite web|url=http://dfs. delhigovt.nic.in/aboutf.html|title=About Us|accessdate=2007-01-09|work=Delhi Fire Service|publisher=Govt. of NCT of Delhi|archive-date=2013-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20130818034702/http://dfs/|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[ಮಹಾನಗರ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ನಿಗಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌|ಮಹಾನಗರ ದೂರವಾಣಿ ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] (MTNL) ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ವೊಡಾಪೋನ್‌ ಎಸ್ಸಾರ್|ವೊಡಾಫೋನ್ ಎಸ್ಸಾರ್]], [[ಭಾರ್ತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್‌|ಏರ್‌ಟೆಲ್]], [[ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯೂಲರ್|ಐಡಿಯ ಸೆಲ್ಯುಲರ್]], [[ರಿಲಯನ್ಸ್‌ ಇನ್ಫೋಕಾಂ|ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇನ್ಫೊಕಾಮ್]], ಮತ್ತು [[ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್‌|ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ [[ಟೆಲಿಫೋನ್‌ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು|ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆ]]ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ೨೦೦೮ರ ಮೇನಲ್ಲಿ, ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೪ ದಶಲಕ್ಷ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news |title=Airtel now has 40-lakh subscribers in Delhi |url=http: //www.hindu.com /2008/05/17/stories/2008051750970300.htm |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |publisher= |date=May 17, 2008 |accessdate=2008-11-02 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಬಹು ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು ಹಾಗೂ [[GSM (ಸಂಚಾರಿ-ದೂರವಾಣಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|GSM]] ಮತ್ತು [[CDMA]] (ರಿಲಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಟಾಟಾ ಇಂಡಿಕಾಮ್‌ನ) ಎರಡೂ ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೈಗೆಟಕುವ ದರದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಅಂತರ್ಜಾಲ|ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರ್ಜಾಲ]] ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="hindumtnl">{{cite news |first=Sandeep |last=Joshi |title=MTNL stems decline in phone surrender rate |url=http://www.hindu.com/2007/01/02/stories/2007010220140300.htm |work=New Delhi Printer Friendly Page |publisher=The Hindu |date=2 January 2007 |accessdate=2007-01-10 |archive-date=2007-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001010820/http://www.hindu.com/2007/01/02/stories/2007010220140300.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == {{Main|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ}} [[ಚಿತ್ರ:Delhi Airport India.jpg|thumb|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ತುಂಬಾ ನಿಬಿಡವಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.[175] ಇಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ 1D ಅನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Delhi Metro.jpeg|thumb|ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋವು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ 702,731 ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಿದೆ.[177]]] [[ಚಿತ್ರ:DTC low-floor bus|thumb|DTCಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ CNG ಬಸ್ಸುಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.[179]]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಸ್‌ಗಳು, [[ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾ|ಆಟೊ ರಿಕ್ಷಾ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ|ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಬಸ್|ಬಸ್‌]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯ ಸುಮಾರು ೬೦%ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="ecosurv12">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/12.pdf|title=Chapter 12: Transport|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=130–146|archive-date=2007-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20070116044119/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/12.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[ದೆಹಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ|ದೆಹಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು]] (DTC) ನಗರಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ. DTCಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಸರ-ಸ್ನೇಹಿ CNG ಬಸ್‌ಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="DTC">{{cite web|url=http: //dtc.nic.in/ ccharter.htm|title=Citizen Charter|accessdate=2006-12-21|publisher=Delhi Transport Corporation|archive-date=2006-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20061220192549/http://dtc.nic.in/|url-status=dead}}</ref> [[ಶೀಘ್ರ ಬಸ್‌ ಪ್ರಯಾಣ|ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣ]] [[ದೆಹಲಿ BRTS|ಜಾಲ]]ವು [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಗೇಟ್‌|ದೆಹಲಿ ಗೇಟ್]] ಮಧ್ಯೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಸಂಸ್ಥೆ (DMRC) ರೂಪಿಸಿ, ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಯಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ]] ನಗರದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೭ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ಒಟ್ಟು ೬೫&nbsp;ಕಿ.ಮೀ (೪೦&nbsp;ಮೈಲುಗಳು) ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೫೯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref name="metrostations">{{cite web|url=http:// www.delhimetrorail. com/commuters /station_information.html|title=Station Information|accessdate=2007-01-14|work=www.delhimetrorail.com|publisher=Delhi Metro Rail Corporation Ltd. (DMRC)}}</ref> ಮಾರ್ಗ ೧ ರಿಥಲ ಮತ್ತು ಶಾಹ್ದರ ಮಧ್ಯೆ, ಮಾರ್ಗ ೨ ಜಹಾಂಗಿರಿ ಹಾಗೂ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಮಧ್ಯೆ ಭೂಮಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗ ೩ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ, ಬಾರಖಂಬ ರೋಡ್ ಮತ್ತು [[ದ್ವಾರಕ ಉಪ ನಗರ|ದ್ವಾರಕ ಉಪನಗರ]] ನಡುವೆ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಜಾಲದ IIನೇ ಹಂತದ ಕಾರ್ಯವು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ಒಟ್ಟು ೧೨೮&nbsp;ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ ೨೦೧೦ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://economictimes. indiatimes.com/Shipping__Transport/Get_ready_for_revolution_on_wheels/articleshow/3332826.cms |title=Get ready for revolution on wheels- Shipping / Transport-Transportation-News By Industry-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-11-03 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಂತ-I US$೨.೩ ಶತಕೋಟಿ ದರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಹಂತ-IIಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ US$೪.೩ ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601039&refer= columnist _mukherjee &sid=afv8Sf2MUvac |title=Bloomberg.com: Opinion |publisher=Bloomberg.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ಹಂತ-III ಮತ್ತು IV ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೨೦ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಹೀಗಾದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌ ಭೂಗತ ಮಾರ್ಗ|ಲಂಡನ್ ಭೂಗತಮಾರ್ಗ]]ಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಾಗಿರುವ ೪೧೩.೮ ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಜಾಲವನ್ನು ಅದು ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ವಿಸ್ತಾರ ನಕ್ಷೆ www.delhimetrorail.com/commuters/images/metro_map_big.jpg</ref> ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬಾಡಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ [[ಆಟೋ ರಿಕ್ಷಾಗಳು]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು [[ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ|ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದಿಂದ]] (CNG) ಚಲಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ. [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್‌|ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ]]ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ, ದೆಹಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಚಾಲಕರೇ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆದೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್‌|ರೇಡಿಯೊ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅವು ಪ್ರತೀ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ ೧೫ ರೂಪಾಯಿಷ್ಟು ದರ ಹೇಳುತ್ತವೆ. ದೆಹಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ [[:File:India railway schematic map.svg|ಭಾರತದ ರೈಲಿನ ನಕ್ಷೆ]], ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ [[ಉತ್ತರ ರೈಲು (ಭಾರತ)|ಉತ್ತರ ರೇಲ್ವೆ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವೂ ಹೌದು. ನಗರದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ - [[ಹಳೆ ದೆಹಲಿ]], [[ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್‌ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ನಿಜಾಮುದ್ದಿನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]], [[ಸರೈ ರೋಹಿಲ್ಲಾ|ಸರೈ ರೋಹಿಲ್ಲ]] ಮತ್ತು [[ನವ ದೆಹಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]].<ref name="ecosurv12" /> ದೆಹಲಿಯು ಅನೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಪ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೂರು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮೂರು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ದೆಹಲಿ-ಗುರ್‌ಗಾಂವ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ದೆಹಲಿಯನ್ನು [[ಗುರ್‌ಗಾಂವ್‌|ಗುರ್‌ಗಾಂವ್]] ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. DND ಫ್ಲೈವೇ ಮತ್ತು ನೋಯಿಡಾ-ಗ್ರೇಟರ್ ನೋಯಿಡಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಎರಡು ಶ್ರೀಮಂತ ಉಪನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬೃಹತ್ ನೋಯಿಡಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ನೋಯಿಡಾ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಗಬೇಕಿದೆ. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು (DEL) ದೆಹಲಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬–೦೭ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ೨೩ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿತು<ref name="autogenerated1">[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]</ref><ref name="essentialtravel">{{cite web| publisher=Essential Travel Ltd., UK.| url=http://parking.essentialtravel.co.uk/worldairport/india/delhi.htm| title=Delhi – Indira Gandhi International Airport (DEL) information | accessdate=2006-04-29}}</ref>. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನೂ ಈ ನಿಲ್ದಾಣ ಪಡೆಯಿತು. US$೧.೯೩ ಶತಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಹೊಸ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ೨೦೧೦ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೩೪ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dailytimes. com.pk/default. asp?page=2007\02\18\story_18-2-2007_pg5_24 |title=Daily Times - Leading News Resource of Pakistan |publisher=Dailytimes.com.pk |date= |accessdate=2008-11-03|archiveurl =https: // archive.is/HOwy|archivedate=2012-09-04}}</ref> ಮುಂದಿನ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೨೦ರೊಳಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name= "autogenerated1" /> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುಯಾನ|ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಯುಯಾನಕ್ಕಾಗಿ]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು [[ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="safdur">{{cite web|url=http://gc.kls2.com/ airport/ VIDD|title =VIDD -Airport|accessdate=2007-01-14|work=Great Circle Search|publisher=Karl L. Swartz}}</ref> ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳು ಸಾರಿಗೆಯ ಒಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯ ೩೦%ರಷ್ಟನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ.<ref name="ecosurv12" /> ೧೯೨೨.೩೨ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ೧೦೦&nbsp;km² ರಸ್ತೆಗೆ, ದೆಹಲಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ರಸ್ತೆ ಜನದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ecosurv12" /> ಐದು [[ಭಾರತೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ: [[ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|NH]] ೧, ೨, ೮, ೧೦ ಮತ್ತು ೨೪. ದೆಹಲಿಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು MCD (ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ), NDMC, ದೆಹಲಿ ಸೇನಾವಸತಿ ಮಂಡಳಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆ (PWD) ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="roadauth">{{cite web|url=http://www.gisdevelopment. net/proceedings /mapindia/ 2006/transportation/mi06tran_200.htm|title=GIS Based Maintenance Management System (GMMS) For Major Roads Of Delhi|accessdate=2007-01-14|author=I.Prasada Rao|coauthors=Dr. P.K. Kanchan, Dr. P.K. Nanda|work=Map India 2006: Transportation|publisher=GISdevelopment.net}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಸಾರಿಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆ ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಬಿದ್ದಿದೆ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾನಗರ ದೆಹಲಿ NCRನಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೨ ಲಕ್ಷಗಳು (೧೧.೨ ದಶಲಕ್ಷ).<ref>{{cite web|url=http://www.igovernment.in/site/traffic-snarl-snaps-42-cr-man-hour-from-delhi-ncr-workers/ |title=Traffic snarl snaps 42 Cr man-hour from Delhi, NCR workers at iGovernment |publisher=Igovernment.in |date=|accessdate=2008-11-03}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ೧,೦೦೦ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ೮೫ ಕಾರುಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/Every_12th_Delhiite_owns_a_car/articleshow/2667484.cms |title=Every 12th Delhiite owns a car- Automobiles-Auto-News By Industry-News-The Economic Times |publisher=Economictimes.indiatimes.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಜಂಟಿಯಾಗಿ [[ದೆಹಲಿ ಸಮೂಹ ಶೀಘ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="ecosurv12" /> ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳು ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೈಡ್ರೊ-ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ|ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು]] (CNG) ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref name="supremelaw">{{cite web|url=http://www.cleanairnet. org/ caiasia/1412/articles-69423_delhi_case.pdf|title=Introduction|accessdate=2007-01-14|author=Armin Rosencranz|coauthors=Michael Jackson|work=The Delhi Pollution Case: The Supreme Court of India and the Limits of Judicial Power|publisher=indlaw.com|pages=3}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಜನಗಣತಿ == {{IndiaCensusPop |title= Population Growth of Delhi |1901= 405819 |1911= 413851 |1921= 488452 |1931= 636246 |1941= 917939 |1951= 1744072 |1961= 2658612 |1971= 4065698 |1981= 6220406 |1991= 9420644 |2001= 13782976 |estimate= |estyear= |estref= |footnote= source: [http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/Ecosur2001-02/PDF/chapter3.pdf delhiplanning.nic.in]<br /> † Huge population rise in 1951 due to large<br /> scale migration after [[Partition of India]] in 1947. }} [[ಚಿತ್ರ:Jama Masjid.jpg|thumb|ಜಮಾ ಮಸೀದಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ.]] ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್ (ಲೋಕಮಿತ್ರ) ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ದೆಹಲಿಯು [[ನೀಲಿ-ಕುತ್ತಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಕೆಲಸಗಾರ|ಬ್ಲೂ ಕಾಲರ್]] ಮತ್ತು [[ವೈಟ್ ಕಾಲರ್]] ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ನೌಕರರನ್ನು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕೇಂದ್ರ, ೧೬೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಯಭಾರಿ ಕಛೇರಿಗಳ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವ ದೆಹಲಿಯು ದೊಡ್ಡಪ್ರಮಾಣದ [[ವಿದೇಶವಾಸಿ]] ಜನರನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೦೧ರ [[ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿಯ ಆ ವರ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೩,೭೮೨,೯೭೬.<ref name="census01del">{{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070811095710/http://www.censusindia.net/profiles/del.html |archivedate=2007-08-11|title=Provisional Population Totals: Delhi|accessdate=2007-01-08 |work=Provisional Population Totals : India. Census of India 2001, Paper 1 of 2001|publisher=Office of the Registrar General, India }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತೀ km²ಗೆ ೯,೨೯೪ ಜನರು, ಲಿಂಗಾನುಪಾತ ಪ್ರತೀ ೧೦೦೦ ಪುರುಷರಿಗೆ ೮೨೧ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ೮೧.೮೨%[[ಶಿಕ್ಷಣ ದರ|ಸಾಕ್ಷರತಾ ದರ]]ವಿತ್ತು. ೨೦೦೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೫,೨೭೯,೦೦೦ಗೆ ಏರಿತು. ಆ ವರ್ಷ [[ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ]], [[ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಅಪ್ರಾಸ್ತ ವಯಸ್ಕ ಮರಣ ದರ|ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು (೧೦೦೦ ಜನರಿಗೆ) ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ೨೦.೦೩, ೫.೫೯ ಮತ್ತು ೧೩.೦೮ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="ecosurv3">{{cite web|url=http:/ /delhiplanning. nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/3.pdf|title=Chapter 3: Demographic Profile|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=17–31}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೧.೫ ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಳೆದು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯನ್ನೂ]] ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www. prb.org/Articles/2007/delhi.aspx |title=Is Delhi India's Largest City? - Population Reference Bureau |publisher=Prb.org |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> ೧೯೯೯–೨೦೦೦ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳಿಗೆ $೧೧ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ [[ಬಡತನದ ಪ್ರಾರಂಭ|ಬಡತನ ರೇಖೆ]]ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಜನರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ೧,೧೪೯,೦೦೦(ಅದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೮.೨೩%, ಇಡೀ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೭.೫%)ಇರಬಹುದು.<ref name="ecosurv21">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/21.pdf|title=Chapter 21: Poverty Line in Delhi|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=227–231|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203650/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/21.pdf|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೮೫,೦೦೦ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೧೫,೦೦೦ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು<ref name="ecosurv3" />. ಇದು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ೨೦೧೫ರ ವೇಳೆಗೆ [[ಟೋಕಿಯೋ|ಟೋಕಿಯೊ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯ]] ನಂತರ ದೆಹಲಿಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶ|ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗುವ]] ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. [[ದ್ವಾರಕ ಉಪ ನಗರ|ದ್ವಾರಕ]]ವು <ref name= "unpopulation">{{cite web |author=|publisher=United Nations| url=https://www.un.org/esa/population/publications/wup2003/2003WUPHighlights.pdf | title=World Urbanization Prospects The 2003 Revision. | pages= p7 | format= [PDF|accessdate=2006-04-29}}</ref> ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶ|ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಬಡಾವಣೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೆಹಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http:// www. hindustantimes.com/india-news/newdelhi/Can-t-afford-to-fall-ill-in-Dwarka/Article1-432697.aspx ಕಾನ್ಟ್‌ ಎಫೋರ್ಡ್‌ ಟೂ ಫಾಲ್‌ ಇಲ್‌ ಇನ್‌ ದ್ವಾರಕಾ], ''ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'', ಜುಲೈ ೧೬, ೨೦೦೯</ref> ದೆಹಲಿಯ ೮೨% ಮಂದಿ [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] (೧೧.೭%), [[ಸಿಖ್‌]]‌ (೪.೦%), [[ಜೈನ]] (೧.೧%) ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತರ]] (೦.೯%) ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯಗಳೇ ಇವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/ |title=Indian Census |publisher=Censusindia.gov.in |date= |accessdate=2009-09-07}}</ref> [[ಪಾರ್ಸಿ ಜನರು|ಪಾರ್ಸಿಗಳು]], [[ಆಂಗ್ಲೋ-ಭಾರತೀಯರು]], [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ|ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ದವರು ಮತ್ತು [[ಯಹೂದಿ]]‌ಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Lonelyplanet">{{cite web|author=|publisher= Census of India 2001| url= http://www. censusindia. net/ religiondata /| DUPLICATE_archiveurl= https://web.archive.org/web/20070812142520/http://www.censusindia.net/religiondata/| DUPLICATE_archivedate=2007-08-12index.html| archiveurl= http://web. archive. org/web/20070812011525/http://www.censusindia.net/religiondata/index.html| archivedate=2007-08-12|title=Data on Religion |pages= 1|accessdate=2006-05-16}}</ref> ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಭಾಷೆ]] ಹಾಗೂ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್. ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಹಿಂದಿ, ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಉರ್ದುವಿನ ಉಪಭಾಷೆಗಳು. ಭಾರತಾದ್ಯಂತದ ಇತರೆ ಭಾಷಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಪಂಜಾಬಿ, ಹರಿಯಾಣಿ, UP, ಬಿಹಾರಿ, ಬಂಗಾಳಿ, ತಮಿಳು, ರಾಜಸ್ಥಾನಿ, ತೆಲುಗು, ಈಶಾನ್ಯ, ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ಮರಾಠಿ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ. [[ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು|ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ೩೫ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಶತ (೧೬.೨%) ಅಪರಾಧಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="crmega">{{cite book |author=National Crime Records Bureau |year=2005 |title=Crime in India-2005 |chapter=Crimes in Megacities |chapter-url=http://ncrb. nic.in/crime2005 /cii-2005/CHAP2.pdf |pages=159–160 |publisher=Ministry of Home Affairs |accessdate=2007-01-09 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾಪರಾಧ (೨೭.೬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ರತೀ ೧೦೦,೦೦೦ಗೆ ೧೪.೧) ಮತ್ತು ಬಾಲಾಪರಾಧ (೬.೫ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ರತೀ ೧೦೦,೦೦೦ಗೆ ೧.೪)ಗಳನ್ನೂ ನಗರ ಕಂಡಿದೆ.<ref name="crisnap">{{cite book |author=National Crime Records Bureau |year=2005 |title=Crime in India-2005 |chapter=Snapshots-2005 |chapter-url=http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/Snapshots.pdf |page=3 |publisher=Ministry of Home Affairs |accessdate=2007-01-09 |archive-date=2009-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619155433/http://ncrb.nic.in/crime2005/cii-2005/Snapshots.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{See also|ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} [[ಚಿತ್ರ:Traditional_pottery_in_Dilli_Haat.jpg|thumb|ದಿಲ್ಲಿ ಹಾತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಾರರು]] [[ಚಿತ್ರ:Chicken Chili HR2.jpg|right|thumb|ದೆಹಲಿನಿಂದ ಬರುವ ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಕಡಾಯಿ ಚಿಕನ್‌]] ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಮೇಲೆ ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಂಗತ್ಯವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಗಳ ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು; [[ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಯು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ೧೨೦೦ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು<ref>{{cite web|author=PTI 27 February 2009, 03:07am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Promote-Delhi-heritage-for-Games/articleshow/4194014.cms |title='Promote lesser-known monuments of Delhi'-Delhi-Cities-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2009-02-27 |accessdate=2009-09-07}}</ref> ಮತ್ತು ೧೭೫ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಇದು ದೆಹಲಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಾತನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="asimonuments">{{cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_delhi.asp |title=Delhi Circle (N.C.T. of Delhi) |accessdate=2006-12-27 |work=List of Ancient Monuments and Archaeological Sites and Remains of National Importance |publisher=[[Archaeological Survey of India]] }}</ref> ಹಳೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರು ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಯ ಆಡಳಿತಗಾರರು [[ಜಮಾ ಮಸೀದಿ, ದೆಹಲಿ|ಜಾಮ ಮಸೀದಿ]] (ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿ)<ref name="Jama">{{cite web| publisher=Terra Galleria|url= http://www. terragalleria.com/asia/india/delhi/picture.indi38660.html| title=Jama Masjid, India's largest mosque| accessdate=2009-03-13}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ|ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಂತಹ]] ಅನೇಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು [[ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳ|ವಿಶ್ವ ಪುರಾತನ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಾದ ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ, [[ಕುತುಬ್‌ ಮಿನಾರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಸಮಾಧಿ|ಹೂಮಾಯುನ್‌ನ ಸಮಾಧಿ]]ಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref name="whsite">{{cite web|url=http://whc. unesco. org/en/statesparties/in|title=Properties inscribed on the World Heritage List: India|accessdate=2007-01-13|publisher=UNESCO World Heritage Centre}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳೆಂದರೆ - [[ಇಂಡಿಯಾ ಗೇಟ್‌]], [[ಯಾತ್ರಾ ಮಂದಿರ (ದೆಹಲಿ)|ಜಂತರ್ ಮಂತರ್]] (೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ಸಂಬಂಧದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ) ಮತ್ತು [[ಪುರಾಣ ಖಿಲಾ]] (೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೋಟೆ). [[ಲಕ್ಷ್ಮಿನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ]], [[ಅಕ್ಷರಧಾಮ (ದೆಹಲಿ)|ಅಕ್ಷರಧಾಮ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಹೈ ನಂಬಿಕೆ|ಬಹಾ]] [[ಕಮಲ ದೇವಾಲಯ]] ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಆಧುನಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. [[ರಾಜ್‌ ಘಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್‌ ಘಾಟ್‌ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುವ ಸ್ಮಾರಕಗಳು]] [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ನವ ದೆಹಲಿಯು ಬ್ರಿಟೀಷ್ [[ವಸಹಾತು ಶೈಲಿ ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ವಸಹಾತು ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು]] ನೆನಪಿಸುವ ಅನೇಕ ಸರಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ, [[ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿ]], [[ರಾಜ್‌ಪಥ್]], ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು [[ವಿಜಯ್ ಚೌಕ್]] ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. [[ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್‌ನ ಸಮಾಧಿ|ಸಫ್ದರ್ಜಂಗ್‌ನ ಸಮಾಧಿಯು]] [[ಮೊಘಲ್‌‌ ಉದ್ಯಾನಗಳು|ಮೊಘಲ್ ಉದ್ಯಾನ]] ಶೈಲಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಧಾನಿ [[ನವದೆಹಲಿ|ನವ ದೆಹಲಿ]]ಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. [[ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನ (ಭಾರತ)|ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನ]], [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ (ಭಾರತ)|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ]] ಮತ್ತು ''[[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]'' (ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನ) ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದಂದು (೧೫ ಆಗಸ್ಟ್) ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರು ಕೆಂಪು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೆಹಲಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾದ ಗಾಳಿಪಟಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="freedom">{{cite web| work=123independenceday.com| publisher=Compare Infobase Limited| url=http://123independenceday.com/indian/gift_of/freedom/| title=Independence Day| accessdate=2007-01-04| archive-date=2012-05-31| archive-url=https://www.webcitation.org/684WsTS3d?url=http://123independenceday.com/indian/gift_of/freedom/| url-status=dead}}</ref> [[ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನ ಪಥಸಂಚಲನ|ಗಣರಾಜ್ಯ ದಿನದ ಪಥಸಂಚಲನ]]ವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="repmil">{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2002/01/28/stories/2002012800060800.htm |title= R-Day parade, an anachronism?|accessdate=2007-01-13|last=Ray Choudhury|first=Ray Choudhury|date=28 January 2002|publisher=The Hindu Business Line}}</ref><ref name="repcul">{{cite web |url=http://www.india-tourism.org/delhi-travel/delhi-fairs-festivals.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070319223442/http://www.india-tourism.org/delhi-travel/delhi-fairs-festivals.html |archivedate=2007-03-19 |title=Fairs & Festivals of Delhi|accessdate=2007-01-13|work=Delhi Travel|publisher=India Tourism.org}}</ref> ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೇ ದೆಹಲಿಯು ಅದರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. [[ಫೂಲ್ ವಾಲೋ ಕಿ ಸೈರ್‌]] ಎಂಬ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬೀಸಣಿಗೆಗಳನ್ನು (ಇದನ್ನು ''ಪಂಖ'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೂಫಿ ಸಂತ [[ಕ್ವಾಜಾ ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಕಾಕಿ|ಕ್ವಾಜಾ ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಕಾಕಿಯ]] ಪವಿತ್ರ ಸ್ಮಾರಕಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಮೆಹ್ರೌಲಿ|ಮೆಹ್ರೌಲಿಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ಯೋಗ್ಮಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಯೋಗ್ಮಾಯ ದೇವಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಆ ದಿನದಂದು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ|ದೆಹಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ಖುಷ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಘು ರೈ|ರಾಘು ರೈರವರ]] ''ದೆಹಲಿ: ಎ ಪೋರ್ಟ್ರಿಟ್‌''. ISBN ೦-೧೯-೫೬೧೪೩೭-೨. ''ಪುಟ ೧೫''.</ref> [[ದೀಪಾವಳಿ]] (ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬ), [[ಮಹಾವೀರ ಜಯಂತಿ]], [[ಗರುನಾನಕರವರ ಜನ್ಮದಿನ|ಗರುನಾನಕರ ಜನ್ಮದಿನ]], [[ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ]], [[ಹೋಳಿ]], [[ಲೋಹ್ರಾ|ಲೋಹ್ರಿ]], [[ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ|ಮಹಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ]], [[ಈದ್‌ ಉಲ್‌-ಫಿತರ್‌|ಈದ್-ಉಲ್-ಫಿತರ್]] ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧ ಜಯಂತಿ]] ಮೊದಲಾದವುಗಳು ನಗರದ ಇನ್ನಿತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಬ್ಬಗಳು.<ref name="repcul" /> [[ಕುತುಬ್ ಉತ್ಸವ|ಕುತುಬ್ ಉತ್ಸವವು]] ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಿನಾಚರಣೆ. [[ಕುತುಬ್‌ ಮಿನಾರ್‌]] ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಈ ದಿನಾಚರಣೆಯ ದಿನದಂದು ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಾರರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="qutubfest">{{cite news |first=Madhur |last=Tankha |title=It's Sufi and rock at Qutub Fest |url=http://www.hindu.com/2005/12/15/stories/2005121503090200.htm |work=New Delhi |publisher=The Hindu |date=15 December 2005 |accessdate=2007-01-13 |archive-date=2006-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060513084038/http://www.hindu.com/2005/12/15/stories/2005121503090200.htm |url-status=dead }}</ref> ಗಾಳಿಪಟ ಹಾರಿಸುವ ಹಬ್ಬ, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಉತ್ಸವ, ದೆಹಲಿ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಉತ್ಸವ]] ಮತ್ತು ''[[ವಸಂತ ಪಂಚಮಿ]]'' (ವಸಂತಕಾಲ ಹಬ್ಬ) ಮೊದಲಾದ ದಿನಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಷ್ಯಾದ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಆಟೋ ಪ್ರದರ್ಶನ [[ಆಟೋ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ]]<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/01/09/stories/2008010953071500.htm |title=The Hindu : Front Page : Asia's largest auto carnival begins in Delhi tomorrow |publisher=Thehindu.com |date= |accessdate=2008-11-03 |archive-date=2008-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080112171521/http://www.hindu.com/2008/01/09/stories/2008010953071500.htm |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಪುಸ್ತಕ ಉತ್ಸವ|ವಿಶ್ವ ಪುಸ್ತಕ ಉತ್ಸವವು]] [[ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನ|ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ]] ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೨೩ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಈ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ.<ref name= "indiatimes1" /> ದೆಹಲಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಓದುಗರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಭಾರತದ "ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಾಜಧಾನಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?autono=313090 |title=Sunil Sethi: Why Delhi is India's Book Capital |publisher=Business-standard.com |author=Sunil Sethi / New Delhi&nbsp;February 09, 2008 |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Delhi Auto Show.jpg|thumb|ಆಟೋ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಉದ್ಯಮದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ]] [[ಕಬಾಬ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿರಿಯಾನಿ|ಬಿರಿಯಾನಿಯಂತಹ]] [[ಪಂಜಾಬಿ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಪಂಜಾಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲ್ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಮೊಘಲ್]] ರುಚಿ ತಿನಿಸುಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2060348.cms ದೆಹಲಿ ಟೂ ಲೀಡ್ ವೇ ಇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಫೂಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305151610/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2060348.cms |date=2009-03-05 }} ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ</ref><ref name="India Today Food">[http://conclave.digitaltoday.in/conclave2008/index.php?issueid=32&id=2427&option=com_content&task=view&sectionid=8 ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ದ ಸ್ಪೈಸ್ ರೂಟ್ ಟೂ ದೆಹಲಿ] ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದವರಿಂದಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಲಸಿಗರಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ, [[ರಾಜಸ್ಥಾನಿ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ರಾಜಸ್ಥಾನಿ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಿಯನ್]], [[ಬಂಗಾಳಿ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಬಂಗಾಳಿ]], [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಹೈದರಾಬಾದಿ]] [[ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ|ಅಡುಗೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಇಡ್ಲಿ]], [[ಸಾಂಬರ್ (ಪದಾರ್ಥ)|ಸಾಂಬಾರ್]] ಮತ್ತು [[ದೋಸೆ|ದೋಸೆಯಂತಹ]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಆಹಾರ ತಿನಿಸು]]ಗಳೆಲ್ಲವೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ತಿನಿಸುಗಳೆಂದರೆ ''[[ಚಾಟ್‌]]'' ಮತ್ತು ''ದಹಿ-ಪಾಪ್ರಿ''. [[ಇಟಲಿಯ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], [[ಜಪಾನಿನ ಅಡುಗೆ ಪದ್ದತಿ|ಜಪಾನೀಸ್]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಚೀನಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ|ಚೈನೀಸ್]] ಶೈಲಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಡುಗೆಯನ್ನು ಬಡಿಸುವ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ದೆಹಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ [[ಮೊಘಲ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್‌]] ಗತಕಾಲದ ಆಸ್ತಿಯು ಹಳೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಅದನ್ನು ಹಳೆ ನಗರದ ಗೋಜಲುಗೋಜಲಾದ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿರುವ ಬಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="slt">{{cite news |first=Sarina |last=Singh |title=Delhi: Old, new, sleek and rambunctious too |url=http://www.sltrib.com/travel/ci_4853701 |work=Travels with Lonely Planet: India |publisher=The Salt Lake Tribune |date=16 December 2006 |accessdate=2007-01-19 |archive-date=2007-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071010050635/http://www.sltrib.com/travel/ci_4853701 |url-status=dead }}</ref> ಹಳೆ ನಗರದ ಮಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾರಸಂಗ್ರಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾವಿನಕಾಯಿ, ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಬದನೆಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಕ್ಕರೆ-ಲೇಪನದ ಔಷಧಿ ಗುಟುಕಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ ಆಭರಣಗಳು, ಮದುವೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ಉಡುಪುಗಳು, ಕತ್ತರಿಸದ ಮತ್ತು ನಾರಿನ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref name="slt" /> ಕೆಲವು ಹಳೆ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ''ಹಾವೆಲಿಸ್'' (ಭವ್ಯ ಮಹಲುಗಳು) ಹಳೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಇವೆ.<ref name="jacob">{{cite journal|last = Jacob |first=Satish |year=2002 | date = July 2002 |title=Wither, the walled city|journal = Seminar (Web Edition) | issue = 515 | url =http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20satish%20jacob.htm |accessdate=2007-01-19}}</ref> ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು-ಶತಮಾನ-ಹಳೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ [[ಚಾಂದನಿ ಚೌಕ್]] ಆಭರಣ ಮತ್ತು ''ಝರಿ'' [[ಸೀರೆ|ಸೀರೆಗಳಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="Chandni">{{cite web| publisher=About Palace on Wheels| work=Delhi Tours| url=http://www.aboutpalaceonwheels.com/palace-on-wheels-destinations/shopping-in-delhi.html| title=Shopping in Delhi| accessdate=2007-01-04| archive-date=2012-04-26| archive-url=https://web.archive.org/web/20120426065550/http://www.aboutpalaceonwheels.com/palace-on-wheels-destinations/shopping-in-delhi.html| url-status=dead}}</ref> ''ಜರ್ದೋಜಿ'' (ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸ) ಮತ್ತು ''ಮೀನಕರಿ'' (ಗಾಜಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. [[ದಿಲ್ಲಿ ಹಾತ್‌]], [[ಹೌಜ್ ಖಾಸ್‌]], [[ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನ|ಪ್ರಗತಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ]] ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ಕೈಮಗ್ಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ದೆಹಲಿಯು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶೈಲಿಗಳ ಅಪರೂಪದ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.<ref name="dayal"/><ref name="menon">{{cite journal |last = Menon |first=Anjolie Ela |year=2002 | date = July 2002 |title=The Age That Was |journal = Seminar (Web Edition) | issue = 515 | url =http://www.india-seminar.com/2002/515/515%20anjolie%20ela%20menon.htm |accessdate=2007-01-29}}</ref> ದೆಹಲಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೋದರ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/15278423.cms|publisher=India Times|title=Delhi to London, it's a sister act|accessdate=2009-02-18}}</ref> * {{flagicon|USA}} '''[[ಚಿಕಾಗೊ]]''', [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]] * {{flagicon|Malaysia}} '''[[ಕೌಲಲಂಪುರ್|ಕ್ವಾಲ ಲಂಪುರ್‌]]''', [[ಮಲೇಷ್ಯಾ|ಮಲೇಷಿಯಾ]] * {{flagicon|England}} '''[[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್]]''', [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] * {{flagicon|Russia}} '''[[ಮಾಸ್ಕೋ|ಮೊಸ್ಕೊ]]''', [[ರಷ್ಯಾ]] * {{flagicon|Japan}} '''[[ಟೋಕಿಯೋ|ಟೋಕಿಯೊ]]''', [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Mongolia}} '''[[ಉಲಾನ್‌ ಬತೂರ್|ಉಲಾನ್‌ ಬತೂರ್‌]]''', [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ|ಮೊಂಗೋಲಿಯ]] == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|ದೆಹಲಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು}} [[ಚಿತ್ರ:AIIMS central lawn.jpg|thumb|ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ [285] ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನಂತೆ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದೆ]] ದೆಹಲಿಯ [[ಶಾಲೆ#ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೈವಿದ್ಯತೆ|ಶಾಲೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ|ಉನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಶಿಕ್ಷಣ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಂಡಳಿ, NCT ಸರಕಾರ, ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ೨೦೦೪–೦೫ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ೨,೫೧೫ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ೬೩೫ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ, ೫೦೪ ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ೧,೨೦೮ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದವು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ೧೬೫ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು <ref name="ecosurv15">{{cite web|url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/15.pdf|title=Chapter 15: Education|accessdate=2006-12-21|work=Economic Survey of Delhi, 2005–06|publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi|pages=173–187|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614203748/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/15.pdf|url-status=dead}}</ref>, ಆರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು—[[ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|DU]], [[ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|JNU]], [[ಜಾಮಿಯಾ ಮಿಲ್ಲಿಯಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಯಾ|JMI]], [[ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್‌ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|GGSIPU]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|IGNOU]] ಮತ್ತು [[ಜಾಮಿಯಾ ಹಮ್‌ದರ್ದ್‌|ಜಾಮಿಯಾ ಹಂದರ್ದ್]] ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತು [[ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]].<ref name="ecosurv15" /> ಅದರಲ್ಲಿ [[ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್‌ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|GGSIPU]] ಒಂದು ಮಾತ್ರ [[ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]; [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|IGNOU]] ತೆರೆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ [[ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಭಾರತ)|ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]]. [[ಚಿತ್ರ:IITDelhiMath.jpg|thumb|left|ಭಾರತದ ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಂತೆ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ, [285] ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ]] ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿರುವ ದೆಹಲಿಯ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಎರಡು ನಿರ್ವಹಣಾ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಆ ಘಟಕಗಳೆಂದರೆ - [[ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್ಸ್‌]] (CISCE) ಮತ್ತು [[ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]] (CBSE). ೨೦೦೪–೦೫ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫.೨೯&nbsp;[[ಲಕ್ಷ]] (೧.೫೨೯&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ, ೮.೨೨&nbsp;ಲಕ್ಷ (೦.೮೨೨&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ೬.೬೯&nbsp;ಲಕ್ಷ (೦.೬೬೯&nbsp;ದಶಲಕ್ಷ) ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರು.<ref name="ecosurv15" /> ಒಟ್ಟು ದಾಖಲಾತಿಯಲ್ಲಿ ೪೯% ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ದೆಹಲಿ ಸರಕಾರ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನದ ೧.೫೮ % ರಿಂದ ೧.೯೫%ರವರೆಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು.<ref name="ecosurv15" /> [[10+2+3 ಯೋಜನೆ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು-ವರ್ಷದ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರ ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು [[ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು|ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ]] ಅಥವಾ ''ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢ'' ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿರುವ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣವು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ''ಹರಿವು'' - [[ಉದಾರ ಕಲೆಗಳು|ಉದಾರ ಕಲಾ ವಿಭಾಗ]], ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಮುಂದೆ ಓದಲು ಬಯಸುವವರು ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು-ವರ್ಷದ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಅಥವಾ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಪದವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ‌|ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಲೇಡಿ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು]], [[Dr.ರಾಮ್ ಮನೋಹರ್‌ ಲೋಹಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು PGIMER|Dr. ರಾಮ್ ಮನೋಹರ್ ಲೋಹಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ & PGIMER]], [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ದೆಹಲಿ|ಭಾರತೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ದೆಹಲಿ]], [[ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಸ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ದೆಹಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು]], [[ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್‌ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಗುರು ಗೋವಿಂದ ಸಿಂಗ್ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಅದ್ಯಯನದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ|ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಅದ್ಯಯನ ಶಾಖೆ]], [[ಭಾರತೀಯ ಕಾನೂನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ದೆಹಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮೊದಲಾದವುಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ೨೦೦೮ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ದೆಹಲಿಯ ಒಟ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೬% ಜನರು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=325739 |title=outlookindia.com &#124; wired |publisher=Outlookindia.com |date= |accessdate=2008-11-03}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == [[ಚಿತ್ರ:Pitampura_TV_Tower,_Delhi,_India.jpg|thumb|upright|ದೆಹಲಿಗೆ ಪಿತಾಂಪುರ TV ಗೋಪುರವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ]] ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ನವ ದೆಹಲಿಯು ಸಂಸತ್ತು ಅಧಿವೇಶನದ ನಿರಂತರ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಸೇರಿದಂತೆ, ರಾಜಕೀಯ [[ವರದಿ|ವರದಿಗಳ]] ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದು. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ [[ಪ್ರೆಸ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ದೂರ್‌ದರ್ಶನ್‌|ದೂರದರ್ಶನ]] ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಎರಡು ಉಚಿತ ಭೂ-ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು'' ಮತ್ತು [[ಕೇಬಲ್‌ ದೂರದರ್ಶನ|ಕೇಬಲ್]] ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು [[ಬಹುವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಾಹಕ|ಬಹು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಾಹಕ]]ರು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹ ಟೆಲಿವಿಷನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು-ಪ್ರಮಾಣದ ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.<ref name="dthrediff">{{cite web|url=http://www.rediff.com///money/2006/sep/05iycu.htm|title=What is CAS? What is DTH?|accessdate=2007-01-08 |author=Rediff Business Desk|date=5 September 2006 |work=rediff news: Business|publisher=[[Rediff.com]]}}</ref> ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪–೦೫ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೩ ಭಾಷೆಗಳ ೧೦೨೯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೪೯೨ [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ - ''[[ನವಭಾರತ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'', ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ದೈನಿಕ್‌|ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ದೈನಿಕ್‌]]'', ''[[ಪಂಜಾಬ್‌ ಕೇಸರಿ]]'', ''[[ದೈನಿಕ್ ಜಾಗರಣ್‌]]'', ''[[ದೈನಿಕ್ ಭಾಸ್ಕರ್‌]]'' ಮತ್ತು ''ದೈನಿಕ್ ದೇಶಬಂಧು''. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ]] ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ''ದಿ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೈನಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದರ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ - ''[[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]'', ''[[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌]]'', ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]'', ''[[ದಿ ಹಿಂದು]]'', ''[[ದಿ ಪೈಯನೀರ್‌ (ದೈನಿಕ)|ದಿ ಪೈಯನೀರ್‌]]'', ''[[ಏಷಿಯನ್‌ ಏಜ್‌]]'' ಮತ್ತು ಏಷಿಯನ್ ಎಜೆಂಡ್ ಮತ್ತು ''[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]]'' ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೈನಿಕಗಳು. ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಧ್ಯಮ. ಆದರೂ, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ [[ಆವರ್ತನ ವ್ಯತ್ಯಯನ|FM]] ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದರಿಂದ FM ರೇಡಿಯೊ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.bbc.co.uk/worldservice /trust/pdf/india _sex_ selection/Chapter4.pdf|title=Chapter4: Towards a Mass Media Campaign: Analysing the relationship between target audiences and mass media|accessdate=2007-01-08|last=Naqvi| first= Farah|date=14 November 2006|format=PDF|work=Images and icons: Harnessing the Power of Mass Media to Promote Gender Equality and Reduce Practices of Sex Selection|publisher=BBC World Service Trust|pages=26–36 }}</ref>.<ref name="asiawaves">{{cite web|url=http://www.asiawaves.net/india/delhi-radio.htm|title=Delhi: Radio Stations in Delhi, India|accessdate=2007-01-07 |date=15 November 2006|work=ASIAWAVES: Radio and TV Broadcasting in South and South-East Asia|publisher=Alan G. Davies }}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯ ಅನೇಕ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ರೇಡಿಯೊ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ [[ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ|ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊ]] (AIR) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದು ಹತ್ತು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ರೇಡಿಯೊ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. "ಆಜ್ ತಕ್", "ರೇಡಿಯೊ ಸಿಟಿ(೯೧.೧ MHz)", "ಬಿಗ್ FM(೯೨.೭ MHz)", "ರೆಡ್ FM(೯೩.೫MHz)", "ರೇಡಿಯೊ ಒನ್(೯೪.೩ MHz)", "ಹಿಟ್ FM(೯೫ MHz)", "ಅಪ್ನ ರೇಡಿಯೊ", "ರೇಡಿಯೊ ಮಿರ್ಚಿ(೯೮.೩ MHz)", "FM ರೈನ್‍‌ಬೊ(೧೦೨.೪ MHz)", "ಫೀವರ್ FM(೧೦೪ MHz)", "ಮ್ಯೊ FM(೧೦೪.೮ MHz)", "FM ಗೋಲ್ಡ್(೧೦೬.೪ MHz)" ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೇಡಿಯೊ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು. ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ, ಔಟ್‌ಲುಕ್, COVERT ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ. == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:61449261 456ab69588 o.jpg|thumb|right|ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ.]] [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ದೆಹಲಿಯ ಹೆಚ್ಚು [[ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆ]].<ref name="popular">{{cite web|url=http://www.aipsmedia.com/index.php?page=interview&cod=4|title=Cricket may be included in the 2010 Games|accessdate=2007-01-07|last=Camenzuli|first=Charles|work=Interview|publisher=International Sports Press Association|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929074954/http://www.aipsmedia.com/index.php?page=interview&cod=4|url-status=dead}}</ref> ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನಗಳಿವೆ (ಅಥವಾ ''[[:wikt: meidan|ಮೈದಾನ]]ಗಳು'' ). [[ಪಿರೋಜ್‌ ಷಾ ಕೋಟ್ಲಾ]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ದೆಹಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ದೆಹಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡವು]] [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಪಿ|ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೇಟ್|ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್.<ref name="ranji">{{cite web|url=http://content.cricinfo. com/india/content/story/ 261615.html|title=A Brief History: The Ranji Trophy|accessdate=2007-01-06|author=Cricinfo staff|work=Cricinfo|publisher=The Wisden Group}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|IPL]] ತಂಡ [[ದೆಹಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ರಿಕೇಟ್ ಲೀಗ್|ICL]] ತಂಡ [[ದೆಹಲಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌]] (ಆರಂಭದ ಹೆಸರು [[ದೆಹಲಿ ಜೆಟ್ಸ್‌]]) ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೂ ನಗರವು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ [[ಮೈದಾನದ ಹಾಕಿ]], [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ (ಸಾಸರ್)|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ (ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟ)]], [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]], [[ಟೆನ್ನಿಸ್]], [[ಗಾಲ್ಫ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]], [[ಈಜುಗಾರಿಕೆ|ಈಜುಗಾರಿಕೆ,]] [[ಕಾರ್ಟ್ ರೇಸಿಂಗ್]], [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಭಾರ ಎತ್ತುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ|ಭಾರ ಎತ್ತುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಟೇಬಲ್‌ ಟೆನಿಸ್‌|ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಕೂಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳು. [[ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ನವದೆಹಲಿ|ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಮತ್ತು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅಖಾಡ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ಗಳು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು. ಹಿಂದೆ ದೆಹಲಿಯು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು [[1951 ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌|ಮೊದಲನೇ]] ಮತ್ತು [[1982 ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌|ಒಂಭತ್ತನೇ]] [[ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]] ಮೊದಲಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಆತಿಥ್ಯವಹಿಸಿದೆ.<ref name="asianbid">{{cite news |title=India to bid for 2014 Asian Games |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4389563.stm |work=South Asia |date=29 March 2005 |accessdate=2006-12-21 |publisher=BBC }}</ref> ಈಗ ದೆಹಲಿಯು [[2010 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌|2010]]ರ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌‌]]‌ ಆತಿಥ್ಯವಹಿಸಲು ಸಿದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದುದುರಲ್ಲೇ ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯು [[2014 ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌|2014]]ರ [[ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌]] ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು,<ref name="hindulostbid">{{cite news |title=New Delhi loses bid |url=http://www.hindu.com/2007/04/18/ stories/ 2007041 802062000. htm |work=The Hindu |date=2007-04-18 |accessdate=2007-04-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೆ [[2020 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|2020]]ರ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್]]‌ಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="asianbid" /><ref name="olympicbid">{{cite web |url=http://www.gamesbids.com/eng/index.php?news=1177787226 |title= Delhi To Bid For 2020 Summer Games|accessdate=2007-08-05 |date=2007-04-28 |work= gamesbids.com|publisher= Menscerto Inc. }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ೨೦೧೦ರ ಮೊದಲ [[ಭಾರತೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌|ಭಾರತೀಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌‌]]‌ನ ಆತಿಥ್ಯವಹಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6751929.stm| title=India agree grand prix | publisher=BBC Sport| date=| accessdate=2007-09-07}}</ref> == ೨೦೧೩ ರ ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ == ೮-೧೨-೨೦೧೩ -ಎಣಿಕೆ ನಂತರ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ (ಮೂರು ಚುನಾವಣೆ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ) ಶೈಲಾ ದೀಕ್ಷಿತ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. '''ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಕೇಜರೀವಾಲ''' ಎಎಪಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ದಿ. ೨೮-೧೨-೨೦೧೩ ಶನಿವಾರ ದೆಹಲಿ ರಾಮಲೀಲಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆರು ಜನ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲಕ್ಕೇ ಸೇರಿಸಿ ಕೊಂಡು ಖಾತೆಗಳನ್ನ ಹಂಚಿದರು. (ಒಟ್ಟು ೭ ಜನರ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ) ೨೦೧೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪ (February 14, 2014 he resigned) ರಂದು ಅವರ ಜನ ಲೋಕಪಾಲ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡನ್ನು ವಿಧನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲು ಆಗದೇ ಇದ್ದರಿಂದ ತಾವು ರಾಜೀನೇಮೇ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ದೆಹಲಿಯ ಲೆ. ಗೌರ್ನರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಒಂದುವಾರ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಎರಡನೇ ಅಧಿಕ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ (ಮೊದಲ ಆಧಿಕ ಸ್ಥಾನ) ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಬಾರದೇಇದ್ದುದರಿಂದ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.(ಟೈ.ಆ.ಇಂ.) ಪ - {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಣ !ಪಾರ್ಟಿ !style="background-color:#E9E9E9" align=center|ಬಾವುಟ (Flag)<br> !style="background-color:#E9E9E9" |ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು (Candidates)<br> <!--!style="background-color:#E9E9E9" |Number of Votes)<br>--> <!--!style="background-color:#E9E9E9" |(Elected)<br>--> !style="background-color:#E9E9E9" |ಗೆಲವು(Seats Won)<br> <!--!style="background-color:#E9E9E9" |(Seats Los)t<br>--> !style="background-color:#E9E9E9" |ಲಾಭ/ನಷ್ಟ(Net Change)<br>in seats<br> !style="background-color:#E9E9E9" |% (of Seats)<br> !style="background-color:#E9E9E9" |%.ಶೇ. ಮತ ಗಳಿಕೆ(of Votes)<br> !style="background-color:#E9E9E9" |(Change in) %<br>of vote<br> |- {{Party name with colour|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ}} ||||66||31||{{increase}}8||44||33%||{{+8}} |- {{Party name with colour|ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ}} |[[File:Aam_Aadmi_Party_logo.svg|35px]]| ||69||28(''New'')||28||30%||30.4%(?) |- {{Party name with colour|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್}} |||70||08||{{decrease}}35||11.5||25%||{{-35}} |- {{Party name with colour|ಜನತಾ ದಳ (ಸಂಯುಕ್ತ)}} ||[[File:JanataDalUnitedFlag.PNG|35px]]||-||1||{{increase}}1||1.5||0.6%||{{decrease}} |- {{Party name with colour|ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ}} ||[[File:Akali_dal_logo.png|35px]]||4||1||{{increase}}1||1.5||1%||{{decrease}} |- {{Party name with colour|ಸ್ವತಂತ್ರ (ರಾಜಕಾರಣಿ)}} ||||||1||0||1.5||10%||{{decrease}} |- |- class="unsortable" !colspan=2 style="background-color:#E9E9E9"|Total!!style="background-color:#E9E9E9"|'''!!style="background-color:#E9E9E9"|810!!style="background-color:#E9E9E9"|70!!style="background-color:#E9E9E9"|Turnout!!style="background-color:#E9E9E9"| 100%!!style="background-color:#E9E9E9"|Voters!!style="background-color:#E9E9E9"|76,99,800 |} == ದೆಹಲಿ ೨೦೧೩/2013ರ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ == {|class="wikitable" |ದೆಹಲಿ ೨೦೧೩(70) || 67ಕ್ಕೆ ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 8 (25%) ||ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ. 31(35%)3 ಸದಸ್ಯರು MP ಗಳಾಗಿಹೋಗಿದ್ದಾರೆ(31-3=28)|| ಆಮ್.ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ 28(-1=27) ಬಿಟ್ಟಿದೆ) (30.4%)|| ಬಿಎಸ್ಪಿ(6)0|| (4)3JDU -1 0.6%;akAli1-1% Ind-2;10% |- |ದೆಹಲಿ-2008|| ೭೦||43-40.31% || ಬಿಜೆಪಿ 23-(36.34%)||-- || ಬಿಎಸ್ಪಿ 2-14%.|| 2 |} *೬-೯-೨೦೧೪(timesofindia) *67 MLAs :ಬಿಜಪಿ = 31-3=28 MLAs;; ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ =27 ;;ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -8 ;;ಶಿ.ಅಕಾಲಿದಳ -1;;JDU -1;ಪಕ್ಷೇತರ -2 ( ==ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಗಳು== ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ. ೨೮-೧೨-೨೦೧೩(ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ) ಅರವಿಂದ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ.ದಿ. ೧೪-೨-೨೦೧೪ (ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2014ರಂದು ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಅವರಿಗೆ ದೆಹಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆದ ಕೇಜರಿವಾಲರು ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೇ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಲೆ. ನಜೀಬ್ ಜಂಗ ಅವರ ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ದೆಹಲಿ- ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ೧೭-೨-೨೦೧೪ ರಿಂದ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಘೋಷಣೆ ಆಗಿದೆ. ಅರವಿಂದ ಕೇಜರಿವಾಲರು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಜಸದೆ ರಾಷ್ತ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿಗೆ ತಕರಾರು ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. (the press release issued by lieutenant governor Najeeb Jung's office on Monday.New Delhi, Feb 17 (PTI): Central rule was today imposed in Delhi and the Legislative Assembly kept in suspended animation after President Pranab Mukherjee..) (DNA News) | {| class="wikitable" |+ !ಹೆಸರು !! ಹುದ್ದೆ-ಖಾತೆ |- | [[ಅರವಿಂದ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ]] || ಗೃಹ, ಇಂಧನ (Power),ಯೋಜನೆ, ಹಣಕಾಸು, ಸೇವೆ,ಕಣ್ಗಾ ವಲು (Vigilance)ಇತರ ಹಂಚದ ಖಾತೆಗಳು. |- | [[ಮನೀಶ್ ಸಿಸೋಡಿಯಾ]] || ವಿದ್ಯಾ ; ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ; ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ; ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಭೂಮಿ, ಕಟ್ಟಡ ; ಕಂದಾಯ. |- | [[ಗಿರೀಶ್ ಸೋನಿ]] || ಎಸ್ ಸಿ; ಎಸ್.ಟಿ ; ಉದ್ಯೋಗ ; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ; ಲೇಬರ್, |- | [[ಸತ್ಯೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಜೈನ್]] || ಆರೋಗ್ಯ ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ; ಗುರುದ್ವಾರ ; ಚುನಾವಣೆ. |- | [[ರಾಖಿ ಬಿರ್ಲಾ]] || ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ; ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ; ಭಾಷೆ. |- | [[ಸೋಮನಾಥ್ ಭಾರ್ತಿ]] || ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ ; ಕಾನೂನು ;ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ;ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ; |- | [[ಸೌರಭ್ ಭರದ್ವಾಜ್]] || ಸಾಗಾಣಿಕೆ (Transport), ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜು ; ಚುನಾವಣೆ ; ಜಿಎಡಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ (GAD) |} ==ಪುನಹ ದೆಹಲಿ ಚುನಾವಣೆ== :ಆಮ್‌ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್|ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌]] ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 49 ದಿನಗಳ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ದಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 2014ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆಡಳಿತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. :ದಿಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2015ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರಂದು (ಶನಿವಾರ) ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಮತ ಎಣಿಕೆ ಅದೇ ಫೆ.10ರಂದು (ಮಂಗಳವಾರ) ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಚುನಾವಣೆ ಆಯೋಗ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. :ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣೆ ಆಯುಕ್ತ [[ವಿ.ಎಸ್‌. ಸಂಪತ್‌|ವಿ.ಎಸ್‌. ಸಂಪತ್‌,]] ''1.30 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯ [[70 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. 11.763 ಮತಗಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು'' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. :''2015 ಜನವರಿ 14ರಂದು ಚುನಾವಣೆ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗುವುದು. ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಲು 2015 ಜನವರಿ 21 ಕಡೆಯ ದಿನವಾಗಿದ್ದು, ನಾಮಪತ್ರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಜ.22ರಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ. ನಾಮಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು 2015 ಜ.24 ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ'' ಎಂದು ಸಂಪತ್‌ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.(ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ Jan 12, 2015,) == ಫಲಿತಾಂಶ == ;ಮತದಾನ: 7-2-2015;ಎಣಿಕೆ 10-2-2015 ಮಂಗಳವಾರ: ಚಲಾವಣೆ ಮತದಾನ 67.21% :ಒಟ್ಟು ೭೦ ಸ್ಥಾನಗಳು 70/70 ಫಲಿತಾಂಶ/ ಬಿ.ಜೆ.ಪಿ - :೦3 (-29) [[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ದೆಹಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ|ಚರ್ಚೆ]] {| class="wikitable" |- !ಪಕ್ಷ !!ಗೆಲವು !!ಶೇಕಡ !!+/- |- ||ಬಿಜೆಪಿ||3||32.2%(33.07%/2013||-29 |- |ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ||0||9.7%(24.55%/2013)||-8 |- |ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ||67||54.3%(29.49%/2013)||+39 |- |ಇತರೆ||೦|| 3.3%||-2 |- |ಬಿ.ಎಸ್.ಪಿ1.3% ||ಪಕ್ಷೇತರಂ.೫%||ಇತರೆ 1.6% ||ನೋಟ 0.4% |} ;ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌ *ದಿ.14-2-2015,ಶನಿವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ 12.15ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲ ನಜೀಬ್‌ ಜಂಗ್‌, ನೂತನ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌ಗೆ ಗೋಪ್ಯತಾ ವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಜನಲೋಕಪಾಲ ವಿಧೇಯಕ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ 2014ರ ಫೆ.14ರಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌, ಸರಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅದೇ ದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.. :ಸಿಸೋಡಿಯಾ ಡಿಸಿಎಂ: :ಬಳಿಕ ದಿಲ್ಲಿಯ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್‌ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮನೀಶ್‌ ಸಿಸೋಡಿಯಾ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಳಿಕ ಆಸೀಮ್‌ ಅಹಮದ್‌ಖಾನ್‌, ಸಂದೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್‌, ಸತ್ಯೇಂದ್ರ ಜೈನ್‌, ಗೋಪಾಲ್‌ ರಾಯ್, ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್‌ ತೋಮರ್‌ ಅವರಿಗೂ ಉಪರಾಜ್ಯಪಾಲ ನಜೀಬ್‌ ಜಂಗ್ ಗೋಪ್ಯತಾ ವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು. . *ನೋಡಿ->[[ದೆಹಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ]] ==ದೆಹಲಿ ಗೌರ್ನರ್== *೨೯-೧೨=೨೦೧೬ *[[ಬೆಂಗಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅನಿಲ್‌ ಬೈಜಲ್‌ ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ನೂತನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್‌ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಗೃಹ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದ 70 ವರ್ಷದ ಬೈಜಲ್‌ ನೇಮಕವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಣವ್‌ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 30ರಂದು ಅವರು ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/29/462386.html ಬೈಜಲ್‌ ದೆಹಲಿಯ ನೂತನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್‌;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;29 Dec, 2016]</ref> == ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೭== *26 Apr, 2017 *ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯ ಮೂರು ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳ ೨೦೧೭ ರ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ: *ಉತ್ತರ ದೆಹಲಿಯ 103 ವಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ 66, ಎಎಪಿ 20, ಕಾಂಗ್ರಸ್‌ 15 ಮತ್ತು ಇತರರು 2 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಪೂರ್ವ ದೆಹಲಿಯ 63 ವಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ 48, ಎಎಪಿ 10, ಕಾಂಗ್ರಸ್‌ 3 ಮತ್ತು ಇತರರು 2 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ದಕ್ಷಿಣ ದೆಹಲಿಯ 104 ವಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ 70, ಎಎಪಿ 16, ಕಾಂಗ್ರಸ್‌ 12 ಮತ್ತು ಇತರರು 2 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/26/487224.html ದೆಹಲಿಯ ಮೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿ ಮುಡಿಗೆ;26 Apr, 2017]</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ == [[ಭಾರತ]] *[[೨೦೧೪ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ]] *[[ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೪]] *[[ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ, ೨೦೦೯]]- *(ನೋಡಿ) * [[ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] *[[೨೦೧೩ ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * [http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/ES2005-06.htm ದೆಹಲಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ 2005–2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160215014054/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/ES2005-06.htm |date=2016-02-15 }}. ಯೋಜನಾ ಇಲಾಖೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ದೆಹಲಿ ಸರಕಾರ. ೧೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೭ಯಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. * {{Harvard reference|Surname1 = Horton|Given1 = P|Year = 2002|Edition = 3|title=Lonely Planet Delhi |publisher=Lonely Planet Publications|ISBN=1864502975}} * {{Harvard reference|Surname1 = Rowe|Given1 = P|Surname2= Coster|Given2= P|Year = 2004|title=Delhi (Great Cities of the World)|Publisher= World Almanac Library|ISBN = 0836851978}} * [[ಸ್ಯಾಮ್ ಮಿಲ್ಲರ್‌ (ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು)|ಸ್ಯಾಮ್ ಮಿಲ್ಲರ್‌ರವರು (ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು) ಬರೆದ]][http://www.penguinbooksindia.com/delhi ದೆಹಲಿ: ಎಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಮೆಗಾಸಿಟಿ] *ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯೂ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ.ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಭವನವೂ ಇದೆ.ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.ಈ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಇಂಡಿಯಾದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ತಲುಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. *[https://www.udayavani.com/news-section/national-news/wonderful-facilities-in-india-delhis-first-covid-19-patient-after-recovery ದಿಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕೊರೊನಾ ರೋಗಿ 14 ದಿನಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಗುಣಮುಖ…ಕುತೂಹಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ!-ಉದಯವಾಣಿ d; 16 ಮಾರ್ಚ್ 2020] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200317164430/https://www.udayavani.com/news-section/national-news/wonderful-facilities-in-india-delhis-first-covid-19-patient-after-recovery |date=2020-03-17 }} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} {{Contains Indic text}} ;ಸರ್ಕಾರ * [http://goidirectory.nic.in/delhi.htm ಭಾರತೀಯ ಸರಕಾರಿ ಜಾಲ ವಿಳಾಸಗಳ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆ, ದೆಹಲಿ] * [http://delhigovt.nic.in/ ದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಕಾರ] * [http://www.mcdonline.gov.in/ ದೆಹಲಿಯ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331224105/http://www.mcdonline.gov.in/ |date=2009-03-31 }} * [http://www.ndmc.gov.in/index1024.aspx ನವ ದೆಹಲಿ ಪುರಸಭೆ ಮಂಡಳಿ] ;ಇತರೆ * [http://www.lonelyplanet.com/india/delhi ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಗೈಡ್] * [http://www.delhimetrorail.com ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ] * {{wikivoyage|Delhi}} {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘ ರಾಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು}} {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು}} {{Template group |list = {{Delhi}} {{Delhi landmarks}} {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘ ರಾಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು}} {{ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು}} {{Million-plus cities in India}} {{Commonwealth Games Host Cities}} {{World's most populated metropolitan areas}} {{World's most populated urban areas}} [https://www.udayavani.com/news-section/national-news/wonderful-facilities-in-india-delhis-first-covid-19-patient-after-recovery ದಿಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕೊರೊನಾ ರೋಗಿ 14 ದಿನಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಂತರ ಗುಣಮುಖ…ಕುತೂಹಲದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ!-ಉದಯವಾಣಿ d; 16 ಮಾರ್ಚ್ 2020] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೆಹಲಿ ರೈಲು ವಿಭಾಗ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರೈಲು ವಿಭಾಗ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ರೈಲು (ಭಾರತ) ವಲಯ]] [[ವರ್ಗ:1857ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯೆದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಮೆಟ್ರೋ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] r85w90v0itgtj2ma9y56uvssicaxbq4 0 2735 1384532 1381849 2026-08-28T03:10:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384532 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಗ್ರಹ | name = ಪ್ಲುಟೊ | symbol = [[File:Pluto symbol (large orb, bold).svg|24px|⯓]] | image = [[file:Pluto in True Color - High-Res.jpg|thumb]] | caption = Pluto | discovery = yes | discoverer = [[Clyde Tombaugh|Clyde W. Tombaugh]] | discovered = February 18, 1930 | mp_name = '''134340 Pluto''' | named_after = [[Pluto (mythology)|Pluto]] | mp_category = {{plainlist | * [[dwarf planet]] * [[trans-Neptunian object|TNO]] * [[plutoid]] * [[Kuiper belt|KBO]] * [[plutino]] }} | orbit_ref =<ref name="horizons" />{{efn|name=barycentre|Orbital elements refer to the barycenter of the Pluto system, and are the instantaneous [[osculating orbit|osculating]] values at the precise [[J2000]] epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary center, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from the motion of the moons. The orbital period of Pluto is listed as 248 years because most references use the more stable barycenter of the Solar System (Sun+Jupiter) to list the orbital period of the Pluto-Charon system. A J2000 heliocentric solution would give a value of 246 years.}} | epoch = [[J2000]] | aphelion = {{plainlist | * {{val|7311000000|u=km}} * {{val|48.871|ul=AU}} }} | perihelion = {{plainlist | * {{val|4437000000|u=km}} * {{val|29.657|u=AU}} * (1989 Sep 05)<ref name="jpl-ssd-horizons" /> }} | semimajor = {{plainlist | * {{val|5874000000|u=km}} * {{val|39.264|u=AU}} }} | eccentricity = {{val|0.244671664}} (J2000)<br>0.248&nbsp;807&nbsp;66 (mean)<ref name="Pluto Fact Sheet" /> | inclination = {{plainlist | * {{val|17.151394|u=°}} * (11.88° to Sun's equator) }} | asc_node = {{val|110.28683|u=°}} | arg_peri = {{val|113.76349|u=°}} | period = {{plainlist | * {{val|90465|u=days}}<ref name="Pluto Fact Sheet" /><ref name="planet_years" /> * {{val|247.68}} [[julian year (astronomy)|years]]<ref name="Pluto Fact Sheet" /> * {{val|14164.4|u=Plutonian [[solar day]]s}}<ref name="planet_years" /> }} | synodic_period = 366.73 days<ref name="Pluto Fact Sheet" /> | avg_speed = 4.7&nbsp;km/s<ref name="Pluto Fact Sheet" /> | mean_anomaly = {{val|14.86012204|u=°}}<ref name="mean_anomaly" /> | satellites = [[Moons of Pluto|5]] | physical_characteristics = yes | mean_radius = {{plainlist | * {{val|1184|10|u=km}}<ref name="lellouch">{{cite journal |last=Lellouch |first=Emmanuel |first2=Catherine |last2=de Bergh |first3=Bruno |last3=Sicardy |display-authors=3 |first4=François |last4=Forget |first5=Mélanie |last5=Vangvichith |first6=Hans U.<!-- Ullrich --> |last6=Käufl | title=Exploring the spatial, temporal, and vertical distribution of methane in Pluto's atmosphere | format=PDF | journal=Icarus | date=13 Mar 2014 | url=http://arxiv.org/pdf/1403.3208 <!-- also http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1403/1403.3208.pdf -->|accessdate=2014-03-29 }}</ref> * 0.18 [[Earth mass|Earths]] * 1161 km<ref name="Young2007" /> (solid) }} | surface_area = {{plainlist | * {{val|1.665|e=7|u=km2}}{{efn|name=Surface area}} * 0.033 Earths }} | volume = {{plainlist | * {{val|6.39|e=9|u=km3}}{{efn|name=Volume}} * {{val|0.0059|u=Earths}} }} | mass = {{plainlist | * {{val|1.305|0.007|e=22|u=kg}}<ref name="BuieGrundyYoung_2006" /> * {{val|0.00218|u=[[Earth mass|Earths]]}} * 0.178 [[Moon mass|Moons]] }} | density = {{val|2.03|0.06|u=g/cm3}}<ref name="BuieGrundyYoung_2006" /> | surface_grav = {{plainlist | * {{Gr|13.05|1153}} [[Acceleration|m/s²]]{{efn|name=Surface gravity}} * 0.067 [[g-force|g]] }} | escape_velocity = {{V2|13.05|1153}}&nbsp;km/s{{efn|name=Escape velocity}} | sidereal_day = {{plainlist | * [[retrograde motion|{{val|-6.387230|u=day}}]] * 6 d, 9 h, 17 m, 36 s }} | rot_velocity = 47.18&nbsp;km/h | axial_tilt = {{val|119.591|0.014|u=°}} (to orbit)<ref name="BuieGrundyYoung_2006" />{{efn|name=Axial tilt}} | right_asc_north_pole = 312.993°<ref name="SeidelmannArchinalA'hearn_2007" /> | declination = 6.163°<ref name="SeidelmannArchinalA'hearn_2007" /> | albedo = 0.49 to 0.66 ([[Geometric albedo|geometric]], varies by 35%)<ref name="Pluto Fact Sheet" /><ref name="Hamilton" /> | magnitude = 13.65<ref name="Pluto Fact Sheet" /> to 16.3<ref name="AstDys-Pluto" /> <br /> (mean is 15.1)<ref name="Pluto Fact Sheet" /> | abs_magnitude = −0.7<ref name="jpldata" /> | angular_size = 0.065″ to 0.115″<ref name="Pluto Fact Sheet" />{{efn|name=Angular size}} | pronounced = {{IPAc-en|audio=en-us-Pluto.ogg|ˈ|p|l|uː|t|oʊ}} | adjectives = Plutonian | atmosphere = yes | temperatures = yes | temp_name1 = [[Kelvin]] | min_temp_1 = 33 K | mean_temp_1 = 44 K (−229 °C) | max_temp_1 = 55 K | surface_pressure = 0.30 [[pascal (unit)|Pa]] (summer maximum) | atmosphere_composition = [[nitrogen]], [[methane]], [[carbon monoxide]]<ref name="Physorg April 19, 2011" /> |note = no }} [[ಚಿತ್ರ:First Pluto sighting from New Horizons.gif|thumb|right|First Pluto sighting from ''New Horizons'']] [[ಚಿತ್ರ:Orbit_kn.svg.png|thumb|right|ಪುರರವಿಯ ಕೋನಭಾಗ]] '''ಪ್ಲೂಟೊ''' (ಚಿಹ್ನೆಗಳು: [[File:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|16px|⯓]]<ref>{{cite web |url= https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet |author= JPL/NASA |date= 2015-04-22 |website= Jet Propulsion Laboratory |title= What is a Dwarf Planet? |access-date= 2022-01-19}}</ref> ಮತ್ತು [[File:Pluto monogram (fixed width).svg|16px|♇]]<ref>{{cite book |editor=John Lewis |date=2004 |title=Physics and chemistry of the solar system |edition= 2 |page=64 |publisher=Elsevier}}</ref>) - [[ಸೌರಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಎರಡನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ]] ([[:en:Eris (dwarf planet)|ಏರಿಸ್]]ನ ನಂತರ) ಮತ್ತು [[ಸೂರ್ಯ]]ನನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತನೆ ಅತಿ ಕುಳ್ಳ ಕಾಯವಾಗಿದೆ. == ಪರಿಚಯ == ಮೂಲತಃ [[ಗ್ರಹ]]ವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ ಪ್ಲುಟೊ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ<ref name=wiki-kbo>Pluto is the largest [[Kuiper belt|Kuiper belt object]] (KBO); According to Wikipedia convention, which treats the [[Scattered disc]] as distinct, [[Eris (dwarf planet)|Eris]], although larger than Pluto, is not a KBO.</ref> ಸದಸ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಬೇರೆ ಸದಸ್ಯಕಾಯಗಳಂತೆ ಪ್ಲೂಟೊ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿದೆ: ಭೂಮಿಯ ಚಂದ್ರನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸುಮಾರು ಐದನೆ ಒಂದು ಪಾಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಗಾತ್ರದ ಮೂರನೆ ಒಂದು ಪಾಲಿನಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಕಕ್ಷೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಸೂರ್ಯನಿಂದ ೩೦-೪೯ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖಗೋಳಮಾನ]] ದೂರಕ್ಕೆ (೪೪೦-೭೪೦ ಕೋಟಿ ಕಿ.ಮೀ.) ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಕ್ಷೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಓರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ [[ನೆಪ್ಚೂನ್]]ಗಿಂತ ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೯೩೦ಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆವಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ೨೦೦೬ರ ವರೆಗೆ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಸೌರಮಂಡಲದ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಗ್ರಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦ನೆ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೧ನೆ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹೊರ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊನಂತಹ ಹಲವು ಕಾಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ೨೭% ಹೆಚ್ಚು ಭಾರಿಯಿದ್ದು [[:en:scattered disc object|ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆಯ ಕಾಯ]]ವಾಗಿರುವ ಎರಿಸ್.<ref>{{cite web|title=Astronomers Measure Mass of Largest Dwarf Planet|work=hubblesite|year=2007|url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/24/full/|accessdate=2007-11-03}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪, ೨೦೦೪ರಂದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು "ಗ್ರಹ" ಪದವನ್ನು [[:en:2006 definition of planet|ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು]]. ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲುಟೊ ಒಂದು ಗ್ರಹವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ಅದನ್ನು ಎರಿಸ್ ಮತ್ತು [[:en:Ceres (dwarf planet)|ಸೆರೆಸ್]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಬ್ಜಗ್ರಹವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4737647.stm | title = Farewell Pluto? | author = A. Akwagyiram | publisher = BBC News | date = [[2005-08-02]] | accessdate = 2006-03-05 }}</ref> ಈ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು [[ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ]]ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ 134340 [[:en:Astronomical naming conventions#Minor planets|ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://cfa-www.harvard.edu/mpec/K06/K06R19.html | title = MPEC 2006-R19 : EDITORIAL NOTICE | author = T. B. Spahr | publisher = Minor Planet Center | date = [[2006-09-07]] | accessdate = 2006-09-07}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.newscientistspace.com/article/dn10028-pluto-added-to-official-minor-planet-list.html | title = Pluto added to official "minor planet" list | author = D. Shiga | publisher=[[NewScientist]] | date = [[2006-09-07]] | accessdate = 2006-09-08}}</ref> == ಆವಿಷ್ಕಾರ == ಪ್ಲುಟೊದ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಒಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ರಹಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ, ಯುರೇನಸ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅಸಮಂಜಸತೆಗೆ ಕಾರಣ ಒಂದು ದೂರದ ಗ್ರಹದೊಂದಿಗಿನ ಗುರುತ್ವ ಒಡನಾಟಗಳು ಎಂದು ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಪ್ಲುಟೊ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಗ್ರಹಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಷ್ಟು ಭಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮೇಲಿನ ಅಸಮಂಜಸತೆಗೆ ಕಾರಣ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡದಿದ್ದುದು ಎಂದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. === Planet X === {{main|Planet X}} In the 1840s, using [[Newtonian mechanics]], [[Urbain Le Verrier]] predicted the position of the then-undiscovered planet [[Neptune]] after analysing perturbations in the orbit of [[Uranus]]. Hypothesising that the perturbations were caused by the gravitational pull of another planet, Le Verrier sent his calculations to German astronomer [[Johann Gottfried Galle]]. On [[September 23]], [[1846]], the night following his receipt of the letter, Galle and his student [[Heinrich d'Arrest]] found [[Neptune]] exactly where Le Verrier had predicted.<ref>{{cite book | title = Planet Quest: The Epic Discovery of Alien Solar Systems | url = https://archive.org/details/planetquestepicd0000cros | author = K. Croswell | publisher = The Free Press | year = 1997 | pages = [https://archive.org/details/planetquestepicd0000cros/page/43 43] | id = ISBN 978-0-684-83252-4}}</ref> Observations of Neptune in the late 19th century caused astronomers to speculate that Uranus' orbit was being disturbed by another planet in addition to Neptune. In 1905, [[Percival Lowell]], a wealthy Bostonian who had founded the [[Lowell Observatory]] in [[Flagstaff, Arizona]] in 1894, started an extensive project in search of a possible ninth planet, which he termed "[[Planet X]]".<ref name="pluto guide">{{cite web | url = http://www.space.com/spacewatch/050311_pluto_guide.html | title = Finding Pluto: Tough Task, Even 75 Years Later | author = J. Rao | publisher = SPACE.com | date=11 March 2005 | accessdate=2006-09-08 }}</ref> Lowell's hope in tracking down Planet X was to establish his scientific credibility, which had been dented by his widely derided belief that channel-like features visible on the surface of [[Mars]] were in fact [[Martian canal|canals constructed by an intelligent civilisation]].<ref>Croswell p. 48</ref> By 1909, Lowell and [[William Henry Pickering|William H. Pickering]] had suggested several possible celestial coordinates for such a planet.<ref name="Hoyt"/> Lowell and his observatory conducted his search from 1905 until his death in 1916, but to no avail. Lowell's disappointment at not locating Planet X, according to one friend, "virtually killed him".<ref>Croswell p. 49</ref> Constance Lowell, Percival Lowell's widow, subsequently embroiled the observatory in a decade-long legal battle to secure the observatory's million-dollar portion of Lowell's legacy for herself, which meant that its search for Planet X could not resume until 1929.<ref name=slipher>Croswell, p. 50</ref> In that year, the observatory's director, [[Vesto Melvin Slipher]], summarily handed the job of locating Planet X to [[Clyde Tombaugh]], a 22-year-old Kansas farm boy who had only just arrived at the Lowell Observatory after Slipher had been impressed by a sample of his astronomical drawings.<ref name=slipher /> Tombaugh's task was systematically to image the night sky in pairs of photographs taken two weeks apart, then examine each pair and determine whether any objects had shifted position. Using a machine called a [[blink comparator]], he rapidly shifted back and forth between views of each of the plates, to create the illusion of movement of any objects that had changed position or appearance between photographs. On [[February 18]], [[1930]], after nearly a year of searching, Tombaugh discovered a possible moving object on photographic plates taken on [[January 23]] and [[January 29]] of that year. A lesser-quality photograph taken on [[January 20]] helped confirm the movement. Tombaugh walked into Slipher's office and declared, "Doctor Slipher, I have found your Planet X."<ref>Croswell p. 52</ref> After the observatory obtained further confirmatory photographs, news of the discovery was telegraphed to the [[Harvard College Observatory]] on [[March 13]], [[1930]]. The new object would later be found on photographs dating back to [[March 19]], [[1915]].<ref name="Hoyt">{{cite journal | title = W. H. Pickering's Planetary Predictions and the Discovery of Pluto | author = W. G. Hoyt | journal = Isis | volume = 67 | issue = 4 | year = 1976 | pages = 551–564. | url = http://links.jstor.org/sici?sici=0021-1753(197612)67%3A4%3C551%3AWHPPPA%3E2.0.CO%3B2-I | accessdate = 2007-06-27 }}</ref> === Naming === {{see also|Pluto (mythology)}} The right to name the new object belonged to the Lowell Observatory. Tombaugh urged Slipher to suggest a name for the new object quickly before someone else did.<ref name="pluto guide"/> Name suggestions poured in from all over the world. Constance Lowell proposed ''[[Zeus]],'' then ''Lowell,'' and finally her own first name. These suggestions were disregarded.<ref>{{cite web | title = The Search Continues | author = B. Mager | work = Pluto: The Discovery of Planet X | url = http://www.discoveryofpluto.com/pluto05.html | accessdate = 2007-03-27 }}</ref> The name Pluto was first suggested by [[Venetia Phair|Venetia Burney]] (later Venetia Phair), an eleven-year-old schoolgirl in [[Oxford, England|Oxford]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]].<ref name="Venetia">{{cite web | title = The girl who named a planet | publisher = BBC News | author = P. Rincon | work = Pluto: The Discovery of Planet X | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4596246.stm | date = [[2006-01-13]] | accessdate = 2007-04-12 }}</ref> Venetia was interested in [[classical mythology]] as well as astronomy, and considered the name, one of the alternate names of [[Hades]], the Greek god of the Underworld, appropriate for such a presumably dark and cold world. She suggested it in a conversation with her grandfather [[Falconer Madan]], a former librarian of [[Oxford University]]'s [[Bodleian Library]]. Madan passed the name to Professor [[Herbert Hall Turner]], who then cabled it to colleagues in America.<ref>{{cite web | url = http://fredpratt.tripod.com/PR/pluto.html | title = The Planet 'Pluto' | author = K. M. Claxton | publisher = Parents' Union School Diamond Jubilee Magazine, 1891–1951 (Ambleside: PUS, 1951), p. 30–32 | accessdate = 2007-10-15 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110717102713/http://fredpratt.tripod.com/PR/pluto.html | archivedate = 2011-07-17 | url-status = dead }}</ref> The object was officially named on [[March 24]], [[1930]].<ref>{{cite journal |title = The Trans-Neptunian Body: Decision to call it Pluto |journal= The ''Times'' |date = Tuesday, May 27, 1930 |pages = 15 }}</ref> Each member of the Lowell Observatory was allowed to vote on a short-list of three: "[[Minerva]]" (which was already the name for an asteroid), "[[Cronus]]" (which had garnered a bad reputation after being suggested by an unpopular astronomer named [[Thomas Jefferson Jackson See]]), and Pluto. Pluto received every vote.<ref>Croswell pp. 54–55</ref> The name was announced on [[May 1]], [[1930]].<ref name="Venetia"/> Upon the announcement, Madan gave Venetia five [[Pound sterling|pounds]] as a reward.<ref name="Venetia"/> The name ''Pluto'' was intended to evoke the initials of the astronomer [[Percival Lowell]], a desire echoed in the P-L [[monogram]] that is Pluto's [[astronomical symbol]].<ref>{{Cite web | title = NASA's Solar System Exploration: Multimedia: Gallery: Pluto's Symbol | url = http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 | publisher = NASA | accessdate = 2007-03-25 | archive-date = 2006-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061001015053/http://sse.jpl.nasa.gov/multimedia/display.cfm?IM_ID=263 | url-status = dead }}</ref> Pluto's [[astrological symbol]] resembles that of [[Neptune]] ([[ಚಿತ್ರ:Neptune symbol (fixed width).svg|20px|♆]]), but has a circle in place of the middle prong of the trident ([[ಚಿತ್ರ:Pluto symbol (large orb, fixed width).svg|20px|⯓]]). In [[Chinese language|Chinese]], [[Japanese language|Japanese]], and [[Korean language|Korean]], the name was translated as ''underworld king star'' (冥王星),<ref>{{cite web |title=Planetary Linguistics |url=http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/days.html |accessdate=2007-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071217070734/http://seds.lpl.arizona.edu/nineplanets/nineplanets/days.html|archivedate=2007-12-17}}</ref> suggested by [[Houei Nojiri]] in 1930.<ref>{{cite web |title=A Tribute to Houei Nojiri |author=Steve Renshaw and Saori Ihara |url=http://www2.gol.com/users/stever/nojiri.htm |year=2000 |accessdate=2007-06-12 |archive-date=2015-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710121737/http://www2.gol.com/users/stever/nojiri.htm |url-status=dead }}</ref> In [[Vietnamese language|Vietnamese]] it is named after [[Yama (Buddhism and Chinese mythology)|Yama]] (''Sao Diêm Vương''), the Guardian of Hell in [[Buddhist]] mythology. Yama ([[Devanāgarī]] यम) is also used in India, as it is the deity of Hell in Hindu mythologies. <div style="clear: both"></div> === Demise of Planet X === Once found, Pluto's faintness and lack of a resolvable disc cast doubt on the idea that it could be Lowell's Planet X. Throughout the mid-20th century, estimates of Pluto's mass were often revised downward. In 1978, the discovery of Pluto's moon [[Charon (moon)|Charon]] allowed the measurement of Pluto's mass for the first time. Its mass, roughly 0.2 percent that of the Earth, was far too small to account for the discrepancies in Uranus. Subsequent searches for an alternate Planet X, notably by [[Robert Harrington]],<ref>{{cite web|title=Planet X — The current status|author=P. K. Seidelmann and R. S. Harrington|work=U. S. Naval Observatory|year=1987|url=http://www.springerlink.com/content/r42h4u7232t724uq/|accessdate=2007-11-04}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> failed. In 1993, [[Myles Standish]] used data from ''[[Voyager 2]]'''s 1989 flyby of [[Neptune]], which had revised the planet's total mass downward by 0.5 percent, to recalculate its gravitational effect on Uranus. With the new figures added in, the discrepancies, and with them the need for a Planet X, vanished.<ref>{{cite web|title=Hopes Fade in hunt for Planet X|author=Ken Croswell|year=1993|url=http://kencroswell.com/HopesFadeInHuntForPlanetX.html |accessdate=2007-11-04}}</ref> Today the overwhelming consensus among astronomers is that Planet X, as Lowell defined it, does not exist. Lowell had made a prediction of Planet X's position in 1915 that was fairly close to Pluto's actual position at that time; however, [[Ernest W. Brown]] concluded almost immediately that this was a coincidence, a view still held today.<ref>{{cite web | url = http://www.phys-astro.sonoma.edu/people/faculty/tenn/asphistory/1994.html | title = History I: The Lowell Observatory in 20th century Astronomy | publisher = The Astronomical Society of the Pacific | date = [[1994-06-28]] | accessdate = 2006-03-05 | archive-date = 2020-05-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200512194600/http://www.phys-astro.sonoma.edu/people/faculty/tenn/asphistory/1994.html | url-status = dead }}</ref> == ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:ThePlutinos Size Albedo Color2.svg|thumb|right|The largest [[plutino]]s compared in size, [[albedo]] and [[color index|colour]].]] [[ಚಿತ್ರ:Pluto-cutaway.svg|thumb|Possible structure of Pluto. <br /> '''1.''' Frozen nitrogen <br /> '''2.''' Water ice <br /> '''3.''' Silicate and water ice]] ಭೂಮಿಯಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊ ದೂರವಿರುವ ಕಾರಣ, ಅದರ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ [[:en:New Horizons|ನವ ದಿಗಂತ]] ಗಗನನೌಕೆಯು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಹಲವು ವಿವರಗಳು ತಿಳಿತುಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ..<ref name="newhorizons">{{cite web | author = | title = Space Probe Heads To Pluto - Finally | publisher = CBS News | date = 2006-01-19 | url = http://www.cbsnews.com/stories/2006/01/19/tech/main1219891.shtml | accessdate = 2007-04-14 }}</ref> === ಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು ರಚನೆ === ಪ್ಲೂಟೊದ [[ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು ಸರಾಸರಿ ೧೫.೧ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಪುರರವಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶತೆಯು ೧೩.೬೫ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref name="Pluto Fact Sheet">{{cite web | author = D. R. Williams | title = Pluto Fact Sheet | publisher = NASA | date = 7 September 2006 | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html | accessdate = 2007-03-24 | archive-date = 2015-11-19 | archive-url = https://archive.today/20151119095810/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html | url-status = dead }}</ref> ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ದೂರದರ್ಶಕವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ; ಸುಮಾರು ೩೦&nbsp;ಸೆಂ.ಮೀ. ಕಿಂಡಿಯ ದೂರದರ್ಶಕವು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ.<ref>{{cite web | url = http://www.science.edu.sg/ssc/detailed.jsp?artid=1950&type=6&root=6&parent=6&cat=66 | title = This month Pluto's apparent magnitude is m=14.1. Could we see it with an 11" reflector of focal length 3400 mm? | publisher = Singapore Science Centre | accessdate = 2007-03-25 | archive-date = 2005-11-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20051111151435/http://www.science.edu.sg/ssc/detailed.jsp?artid=1950&type=6&root=6&parent=6&cat=66 | url-status = dead }}</ref> ಇದರ [[ಕೋನವ್ಯಾಸ]]ವು ಕೇವಲ ೦.೧೧ ಅಂಗುಲಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಮಬ್ಬಾದ ಮತ್ತು ಬಹು ದೂರದ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ನೋಡಲು ಇದು ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹಳದಿ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=236 | title=What color is each planet? | work=Curious about Astronomy? | publisher=Cornell University | author=M. Cuk | date=September 2002 | accessdate=2007-03-25}}</ref> ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ೯೮% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಾರಜನಕ]]ದ ಮಂಜು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂದು ಮೇಲ್ಮೈನ [[:en:spectroscopic|ರೋಹಿತದರ್ಶಕೀಯ]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal | title = Surface Ices and the Atmospheric Composition of Pluto | author = Tobias C. Owen, Ted L. Roush et al. | journal = Science | year = 1993 | month = 6 August | volume = 261 | issue = 5122 | pages = 745–748 | doi = 10.1126/science.261.5122.745 | url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/261/5122/745 | accessdate = 2007-03-29 | archive-date = 2007-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071001092107/http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/261/5122/745 | url-status = dead | issn = 0036-8075 }}</ref><ref name=Solstation>{{cite web|title=Pluto|work=SolStation|url=http://www.solstation.com/stars/pluto.htm|year=2006|accessdate=2007-03-28|archive-date=2016-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410204446/http://www.solstation.com/stars/pluto.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ಲುಟೊದ ದೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿನ ದೂರದರ್ಶಕಗಳ ಮಿತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ. [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ]]ದಿಂದ ಫಲಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೇಲ್ಮೈನ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಣೆಗಳು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | title = Hubble Reveals Surface of Pluto for First Time | work = Hubblesite | url = http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1996/09 | year = 1996 | accessdate = 2007-03-26 | archive-date = 2016-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160727154635/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1996/09/ | url-status = dead }}</ref> ಗ್ರಹದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಶಾರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲೂಟೊದ ಗ್ರಹಣಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಪ್ಲುಟೊದ ಪ್ರಕಾಶತೆ ನಕ್ಷೆಗಳೇ ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಗಳು. ಪ್ಲೂಟೊ ಶಾರನ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವ ಪ್ರಕಾಶತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಒಂದು ತಿಳಿ ವಲಯವು ಗ್ರಹಣಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಗಾಢ ವಲಯವೊಂದು ಗ್ರಹಣಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಲೂಟೊ-ಶಾರನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಮಾಪಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal | title = A Two-Color Map of Pluto Based on Mutual Event Lightcurves | author = E. F. Young; R. P. Binzel; K. Crane | journal = Bulletin of the American Astronomical Society | volume = 32 | pages = 1083 | work = AA(SwRI), AB(M.I.T.), AC (Boulder High School) | url = http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2000DPS....32.4601Y | year = 2000 | accessdate = 2007-03-26}}</ref> [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ]]ವು ಒದಗಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಗತಿಯು ಅದರ ಅವೆಗೆಂಪು ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ಆವರ್ತಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಶಾರನ್‌ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮೀಥೇನ್]] ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಡೆಯ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಹೆಚ್ಚು [[ಸಾರಜನಕ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈದೃಶ್ಯಿತ ಕಾಯವಾಗಿದೆ ([[:en:Iapetus (moon)|ಲಪೀಟಸ್]] ಉಪಗ್ರಹದ ನಂತರ).<ref>{{cite news | url=http://www.msnbc.msn.com/id/3077880/ | publisher=MSNBC | title=Pluto regains its place on the fringe | author=Alan Boyle | date=[[1999-02-11]] | accessdate=2007-03-20}}</ref> <!-- See [[XYZ Technique]], someone with knowledge of the technique should forward to the correct page and trim the paragraph. --> [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ]]ದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ಲೂಟೊದ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ೧.೮ ರಿಂದ ೨.೧&nbsp;ಗ್ರಾಂ./ಸೆಂ.ಮೀ.^೩ ನಷ್ಟು ಇದೆ; ಇದರಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಆಂತರಾಳವು ಸುಮಾರು ೫೦-೭೦% ಶಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೦-೫೦% ಮಂಜುಗಳಿಂದ ರಚಿತ ವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name=Solstation /> ಒಳಭಾಗದ ಮಂಜು ವಿಕಿರಣಪಟು ಖನಿಜಗಳ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಡೆಗೆ ಮಂಜು ಮತ್ತು ಶಿಲೆಗಳು ಬೇರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯು ವಿಭೇದಿತ ವಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲೆಗಳು ಸಾಂದ್ರವಾದ ಒಳಗರ್ಭವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಮಂಜಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕವಚವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನವು ಇಂದಿಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಇದರಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ದ್ರವೀಕೃತ ನೀರಿನ ಸಾಗರವು ಉಂಟಾಗಿರ ಬಹುದು. === ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Pluto, Earth size comparison.jpg|thumb|left|ಪ್ಲೂಟೊದ ಗಾತ್ರವು ಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು ೦.೬೬%ನಷ್ಟಿದೆ.]] ೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸುಮಾರು ಭೂಮಿಯಷ್ಟೇ ಇದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ]]ದಷ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Croswellp57">Croswell p. 57</ref> ಆದರೆ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ [[ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶ]]ದ ಪ್ರಮಾಣವು ತಿಳಿದುಬಂದ ಮೇಲೆ, ಅದು [[ಮೀಥೇನ್]] ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು; ಇದರರ್ಥ ಪ್ಲೂಟೊ ತನ್ನ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಭೂಮಿಯ ೧%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Croswellp57"/><ref>ಪ್ಲುಟೊದ ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶವು ಭೂಮಿಯ ೧.೩-೨.೦ ಪಟ್ಟು ಇದೆ.{{cite web | Author =D. R. Williams | title =Pluto Fact Sheet | publisher =NASA | date =7 September 2006 | url =http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html | accessdate =2007-03-24 | archive-date =2015-11-19 | archive-url =https://archive.today/20151119095810/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html | url-status =dead }}</ref> ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[:en:Charon (moon)|ಶಾರನ್]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ, [[:en:Kepler's laws of planetary motion#Kepler's understanding of the laws|ಕೆಪ್ಲರ್‌ನ ಮೂರನೆ ನಿಯಮದ ನ್ಯೂಟನ್‌ನ ನಿರೂಪಣೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಲೂಟೊ-ಶಾರನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲೆ ಶಾರನ್‌ನ ಗುರುತ್ವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮಾಪಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ೧.೩೧×೧೦^೨೨&nbsp;kg—ಭೂಮಿಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ೦.೨೪% ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಷ್ಟು ಕೆಳಬಿದ್ದವು.<ref>{{cite web | title = Beyond Pluto (extract) | author = J. Davies | work = Royal Observatory, Edinburgh | url = http://assets.cambridge.org/052180/0196/excerpt/0521800196_excerpt.pdf | year = 2001 | accessdate = 2007-03-26 | archive-date = 2011-07-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110715233608/http://assets.cambridge.org/052180/0196/excerpt/0521800196_excerpt.pdf | url-status = dead }}</ref> ಶಾರನ್ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ವ್ಯಾಸವು ಸುಮಾರು ೨,೩೯೦&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | title = Improved Orbital and Physical Parameters for the Pluto-Charon System | author = D. J. Tholen, M. W. Buie, R. P. Binzel, M. L. Frueh | journal = Science | volume = 237 | issue = 4814 | pages = 512–514 | url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/237/4814/512 | work = Institute for Astronomy, University of Hawaii, Astronomy Department and McDonald Observatory, University of Texas | year = 1987 | doi = 10.1126/science.237.4814.512 | accessdate=2007-03-26 }}</ref> [[:en:adaptive optics]]ನ ಆವಿಷ್ಕರಣದ ನಂತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal | title = Adaptive optics imaging of Pluto-Charon and the discovery of a moon around the Asteroid 45 Eugenia: the potential of adaptive optics in planetary astronomy | author = L. M. Close, W. J. Merline, D. J. Tholen, T. C. Owen, F. J. Roddier, C. Dumas, | journal = Proceedings of The International Society for Optical Engineering | volume = 4007 | pages = 787–795, | work = European Southern Observatory | url = http://www.spie.org/scripts/abstract.pl?bibcode=2000SPIE.4007..787C | year = 2000 | accessdate = 2007-03-26 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- {{ImageMap Pluto Compared2.jpg}} --> ಸೌರಮಂಡಲದ ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಬೇರೆಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಸಣ್ಣದು ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಂದ್ರನ ೨೦% ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊ ಸೌರಮಂಡಲದ ಏಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ: [[:en:Ganymede (moon)|ಗ್ಯಾನಿಮಿಡ್]], [[:en:Titan (moon)|ಟೈಟನ್]], [[:en:Callisto (moon)|ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟೊ]], [[:en:Io (moon)|ಐಒ]], ಭೂಮಿಯ [[ಚಂದ್ರ]], [[:en:Europa (moon)|ಯೂರೋಪ]] ಮತ್ತು [[:en:Triton (moon)|ಟ್ರಿಟಾನ್]]. [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ ಹೊನಲು|ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ಹೊನಲಿನ]]ಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ]]ವಾದ [[೧ ಸಿರಿಸ್]]ನ ಎರಡರಷ್ಟು ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ೧೨ ಪಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊ, ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಅತೀತ ಕಾಯ]] [[ಏರಿಸ್ (ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ)|ಏರಿಸ್]]ಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ. === ವಾಯುಮಂಡಲ === ಪ್ಲೂಟೊದ ವಾಯುಮಂಡಲವು [[ಸಾರಜನಕ]], [[ಮೀಥೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗಾಲದ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್]]ಗಳ ವಿರಳ ಲೇಪನದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಈ ಅನಿಲಗಳು ಗ್ರಹದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಮಂಜಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|title= Nitrogen in Pluto's Atmosphere|author= Ken Croswell|url=http://www.kencroswell.com/NitrogenInPlutosAtmosphere.html|year=1992|accessdate=2007-04-27}}</ref> ಪ್ಲೂಟೊ ತನ್ನ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆ ಅದರ ವಾಯುಮಂಡಲವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಘನೀಕರಿಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆ ಅದರ ಘನ ಮೇಲ್ಮೈನ ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿ ಮಂಜು ಅನಿಲವಾಗಿ [[ಉತ್ಪನಿಸುತ್ತದೆ|ಉತ್ಪನನ]]. [[ಬೆವರಿನಿಂದ|ಬೆವರು]] ನಮ್ಮ ಮೈ ತಂಪಾಗುವಂತೆ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಹ ಇನ್ನೂ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. [[:en:Submillimeter Array|ಉಪಮಿಲಿಮೀಟರ್ ವ್ಯೂಹ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ತಾಪಮಾನವು ೪೩K ಅಥವ, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ೧೦K ಕಡಿಮೆಯಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.cnn.com/2006/TECH/space/01/03/pluto.temp/index.html | title = Astronomers: Pluto colder than expected | author = T. Ker | publisher = Space.com (via CNN.com) | year = 2006 | accessdate = 2006-03-05 }}</ref> ೧೯೮೫ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆ]]ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಗತಿಯು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು; ೧೯೯೮ರಲ್ಲಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಗತಿಯು ದೃಢೀಕೃತವಾಯಿತು. ವಾಯುಮಂಡಲವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಕಾಯವು ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುವಾಗ, ನಕ್ಷತ್ರವು ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪ್ಲೂಟೊದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಬ್ಬಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = IAUC 4097 | url = http://cfa-www.harvard.edu/iauc/04000/04097.html#Item0 | year = 1985 | accessdate = 2007-03-26}}</ref> ಮಬ್ಬಾಗುವ ದರವನ್ನಾಧರಿಸಿ, ವಾಯು ಒತ್ತಡವು ೦.೧೫&nbsp;Pa, ಅಥವ ಭೂಮಿಯ ೭೦೦,೦೦೦ನೇ ೧ರಷ್ಟು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | title = The atmospheres of Pluto and other trans-Neptunian objects | author = R. Johnston | url = http://www.johnstonsarchive.net/astro/pluto.html | year = 2006 | accessdate = 2007-03-26 }}</ref> In 2002, another occultation of a star by Pluto was observed and analysed by teams led by Bruno Sicardy of the [[Paris Observatory]]<ref>{{cite journal | url = http://calys.obspm.fr/~sicardy/pluton/pr_obs_en.html | title = Large changes in Pluto's atmosphere as revealed by recent stellar occultations | journal = Nature | volume = 424 | 5 = pages 168–170 | doi = 10.1038/nature01766 | author = B. Sicardy | coauthors = T. Widemann, et al. | publisher = Nature | date = 2003-07-10 | accessdate = 2006-03-05 | archive-date = 2007-12-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071221034241/http://calys.obspm.fr/~sicardy/pluton/pr_obs_en.html | url-status = dead }}</ref>, [[James L. Elliot]] of [[MIT]]<ref>{{cite web | url = http://web.mit.edu/newsoffice/2002/pluto.html | title = Pluto is undergoing global warming, researchers find | publisher = Massachusetts Institute of Technology | date = 2002-10-09 | accessdate = 2007-03-20 }}</ref>, and [[Jay Pasachoff]] of [[Williams College]].<ref>{{cite web | url = http://www.williams.edu/admin/news/releases.php?id=162 | title = Williams Scientists Contribute to New Finding About Pluto | publisher = Williams College | date = 2003-07-09 | accessdate = 2007-03-20 | archive-date = 2007-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011063547/http://williams.edu/admin/news/releases.php?id=162 | url-status = dead }}</ref> The atmospheric pressure was estimated to be 0.3&nbsp;pascal, even though Pluto was farther from the Sun than in 1988 and thus should have been colder and had a more rarefied atmosphere. One explanation for the discrepancy is that in 1987 the south pole of Pluto came out of shadow for the first time in 120 years, causing extra nitrogen to sublimate from the polar cap. It will take decades for the excess nitrogen to condense out of the atmosphere.<ref>{{cite web | title = Puzzling Seasons and Signs of Wind Found on Pluto | author = R. R. Britt | work = Space.com | url = http://www.space.com/scienceastronomy/pluto_seasons_030709.html | year = 2003 | accessdate = 2007-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030720022902/http://www.space.com/scienceastronomy/pluto_seasons_030709.html|archivedate=2003-07-20}}</ref> Another stellar occultation was observed by the MIT-Williams College team of James Elliot, [[Jay Pasachoff]], and a [[Southwest Research Institute]] team led by Leslie Young on [[12 June]], [[೨೦೦೬|2006]] from sites in Australia.<ref>{{cite web | author = J. L. Elliot, M. J. Person, A. A. S. Gulbis, E. R. Adams, E. A. Kramer, C. A. Zuluaga, R. E. Pike, J. M. Pasachoff, S. P. Souza, B. A. Babcock, J. W. Gangestad, A. E. Jaskot, P. J. Francis, R. Lucas, A. S. Bosh | year = 2006 | title = The Size of Pluto's Atmosphere As Revealed by the 2006 June 12 Occultation | url = http://adsabs.harvard.edu/abs/2006DPS....38.3102 | journal = American Astronomical Society | work = E Pasadena Division of Planetary Sciences | accessdate = 2007-04-12 | archive-date = 2007-10-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071011073102/http://adsabs.harvard.edu/abs/2006DPS....38.3102 | url-status = dead }}</ref> <!--The results were reported at the October meeting of the Division of Planetary Sciences--> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಾಸಾ/ಏಮ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ [[ಈಥೇನ್]]ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವರ್ಣಪಟಲಮಾಪನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಪ್ಲುಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ ಮೀಥೇನ್‌ನ ದ್ಯುತಿವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಆವೇಷಿತ ಕಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ ರಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಈಥೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | author = A. Stern | authorlink = Alan Stern | year = November 1 2006 | url = http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_11_1_2006.php | title = Making Old Horizons New | work = The PI's Perspective | publisher = Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | accessdate = 2007-02-12 | archive-date = 2011-08-20 | archive-url = https://www.webcitation.org/615UTf8kE?url=http://pluto.jhuapl.edu/overview/piPerspectives/piPerspective_11_1_2006.php | url-status = dead }}</ref> == ಕಕ್ಷೆ == [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt Orbits Pluto Ecliptic.svg|right|thumb|ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆ - ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ನೋಟ. ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ (ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) 'ಪಾರ್ಶ್ವ ನೋಟ'ದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗಿನ (ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) ದೊಡ್ಡ ಓರೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]]ವು ಕ್ಷಿತಿಜೀಯ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿದೆ.]] ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಬೇರೆ ಗ್ರಹಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳೂ ಸೂರ್ಯನನ್ನು [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಸಮತಳ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಹೋಲಿಕೆ ಯಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಓರೆ|ಓರೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (೧೭° ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು), ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ]]ಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆಯ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು [[ನೆಪ್ಚೂನ್]] ಗ್ರಹದ ಕಕ್ಷೆಗಿಂತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊವು ಈ ರೀತಿ ಹಿಂದೆ [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭|ಫೆಬ್ರವರಿ ೭]], [[೧೯೭೯]] ಮತ್ತು [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೧|ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧]], [[೧೯೯೯]]ಗಳ ನಡುವೆ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಒಳಗಿತ್ತು. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಛದ್ಮನಗಳಿಂದ ಪ್ಲುಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಬಹುದಾದರೂ, ಸುಮಾರು ೧-೨ ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪ್ಲುಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="sussman88">{{cite journal | title = Numerical evidence that the motion of Pluto is chaotic | author = Gerald Jay Sussman; Jack Wisdom | journal = Science | volume = 241 | pages = 433–437 | year = 1988 | url = http://adsabs.harvard.edu/abs/1988Sci...241..433S }}</ref><ref name="wisdom91">{{cite journal | title = Symplectic maps for the n-body problem | author = Jack Wisdom; Matthew Holman | journal = Astronomical Journal | volume = 102 | pages = 1528–1538 | year = 1991 | url = http://adsabs.harvard.edu/abs/1991AJ....102.1528W }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಈಗಿನಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ [[ಪುರರವಿ]] ಅಥವ [[ಅಪರವಿ]]ಯಲ್ಲಿ (ಅಥವ ಅವೆರಡರ ನಡುವೆ) ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಈಗಲೇ ನಿಖರವಾಗಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಅಸ್ಥಿರವೆಂದಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅನುರಣನೆಗಳು ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಗ್ರಹಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. === ನೆಪ್ಚೂನ್-ತಪ್ಪಿಸುವ ಕಕ್ಷೆ === [[ಚಿತ್ರ:TheKuiperBelt Orbits Pluto Polar.svg|thumb|left|ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆ — ಧ್ರುವೀಯ ನೋಟ. ಈ 'ಮೇಲಿನ ನೋಟ'ವು ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು (ಕೆಂಪು) ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಗಿಂತ (ನೀಲಿ) ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊ ಹೇಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕಕ್ಷೆಗಳ ಗಾಢ ಭಾಗಗಳು [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]]ದ ಸಮತಳದ ಕೆಳಗೆ ಹಾಯುವ ಭಾಗಗಳು. [[೨೦೦೬]]ರ [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬]]ರಂದಿನಂತೆ ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತೋರಲಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸುಮಾರು ೧ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖ.ಮಾ]]ದಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿದ್ದವು.]] [[ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತ]]ದ ಮೇಲಿನಿಂದ ನೇರ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಛೇದಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರೂ, ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಲಾರವು. ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳು ಸಮೀಪದಲ್ಲೂ ಹಾದುಹೋಗದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳು ಹೊಂದಿ ಕೊಂಡಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಈ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸರಳವಾದ ವೀಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಇವೆರಡು ಛೇದಿಸಲಾರವೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದಂತೆ ಇದು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಗೂ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ) ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ "ಮೇಲೆ" ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name=huainn01>{{cite journal | title = The 1 : 1 Superresonance in Pluto's Motion | author = X.-S. Wan, T.-Y. Huang, and K. A. Innanen | url = http://www.journals.uchicago.edu/cgi-bin/resolve?id=doi:10.1086/318733&erFrom=-915250793819668883Guest | journal = The Astronomical Journal | volume = 121 | pages = 1155–1162 | doi = 10.1086/318733 | year = 2001 | accessdate = 2007-03-26 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯ ಭಾಗವು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೮ [[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖಮಾ.]] ದೂರದಲ್ಲಿ,<ref name=hunter04>{{cite web |title = Unmanned scientific exploration throughout the solar system |author = Maxwell W. Hunter II |work = NASA Programs, Lockheed Missiles & Space Company |url = http://www.springerlink.com/content/gr2261t06700624t/ |year = 2004 |accessdate = 2007-03-28 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಅಷ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name=malhotra-9planets>{{cite web |title = Pluto's Orbit |author = Renu Malhotra |url = http://www.nineplanets.org/plutodyn.html |year = 1997 |accessdate = 2007-03-26 }}</ref> ಪ್ಲುಟೊದ [[ಕಕ್ಷೀಯ ಪಾತ|ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತ]]ವು (ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಬಿಂದು) ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನಿಂದ ೨೧°ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ;<ref>{{cite web |url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet |author = David R. Williams |title = Planetary Fact Sheet |accessdate = 2007-03-31 |publisher = NASA |archive-date = 2015-11-26 |archive-url = https://web.archive.org/web/20151126193231/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/ |url-status = dead }}</ref> ಅವುಗಳ ಅವರೋಹಣ ಸಂಪಾತಗಳೂ ಸುಮಾರು ಇಷ್ಟೇ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯಲ್ಲಿವೆ (ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ). ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌‍ನ ಕಕ್ಷೆಯು ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳು ಛೇದಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಪ್ಲುಟೊ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತದ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದೊಂದೇ ಸಾಲದು; ಗ್ರಹಗಳಿಂದ (ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನಿಂದ) ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಷೋಭೆಗಳು (ಉದಾ: ಕಕ್ಷೀಯ [[ಅಯನ]]) ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಥವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಪ್ಲೂಟೊ (ಕೆಂಪು) ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌‍ಗಳ (ನೀಲಿ) ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಈ ಚಿತ್ರವು ತೋರುತ್ತದೆ. ೧೮೯೬ರ ಅತಿ ಸಾಮೀಪ್ಯದ ಹಾಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವುಗಳ ನಡುವಣ ದೂರಕ್ಕೆ ವಿಲೋಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಪ್ಲೂಟೊ [[ನೆಪ್ಚೂನ್]] ಗ್ರಹದ ೩:೨ ಸರಾಸರಿ ಚಲನಾ ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲಿದೆ: ನೆಪ್ಚೂನ್ ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತ ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿ ೩ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗಳಿಗೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ೨ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ಥಿತಿಗೇ ಮರಳಿ, ಈ ಚಲನೆಯು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿ ಆವರ್ತವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಚಲನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ, ಪ್ಲೂಟೊ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಪುರರವಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನೆಪ್ಚೂನ್ ಪ್ಲೂಟೊಗೆ ಸುಮಾರು ೫೦° ಯಷ್ಟು "ಹಿಂದೆ" ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊದ ಎರಡನೇ ಪುರರವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೆಪ್ಚೂನ್ ತನ್ನ ಒಂದೂವರೆ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಸುಮಾರು ೫೦° ಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ಲೂಟೊದ "ಮುಂದೆ" ಇರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ಕನಿಷ್ಠ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯು ೧೭&nbsp;[[ಖಗೋಳ ಮಾನ|ಖ.ಮಾ]] ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಿಂತ [[ಯುರೇನಸ್]]ನ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ (೧೧&nbsp;ಖ.ಮಾ.) ಬರುತ್ತದೆ.<ref name=malhotra-9planets /> ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ೩:೨ ಅನುರಣನೆಯು ಬಹಳ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name=sp-345>{{cite web|author=Hannes Alfvén and Gustaf Arrhenius|url=http:// history.nasa. gov /SP-345/ch8.htm||title= SP-345 Evolution of the Solar System|year=1976|accessdate=2007-03-28}}</ref> ಇದರಿಂದ, ಈ ಎರಡು ಕಕ್ಷೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ — ಈ ಆವರ್ತವು ಪದೇ ಪದೇ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ — ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಎಂದೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾಯಲಾರವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯು ಇಷ್ಟೊಂದು ಓರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದಿದ್ದರೂ, ಈ ಎರಡು ಕಾಯಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name=malhotra-9planets /> === ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳು === ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಕಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವಣ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅಂಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=huainn01/><ref name="williams71">{{cite journal| title=Resonances in the Neptune-Pluto System| author= J. G. Williams; G. S. Benson| journal=Astronomical Journal| volume=76| pages=167| year=1971| url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1971AJ.....76..167W | accessdate=2007-04-17}}</ref> ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಹಲವು ಅನುರಣನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಡನಾಟಗಳು ಇವುಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ೩:೨ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ಲೂಟೊದ [[ಪುರಬಿಂದುವಿನ ಕೋನಭಾಗ|ಪುರರವಿಯ ಕೋನಭಾಗ]]ವು - ಪ್ಲೂಟೊ ಕ್ರಾಂತಿವೃತ್ತವನ್ನು ಛೇದಿಸುವ ಬಿಂದು ಮತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋನಾಂತರ - ಸುಮಾರು ೯೦°ಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="williams71"/> ಅಂದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸೌರಮಂಡಲದ ಸಮತಳದ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ ಒಡನೆಯ ಅಪ್ಪಳಿಕೆಗಳು ತಪ್ಪುತ್ತವೆ. ಇದು [[:en:Kozai mechanism|ಕೊಜಾಯ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯ<ref name=huainn01/> ನೇರ ಪರಿಣಾಮ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಕ್ಶೀಯ ಉತ್ಕೇಂದ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೋಭೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಕ್ಕೆ (ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್) ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗೆ ಕಕ್ಷೆಯ ಓರೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ದೋಲನದ ಪಾರವು ೩೮° ಆದ್ದರಿಂದ, ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊದ ಪುರರವಿಯ ನಡುವಿನ ಕೋನೀಯ ಅಂತರವು ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ೫೨° ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ (= ೯೦°-೩೮°). ಈ ಥರದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆಯ ಕೋನೀಯ ಅಂತರವು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷ ಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=sp-345/> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಈ ಮೇಲಿನ ದೋಲನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಕಾಯಗಳ ಆರೋಹಣ ಸಂಪಾತದ ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸುಮಾರು ಅನುರಣನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ರೇಖಾಂಶಗಳು ಸಮನಾಗಿದ್ದಾಗ - ಅಂದರೆ, ಈ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸರಳ ರೇಖೆ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ - ಪ್ಲೂಟೊದ ಪುರರವಿಯು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ೯೦°ಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ "೧:೧ ಅತಿಅನುರಣನೆ" ಎಂದು ಹೆಸರು.<ref name=huainn01/> counter-clockwise = ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆ pericenter = ಪುರಕೇಂದ್ರ To understand the nature of the libration, imagine a polar point of view, looking down on the ecliptic from a distant vantage point where the planets orbit [[counter-clockwise]]. After passing the ascending node, Pluto is interior to Neptune's orbit and moving faster, approaching Neptune from behind. The strong gravitational pull between the two causes [[angular momentum]] to be transferred to Pluto, at Neptune's expense. This moves Pluto into a slightly larger orbit, where it travels slightly slower, in accordance with [[Kepler's third law]]. As its orbit changes, this has the gradual effect of changing the pericentre and longitudes of Pluto (and, to a lesser degree, of Neptune). After many such repetitions, Pluto is sufficiently slowed, and Neptune sufficiently speeded up, that Neptune begins to catch Pluto at the opposite side of its orbit (near the opposing node to where we began). The process is then reversed, and Pluto loses angular momentum to Neptune, until Pluto is sufficiently speeded up that it begins to catch Neptune once again at the original node. The whole process takes about 20,000 years to complete.<ref name=malhotra-9planets /><ref name=sp-345 /> == ಉಪಗ್ರಹಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Pluto system 2006.jpg|thumb|right|ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ತಿಳಿದಿರುವ ಮೂರು ಉಪಗ್ರಹಗಳು. ನಡುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಾಯಗಳು ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್; ಮಿಕ್ಕ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಬಲಗಡೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.]] ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಪ್ಲೂಟೊ ಮೂರು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ [[ಉಪಗ್ರಹ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[:en:Charon (moon)|ಶಾರನ್]]; ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳಾದ [[:en:Nix (moon)|ನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Hydra (moon)|ಹೈಡ್ರಾ]].<ref>Guy Gugliotta. "[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/10/31/AR2005103101426.html Possible New Moons for Pluto]." ''[[Washington Post]].'' [[November 1]], [[೨೦೦೫|2005]]. Retrieved on [[October 10]], [[೨೦೦೬|2006]].</ref> ತಿಳಿದಿರುವ ಬೇರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊದ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪ್ಲೂಟೊಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ. ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ [[:en:Hill sphere|ಹಿಲ್ಸ್ ಗೋಳ]]ದ (ಪ್ಲೂಟೊದ ಗುರುತ್ವ ಪ್ರಭಾವವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ದೂರವನ್ನಾವರಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಗೋಳ) ತ್ರಿಜ್ಯದ ೫೩% ತ್ರಿಜ್ಯದವರೆಗೆ (ಅಥವ, ಕಕ್ಷೆಯು ಅಪರಗಾಮಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ೬೯%) ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸಬಹುದು. ಉದಾರಹಣೆಗೆ, [[:en:Psamathe (moon)|ಸಮಾತೆ]]ಯು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನನ್ನು ಹಿಲ್ ತ್ರಿಜ್ಯದ ೪೦% ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ವಲಯದ ಕೇವಲ ಒಳ ೩% ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಆವಿಷ್ಕಾರಕರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು "ಬಹಳ ನಿಬಿಡವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಖಾಲಿಯಾಗಿ" ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Sternetal 2006">{{cite journal | author = S.A. Stern, H.A. Weaver, A.J. Steffl, M.J. Mutchler, W.J. Merline, M.W. Buie, E.F. Young, L.A. Young, J.R. Spencer | title = Characteristics and Origin of the Quadruple System at Pluto | journal = Nature | volume = 439 | pages = 946–948 | year = 2006 | url = http://www.arxiv.org/abs/astro-ph/0512599}}</ref> === ಶಾರನ್ === ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ಜೋಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅಂದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ [[ಭಾರಕೇಂದ್ರ]]ವು ಮುಖ್ಯ ಕಾಯದ ಹೊರಗಿರುತ್ತದೆ) ಪ್ಲೂಟೊ-ಶಾರನ್ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು.<ref>{{cite web |title = Binary Minor Planets |author = Derek C. Richardson and ­ Kevin J. Walsh |work = Department of Astronomy, University of Maryland |url = http://arjournals.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.earth.32.101802.120208?journalCode=earth |year = 2005 |accessdate = 2007-03-26 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ವಾಸ್ತವಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ಲುಟೊಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಶಾರನ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೆಲವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕುಬ್ಜ [[:en: double planet|ಗ್ರಹ ಜೋಡಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | title = Charon's size and an upper limit on its atmosphere from a stellar occultation | author = B. Sicardy et al. | url = http://scholar.google.com/ scholar?hl=en&lr=&q=cache:D3OVs2kHzREJ:www.sc.eso.org/~omarco/Publications/Nature_2006_439p52.pdf+pluto++%22double+planet%22 | year = 2006 | accessdate = 2007-03-26 }}</ref> ಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಯವೂ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ [[:en:Tidal locking|ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಹಿಡಿತ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದೆ: ಶಾರನ್‌ನ ಒಂದೇ ಮುಖವು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ಲೂಟೊದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊದ ಒಂದೇ ಮುಖವು ಶಾರನ್‌ನ ಕಡೆ ತಿರುಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಪ್ಲೂಟೊದ ದೂರದ ಮುಖದಲ್ಲಿರುವ ವೀಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಶಾರನ್ ಎಂದೂ ಗೋಚರಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web|title=The Once and Future Pluto|author=Leslie Young|work=Southwest Research Institute, Boulder, Colorado|url=http://www.boulder.swri.edu/~layoung/projects/talks03/IfA-jan03v1.ppt|year=1997|accessdate=2007-03-26}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ [[:en:Gemini Observatory|ಜೆಮಿನಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]]ವು ಶಾರನ್‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಅಮೋನಿಯ ಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸ್ಫಟಿಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ ಸಕ್ರಿಯ ಶೈತ್ಯ-ಗೀಸರ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Charon: An ice machine in the ultimate deep freeze|work=Gemini Observatory|year=2007|url=http://www.spaceflightnow.com/news/n0707/17charon/|accessdate=2007-07-18}}</ref> <center> {| class="wikitable" |+ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್, ಭೂಮಿಯ '''ಚಂದ್ರ'''ನಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ<ref name="Buie06">{{cite journal |author=Marc W. Buie, William M. Grundy, Eliot F. Young, Leslie A. Young, S. Alan Stern |title=''Orbits and photometry of Pluto's satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2'' |journal=Astronomical Journal |year=2006 |volume=132 |pages=290 |url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=2006AJ....132..290B&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=444b66a47d27727 |id={{arxiv|archive=astro-ph|id=0512491}} }}</ref> |- style="background:#efefef;" ! abbr="Name" | ಹೆಸರು ! abbr="Diameter" | ವ್ಯಾಸ (ಕಿ.ಮೀ.) ! abbr="Mass" | ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (ಕಿ.ಗ್ರಾಂ.) ! abbr="Radius" | ಕಕ್ಷೀಯ ತ್ರಿಜ್ಯ (ಕಿ.ಮೀ.)<br />(ಭಾರಕೇಂದ್ರೀಯ) ! abbr="Period" | ಕಕ್ಷೀಯ ಅವಧಿ (ದಿನ) |- style="text-align:center; background:#ccccff" | '''ಪ್ಲೂಟೊ''' || ೨೩೦೬<br />(ಚಂದ್ರನ ೬೫%) || ೧.೩೦೫ (೭) {{e|೨೨}}<br />(ಚಂದ್ರನ ೧೮%) || ೨,೦೪೦ (೧೦೦)<br />(ಚಂದ್ರನ ೦.೬%) || style="background:#ffffff;" rowspan="2" | ೬.೩೮೭೨<br />(ಚಂದ್ರನ ೨೫%) |- style="text-align:center; background:#eeeeff" | '''[[:en:Charon (moon)|ಶಾರನ್]]''' || ೧೨೦೫<br />(ಚಂದ್ರನ ೩೫%) || ೧.೫೨ (೭){{e|೨೧}}<br />(ಚಂದ್ರನ ೨%) || ೧೭,೫೩೦ (೯೦)<br />(ಚಂದ್ರನ ೫%) |} </center> === ನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ === [[ಚಿತ್ರ:Plutonian system.jpg|thumb|right|[[:en:Hydra (moon)|ಹೈಡ್ರಾ]]ದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಊಹೆಯ ಚಿತ್ರ. [[:en:Charon (moon)|ಶಾರನ್]]ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲೂಟೊ (ಬಲಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು [[:en:Nix (moon)|ನಿಕ್ಸ್]] (ಎಡದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಚುಕ್ಕಿ).]] [[ಚಿತ್ರ:Pluto system.svg|thumb|right|ಪ್ಲೂಟೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಿತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ P 1 ಹೈಡ್ರಾ ಮತ್ತು P 2 ನಿಕ್ಸ್.]] ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೫ರಂದು [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ]]ದೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪ್ಲುಟೊದ ಎರಡು ಹೊಸ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿದರು. ಇವುಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ S/2005&nbsp;P&nbsp;1 ಮತ್ತು S/2005&nbsp;P&nbsp;2 ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ ೨೧, ೨೦೦೬ರಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ಪ್ಲೂಟೊದ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[:en:Nix (moon)|ನಿಕ್ಸ್]] (ಅಥವ ಪ್ಲೂಟೊ&nbsp;II - ಎರಡು ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗಡೆಯದು - ಮುಂಚಿನ ಹೆಸರು P&nbsp;2) ಮತ್ತು [[:en:Hydra (moon)|ಹೈಡ್ರಾ]] (ಪ್ಲೂಟೊ&nbsp;III - ಹೊರ ಉಪಗ್ರಹ - ಮುಂಚೆ P&nbsp;1) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite press release | publisher=International Astronomical Union | date=2006-06-21 | title=IAU Circular No. 8723 - Satellites of Pluto | url=http://www-int.stsci.edu/~mutchler/documents/IAU_Circular_8723.pdf | accessdate=2007-02-12}}</ref> ಈ ಸಣ್ಣ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಶಾರನ್‌ನ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾರಕೇಂದ್ರದಿಂದ ನಿಕ್ಸ್ ೪೮,೭೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾ ೬೪,೮೦೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುಮಾರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ [[:en:prograde and retrograde motion|ಅಭಿಗಾಮಿ]] ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾರನ್‌ನ ಕಕ್ಷಾ ಸಮತಳದಲ್ಲೇ ಇವೆ. ಇವು ಶಾರನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು (ಆದರೆ, ನಿಖರವಾಗಲ್ಲ) ೪:೧ ಮತ್ತು ೬:೧ ಸರಾಸರಿ ಚಲನೆಯ [[:en:orbital resonance|ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆ]]ಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite journal | author = F. R. Ward | coauthors = RM Canup | year = 2006 | month = 25 August | title = Forced Resonant Migration of Pluto's Outer Satellites by Charon | journal = Science | volume = 313 | issue = 5790 | pages = 1107–1109 | doi = 10.1126/science.1127293 | url = http://www.sciencemag. org/cgi/content/ abstract/sci ;313 /5790 /1107 | accessdate = 2007-02-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅವುಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೈಡ್ರಾ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ನಿಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ - ಇದರಿಂದ, ಹೈಡ್ರಾ ನಿಕ್ಸ್‌ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಅಥವ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾಶತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಶಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. The moons' spectral similarity to Charon suggests a 35% albedo similar to Charon's; this value results in diameter estimates of 46 kilometres for Nix and 61 kilometres for the brighter Hydra. Upper limits on their diameters can be estimated by assuming the 4% albedo of the darkest Kuiper Belt objects; these bounds are 137&nbsp;±&nbsp;11&nbsp;km and 167&nbsp;±&nbsp;10&nbsp;km, respectively. At the larger end of this range, the inferred masses are less than 0.3% that of Charon, or 0.03% of Pluto's.<ref name="Weaver 2006"> {{cite journal | author = H. A. Weaver |coauthors = S. A. Stern, M. J. Mutchler, A. J. Steffl, M. W. Buie, W. J. Merline, J. R. Spencer, E. F. Young and L. A. Young | year = 2006 | month = 23 February | title = Discovery of two new satellites of Pluto | journal = Nature | volume = 439| issue = 7079 | pages = 943–945| doi = 10.1038/nature04547 | url = http://arxiv.org/pdf/astro-ph/0601018 | accessdate = 2007-04-03}} </ref> The discovery of the two small moons suggests that Pluto may possess a variable [[ring system]]. Small body impacts can create debris that can form into planetary rings. Data from a deep optical survey by the [[Advanced Camera for Surveys]] on the [[Hubble Space Telescope]] suggest that no ring system is present. If such a system exists, it is either tenuous like the [[rings of Jupiter]] or is tightly confined to less than 1000&nbsp;km in width.<ref name="Steffl 2006">{{cite journal | author = Andrew J. Steffl | coauthors = S. Alan Stern | title = First Constraints on Rings in the Pluto System | journal = The Astronomical Journal | volume = 133 | issue 4 | pages = 1485–1489 | doi = 10.1086/511770 | url=http://arxiv.org/abs/astro-ph/0608036 | id=astro-ph/0608036}}</ref> In imaging the Plutonian system, observations from Hubble placed limits on any additional moons. With 90% confidence, no additional moons larger than 12&nbsp;km (or a maximum of 37&nbsp;km with an albedo of 0.041) exist beyond the glare of Pluto 5 arcseconds from the dwarf planet. This assumes a Charon-like albedo of 0.38; at a 50% confidence level the limit is 8 kilometres.<ref name="Steffl2005">{{cite journal | journal = The Astronomical Journal | author = A.J. Steffl | coauthors = M.J. Mutchler, H.A. Weaver, S.A.Stern, D.D. Durda, D. Terrell, W.J. Merline, L.A. Young, E.F. Young, M.W. Buie, J.R. Spencer | year = 2006 | title = New Constraints on Additional Satellites of the Pluto System | volume = 132 | pages = 614–619 | url = http://arxiv.org/abs/astro-ph/0511837 }}</ref> == ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ == [[ಚಿತ್ರ:Outersolarsystem objectpositions labels comp.png|thumb|ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳ ನಕ್ಷೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊರ ಗ್ರಹಗಳು.]] ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ನಿಜರೂಪಗಳು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸಿವೆ. ಪ್ಲುಟೊ ಮುಂಚೆ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತೆಂದೂ, ಹಾಗು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[:en:Triton (moon)|ಟ್ರಿಟಾನ್]] ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತೆಂದೂ, ೫೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದಂತೆ, ಪ್ಲೂಟೊ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನ ಹತ್ತಿರವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Pluto's Orbit|work=NASA New Horizons|url=http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/16_plutoOrbit.html|year=2007|accessdate=2007-03-26|archive-date=2011-08-20|archive-url=https://www.webcitation.org/615UadlPv?url=http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/16_plutoOrbit.html|url-status=dead}}</ref> Beginning in 1992, astronomers began to discover a large population of small icy objects beyond Neptune that were similar to Pluto not only in orbit but also in size and composition. This belt, known as the [[Kuiper belt]] after [[Gerard Kuiper|one of the astronomers]] who first speculated on the nature of a trans-Neptunian population, is believed to be the source of many [[short-period comet]]s. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಲೂಟೊ ತಿಳಿದಿರುವ [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]] ಕಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಬೇರೆ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳಂತೆ, ಪ್ಲುಟೊ ಸಹ [[ಧೂಮಕೇತು]]ಗಳ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸೌರ ಮಾರುತ]]ವು ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಬೀಸುತ್ತಿದೆ. ಧೂಮಕೇತುಗಳಲ್ಲೂ ಇದೇ ಥರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title=Colossal Cousin to a Comet?| work=New Horizons| url=http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/8_cousin.html| accessdate=2006-06-23| archive-date=2011-08-20| archive-url=https://www.webcitation.org/615Ub3IkB?url=http://pluto.jhuapl.edu/science/everything_pluto/8_cousin.html| url-status=dead}}</ref> ಪ್ಲೂಟೊ ಸೂರ್ಯನ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಧೂಮಕೇತುಗಳಂತೆಯೇ ಒಂದು ಬಾಲ ವಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |year= 1999| author= Neil deGrasse Tyson | title= Space Topics: Pluto Top Ten: Pluto Is Not a Planet | work=The Planetary Society|url=http://www.planetary. org/explore/topics/topten/tyson_pluto_is_not.html| accessdate=2006-0623|archiveurl=http://web.archive. org/web/20060927042928/http:// www.planetary.org /explore/ topics/ topten/ tyson_pluto_is_not.html|archivedate=2006-09-27}}</ref> ಪ್ಲೂಟೊ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾದರೂ, ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಲೂಟೊದಂತೆಯೇ ಹಲವು ವಾಯುಮಂಡಲದ ಮತ್ತು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[:en:Triton (moon)|ಟ್ರಿಟಾನ್]] ಒಂದು ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯಲಾದ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Neptune's Moon Triton|work=The Planetary Society|url=http://www.planetary.org/explore/topics/neptune/triton.html|accessdate=2007-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060903034918/http://www.planetary.org/explore/topics/neptune/triton.html|archivedate=2006-09-03}}</ref> Eris ([[#New discoveries ignite debate|see below]]) is also larger than Pluto but is not strictly considered a member of the Kuiper belt population. ಬದಲಿಗೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ [[ಚದರಿದ ತಟ್ಟೆ]]ಯ ಒಂದು ಸದಸ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೂಟೊನಂತಹ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೩:೨ ಕಕ್ಷೀಯ ಅನುರಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಅನುರಣನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯಗಳನ್ನು "[[:en:plutino|ಪ್ಲುಟೀನೊ]]"ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{citeweb|title=The Plutinos|author=David Jewitt|work=University of Hawaii|url=http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/plutino.html|year=2004|accessdate=2007-0326|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213174421/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/kb/plutino.html|archivedate=2007-12-13|url-status=bot: unknown}}</ref> == ಪ್ಲೂಟೊದ ಅನ್ವೇಷಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:New Horizons Jan19 06.jpg|thumb|right|[[೨೦೦೬]]ರ [[ಜನವರಿ ೧೯]]ರಂದು ಉಡಾಯಿಸಲಾದ ''[[:en:New Horizons|ನವದಿಗಂತ]]'']] ತನ್ನ ಅಲ್ಪ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅಪಾರ ದೂರಗಳ ಕಾರಣ, ಪ್ಲೂಟೊ ಗಗನನೌಕೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ''[[:en:Voyager 1|ವಾಯೇಜರ್ ೧]]'' ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಅದರ ಅಭಿಯಂತರರು ಅದನ್ನು [[ಶನಿ]]ಯ ಉಪಗ್ರಹವಾದ ಟೈಟನ್‌ನತ್ತ ಕಳುಹಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ನೌಕೆಯ ಪಥವು ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ''[[:en:Voyager 2|ವಾಯೇಜರ್ ೨]]'' ನೌಕೆಯು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಲುಪುವಂತಹ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಥವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://voyager.jpl.nasa.gov/faq.html| title=Voyager Frequently Asked Questions| accessdate=2006-09-08| publisher=Jet Propulsion Laboratory| date=January 14, 2003| archive-date=2011-07-21| archive-url=https://web.archive.org/web/20110721050617/http://voyager.jpl.nasa.gov/faq.html| url-status=dead}}</ref> ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಗಗನನೌಕೆಯಿಂದ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. In August 1992, [[JPL]] scientist [[Robert Staehle]] telephoned Pluto's discoverer, Clyde Tombaugh, requesting permission to visit his planet. "I told him he was welcome to it," Tombaugh later remembered, "though he's got to go one long, cold trip."<ref>{{cite web|title=The last world|author=Dava Sobel|work=Discover magazine|url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1511/is_n5_v14/ai_13794133|year=1993|accessdate=2007-04-13|archive-date=2013-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20130512213705/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1511/is_n5_v14/ai_13794133|url-status=dead}}</ref> ಈ ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನ ನಂತರವೊ, ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನದ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ನಾಸಾ ತನ್ನ ''[[:en:Pluto Kuiper Express|ಪ್ಲುಟೊ ಕೈಪರ್ ಯಾತ್ರೆ]]''ಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Pluto Kuiper Express|author=Dr. David R. Williams|work=NASA Goddard Space Flight Center|url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/database/MasterCatalog?sc=PLUTOKE|year=2005|accessdate=2007-03-26|archive-date=2011-08-20|archive-url=https://www.webcitation.org/615Ud2mrR?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/masterCatalog.do?sc=PLUTOKE|url-status=dead}}</ref> ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಗೊಂದಲಗಳ ನಂತರ, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ''[[:en:New Horizons|ನವ ದಿಗಂತ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪ್ಲೂಟೊ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಪುದುವಟ್ಟು ದೊರಕಿತು.<ref>{{cite web|title=Pluto Mission a Go! Initial Funding Secured|author=Robert Roy Britt|work=space.com|url=http://www.space.com/scienceastronomy/pluto_horizons_030225.html|year=2003|accessdate=2007-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030418155403/http://www.space.com/scienceastronomy/pluto_horizons_030225.html|archivedate=2003-04-18|url-status=live}}</ref> ''ನವ ದಿಗಂತ''ವನ್ನು [[೨೦೦೬]]ರ [[ಜನವರಿ ೧೯]]ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. The mission leader, [[S. Alan Stern]], confirmed that some of the ashes of Clyde Tombaugh, who died in 1997, had been placed aboard the spacecraft.<ref>{{cite web|title=Happy 100th Birthday, Clyde Tombaugh|author=Dr. Alan Stern|work=Southwest ResearchInstitute|url=http://www. jhuapl.edu/newscenter/ pressreleases/ 2006/060203.asp |year=2006|accessdate=2007-04-13}}</ref> In early 2007 the craft made use of a [[gravity assist]] from [[Jupiter]]. ಇದು [[೨೦೧೫]]ರ [[ಜುಲೈ ೧೪]]ರಂದು ಪ್ಲೂಟೊಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಲಿದೆ; ಈ ಹಾಯುವಿಕೆಯ ೫ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆಯಿಂದ ಪ್ಲೂಟೊದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿ ಹಾಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿವೆ. ''New Horizons'' captured its first (distant) images of Pluto in late September 2006, during a test of the Long Range Reconnaissance Imager (LORRI).<ref>{{cite web | url=http://pluto.jhuapl.edu/news_center/news/112806.htm | title=New Horizons, Not Quite to Jupiter, Makes First Pluto Sighting | publisher=The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory | date=[[2006-11-28]] | accessdate=2007-03-20 | archive-date=2007-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070220030041/http://pluto.jhuapl.edu/news_center/news/112806.htm | url-status=dead }}</ref> The images, taken from a distance of approximately 4.2 billion kilometres, confirm the spacecraft's ability to track distant targets, critical for maneuvering toward Pluto and other Kuiper Belt objects. ''New Horizons'' will use a remote sensing package that includes imaging instruments and a radio science investigation tool, as well as spectroscopic and other experiments, to characterise the global geology and morphology of Pluto and its moon Charon, map their surface composition and analyse Pluto's neutral atmosphere and its escape rate. ''ನವ ದಿಗಂತ''ವು ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಶಾರನ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆಯಲಿದೆ. Discovery of moons Nix and Hydra may present unforeseen challenges for the probe. Debris from collisions between Kuiper belt objects and the smaller moons, with their relatively low escape velocities, may produce a tenuous dusty ring. Were New Horizons to fly through such a ring system, there would be an increased potential for micrometeorite damage that could disable the probe.<ref name="Steffl 2006"/> == ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ವಿವಾದ == ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ]] ಕಾಯವಾದ [[:en:(15760) 1992 QB1]]ರ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಶುರುವಾಗಿ ಪ್ಲೂಟೊದ ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ನಡೆದ ಮುಂದಿನ ಆವಿಷ್ಕರಣೆಗಳು ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿವೆ. === Commemoration as a planet === Pluto is shown as a planet on the [[Pioneer plaque]], an inscription on the space probes ''[[Pioneer 10]]'' and ''[[Pioneer 11]]'', launched in the early 1970s. The plaque, intended to give information about the origin of the probes to any alien civilization that might in the future encounter the vehicles, includes a diagram of our solar system, showing nine planets.<ref>{{cite web|title=Spacecraft Artifacts as Physics Teaching Resources|author=R.W. Robinett|work=Department of Physics, The Pennsylvania StateUniversity|url=http: //www. waiferx. com/Physics/2006/Fall/Ast10/Goals/FinalExam/TPT2001-RWRobinett.pdf|year=2001|accessdate=2007-03-26}}</ref> Similarly, an analog image contained within the [[Voyager Golden Record]] included on the probes ''[[Voyager 1]]'' and ''[[Voyager 2]]'' (also launched in the 1970s) includes data regarding Pluto and again shows it as the ninth planet.<ref>{{cite web|title=Space Topics: Voyager- The Golden Record|work=Planetary Society|url=http://www.planetary.org/explore/topics/space_missions/voyager/golden_record.html|accessdate =2007-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060208140648/http://www.planetary.org/explore/topics/space_missions/voyager/golden_record.html|archivedate=2006-02-08}}</ref> The Disney character [[Pluto (Disney)|Pluto]], introduced in 1930, was also named in honour of the planet.<ref>{{cite web|title=Dwarfed by comparison|author=Allison M. Heinrichs|work=Pittsburgh Tribune-Review|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_467650.html|year=2006|accessdate=2007-03-26|archive-date=2009-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902094229/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_467650.html|url-status=dead}}</ref> In 1941, [[Glenn T. Seaborg]] named the newly created [[element]] [[plutonium]] in Pluto's honour, in keeping with the tradition of naming elements after newly discovered planets ([[uranium]] after [[Uranus]] and [[neptunium]] after [[Neptune]], although this tradition is also used for some non-planets: [[cerium]] is named after [[Ceres (dwarf planet)|Ceres]] and [[palladium]] after [[2 Pallas|Pallas]]).<ref>{{cite web|title=Reflections on the Legacy of a Legend|author=David L. Clark and David E. Hobart|year=2000|url=http://www.fas.org/sgp/othergov/doe/lanl/pubs/00818011.pdf|accessdate=2007-08-09|archive-date=2011-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604104539/http://www.fas.org/sgp/othergov/doe/lanl/pubs/00818011.pdf|url-status=dead}}</ref> === ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ವಿವಾದಗಳು === <!--- ---> <imagemap> # Earth rect 646 1714 2142 1994 [[Earth]] # Eris and Dysnomia circle 226 412 16 [[Dysnomia (moon)|Dysnomia]] circle 350 626 197 [[Eris (dwarf planet)|(136199) Eris]] # Pluto and Charon circle 1252 684 86 [[Charon (moon)|Charon]] circle 1038 632 188 [[Pluto|(134340) Pluto]] # 2005 FY9 circle 1786 614 142 [[(136472) 2005 FY9]] # 2003 EL61 circle 2438 616 155 [[(136108) 2003 EL61]] # Sedna circle 342 1305 137 [[90377 Sedna|(90377) Sedna]] # Orcus circle 1088 1305 114 [[90482 Orcus|(90482) Orcus]] # Quaoar circle 1784 1305 97 [[50000 Quaoar|(50000) Quaoar]] # Varuna circle 2420 1305 58 [[20000 Varuna|(20000) Varuna]] desc none # - setting this to "bottom-right" will display a (rather large) icon linking to the graphic, if desired # Notes: # Details on the new coding for clickable images is here: [[mw:Extension:ImageMap]] # While it may look strange, it's important to keep the codes for a particular system in order. The clickable coding treats the first object created in an area as the one on top. # Moons should be placed on "top" so that their smaller circles won't disappear "under" their respective primaries. </imagemap> The discovery of the [[Kuiper belt]] and Pluto's relation to it led many to question whether Pluto could be considered separately from others in its population. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವಾದ [[:en:50000 Quaoar|೫೦೦೦೦೦ ಕ್ವಾವಾರ್]] ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು; ಇದರ ೧,೨೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ವ್ಯಾಸವು ಪ್ಲುಟೊದ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Direct Measurement of the Size of the Large Kuiper Belt Object (50000) Quaoar|author=Michael E. Brown and Chadwick A. Trujillo|work=The American Astronomical Society|url=http://www.journals.uchicago.edu/cgi-bin/resolve?id=doi:10.1086/382513|year=2006|accessdate=2007-03-26}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 2004, the discoverers of [[90377 Sedna]] placed an upper limit of 1,800 kilometres on its diameter, near Pluto's diameter of 2,320 kilometres.<ref>{{cite web|title=DDiverse Albedos of Small Trans-Neptunian Objects|author=W. M. Grundy, K. S. Noll, D. C. Stephens|work=Lowell Observatory, Space Telescope Science Institute|url=http://arxiv.org/ftp/astro-ph/papers/0502/0502229.pdf|accessdate=2007-03-26}}</ref> ಇತರೆ [[ಕ್ಷುದ್ರ ಗ್ರಹ]]ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ [[:en:Ceres (dwarf planet)|ಸೆರೆಸ್]] ತನ್ನ ಗ್ರಹ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ, ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ಒಂದು ಕೈಪರ್ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಯವೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕೆಂದು ವಾದಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೫ರ ಜುಲೈ ೨೯ರಂದು ಒಂದು ಹೊಸ [[:en:Trans-Neptunian object|ನೆಪ್ಚೂನಾತೀತ ಕಾಯ]]ದ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. [[ಈರಿಸ್ (ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ)|ಈರಿಸ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಕಾಯವು ಪ್ಲೂಟೊಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಈಗ ತಿಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Hubble Finds 'Tenth Planet' Slightly Larger ThanPluto|work=Hubblesite|url=http: //hubblesite.org/ newscenter/ newsdesk/archive/ releases/2006/16/ |year=2006 |accessdate=2007-03-26}}</ref> ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ [[:en:Triton (moon)|ಟ್ರಿಟಾನ್]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸೌರಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಈರಿಸ್‌ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಬೇರಾವುದೇ ಕಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈರಿಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಮ್ಮತಿಯಿರದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಆವಿಷ್ಕಾರಕರು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಅದನ್ನು "ಹತ್ತನೆಯ ಗ್ರಹ" ಎಂದೇ ಕರೆದರು.<ref>{{cite web|title=NASA-Funded Scientists Discover Tenth Planet|work=Jet Propulsion Laboratory|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126|year=2005|accessdate=2007-02-22|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721191652/http://www.jpl.nasa.gov/news/news-print.cfm?release=2005-126|url-status=dead}}</ref> ಈರಿಸ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಪ್ಲುಟೊದ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ವಾದವೆಂದೇ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://arxiv.org/ftp/astro-ph/papers/0608/0608359.pdf| format=PDF| title= What is a Planet?|author=Steven Soter| date=2006-08-16| accessdate=2006-08-24}} submitted to The Astronomical Journal, [[16 August]] [[೨೦೦೬|2006]]</ref> ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ಲುಟೊನಲ್ಲಿ ಕಡೆಗುಳಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಅದರ ವಾಯುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಉಪಗ್ರಹ [[:en:Charon (moon)|ಶಾರನ್]]. ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬಹುಶಃ ಪ್ಲುಟೊಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವೇ ಅಲ್ಲ: ಹಲವು ಇತರೆ ನೆಪ್ಚೂನಾತೀತ ಕಾಯಗಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು [[ಈರಿಸ್ (ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ)|ಈರಿಸ್]]ನ ರೋಹಿತದಿಂದ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯು ಪ್ಲುಟೊದಂತೆಯೇ ರಚಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | year=2006 | author=Mike Brown | title=The discovery of 2003 UB313, the 10th planet.| work= California Institute of Technology| url=http://www.gps.caltech.edu/~mbrown/planetlila/ | accessdate=2006-05-25}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[:en:Dysnomia (moon)|ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ]] ಎಂಬ ಉಪಗ್ರಹವು ಈರಿಸ್‌ನನ್ನು ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. Trans-Neptunian object {{mpl-|136108|2003 EL|61}} (nicknamed "Santa") has two moons (one of which is nicknamed "Rudolph") and is the fourth largest TNO behind [[Eris (dwarf planet)|Eris]], Pluto, and {{mpl-|136472|2005 FY|9}} (nicknamed "Easterbunny"). ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಮಂಡಲಗಳ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೊರತುಪಡಿಕೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿದ್ದವು; [[:en:Hayden Planetarium|ಹೇಯ್‌ಡನ್ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು]] ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತೆಗೆದಾಗ ಅದರ ಗ್ರಹ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎಂಟು ಗ್ರಹಗಳಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಮುಖಪುಟ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web| url =http ://www.space.com/scienceastronomy/solarsystem/tyson_responds_010202.html| title=Astronomer Responds to Pluto-Not-a-Planet Claim| date=2 February 2001| publisher=Space.com| Niel deGrasse Tyson| accessdate=2006-09-08}}</ref> === ಪ್ಲೂಟೊ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ - ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಧಾರ === ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ''ಗ್ರಹ'' ಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯದ ಮೇರೆಗೆ, ಆಕಾಶಕಾಯವನ್ನು ಒಂದು 'ಗ್ರಹ'ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಅದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು: # ಕಾಯವು [[ಸೂರ್ಯ]]ನನ್ನು (ಅಥವಾ, ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು) ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು # ಕಾಯವು ತನ್ನದೇ ಗುರುತ್ವ ಬಲದಿಂದ ಗೋಳಕಾರದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಭಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಗುರುತ್ವವು ಕಾಯವನ್ನು [[:en:hydrostatic equilibrium|ದ್ರವ್ಯಸ್ಥಿತಿ ಸಮತೋಲನದ]] ಆಕಾರಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು # ಕಾಯವು ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯ ನೆರೆಕೆರೆಯನ್ನು [[:en:Clearing the neighbourhood|ತೆರವುಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು]].<ref>{{cite news|url=http://www.iau.org/Resolutions_5-6.398.0.html|title=IAU 2006 General Assembly: Resolutions 5 and 6|publisher=IAU|date=24 August 2006}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪ್ಲೂಟೊದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಕಾಯಗಳ ಕೇವಲ ೭% ನಷ್ಟಿದ್ದು (ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯು ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯ ಉಳಿದ ಕಾಯಗಳ ೧೭ ಲಕ್ಷ ಪಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ), ಈ ಮೇಲಿನ ಮೂರನೆಯ ಷರತ್ತು ಪ್ಲೂಟೊದ ಮೇಲೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=What is a Planet?|author= Steven Soter|work=Department of Astrophysics, American Museum of Natural History|url=http://www.sciam.com/article.cfm?chanID= sa006& articleID=93385350-E7F2-99DF-3FD6272BB4959038&pageNumber=2&catID=2|year=2007|accessdate=2007-02-21}}</ref><ref>{{citenews|url=http://www.iau2006.org/mirror/www. iau.org/iau0603/ index. html|title=IAU 2006 General Assembly: Result of the IAU Resolution votes|publisher=IAU|date=24 August 2006|access-date=12 ಜನವರಿ 2008|archive-date=13 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313221851/http://www.iau2006.org/mirror/www.|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಆಗತಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿತ ಹೊಸ [[ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ಲುಟೊವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ [[ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಅತೀತ ಕಾಯ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ಲುಟೊ ಮೊದಲ ಸದಸ್ಯವಾಗಬೇಕೆಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. [[೨೦೦೬]]ರ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩]]ರಂದು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ಪ್ಲೂಟೊ, [[ಎರಿಸ್ (ಕುಬ್ಜ ಗ್ರಹ)|ಎರಿಸ್]], ಮತ್ತು ಎರಿಸ್‌ನ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[:en:Dysnomia (moon)|ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ]] ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ [[:en:Minor Planet Catalogue|ಗ್ರಹಾಭ ಕ್ಯಾಟ ಲಾಗಿಗೆ]] ಸೇರಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ "(೧೩೪೩೪೦) ಪ್ಲೂಟೊ", "(೧೩೬೧೯೯) ಎರಿಸ್", ಮತ್ತು "(೧೩೬೧೯೯) ಎರಿಸ್ ೧ ಡಿಸ್ನೋಮಿಯ" ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಗ್ರಹಾಭ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Circular No. 8747|author=Central Bureau for Astronomical Telegrams, International Astronomical Union|url=http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf|year=2006|accessdate=2007-0223|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216055406/http://www.cfa.harvard.edu/iau/special/08747.pdf|archivedate=2008-02-16|url-status=bot: unknown}}</ref> If Pluto had been given a [[minor planet name]] upon its discovery, the number would have been a little over a thousand rather than over 100,000. The first minor planet to be found after Pluto was [[1164 Kobolda]], a month later. ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿರೋಧವಿದೆ.<ref name="geoff2006c">{{cite news| url=http://space.com/scienceastronomy/060824_planet_definition.html| title=Pluto Demoted: No Longer a Planet in Highly Controversial Definition| author=Robert Roy Britt| publisher=Space.com| date=24 August 2006| accessdate=2006-09-08}}</ref><ref name="Ruibal-1999">{{cite news |author = Sal Ruibal | title = Astronomers question if Pluto is real planet | publisher = [[USA Today]] | date = [[January 6]], [[1999]] }}</ref><ref name="Britt-2006">{{cite news | author = Robert Roy Britt | url = http://www.space.com/scienceastronomy/061121_exoplanet_definition.html | title = Why Planets Will Never Be Defined | publisher = Space.com | date = [[21 November]] [[೨೦೦೬|2006]] | accessdate = 2006-12-01 }}</ref> ಪ್ಲೂಟೊವರೆಗಿನ ಗಗನಯಾತ್ರೆ ''[[:en:New Horizons|ನವ ದಿಗಂತ]]''ದ ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕ ಆಲನ್ ಸ್ಟರ್ನ್‌ನು ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯ ಈ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ, "ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದೊಂದು ಕೆಟ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ."<ref name="geoff2006a">{{cite news| url=http://msnbc.msn.com/id/14489259/| title=Scientists decide Pluto’s no longer a planet| author=Robert Roy Britt| date= Aug 24, 2006| publisher=MSNBC| accessdate=2006-09-08}}</ref> ಸ್ಟರ್ನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ವ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದರೆ, ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಶುದ್ರಗಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭೂಮಿ, ಮಂಗಳ, ಗುರು ಮತ್ತು ನೆಪ್ಚೂನ್‌ಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="newscientistspace">{{cite news| url=http://www.newscientistspace.com/article/dn9846-new-planet-definition-sparks-furore.html| title=New planet definition sparks furore| date=25 August 2006| publisher =New Scientist.com| author= David Shiga| accessdate=2006-09-08}}</ref> <!--Reference does not verify this sentence: "However, his own published writing has [[clearing the neighborhood #Controversy|supported]] the new list of planets, as "our solar system clearly contains" eight planets that have cleared their neighbourhoods."<ref name="Stern 2002">{{cite journal | author=S. Alan Stern | coauthors=and Harold F. Levinson| year=2002 | title=Regarding the criteria for planethood and proposed planetary classification schemes | url=http: //www. boulder.swri.edu/~hal/PDF/planet_def.pdf | format=[[PDF]] | journal=Highlights of Astronomy| volume=12 | pages=205–213, as presented at the XXIVth General Assembly of the IAU - 2000 [Manchester, UK, 7–18 August 2000]}}</ref>--> His other claim is that because less than five percent of astronomers voted for it, the decision was not representative of the entire astronomical community.<ref name="newscientistspace" /> [[Marc W. Buie]] of the Lowell observatory has voiced his opinion on the new definition on his website and is one of the petitioners against the definition.<ref>{{cite web | url=http://www.lowell.edu/users/buie/pluto/iauresponse.html | title=My response to 2006 IAU Resolutions 5a and 6a | publisher=Lowell Observatory | author=Marc W. Buie | date=September 2006 | accessdate=2007-03-20 | archive-date=2007-06-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070603104622/http://www.lowell.edu/users/buie/pluto/iauresponse.html | url-status=dead }}</ref> Others have supported the IAU. Mike Brown, the astronomer who discovered [[Eris (dwarf planet)|Eris]], said "through this whole crazy circus-like procedure, somehow the right answer was stumbled on. It’s been a long time coming. Science is self-correcting eventually, even when strong emotions are involved."<ref name="geoff2006b">{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2006/08/24/science/space/25pluto.html?ei=5087&en= cfe4d03207c823f2 &ex=1172030400&adxnnl=1&excamp=GGGNpluto&adxnnlx=1156820936-x7vi0zUxIJHoKC1TQ0qrMA | title=Pluto Is Demoted to ‘Dwarf Planet’ | publisher=The New York Times | author=Dennis Overbye | date=[[2006-08-24]] | accessdate=2007-03-20}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖಾನವು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕೆಲವರು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಂ.ಖ.ಸಂ.ಯು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.space.com/searchforlife/060907_pluto_politics.html|title= Planetary Politics: Protecting Pluto| first= Edna| last= DeVore| date=7 September 2006| publisher=Space.com| accessdate=2006-09-08}}</ref> ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಭಾವುಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಮೊದಲಿನಿಂದ ಗ್ರಹವೆಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ಲೂಟೊ ತಮಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಹವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="iol">"{{cite news| url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=31&art_id=qw1161415265563B221| title=Pluto's still the same Pluto| date=21 October 2006| publisher =IOL.co.za|| accessdate=2006-11-01}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಪೌರರು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಗ್ರಹವಾದ ಪ್ಲೂಟೊದ ಸ್ತಿಥಿಯನ್ನು ಗ್ರಹವೆಂದೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ವಿರೋಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಬೇರೆ ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.<ref name="beijing">"{{cite news| url=http://www. watchingamerica.com/beijingnews000004.shtml| title='Planet' Pluto: America's 'Eternal Embarrassment' (translated by Watching America.com)| date=28 August 2006| publisher=The Beijing News|| accessdate=2007-10-08}}</ref> == See also == * [[Pluto in fiction]] * [[Planets in astrology#Pluto|Pluto in astrology]] * [[Solar eclipses on Pluto]] * [[Pluto prototype]] * [[Plutino]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <div style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist2">{{reflist|colwidth=30em}}</div> == External links == {{sisterlinks|Pluto}} * {{cite web |last=Nunberg |first=G. |title=Dwarfing Pluto |publisher=NPR |url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=5723794 |date=August 28, 2006 |lastaccess=2007-04-13 }} An examination of the redefinition of Pluto from a linguistic perspective. * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Pluto Pluto Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729075223/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Pluto |date=2012-07-29 }} by [http://solarsystem.nasa.gov NASA's Solar System Exploration] * {{cite web |title=Lowell Observatory |url=http://www.lowell.edu/AboutLowell/history.html |date=2007 |lastaccess=2007-04-13 |access-date=2008-01-12 |archive-date=2007-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070311043927/http://www.lowell.edu/AboutLowell/history.html |url-status=dead }} Website of the observatory that discovered Pluto * {{cite web |last=Williams |first=D. R. |title=Pluto Fact Sheet |publisher=NASA |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html |date=September 7, 2006 |lastaccess=2007-04-13 |access-date=2008-01-12 |archive-date=2015-11-19 |archive-url=https://archive.today/20151119095810/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/plutofact.html |url-status=dead }} * {{cite web |last=Dunn |first=T. |title=Pluto's 3:2 Resonance with Neptune |publisher=Gravity Simulator |url=http://www.orbitsimulator.com/gravity/articles/pluto.html |date=2006 |lastaccess=2007-04-13 }} * {{cite web |last=Fraknoi |first=A. |title=Teaching What a Planet Is: A Roundtable on the Educational Implications of the New Definition of a Planet |publisher=Astronomy Education Review |url=http://aer.noao.edu/cgi-bin/article.pl?id=207 |date=2006 |lastaccess=2007-04-13 |access-date=2008-01-12 |archive-date=2007-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228061650/http://aer.noao.edu/cgi-bin/article.pl?id=207 |url-status=dead }} Series of personal articles written by astronomers involved in the debate. * [http://www.urbandictionary.com/define.php?term=plutoed "plutoed"] - entries in the [[Urban Dictionary]] * [http://www.urbandictionary.com/define.php?term=pluto "pluto" ''v.''] - entries in the [[UrbanDictionary]] {{ನಮ್ಮ ಸೌರಮಂಡಲ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೌರಮಂಡಲ]] 09yx0k5z0pemr29w4lnxwih9jfs66sm 0 13601 1384530 1376828 2026-08-28T01:32:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384530 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | honorific_prefix = | name = ಪಾಲಗುಮ್ಮಿ ಸಾಯಿನಾಥ್ | honorific_suffix = | native_name = | native_name_lang = | image = P. Sainath ViBGYOR 2012.jpeg | image_size = | alt = | caption = 2012ರ ವಿಬ್ಜೋರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಿ. ಸಾಯಿನಾಥ್ | birth_name = | birth_date = 1957<!--{{Birth date and age|1957|MM|DD}}--> | birth_place = [[ಮದ್ರಾಸ್]] (ಚೆನ್ನೈ), [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | death_cause = | residence = | nationality = [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] | other_names = | ethnicity = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source --> | citizenship = | education = | alma_mater = [[ಲೊಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜು ಚೆನ್ನೈ|ಲೊಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜು]], [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] | occupation = [[ಪತ್ರಕರ್ತ]] | years_active = 1980- ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ | employer = | organization = | known_for = | notable_works = | style = | home_town = | salary = | net_worth = <!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --> | height = <!-- {{height|m=}} --> | weight = <!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = <!-- Religion should be supported with a citation from a reliable source --> | denomination = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source --> | spouse = | partner = <!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' --> | children = | parents = | relatives = [[ವಿ. ಶಂಕರ ಗಿರಿ]], [[ವಿ. ವಿ. ಗಿರಿ]] | callsign = | awards = [[ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಪಿ.ಯು.ಸಿ.ಎಲ್]] ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ರಾಜ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] | signature = | signature_alt = | signature_size = | module = | module2 = | module3 = | website = <!-- {{URL|Example.com}} --> | footnotes = | box_width = }} '''ಪಾಲಗುಮ್ಮಿ ಸಾಯಿನಾಥ್''' (ಜನನ 1957) ಭಾರತೀಯ [[ಪತ್ರಕರ್ತ]] ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕಾ [[Photojournalism|ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರ]]. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಷಯಗಳು, ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಜಾಗತೀಕರಣ]]ದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವರು. ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ‘ಗ್ರಾಮೀಣ ವರದಿಗಾರ’ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ‘ವರದಿಗಾರ’ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ದೈನಿಕ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಾಲತಾಣ [[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಗೆದೆರ್]]<ref>http: //indiatogether.org/</ref> ನ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] ದೈನಿಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರನ್ನು [[ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೇನ್]] “[[ಬರ]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿವು|ಹಸಿ(ವು)]]ವಿನ ಪ್ರಪಂಚದ ಓರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅನುಭವಶಾಲಿ”<ref>{{Cite web |url=http://www.fao.org/News/2001/sainath-e.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2001-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20011124205726/http://www.fao.org/news/2001/sainath-e.htm |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರು ಪೀಪಲ್ಸ್ [http://www.ruralindiaonline.org/ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಇಂಡಿಯ](PARI)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="thehindu.com">http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/sainath-plans-online-peoples-archive-of-rural-india/article4305024.ece</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಸಾಯಿನಾಥ್ [[ಮದ್ರಾಸ್]](ಈಗ ಚೆನ್ನೈ)ನ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]ನ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ|ವಿ.ವಿ.ಗಿರಿ]]<ref name="counterpunch.org">http://www.counterpunch.org/2005/08/04/why-indian-farmers-kill-themselves-why-lange-s-photographs-are-phony/</ref> ಯವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ [[ವಿ. ಶಂಕರ ಗಿರಿ]]ಯವರ ಸೋದರಳಿಯನೂ ಹೌದು. ಸಾಯಿನಾಥ್ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [http://www.loyolacollege.edu/|ಲೊಯೊಲೋ ಕಾಲೇಜ್‌ ಚೆನ್ನೈ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯೆಡೆಗಿನ ಮುಂದಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು [[ದೆಹಲಿ]] [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.nerosguests.com/synopsis.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409074808/http://www.nerosguests.com/synopsis.html |url-status=dead }}</ref> ದಿಂದ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ [http://www.uniindia.com/eng/ ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140304155112/http://www.uniindia.com/eng/ |date=2014-03-04 }} ದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಆ ನಂತರ ಅವರು ಮುಂಬಯಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ 6,00,000 ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ [[Tabloid (newspaper format)|ಟ್ಯಾಬ್ಲೋಯ್ಡ್]] [[Cine Blitz|ಬ್ಲಿಟ್ಜ‍್‌‍]]ಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ, ನಂತರ ಉಪ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿದರು. ಅವರು ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ [http://www.sophiacampus.com/ ಸೋಫಿಯಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‍ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108183032/http://sophiacampus.com/ |date=2014-01-08 }} ಹಾಗೂ [http://www.asianmedia.org/ ಏಷಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ] ಗೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತದನಂತರ ಭಾರತದ ಹತ್ತು ಬರಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಾಯಿನಾಥ್, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖಿತರಾಗಿ ನಂತರ ಸ್ಮರಿಸಿದರು. <blockquote>ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಅಧಿಕಾರದ ಸೇವೆಗಿಂತ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಮಿಗಿಲಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತೆ. ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯ ಪದವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು. ನನಗೆ ದೊರೆತ ಒಂದು ಜೊತೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನನಗೆ ನಾಚಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="counterpunch.org"/> </blockquote> ==ಅಭ್ಯುದಯ ಪತ್ರಕರ್ತನಾಗಿ== *[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆ|ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆ]]ಗಳನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ರಚಿಸಿ ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ನೀರೆರೆಯುವಂತಾಯಿತು; ಜೊತೆಗೆ ಸಾಯಿನಾಥ್‌ರ ಪತ್ರಕರ್ತ ವೃತ್ತಿಗೂ. ಅವರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ “ಸುದ್ದಿ”ಯಿಂದ “ಮನರಂಜನೆ”ಯತ್ತಲೂ ಮತ್ತು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಉಪಭೋಗಿತವಾದ ಹಾಗೂ ನಗರದ ಜನಜೀವನದ ಸಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಭಾರತದ ಬಡತನದ ನೈಜತೆಯ ಸುದ್ದಿಗೆ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿತು. *“ನಾನು ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಭಾರತದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ 5 ಪ್ರತಿಶತಃ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಕೆಳ ವರ್ಗದ 5 ಪ್ರತಿಶತಃರನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ”, ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಾಯಿನಾಥ್.<ref>http://www. counterpunch.org/2005/08/04/why-indian-farmers-kill-themselves-why-lange-s-photographs-are-phony/</ref> 1993ರಲ್ಲಿ ಸಾಯಿನಾಥ್ ಫೆಲೊಶಿಪ್‌ಗಾಗಿ ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]''ವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಿಂದ ವರದಿ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಾರೆ. “ನನ್ನ ಓದುಗರು ಈ ಬಗೆಯ ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕ ತುಂಬಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನೇನಾದರು ಹೇಳಿದೆನೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ” ಎಂದು ಸಂಪಾದಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಸಾಯಿನಾಥ್, ”ನೀವು ಈ ರೀತಿ ನಿಮ್ಮ ಓದುಗರ ಪರವಾಗಿ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಯಾವತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಓದುಗರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ?” ಎಂದು ಮರುಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಅವರು ಫೆಲೊಶಿಪ್ ಪಡೆದು ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಡು ಬಡತನದ ಹತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರಸ್ತೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಅದು 16 ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ, 5000ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ <ref>http://www. ashanet.org/ conferences/asha-10/links/sat-0600pm-keynote-02.pdf</ref>, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 1,00,000 ಕಿ. ಮೀ.ಗಳ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬರಹಗಳು ವರ್ತಮಾನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಆ ಕಾಲದ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ಮೊದಲ ಪುಟದಿಂದ ಮೂರನೇ ಪುಟಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನೆಲೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದ ಆಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. *18 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಿನಾಥ್‍ರ 84 ವರದಿಗಳು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರದಿಗಳು ತದನಂತರ ಅವರ ಪುಸ್ತಕ “[[ಎವರಿಬಡಿ ಲವ್ಸ್ ಎ ಗುಡ್ ಡ್ರಾಟ್]]“ನಲ್ಲಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡವು. ಈ ಪುಸ್ತಕ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಕಾದಂಬರಿಯೇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಕಾಲ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. *ಇದಲ್ಲದೆ ‘[[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ]]’ದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಸದ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇನ್ನೂ ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. '[[ಎವರಿಬಡಿ ಲವ್ಸ್ ಎ ಗುಡ್ ಡ್ರಾಟ್]]' ಹಲವು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ. ‘[[ಬರ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟ]]’ ಇದರ 9ನೆಯ ಅನುವಾದ. *ಕೆನಡಿಯನ್ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಗಾರ. ಜೊ ಮೌಲಿನ್ “ಅ ಟ್ರೈಬ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ ಓನ್” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಯಿನಾಥ್‍ರ ಕುರಿತಾದ ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಎಡ್ಮೊಂಟಾನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸ]]ವದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗಾರರು ತಮ್ಮ ವಿಜೇತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ‘ಸ್ಪೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಎಂದು ಸಾಯಿನಾಥರನ್ನೂ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರನನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದರು. *ಸಾಯಿನಾಥ್‍ರ ಅಸಮಾನತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ವರದಿಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಅಸಮಾನತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ ''ನೀರೋಸ್ ಗೆಸ್ಟ್ಸ್'' <ref>http://www.nerosguests.com/</ref> ಕೂಡ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.''ನೀರೋಸ್ ಗೆಸ್ಟ್ಸ್'' 2010ನೇ ಸಾಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web |url=http://www.idpaindia.org/awards/awards.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2014-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140526044313/http://www.idpaindia.org/awards/awards.htm |url-status=dead }}</ref>. ಇದು ಮುಂದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. *ಅವರ ಬರಹಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಿದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ ಬರಗಾಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಒಡಿಶಾದ [[ಮಲ್ಕನ್‍ಗಿರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಜನರ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪುನರ್ ರಚನೆ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. *ಅವರ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿಯನ್ನೇ [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅರವತ್ತು ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಣಗಳನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿವೆ<ref>{{Cite web |url=https://www.ashoka.org/node/2576 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-21 |archive-date=2016-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113084735/https://www.ashoka.org/node/2576 |url-status=dead }}</ref>. *ಅವರ ಬರಹಗಳು ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಜೊತೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನೂ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಬಹುಮಾನಗಳು ಅವರಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಪತ್ರಕರ್ತ]] ರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹಣವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಲಹೆಗಾಗಿ, ಕೃಷಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲೂ ಅವರು ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. *<blockquote>[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], ಮತ್ತು [[ಒಡಿಶಾ]] ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ [[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ 1997 ಮತ್ತು 2000 ಇಸವಿಯ ಮಧ್ಯೆ 1800ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಜನರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 54 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು [ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ [[ದಿ ಹಿಂದೂ]], 29 ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು 6 ಮೇ]. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಹತ್ಮೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಜಿಲ್ಲಾ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೀಕರಣ ವಿಭಾಗದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ – ಪ್ರೇಮವೈಫಲ್ಯ, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸತಿ ಮತ್ತು ಪತಿಯರ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ;[[ಅನಂತಪುರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಅನಂತಪುರ್]]ನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆ 5 ಪ್ರತಿ ಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ 1061 ಜನರು “ಉದರ ಬೇನೆ” (ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವಿನಿಂದ) ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣ [[ಸಿಬ – ಗೈಜಿ]](Ciba-Geigy) ಎಂಬ [[ರಸಗೊಬ್ಬರ]]ದ ಬಳಕೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರವೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವ ಗೊಬ್ಬರವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಡವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ!!<ref>{{Cite web |url=http://indiatogether.org/opinions/talks/psainath.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-21 |archive-date=2014-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140605020059/http://indiatogether.org/opinions/talks/psainath.htm |url-status=dead }}</ref></blockquote> *ಅವರ ''ದಿ ಹಿಂದೂ''ಗಾಗಿನ [[ದಲಿತ]]ರ ಮೇಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯೋಜನೆ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವರು ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಹೊರತರುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ಭಾರತದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ 1,50,000 ಕಿ.ಮೀ. ಕ್ರಮಿಸಿದ್ದು 5 ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿವೆ. *ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮೂಲಗಳಾದ, ತಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯ, ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ, ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.ashanet.org/conferences/asha-10/links/sat-0600pm-keynote-02.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2012-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121126165622/http://www.ashanet.org/conferences/asha-10/links/sat-0600pm-keynote-02.pdf |url-status=dead }}</ref>. *ಸಾಯಿನಾಥ್ ತಮ್ಮ ವರದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://indiatogether.org/columns/the-real-picture |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-21 |archive-date=2015-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150314153108/http://indiatogether.org/columns/the-real-picture |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ''ವಿಸಿಬಲ್ ವರ್ಕ್, ಇನ್ವಿಸಿಬಲ್ ವುಮೆನ್: ವುಮೆನ್ ಅಂಡ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್ ರೂರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ''ವನ್ನು 6,00,000ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಭಾರತೀಯರೇ ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ದ್ವಾರಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಚಾವಡಿಗಳು, ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರೂಪದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶತವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗಿನ ಪರದೆಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ನ [[ಏಷಿಯಾ ಸೊಸೈಟಿ]]<ref>http://asiasociety.org/visible-work-invisible-women</ref> ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]], [[ಕೆನಡಾ]],ಹಾಗೂ ಇತರಕಡೆಗಳೂ<ref>{{Cite web |url=http://cbu-cis.ca/visible-work-invisible-women-women-work-in-rural-india/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://archive.is/20110706171559/http://cbu-cis.ca/visible-work-invisible-women-women-work-in-rural-india/ |url-status=dead }}</ref> ಸೇರಿವೆ. ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. *ಸಾಯಿನಾಥ್‍ರ ಕಳೆದ ದಶಕದ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಕಟವನ್ನು 200 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ವರದಿಗಳು, ಸುದ್ದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದು. ಈ ಕೆಲಸಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, 1995ರಿಂದ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷದ ಕಾಲು ಭಾಗ<ref>http://www.thehindu.com/opinion/columns/sainath/article995824.ece?homepage=true</ref> ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಾಲದ ವಿಷಮತೆಯ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *2011ರ ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬೆರ್ಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ಗೌರವವಾದ [[ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್]] ಪದವಿ (ಡಿ.ಲಿಟ್) ಯನ್ನು ಸಾಯಿನಾಥ್ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ನೀಡಿತು. *[[ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. 2007ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಂವಹನ ಕಲೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-21 |archive-date=2014-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423090725/http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/ |url-status=dead }}</ref> *2009ರಲ್ಲಿ ಸಾಯಿನಾಥ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>http://wearethebest.wordpress.com/2009/01/28/journalist-declining-national-award-is-news/</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ಸುಮಾರು 40 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗೌರವಗಳನ್ನು 30ವರ್ಷ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 2007ರ ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,<ref>http://www.rmaf.org {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140223050907/http://www.rmaf.org/ |date=2014-02-23 }}. ph/newrmaf /main/</ref> 1994ರ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ನತಾಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,<ref>{{Cite web |url=http://www.nataliprize2010.eu/?cityid=0&lang=fr&search=content+en+prize+presentation+index+htm&catid=0&view=ads |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-21 |archive-date=2013-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103090915/http://www.nataliprize2010.eu/?cityid=0&lang=fr&search=content+en+prize+presentation+index+htm&catid=0&view=ads |url-status=dead }}</ref> *[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ) [http://www.fao.org/home/en/ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]<ref>{{Cite web |url=http://www.fao.org/news/newsroom-awards/newsroom-winners/en/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113224801/http://www.fao.org/news/newsroom-awards/newsroom-winners/en/ |url-status=dead }}</ref> ಯಿಂದ 2001ರಲ್ಲಿ ಬೋರ್ಮ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.fao.org/news/newsroom-awards/en/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2014-04-11 |archive-date=2011-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111221074239/http://www.fao.org/news/newsroom-awards/en/ |url-status=dead }}</ref> ( [http://edition.cnn.com/ ಸಿ.ಎನ್.ಎನ್‍] ನ ಜಿಮ್ ಕ್ಲಾನ್ಸಿ ಜೊತೆಗೆ),2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ (ರಾಜದ್ರೋಹದ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ)|ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‍ನ್ಯಾಷನಲ್‍]]ನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪಿಯುಸಿಎಲ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಗಾಗಿ 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಡಿ.ಗೋಯೆಂಕಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ,<ref name="expressindia.indianexpress.com">http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/20001110/ina10030.html</ref> 2005 ರ ಹ್ಯಾರಿ ಚಾಪಿನ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ,<ref>{http://www.hindu.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106150045/http://www.hindu.com/ |date=2009-01-06 }} /2006/06/12/ stories/ 2006061205411400.htm</ref> ಜೂನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಾಯಿನಾಥ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (ಪತ್ರಿಕೆ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. [[ವಿದರ್ಭ]]<ref>{http://www.hindu.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106150045/http://www.hindu.com/ |date=2009-01-06 }} /2005/12/29/stories/ 2005122905321100. htm</ref> ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೃಷಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿನ ಅವರ ದ ಹಿಂದೂ ಸರಣಿಯ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ. *''ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನ''ದ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ''ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆ, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ವಸತಿ ರಹಿತತೆ, ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮುದಾಯ ಸಬಲೀಕರಣ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ''ಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹ್ಯಾರಿ ಚಾಪಿನ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ. *2009 ರಲ್ಲಿ ಅವರು '[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]'ನಿಂದ ರಾಮನಾಥ ಗೋಯೆಂಕಾ 'ವರ್ಷದ ಪತ್ರಕರ್ತ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. *1984 ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಅದೇ ರೀತಿ 1988 ರಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಯೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ(1998 ಪತನ)ದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿಲ್‌ನ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿ, ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ 2002)ನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕನಾಗಿ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಮತ್ತು ಬರ್ಕ್ಲೆ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ ಶಾಲೆ(ಪತನ 2008)ಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. *ಅವರು ಹಲವಾರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಹನ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] (1990 ಮತ್ತು 1991) ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಜಾಗತಿಕ ಸಂವಹನಗಳು ಮತ್ತು [http://www.unhcr.org.in/ ಯುಎನ್ಎಚ್‌ಸಿಆರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140413191033/http://www.unhcr.org.in/ |date=2014-04-13 }} (1991) ಪ್ರಾಯೋಜಿತ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕು]]ಗಳ ವಿಶ್ವ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಚಾರವೂ ಸೇರಿದೆ. ಅವರನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ-ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಫೌಂಡೇಶನ್ [[ಚೆನ್ನೈ]] ಇವರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಜಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಸಾಯಿನಾಥ್ ತನ್ನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ, ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಪತ್ರಕರ್ತ. ಅವರು [[ದೆಹಲಿ]]ಯ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]<ref>http://archive {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712160429/http://archive/ |date=2013-07-12 }}. indianexpress.com/ news/ stories-behind-the-story/448579/http://archive.indianexpress.com/news/stories-behind-the-story/448579/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160113084737/http://archive.indianexpress.com/news/stories-behind-the-story/448579/ |date=2016-01-13 }}</ref> ನಿಂದಲೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿ, ಈಗಿನ [[ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]<ref name="expressindia.indianexpress.com"/> ನಿಂದಲೂ, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ [[ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]]ನಿಂದಲೂ ಹಾಗೂ ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]<ref>{http://timesofindia.indiatimes.com/india/P-Sainath-wins-Magsaysay-Award/articleshow/2247397.cms?referral=PM</ref> ದಿಂದಲೂ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಅನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಪರಿ(PARI)ಯ ನೇತೃತ್ವ== ಸಾಯಿನಾಥ್ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂ(ರು)]]ರಿನ ಸಂವಹನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ, [http://www.ruralindiaonline.org/ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಕೈವ್ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಇಂಡಿಯಾ] ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಜೂನ್ 2013 ರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈಗ ಅದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಅರ್ಥ "ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಪತ್ರಿಕೆ"ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು, ಆರ್ಕೈವ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನೇರ ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. "ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತ ಭೂಗ್ರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ…" ಎಂದು ಸಾಯಿನಾಥ್ ಪರಿಯನ್ನು(PARI) ಹೊರತಂದ ಕಾರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="thehindu.com"/> ==ಬರ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟ ಹಿನ್ನುಡಿಯಿಂದ== ‘ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಕೆಟ್ಟ ಹುಡುಗ’ ಎಂಬ ‘ಪ್ರಶಂಸೆ’ಗೆ ಗುರಿಯಾದವರು ಸಾಯಿನಾಥ್. ಈ ‘ಕೆಟ್ಟ’ ಹುಡುಗ ಕಳೆದ 18 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದೇಶದ ಕಡುಬಡತನದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ [[ಭೂಪಟ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಹೋಗುವಂತಹ ಕುಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ 300 ದಿನ ಕಳೆಯುವ ಸಾಯಿನಾಥ್ ಆ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಜನತೆಗೆ ಘನತೆ ತಂದವರು. ಸಾಯಿನಾಥ್ ಅವರ ಸುತ್ತಾಟ ದೇಶದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರನ್ನು ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಪ್ರಧಾನಿಗಳು ಇವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೃತಿ ಬರ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟ ದೇಶದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಲಕಿದೆ. ಈ ದೇಶದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಜೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಬಗೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ‘ಕೆಟ್ಟ’ ಹುಡುಗನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸಾಯಿನಾಥ್ ಈ ಕೃತಿಗಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಿ ಮೀ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸಾಲದ ಹೊರೆ, ಕೃಷಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನ ನೋಟ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಥನಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಾಯಿನಾಥ್ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟ. ಈತ ಮಾಧ್ಯಮ ಲೋಕದ ಭಿನ್ನ ಪಯಣಿಗ.<ref>http://books.google.co.in/books?id=EiA-ae5zoBoC&printsec= frontcover&dq=everybody+ loves+a+good+drought& hl=en&sa=X&ei= VrxUU6D2JMa_rgeIoYDABQ&ved =0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=everybody%20loves%20a%20good%20drought&f=false Everybody loves a good drought</ref> ==ಪುಸ್ತಕಗಳು== * ''[http://books.google.co.in/books?id=EiA-ae5zoBoC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false ಎವರಿಬಡಿ ಲವ್ಸ್ ಎ ಗುಡ್ ಡ್ರಾಟ್: ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಫ್ರಮ್ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಪೂವರೆಸ್ಟ್ ಡಿಸ್ಟಿಕ್ಟ್ಸ್]'', ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, ISBN 0-14-025984-8 (ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ: ಬರ ಅಂದ್ರೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟ: ಭಾರತದ ಕಡು ಬಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಥನ (ಅನುವಾದ:ಜಿ.ಎನ್.ಮೋಹನ್), ಅಭಿನವ, ISBN 978-93-81055-86-1) ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು * ಪಶ್ಚಿಮ ಒಡಿಶಾದ ರೈತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು *ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯರು {{commons category|Palagummi Sainath}} {{Wikiquote|ಪಿ. ಸಾಯಿನಾಥ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಭ್ಯುದಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಮೀಣ ವರದಿಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಯೇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯದ ಹಳೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಮನ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸೇಸೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಜವಹರ್‍ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಳೆವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] n8k9k6jfsk95d2js8f4kejcpebitwzt 0 16984 1384504 1346088 2026-08-27T15:13:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384504 wikitext text/x-wiki {{Infobox Spacecraft |Name = {{Flagicon|India}} Chandrayaan-1 |Image = [[Image:Chandrayaan-1.svg|250px]] |Caption = Configuration of Chandrayaan-1 that lift off on the [[PSLV]]-C11 |Organization = [[Indian Space Research Organisation]] |Mission_Type = Orbiter |Satellite_Of = [[Moon]] |Orbital_Insertion_Date = 12 November 2008 |Launch = 22 October 2008<br/>00:52 UTC |Launch_Site = [[Satish Dhawan Space Centre|SDSC]], [[Sriharikota]] |Launch Time = 06:22 [[Indian Standard Time|IST]] (00:52 [[UTC]]) |Launch_Vehicle = [[Polar Satellite Launch Vehicle|PSLV-C11]]<ref name="ISRO-Mission" /> |Mission_Duration = Intended: 2 years<br>Achieved: 312 days |NSSDC_ID = 2008-052A |Webpage = [http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/home.htm Chandrayaan-1] |Project_Manager = [Dr.Mylswamy Annadurai] |Mass = {{convert|523|kg|lb|0|abbr=on}} |Eccentricity = near circular |Inclination = polar |Apoapsis = initial {{convert|7500|km|mi|0|abbr=on}}, final {{convert|100|km|mi|0|abbr=on}}, final (wef 19 May 2009) {{convert|200|km|mi|0|abbr=on}} |Periapsis = initial {{convert|500|km|mi|0|abbr=on}}, final {{convert|100|km|mi|0|abbr=on}}, final (wef 19 May 2009) {{convert|200|km|mi|0|abbr=on}} |Orbits = 3400 orbits around the Moon.<ref name="mission_end_1">{{cite news|url=http://isro.org/pressrelease/scripts/pressreleasein.aspx?Aug29_2009|title=Chandrayaan-I Spacecraft Loses Radio Contact|date=29 August 2009|publisher=ISRO|accessdate=31 August 2009}}</ref> }} '''<u>''ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಎಂದರೆ ವಾಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ, ಅಥವಾ ಚಂದ್ರ ವಾಹನ <ref name="Chandra">{{cite web|url =http://spokensanskrit.de/index.php?tinput=candra&direction=SE&script=HK&link=yes|title =chandra|accessdate =5 November 2008|publisher =Spoken Sanskrit}}</ref><ref name="Yaan">{{cite web|url =http://spokensanskrit.de/index.php?tinput=yaana&direction=SE&script=HK&link=yes |title =yaana |accessdate =5 November 2008|publisher =Spoken Sanskrit}}</ref> {{audio|Chandrayaan.ogg|pronunciation}}. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವರಹಿತ [[ಚಂದ್ರ ಶೋಧಕ]]. [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO)]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರ ತನಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಂದು ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು. PSLVಯ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[PSLV C11]]<ref name="ISRO-Mission">{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/mission_sequence.htm |title =Mission Sequence |accessdate =5 November 2008 |publisher =ISRO}}</ref><ref name="Hindu">{{cite news |url =http://www.hindu.com/2008/10/15/stories/2008101556421300.htm |title =Chandrayaan-1 shifted to VAB |date =22 October 2008 |accessdate =15 October 2008 |publisher =[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date =17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081017103244/http://www.hindu.com/2008/10/15/stories/2008101556421300.htm |url-status =dead }}</ref> ಮೂಲಕ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 06:22 [[IST]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ (00:52 [[UTC]]) ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://isro.org/pressrelease/Oct22_2008.htm|title=PSLV-C11 Successfully Launches Chandrayaan-1|date=22 October 2008|accessdate=22 October 2008|publisher=Indian Express|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081025031443/http://www.isro.org/pressrelease/Oct22_2008.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಿಂದ 80 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ[[ನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ]] ಸತೀಶ್‌ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಈ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ನೆಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ತೇಜನ ಲಭಿಸಿತು.<ref>{{cite news | first=Anjana | last=Pasricha | coauthors= |authorlink= | title=India Launches First Unmanned Mission to Moon | date=22 October 2008 | publisher=Voice of America | url =http://voanews.com/english/archive/2008-10/2008-10-22-voa11.cfm | work = | pages = | accessdate = 27 December 2008 | language = |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090801061001/http://voanews.com/english/archive/2008-10/2008-10-22-voa11.cfm|archivedate=1 August 2009}}</ref> 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಚಂದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ವಾಹನವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ISRO 6 LOI">{{cite web |url=http://www.isro.org/pressrelease/Nov08_2008.htm |title= Chandrayaan-1 Successfully Enters Lunar Orbit |accessdate=8 November 2008 |publisher =ISRO}}</ref>''</u>''' '''''<u>14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:06 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ,[[ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್(ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಘರ್ಷಿಸುವ ಶೋಧಕ)]] ಚಂದ್ರಯಾನ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಕ್ಕೆ ಬಡಿಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಭಾರತವು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಧ್ವಜ ನೆಡುವ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೇಶವಾಯಿತು.<ref name="ET-MIP">{{cite news |url =http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Tricolours_4th_national_flag_on_moon/articleshow/3714959.cms |title =Tricolour's 4th national flag on Moon |date =15 November 2008 |accessdate =18 November 2008 |publisher =Economic Times}}</ref> ಸಮಯ 20:31ಕ್ಕೆ ಪ್ರೋಬ್ [[ಷ್ಯಾಕ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಕಂದಕ]]‌ ಬಳಿ ಬಡಿದು, ಚಂದ್ರನ ನೆಲಗರ್ಭದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಧೂಳೆಬ್ಬಿಸಿತು. [[ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ ನೀರಿನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಇದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.]]<ref>{{cite web|title=Chandrayaan team over the Moon|date=15 November 2008|publisher=The Hindu|url=http://www.hindu.com/2008/11/15/stories/2008111560851200.htm|access-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081216120324/http://www.hindu.com/2008/11/15/stories/2008111560851200.htm|url-status=dead}}</ref></u>''''' '''''<u>ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚ {{INRConvert|386|c|-1}}.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/How_India_flew_to_the_moon_economy_class/articleshow/3641756.cms |title=How India flew to the Moon economy class|date =26 October 2008|accessdate =28 October 2008 |publisher =The Times of India}}</ref></u>''''' '''''<u>[[ದೂರ ಸಂವೇದಿ]] ಚಂದ್ರ ಉಪಗ್ರಹವು ಉಡ್ಡಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1,380 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂನಷ್ಟು (3,042&nbsp;lb){{convert|1380|kg|lb|0}}ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 675 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ (1,488&nbsp;lb){{convert|675|kg|lb|0}}ತೂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url =http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/spacecraft_description.htm |title =Spacecraft Description |accessdate =4 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081028053028/http://isro.org/Chandrayaan/htmls/spacecraft_description.htm |url-status =dead }}</ref> ಇದು ಅಧಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ದೂರಸಂವೇದಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರತೆಗೆ ಹಾಗೂ ನಿಯರ್ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಹಾಗೂ ಮೃದು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಕ್ಷಕಿರಣ ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸಿ, ಅದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಇರಬಹುದೆಂಬ ಕಾರಣ ಅವು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal|title= Title: Chandrayaan-1: Science goals| author= Bhandari N.|journal= Journal of Earth System Science|volume= 114|pages=699|year= 2005|url=http://www.ias.ac.in/jessci/dec2005/ilc-14.pdf |doi= 10.1007/BF02715953|format=PDF}}</ref></u>''''' '''''<u>ಚಂದ್ರ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ISROದ ಐದು ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೂ, [[ನಾಸಾ]], [[ESA]] ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಗಾರಿಯನ್ ಏರೊಸ್ಪೇಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಆರು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7681701.stm| title= India sets its sights on the Moon| accessdate = 22 October 2008| date = 21 October 2008| publisher=BBC}}</ref></u>''''' '''''<u>ಸ್ಟಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ವೈಫಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಹಳ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಉಷ್ಣತಾ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾದ ಚಂದ್ರಯಾನವು, 29 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು 01:30 [[IST]] ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡು ಯಾವುದೇ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಕೂಡಲೇ [[ISRO]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಉದ್ದೇಶಿತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ ಕೇವಲ 312 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ ಸಹ, ತನ್ನ ಯೋಜಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 95%ರಷ್ಟನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref name="mission_end_1" /><ref name="mission_end_2">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/08/31/stories/2009083157910100.htm|title=Chandrayaan-1 mission terminated|date=31 August 2009|publisher=The Hindu|accessdate=31 August 2009|archive-date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902100254/http://www.hindu.com/2009/08/31/stories/2009083157910100.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="mission_end_3">{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/Chandrayaan-Indias-first-moon-mission-is-over-Project-Director/508749/|title=Chandrayaan, India's first Moon mission is over: Project Director|date=29 August 2009|work=Press Trust of India|publisher=Indian Express|accessdate=29 August 2009|archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929194005/http://www.expressindia.com/latest-news/Chandrayaan-Indias-first-moon-mission-is-over-Project-Director/508749/|url-status=dead}}</ref><ref name="nasa_chandrayaan">{{cite web|url=http://www.ptinews.com/news/276741_Chandrayan-not-a-failure--NASA-astronaut|title=Chandrayan not a failure: NASA astronaut|work=Press Trust of India|accessdate=17 September 2009|date=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090914135154/http://www.ptinews.com/news/276741_Chandrayan-not-a-failure--NASA-astronaut|archivedate=14 September 2009}}</ref> ಇದರ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಚಂದ್ರನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕಣಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದು ಸಹ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090928034121/http://www.voanews.com/english/2009-09-24-voa46.cfm ಲೂನಾರ್ ಮಿಷನ್ಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟ್ ವಾಟರ್ ಆನ್ ಮೂನ್]</ref></u>''''' ==ಧ್ಯೇಯಗಳು== ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧ್ಯೇಯಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದ್ದವು:<ref>{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/objective_scientific.htm |title =Objectives |accessdate =30 October 2008 |publisher =ISRO |archive-date =12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20091012110215/http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/objective_scientific.htm |url-status =dead }}</ref> * ಭಾರತದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಉಡ್ಡಯನ ವಾಹನ ಬಳಸಿಕೊಂಡು,ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯೊಂದರ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉಡ್ಡಯನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು. * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಕೆಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ: ** ಎರಡೂ ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ದೂರದ ಚಂದ್ರನ ಬದಿಯ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು.(5–10 m ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳವಿಸ್ತಾರದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಸ್ಫುಟತೆಯೊಂದಿಗೆ) ** ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳ ವಿಸ್ತಾರದ ಸ್ಪುಟತೆಯಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಖನಿಜದ ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಗ್ನೀಸಿಯಮ್‌]], [[ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್‌]], [[ಸಿಲಿಕಾನ್‌]], [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್‌]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್‌]], [[ರೆಡಾನ್‌]], [[ಯುರೇನಿಯಮ್‌]] ಹಾಗೂ [[ತೋರಿಯಮ್‌]] ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಮಾಪನ ನಡೆಸುವುದು. ** ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ** ಮುಂದಿನ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗಳು ಸುಸೂತ್ರವಾಗಿ ಇಳಿಯಲು ಮುನ್ಸೂಚಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಉಪ-ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಸುವುದು (ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್ - MIP) ==ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು== ;ತೂಕ :ಉಡ್ಡಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1,380 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು, ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 675 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು,<ref name="description">{{cite web |url=http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/spacecraft_description.htm |title=Specifications of Chandrayaan 1 |accessdate=22 October 2008 |month=October |year=2008 |publisher=Indian Space Research Organisation |archive-date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081023064658/http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/spacecraft_description.htm |url-status=dead }}</ref> ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ 523 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು. ;ಆಯಾಮಗಳು :ಕ್ಯೂಬಾಯ್ಡ್‌ ಆಕೃತಿ, ಸುಮಾರು 1.5 ಮೀಟರ್‌ ;ಸಂವಹನಗಳು : ಉಪಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ ರವಾನೆಗಾಗಿ [[X ಬ್ಯಾಂಡ್‌]], 0.7 ಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು‌ [[ಗಿಂಬಾಲ್ಡ್‌]] ಪ್ಯಾರಾಬೊಲಿಕ್‌ ಆಂಟೆನಾ. ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ (TTC) ಸಂವಹನವು [[S ಬ್ಯಾಂಡ್‌]] ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ;ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪೂರೈಕೆ :ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ತನ್ನ [[ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು 2.5 ಮೀಟರ್‌ x 1.8 ಮೀಟರ್‌ ಒಟ್ಟು ಅಳತೆಯ [[ಸೌರ ಫಲಕ]] ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು 750 [[W]]ರಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್‌ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 36 [[A·h]] [[ಲಿತಿಯಮ್‌-ಅಯಾನ್‌ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಗ್ರಹಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಮಯ ಈ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="FAQ">{{cite web |url=http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/faqs.htm |title=FAQ on Chandrayaan 1 |accessdate=22 October 2008 |month=October |year=2008 |publisher=Indian Space Research Organisation |archive-date=7 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081107230056/http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/faqs.htm |url-status=dead }}</ref> ;ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ :ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಪರಿಭ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಕಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಧ್ರವೀಕೃತ ಇಂಧನದ ರಾಕೆಟ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಮುನ್ನೂಕುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪೂರೈಕೆಯ ಘಟಕವು ಒಂದು 440 [[N]] ಇಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಎಂಟು 22 N ಥ್ರಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಅಕ್ಸಿಡೈಸರ್‌ 390 [[ಲೀಟರ್‌]]ಗಳ ಎರಡು ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="description" /><ref name="FAQ" /> ;ನೌಕಾಗತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ :ನೌಕೆಯು ಎರಡು [[ಸ್ಟಾರ್‌ ಸಂವೇದಿ]]‌ಗಳು, [[ಗೈರೊ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು [[ರಿಯಾಕ್ಷನ್‌ ವೀಲ್‌]]ಗಳಿಂದ [[ಮೂರು-ಭಾಗಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಂವೇದಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಆಂಟೆನಾ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಣಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಾಗಿ ಚಂದ್ರನೌಕೆಯು ಎರಡು ಅಧಿಕ ಬಸ್‌ ನಿರ್ವಹಣೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="description" /><ref name="FAQ" /> ==ಅಧ್ಯಯನದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು== * ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಕಪ್ಪು ಛಾಯೆಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳ ಉನ್ನತ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿತ್ರ ‌]] * ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಅಥವಾ ಉಪ-ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ [[ಚಂದ್ರ ಜಲ]]ನೀರ್ಗಡ್ಡೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವುದು. * ಚಂದ್ರನ ಮೆಲಿನ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ. * ಚಂದ್ರನ ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಂವೇದನದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಹೊರಮೈನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರುವದ ಐಟ್ಕೆನ್‌ ವಲಯ (SPAR)ದ ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನ]] * ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಎತ್ತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದು. * 10 keVಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ನ ಗಮನ, ಹಾಗೂ 5 m ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದ ಸ್ಟೀರಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಚಿತ್ರಣ * ಚಂದ್ರನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳು. ==ಉಪಕರಣಗಳು== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣದ ತೂಕ 90 ಕಿಲೊಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಆರು ವಿದೇಶಿ ಉಪಕರಣಗಳಿದ್ದವು. ===ಭಾರತೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು=== * '''TMC''' ಅಥವಾ '''ಟೆರೈನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ(ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪಕ ಕ್ಯಾಮೆರಾ)''' ಒಂದು [[CCD ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯು 5 mರಷ್ಟಿದೆ. [[ಪ್ಯಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್‌]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 40 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರದ ನಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal|title=Terrain mapping camera for Chandrayaan-1|url= http://www.ias.ac.in/jessci/dec2005/ilc-16.pdf|doi=10.1007/BF02715955|format=PDF|author= A. S. Kiran Kumar, A. Roy Chowdhury|journal=J. Earth Syst. Sci. |volume= 114|issue= 6|year= 2005|pages= 717–720}}</ref> ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು ಈ ಉಪಕರಣದ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ ಗೋಚರವಾಗುವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನ ಸ್ಟೀರಿಯೊ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಲುನಾರ್‌ ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ(LLRI)ದಿಂದ ಬಂದ ದತ್ತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಇವನ್ನು ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ISROದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ (SAC)ದವರಿಂದ TMCಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url =http://www.isro.org/pslv-c11/brochure/page7.htm|accessdate =17 November 2008|title =Chandrayaan 1 - The payloads|archive-date =14 ನವೆಂಬರ್ 2008|archive-url =https://web.archive.org/web/20081114143935/http://www.isro.org/pslv-c11/brochure/page7.htm|url-status =dead}}</ref> ISTRACನಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ TMCಯನ್ನು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ISRO TMC">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Oct31_2008.htm |title =Chandrayaan-1 Camera Tested |accessdate =1 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =3 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081103065924/http://isro.org/pressrelease/Oct31_2008.htm |url-status =dead }}</ref> * '''HySI''' ಅಥವಾ '''[[ಹೈಪರ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್‌ ಇಮೇಜರ್‌]]''' 400-900&nbsp;nm ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಖನಿಜದ ಮಾಪನ ನಡೆಸಿತು. ಇದರ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್‌ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ 15&nbsp;nm ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವಿಸ್ತಾರದ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ‌ 80 m ಇತ್ತು. * '''LLRI''' ಅಥವಾ '''ಲುನಾರ್‌ [[ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ‌]]''' ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯತ್ತ ಇನ್ ಫ್ರಾರೆಡ್ [[ಲೇಸರ್‌]] ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ, ಆ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಅಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ'''''' ಮೂಲಕ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ಥಳದ ಎತ್ತರ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಚಂದ್ರನ ಹಗಲು ಹಾಗೂ ಇರುಳಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಹತ್ತು ಅಳತೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="ISRO LLRI">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Nov16_2008.htm |title =LASER Instrument on Chandrayaan-1 Successfully Turned ON |accessdate =17 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =18 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081118230049/http://www.isro.org/pressrelease/Nov16_2008.htm |url-status =dead }}</ref> ಇದನ್ನು 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ISRO LLRI" /><ref name="Hindu LLRI">{{cite news |url =http://www.hindu.com/2008/11/17/stories/2008111759491100.htm |title =Laser instrument on board Chandrayaan-1 activated |date =17 November 2008 |accessdate =17 November 2008 |publisher =[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date =7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090207025914/http://hindu.com/2008/11/17/stories/2008111759491100.htm |url-status =dead }}</ref> * '''HEX''' ಎಂಬುದು '''[[ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಎಜೆ]]/[[ಗಾಮಾ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ‌]]''' ಆಗಿದೆ. ೪೦ ಕಿಮೀ ನೆಲದ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ‌ಯೊಂದಿಗೆ 30 – 200 keV ಅಳತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. HEX, [[U]], [[Th]], [[210Pb|²¹⁰Pb]], [[222Rn|²²²Rn]] ಅನಿಲ ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಇತರೆ ರೇಡಿಯೊವಿಕಿರಣ ವಸ್ತುಗಳ ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ISROದವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ '''MIP''' ಅಥವಾ '''[[ಮೂನ್‌ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಪ್ರೋಬ್‌ (ಚಂದ್ರನ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಶೋಧಕ)]]''' ವು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯುವ ಶೋಧಕವಾಗಿದ್ದು, ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಂದು C-ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ರೆಡಾರ್‌ ಅಲ್ಟಿಮೀಟರ್ ಮಾಪಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೀಡಿಯೊ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಳತೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮಾಸ್ಸ್ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ ಸಹ MIPಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url =http://www.isro.org/pslv-c11/brochure/page7.htm |title =Chandrayaan-1: The Payloads |accessdate =14 January 2009 |publisher =ISRO |archive-date =14 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081114143935/http://www.isro.org/pslv-c11/brochure/page7.htm |url-status =dead }}</ref> ಇದನ್ನು 14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:00 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊರತಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮೂನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಪ್ರೋಬ್ 14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:31 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಇದು ಒಯ್ದಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಧ್ವಜ ನೆಟ್ಟ ಭಾರತ, ಸೊವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ ದೇಶಗಳ ನಂತರ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಧ್ವಜ ನೆಟ್ಟ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ===ಇತರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಉಪಕರಣಗಳು=== * 1- 10 keV ಒಳಗೊಂಡಿರುವ '''C1XS''' ಅಥವಾ '''[[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ]]''' (ಸ್ಟೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್), 25 ಕಿ.ಮೀ.ರಷ್ಟು ನೆಲೆಯ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ [[Mg]], [[Al]], [[Si]], [[Ca]], [[Ti]] ಮತ್ತು [[Fe]] ಅಂಶಗಳ ಮಾಪನ ನಡೆಸಿ, ಸೌರ[[ಪ್ರವಹಣದ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನೂ ಅಳೆಯಿತು.<ref>{{citeweb|title=The Chandrayaan-1 X-ray Spectrometer: C1XS|url=http://www.sstd.rl.ac.uk/c1xs/|publisher=''[[Rutherford Appleton Laboratory]]''|accessdate=21 October 2008|archive-date=16 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716170123/http://www.sstd.rl.ac.uk/c1xs/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಉಪಕರಣವು U.Kಯ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್‌ ಆಪ್ಲ್‌ಟನ್‌ ಲ್ಯಾಬೊರೆಟರಿ, ESA ಮತ್ತು ISROದ ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 23 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="SpaceDaily1">{{cite news |url =https://www.sciencedaily.com/releases/2008/11/081124131241.htm |title =Chandrayaan-1 Starts Observations Of The Moon |date =24 November 2008 |accessdate =26 November 2008 |publisher =[[Spacedaily.com|Space Daily]]}}</ref> * [[ESA]]ದವರ '''SARA''' ಸಬ್‌-keV ಆಟಮ್‌ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನಲೈಸರ್ ('''ಉಪ-keV ಅಣು ಪ್ರತಿಫಲನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕ) ‌''' ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ [[ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ ತಟಸ್ಥ ಅಣು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಖನಿಜ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite journal|author=Bhardwaj, A., S. Barabash, Y. Futaana, Y. Kazama, K. Asamura, D. McCann, R. Sridharan, M. Holmström, P. Wurz, R. Lundin|title= Low energy neutral atom imaging on the Moon with the SARA instrument aboard Chandrayaan-1 Mission|journal= J. Earth System Sci|volume= 114|issue= 6|pages=749–760|year= 2005|url=http://www.ias.ac.in/jessci/dec2005/ilc-21.pdf|doi= 10.1007/BF02715960|format=PDF}}</ref><ref name="ISRO SARA">{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/sara_esa.htm |title =Sub keV Atom Reflecting Analyser (SARA) |accessdate =3 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081022234759/http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/sara_esa.htm |url-status =dead }}</ref> * '''M³''' [[ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ದ '''[[ಮೂನ್ ಮಿನರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್ (ಚಂದ್ರ ಖನಿಜ ಮಾಪಕ)]]''' ಮತ್ತು [[JPL]]([[ನಾಸಾ]]ದವರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು), ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಖನಿಜ ರಚನೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಮಾಡಿದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ(ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್) ಇದನ್ನು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="JPL M3">{{cite web |url =http://jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2008-239 |title =NASA Instrument Inaugurates 3-D Moon Imaging |accessdate =19 December 2008 |publisher =JPL |archive-date =1 ಜನವರಿ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090101015823/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2008-239 |url-status =dead }}</ref> * ESAದವರ '''[[SIR-2]]''' - ಇದು [[ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸನಿಹದ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ‌]]. ಇದನ್ನು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್‌ ಸೌರಮಂಡಲ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ]], [[ಪೋಲಿಷ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಗೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು [[ಅವಕೆಂಪು(ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್) ಗ್ರೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ]]‌ ಬಳಸಿ ಖನಿಜಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಿತು. ಈ ಉಪಕರಣವು [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌-1]] SIRನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal| title= Scientific objectives and selection of targets for the SMART-2 Infrared Spectrometer (SIR)|author= Basilevsky A. T., Keller H. U., Nathues A., Mall J., Hiesinger H., Rosiek M.|journal= Planetary and Space Science|volume= 52|pages= 1261–1285|year= 2004|doi=10.1016/j.pss.2004.09.002 }}</ref><ref name="ISRO SIR2">{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/sir-2_esa.htm |title =Near-IR Spectrometer (SIR-2) |accessdate =3 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081022234804/http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/sir-2_esa.htm |url-status =dead }}</ref> ಇದನ್ನು 19 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 20 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅರಂಭಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="SpaceDaily1" /> * '''miniSAR''' ಉಪಕರಣವನ್ನು ನೌಕಾ ವಾಯು ಸಮರ ಕೇಂದ್ರ [[ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅನ್ವಯಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು]], [[ರೇಯ್ಥಿಯನ್‌]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್ರಾಪ್‌ ಗ್ರುಮ್ಮನ್‌]] ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ತಂಡವು NASAಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ರಚಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು. ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಇದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ [[ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಅಪರ್ಚರ್ ರೆಡಾರ್]](ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಬೆಳಕುಕಿಂಡಿ ರೆಡಾರ್). ಈ ಉಪಕರಣವು 2.5&nbsp;GHz ತರಂಗಾಂತರದೊಂದಿಗೆ ಬಲ [[ಧ್ರುವೀಕೃತ]] ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ, ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಕ್ಕೆ ಚದುರಿದ ಧ್ರುವೀಕೃತ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಈ ಅಳತೆಗಳಿಂದ ಊಹಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಮಿತಿಗಳಾವುವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೆಸ್ನೆಲ್‌ ಪ್ರತಿಫಲನ]] ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ಅನುಪಾತ (CPR). ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕೊಹೆರೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್‌ ಅಪೊಸಿಷನ್‌ ಇಫೆಕ್ಟ್ (ಸಂಸಕ್ತ ಹಿಮ್ಮುಖ ಚದುರುವಿಕೆ ಅಭಿಮುಖ ಪರಿಣಾಮ)ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ಮತ್ತು CPRನ ವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|title=mini-SAR: An Imaging Radar for the Chandrayaan 1 Mission to the Moon|author=P. D. Spudis, B. Bussey, C. Lichtenberg, B. Marinelli, S. Nozette|year=2005|journal=Lunar and Planetary Science|volume=26|unused_data=|page=1153}}</ref><ref name="ISRO SAR">{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/minisar_nasa.htm |title =Miniature Synthetic Aperture Radar (Mini-SAR) |accessdate =3 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =6 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081106132830/http://www.isro.org/Chandrayaan/htmls/minisar_nasa.htm |url-status =dead }}</ref> * [[ಬಲ್ಗಾರಿಯನ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸೆಸ್‌]]ನ'''[[RADOM-7]]''', '''ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಡೋಸ್‌ ಮಾನಿಟರ್ ಪ್ರಯೋಗ‌''' ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ವಿಕಿರಣ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="ISRO RADOM1">{{cite web |url =http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/radom_bas.htm |title =Radiation Dose Monitor Experiment ( RADOM ) |accessdate =3 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =19 ಜನವರಿ 2012 |archive-url =https://web.archive.org/web/20120119044239/http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/radom_bas.htm |url-status =dead }}</ref> 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ISRO LLRI" /><ref name="Hindu LLRI" /> ==ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನ== ISROದ 44.4 ಮೀಟರ್‌ ಎತ್ತರದ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ PSLV ಉಡ್ಡಯನ ರಾಕೆಟ್‌ ಬಳಸಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 06:22 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ [[ಸತೀಶ್ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ]]ದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಅಂತಿಮ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಬರಲು 21 ದಿನಗಳನ್ನು ಅದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. [[ಬೆಂಗಳೂರಿನಪೀಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ISROದ ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಆದೇಶ ಜಾಲ (ISTRAC) ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.|ಬೆಂಗಳೂರಿನ[[ಪೀಣ್ಯ]]ದಲ್ಲಿರುವ ISROದ ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಆದೇಶ ಜಾಲ ([[ISTRAC]]) ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಜಾಡು ಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.<ref name="Chandrayaan-1 successfully put into earth's orbit">{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/ChandrayaanI-successfully-put-into-earths-orbit/376522/|title=Chandrayaan-1 successfully put into earth's orbit|date=22 October 2008|accessdate=22 October 2008|publisher=Indian express|archive-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006002146/http://www.expressindia.com/latest-news/ChandrayaanI-successfully-put-into-earths-orbit/376522/|url-status=dead}}</ref>]] ಚಂದ್ರನತ್ತ ನೇರ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥದ ಬದಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅದರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸರಣಿ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನತ್ತ ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="HinduOrbits">{{cite news|url=http://www.hindu.com/seta/2008/10/30/stories/2008103050121400.htm|title=How Chandrayaan-1 is raised to higher orbits|date=30 October 2008|accessdate=31 October 2008|publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|archive-date=1 ನವೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081101113151/http://www.hindu.com/seta/2008/10/30/stories/2008103050121400.htm|url-status=dead}}</ref> ಉಡ್ಡಯನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು [[ಭೂಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣಾ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ]] (GTO) ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯು [[ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅತಿದೂರದ ಬಿಂದು]] 22,860 ಕಿಲೋಮಿಟರ್‌ ಹಾಗೂ [[ಸಮೀಪದ ಬಿಂದು]] 255 ಕಿಲೊಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಉಡ್ಡಯನದ ನಂತರ, 13 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಐದು ದಹನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ,ಅತಿ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="HinduOrbits" /> ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ನೂರು ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಾಗ, 29 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ಭಾರತ, U.S. ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಬಗ್ಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿಮರ್ಶೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.marssociety.org/portal/mars-news-from-the-san-diego-chapter/TMSSD_News_44651/ |title=ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಕಂಪ್ಲೀಟೆಡ್ ಇಟ್ಸ್ 100 ಡೇಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೇಸ್ |access-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091129003008/http://www.marssociety.org/portal/mars-news-from-the-san-diego-chapter/TMSSD_News_44651/ |url-status=dead }}</ref> ===ಭೂಮಿ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ದಹನಗಳು=== ;ಪ್ರಥಮ ಕಕ್ಷೆ ದಹನ ದಿನಾಂಕ 23 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 09:00 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎತ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನೌಕೆಯ 440 ನ್ಯೂಟನ್‌ ದ್ರವ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು 18 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪೀಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ISRO ಟೆಲಿಮಿಟ್ರಿ, ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ (ISTRAC)ನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ (SCC) ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು (ಆಪಜೀ) 37,900 ಕಿ.ಮಿ.ಗೆ ಎತ್ತರಿಸಿ, 305 ಕಿ.ಮೀಗೆ ತನ್ನ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವನ್ನು (ಪೆರಿಜೀ) ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-೧ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು 11 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಅವಧಿ ಹಿಡಿಯಿತು.<ref name="ISRO 1 orb">{{cite web |url =http://isro.org/pressrelease/Oct23_2008.htm |title =Objectives |accessdate =30 October 2008 |publisher =ISRO}}</ref> ;ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ದಹನ ದಿನಾಂಕ 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಂದು 05:48 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಎತ್ತರಿಸಲು, ನೌಕೆಯ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು 16 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಕ್ಷೆಯ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 74,715 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಪ ಬಿಂದುವನ್ನು 336 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.ಹೀಗೆ ಇದರ ಪಯಣದ 20%ರಷ್ಟು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಇಪ್ಪತ್ತೈದುವರೆ ಗಂಟೆ ಬೇಕಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನವೊಂದು 36,000 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಭೂಸ್ಥಿರ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆ ಎತ್ತರದ ಎರಡರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರ ತಲುಪಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ.<ref name="ISRO 2 orb">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Oct25_2008a.htm |title =Chandrayaan-1 Spacecraft's Orbit Raised Further |accessdate =30 October 2008 |publisher =ISRO}}</ref> ;ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ದಹನ ದಿನಾಂಕ 26 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 07:08 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತುವರೆ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 164,600 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 348 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು 73 ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="ISRO 3 orb">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Oct26_2008.htm |title =Chandrayaan-1 enters Deep Space |accessdate =30 October 2008 |publisher =ISRO |archive-date =29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081029031646/http://www.isro.org/pressrelease/Oct26_2008.htm |url-status =dead }}</ref> ;ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಹನ ದಿನಾಂಕ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 07:38 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬಾರಿ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಕ್ಷೆಯ ದೂರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 267,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದುವನ್ನು 465 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಕ್ಕಿರುವ ದೂರದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರಕ್ಕೆ ಇದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು ಆರು ದಿನಗಳು ಬೇಕಾದವು.<ref name="ISRO 4 orb">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Oct29_2008.htm |title =Chandrayaan-1's orbit closer to Moon |accessdate =30 October 2008 |publisher =ISRO |archive-date =1 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081101042537/http://www.isro.org/pressrelease/Oct29_2008.htm |url-status =dead }}</ref> ;ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ದಹನ ದಿನಾಂಕ 4 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 04:56 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಐದನೆಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಬಾರಿ ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಚಂದ್ರಯಾನದ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 [[ಲುನಾರ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಜೆಕ್ಟರಿ]]ಯನ್ನು 380,000 ಕಿ.ಮೀ.ದೂರದ ಬಿಂದುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ===ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯೊಳಗೆ ಅಳವಡಿಕೆ=== ದಿನಾಂಕ 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008 16:51 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 [[ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆ ಪ್ರವೇಶ]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು 500 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ದ್ರವ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು 817 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು(ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರುವರೆ ನಿಮಿಷಗಳು) ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅಂಡಾಕಾರಾದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಪೊಸೆಲೀನ್]]‌ (ಚಂದ್ರನಿಂದ ಅತಿದೂರದ ಬಿಂದು) 7502 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಪೆರಿಸೆಲೀನ್]]‌ (ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಅತಿಹತ್ತಿರದ ಬಿಂದು) 504 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಸುಮಾರು 11 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಐದನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.<ref name="ISRO 6 LOI" /> ;ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 9 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 20:03 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೌಕೆಯ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು 57 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು [[ಪೆರಿಸೆಲೀನ್]]‌ನ್ನು 504 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 200 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು, ಆದರೆ [[ಅಪೋಸೆಲೀನ್]]‌ 7,502 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬದಲಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಇಂತಹ ಅಂಡಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಭ್ರಮಿಸಲು ಸುಮಾರು ಹತ್ತೂವರೆ ಗಂಟೆ ಕಾಲಾವಧಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="ISRO 8 LOR">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Nov10_2008.htm |title =First Lunar Orbit Reduction Manoeuvre of Chandrayaan-1 Successfully Carried Out |accessdate =10 November 2008 |publisher =ISRO |archive-date =13 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081113091143/http://www.isro.org/pressrelease/Nov10_2008.htm |url-status =dead }}</ref> ;ಎರಡನೆಯ ಕಕ್ಷೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಅಪೊಸೆಲೀನ್‌ 7,502 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 255 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪೆರಿಸಿಲೀನ್‌ನ್ನು 200 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 187 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 10 ನವೆಂಬರ್‌ 2008 21:58 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು 866 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ(ಹದಿನಾಲ್ಕುವರೆ ನಿಮಿಷಗಳು)ಕಾಲ ಉರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು 2 ಗಂಟೆ 16 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="HINDU 8 LOR">{{cite web |url =http://www.hindu.com/2008/11/11/stories/2008111158200100.htm |title =Now, one step closer to Moon |accessdate =10 November 2008 |publisher =[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date =16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081216101854/http://www.hindu.com/2008/11/11/stories/2008111158200100.htm |url-status =dead }}</ref> ; ಮೂರನೆಯ ಕಕ್ಷೆ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ದಿನಾಂಕ 11 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 18:30 IST ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಸುಮಾರು 31 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಕಾಲ ಉರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಪೆರಿಸೆಲೀನ್‌ ದೂರವನ್ನು 187 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 101 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಅಪೊಸೆಲೀನ್‌ ದೂರ 255 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಭ್ರಮಿಸಲು ಎರಡು ಗಂಟೆ ಒಂಬತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="HINDU 9 LOR">{{cite web |url =http://www.hindu.com/2008/11/12/stories/2008111261331200.htm |title =Chandrayaan’s orbit further reduced |accessdate =11 November 2008 |publisher =[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date =16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081216112804/http://www.hindu.com/2008/11/12/stories/2008111261331200.htm |url-status =dead }}</ref> ;ಅಂತಿಮ ಕಕ್ಷೆ ದಿನಾಂಕ 12 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವೀಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗಿಂತಲೂ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="jsr603">{{cite web |author=Jonathan McDowell |url=http://host.planet4589.org/space/jsr/back/news.603 |title=Jonathan's Space Report No. 603 |work=[[Jonathan's Space Report]] |date=15 November 2008 |accessdate=16 November 2008 |archive-date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826061350/http://host.planet4589.org/space/jsr/back/news.603 |url-status=dead }}</ref><ref name="ISRO 8 FOR">{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/Nov12_2008.htm |title =Chandrayaan-1 Successfully Reaches its Operational Lunar Orbit |accessdate =12 November 2008 |publisher =ISRO}}</ref> ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಅಪೊಸೆಲೀನ್‌ನ್ನು 255 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೆರಿಸೆಲೀನ್‌ನ್ನು 101 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ISRO 8 FOR" /> ಈ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಒಮ್ಮೆ ಸುತ್ತಲು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಗುವುದು. ಹನ್ನೊಂದು ಉಪಗ್ರಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು - ಮೇಲ್ಮೈಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ (TMC) ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಡೋಸ್‌ ಮಾನಿಟರ್(RADOM)ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. TMC ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="ISRO 8 FOR" /> ===ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ MIP ಪರಿಣಾಮ=== [[ಮೂನ್‌ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಪ್ರೋಬ್ (ಚಂದ್ರ ಘರ್ಷಣ ಶೋಧಕ) ]] (MIP) 14 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು 15:01 UTC (20:31 IST ಸಮಯ)ಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದಲ್ಲಿರುವ [[ಷ್ಯಾಕ್ಲ್‌ಟನ್‌]] ಕಂದಕದ ಬಳಿ [[ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು]] <ref name="jsr603" /> ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ MIP ಸಹ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Times Of India">{{cite web |url =http://timesofindia.indiatimes.com/Chandrayaan-I_Impact_Probe_lands_on_moon/articleshow/3714245.cms |title =Chandrayaan-I Impact Probe lands on the Moon |accessdate =14 November 2008 |publisher =[[Times Of India]]}}</ref> ಸಮಯ 20:36 IST ಸಮಯ (14:36 UTC)ಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ MIP ಚಂದ್ರಯಾನದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಕೆಳಗೆಬೀಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="jsr603" /> ಅದು ಬೀಳುವಾಗ, ತನ್ನ ಮಾತೃ ಉಪಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಲಿತ್ತು. ಮಾತೃ ಉಪಗ್ರಹವು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಉನ್ನತಿಮಾಪಕ (ಆಲ್ಟಿಮೀಟರ್‌)ಅಳತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಅಳತೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು, 2012ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಿರುವ ಎರಡನೆಯ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರೋವರ್ ವಾಹನವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ET-MIP" /><ref name="IBN-MIP">{{cite news |url =http://ibnlive.in.com/news/india-kisses-the-moon-chandrayaan-mip-lands/78179-11.html |title =India kisses the Moon, Chandrayaan MIP lands |date =14 November 2008 |accessdate =18 November 2008 |publisher =IBN Live |archive-date =17 ನವೆಂಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081117060435/http://ibnlive.in.com/news/india-kisses-the-moon-chandrayaan-mip-lands/78179-11.html |url-status =dead }}</ref><ref name="Hindu-MIP">{{cite news |url =http://www.hindu.com/2008/11/15/stories/2008111550580100.htm |title =Chandrayaan-1 lands probe on Moon |date =15 November 2008 |accessdate =18 November 2008 |publisher =The Hindu |archive-date =3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url =https://web.archive.org/web/20120903104821/http://www.hindu.com/2008/11/15/stories/2008111550580100.htm |url-status =dead }}</ref> MIPಯ ಯಶಸ್ವೀ ಅಳವಡಿಕೆ ಬಳಿಕ, ಇತರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನದ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Times Of India" /> MIPಯಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತ ದತ್ತಾಂಶದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಬಳಿಕ, ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಂಶವಿರುವುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುದ್ದಿಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿ.ಮಾಧವನ್ ನಾಯರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ===ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ=== ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, 50°Cಗೆ ಏರಿತ್ತು <ref name="BBC-HiTemp">{{cite news |url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7748611.stm |title =India Moon craft hit by heat rise |date =25 November 2008 |accessdate =26 November 2008 |publisher =BBC}}</ref> ಎಂದು ISRO ದಿನಾಂಕ 25 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶವಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="BBC-HiTemp" /> ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶನೌಕೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 20 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ತಿರುಗಿಸಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಉಪಕರಣಗಳ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಸುಮಾರು 10°Cರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="BBC-HiTemp" /> ಆನಂತರ, ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ISRO 27 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="TOI-HiTemp">{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/Ahmedabad/All_fine_with_Chandrayaan-1_ISRO_chief/articleshow/3761554.cms |title =All fine with Chandrayaan-1: ISRO chief |date =27 November 2008 |accessdate =27 November 2008 |publisher =Times of India}}</ref> ಆನಂತರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ, ISRO, ಉಪಗ್ರಹವು ಸಹಜ ಉಷ್ಣಾಂಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ,ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸ್ಥಿರವಾಗುವ ಜನವರಿ 2009ರ ತನಕ ಒಂದೇ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಚಾಲಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref name="ET-HiTemp">{{cite news |url =http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Chandrayaan-1_on_summer_break_till_Jan_/articleshow/3768291.cms |title =Chandrayaan-1 takes summer break till mid Jan |date =27 November 2008 |accessdate =27 November 2008 |publisher =Economic Times}}</ref> ಸೂರ್ಯನಿಂದ ವಿಕಿರಣ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನಿಂದ ಹೊರಸೂಸುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ವಿಕಿರಣಗಳ ಕಾರಣ ಉಪಗ್ರಹವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="NS-HiTemp">{{cite news |url =http://www.newscientist.com/article/dn16152-indian-moon-probe-feels-the-heat.html |title =Indian Moon probe feels the heat |date =27 November 2008 |accessdate =27 November 2008 |publisher =New Scientist}}</ref> ===ಖನಿಜಗಳ ಮಾಪನ=== ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೂನ್‌ ಮಿನೆರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್ (ಚಂದ್ರ ಖನಿಜಾಂಶ ಮಾಪಕ) (M3) ಎಂಬ NASA ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಖನಿಜಾಂಶವನ್ನು ಅಳತೆಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಕಬ್ಬಿಣ]] ಅಂಶದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ಒರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ ವಲಯವನ್ನು ಮಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ, [[ಪೈರಾಕ್ಸೀನ್‌]]ನಂತಹ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶವುಳ್ಳ ಖನಿಜಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="M3-mapping">{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/India/Chandrayaan_reveals_changes_in_rock_composition_on_Moon/articleshow/3897525.cms |title =Chandrayaan reveals changes in rock composition |date =26 December 2008 |accessdate =12 January 2009 |publisher =Times Of India}}</ref> ===ಅಪೊಲೊ ಇಳಿಯುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಾಪನ=== ಉಪಗ್ರಹವು ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, [[ಅಪೊಲೊ ಚಂದ್ರ ಯಾನಗಳು]] ಇಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ISRO ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮಾನವನನ್ನು ಕರೆತಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಾಹನ [[ಅಪೊಲೊ 11]] ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Apollo-mapping">{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/Pune/Apollo_landing_sites_mapped_by_Chandrayaan/articleshow/3961580.cms |title =Apollo landing sites mapped by Chandrayaan |date =11 January 2009 |accessdate =12 January 2009 |publisher =Times Of India}}</ref> === ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಪಡೆಯುವಿಕೆ === ನೌಕೆಯು ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 3000 ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ 70,000 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು.<ref name="sensor_obj_1">{{cite web |url =http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200907170920.htm |title =Chandrayaan sensor fails; craft's life may be reduced |accessdate =17 July 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =6 ನವೆಂಬರ್ 2012 |archive-url =https://web.archive.org/web/20121106060808/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200907170920.htm |url-status =dead }}</ref><ref name="sensor_obj_2">{{cite web |url =http://isro.org/pressrelease/Jul17_2009.htm |title =Chandrayaan-1 spacecraft completes 3000 orbits around the Moon |accessdate =18 July 2009 |publisher =ISRO |archive-date =20 ಜುಲೈ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090720202236/http://www.isro.org/pressrelease/Jul17_2009.htm |url-status =dead }}</ref><ref name="sensor_obj_3">{{cite web |url =http://www.hindu.com/2009/07/18/stories/2009071858970100.htm |title =Chandrayaan falters as ‘star sensors’ fail |accessdate =18 July 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =23 ಜುಲೈ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090723080539/http://www.hindu.com/2009/07/18/stories/2009071858970100.htm |url-status =dead }}</ref> ಇತರೆ ದೇಶಗಳ ಚಂದ್ರ ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯೇ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ISROದಲ್ಲಿನ ಹಲವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದ್ರಯಾನದ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು 75 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 40,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿದೆಯೆಂದು ISRO ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಅದು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ 535 ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದೆ. ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿ ಬ್ಯಾಲಾಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ ದೂರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಜಾಲ (ಇಂಡಿಯನ್‌ ಡೀಪ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌)]]ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ISROದ [[ಟೆಲಿಮೀಟ್ರಿ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಲ (ISTRAC)]]ಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಐದು ಮೀಟರ್‌ಗಳ ವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ನಿಖರ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಿವೆ. ಇತರೆ ಚಂದ್ರ ಯಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತ ಚಿತ್ರಗಳು 100 ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು. {{Citation needed|date=September 2009}} ದಿನಾಂಕ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾದ ದೇಶೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನಾ ಕ್ಯಾಮೆರಾ 26 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿರುವ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಕಂದಕಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ISRO ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಹುತೇಕ ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.<ref name="TOI-TMC-images">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Ahmedabad/Chandrayaan_beams_back_40000_images_in_75_days/rssarticleshow/3979496.cms |title =Chandrayaan beams back 40,000 images in 75 days |date =15 January 2009 |accessdate =16 January 2009 |publisher =Times Of India}}</ref> ===ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸಂಕೇತಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆ=== C1XS ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮೂಲಕ [[ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್]]‌, [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಮ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಸಿಲಿಕಾನ್]]‌ನ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ]] ವಿದ್ಯಮಾನ ಸಂಭವಿಸಲು ಕಾರಣವಾದ [[ಸೌರ ವಾತಾವರಣ ಸ್ಫೋಟ]] ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಮಯ ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಸ್ಫೋಟವು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ C1XS ಸಂವೇದನಾ ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗಿತ್ತು.<ref name="First-Xray-3">{{cite news |url =http://www.isro.org/pressrelease/Jan23_2009.htm |title =C1XS Catches First Glimpse of X-rays from the Moon |date =23 January 2009 |accessdate =16 February 2009 |publisher =ISRO |archive-date =20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090220165533/http://isro.org/pressrelease/Jan23_2009.htm |url-status =dead }}</ref><ref name="First-Xray-1">{{cite news |url =http://www.hindu.com/2009/01/24/stories/2009012454901100.htm |title =Chandrayaan detects X-ray signals |date =24 January 2009 |accessdate =25 January 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =26 ಜನವರಿ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090126225635/http://hindu.com/2009/01/24/stories/2009012454901100.htm |url-status =dead }}</ref><ref name="First-Xray-2">{{cite news |url =http://www.universetoday.com/2009/01/23/chandrayaan-1-instrument-detects-first-x-ray-signature-from-moon/ |title = Chandrayaan-1 Instrument Detects First X-ray Signature from Moon |date =23 January 2009 |accessdate =25 January 2009 |publisher =Universe Today}}</ref> ===ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ=== ದಿನಾಂಕ 25 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಂದು, ಚಂದ್ರಯಾನವು ಭೂಮಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆ ಹಿಡಿದು, ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಕಳುಹಿಸಿತು. TMC ಬಳಸಿ ಈ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಣವು ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಚಿತ್ರಿಸಿತ್ತು. ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ]], ಅಫ್ರಿಕಾದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Full-Image">{{cite news |url =http://www.hindu.com/2009/04/11/stories/2009041156201100.htm |title =Chandrayaan’s first image of Earth in its entirety |date =11 April 2009 |accessdate =11 April 2009 |publisher =Hindu |archive-date =13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090413161657/http://www.hindu.com/2009/04/11/stories/2009041156201100.htm |url-status =dead }}</ref> === ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾರಣ 200 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಕಕ್ಷೆ ಏರಿಕೆ === ಚಂದ್ರಯಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿರ್ವಹಣೆ ದೋಷ ಕಂಡುಬಂದ ಕಾರಣ, ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು 200 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು. ದಿನಾಂಕ 19 ಮೇ 2009ರಂದು 09:00 IST ಸಮಯದಿಂದ 10:00 IST ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಎತ್ತರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ನೌಕೆಯಿಂದ ಕಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಗಳು, ಚಂದ್ರನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url =http://www.isro.org/pressrelease/May20_2009.htm |title =The Orbit of Chandrayaan-1 Raised |accessdate =21 May 2009 |publisher =ISRO |archive-date =23 ಮೇ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090523150318/http://isro.org/pressrelease/May20_2009.htm |url-status =dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವು ಪ್ರೋಬ್‌ನ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಂದು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗವಾಯಿತು.<ref>[http://www.newscientist.com/article/mg20327253.500-moons-heat-hastened-indian-probes-demise.html "ಮೂನ್ಸ್‌ ಹೀಟ್‌ ಹೇಸ್ಟೆನ್ಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪ್ರೋಬ್ಸ್‌ ಡಿಮೈಸ್‌"] ನ್ಯೂ ಸಯಂಟಿಸ್ಟ್‌, 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009, ಪಿ. 5.</ref> "ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ 100 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶವು(ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳದ್ದು) ಸುಮಾರು 75 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ನಷ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು 75 ಡಿಗ್ರಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವವಾದವು. ನಾವು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು 200ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಬೇಕಾಯಿತು."<ref>"[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4979818.cms ಚಂದ್ರಯಾನ್‌-1 ವಾಸ್‌ ಕಿಲ್ಡ್‌ ಬೈ ಹೀಟ್‌ ಸ್ಟ್ರೋಕ್]" [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]], 7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009.</ref> ===ಸ್ಟಾರ್‌ ಸಂವೇದಿ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸ್ಥಾನ ಸಂವೇದನೆ === ದಿಕ್ಕಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಸಂವೇದಿ 9 ತಿಂಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ನಂತರ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ದ್ವಿ-ಅಕ್ಷೀಯ [[ಸೂರ್ಯ]] ಸಂವೇವಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸೂಚನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಚಂದ್ರಯಾನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ ಅಪ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಅಕ್ಷೀಯ [[ಭ್ರಮಣದರ್ಶಕ (ಜೈರೊಸ್ಕೋಪ್)]]‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಪಗ್ರಹದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ವೈಫಲ್ಯಗಳು ನೌಕೆಯ ಜೀವಾವಧಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="sensor_obj_1" /><ref name="sensor_obj_2" /><ref name="sensor_obj_3" /> ಮೊದಲ ಸಂವೇದಕಗಳು 26 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009ರಂದು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ದಿನಾಂಕ 16 ಮೇ 2009ರಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಎರಡನೆಯ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನ ಮಿತಿಮೀರಿದ ವಿಕಿರಣ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url =http://www.hindu.com/2009/07/19/stories/2009071958920900.htm |title =Chandrayaan’s first sensor failed much earlier |accessdate =19 July 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =22 ಜುಲೈ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090722074303/http://www.hindu.com/2009/07/19/stories/2009071958920900.htm |url-status =dead }}</ref> ===LROದೊಂದಿಗೆ ಬೈಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್‌ RADAR ಪ್ರಯೋಗ=== ದಿನಾಂಕ 21 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು [[ಚಂದ್ರ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣೆ ಉಪಗ್ರಹ]]ದೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು, [[ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಘನೀಕೃತ]] ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು [[ಬೈಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್‌ ರೆಡಾರ್‌]] ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನವು RADAR ಮಿಡಿತಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿತು. ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿದ ನಂತರ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮತ್ತು LROದ ಗ್ರಾಹಕ (ರಿಸೀವರ್‌)ಗಳ ಮೂಲಕ ಇವು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಚಂದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿರುವ Mini-SAR ಹಾಗೂ LROನಲ್ಲಿರುವ Mini-RF ಗ್ರಾಹಕಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಎರ್ಲ್ಯಾಂಗರ್ ಕಂದಕದತ್ತ ಹಾಯಿಸಿ, ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.universetoday.com/2009/08/19/lro-chandrayaan-1-team-up-for-unique-search-for-water-ice/|title=LRO, Chandrayaan-1 Team Up For Unique Search for Water Ice|last=Atkinson|first=Nancy|date=19 August 2009|publisher=Universe Today|accessdate=20 August 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/Mini-RF/news/radar_tandem_searches.html|title=Nasa Radar Tandem Searches For Ice On The Moon|publisher=NASA|accessdate=20 August 2009|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090808163353/http://www.nasa.gov/mission_pages/Mini-RF/news/radar_tandem_searches.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/Mini-RF/news/tandem_search.html|title=NASA And ISRO Satellites Perform In Tandem To Search For Ice On The Moon|publisher=NASA|accessdate=22 August 2009|archive-date=28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181228213937/https://www.nasa.gov/mission_pages/Mini-RF/news/tandem_search.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://isro.org/pressrelease/scripts/pressreleasein.aspx?Aug21_2009|title=ISRO-NASA Joint Experiment To Search for Water Ice on the Moon|date=21 August 2009|publisher=ISRO|accessdate=22 August 2009|archive-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814212952/http://isro.org/pressrelease/scripts/pressreleasein.aspx?Aug21_2009|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಫಲವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಅರ್ಥೈಸಬೇಕಾಗಿದೆ. == ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯ ಅಂತ್ಯ == ದಿನಾಂಕ 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಉಡ್ಡಯನ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಯಾನವು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಆದರೂ, 29 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು 09.02 (UTC)ಕ್ಕೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಶೋಧಕವು 312 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ನೌಕೆಯು ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="termination">{{Cite web |url=http://www.techtree.com/India/News/Chandrayaan_1_Mission_Officially_Terminated/551-105927-547.html |title=ಚಂದ್ರಯಾನ್‌ 1 ಮಿಷನ್‌ ಟರ್ಮಿನೇಟೆಡ್‌ |access-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813213111/http://www.techtree.com/India/News/Chandrayaan_1_Mission_Officially_Terminated/551-105927-547.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Stoday">{{Cite web |url=http://www.satellitetoday.com/st/headlines/ISRO-Loses-Chandrayaan-1_31940.html |title=ISRO ಲಾಸಸ್ ಚಂದ್ರಯಾನ್-1 |access-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716011220/http://www.satellitetoday.com/st/headlines/ISRO-Loses-Chandrayaan-1_31940.html |url-status=dead }}</ref> ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕದ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="Stoday" /> ISRO ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾಧವನ್‌ ನಾಯರ್‌, ಮಿತಿಮೀರಿದ [[ವಿಕಿರಣ]]ದ ಕಾರಣ, ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸರಬರಾಜು ಘಟಕಗಳು ವಿಫಲವಾದವು, ಹಾಗಾಗಿ ಸಂವಹನಾ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಡಿತವಾಯಿತು.<ref name="TheHindu">[http://www.hindu.com/2009/08/31/stories/2009083157910100.htm ಚಂದ್ರಯಾನ್-1 ಮಿಷನ್‌ ಟರ್ಮಿನೇಟೆಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902100254/http://www.hindu.com/2009/08/31/stories/2009083157910100.htm |date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 }} ದಿ ಹಿಂದೂ. 31 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009</ref> ಅಂತ್ಯಗೊಂಡ ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಜೀವಜಲದ ಕುರುಹನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/news/india/Indian-scientists-rejoice-as-Chandrayaan-1-traces-water-on-moon/articleshow/5049459.cms</ref> === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಹತ್ತು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಾಗಿ,ಉದ್ದೇಶಿತ ಜೀವಿತಾವಧಿ, ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅರ್ಧಬಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ,<ref name="termination" /><ref name="TheHindu" /><ref name="Bagla" /> ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 95%ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಯಾನವು ಸಫಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಧಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: * ಹನ್ನೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜಟಿಲವಾದ/ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. * ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಏರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ, ಭೂಮಿಯ ಸಮೀಪ ಕಕ್ಷೆಯಿಂದ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಸುತ್ತಲಿನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು. * ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ [[ಭಾರತದ ಧ್ವಜ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. * ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, [[ಚಂದ್ರನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ]] ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. * [[ದೂರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಜಾಲ (ಡೀಪ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ನೆಟ್ವರ್ಕ್)]]‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೂರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವುದು. ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ ಹಾಗೂ U.S.A. ಸಹಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="sensor_obj_1" /><ref name="sensor_obj_2" /><ref name="sensor_obj_3" /><ref name="Bagla" /> ==ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ== ಚಂದ್ರವು ಒಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಶಿಲಾದ್ರವ ಸಾಗರ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರಯಾನದ ಮೂನ್ ಮಿನರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್(ಚಂದ್ರ ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾಪಕ)ವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. "ಶಿಲಾದ್ರವ ಸಾಗರ ಆಧಾರಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಈ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಲೆಯ ವಿಧವು ರೂಪುಗೊಂಡಿರಲಾರದು" ಎಂದು USನ ಬ್ರೌನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿರುವ NASA-ಬೆಂಬಲಿತ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಸ್ಕೊಪಿಕ್‌ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url =http://economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Chandrayaan-confirms-moon-was-once-completely-molten-Scientist/articleshow/4963591.cms |title =Chandrayaan confirms moon was once completely molten: Scientist |date =2 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =Economic Times |archive-date =6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090906013609/http://economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Chandrayaan-confirms-moon-was-once-completely-molten-Scientist/articleshow/4963591.cms |url-status =dead }}</ref> ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನಲ್ಲಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮಾಪಕ [[ಕ್ಯಾಮೆರಾ]] ಸುಮಾರು 70,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, US ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ [[ಅಪೋಲೊ 15]] ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಇಳಿದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಳದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ ದಾಖಲು ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ US ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯು ಸುಳ್ಳು ಎಂಬ ಒಳಸಂಚಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ.<ref>{{cite news |url =http://www.moondaily.com/reports/Scientist_Rubbishes_Apollo_15_Conspiracy_Theory_999.html |title =Scientist Rubbishes Apollo 15 Conspiracy Theory |date =4 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =Moondaily.com |archive-date =8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090908010233/http://www.moondaily.com/reports/Scientist_Rubbishes_Apollo_15_Conspiracy_Theory_999.html |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/news/india/Chandrayaan-sends-images-of-Apollo-15-landing/articleshow/4964829.cms |title =Chandrayaan sends images of Apollo 15 landing |date =2 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =Times of India}}</ref> 'ISROದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಪಕರಣಗಳಾದ TMC ಮತ್ತು HySI ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 70%ರಷ್ಟು, M3 95%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಹಾಗೂ SIR-2 ಚಂದ್ರನ ಖನಿಜಾಂಶದ ಕುರಿತು ಉನ್ನತ ಚಿತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್‌ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ' ಎಂದು ISRO ತಿಳಿಸಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವ ವಲಯಗಳಿಂದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ದತ್ತಾಂಶವು ಲೂನಾರ್‌ ಲೇಸರ್‌ ರೇಂಜಿಂಗ್‌ ಉಪಕರಣ (LLRI) ಹಾಗೂ ISROದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ (HEX), ಜೊತೆಗೆ, USAದ ಮಿನಿಯೆಚರ್‌ ಸಿಂತೆಟಿಕ್‌ ಅಪರ್ಚರ್ ರೆಡಾರ್‌ (Mini-SAR) ಮೂಲಕ ದೊರೆತಿದೆ. LLRI ಚಂದ್ರನ ಎರಡೂ ಧ್ರುವಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಂದ್ರ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. HEX ಚಂದ್ರನ ಧ್ರುವಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು 200 ಬಾರಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸಿತು. Mini-SAR ಚಂದ್ರನ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಗಳೆರಡರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಿದವು. ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಇನ್ನೊಂದು ESA ಉಪಕರಣವಾದ ಇಮೇಜಿಂಗ್ X-ray ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್(ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ವರ್ಣಪಟಲ) ಮಾಪಕ (C1XS) ಎರಡು ಡಜನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲ ಸೌರ ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಪಕರಣ ವಿಕಿರಣ ಡೋಸ್‌ ನಿಗಾ ಘಟಕ (RADOM)) ಉಡ್ಡಯನದ ದಿನದಂದೇ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆ ಅಂತ್ಯದ ವರೆಗೂ ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲಿತ್ತು. ಭಾರತದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ನಿಯೋಗಗಳು ಚಂದ್ರಯಾನ-೧ ಯೋಜನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮಾಹಿತಿಯ ಕುರಿತು ತೃಪ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ISRO ಹೇಳಿದೆ. ಲಭ್ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ರೂಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಲಕ್ಷಣ, ಖನಿಜ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷಿಯಿದೆ ಎಂದು ISRO ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |url =http://www.spacedaily.com/reports/Chandrayaan_Enables_Study_Interaction_Without_Magnetic_Field_999.html |title =Chandrayaan Enables Study Interaction Without Magnetic Field |date =10 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =SpaceDaily.com |archive-date =14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090914001206/http://www.spacedaily.com/reports/Chandrayaan_Enables_Study_Interaction_Without_Magnetic_Field_999.html |url-status =dead }}</ref> ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೌರ ಮಾರುತ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತಹ ಕಾಯದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರಯಾತ್ರೆಯ ಉಪಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ISRO ಆಯೋಜಿಸಿದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url =http://www.dnaindia.com/bangalore/report_chandrayaan-enables-study-interaction-without-magnetic-field_1288577 |title =Chandrayaan enables study interaction without magnetic field |date =8 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =DNAIndia.com}}</ref> ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಪರಿಭ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ (C1XS) ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಟಿಟೇನಿಯಮ್‌ ಗುರುತಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಮ್‌, ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್‌ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶಗಳ ಅತಿ ನಿಖರ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |url =http://www.hindu.com/2009/09/19/stories/2009091958942000.htm |title =Solar flares shine light on moon’s minerals |date =19 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090923175737/http://www.hindu.com/2009/09/19/stories/2009091958942000.htm |url-status =dead }}</ref> ===ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಅಂಶ ಪತ್ತೆ=== [[File:Chandrayaan1 Spacecraft Discovery Moon Water.jpg|thumb|right|ಭೂಮಿಯಿಂದ ಆಚೆಗಿರುವ ಚಂದ್ರನ ಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಕಂದಕಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು. NASAದ ಚಂದ್ರ ಖನಿಜ ಅವಲೋಕನ Mappicleshow/5057854.cms ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ISRO ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಕುರುಹನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿತು.]] ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಲ್ಲಿದ್ದ [[ನಾಸಾ]]ದ [[ಚಂದ್ರ ಖನಿಜ ಮಾಪಕ (ಮೂನ್‌ ಮಿನೆರಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಪರ್‌)]] (M3) ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸೈಯನ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2009ರಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url =http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;1178658v1 |title =Character and Spatial Distribution of OH/H2O on the Surface of the Moon Seen by M3 on Chandrayaan-1 |date =15 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =Science Mag}}</ref> ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ 2.8-3.0&nbsp;µm ಸನಿಹದಲ್ಲಿ M3 ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು. ಸಿಲಿಕೇಟ್‌ ಕಾಯಗಳಿಗೆ, ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌]]- ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ನೀರಿನ]] ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ, ಈ ಲಕ್ಷಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾದ ಹೀರುವಿಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ತಂಪಾಗಿರುವ ಎತ್ತರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಹೊಸ ಫೆಲ್ಡ್‌ಸ್ಪಾರ್ ಕಂದಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿರುವ M3 ದತ್ತಾಂಶ ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ H ಅಬನ್ಡನ್ಸ್‌ ದತ್ತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹೀರಿಕೆಯ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಕೊರತೆಯಿಂದ,OH ಹಾಗೂ H2O ಕಣಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಯು ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. OH/H2O ರಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಧ್ರುವೀಯ ಶೀತಲ ಆವರಣಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಚಂದ್ರನ ರೆಗಲಿತ್‌ (ಆಧಾರಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲಿನ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಘನಪದಾರ್ಥ)ಮಾನವನ ಪರಿಶೋಧನಾ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಸೂಕ್ತ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು. ದಿನಾಂಕ 29 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಂದು, ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಲ್ಲಿದ್ದ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋದ 11 ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ, ಚಂದ್ರನ ಖನಿಜ ಮಾಪಕ (M3) ಎಂಬ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ವರ್ಣಪಟಲ ಮಾಪಕ ಸಹ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಇಡೀ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಪ್ರಥಮ ಖನಿಜ ಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು M3ಯ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ನೀರಿನ ಕುರುಹುಗಳಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದ ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯೊಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. "ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ನೀರಿನಂಶಗಳುಂಟು; ಕೇವಲ [[ಖನಿಜ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಡೆದಿರುವಂತಹ [[ಮೇಲ್ಮೈ]]ಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ; ಇನ್ನೂ ಆಳದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಡ್ಡೆಯ ಫಲಕಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ” NASAದ ಚಂದ್ರ ಶೋಧನಾ ಉಪಗ್ರಹವು ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೂ ಸಹ ನೀರಿನ ಅಂಶಗಳಿರುವ ವಿವಿಧ ರೂಪದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite news |url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/23/AR2009092303733.html |title =It's not lunacy, probes find water in moon dirt |date =23 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =The Washington Post }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |url =http://www.hindu.com/2009/09/23/stories/2009092357770100.htm |title =Water discovered on moon?: “A lot of it actually” |date =23 September 2009 |accessdate =26 September 2009 |publisher =The Hindu |archive-date =26 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 |archive-url =https://web.archive.org/web/20090926073133/http://www.hindu.com/2009/09/23/stories/2009092357770100.htm |url-status =dead }}</ref> {{clear}} ===ಚಂದ್ರ ಸ್ವಯಂ ನೀರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಹೇಗೆ=== ಚಂದ್ರಗ್ರಹವು ಹೇಗೆ 'ತನ್ನದೇ ಆದ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ' ಎಂಬುದನ್ನು ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹೊಸ ದತ್ತಾಂಶವು ಹೊರಗೆಡಹಿದೆ. ಬೃಹದಾಕಾರದ ಒಂದು ಸ್ಪಂಜಿನಂತೆ, ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಹೊರಬರುವ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಿತ ಕಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಣಗಳು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿ, ನೀರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರಲ್ಲಿರುವ 'ಸಬ್‌ keV ಅಣು ಪ್ರತಿಫಲಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಕ'‌ ಅಥವಾ [[SARA]] ಎಂಬ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣವು ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿತ್ತು. ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸೈಯನ್ಸ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ನ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಯೋಗ (ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ)]] (ESA) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸೌರ ವಾಯುಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವ ಜಲಜನಕದ ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನು ಚಂದ್ರನ ರೆಗಲಿತ್‌ಗಳು(ಆಧಾರಶಿಲಾತಲದ ಮೇಲಿನ ಗಟ್ಟಿಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಘನಪದಾರ್ಥ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜಲಜನಕದ ಬೀಜಕಣಗಳು ಹಾಗೂ ಧೂಳುಕಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ESA ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ SARAವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಸೌರ ವಾಯು-ಮೇಲ್ಮೈ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ 'ಚಂದ್ರ ಖನಿಜ ಮಾಪಕ' ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಉಪಕರಣವು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೊಮೀಟರ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈಮಾನಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೀರಿನ ಕಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು. SARA ಹೊರಡಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದು ನಿಗೂಢ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು: ಜಲಜನಕದ ಎಲ್ಲಾ ಬೀಜಕಣಗಳನ್ನೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಐದು ಬೀಜಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪುಟಿದು, ಜಲಜನಕದ ಒಂದು ಅಣುವಾಗುತ್ತದೆ. 'ನಾವು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡುತ್ತೇವೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಾಗೂ SARAದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕ ಸ್ಟಾಸ್‌ ಬಾರಾಬಾಷ್‌ ಉದ್ಗರಿಸಿದರು. ಚಂದ್ರನ ದುರ್ಬಲ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ವಿಚಲನಕ್ಕೊಳಗಾಗದೆ ಜಲಜನಕವು ಪ್ರತಿಸೆಕೆಂಡ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 200 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಎಗರಿಹೋಗುತ್ತದೆಂದು ತಂಡವು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ. ಬುಧಗ್ರಹದತ್ತ ಕಳುಹಿಸಲು ESAದ [[ಬೆಪಿಕೊಲೊಂಬೊ]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಯಾನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವು ಸಮಯೋಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಯಾನವು SARAವನ್ನು ಹೋಲುವ ಎರಡು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಒಳಗಿರುವ ಗ್ರಹವು ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸೌರವಾಯುವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.moondaily.com/reports/How_The_Moon_Produces_Its_Own_Water_999.html</ref> ===ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಗುಹೆಗಳ ಪತ್ತೆ=== ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಗಳಿರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇವು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಮಾನವನಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಚಂದ್ರನ ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸುರಂಗವು ಒಂದು ಖಾಲಿಯಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ನಾಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಎರಡು ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದ ಹಾಗೂ 360 ಮೀಟರ್‌ ಅಗಲವಿದೆ. ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವಯಿಕ ಕೇಂದ್ರ (SAC)ದ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಎ ಎಸ್‌ ಆರ್ಯ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮಾನವನ ವಸಾಹತಿಗೆ ಸಮರ್ಥ ತಾಣವಾಗಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಕಗೂಯಾ ಎಂಬ ಜಪಾನೀ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಯು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಗುಹೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.siliconindia.com/shownews/After_water_now_Indian_scientists_find_cave_on_Moon-nid-65281-cid--sid-.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-14 |archive-date=2010-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100705030745/http://www.siliconindia.com/shownews/After_water_now_Indian_scientists_find_cave_on_Moon-nid-65281-cid--sid-.html |url-status=dead }}</ref> ==ಚಂದ್ರಯಾನ-1ಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ== [[File:Aiaa logo.png|168px|right]] The [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಾಯುಯಾನ ಮತ್ತು ಗಗನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] (AIAA) ISROದ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ನ್ನು ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕ AIAA SPACE 2009 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕತರ ಪೈಕಿ ಒಂದೆಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಂದ್ರ ಪರಿಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ತಂಡವು (ILEWG) ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ತಂಡಕ್ಕೆ 'ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' ನೀಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಎಂ. ಅಣ್ಣಾದುರೈ, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು.ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ISRO)ಯ ಚಂದ್ರಯಾನ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೆಂದೂ ಇರದಷ್ಟು ಬಹುತೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಉಪಕರಣಗಳಿಗೆ (ಭಾರತ, 17 ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ[[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ]], [[ನಾಸಾ]] ಹಾಗೂ [[ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]]ಸೇರಿದಂತೆ 20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉಪಕರಣಗಳು) ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾವಾಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು [[PSLV]] ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಶೋಧಕವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಾರಿಸಿ, ಆನಂತರ ಚಂದ್ರನೌಕೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರವಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.tribuneindia.com/2008/20081201/nation.htm#14</ref> ==ತಂಡ== ಚಂದ್ರಯಾನ-1 ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾದವರು:<ref name="NDTV1">{{cite news |url =http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/moonmission/Election_Story.aspx?id=NEWEN20080069746 |title =The men behind the mission |date =22 October 2008 |accessdate =31 October 2008 |publisher =NDTV |archive-date =26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081026232401/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/moonmission/Election_Story.aspx?id=NEWEN20080069746 |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite news |url =http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/msid-3598007.cms |title =Looking beyond Chandrayaan-1 |date =15 October 2008 |accessdate =30 October 2008 |publisher =Economic Times}}</ref><ref>{{cite news |url =http://www.zeenews.com/chandrayaan/story.aspx?aid=477110 |title =The Chandrayaan Team |date = |accessdate =30 October 2008 |publisher =Zee News}}</ref> * [[ಜಿ. ಮಾಧವನ್‌ ನಾಯರ್‌]] – ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ * [[ಡಾ. ಟಿ. ಕೆ. ಅಲೆಕ್ಸ್‌]] – ನಿರ್ದೇಶಕರು, ISAC (ISRO ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರ) * [[ಮೈಲ್‌ಸ್ವಾಮಿ ಅಣ್ಣಾದುರೈ]] – ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 * [[ಎಸ್‌. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್‌]] – ನಿರ್ದೇಶಕರು - ದೂರಸ್ಥಮಾಪಕ, ಟ್ರಾಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆದೇಶ ಜಾಲ * [[ಎಂ. ಪಿಚೈಮಣಿ]] – ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 * ಲಿಯೊ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಜಾನ್‌ - ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 * ಡಾ. ಕೆ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್‌ - ನಿರ್ದೇಶಕರು, VSSC * ಜಾರ್ಜ್‌ ಕೋಷಿ - ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, PSLV-C11 * ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹೆಗ್ಡೆ – ಯೋಜನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಚಂದ್ರಯಾನ-1 * [[ಮಾಧವನ್ ಚಂದ್ರದತ್ತನ್|ಎಂ ಸಿ ದತ್ತನ್‌]] – ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಸತೀಶ್‌ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ, ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟ * ಪ್ರೊ. ಜೆ. ಎನ್‌. ಗೋಸ್ವಾಮಿ - ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಭೌತವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಯಾನ-1ರ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾಕಾರ ==[[ಚಂದ್ರಯಾನ-2]]== {{Main|Chandrayaan-2}} ISRO ಚಂದ್ರಯಾನದ ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದು,ಇದಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-2 ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೊದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಿ. ಮಾಧವನ್‌ ನಾಯರ್]]‌ರ ಪ್ರಕಾರ, 'ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ISRO), ಚಂದ್ರಯಾನ-2 ಯೋಜನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ, 2013ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ, ಇನ್ನೊಂದು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ಮೋಟಾರ್‌-ಚಾಲಿತ [[(ರೊವರ್‌)]]ಗಳನ್ನು ‌ಇಳಿಸಲು ಆಶಿಸಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ಮೈಮೇಲೆ ಗಾಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸಿ, ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಶಿಲೆಯ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಸಿ, ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಮಾತೃ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ ಚಂದ್ರಯಾನ-2ಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವಂತೆ ರೋವರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಚಂದ್ರಯಾನ-2 ಈ ಎಲ್ಲಾ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.' ==ಚಂದ್ರನ 'ಹೊರಠಾಣೆ'== ಚಂದ್ರಯಾನದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ, NASA [[ಚಂದ್ರ ಸ್ಥಳಾನ್ವೇಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹ]] ಮೂಲಕ ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರ, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಜಲಾಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ 'ಹೊರಠಾಣೆ'ಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿರುವ U.S ಉಪಕರಣಗಳ ಪೈಕಿ Mini-SAR ಘನೀಕೃತ ನೀರಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081028032522/http://www.space.com/aol/061226_lunar_ice.html ಮೂನ್‌ಬೇಸ್‌: ಇನ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ ಆನ್‌ ಲುನಾರ್‌ ಐಸ್‌] | Space.com | 26 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Commons category|Chandrayaan-1}} *[[ISRO ಕಕ್ಷೆಯ ವಾಹನ]] *[[ಭಾರತೀಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಚಂದ್ರನ ಮೇಲಿನ ಕೃತಕ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಪ್ರಸಕ್ತ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಂದ್ರನ ಯಾತ್ರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಜಲಸಂಪತ್ತು]] *[[ಚಂದ್ರನ ಪರಿಶೋಧನೆ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == ;ಚಂದ್ರಯಾನ * ISRO ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ: [http://www.isro.gov.in/pslv-c11/photos/moon_images.htm ಪಿಕ್ಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090717094121/http://www.isro.gov.in/pslv-c11/photos/moon_images.htm |date=17 ಜುಲೈ 2009 }} | [http://www.isro.gov.in/chandrayaan/htmls/resources_image.htm ಸ್ಪೇಸ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್, ಕಂಪೋನೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718130411/http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/resources_image.htm |date=18 ಜುಲೈ 2009 }} | [http://www.isro.gov.in/chandrayaan/htmls/ImageMoon.htm ಫಸ್ಟ್ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090818014401/http://www.isro.gov.in/Chandrayaan/htmls/ImageMoon.htm |date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 }} *[http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/home.htm ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಹೋಮ್‌ಪೇಜ್ ಆಫ್ ಚಂದ್ರಯಾನ-1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140412004304/http://www.isro.org/chandrayaan/htmls/home.htm |date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2014 }} {{Indian space program|state=uncollapsed}} {{Moon spacecraft}} {{ESA projects}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಪರಿಶೋಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಶೋಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಭಿಯಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಚಂದ್ರನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವರಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಂದ್ರ ಪರಿಶೋಧನಾ ಅಭಿಯಾನ]] [[ವರ್ಗ:2008ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾತ್ರೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ]] fy17dvz0up6t61flyqmsdlzxwi7pms5 0 22330 1384511 1348119 2026-08-27T17:56:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384511 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Airline | airline = Jet Airways | logo = Jet-Airways-Logo.png | logo_size =200 | fleet_size = 84 (+ 44 orders) | destinations = 68 | IATA = 9W | ICAO = JAI | callsign = JET AIRWAYS | parent = Tailwinds Limited | company_slogan = The Joy of Flying | founded = 1993 | frequent_flyer = JetPrivilege | Alliance = [[One World]](planning) | headquarters = [[ಮುಂಬೈ]], India | key_people = [[Naresh Goyal]], founder and chairman |hubs = <div> * [[Chhatrapati Shivaji International Airport]] </div> |secondary_hubs = <div> * [[Indira Gandhi International Airport]] * [[Chennai International Airport]] * [[Brussels Airport]] </div> |focus_cities = <div> * [[Sardar Vallabhbhai Patel International Airport|Ahmedabad]] * [[Bengaluru International Airport|Bangalore]] * [[Rajiv Gandhi International Airport|Hyderabad]] * [[Netaji Subhash Chandra Bose International Airport|Kolkata]] * [[Pune International Airport|Pune]] </div> | lounge = Jet Lounge | alliance = | subsidiaries = <div> * [[JetLite]] * Jet Cargo </div> | website = [http://www.jetairways.com www.jetairways.com] }} [[File:13-08-12-hongkong-by-RalfR-48.jpg|thumb|Airbus A330-202 VT-JWL]] '''ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್''' [[ಇಂಡಿಯಾ]]ದ [[ಮುಂಬಯಿ]] ಮೂಲದ ಒಂದು [[ಏರ್‌ಲೈನ್]]. [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ನಂತರದ ಇಂಡಿಯಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಇದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮುಂದಾಳಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 68 ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 400 ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.ಜುಲೈ 2008ರಲ್ಲಿ, ''[[ಯಾವ?]]'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಅನ್ನು [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್‍ಲೈನ್ಸ್]] ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಲಾಂಗ್-ಹೌಲ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಿದೆ<ref>[http://www.which.co.uk/reviews-ns/best-airlines/best-long-haul-airlines/index.jsp ]</ref>. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಏಷಿಯಾ.ಕಾಮ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ವಿಶ್ವದ ಏಳನೆಯ ಅತಿ ಉತ್ತಮ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.newstrackindia.com/newsdetails/15340 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-01-21 |archive-date=2016-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105033249/http://www.newstrackindia.com/newsdetails/15340 |url-status=dead }}</ref> ಪೂರೈಸುವ ಖಾದ್ಯಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಟ್‌ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಗೆಲುವು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿರುವುದು ''[[ಯಾವ?]]'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್.<ref>[http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20080706233802&amp;Page=R&amp;Title=Kerala&amp;Topic=0 Jet Airways bags award - Newindpress.com]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=June2008&file=Local_News2008063012859.xml |title=The Peninsula On-line: Qatar's leading English Daily |access-date=2021-08-28 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185425/http://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=June2008&file=Local_News2008063012859.xml |url-status=dead }}</ref> ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಕಡಿಮೆ-ದರದ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಜೆಟ್‌ಲೈಟ್]] (ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು ಏರ್ ಸಹಾರಾ) ಮತ್ತು [[ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕನೆಕ್ಟ್]]. == ಇತಿಹಾಸ == ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ 1992ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಏರ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡಿತು.ಇದು ಭಾರತೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು 1993 ಮೇ 5ರಂದು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿತು ಪ್ಲೀಟ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ನಾಲ್ಕು [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-300]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಜನವರಿ 1994ರಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಹೊಂದಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ ಹೊಂದಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು, ಅದಕ್ಕೆ 1995ರ ಜನವರಿ 4ರಂದು ಸಮ್ಮತಿ ದೊರಕಿತು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ಕ್ಕೆ 2004ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಕಂಪನಿಯು [[ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]]ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದಾಗ, 80% ಷೇರುಗಳು ನರೇಶ್ ಗೋಯಲ್ ಅವರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಅವನು ಜೆಟ್‌ನ ಪೋಷಕ ಕಂಪನಿಯಾದ, 10,017 ಜನ ಕೆಲಸಗಾರರಿರುವ ಟೈಲ್‌ವಿಂಡ್ಸ್‌ನ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದನು (ಮಾರ್ಚ್ 2007ರ ವೇಳೆಗೆ).<ref>{{Cite web |url=http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/Investor+Relations/Overview/ |title=Jet Airways India {{!}} Know investment options, shareholding structure, listings & stock codes |access-date=2010-01-21 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205143555/http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/Investor+Relations/Overview/ |url-status=dead }}</ref>[[File:Jet Airways A340-313E (VT-JWB) at London Heathrow Airport.jpg|thumb|left|1993-2007 ಲಿವರಿ ಜೊತೆಗೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಹೆಥ್ರೊ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಏರ್‌ಬಸ್ A340-300E]][[ನರೇಶ್ ಗೋಯಲ್]], ಈಗಾಗಲೇ ಜೆಟ್ಏರ್‌(ಖಾಸಗಿ) ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿರುವ, ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಬರಾಜನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಇದಾಗಿದೆ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ-ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ-ಒಡೆತನದ ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌‌/0}ನ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೊಂದಿದೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ 1953ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಆನಂದಿಸಿತು, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಏರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್(1953) ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ 1994ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್‌ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದಾಗ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಿರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು [[File:Jet Airways San Francisco.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ಲೈನ್‌ ನ್ಯೂ ಲಿವರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಫಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER 2007 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]] 1990ರ ಮೊದಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಕುಸಿಯದಂತೆ ತಡೆದ ಎರಡೇ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಸಹಾರಾ 2006 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕಂಪನಿಯು ಏರ್ ಸಹಾರಾ ಕಂಪನಿಯನ್ನು [[US$]]500 ಮಿಲಿಯನ್‌ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಇಂಡಿಯನ್ ವಾಯುಯಾನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದರ ಪಲಿತಾಂಶದ ಏರ್‌ಲೈನ್ ದೇಶದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆನಿಸಿತು <ref>{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4626810.stm | title = Indian airline Jet Airways is to buy rival carrier Air Sahara in a deal worth $500 m (£284 m). |date=2006-01-19 | publisher = BBC News}}</ref> ಆದರೆ ವ್ಯವಹಾರವು ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿತು.2007ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 12ರಂದು, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ 14.5 ಬಿಲಿಯನ್ [[ರೂಪಾಯಿ]]ಗಳಿಗೆ (US$340 ಮಿಲಿಯನ್) ಏರ್ ಸಹಾರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿತು. ಏರ್ ಸಹಾರಾವು ಜೆಟ್‌ಲೈಟ್ ಎಂದು ಪುನಃ ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಸೇವೆಯ ಏರ್ ಲೈನ್‌‌ಗಳ ಮಧ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಲೈಟ್‌ನ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಭಾಗಗಳಿಂದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/News_by_Industry/JetLite_may_merge_with_Jet_Airways/articleshow/3400790.cms JetLite may merge with Jet Airways this year]</ref> 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ 1900 ನೌಕರರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಇಂಡಿಯನ್ ವಾಯುಯಾನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನೌಕರರನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಯಾತಿತು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Jet_Airways_lays_off_850_flight_attendants/articleshow/3596360.cms Jet Air lays off 850 flight attendants]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಮರುನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಸಿವಿಲ್ ವಾಯುಯಾನ ಮಂತ್ರಿ 0}ಪ್ರಫುಲ್l ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಅದನ್ನು ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲಿನಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/Praful_takes_credit_for_reversal_of_Jet_layoffs/articleshow/3607311.cms Praful takes credit for reversal of Jet layoffs]</ref><ref>[http://www.business-standard.com/india/storypage.php?tp=on&amp;autono=48132 Business-standard Jet Airways article]</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಮತ್ತು ರೈವಲ್ [[ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದವು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳ ಕೋಡ್ ಶೇರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿದ್ದವು, ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಇಂಧನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಜೊತೆಯಾಗಿ ವೈಮಾನಿಕ ತಂಡಗಳ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ವಿಧವಾದ ಹಾರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ.<ref>[http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/Kuwait/About+Us/Press+Room/Press+Releases/9W_IT.htm Jet and Kingfisher form Alliance]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2009ರ ಮೇ 8ರಂದು, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕನೆಕ್ಟ್ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಿತ- ವ್ಯಯದ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಒಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದು ಜೆಟ್ ‌ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಆಪರೇಟರ್ ಕೋಡ್ ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಜೆಟ್‌ಲೈಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಪರೇಟರ್ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ವಿಮಾನಗಳ ವರ್ಗವಣೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ವಿಳಂಬ.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2009/05/08/stories/2009050851921500.htm|title=Jet Airways’ low-fare service Konnect takes off today|publisher=The Hindu Business Line|accessdate=}}</ref> 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಿಂದ, ಜೆಟ್ ‍ಏರ್‌ವೇಸ್ ಚಾಲಕರು ಆರೋಗ್ಯದ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಿ ಮುಷ್ಕರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು "ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ" ಎಲ್ಲ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರು ಮುಷ್ಕರ ಹೂಡಿದ್ದಾಗಿ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8243264.stm ] ಏರ್‌ಲೈನ್ ಮುಷ್ಕರದ ಬಗ್ಗೆ BBC ವಾರ್ತೆಗಳ ಒಂದು ವರದಿ</ref> 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು, ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ 160 ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು<ref>[http://www.jetairways.com/EN/IN/Uploads/PDF/CancelFlight09Sep.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405182739/http://www.jetairways.com/EN/IN/Uploads/PDF/CancelFlight09Sep.pdf |date=2015-04-05 }} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 09, 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನಗಳು ರದ್ದಾಗಿದ್ದು.</ref>. ಐದು-ದಿನಗಳ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರ ಮುಷ್ಕರ 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಸುಮಾರು 400ಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಚಾಲಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲವೆಂದಾಗ ಇದು ಸುಮಾರು 800 ವಿಮಾನಗಳ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರದಿಯಂತೆ, ಏರ್‌ಲೈನ್‌ ಈ ಮುಷ್ಕರದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ $8m (£4.79m) ನಷ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8252965.stm ] ಏರ್‌ಲೈನ್ ಮುಷ್ಕರದ ಬಗ್ಗೆ BBC ವಾರ್ತೆಗಳ ಒಂದು ವರದಿ</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು === ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್, ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಮಾರ್ಚ್ 2004 [[ಚೆನ್ನೈ]]-[[ಕೊಲಂಬೊ]] ಮಧ್ಯೆ ತನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.2005ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮುಂಬಯಿ]]-[[ಲಂಡನ್‌]] ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಡೆಲ್ಲಿ]]-[[ಲಂಡನ್‌]] ಮಧ್ಯೆ [[ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]ನಿಂದ [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-300E]]ಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಅಮೃತ್‌ಸರ್]]-[[ಲಂಡನ್‌]]ನ ಸೇವೆಯು 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]]-[[ಲಂಡನ್]] 2007 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಆದರೆ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಹಾಗೂ ಜನವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2007 ರ ಮೇ 2ರಂದು ತನ್ನ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಹಬ್ ಎಂದು ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ಅದು ತನ್ನ 0}ಮುಂಬಯಿ-[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್]]-[[ನೆವಾರ್ಕ್]] ಸೇವೆಯನ್ನು 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂತರ 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಡೆಲ್ಲಿ]]-[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್]]-[[ಟೊರೊಂಟೊ]] ಮತ್ತು 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]-[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್]]-[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.2008ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಪೆಸಿಫಿಕ್]][[ಮುಂಬಯಿ]]-[[ಶಾಂಗಾಯ್]]-[[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ]]ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಗೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]-[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಈ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ [[ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ]]ದಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2009ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]ದ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. === ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು === <center> {| class="wikitable sortable" border="1" style="font-size:97%;text-align:right" |+ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು |- | ಪ್ರಯಾಣಿಕರು | % ಹೆಚ್ಚಳ/ಕಡಿಮೆ <br /><small>(in PAX)</small> | [[RPK]] | ಕಾರ್ಗೊ ಸಾಗಣೆ<br /><small>(ಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ)</small> | % ಹೆಚ್ಚಳ/ಕಡಿಮೆ <br /><small>(in Cargo)</small> | ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟ<br /><small>(Block Hours)</small> | ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆಸನಗಳ ಅಂಶ(%) |- | ಏಪ್ರಿಲ್-05 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-06 | 9,115,459 | - | 7,875 | 105,173 | - | 165,729 | 73.7% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-೦೬ ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-07 | 9,900,970 | {{increase}}8.62% | 8,538 | 117,946 | {{increase}}12.14% | 190,911 | 70.2% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-07 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-08 | 9,786,980 | {{decrease}}1.15% | 8,565 | 114,240 | | {{decrease}}3.14% | 194,916 | 70.9% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-08 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-09 | 7,972,757 | {{decrease}}18.54% | 6,884 | 85,046 | {{decrease}}25.55% | 181,232 | 66.9% |- |} </center> <center> {| class="wikitable sortable" border="1" style="font-size:97%;text-align:right" |+ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು |- | ಪ್ರಯಾಣಿಕರು | % ಹೆಚ್ಚಳ/ಕಡಿಮೆ <br /><small>(in PAX)</small> | [[RPK]] | ಕಾರ್ಗೊ ಸಾಗಣೆ<br /><small>(ಟನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ)</small> | % ಹೆಚ್ಚಳ/ಕಡಿಮೆ <br /><small>(in Cargo)</small> | ವಿಮಾನಗಳ ಹಾರಾಟ<br /><small>(Block Hours)</small> | ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಆಸನಗಳ ಅಂಶ(%) |- | ಏಪ್ರಿಲ್-05 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-06 | 441,142 | - | 1,701 | 10,724 | - | 17,857 | 65.0% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-06 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-07 | 825,904 | {{increase}}87.22% | 3,770 | 23,846 | {{increase}}122.36% | 36,238 | 68.0% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-07 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-08 | 1,641,930 | {{increase}}98.80% | 8,350 | 51,517 | {{increase}}116.04% | 72,598 | 67.5% |- | ಏಪ್ರಿಲ್-08 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್-09 | 3,107,278 | {{increase}}89.25% | 14,559 | 96,386 | {{increase}}87.10% | 131,775 | 68.2% |- |} </center> == Corporate identity == [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways India.jpg|thumb|ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಲಿವರಿ-ದಿ "ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸನ್"]] ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ' ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿವರಿಯು 2007ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="livery">{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/news/jet-airways-sports-new-look/14/21/281436/|title=Jet Airways sports new look|publisher=''Business Standard''|date=04-2007|accessdate=2009-03-03}}</ref> ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊಂದಿದ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾದ ಕಡು ನೀಲಿ ಹಾಗೂ ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಈಗಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ "ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯ"ನ ಲೋಗೋ ಕೂಡ ಇದೆ.<ref name="livery" /> [[ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌]]ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲಿವರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಅದಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ರಿಬ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಡಿಸೈನರ್ [[ರೊಬರ್ಟೊ ಕ್ಯಾಪುಸಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಹೊಸ ಹಳದಿ ಸಮವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="livery"/> ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಪುನರ್-ಬಿಡುಗಡೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಹೊಸ ಗುರುತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಅದು ಹೊಸ ಆಸನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="livery"/> == ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು == ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ 44 ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ, [[ಏಷಿಯಾ]], [[ಯರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು 17 ದೇಶಗಳ 21 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. == ಫ್ಲೀಟ್ == [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways ATR.jpg|thumb|ATR 72-500]] [[ಚಿತ್ರ:VT-JWE Jet Airways.jpg|thumb|right|ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200]] [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways B737-76N (VT-JGZ) departing Boeing Field.jpg|thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ 737-700]] [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways India.jpg|thumb|ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER]] ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್’ ಫ್ಲೀಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref>{{Cite web |url=http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Our+Fleet/ |title=ಫ್ಲೀಟ್ ಮಾಹಿತಿ |access-date=2010-01-21 |archive-date=2009-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090417163124/http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Our+Fleet/ |url-status=dead }}</ref> <center> {| class="toccolours" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" |+ <td>'''ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಫ್ಲೀಟ್''' </td> |- bgcolor="#082567" !<span style="color:#FFBF00;">ವಿಮಾನ</span> !<span style="color:#FFBF00;">ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವವು</span> !<span style="color:#FFBF00;">ವರ್ಗಗಳು</span> !<span style="color:#FFBF00;">ಆಯ್ಕೆಗಳು</span> !<span style="color:#FFBF00;">ಪ್ರಯಾಣಿಕರು</span><br /><span style="color:#FFBF00;"><small>(ಪ್ರಥಮ/ಪ್ರಿಮಿಯರ್/ಎಕಾನಮಿ)</small></span> !<span style="color:#FFBF00;">ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು</span> |- | [[ATR 72-500]] | 14 | [6]; | – | 62 (0/0/62) | <small>All will be dry leased.</small> |- | [[Airbus A330-200]] | 10<br />2 | 5 | 5 | 220 (0/30/190) <br /> 226 (0/30/196) | <small>2 dry leased from [[ILFC]].</small> |- | [[Boeing 737-700]] | 13 | – | – | 112 (0/16/96) <br /> 135 (0/0/135) | <small>7 dry leased.</small> |- | [[Boeing 737-800]] | 37 | 20 | – | 140 (0/16/124) <br /> 144 (0/24/120) <br /> 175 (0/0/175) | <small>14 dry leased.</small> |- | [[Boeing 737-900]] | 2 | – | – | 160 (0/28/132) | |- | [[Boeing 777-300ER]] | 10 | 2 | – | 312 (8/30/274) | <small>4 [[dry lease]]d to [[Turkish Airlines]]</small> <small>3 to be [[dry lease]]d to [[Royal Brunei Airlines]]</small> |- | [[Boeing 787-8]] | – | 10 | – | ??? (0/??/???) | <small>Deliveries starting 2013.</small> |- | '''ಒಟ್ಟು''' | '''88''' | '''44''' | '''5''' | ಕೊಲ್‌ಸ್ಪ್ಯಾನ್=2 | |} </center> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ ಫ್ಲೀಟ್‌ಗೆ ಸರಾಸರಿ 4.54 ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.airfleets.net/ageflotte/?file=calcop&amp;opp=Jet%20Airways Jet Airways Fleet Age]</ref> === ಮೊದಲಿನ ಫ್ಲೀಟ್ === [[ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]]ನಿಂದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-300]]/[[400]]/[[500]] ಮತ್ತು [[ಏರ್‌ಬಸ್ A340-300E]]ಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂಒಡೆತನದ ಮಿಶ್ರ ಫ್ಲೀಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. == ಸೇವೆಗಳು == === ಕ್ಯಾಬಿನ್ ದರ್ಜೆಗಳು === ಇದರ ಹೊಸ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER]] ಹಾಗೂ [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಎಲ್ಲಾ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಆಸನಗಳ ಹೊಸ ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ: ಪ್ರಥಮ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್ (ವ್ಯಾಪಾರಿ), ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯದ ಮೂರು ದರ್ಜೆಯ ಸೇವೆಗಳಿವೆ. ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200 ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯದ ಎರಡು ದರ್ಜೆಗಳಿವೆ: ಎಲ್ಲಾ ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದರ್ಜೆಗಳಿವೆ. [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737]] ವಿಮಾನಗಳು ವೈವಿದ್ಯಮಯವಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ, ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಪುನರಾವಲೋಕನಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ದರ್ಜೆಗಳು ಮಿತವ್ಯಯದ ದರ್ಜೆಯು ಕೂಡಾ ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪುನರಾವಲೋಕನಗೊಂಡು ಮೂರು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways 777 First Class cabin.jpg|thumb|right| ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಸೂಟ್ ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಎ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER.]] ;ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಬೋಯಿಂಗ್ 777-೩೦೦ಏ ಎಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಇದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಆಸನಗಳು ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಹಾಗೆಯೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ- ಸಮತಟ್ಟಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವಂತಿವೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದು. ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ(AVOD) ನೋಡಬಹುದಾದಂತಹ 21-ಇಂಚು ಅಗಲವಾದ ಪರದೆಯ LCD ಮಾನಿಟರ್, ಮತ್ತು [[USB]] ಪೋರ್ಟ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವದ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ-ಆವರಿಸಿರುವಂತೆ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಮೊದಲ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಆಗಿದೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಚ್ಚಬಹುದಾದಂತಹ ಬಾಗಿಲು ಸಹ ಇದೆ. ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಗ್ರಾಹಕ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಪರಿಶೀಲಕರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ಅನ್ನು ವಿಶ್ವದ 14ನೆಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹದ್ದು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Jet Airways 777 Premiere seat.jpg|thumb|right| ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ERನ ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದರ್ಜೆಯ ಚಪ್ಪಟೆ ಆಸನಗಳು.]] [[ಚಿತ್ರ:Jetbusiness Corton Grand Cru.jpg|thumb|right|ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಕ್ಲಾಸ್ ಕೋರ್ಸ್]] ;ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಲೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ (ವ್ಯಾಪಾರಿ ದರ್ಜೆ) ಆಸನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಮಾನಾಂತರವಾಗುವ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ AVOD ಮನೋರಂಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಆಸನಗಳನ್ನು [[ಹೆರಿಂಗ್‌ಬೋನ್]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, (ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ERರಲ್ಲಿ 1-2-1, ಮತ್ತು ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200ರಲ್ಲಿ 1-1-1), ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಸನಗಳಿಗೂ ಹಜಾರವನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ನೇರ ಹಾದಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ILFC]]ನಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದ A330-200ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಆಸನಗಳನ್ನು [[ಹೆರಿಂಗ್‌ಬೋನ್]]-ಅಲ್ಲದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಆಸನದಲ್ಲು ಒಂದು 15.4-ಇಂಚಿನ ಫ್ಲಾಟ್ ಪರದೆಯ AVOD ಹೊಂದಿದ LCD TV ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. USB ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪವರ್ ಕೂಡಾ ಎಲ್ಲ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಶಾರ್ಟ್-ಹಾಲ್/ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-700/800]]ರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಹೊಸ ವಿಮಾನಗಳು [[AVOD]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಆಸನಗಳು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ-ದರ್ಜೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ರಿಕ್ಲೈನ್ ಹಾಗೂ ಮಸಾಜರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ;ಮಿತವ್ಯಯದ ದರ್ಜೆ ಜೆಟ್‌ನ ಏರ್‌ಬಸ್ A330-2000 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ವಿಮಾನಗಳ ಮಿತವ್ಯಯದ ದರ್ಜೆಯು 32-ಇಂಚಿನ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER/ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200ನಲ್ಲಿರುವ ಆಸನಗಳು ಪಾದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುವ "ಹ್ಯಾಮಾಕ್-ಸ್ಟೈಲ್" ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ERರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ 3-3-3, ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200ನಲ್ಲಿ 2-4-2 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 737ರಲ್ಲಿ 3-3 ಕ್ಯಾಬಿನ್‌ಗಳಿರುವಹಾಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.777-300ER/A330-200ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಿತವ್ಯಯ ದರ್ಜೆಯ ಆಸನವು 10.6-ಇಂಚಿನ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ AVOD ಹೊಂದಿರುವ LCD TV ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<br />ಕೆಲ ಹೊಸದಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಬೋಯಿಂಗ್ 37-700/800 ವಿಮಾನಗಳು ಕೂಡಾ AVOD ಹೊಂದಿದ ವೈಯಕ್ತಿಕ LCD ಪರದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. <br /> <br />ಏರ್‌ವಸ್ A330-200 ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER ಎಲ್ಲಾ ಮೂರೂ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ದಿನ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಮೂಡ್ ಲೈಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೂಡಾ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. thumb|right|ಬೋಯಿಂಗ್ 737-800ನ ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಮಿತವ್ಯಯ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ IFE === ವಿಮಾನದ ಒಳಗೆ ಮನೋರಂಜನೆ === ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್' ''[[ಪ್ಯಾನಸಾನಿಕ್ eFX]]'' IFE ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737-700/800]]ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ''[[ಪ್ಯಾನಸಾನಿಕ್ eX2]]'' IFE ಸಿಸ್ಟಂಅನ್ನು [[ಏರ್‌ಬಸ್ A330-200]]/[[ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER]]ನಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿದೆ, "ಜೆಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ " ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, ಇದು ಧ್ವನಿ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು, ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಓಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು). ಅದು ಸುಮಾರು 100 ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, 80 TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, 11 ಧ್ವನಿ ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು 125 ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿರುವ CD ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟಚ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಹೊಂದಿರು ಮಾನಿಟರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nationmultimedia.com/2007/07/21/travel/travel_30041711.php|title=Finally, incredible India|publisher=''The Nation''|accessdate=2009-03-03|last=Verghese|first=Vijay|date=2007-7|archive-date=2008-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080830011024/http://nationmultimedia.com/2007/07/21/travel/travel_30041711.php|url-status=dead}}</ref> === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು === ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜೆಟ್ ಪ್ರಿವಿಲೇಜ್ ಪ್ಲಾಟಿನಂ, ಗೋಲ್ಡ್ ಅಥವಾ ಸಿಲ್ವರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹ ಶಾವರ್ಸ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಮನೋರಂಜನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಮೈದನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/storypage.php?tp=on&autono=29346|title=Jet opens lounge at Brussels airport|publisher=''Business Standard''|accessdate=2009-03-03|date=2007-10}}</ref> ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು ;ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು * [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಹೈದರಾಬದ್]], [[ಜೈಪುರ್]], [[ಕೋಲ್ಕತಾ]], [[ಮುಂಬಯಿ]] ;ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೃಹಗಳು * [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್]], [[ನೆವಾರ್ಕ್]] === ಜೆಟ್ ಪ್ರಿವಿಲೇಜ್ === ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ಜೆಟ್ ಪ್ರಿವಿಲೇಜ್ ’ [[ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸೌಲಭ್ಯ]]. == ಕೋಡ್‌ಶೇರ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು == ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ತನ್ನ [[ಕೋಡ್‌ಶೇರ್]] ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Corporate+Partnerships/Codeshare/ |title=Codeshare |access-date=2010-01-21 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420011151/http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/India/About+Us/Corporate+Partnerships/Codeshare/ |url-status=dead }}</ref>: <center> {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="font-size:85%" width="60%" |+ <td>''ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕೋಡ್‌ಶೇರ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು '' </td> |- bgcolor="lightgrey" ! rowspan="2" width="20%"| ಏರ್ ಲೈನ್ ! colspan="2" width="85%"| ಕೋಡ್‌ಶೇರ್ ಮಾರ್ಗಗಳು |- ! width="20%"| ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ! width="85%"| ಮತ್ತು |- | {{Flagicon|Canada}} [[ಏರ್ ಕೆನಡಾ]] | ಲಂಡನ್-ಹೆತ್ರೋ | ಕಾಲ್ಗೇರಿ, ಎಡ್ಮನ್‌ಟನ್, ಮಾಂಟ್ರೀಯಲ್-ಟ್ರುಡೀ, ಒಟ್ಟಾವ, ಟೊರೊಂಟೊ-ಪಿಯರ್‌ಸನ್, ವ್ಯಾನ್‍ಕಾವರ್ |- | {{Flagicon|Japan}} [[ಆಲ್ ನಿಪ್ಪಾನ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]] | ಮುಂಬಯಿ | ಟೋಕಿಯೋ-ನಾರಿಟಾ |- | rowspan="2"|{{Flagicon|United States}} [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] | ದೆಹಲಿ | ಚಿಕಾಗೋ-O'Hare |- | ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್-JFK | ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್, ಬಾಸ್ಟನ್, ಕ್ಲೆವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್, ರೆಲೀಗ್-ಡರ್‌ಹಾಮ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್-ರೀಗನ್ |- | {{Flagicon|Belgium}} [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] | ಬ್ರುಸೆಲ್ಸ್‌ | ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ಬಾರ್ಸಿಲೋನ, ಬರ್ಲಿನ್, ಜೆನಿವಾ, ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಲಿಯಾನ್, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆ, ಪ್ಯಾರಿಸ್-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡೆ ಗಾಲ್ಲೆ, ಟೌಲೌಸ್, ವಿಯೆನ್ನಾ, ಓಸ್ಲೊ |- | {{Flagicon|United Arab Emirates}} [[Etihad Airways]] | ಅಬುಧಾಬಿ | ಚೆನ್ನೈ, ಡೆಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಕೋಯಿಕೋಡ್, ಮುಂಬಯಿ, ತ್ರಿವೆಂಡ್ರಮ್ |- | {{Flagicon|India}} [[ಜೆಟ್ ಲೈಟ್]] | ''ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಮಾರ್ಗಗಳು'' | ''ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಮಾರ್ಗಗಳು'' |- | {{Flagicon|Malaysia}} [[ಮಲೇಷಿಯಾ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] | ಕೌಲಲಂಪುರ್‌ | ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಡೆಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮುಂಬಯಿ |- | {{Flagicon|Australia}} [[Qantas]] | ಸಿಂಗಾಪುರ್-ಚಂಗಿ | ಅಡೆಲೈಡ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಮೆಲ್‌ಬೋರ್ನ್, ಪೆರ್ಥ್, ಸಿಡ್ನಿ |- | {{Flagicon|United Kingdom}} [[ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್]] | ಮುಂಬಯಿ | ಲಂಡನ್-ಹೆತ್ರೋ |- |} </center> ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ಕೆಳಕಂಡ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ: <div style="max-width:700px"> *[[ಏರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] *[[ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] *[[ಕ್ಯಾತೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್]] *[[ಡ್ರಾಗೊನೈರ್]] *[[ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] *[[ಗಲ್ಫ್ ಏರ್]] *[[KLM]] *[[ಲುಥಾನ್ಸ]] *[[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] *[[ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]] *[[ಸ್ವಿಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]] *[[ಟರ್ಕಿಶ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] *[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] </div> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು<ref>[http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/United+States+of+America/About+Us/Awards/?UserPref=culture^en-US] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090514011320/http://www.jetairways.com/Cultures/en-US/United+States+of+America/About+Us/Awards/?UserPref=culture%5Een-US |date=2009-05-14 }} Awards</ref> == ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ಗೆ [[ಸ್ಕೈಟ್ರಾಕ್ಸ್‌]] 3 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. * ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ಸ್‌ನ 20ನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ’ಬೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್’ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ '''ವಿಶ್ವದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಥಮ-ದರ್ಜೆ ಸೇವೆ''' ಅವಾರ್ಡ್ *2006ರಲ್ಲಿ ಗೆಲಿಲಿಯೋ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ 6ನೆಯ ಸಾಲಿನ '''ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಏರ್‌ಲೈನ್''' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2007ರ ಫ್ರೆಡೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ನೈಸ್ ಕಸ್ಟಮರ್ ಸರ್ವಿಸ್''' * 2006ರ SATTE ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ವೈಭವಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯುಳ್ಳ ಇಂಡಿಯನ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ''' * ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರ ದರ್ಜೆ''' & '''ಉತ್ತಮ ಮಿತವ್ಯಯದ ದರ್ಜೆ''' * 2007 & 2006ರ ಸಾಲಿನ ಫ್ರೆಡೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' * 2008ರ ಫ್ರೆಡೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ 21ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ '''ಉತ್ತಮ ಎಲೈಟ್ ಲೆವೆಲ್ ''' ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2005ರ ಫ್ರೆಡೀ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಬೆಸ್ಟ್ ಬೋನಸ್ ಪ್ರಮೋಶನ್''' * 2010ರ ಏವಿಯನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಉತ್ತಮ ಸಮಗ್ರ ಮನೋರಂಜನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''' *2006ರ SATTE ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ '''ಇಂಡಿಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಏರ್‌ಲೈನ್''' *2006ರ ಏವಿಯನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ '''ಉತ್ತಮ ಸಿಂಗಲ್ ವಿಮಾನದೊಳಗಿನ ಧ್ವನಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''' * 2006ರ ವಿಶ್ವದ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್''' * 2002ರಲ್ಲಿ ಬೀವರ್‌ನಿಂದ '''ವಿಶ್ವಸನೀಯ ರವಾನೆಗಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ''' *ಸೆಕೆಂಡ್ ಗೋಯಲ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ನಿಂದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಕ್ಷೇತ್ರ (ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್)ದ '''ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಗುರುತಿನ ಅವಾರ್ಡ್'''. *ಕಾರ್ಗೋ ಏರ್‌ಲೈನ್ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ '''ನಾರ್ಥ್ ಏಷಿಯಾದ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಗೋ ಏರ್‌ಲೈನ್ ''' * ಕಳೆದೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರ 5ನೆಯ ಬಾರಿಗೆ 18th TTG (ಟ್ರಾವೆಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಗ್ಯಾಜೆಟ್) ಟ್ರಾವೆಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್2007 ನಿಂದ '''ಉತ್ತಮ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಏರ್‌ಲೈನ್''' ಪ್ರಶಸ್ತಿ *ಸೂಡಾನ್‌ನ ಜುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳ '''ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸೇವೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' * 2003ರ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನ '''ಟ್ರಾವೆಲ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' * 2006ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿ''' ಎಂಬ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಫ್ರೆಡೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ '''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್''' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮೊದಲ ರನ್ನರ್‌ ಅಪ್ *'''''' * [[ಬೋಯಿಂಗ್ 737 ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ 0}IFE(ಸ್ಕೈ ಸ್ಕ್ರೀನ್) ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಏರ್‌ಲೈನ್ * ಖಾಸಗಿ [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ]]ಯನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 777-300ER]]ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ದ್ವಿತೀಯ ಏರ್‌ಲೈನ್ == ಅಫಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳು == *2007ರ ಜೂನ್ 1ರಂದು, '''ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ವಿಮಾನ 3307''', [[ATR 72-212A]] (ನೊಂದಾವಣೆ VT-JCE) [[ಭೂಪಾಲ್]]-[[ಇಂದೂರ್]] ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನ ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದಾಗಿ ಅಫಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು 45 ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಹಾಗೂ 4 ಜನ ವಿಮಾನದ ತಂಡದವರಿದ್ದ ಈ ದುರ್ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಮಾನವು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಜಖಂ ಆಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=September 2009}} == ಆಕರಗಳು == * [http://www.care2.com/news/member/576059368/1140695 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160814163947/http://www.care2.com/news/member/576059368/1140695 |date=2016-08-14 }} * [http://www.indymedia.org.uk/en/2009/05/429956.html ] {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Jet Airways}} *{{Official|http://www.jetairways.com}} *[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000080&amp;sid=aoiJyQLQtPOE ಇಂಡಿಯನ್ ಏವಿಯೇಶನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್] [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ತಾ ವರದಿ *[http://www.nerve.in/timeline:jet+airways ಜೆಟ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ನ ವಾರ್ತೆಯ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161105034101/http://www.nerve.in/timeline:jet+airways |date=2016-11-05 }} *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/6547941.stm/ Jet Airways buyout of Air Sahara on [[BBC]] news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081025132309/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/6547941.stm |date=2008-10-25 }} *[http://swiponline.com/ SWIP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122231219/http://www.swiponline.com/ |date=2010-01-22 }} The pilots of Jet Airways formed SWIP, The Society for Welfare of Indian Pilots, in 1998. *[http://www.airployment.com: AirPloyment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110000206/http://www.airployment.com/ |date=2010-01-10 }} ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರ ಹುದ್ದೆಗಳು <br /> {{Airlines of India}} {{IATA members|asia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯ]] [[ವರ್ಗ:IATA ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದದ್ದು 1992ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] rf5w3a6kcc3vx83xhjpnsor02dteeb2 0 23604 1384528 1352994 2026-08-28T01:01:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384528 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language | name = Perl | logo = | paradigm = [[multi-paradigm]]: [[Functional programming|functional]], [[Imperative programming|imperative]], [[Object-oriented programming|object-oriented]] ([[Class (computer science)|class-based]]) | year = 1987 | designer = [[Larry Wall]] | latest_release_version = 5.24.0 | latest_release_date = {{release date|mf=yes|2016|05|09}} | latest preview version = 5.11.3 | latest preview date = {{release date|2009|12|20}} | turing-complete = Yes | typing = Dynamic | influenced_by = [[AWK (programming language)|AWK]], [[Smalltalk 80]], [[Lisp (programming language)|Lisp]], [[C (programming language)|C]], [[C++]], [[sed]], [[Unix shell]], [[Pascal (programming language)|Pascal]] | influenced = [[Python (programming language)|Python]], [[PHP]], [[Ruby (programming language)|Ruby]], [[ECMAScript]], [[Dao (programming language)|Dao]], [[Windows PowerShell]], [[JavaScript]], [[Falcon (programming language)|Falcon]] | programming_language = [[C (programming language)|C]] | operating_system = [[Cross-platform]] | license = [[GNU General Public License]], [[Artistic License]] | website = http://www.perl.org/ }} '''ಪರ್ಲ್‌''' ಎಂಬುದೊಂದು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಯಂತ್ರವನ್ನಾಧರಿಸಿದ]], [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ-ಬಳಕೆಗಾಗಿ ]], [[ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದಾದ]], [[ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ]].(ಕಾಂಪೂಟರ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ) ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಲಾರಿ ವಾಲ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು, ಈತ ಒಬ್ಬ ಕಾಂಪೂಟರ್ [[ಭಾಷಾತಜ್ಞ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ]][[ನಾಸಾ]]ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, 1987ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] ಲಿಪಿಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಬಳಕೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವರದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://perl.about.com/od/gettingstartedwithperl/p/whatisperl.htm |title=ವಾಟ್ ಇಸ್ ಪರ್ಲ್? |access-date=2010-06-10 |archive-date=2009-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090130145541/http://perl.about.com/od/gettingstartedwithperl/p/whatisperl.htm |url-status=dead }}</ref><ref> [http://www.perl.com/pub/a/2000/10/begperl1.html ಬಿಗಿನರ್'ಸ್ ಇಂಟ್ರೋಡಕ್ಶನ್ ಟು ಪರ್ಲ್ ]</ref> ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅದು ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಸ್ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಲಾರಿ ವಾಲ್ ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೋರ್ (ಒಳತಿರುಳಿನ) ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವೇ, [[ಪರ್ಲ್ 6]]. ಪರ್ಲ್ ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[C]], [[ಶೆಲ್ ಲಿಪಿ]], [[ಶ]], [[AWK]], ಮತ್ತು [[ಸೆಡ್]] ನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="perltimeline">{{cite web | url=http://history.perl.org/PerlTimeline.html | title=The Timeline of Perl and its Culture (v3.0_0505) | author=Ashton, Elaine | year=1999}}</ref> ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಬಲ ಪಠ್ಯ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ಸಮಕಾಲಿಕ ಯುನಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನಗಳ<ref name="programmingperl">{{cite book | title=Programming Perl, Third Edition | author=[[Larry Wall|Wall, Larry]], [[Tom Christiansen]] and [[Jon Orwant]] | publisher=O'Reilly | month=July | year=2000 | isbn=0-596-00027-8}}</ref> ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಡಾಟಾ ಅದರ ದೀರ್ಘತೆಯ ಮಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ,(ಪಠ್ಯ ಕಡತ) [[ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫೈಲು]]ಗಳ ಸುಲಭ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್]], ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳ [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್]], ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಳವಡಿಸುವ [[ಡಾಟಾಬೇಸ್]] ಅಕ್ಸೆಸ್ ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[CGI ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್]]ಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಇದರ ನಮ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ "ದಿ [[ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಚೈನ್ಸಾ]] ಆಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಲಾಂಗ್ವೆಜೆಸ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.perl.com/pub/a/2000/10/begperl1.html |title=Beginner's Introduction to Perl |accessdate=2008-07-27 |last=Sheppard |first=Doug |date=2000-10-16 |publisher=[[O'Reilly Media]] }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಪರ್ಲಿನ ಮೊದಲ ರೂಪ === [[ಲಾರಿ ವಾಲ್,]] ಪರ್ಲ್ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1987ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಸಿಸ್]]ನಲ್ಲಿ<ref name="larry-wall-snippet">{{cite web|title=Larry Wall|url=http://www.perl.com/pub/au/Wall_Larry|accessdate=2006-08-20|archive-date=2006-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20060312172516/http://www.perl.com/pub/au/Wall_Larry|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮರ್ ಆಗಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಕಂಪ್.ಸೋರ್ಸೆಸ್.ಮಿಸ್ಕ್ [[ಸುದ್ದಿಗುಂಪಿಗೆ]] ಡಿಸೆಂಬರ್ 18, 1987ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ರೂಪ 1.0.<ref>{{cite web | title = Perl, a "replacement" for awk and sed | url = http://groups.google.com/groups?selm=350@fig.bbn.com | accessdate = 2007-12-18 }}</ref> ಇದಾಗಿತ್ತು. (ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್)ಭಾಷೆಯು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪರ್ಲ್ 2, ಒಂದು ಉತ್ತಮ [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ನಿರೂಪಣಾ]] ಎಂಜಿನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. 1989ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪರ್ಲ್ 3, [[ದ್ವಿಸಂಕೇತ ಡಾಟಾ]] ಗುಂಪಿನ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡಿತು. ಮೂಲತಃ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪರ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಯೆಂದರೆ ಒಂದು (ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೃತ)[[ಹಸ್ತಪ್ರತಿ]]. ಕಳೆದ 1991ರಲ್ಲಿ, ''[[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್ ]]'' ("ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಬುಕ್" ಎಂದೇ ಹಲವು ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಮ್ಮರ್ಸ್ಗೆ ಪರಿಚಿತ) ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಭಾಷೆಗೆ ''ಪರವಾದ'' ಆಕರವಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲಿನ ರೂಪ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ಪುಟಿಯಿತಾದರೂ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೇನೂ ತರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅದರ ಸ್ವರೂಪ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. === ಆರಂಭದ ಪರ್ಲ್ 5 === ಪರ್ಲ್ 4, ಒಂದು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು, ಇದು 1993ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ 4.036ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ ಪರ್ಲ್ 4ನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಪರ್ಲ್ 5ರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರ್ಲ್ 5ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ 1994ರವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ''ಪರ್ಲ್ 5ರ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿ'' [[ಮೇಲ್ ಪಟ್ಟಿ]] ಮೇ 1994ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ 5ರ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸುಸಂಘಟಿತಗೊಂಡು ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚರ್ಚಾ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ,ರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ 5ರ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref> [http://www.nntp.perl.org/group/perl.perl5.porters/ ಪರ್ಲ್5-ಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ಅರ್ಚಿವ್ ]</ref> ಪರ್ಲ್ 5.000ವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 1994ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://perldoc.perl.org/perlhist.html</ref> ಇದು [[ನಿರೂಪಕನ]] ಪೂರ್ಣ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲದೇ, ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಸ್ತು, ಆಕರ (ನಿಘಂಟಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ) [[ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್(ಮೈ)ವೆರಿಯಬಲ್ಸ್]], ಮತ್ತು(ಸ್ವಯಂ ಉಪಕರಣದ ಭಾಗ) [[ಮಾಡ್ಯೂಲ್]] ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ,ಭಾಷೆಯ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆಗೆ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳು, ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸದೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಷೆಯ ತಿರುಳಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಸ್ ಹೊಸ ಭಾಷೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ,ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ 5 ಅಂದಿನಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.001 ಮಾರ್ಚ್ 13, 1995ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪರ್ಲ್ 5.002 ಫೆಬ್ರವರಿ 29 1996ರಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾದರಿಯ ಲಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಬರಹದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಿಗೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ರೂಪಿಸಿರುವ ಮಾಮೂಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಅಲ್ಲದೇ ಪರ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಅಂಗ-ಅವಯವದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲ್ 5.003 ಜೂನ್ 25, 1996ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಂತೆ ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ಪರ್ಲ್ 5ರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಭಾಷಾ ಶುದ್ದತೆ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸಹಾಯದ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 1995ರಲ್ಲಿ, [[ದಿ ಕಾಮ್ಪ್ರೆಹೆನ್ಸಿವ್ ಪರ್ಲ್ ಅರ್ಚ್ಹಿವ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್]] (CPAN) ಒಂದು ಪರ್ಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಪರ್ಲ್ [[ಮಳಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಬರವಣಿಗೆ ಸಿದ್ದಪಡಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದು 7,000 ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಲೇಖಕರ 17,000 ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. CPAN ಪರ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.004 ಮಾದರಿ ಮೇ 15 1997ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅದು ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೆ UNIVERSAL ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಆಧಾರ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಟ್ಟು ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಅಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆ ರೂಪದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪರ್ಲ್ ಈಗ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref>http://perldoc.perl.org/perl5004delta.html</ref> ಪರ್ಲ್ 5.005 ಜುಲೈ 22, 1998ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹಲವಾರು ಉತ್ತೇಜನಗಳಾದ ರಿಜೆಕ್ಸ್ (ಪಠ್ಯಗಳ ಪರ್ಯಾಯಗಳ)ಇಂಜಿನ್ ಹೊಂದಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಿ <code>B::*</code> ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳು, ದಿ <code>qr//</code>ರಿಜೆಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕನ ವಿವರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನಮೂದಿಸುತ್ತದೆ, ಇತರ ಹೊಸ (ಒಳತಿರುಳು) ಕೋರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಧಿಕ ಕಾರ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[BeOS]]ಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>http://perldoc.perl.org/perl5005delta.html</ref> === 2000—ಪ್ರಚಲಿತ === ಪರ್ಲ್ 5.6ರನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 22, 2000ದಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 64 ಸಣ್ಣ ಆಧಾರ, ಯುನಿಕೋಡಿನ ತಂತು ಸಂಕೇತದ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್ ಆಧಾರ (ಉದಾ, ಫೈಲ್ಸ್ > 2 GiB) ಮತ್ತು 'ಅವರ್' ಎಂಬ ಮುಖ್ಯಸೂಚಿಪದ.<ref>http://perldoc.perl.org/perl561delta.html</ref><ref>http://perldoc.perl.org/perl56delta.html</ref> ಪರ್ಲ್ 5.6ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸುವಾಗ, ಸ್ವರೂಪ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಇತರ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಯ ಜೊತೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು; 5.005_63ಯ ನಂತರ, ಮುಂದಿನ ರೂಪ 5.5.640, ಬೆಸ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೂಪ ಮತ್ತು ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿರ ರೂಪದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 2000ರಲ್ಲಿ, ಲಾರಿ ವಾಲ್ ಪರ್ಲ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಕರೆಯಿತ್ತರು. ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ 361 RFCಗಳ ( ರಿಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್) ಪರ್ಲ್ 6ರ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯಿತು. ಕಳೆದ 2001<ref>{{Cite web |url=http://dev.perl.org/perl6/doc/design/apo/A01.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123182201/http://dev.perl.org/perl6/doc/design/apo/A01.html |url-status=dead }}</ref> ರಲ್ಲಿ, [[ಪರ್ಲ್ 6]]ರ ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕೆಲಸಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಬಂದ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದಾಖಲೆಯ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಮುಂದಿನ ನೂತನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಆಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ದ ದಾಖಲೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು RFCಗಳ ಕ್ರೋಢೀಕರಣವೆಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 6 ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಷೆಯ ವಿಷಯ ವರ್ಣನೆಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಪರ್ಲ್ 5.8 ಅನ್ನು ಜುಲೈ 18, 2002ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಇದು ಪರಿಷ್ಕೃತಗೊಂಡಿದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.8ರ ಹೊಸ ರೂಪ 5.8.9, ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಯುನಿಕೋಡಿನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪರ್ಲ್ 5.8 ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು, ಹೊಸ IO(ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ) ವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು, ಒಂದು ಹೊಸ ಎಳೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಿ, ಸಂಖ್ಯಾ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಹಲವು ಹೊಸ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಕಳೆದ 2004ರಲ್ಲಿ, ಸಿನೋಪ್ಸಿಸ್-ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳು ಆಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಪರ್ಲ್ 6 ಭಾಷೆಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ, ಆಡ್ರೆಯ್ ಟಂಗ್ [[ಪಗ್ಸ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಿದರು, ಹಸ್ಕೆಲ್ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಪರ್ಲ್6 ರ ನಿರೂಪಕ. ಇದು ಪರ್ಲ್ 6ನ್ನು ಒಂದು ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ತರುವ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಯೋಜಿತ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 18, 2007ರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 1.0ರ 20 ನೆ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 5.10.0 ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಪರ್ಲ್ 5.10.0 ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹೊಸ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು [[ಪರ್ಲ್ 6]]ಕ್ಕೆ ಸಾಮಿಪ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸ್ವಿಚ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ (ಹೆಸರಿಗೆ "ಗಿವೆನ್"/"ವೆನ್"), ಸಾಧಾರಣ ನಿರೂಪಣಾ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮ್ಯಾಚ್ ಆಪರೇಟರ್,"~~".<ref>{{Cite web |url=http://search.cpan.org/~rgarcia/perl-5.10.0-RC2/pod/perl5100delta.pod |title=perldelta: what is new for perl 5.10.0 |access-date=2010-06-10 |archive-date=2009-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330103833/http://search.cpan.org/~rgarcia/perl-5.10.0-RC2/pod/perl5100delta.pod |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://search.cpan.org/~rgarcia/perl-5.10.0-RC2/pod/perlsyn.pod#Smart_matching_in_detail |title=Smart matching in detail |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218080409/http://search.cpan.org/~rgarcia/perl-5.10.0-RC2/pod/perlsyn.pod#Smart_matching_in_detail |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 6ರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ [[ರಾಕುಡೋ ಪರ್ಲ್]] ನ ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲೇ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ 2009 ನವೆಂಬರ್ ತನಕವೂ, ರಾಕುಡೋ ಪರ್ಲ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಇದು [[ಪರ್ಲ್ 6]]ರ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಿಯಾರೂಪ. 5.11.3, ಪರ್ಲ್ 5ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಇದನ್ನು ಜೆಸ್ಸಿ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2009<ref>[http://www.nntp.perl.org/group/perl.perl5.porters/2009/12/msg154838.html Perl 5.11.3 announcement]</ref> ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು,ಇದು ಯುನಿಕೋಡಿನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.( ಯುನಿಕೋಡಿನ ಕ್ಯಾರಕ್ಟರ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್ 5.2ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ.) ಪ್ರತಿ ಯುನಿಕೋಡಿನ ಲಿಪಿಸಂಕೇತದ ಲಕ್ಷಣದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪ್ರಾಗ್ಮಾ 'ಪರಂಪರೆ'ಯನ್ನು ಒಂದು 'ಲಕ್ಷಣ'ವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಸೂಚಿತ ಖಂಡನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿ ರಿಜೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಚಿಂಗ್ ಇಂಜಿನ್ ಪರಿಷ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಗ್ಗೇಬ್ಬಲ್ ಮಾದರಿ ಇಂಜಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಕೋರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ 5ರ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ 5.11 ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರ್ಗವು ಮಾಸಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಆವರ್ತಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿತು, ಈ ವೇಳೆಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಿತು. === ಹೆಸರು === ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಆಫ್ ಮಾಥ್ಯೂ]] ನ [[ಪಾರಬಲ್ ಆಫ್ ಪೆರ್ಲ್]] ನಿಂದ "ಪೆರ್ಲ್," ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾರಿ ವಾಲ್ ಭಾಷೆಗೆ ಕಿರು ಹೆಸರನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು; ಅವರು ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರದ ಪದಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.(ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು). ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಹೆಸರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ವಾಲ್[[PEARL]] ಎಂಬ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನ ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಅರಿತರು.ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗುಣಿತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವೇಳೆ, ''ಪರ್ಲ್'' ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದೊಡ್ದಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿತ ನಾಮವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ನಾವು ಮಾತನಾಡುತ್ತೆವೋ ಹಾಗೆ ( ಉದಾ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್) ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವೇಳೆ, ಹೆಸರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಕ್ಷರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ''perl'' ಏಕೆಂದರೆ ಯುನಿಕ್ಸ್-ಮಾದರಿ ಫೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ನಮೂನೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ''ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್ '' ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆ, ಭಾಷೆಯನ್ನು''ಪರ್ಲ್ '' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ರಾನ್ದಲ್ L. ಸ್ಚ್ವರ್ತ್ಜ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ದಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಬರೆದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯು ನಂತರ ನಿಯಮಬದ್ದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯಾಯಿತು. "ಪರ್ಲ್"ನ ಕಾಗುಣಿತವು ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ದಕ್ಷರದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿವೆ, ಇದನ್ನು ದಾಖಲೆಯು ತಪ್ಪೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="capitalisation" /> ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ಕೋರ್ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಒಂದು [[ಸೈನ್ ಆಫ್ ಔಟ್ಸೈಡರ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | last = Schwartz | first = Randal | authorlink = Randal L. Schwartz | title = PERL as shibboleth and the Perl community | url=http://www.perlmonks.org/index.pl?node_id=510594 | accessdate = 2007-06-01 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಸರನ್ನು ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ [[ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರ]]ವಾಗಿ ''ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಎಕ್ಷ್ಟ್ರಾಕ್ಶನ್ ಅಂಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಲಾಂಗ್ವೆಜ್'' (ದಾಖಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ<ref>{{cite web | last = Wall | first = Larry | authorlink = Larry Wall | title = Larry Wall | url = http://www.linuxjournal.com/article/3394 | accessdate = 2008-10-02 }}</ref>)ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮುದ್ರಣ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ<ref> ಸ್ಟೀವ್ Mcಕಾನ್ನೆಲ್ (2004)''ಕೋಡ್ ಕಂಪ್ಲೀಟ್'', ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ., ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ. 65.</ref>, ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು [[ಹೆಸರಿನ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ; ಇತರ ಹಲವಾರುಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾದವುಗಳೆಂದು ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ರ ವಿನೋದ ಪ್ಯಾಥೊಲೊಜಿಕಲಿ ಎಕ್ಲೆಕ್ಟಿಕ್ ರಬ್ಬಿಶ್ ಲಿಸ್ಟೆರ್(ಇದರೊಳಗಿನ ದೋಷ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯನ್ನು) ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.|ಹೆಸರಿನ ನಂತರ ಬರುತ್ತದೆ; ಇತರ ಹಲವಾರುಗಳು ಸಮಾನವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾದವುಗಳೆಂದು ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಲ್ ರ ವಿನೋದ ''ಪ್ಯಾಥೊಲೊಜಿಕಲಿ ಎಕ್ಲೆಕ್ಟಿಕ್ ರಬ್ಬಿಶ್ ಲಿಸ್ಟೆರ್'' (ಇದರೊಳಗಿನ ದೋಷ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಯನ್ನು) ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Wall | first = Larry | authorlink = Larry Wall | title = BUGS | work = perl(1) [[man page]] | url = http://perldoc.perl.org/perl.html#BUGS | accessdate = 2006-10-13 }}</ref>]] ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ವಾಲ್ ರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಸ್ತೃತಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | last = Wall | first = Larry | authorlink = Larry Wall | title = Re^7: PERL as shibboleth and the Perl community | url =http://www.perlmonks.org/index.pl?node_id=511722 | accessdate = 2007-01-03 }}</ref> === ಒಂಟೆಯ ಗುರುತು === [[ಓ'ರೆಯ್ಲಿ ಮೀಡಿಯಾ]] ದವರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''[[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್ ]]'' '''' ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="larry-wall-snippet" /> ಈ ಒಂಟೆಯ ಚಿತ್ರವು ಪರ್ಲ್ ನ ಪ್ರಚಲಿತ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಇದು [[ಹಾಕರ್ ]][[ಲಾಂಛನ]]ವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ, ಕೆಲವು [[ಟೀ-ಶರ್ಟ್]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿದ್ದ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಓ'ರೆಯ್ಲಿ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಆಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕನ್ನು ''ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಚಿನ್ಹೆಯ ಪ್ರಭಾವ'' ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref> [http://perl.oreilly.com/usage/ ಓ' ರೆಲ್ಲಿ- ದಿ ಪರ್ಲ್ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಯುಸೆಜ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್ಮಾರ್ಕ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ]</ref> ಓ'ರೆಯ್ಲಿ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಯದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ''ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ರೆಪುಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಪರ್ಲ್ '' ಲೋಗೊಸ್ ಮತ್ತು ಪವರ್ಡ್ ಬೈ ಪರ್ಲ್ಬಟ್ಟನ್ಸ್.<ref>[http://www.oreillynet.com/images/perl/ Index of /images/perl]</ref> ಆದರೆ, ಒಂಟೆಯು ಪರ್ಲ್ ನ ''ಅಧಿಕೃತ'' ಚಿನ್ಹೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಒಂದನ್ನೇ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಬದಲಿಗೆ, ಅದು ''ಒಂದು ಈರುಳ್ಳಿ.(ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ)'' <ref>{{Cite web |url=http://www.perlfoundation.org/perl_trademark |title=ಪರ್ಲ್ ಸಂಕೇತ, ಬಳಕೆ ಲೋಗೊಸ್, ಪರ್ಲ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು |access-date=2010-06-10 |archive-date=2011-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503211915/http://www.perlfoundation.org/perl_trademark |url-status=dead }}</ref> == ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ == ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಸಾಧಾರಣ-ಸಂಕಲ್ಪಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ ಮೂಲತಃ ದತ್ತಾಂಶ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಿರ್ವಹಣೆ]], [[ವೆಬ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]], [[ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್]], ಆಟಗಳು, [[ಬಯೋಇನ್ಫಾರಮಾಟಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[GUI]] ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗತೆ ಅಂದವಾಗಿದ್ದ( ಸಣ್ಣ, ಸೊಗಸಾದ, ಕನಿಷ್ಠತೆ)ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ (ಬಳಸಲು ಸುಲಭ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆ)ಎಂಬುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.<ref> perlintro(1)[[man page]]</ref> ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅನೇಕ [[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಮಾದರಿ]] ಗಳು ([[ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ]],[[ವಸ್ತು-ನಿರ್ಣಯ]], ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಯ ವೈಖರಿ]]), [[ಮಾಹಿತಿ ಗಣನೆ]][[ಮೆಮೊರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ( ಗಾರ್ಬೇಜ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು),ವಿಷಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ [[ಮಾಡ್ಯೂಲ್]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲಾರಿ ವಾಲ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಪರ್ಲ್ ಎರಡು ಸ್ಲೋಗನ್ನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು " [[ದೆರಿಸ್ ಮೋರ್ ದಾನ್ ಒನ್ ವೇ ಟು ಡು ಇಟ್]]," ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ TMTOWTDI ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತ. ಎರಡನೇ ಸ್ಲೋಗನ್ "ಈಸಿ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಶುಡ್ ಬಿ ಈಸಿ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಶುಡ್ ಬಿ ಪಾಸ್ಸಿಬಲ್." === ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು (ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು) === ಪರ್ಲ್ ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ C ಇಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ಸಹಜವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಯಕ್ರಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ]][[,]] ಅಸ್ಸೈನ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್[[ಸ್, ಬ್ರೇಸ್ ಡಿ-ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್, ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್, ಮತ್ತು ಸಬ್ ರುಟಿನ್ಸ್|ಸ್, [[ಬ್ರೇಸ್]] ಡಿ-ಲಿಮಿಟೆಡ್ [[ಬ್ಲಾಕ್]]ಸ್, [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್]]ಸ್, ಮತ್ತು [[ಸಬ್ ರುಟಿನ್ಸ್]]]] ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪರ್ಲ್ ಶೆಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ನಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎಲ್ಲ(ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು) ವೇರಿಯಬಲ್ಗಳನ್ನು [[ಸಿಗಿಲ್ಸ್]]ನಿಂದ ಗುರುತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವೆರಿಯಬಲ್ಲಿನ ಡಾಟಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಂಧರ್ಬೋಚಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. (ಉದಾ, ಸ್ಕೆಲಾರ್, ಆರ್ರೆ, ಹ್ಯಾಷ್) ಮುಖ್ಯವಾಗಿ,(ಸಂಜ್ಞೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ) ಸಿಗಿಲ್ಗಳು ವೆರಯಾಬಲ್ಗಳಿಗೆ ತಂತುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲಿಗೆ ಹಲವು ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್ (ಅಂತರ್ಗತ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿವೆ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೆಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.( ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಲವು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಶೆಲ್ ನ ಹೊರರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ) ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್, [[ಸಹಯೋಗದ ಆರ್ರೆ]](ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಗಳು) ಹ್ಯಾಷೆಸ್ ಗಳನ್ನು [[AWK]], ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಿನ್ಯಾಸ]]ಗಳನ್ನು (ಅಡಕ) [[ಸೆಡ್]]ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ಹಲವು ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು, ಡಾಟಾ-ನಿರ್ವಹಣಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು, ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಪರ್ಲ್ 5ರಲ್ಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವು ಜಟಿಲ [[ಡಾಟಾ ವಿಧಾನ]]ಗಳು, [[ಮೊದಲ-ದರ್ಜೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು]]( ಅದು ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು), ಅದೂ ಒಂದು ವಸ್ತು-ನಿಧಾರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಮಾದರಿ. ಇವುಗಳು [[ಮಾಹಿತಿಗಳು]], ಪಾಕೆಜಸ್, ದರ್ಜೆ -ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಯ ರವಾನೆ, ಮತ್ತು [[ಲೆಕ್ಸಿಕಲಿ ಸ್ಕೊಪ್ಡ್ ವೆರಿಯಬಲ್]] ಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಂಪೈಲರ್ ದಿಕ್ಸೂಚಕ]]ಗಳು( ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದಿ<tt>ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್</tt> ಪ್ರಾಗ್ಮಾ). ಪರ್ಲ್ 5ರ ಜೊತೆ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪುನರ್ಬಳಕೆಯ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವ ಕೌಶಲ್ಯ. ಲಾರಿ ವಾಲ್ ನಂತರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಪರ್ಲ್ 5 ರ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶ ಪರ್ಲ್ ಕೋರ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು."<ref> ಯುಸ್ ನೆಟ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಮೇ 10 1997, 199705101952 ID ಯ ಜೊತೆಗೆ. MAA00756@wall.org.</ref> ಪರ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡಾಟಾ ಟೈಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಮೊರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ನಿರೂಪಕರಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು (ಡಾಟಾ )ದತ್ತಾಂಶ ಮಾಹಿತಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ವಿವರವಾದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ, [[ಮಾಹಿತಿ ಗಣನೆ]]ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ( ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಸರ್ಕುಲರ್ ಡಾಟಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕೈಪಿಡಿಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ವಿಂಗಡಿಸದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ). ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು- ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ ತಂತುಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು-ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅನಧಿಕೃತ ಮಾದರಿಯ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು ಹಾನಿಕರ ದೋಷವೆನಿಸುತ್ತವೆ. === ವಿನ್ಯಾಸ === ಪರ್ಲ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂರು ವಿಶಾಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ನ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಕಂಪೈಲರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಹಲವು ಆರಂಭಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಭಾಷೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಫೊರ್ಟ್ರಾನ್]] ಮತ್ತು C ಯನ್ನು ದುಬಾರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್ ವೇರ್ ಅನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಮ್ಮರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮರಗಳ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ CPU ಮತ್ತು ಮೆಮೊರಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಟೋಮಾಟಿಕ್ ಮೆಮೊರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ; [[ಡೈನಮಿಕ್ ಟೈಪಿಂಗ್]];ಸರಣಿ ತಂತುಗಳು, ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಷೆಸ್; ನಿಯಮಿತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರೂಪಣೆಗಳು; ಆಂತರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ; ಮತ್ತು ಒಂದು (ದಕ್ಷತೆಯ) <tt>ಇವಲ್</tt> ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಾಲ್ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ಕಾಂಪೂಟರ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಷಾ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಹುಫ್ಫ್ಮನ್ ಕೋಡಿಂಗ್]] (ಸಾಮಾನ್ಯ ರಚನೆಗಳು ಯು ಕಿರಿದಾಗಿರಬೇಕು.) ಉತ್ತಮ ಎಂಡ್-ವೇಟಿಂಗ್ ( ಮುಖ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಮೊದಲು ಬರಬೇಕು), ಇದೊಂದು ಭಾಷಾ ಮೂಲದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹ. ಪರ್ಲ್ ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಪರ್ಲ್ ಭಾಷಾ ರಚನೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಓದು ಮತ್ತು ಬರಹದ ಸಹಜತೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಆಲೋಚನಾ ಲಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ " ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆಯೋ ಅದು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ ತೋರಬೇಕು." ಉದಾಹರಣೆಗೆ,(ಪರಿಮಾಣಗಳು) ಸ್ಕೆಲಾರ್ಸ್, (ಪದ ವ್ಯೂಹ ರಚನೆ)ಅರ್ರೆಸ್, ಮತ್ತು (ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು)ಹ್ಯಾಷೆಷ್ ಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ (ಸಂಜ್ಞೆ) [[ಸಿಗಿಲ್ಸ್]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. (ಪದರಚನಾ ವ್ಯೂಹ) ಅರ್ರೆಯ್ ಸೂಚಿಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಷ್ ಕೀಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ (ಕಟ್ಟು ಬಂಧ) ಬ್ರೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸರಣಿ ತಂತುಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ದ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಮಿಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಭಾಷೆಯ ಭಿನ್ನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಲಿಸ್ಪ್]], ಅಲ್ಲಿ [[S-ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಶನ್]] ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೇರುವುದಿಲ್ಲ. ( ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ವಸ್ತು-ಪ್ರಧಾನ, ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ, ಮತ್ತು ಇತರೆ) ಅಥವಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮರ್ಗಳು ಇವಿಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ ಪದವ್ಯೂಹ ಮತ್ತು ಅದರ ವಾಕ್ಯ ಸಮೂಹ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ. ''ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್'' ನ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಂತೆ, " ಪರ್ಲ್ ಇಸ್ ಏ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಫಾರ್ ಗೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಯುವರ್ ಜಾಬ್ ಡನ್." (ಪರ್ಲ್ ನಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬಹುದು) ಇದರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೋಷವೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಅಥವಾ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿಟ್ಟ ಭಾಷೆ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಹಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದು ತನ್ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲದೇ [[ಹ್ಯುರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಪದಾನ್ವಯತೆಯ ಸಂದಿಗ್ದತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಂಪೈಲರ್ನ ಮರೆಗುಳಿತನ ಅಥವಾ ಕ್ಷಮಾಶೀಲತೆಯಿಂದ, ರಹಸ್ಯ ಮೈಕ್ರೊಫೊನನ್ನು ಅಥವಾ ಬಗ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಹುಡುಕುವುದು ಕಷ್ಟ. ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್ (ಅಂತರ್ಗತ)ಕಾರ್ಯಗಳ ಭಿನ್ನ ವರ್ತನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತ, ಪರ್ಲ್func(1) ಕೈಪಿಡಿ ಹೇಳುವಂತೆ," ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, ಅದು ನಿಮಗೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಬೇಕೆನಿಸುವ ತನಕ, ನಿಮಗೆ ಏನು ಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ." ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಾರಿ ವಾಲ್ ರ ಎರಡು ಘೋಷವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ,ಸ್ಲೋಗನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವಂತೆ, ಪರ್ಲ್ ನ ಹಲವಾರು ಧ್ಯೇಯಗಳು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ತಿಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ''"ಪರ್ಲ್: ದಿ ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಚೈನ್ಸಾ ಆಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜಸ್"'' ಮತ್ತು ''ನೋ ಅನ್ನೆಸೆಸ್ಸರಿ ಲಿಮಿಟ್ಸ್"''. ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು "''ದಿ ಡಕ್ಟ್ ಟೇಪ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್'' " ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/perl/news/importance_0498.html | title = The Importance of Perl | year = 1998 | month = April | publisher = O'Reilly & Associates, Inc. | quote = As Hassan Schroeder, Sun's first webmaster, remarked: “Perl is the duct tape of the Internet.” }}</ref>(ಇದು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ನ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಪರ್ಲ್ 5ರ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬರವಣಿಗೆಯ ವಿವರ ಅಥವಾ ಮಾನದಂಡವು ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆಗೆ ಪರ್ಲ್ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರ್ಲ್ ನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ. ನಿರೂಪಕನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಾರ್ಯರೂಪವಿದೆ, ಭಾಷೆಯು ಅದರೊಂದಿಗೆ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿದೆ. ನಿರೂಪಕ, ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆಗೆ,''ಡಿ ಫಾಕ್ಟೋ'' (ಅಧಿಕಾರಯುತ)ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಈ ಭಾಷೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. [[ಪರ್ಲ್ 6]], ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ<ref>ನೋಡಿ [http://www.perl6.org/specification/ ಪರ್ಲ್ 6 ಸ್ಪಷ್ಟನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613081424/http://perl6.org/specification/ |date=2010-06-13 }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೇ ಇದರಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://www.perl6.org/compilers/ |title=ಪರ್ಲ್ 6 ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳು |access-date=2010-06-10 |archive-date=2009-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091202073302/http://www.perl6.org/compilers/ |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. === ಅಳವಡಿಕೆಗಳು === ಪರ್ಲ್ ಹಲವು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿವಿಧ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಗಳ ಸಂಯೋಗವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ವೆಬ್ ನ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[CGI]] ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು "ದಿ ತ್ರೀ ಪೀ'ಸ್" ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ([[ಪೈತಾನ್]] ಮತ್ತು [[PHP]]ಯ ಜೊತೆ), ಇದು ವೆಬ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆ. ಇದು ಜನಪ್ರಿಯ [[LAMP]] [[ಸೊಲ್ಯುಶನ್ ಸ್ಟಾಕ್]] ನ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿ ವೆಬ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ(ಪರ್ಯಾಯ ಪದ) [[ಸ್ಲಾಶ್]], [[ಬಗ್ಜಿಲ್ಲ]], [[RT]], [[TWiki]], ಮತ್ತು [[ಮೊವಬಲ್ ಟೈಪ್]] ಗಳಾಗಿವೆ. ಹಲವು ಅತಿ-ದಟ್ಟಣೆಯ ಅಂತರಜಾಲಗಳು ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[Amazon.com]], [[bbc.co.uk]], [[Priceline.com]],[[Craigslist]], [[IMDb]]<ref>{{cite web | title = IMDb Helpdesk: What software/hardware are you using to run the site? | url = http://www.imdb.com/help/search?domain=helpdesk_faq&index=1&file=techinfo | accessdate = 2007-09-01 }}</ref>, [[LiveJournal]],[[Slashdot]] ಮತ್ತು [[Ticketmaster]]. ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಂಧಿಸುವ ಅಥವಾ [[ಜೋಡಣಾ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೆಸೆಸ್ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಡಾಟಾ ಮುಂಗಿಂಗ್<ref> [http://books.perl.org/book/95 ಪರ್ಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಡಾಟಾ ಮುಂಗಿನ್]</ref>(ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು) ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೆಂದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಾಟಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ರಿಪೋರ್ಟ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ಬಲಗಳು ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿವಿದೋದ್ದೇಶ (ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ) ಭಾಷೆಯಾಗಲು [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಡಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಟರ್]]ಸ್ ಸಂಯೋಜನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಅದಲ್ಲದೇ ಏಕ ಆದೇಶದ ನಿರ್ದೇಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಳಜಿಯೊಂದಿಗೆ, ಪರ್ಲ್ ಕೋಡನ್ನು [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಮತ್ತು ಯುನಿಕ್ಸ್ಗೆಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಯ್ಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಒಯ್ಯಲು ಅನುಕೂಲವಾದ ಪರ್ಲ್ ಕೋಡನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಒದಗಿಸುವವರು ([[COTS]] ಮತ್ತು ಬೆಸ್ಪೋಕ್ ಇಬ್ಬರೂ)ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲಿಪಿ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯುಸರ್ ಇಂಟರ್ಫಾಸೆಸ್ (GUIs)ಗಳನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರ್ಲ್/Tk ಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಲಿಪಿಯ ಜೊತೆ ಬಳಕೆದಾರನ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ತಿಳಿಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಮನ್ವಯ ಅಥವಾ ಅಸಮನ್ವದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ ಇವುಗಳು ಕಾಲ್ಬ್ಯಾಕ್ ಬಳಸಿ GUIಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ [[Tk]],[[Tcl]], [[Wxಪರ್ಲ್]] and [[Prima ಪರ್ಲ್]]. ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು [[ಬೈಯೋಇನ್ಫಾರ್ಮ್ಟಿಕ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಶೀಘ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಡಾಟಾ ಸೆಟ್ಗಳ ಸಮರ್ಥ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸದ್ಯ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಅಳವಡಿಕೆ (ಅನುಷ್ಠಾನ) === Cನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಾಗೆ ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಒಳತಿರುಳ ವಿವರಿಸುವ (ಕೋರ್ )ವಿವರಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪರ್ಲ್ ಮತ್ತು Cನಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಹಾಗೆ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಗ್ರಹದ ಜೊತೆಗೂಡಿದೆ. ಇದರ ಆಧಾರ ವಿಂಗಡನೆಯು,{{As of|2009|lc=on}}, [[tar file]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮಾಡಿದರೆ ಮತ್ತು {1 {1}MB{/1)._ಸಂಕುಚಿತ{2/}ಗೊಂಡರೆ ಅದು 13.5 ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿವರಣೆಯು 150,000 ಲೈನ್ಗಳ C ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು 1 MB ಯಷ್ಟು ಸಂಕಲನದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಯಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ಲಿಂಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಪ್ರೊಗ್ರಾಂಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 500 ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 200,000 ಪರ್ಲ್ ಲೈನುಗಳು, ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 350,000 C ಕೋಡ್ ಲೈನುಗಳು ಅಡಕವಾಗಿದೆ. (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ C ಕೋಡಿನ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳು ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್-ಎನ್ಕೋಡಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.) ವಿವರಣೆಗೆ ಒಂದು ವಸ್ತು-ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆಯ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು-ಸ್ಕೆಲಾರ್ಸ್, ಅರ್ರಯ್ಸ್, ಹ್ಯಾಷೆಸ್, ಸಂಕೇತ ರೆಫ್ಸ್, ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್ಸ್ - ಎಲ್ಲವೂ C ಸ್ಟ್ರಕ್ಟ್ನ(ರಚನೆ) ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಟ್ರಕ್ಟ್ಸ್ಳ(ರಚನೆಗಳ) ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾಕ್ರೊಸ್, ಟೈಪ್ದೆಫ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳು ಪರ್ಲ್ C API ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲ್ APIಗಳು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಸಂಕಲನ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚಾರಣೆಯ ಘಟ್ಟವೆಂದು ವಿಷದವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು.<ref> ಪರ್ಲ್ 5ರ ವಿವರಕದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು'' ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್'', ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿ, [http://www.oreilly.com/catalog/pperl3/chapter/ch18.html ಅಧ್ಯಾಯ 18] ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುಟ 467ನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಚಲನಾ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಾ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಚಲನಾ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಾ ಅವಧಿಯಿಂದ ಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ "ಅವಧಿ" ಮತ್ತು "ಘಟ್ಟ"ವನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.</ref> ಪರ್ಲಿನಲ್ಲಿ, ಈ '''ಘಟ್ಟಗಳು''' ವಿವರಣೆಯ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತರವಾಗಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಅರ್ಥೈಸುವ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಘಟ್ಟವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳು ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುವುದೇನೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ನ ಸಂಕಲಿತ ಘಟ್ಟವು ಪರಿವರ್ತಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಪರ್ಲ್ ನ ಚಲನಾ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪವಾದಗಳಿವೆ. ಪರ್ಲ್ ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ದಕ್ಷತೆಯ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪರ್ಲ್ ಕೋಡಿನ ಸಂಕಲನಾ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಕಾರ್ಯಶೀಲತಾ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಕಗಳನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಒದಗಬಹುದಾದ ಹಂತವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳೆಂದರೆ '''ಕಂಪೈಲ್ ಟೈಮ್ ''' ಮತ್ತು '''ರನ್ ಟೈಮ್'''. ಪರ್ಲ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪೈಲ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಪೈಲ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಂಪೈಲ್ ಟೈಮ್ ಅನ್ನು ಚಲನಾ ಘಟ್ಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ತಂತುವಿನ ಚರ್ಚೆಯು ಕೋಡಿಗೆ ಇರುವ ಕಂಪೈಲ್ ಟೈಮ್ ಅನ್ನು <code>[[ಎವಾಲ್]]</code> ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್ (ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ)ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಚಲನಾ ಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪೈಲ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಚಾಲಿತ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಚಲನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. <code>BEGIN</code> ಬ್ಲಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಕೇತವು ಚಲನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯ, ಕಂಪೈಲ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಕಂಪೈಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಪದಾನ್ವಯವು ಪರ್ಲ್ ಕೋಡನ್ನು ವಾಕ್ಯರಚನಾ ವೃಕ್ಷವ್ಯೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಚಲನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅದು ಪ್ರೊಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ವೃಕ್ಷದ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ವಿಷಯವು ಪದಾನ್ವಯವಾಗುವುದು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ, ವಾಕ್ಯ ರಚನಾ ವೃಕ್ಷರೇಖೆಯು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಶಸ್ತತೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಾರ್ಯರೂಪತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಪೈಲ್-ಅವಧಿಯ ವಾಕ್ಯರಚನಾ ವೃಕ್ಷರೇಖಾಕ್ಷರದ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವು [[ಸ್ಥಿರ ಪದರ]] ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಪ್ರಸಾರ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಣಕುವ ಕಿಂಡಿಯ [[ಪೀಪ್ ಹೋಲ್ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ]] ಕೂಡ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಟರ್ನಿಂಗ್-ಕಂಪ್ಲೀಟ್ [[ವ್ಯಾಕರಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯು ಚಲನಾ-ಅವಧಿಯ ಕೋಡ್ ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡು ಕಂಪೈಲ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | last = Schwartz | first = Randal | authorlink = Randal L. Schwartz | title = On Parsing Perl | url =http://www.perlmonks.org/index.pl?node_id=44722 | accessdate = 2007-01-03 }}</ref> ಅದ್ದರಿಂದ, ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪದಛೇದದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ [[Lex]]/ [[Yacc]] lexer/parser ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅರ್ಥೈಸುವವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ(ಶಬ್ದ ಕೋಶ) ಲೆಕ್ಸೆರ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ [[GNU ಬೈಸನ್]] ಪದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯದನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಭಾಗಿಯಾಗಿ ಭಾಷೆಯ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆ "ಓನ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ಕ್ಯಾನ್ ಪಾರ್ಸೆ ಪರ್ಲ್," ಎಂದರೆ ''ಪರ್ಲ್ '' '''' ಭಾಷೆಯ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರ್ಲಿನ ವಿವರಕನು ಟ್ಯುರಿಂಗ್ ಮಷಿನ್ ಅನ್ನು ಕಂಪೈಲ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅನುಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ,[[ಹಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಂ]] ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಹಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಕೂಡ ಯಾವಾಗಲೂ ಪರ್ಲಿನ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪರ್ಲ್ ನ ವಿಶೇಷ ಆಯ್ಕೆ ಯುಸರ್ ಅಕ್ಸೆಸ್ಸ್ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದರ ಕಂಪೈಲರ್ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೈದ್ದಾಂತಿಕ ಶುದ್ದಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಬೆಲೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅನಾನುಕೂಲವು ತುಂಬಾ ವಿರಳ. ಪರ್ಲಿನ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಧಾರ-ಸಂಕೇತದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಟೋ-ಇನ್ಡೆಂಟ್ಟರ್ಸ್, ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಕ್ಯ ವೃಕ್ಷದ ರಚನೆಯ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ನ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಜೊತೆಯೂ ಸಹ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಂ ಕೆನ್ನೆಡಿಯವರ PPI ಯೋಜನೆ ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಬಲ್ಲ ಸಂಕೇತವಾಗಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ( ಇದನ್ನು ಪರ್ಲ್ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.) ಪರ್ಲ್ ಕೋಡ್ ನ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ( ಅದರ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಒಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು). ಕೆನ್ನೆಡಿಯವರು ಮೊದಲೇ ಊಹಿಸಿದಂತೆ, " ಪರ್ಲಿನ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಯು [[ಹಾಲ್ಟಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆ]] ಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ."<ref>ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಇದರಿಂದ{{cite web | url=http://search.cpan.org/~adamk/PPI-1.201/lib/PPI.pm | title=PPI—Parse, Analyze and Manipulate Perl (without perl) | author=Kennedy, Adam | year=2006 | publisher=[[CPAN]] | access-date=2010-06-10 | archive-date=2010-02-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100223093532/http://search.cpan.org/~adamk/PPI-1.201/lib/PPI.pm | url-status=dead }}</ref>, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref> {{cite journal | authorlink = Jeffrey Kegler | title = Rice's Theorem | journal = The Perl Review | volume = 4 | issue = 3 | pages = 23–29 | date = Summer 2008}} ಮತ್ತು {{cite journal | authorlink = Jeffrey Kegler | title = Perl is Undecidable | journal = The Perl Review | volume = 5 | issue = 0 | pages = 7–11 | date = Fall 2008}}, ಇದು ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ {{cite web | url=http://www.jeffreykegler.com/Home/perl-and-undecidability | title=Perl and Undecidability | author=Kegler, Jeffrey}}</ref> ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು 120,000 ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಸಾಧಾರಣ ರಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೋರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪರ್ಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವವರು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ವಿವರಣೆಯ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಬಗ್ ಪ್ರವೇಶಿಸದ ಹಾಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಪರ್ಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಸಿಸ್ಟಮ್ನಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಶೋಧನೆ ನಡೆದಾಗ ಅದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಅವರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಕೇತ ಆಧಾರವು 1994ರಿಂದ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಕೋಡನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸರಳ, ಸ್ಪಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥ ಆಂತರಿಕ ಇಂಟರ್ಫೆಸೆಸ್ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಕಾರ್ಯತಃ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಮುಖ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಮುಂಚಿನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಪರ್ಲಿನ ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಪರ್ಲ್ [http://www.perlfoundation.org/perl5/index.cgi?pumpking ಪಂಪ್ಕಿಂಗ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜೊತೆ ಸಂಘಟಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಸಮಗ್ರ ಪ್ಯಾಚ್ ಸಬ್ಮಿಸ್ಶನ್ ಮತ್ತು ಬಗ್ ಫಿಕ್ಸಸ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ [http://www.perlfoundation.org/perl5/index.cgi?perl5_porters ಪರ್ಲ್ 5_porters]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನ ಮೈಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ನ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.11ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಯತ್ನಗಳು ಕೆಲವು ಕೋರ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ರೆಫಾಕ್ಟೊರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಪರ್ಲ್ ಕೋರ್<ref>{{Cite web |url=http://search.cpan.org/~jesse/perl-5.11.1/pod/perl5110delta.pod |title=Perl 5.11.0 delta |access-date=2010-06-10 |archive-date=2010-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218091406/http://search.cpan.org/~jesse/perl-5.11.1/pod/perl5110delta.pod |url-status=dead }}</ref> ನ 'ಡ್ಯೂಯಲ್ ಲೈಫ್ಡ್' ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. === ಲಭ್ಯತೆ === ಪರ್ಲ್ ಒಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[GNU ಜನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್]] ಎರಡರಿಂದಲೂ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಹಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪದ್ದತಿಗಳಿಗೆ [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[Unix]] ಮತ್ತು [[Unix-like]]ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಹಲವು ನೂತನ (ಮತ್ತು ಹಲವು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ) ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆರು ವರದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲ Unix-ಲೈಕ್ [[ಸೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತ ]], [[POSIX]]-ಕಂಪ್ಲೈಂಟ್, ಅಥವಾ ಬೇರೆಯ-Unix-compatible ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಬಹುದು.<ref name="cpanports">{{cite web | url=http://www.cpan.org/ports/ | title=Perl Ports (Binary Distributions) | publisher=CPAN.org | author=Hietaniemi, Jarkko | year=1998}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವಿರಳವಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳಾಗಿ ಸೇರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. [[Mac OS Classic]]ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಶೇಷ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ, ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಕೊಂಡಿ Macಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="macperl">{{cite web | url=http://www.macperl.com/ | title=The MacPerl Pages | year=1997 | publisher=Prime Time Freeware}}</ref> ದಿ ''ಕ್ಯಾಮ್ಪ್ರಹೆನ್ಸಿವ್ ಪರ್ಲ್ ಅರ್ಕ್ಹಿವ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'' [http://www.cpan.org/ (ಸಮಗ್ರ ಸಕ್ರಿಯ ಪರ್ಲ್ ಜಾಲ) CPAN] ಸಹಾಯಕ ವೇದಿಕೆಯ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಲಿಂಕ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cpan.org/ports/ CPAN/ports]</ref> CPAN ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಪರ್ಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಕೋರ್ ಪರ್ಲ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ. ==== ವಿಂಡೋಸ್‌ ==== [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]]ನ ಬಳಕೆದಾರರು ಪರ್ಲ್ ನ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಜೋಡಿ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು Win32<ref>{{cite web | url=http://win32.perl.org/wiki/index.php?title=Win32_Distributions#Perl_Distributions | title=Win32 Distributions | publisher=Win32 Perl Wiki}}</ref> ಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಆಕ್ಟಿವ್ ಪರ್ಲ್]]. [[ಆಧಾರ ಸಂಕೇತ]]ದಿಂದ ಪರ್ಲ್ ನ ಸಂಕಲನದ ವಿಂಡೋಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯ, ಆದರೆ ಹಲವು ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾದ C ಕಂಪೈಲರ್ ಮತ್ತು ರಚನಾ ಪರಿಕರದ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ CPANನಿಂದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾಗಶಃ Cನಿಂದ; ಆಕ್ಟಿವ್ ಪರ್ಲ್ ಜೋಡಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಳಕೆದಾರರು, ಹೀಗಾಗಿ,[[ಆಕ್ಟಿವ್ ಸ್ಟೇಟ್]]ಸ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ನ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಒದಗುವ ರಿಪ್ಯಾಕೇಜ್ಡ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳು ಪೂರ್ವ ಸಂಕಲಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ [[PPM]] ಜೊತೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.ಈ ಸಂಗ್ರಹದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಲವು ದೀರ್ಘ-ಕಾಲಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಲೆದೋರಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.mail-archive.com/perl-qa@perl.org/msg05407.html | title=Activestate and Scalar-List-Utils | author=Golden, David | year=2006}}</ref><ref>{{cite web | url=http://use.perl.org/~Alias/journal/35219 | title=ActivePerl PPM repository design flaw goes critical | author=Kennedy, Adam | year=2007 | access-date=2010-06-10 | archive-date=2009-12-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091201013635/http://use.perl.org/~Alias/journal/35219 | url-status=dead }}</ref> [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್]],<ref> [http://strawberryperl.com/ ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ]</ref>(ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಹೊಸ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಗೆ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಆಧಾರದ ಹಂಚಿಕೆ. ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ, ಜನವರಿ 2008ರಿಂದ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕೋರಿಕೆಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್ ಇತರ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪರ್ಲ್ ನ ಹಂಚಿಕೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ XS ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ಸಂಕಲನವು ಸೇರಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರ ತನಕ, ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್ [http://perl.org ] ಡೌನ್ ಲೋಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. (ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ)ಸ್ಟ್ರಾಬೆರ್ರಿ ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಆಕ್ಟಿವ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೋಪ್-ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರ್ಲ್ ನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. win32.ಪರ್ಲ್.org<ref>[http://win32.perl.org/ win32.perl.org/]</ref> ಅನ್ನು [[ಆಡಂ ಕೆನ್ನೆಡಿ]] [[ದಿ ಪರ್ಲ್ ಫೌಂಡೆಶನ್]]ನ ಪರವಾಗಿ ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದು "ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್ ನ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ" ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಂತರಜಾಲ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ-ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ C ಕಂಪೈಲರ್ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ರಚನಾ ಪರಿಕರವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಂಡೋಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ CPAN ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ರೂಪದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ವನಿಲ್ಲಾ ಪರ್ಲ್ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://vanillaperl.com/ |title=ವನಿಲ್ಲಾ ಪರ್ಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2008-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228005424/http://vanillaperl.com/ |url-status=dead }}</ref> ದಿ [[ಸಿಗ್ವಿನ್]] ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯ ಪದರವು ವಿಂಡೋಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗ. ವಿಂಡೋಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ವಿನ್ ಒಂದು Unix-ಲೈಕ್ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಪರ್ಲ್ ಮತ್ತು cpan ಎರಡೂ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ರಿ-ಕಂಪೈಲ್ದ್ ಪ್ಯಾಕೆಜಸ್ ಆಗಿ ಸಿಗ್ವಿನ್ ಸೆಟಪ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಿಗ್ವಿನ್ [[gcc]]ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಕಲಿಸುವುದು ಕೂಡ ಸಾಧ್ಯ. == ಭಾಷೆಯ ರಚನಾ-ಕ್ರಮ == {{Manual|section|date=December 2008}} ಪರ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಠ [[ಹಲೋ ವರ್ಲ್ಡ್]] ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ: <source lang="perl "> print "Hello, world!\n"; </source> ಇದು 1}Hello,world! ಸರಣಿ [[ತಂತು]]ವನ್ನು [[ಮುದ್ರಣ]] ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು [[ಹೊಸವಾಕ್ಯ]], ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು <code>n</code> ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆಯು ಪ್ರೆಸೆಡಿಂಗ್ [[ಎಸ್ಕೇಪ್ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆ ]](ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಲಾಶ್) ಮೂಲಕ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿನ ಅಧಿಕೃತ ರೂಪವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಬ್ದಾಡಂಬರವಾಗಿದೆ: <source lang="perl "> !/usr/bin/perl print "Hello, world!\n"; </source> ಹ್ಯಾಷ್ ಮಾರ್ಕ್ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆ ಒಂದು[[ಟೀಕೆ]]ಯನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೋಡಿನ ಲೈನಿನ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಂಪೈಲರ್ ಇದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣವಿದೆ: ಇದು ಸಮಗ್ರ ವಿಷಯದ [[ಶೇಬ್ಯಾಂಗ್]]ಲೈನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು Unix-ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರ್ಲ್ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<code>ಪರ್ಲ್ </code> ಅನ್ನು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. (ಗಮನದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, [[ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು <code>.pl</code>[[ಎಕ್ಸ್ಟೆನ್ಶನ್]] ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಲ್ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು, <code>ಪರ್ಲ್ </code>ಶೇಬ್ಯಾಂಗ್ ಲೈನನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪದಾನ್ವಯದ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ;<ref name="perlrun">{{cite web | url=http://perldoc.perl.org/perlrun.html#DESCRIPTION | title=perlrun manpage}}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ, ಶೇಬ್ಯಾಂಗ್ ಲೈನ್ ಕಂಪೈಲರ್ನಿಂದ ಅಲಕ್ಷ್ಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಜವಲ್ಲ.) ಅಧಿಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೇ ವಾಕ್ಯ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ಫೈಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಏಕ ನಿರೂಪಣೆಗೆ, ಒಂದು ವಿಂಗಡಕ ಅನವಶ್ಯಕ, ಆದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ನ ಕನಿಷ್ಠ ರೂಪದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು-ಅಥವಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ಫೈಲಿನ ಅಂತಿಮ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದಲೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಅಧಿಕೃತ ರೂಪವು ಇದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದು ಅನವಶ್ಯಕವಾದರೂ ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಸುಲಭ: ಕೋಡನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ಫೈಲಿನ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೆಮಿಕಾಲನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸದೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. ಪರ್ಲ್ 5.10ರ ರೂಪವು ಒಂದು <code>ಸೆ</code> ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ನ್ಯೂಲೈನ್ ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆ ಅನ್ನು ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಲಗತ್ತಿಸುತ್ತದೆ, ಕನಿಷ್ಠ "ಹಲೋ ವರ್ಲ್ಡ್" ಪ್ರೋಗ್ರಾಮನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ: <source lang="perl "> use v5.10.0; # ಹೊಸ 5.10 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸೂಚನೆಗೆ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 'ಹಲೋ, ವರ್ಲ್ಡ್!' ಎಂದು ಹೇಳಿ. </source> === ಡಾಟಾ ಮಾದರಿಗಳು (ಅಂಕಿಅಂಶ ದತ್ತಾಂಶ ಮಾದರಿಗಳು) === ಪರ್ಲ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮೂಲ [[ಡಾಟಾ ಮಾದರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿರುವುದೆಂದರೆ (ಪರಿಮಾಣ) [[ಸ್ಕೆಲಾರ್]]ಸ್, (ಪದವ್ಯೂಹ)[[ಅರ್ರೆಯ್]]ಸ್, [[ಹ್ಯಾಷೆಸ್]], [[ಫೈಲ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್]]ಸ್ ಮತ್ತು [[ಸಬ್ರುಟೀನ್]]ಸ್ * [[ಸ್ಕೆಲಾರ್]] (ಪರಿಮಾಣ) ಒಂದು ಏಕ ಮೌಲ್ಯ; ಅದು ಒಂದು ಅಂಕಿ- ಸಂಖ್ಯೆ, ಒಂದು ಸರಣಿ [[ತಂತು]], ಅಥವಾ ಒಂದು [[ಉಲ್ಲೇಖ]]ವಾಗಿರಬಹುದು. * ಈ ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯು)ಅರ್ರೆಯ್ ಸ್ಕೆಲಾರ್ಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂಗ್ರಹ. * ಹ್ಯಾಷ್, ಅಥವಾ [[ಅಸೋಸಿಯೇಟಿವ್ ಅರ್ರೆಯ್]], ತಂತುಗಳಿಂದ ಸ್ಕೆಲಾರ್ ವರೆಗಿನ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ; ತಂತುಗಳನ್ನು ''ಕೀಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಸ್ಕೆಲಾರ್ಗಳನ್ನು ''ವಾಲ್ಯುಸ್ '' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್]] ಒಂದು ಕಡತಕ್ಕೆ ನಕ್ಷೆ, ಸಾಧನಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ನಳಿಕೆಗೆ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ; ಇದು ಓದಲು, ಬರೆಯಲು, ಅಥವಾ ಎರಡಕ್ಕೂ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * (ನಿರಂತರ ಬಳಸುವ ಮಾಮೂಲು ಕ್ರಮ) ಸಬ್ರುಟೀನ್ ಕೋಡ್ ನ ಒಂದು ತುಣುಕು ಇದರಿಂದ ಚರ್ಚೆ ಫಲಿಸಿ, ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಅದು (ದತ್ತಾಂಶ)ಡಾಟಾವನ್ನು ಮರಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವೇರಿಯಬಲ್ಗಳು (ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು)[[ಸಿಗಿಲ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಡಾಟಾ ಮಾದರಿಯ ಅಕ್ಸೆಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ), ಸಿಗಿಲ್ ಹೊಂದಿರದಿದ್ದ ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ಡಾಟಾ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. <table><td> <tr><td>'''ಸಿಗಿಲ್ ''' </td><td>''' ಉದಾಹರಣೆ ''' </td><td>'''ವರ್ಗ''' </td></tr><td> <tr><td>$</td><td>$foo</td><td>ಒಂದು ಸ್ಕೆಲಾರ್ </td></tr><td> <tr><td>@</td><td>@foo</td><td>ಒಂದು ಅರ್ರೆಯ್ (ವ್ಯೂಹಾ ರಚನೆ)</td></tr><td> <tr><td>%</td><td>%foo</td><td>ಒಂದು ಹ್ಯಾಷ್ </td></tr><td> <tr><td>ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ</td><td>FOO</td><td>ಒಂದು ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್</td></tr><td> <tr><td>&amp;</td><td>&amp;foo</td><td>ಒಂದು ಸಬ್ರುಟೀನ್ (ಕೆಲವು ಕಾನ್ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಐಚ್ಚಿಕ)</td></tr><td> <tr><td>*</td><td>*foo</td><td>ಒಂದು ಟೈಪ್ಗ್ಲೋಬ್ </td></tr><td> </td></td></td></td></td></td></td></td></table> [[ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್]]ಸ್ ಮತ್ತು (ಸ್ಥಿರ ಪದಗಳು) ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟ್ಗಳು ಅಪ್ಪರ್ ಕೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಢಿ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಿಗಿಲ್ ಗಳಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಂಜ್ಞೆಗಳಿಲ್ಲ. ಎರಡರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ವೆಶಾಲ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಫೈಲ್ ಹಾಂಡಲ್ ಗಳನ್ನು ಅದರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಸ್ಕೆಲಾರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಇದಲ್ಲದೇ ಬದಲಾಗಿ ಪದಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು [[ಡಾಮಿಯನ್ ಕಾನ್ವೆ]]ಯವರ ''ಪರ್ಲ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನುಕೂಲದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಪರ್ಲ್ 5.6 <code>ಮುಕ್ತ</code> ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊಸದು ಒಂದು ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು [[ಸ್ವಚೈತನ್ಯ]]ದಿಂದ ಸಿದ್ದಗೊಂಡು ಹೆಸರಿನತ್ತ ಫೈಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸದ ಫೈಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು ==== ಸರಣಿ ತಂತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಅಕ್ಷರಗಳು) ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಬೇಕು. ಒಂದು ಸರಣಿ ತಂತುವನ್ನು ಎರಡು ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದರೆ ಅದು ವೆರಿಯಬಲ್ಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಹೆಸರುಗಳು ತಂತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ತಂತುವಿನಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ '''ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸು''' ತ್ತದೆ) ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತುವನ್ನು ಒಂದು ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿದರೆ ಅದು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ $ಹೆಸರು "ಜಿಮ್" ಎಂದಿದ್ದರೆ ("ಮೈ ನೇಮ್ ಇಸ್ $ನೇಮ್") "ಮೈ ನೇಮ್ ಇಸ್ ಜಿಮ್", ಎಂದು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ('ಮೈ ನೇಮ್ ಇಸ್ $ನೇಮ್') ಎಂದಿದ್ದರೆ "ಮೈ ನೇಮ್ ಇಸ್ $ನೇಮ್" ಎಂದೇ ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ತಂತುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ಲಾಶ್ ದಂಡ ಅಥವಾ ಒಂಟಿ ಚಿನ್ಹೆಯಿಂದ ತಂತುವನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಬೇಕು. ಒಂಟಿ ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಲಾಶ್ ದಂಡ ಅಥವಾ ಎರಡು ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಯಿಂದ ತಂತುವನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಬೇಕು. ತಂತುಗಳನ್ನು q ಮತ್ತು qq ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಗಳಿಂದ ನಮೂದಿಸಬಹುದು-ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಹ. 'ದಿಸ್' ಎನ್ನುವುದು q(ದಿಸ್)ಗೆ ಸಮವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ "$ದಿಸ್" qq($ದಿಸ್)ಗೆ ಸಮವಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಲ್ಟಿಲೈನ್ ತಂತುಗಳನ್ನು'''ಹಿಯರ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್''' ಬಳಸಿ ವಿಷದಪಡಿಸಬಹುದು: <source lang="perl "> $multilined_string = <<EOF; ಇದು ನನ್ನ ಮಲ್ಟಿಲೈನ್ದ್ ತಂತು ಗಮನಿಸಿ ನಾನು "EOF" ಪದದ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. EOF </source> ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ (ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳು) ಉದ್ದರಣಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಂತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಬಳಕೆಯಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅವಲಂಬನೆಯ ಮೇಲೆಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಪರ್ಯಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತುಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಾಗ, ತಂತುವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲದ ಭಾಗಗಳ ಎಳೆದಾಟವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಂತುವಿನ ಅಮುಖ್ಯ ಭಾಗವು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ತಂತುವು 0 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ತಂತುಗಳು $n ಮತ್ತು $m ಗಳನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೇತ ಸಂಖ್ಯೆ '5'ನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ವೇರಿಯಬಲ್ಗಳ (ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು) ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದುದೆಂದರೆ, <code>+</code> ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂಖ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಳದ ನಿರ್ವಾಹಕ. ತಂತುವಿನ ಪೋಣಿಸುವಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾಲದ್ದು. <source lang="perl"> $n = '3 apples'; $m = '2 oranges'; print $n + $m; </source> ಭಿನ್ನರಾಶಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿ [[ಪೂರ್ಣಾಂಕ]]ವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ: <code>int</code>ಅಸಮಗ್ರ ಭಾಗವನ್ನು ತುಂಡರಿಸಿ, ಝೀರೋಗೆ ಸಮೀಪ ಪೂರ್ಣಾಂಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; <code>POSIX::ceil</code>ಮತ್ತು <code>POSIX::floor</code> ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಇವು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ತಂತುವಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ <code>printf "%f"</code>ಅಥವಾ <code>sprintf "%f"</code> ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಸಮಾನ,[[ಬ್ಯಾಂಕರ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಾಂಕ]]ವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲ್ ಒಂದು ಬೂಲಿಯನ್ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇದನ್ನು ನಿಯಮಾಧೀನ ವರದಿಗಳ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಎಲ್ಲ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೋಷಪೂರಿತವೆಂದು ಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: <source lang="perl "> $false = 0; # the number zero $false = 0.0; # the number zero as a float $false = 0b0; # the number zero in binary $false = 0x0; # the number zero in hexadecimal $false = '0'; # the string zero $false = ""; # the empty string $false = undef; # the return value from undef $false = 2-3+1 # computes to 0 which is converted to "0" so it is false </source> ಎಲ್ಲ ಇತರ ಮಾಪನವಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಿಜವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಕ್ರವಾದ ಸ್ವ-ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಅಕ್ಷರ ತಂತು "0 ಬಟ್ ಟ್ರೂ" ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ 0 ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬೂಲಿಯನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲದ ತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಂತುವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದೆ ಪರ್ಲ್ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಯ್ಯುವ ಈ ತಂತುವಿನ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ '0E0' ಅಥವಾ '0e0', ಇವುಗಳು ಚಿಹ್ನೆ 0 ಆಗಿ ಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ '0E0' ಅಕ್ಷರಶಃ ಸೊನ್ನೆಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಸೊನ್ನೆಗೇ ಮರಳುತ್ತದೆ. ಮಾಪನವಾದ ಬೂಲಿಯನ್ ನಿರೂಪಣೆಗಳೂ ಸಹ ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು. ದಾಖಲೆ ನೊಂದಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಯಾವ ''ನಿರ್ದಿಷ್ಟ'' ಮೌಲ್ಯವು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ವಾಪಸಾಗಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವು ಬೂಲಿಯನ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು 1ನ್ನು ಸರಿಯೆಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಶೂನ್ಯ-ತಂತು-ಸರಣಿಯನ್ನು ತಪ್ಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ''ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ '' ದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು (ವ್ಯತ್ಯಾಸ) ವೇರಿಯಬಲ್ ಗೆ ಯಾವುದಾದರು ಮೌಲ್ಯ ನಿಗಧಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ''ಲಕ್ಷಣ ನಿರೂಪಣೆ($false)'' ಪ್ರತಿ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿದೆ ''undef'' ನ ಹೊರತಾಗಿ. 1 ಅಥವಾ 0 ಎರಡರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಖಚಿತ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ: <source lang="perl "> my $real_result = $boolean_result ? 1.0 </source> ==== ಅರ್ರೆಯ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು ==== ಒಂದು [[ಅರ್ರೆಯ್ ಮೌಲ್ಯ]]ವು (ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿ)ಅದರ ಅಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಪ-ವಿರಾಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು, ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುತ್ತದೆ. (ಕಡೆಪಕ್ಷ ನಿರ್ವಹಣ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವೋ ಅಲ್ಲಿ) <source lang="perl "> @scores = (32, 45, 16, 5); </source> qw()ಉದ್ದರಣ-ತರಹದ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಂದು ತಂತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉದ್ದರಣ ಚಿನ್ಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ-ವಿರಾಮದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡದೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ಡಿಲಿಮಿಟರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಕೆಳಕೊಂಡ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿವೆ: <source lang="perl "> @names = ('Billy', 'Joe', 'Jim-Bob'); @names = qw(Billy Joe Jim-Bob); </source> ಛೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಒಂದು ತಂತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಒಂದು ತಂತುವಿನ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ಒಂದು ಡಿಲಿಮಿಟರ್ ತಂತು ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. <source lang="perl "> @scores = split(',', '32,45,16,5'); </source> ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಚೌಕಾಕಾರದ ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯಾ ಅಭಿಸೂಚಕದ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. (ಪರಿಮಾಣ) ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಸಿಗಿಲ್ (ಅಂಶ)ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಬ್ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್(ಅರ್ರೆಯ್ ಅಂಶ)ದ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಬಹುದು, ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸಂಖ್ಯಾ ಸೂಚಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆವರಣ ಚಿನ್ಹೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅರ್ರೆಯ್ ಸಿಗಿಲ್ ಅನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, $month[3] ಎಂದರೆ "ಮಾರ್ಚ್", ಮತ್ತು @month[4..6] ಎಂದರೆ ("ಏಪ್ರಿಲ್", "ಮೇ", "ಜೂನ್"). ====ಹ್ಯಾಷ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು ==== ಹ್ಯಾಷ್ (ಅಥವಾ [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಟಿವ್ ಅರ್ರೆಯ್]]) ಒಂದು ಕೀ/ಮೌಲ್ಯದ ಜೋಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಕೀಗಳು ಮೌಲ್ಯದಿಂದ<code>=></code>ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲ್ಪ-ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಬೇಯರ್ ವರ್ಡ್ಸ್). ಕೆಳಗಿನ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿವೆ: <source lang="perl "> %favorite = ('joe', "red", 'sam', "blue"); %favorite = (joe => 'red', sam => 'blue'); </source> ಹ್ಯಾಷೆನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ಕೀಯನ್ನು ಸುರುಳಿಯಾದ ಬ್ರೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <code>$</code>ಸಿಗಿಲ್ ಸಂಕಲಿತ ಅಂಶವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, $favorite{joe} equals 'red' ಒಂದು ಹ್ಯಾಷ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು: <source lang="perl "> $favorite{joe} = 'red'; $favorite{sam} = 'blue'; $favorite{oscar} = 'green'; </source> @ ಸಿಗಿಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಬಹುದು (ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು). ಉದಾಹರಣೆಗೆ @favorite{'joe', 'sam'} equals ('red', 'blue'). ====ಟೈಪ್ಗ್ಲೊಬ್ ಮೌಲ್ಯಗಳು ==== ಒಂದು ಟೈಪ್ಗ್ಲೊಬ್ ಮೌಲ್ಯವು ಸಾಂಖ್ಯೇತಿಕ ಕೋಷ್ಟಕದ ನಮೂದು. ಟೈಪ್ಗ್ಲೊಬ್ಗಳ ಮುಖ್ಯ ಬಳಕೆಯೆಂದರೆ ಸಾಂಖ್ಯೇತಿಕ ಕೋಷ್ಟಕದ ಪರ್ಯಾಯ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ <source lang="perl "> *PI = \3.141592653; # creating constant scalar $PI *this = *that; # creating aliases for all data types 'this' to all data types 'that' </source> ====(ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯ)ಅರ್ರೆಯ್ ಕಾರ್ಯಗಳು ==== ಒಂದು ಅರ್ರೆಯ್ಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಕೆಲಾರ್ ಇರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅರ್ರೆಯ ಮಾಪನದಿಂದ ಅಥವಾ <code>$# </code>ಸಿಗಿಲ್ ನ ಸಹಾಯದಿಂದಲಾದರೂ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಉತ್ತರ-ಭಾಗವು ಅರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂತಿಮ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಂಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಕೆಲಾರ್(@ಅರ್ರೆಯ್) ಮತ್ತು ($#ಅರ್ರೆಯ್ + 1)ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಸಮನಾಗಿದೆ. ====ಹ್ಯಾಷ್ ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ==== ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹ್ಯಾಶಸ್ ಮೇಲೆಯೇ ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ''ಕೀಸ್'' ಕಾರ್ಯವು ಒಂದು ಹ್ಯಾಷ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕೀಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ''ಮೌಲ್ಯಗಳ'' ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಹ್ಯಾಷ್ ನ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಆದರೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <source lang="perl "> # Every call to each returns the next key/value pair. # All values will be eventually returned, but their order # cannot be predicted. while (($name, $address) = each %addressbook) { print "$name lives at $address\n"; } # Similar to the above, but sorted alphabetically foreach my $next_name (sort keys %addressbook) { print "$next_name lives at $addressbook{$next_name}\n"; } </source> === (ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಚನಾ-ಕ್ರಮ) -ನಿಯಂತ್ರಣದ ರಚನಾಕ್ರಮ === {{Main|Perl control structures}} ಪರ್ಲ್ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಚನಾ-ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಬ್ಲಾಕ್-ನಿರ್ಧಾರಿತ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಚನಾ-ಕ್ರಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇದು C, [[ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ಜಾವಾ]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರೆಸಸ್ಗಳು ಕಂಟ್ರೋಲ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ಗಳನ್ನೂ ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ: ''label'' while ( ''cond'' ) {... } ''label'' while ( ''cond'' ) {... } continue {... } ''label'' for ( ''init-expr'' ; ''cond-expr'' ; ''incr-expr'' ) {... } ''label'' foreach ''var'' ( ''list'' ) {... } ''label'' foreach ''var'' ( ''list'' ) {... } continue {... } if ( ''cond'' ) {... } if ( ''cond'' ) {... } else {... } if ( ''cond'' ) {... } elsif ( ''cond'' ) {... } else {... } ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ, ನಿರೂಪಣೆಯ ಪರಿವರ್ತಕರು ಒಂದು ಅತಿ-ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಾಕ್ಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ: ''statement'' if ''cond'' ; ''statement'' unless ''cond'' ; ''statement'' while ''cond'' ; ''statement'' until ''cond'' ; ''statement'' foreach ''list'' ; [[ಶಾರ್ಟ್-ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕ]]ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಹರಿವಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಣಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''expr'' and ''expr'' ''expr'' &amp;&amp; ''expr'' ''expr'' or ''expr'' ''expr'' <nowiki>||</nowiki> ''expr'' ("ಅಂಡ್" ಮತ್ತು "ಆರ್" ನಿರ್ವಾಹಕವು &amp;&amp; ಮತ್ತು <nowiki>||</nowiki> ಗೆ ಸಮಾನರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ಆದ್ಯತೆ]] ಹೊಂದಿವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಡಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.) ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕೀವರ್ಡ್ಸ್ ಹರಿವು <code>ನೆಕ್ಸ್ಟ್</code> ( C ನ <code>ಕಂಟಿನ್ಯೂ</code>ಗೆ ತಾಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.), <code>ಲಾಸ್ಟ್</code> ( C ನ <code>ಬ್ರೇಕ್</code>ಗೆ ತಾಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ), <code>ರಿಟರ್ನ್</code>, ಮತ್ತು<code>ರೆಡೋ</code> ನಿರೂಪಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಾರ್ಟ್-ಸರ್ಕ್ಯುಟ್ ನಿರ್ವಾಹಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಪರ್ಲ್ ಎರಡು ಸೂಚ್ಯವಾದ ಆದೇಶಗಳ ಸರಣಿಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ''results'' = grep {... } ''list'' ''results'' = grep ''expr'', ''list'' ''results'' = map {... } ''list'' ''results'' = map ''expr'', ''list'' <code>ಗ್ರೆಪ್ </code> ''ಲಿಸ್ಟ್'' ನ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ನಿಜವೆಂದು ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<code>ನಕ್ಷೆ</code>ಯು ಕಂಟ್ರೋಲ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅಥವಾ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ''ಲಿಸ್ಟ್'' ನ ಪ್ರತಿ ಅಂಶದಲ್ಲೂ ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅದರಿಂದ ದೊರೆತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಒಂದು ಸರಳ [[ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್]] ಶೈಲಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. 5.10.0ರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ತನಕವೂ, ಪರ್ಲ್ 5ರಲ್ಲಿ [[ನಿರೂಪಣಾ ವಿನಿಮಯ]] ಇರಲಿಲ್ಲ. 5.10.0ರ ನಂತರ, ವಿವಿಧ ನಿರೂಪಣಾ ವಿಭಾಗಗಳು <code>ಗಿವೆನ್</code> /<code>ವೆನ್</code> ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ರೂಪ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: v5.10; #ನ ಬಳಕೆಯು ಹೊಸ 5.10 ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು. given ( ''expr'' ) { when ( ''cond'' ) {... } default {... } } ಪದಜೋಡನೆಯ ನಿಯಮಾನ್ವಯ, ಈ ರಚನಾ-ಕ್ರಮವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[ನಿರೂಪಣಾ ವಿನಿಮಯ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದುದೆಂದರೆ ಸ್ವಿಚ್/ಕೇಸ್ ರಚನಾ-ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಗಿವೆನ್/ವೆನ್ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಭಾಗದ ನಂತರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿರುಕು ಉಂಟಾದಾಗ, ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಖಚಿತತೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯು (ವಿನಿಮಯ)ಸ್ವಿಚ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.10 ಬಳಸದವರಿಗಾಗಿ, ಪರ್ಲ್ ದಾಖಲೆ-ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಒಂದು ಅರ್ಧ-ಡಜನ್ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿವರಣೆಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ರಚನಾ-ಕ್ರಮಗಳ ಬಳಸಿ ಸಮಾನ ಪರಿಣಾಮ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಒಂದು [http://search.cpan.org/perldoc/Switch ಸ್ವಿಚ್] ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸಹ ಇದೆ, ಇದು ಮುಂಬರುವ ಪರ್ಲ್ 6ರ ಮರು-ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಸೋರ್ಸ್ ಫಿಲ್ಟರ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಇದರ ಬಳಕೆಗೆ ಹಲವೆಡೆ ಅನಧಿಕೃತ ವಿರೋಧವಿದೆ.<ref> [http://www.perlmonks.org/?node_id=496084 ಸ್ವಿಚ್ ಗಳ ಬಳಕೆ]</ref> ಪರ್ಲ್ ಒಂದು <code>ಗೊಟೊ ಲೇಬಲ್</code> ನಿರೂಪಣೆ ಹೊಂದಿದೆ; ಆದರೆ ಇದರ ಬಳಕೆ ವಿರಳ.. ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಒಂದು <code>ಗೊಟೊ</code> ಪರ್ಲ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರಕುವಂತೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಿಚಲನೆಯ ವಿಸ್ತಾರ ಅದನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು <code>ಗೊಟೊ &amp;ಸಬ್ </code>ನಿರೂಪಣೆ ಕೂಡ ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು [[ಟೈಲ್ ಕಾಲ್]] ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಬ್ರುಟೀನ್ನನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉಪನಿಯಮ <code>''ಸಬ್'' </code>ಅನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಕಾಲರ್ [[ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣ]]ಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಪರ್ಲ್ ಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.( ಏಕೆಂದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ); ಅಗಾಧ ಪುನರಾವರ್ತನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಟೈಲ್ ಕಾಲಿಂಗ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಖರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಕೋಪ್/ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣದ ಸ್ಥಾನದ ತಂಡದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. === ಸಬ್ರುಟಿನ್ಸ್ (ಮಾಮೂಲು ಕ್ರಮಗಳು) === [[ಸಬ್ರುಟಿನ್]]ಗಳನ್ನು <code>ಸಬ್</code> ಮುಖ್ಯ ಪದದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಕಾಂಪೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿನಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮ) ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ವಿಷಯವಾದ ಸಬ್ರುಟೀನ್ನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸದಿದ್ದರೆ, ನಿರ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಹೆಸರಿನ ನಂತರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಮುಂಚಿತ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಕೇತ '''&amp;''' ವನ್ನಾಗಲಿ ಹೊಂದುವ ಅವಶ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ'''&amp;''' ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮಗ ಳು)ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕ್ಷೇಪ ಚಿಹ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ '''&amp;''' ಸಂಕೇತದ ಬಳಕೆ ಮೂಲರೂಪವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆ. <source lang="perl "> # Calling a subroutine # Parentheses are required here if the subroutine is defined later in the code foo(); &amp;foo; # (this also works, but has other consequences regarding arguments passed to the subroutine) # Defining a subroutine sub foo {... } foo; # Here parentheses are not required </source> ಸಬ್ರುಟೀನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚರ್ಚೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಸ್ಕೆಲಾರ್ಸ್, ಲಿಸ್ಟ್ಸ್, ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಷೆಸ್ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದು. <source lang="perl "> foo $x, @y, %z; </source> ಒಂದು ಸಬ್ರುಟೀನಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಬಾರದು; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು. ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಬ್ರುಟೀನಿನ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಅರ್ರೆಯ್ಗಳು ಅವುಗಳ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ; ಹ್ಯಾಷ್ ಗಳು ಒಂದು ಕೀ/ಮೌಲ್ಯದ ಜೋಡಿಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ; ಇದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಮವಾದ ಸ್ಕೆಲಾರ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ರವಾನೆಯಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ರವಾನೆಯಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಅರ್ರೆಯ್ <code>@_</code> ಆಗಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ. <code>@_</code>ಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಚರ್ಚೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ; <code>@_</code> ಸಂಕೇತದ ಅಂಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಚರ್ಚೆಯೂ ಸಹ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. <code>@_ </code>ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಪಲೇಖವಾಗಿ ಅದರ ರೂಢಿಗತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಬಹುದು. <source lang="perl "> 1.0 </source> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕೋಡನ್ನು ಓದಲು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು,ಇದರಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಉಲ್ಲೇಖ ಮೀರಿದ]] ಶಬ್ದಾರ್ಥ-ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾಗಬಹುದು. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ<code> @_</code> ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒಂದು ಹೆಸರುಳ್ಳ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು. <source lang="perl "> my ($x, $y, $z) = @_; </source> ಇದು ಸ್ಮೃತಿವರ್ಧಕ ಲಕ್ಷಣದ ಹೆಸರುಗಳ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ [[ಮೌಲ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖ]]ದ ಶಬ್ದಾರ್ಥ-ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. <code>ಮೈ</code> ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಿಪದವು ಅನುಗತವಾಗಿ ಬರುವ(ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು) ವೆರಯಾಬಲ್ಗಳು ಕೋಶಾರ್ಥದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಷಾವಿಶಿಷ್ಟ <code>@_</code> ಸಂಕೇತವನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ದೂರದ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಬ್ರುಟೀನ್ ಒಂದೇ ಒಂದು ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ <code>ಸ್ವ</code>ಚರ್ಚೆಯ ವಸ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. <source lang="perl"> my $x = shift; </source> ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗಳು<code>@_</code> ಸಂಕೇತವನ್ನು ಒಂದು ಹ್ಯಾಷ್ ಗೆ ಹೆಸರಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಉತ್ತೇಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಬಹುದು; ಇದನ್ನು ''ಪರ್ಲ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟ್ಟಿಸೆಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾವದೇ(ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು) ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗಳು ಮೂರರ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.<ref> ಡಾಮಿಯನ್ ಕಾನ್ವೆ, ''[http://www.oreilly.com/catalog/perlbp/chapter/ch09.pdf ಪರ್ಲ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸಸ್]'', ಪುಟ.182</ref> <source lang="perl"> sub function1 { my %args = @_; print "'x' argument was '$args{x}'\n"; } function1( x => 23 ); </source> ಸಬ್ರುಟೀನ್ಗಳು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದುರಿಗಸಬಹುದು. <source lang="perl"> return 42, $x, @y, %z; </source> ಸಬ್ರುಟೀನ್ <code>ಹಿಂತಿರುಗಿದ</code> ಆಧಾರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಗಮನ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಮಾಪನಗೊಂಡ ಅಂತಿಮ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸಬ್ರುಟೀನ್ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಪಸಾದ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ರೆಯ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಷ್ ಗಳು ಸ್ಕೆಲಾರ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು, ಚರ್ಚೆಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಸಬ್ರುಟಿನಿನ ಕಾಲಿಂಗ್ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಇದು ಅಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. <source lang="perl "> sub list { (4, 5, 6) } sub array { @x = (4, 5, 6); @x } $x = list; # returns 6 - last element of list $x = array; # returns 3 - number of elements in list @x = list; # returns (4, 5, 6) @x = array; # returns (4, 5, 6) </source> ಒಂದು ಸಬ್ರುಟೀನ್ ಅದರ ಕಾಲಿಂಗ್ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು <code>ವಾಂಟ್ಅರ್ರೆಯ್</code>ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು. <source lang="perl"> sub either { return wantarray ? (1, 2) : 'Oranges'; } $x = either; # returns "Oranges" @x = either; # returns (1, 2) </source> === ಕ್ರಮಬದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆಗಳು === ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆಯು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಾಕ್ಯರಚನೆ, [[ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ನಿರೂಪಣೆ]] (RE, ಅಥವಾ ರೆಗೆಕ್ಷೆಸ್ )ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿಷಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದರ ವಿವರಣೆಯು ತಂತುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಒಂದು ಎಂಜಿನ್ ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರಮಬದ್ಧ-ನಿರೂಪಣೆಯ ಇಂಜಿನ್ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸಂಗ್ರಹಣಾ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಾಕಿಂಗ್]] ಗಣನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.ಅದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಂತುವಿನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ಸರಳ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣ ಇಂಜಿನ್[[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಪೆನ್ಸೆರ್]] ಬರೆದ ರೆಗೆಕ್ಸ್ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣಾ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಯುನಿಕ್ಸ್ ವರ್ಶನ್ 8ರ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರ್ಲ್ ನ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಅದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಲವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗಳು ಈಗ [[ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಹೊಂದುವ ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣೆ]] ಗಳನ್ನು[[POSIX]] ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[PHP]], [[Ruby]], [[Java]], ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ನ [[.NET Framework]]<ref> ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪ್.,".NET ಫ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್ ರೆಗುಲರ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಶನ್ಸ್", ''.NET ಫ್ರೇಮ್ ವರ್ಕ್ ಡೆವೆಲೋಪರ್'ಸ್ ಗೈಡ್'',[http://msdn2.microsoft.com/en-us/library/hs600312(VS.71).aspx ]</ref>, ಮತ್ತು ದಿ Apache [[HTTP ಸರ್ವರ್]]. ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣೆಯ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯು ಅದರ ಹಿನ್ನಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಹಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣಾ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಗ್ಲೋಬ್ಸ್]] ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯೂ (ಪಠ್ಯ)ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.{{Fact|date=June 2007}} ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಜೋಡಿಯ ಮೇರೆ ನಿರ್ಧಾರಿತ ವಿಶೇಷ ಮುದ್ರೆ, ಸಹಾಯಕ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಾರದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದವರೆಗೂ, ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತತೆಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಎಂದೂ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ವಿರಾಮ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ==== ಬಳಕೆಗಳು(ಉಪಯೋಗಳು) ==== <code>m//</code>(ಹೊಂದಾಣಿಕೆ) ಕ್ರಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ದ-ನಿರೂಪಣಾ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ( ಇವುಗಳು ವಾರೆದಂಡಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳಂತೆ, ಆಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ<code>m</code> ಅನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಗೋಸ್ಕರ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಮುಂಬರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ <code>m </code>ನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಇದ್ದರೆ, ಇತರ ಡಿಲಿಮಿಟರ್ ಗಳನ್ನು ವಾರೆದಂಡಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಸರಳ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ <source lang="perl"> $x =~ /abc/; </source> evaluates to true [[if and only if]] the string <code>$x</code> matches the regular expression <code>abc</code>. ಮಾಪನ ನಿಜವೆಂದು[[ಏಕರೂಪವಾಗಿ]] ತಂತು <code>$x </code>ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿರೂಪಣೆ <code>abc</code>ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. <code>s///</code>(ಪರ್ಯಾಯ) ಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನೆಯು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹುಡುಕುವ-ಮತ್ತು-ಬದಲಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸುತ್ತದೆ: <source lang="perl"> $x =~ s/abc/aBc/; # upcase the b </source> ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯ ಉಪಯೋಗವೆಂದರೆ <code>ಬೇರ್ಪಟ್ಟ</code> ಕ್ರಿಯೆಯ ಡಿಲಿಮಿಟರ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸುವುದು: <source lang="perl "> @words = split /,/, $line; </source> <code>ಬೇರ್ಪಟ್ಟ</code> ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ತಂತುವಿನ ಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣಾ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಲ್ಪವಿರಾಮದಿಂದ-ಬೇರೆಯಾದ ಭಾಗಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ<code> @words</code> ಅರ್ರೆಯ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ವಾಕ್ಯ ರಚನೆ ==== ===== ಪರಿವರ್ತಕಗಳು ===== ಪರ್ಲ್ ನ ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ''ಪರಿವರ್ತಕ '' ಗಳೆಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇವುಗಳು ಏಕ-ಅಕ್ಷರದ ಅಂತ್ಯ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು ಇವು ನಿರೂಪಣೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ: <source lang="perl "> $x =~ /abc/i; # case-insensitive pattern match $x =~ s/abc/aBc/g; # global search and replace </source> ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತತೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರಿದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. <code>/x </code>ಪರಿವರ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ಸ್ ಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪುಟವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಮರ್ಸ್ ಗೆ ಖಾಲಿ ಜಾಗ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ''ಒಳಗೆ'' ಇರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ: <source lang="perl "> $x =~ / a # match 'a' . # followed by any character c # then followed by the 'c'character /x; </source> ===== ಸೆರೆ ಹಿಡಿಯುವುದು ===== ನಿಯಮಿತ ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆ ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಬಹುದು; ಒಂದು ಸರಣಿ ತಂತುವನ್ನು ಹೋಲುವ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಭಾಗಗಳು ಇಲ್ಲಿ ''ಸೆರೆಯಾಗುತ್ತವೆ.'' ಸೆರೆಹಿಡಿದ ತಂತುಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯಗಳು<code> $1, $2, $3,...</code>, ಅಲ್ಲದೇ ಸೆರೆಯಾದ ತಂತುಗಳ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <source lang="perl"> $x =~ /a(.)c/; # capture the character between 'a' and 'c' </source> ಸೆರೆಹಿಡಿದ ತಂತುಗಳು <code>$1, $2, $3,... </code> ಗಳನ್ನು ನಂತರದ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಪರ್ಲ್ ನ ಕ್ರಮಬದ್ದ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಒಳಸೇರಿದ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡಿದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ <code>/e</code> ಪರಿವರ್ತಕದ ಸಹಾಯವೂವ ಇರುತ್ತದೆ: <source lang="perl"> $x = "Oranges"; $x =~ s/(ge)/uc($1)/e; # OranGEs $x.= $1; # append $x with the contents of the match in the previous statement: OranGEsge </source> == ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್ ಗಳು == ಪರ್ಲ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೆರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪಠ್ಯ-ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯವು [[SQL]] ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ; ಅರ್ರೆಯ್ಸ್, ಹ್ಯಾಷ್ ಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸ್ಮರಣಾ(ಮೆಮೊರಿ) ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಾಪಸಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಮುಂಚಿನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ (ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು)ಇಂಟರ್ಫೇಸಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅವಲಂಬಿತ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮರುಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿದ್ದಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಇದು <code>ಪರ್ಲ್ </code>ಅನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಒಂದೇ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಪರ್ಲ್ 5ರಲ್ಲಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ಇಂಟರ್ಫೇಸಸ್ ಗಳನ್ನು [[ಪರ್ಲ್ DBI]] ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿವೆ. DBI (Database Interface) ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಒಂದು ಏಕೈಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಇಂಟರ್ಫೆಸ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಲ್ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ DBD (Database Driver) ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಸುಮಾರು 50 ವಿವಿಧ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸಂಕಲನದ ವಿವರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಹಲವು [[ANSI]] [[SQL]] ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ DBD ಚಾಲಕಗಳಿವೆ. DBI ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[mod ಪರ್ಲ್]]<ref>{{cite web | last = Bekman | first = Stas | title = Efficient Work with Databases under mod_perl | url = http://perl.apache.org/docs/1.0/guide/performance.html#Efficient_Work_with_Databases_under_mod_perl | accessdate = 2007-09-01 }}</ref>, ಅಧಿಕ-ಗಾತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು[[ಸ್ಲಾಶ್ ಡಾಟ್ ಎಫೆಕ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸ್ಪೈಕ್ ಗಳ ಹೊರೆ ವಿಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ. == ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ == ''ದಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಬೆಂಚ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಗೇಮ್'' <ref>{{Cite web |url=http://shootout.alioth.debian.org/u32/benchmark.php?test=all&lang=all&d=data&v8=on&lua=on&python=on&php=on&perl=on&ruby=on&calc=calculate |title=ಬಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್ ಸಾರಾಂಶ {{!}} ದಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಗೇಮ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706015909/http://shootout.alioth.debian.org/u32/benchmark.php?test=all&lang=all&d=data&v8=on&lua=on&python=on&php=on&perl=on&ruby=on&calc=calculate |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅನ್ವಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರೂಪಿತ ಪರ್ಲ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿ-ಬಳಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಚಲನಾ ಪರಿಣಾಮದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಸಂಕಲಿತ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾನ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳಿಗಿಂತ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಮೂಲವನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[YAPC::Europe 2005]] ಸಮಾಲೋಚನಾ ವಿವರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಲೇಖನ ಏ ಟೈಮ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ, ಜೀನ್-ಲುಯಿಸ್ ಲೆರೋಯ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ ಅವರ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಚಲನೆಗೆ ಅವರು ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಪರ್ಲ್ ವಿವರಕನು ತಾನು ಅತಿ-ವಿಸ್ತಾರದ ದಾರಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದರಲ್ಲೇ ಕಳೆದನು.<ref>{{cite web | url=http://www.perl.com/pub/a/2005/12/21/a_timely_start.html | title=A Timely Start | author=Leroy, Jean-Louis | date=2005-12-01 | publisher=Perl.com }}</ref> ಜಾವಾ, ಪೈಥಾನ್, ಮತ್ತು ರುಬಿ ಗಳಂತೆ, ಪರ್ಲ್ ಪೂರ್ವ-ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://search.cpan.org/~nwclark/perl-5.8.8/ext/B/B/Bytecode.pm#KNOWN_BUGS | title=B::Bytecode Perl compiler's bytecode backend | author=Beattie, Malcolm and Enache Adrian | year=2003 | publisher=search.cpan.org | access-date=2010-06-10 | archive-date=2010-02-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100220075707/http://search.cpan.org/~nwclark/perl-5.8.8/ext/B/B/Bytecode.pm#KNOWN_BUGS | url-status=dead }}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ತೆರುತ್ತಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಚಲನಾ ಘಟ್ಟವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘವಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ [[ವಜಾಗೊಂಡ]] ಶುರುವಿನ ಸಮಯ ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೆಂಚ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಓರೆಯಾಗಿರಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಸಮಯವನ್ನೂ ಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮೊದಲ ಸಾಧನವೇ ಅಪಾಚೆ'ಸ್ [[mod ಪರ್ಲ್]], ಇದು ಸಣ್ಣ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ: [[CGI]] [[ವೆಬ್]] ಅಭಿವೃದ್ದಿ. ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ [[ISAPI]] ಮೂಲಕ [[Activeಪರ್ಲ್ ]], ಸಮಾನ-ಸಮರ್ಥ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪರ್ಲ್ ಸಂಕೇತವು ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಂಕಲನವಾದೊಡನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಕಲನ ಭಾಷೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ C or C++ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಖ್ಯೇತಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವದಿಲ್ಲ. ಈ ತರಹದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ[[ಬೈಟ್ ಕೋಡ್]] ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ, ಮಾಹಿತಿ-ಗಣನೆ ಸ್ಮೃತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಮಾದರಿ ಪರಿಶೀಲನೆ. === ಪ್ರಯೋಜನಗಳು(ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಸ್ತಗೊಳಿಸುವುದು) === ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತದ ತರಹ, ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು [[ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್ಗಳು]] ಮತ್ತು[[ರೇಖಾ ನಕ್ಷೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಓದಲು ಯೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮದ ನಂತರ [[ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಬಹುದು]]. ಪರ್ಲ್ ನ ವಿವರಣಾ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಪರ್ಲ್ ನ ಅತ್ಯಂತ-ಸಮರ್ಥ ಬರವಣಿಗೆಯು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಒಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ-ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅದನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಾದ [[C]] ಅಥವಾ [[ಸಂಯೋಜಕ]] ದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಸರಳ ಇನ್ಲೈನ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ-ಸಂಕೀರ್ಣ-ಆದರೂ-ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ[[XS]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>http://search.cpan.org/perldoc/Inline/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಿಕೋಲಾಸ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಒಬ್ಬ ಪರ್ಲ್ ಕೋರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದಾತ, ಪರ್ಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ರಾಜಿ-ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ''ಪರ್ಲ್ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಧಾನಗೊಂಡಾಗ'' ಕೆಲವು ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅವರು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ccl4.org/~nick/P/Fast_Enough/ |title=ಯಾವಾಗ ಪರ್ಲ್ ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ |access-date=2010-06-10 |archive-date=2006-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060808193326/http://www.ccl4.org/~nick/P/Fast_Enough/ |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ವಿಪರೀತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ ನಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಅನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಗಣಿತದ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ, ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆಗಿಂತ, ಅಥವಾ ಅನುಕೂಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವಗಳಿಗಿಂತ ವಿವರಕನ ಕೆಲಸದ ರೀತಿಯು ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯವಿದೆ.{{Fact|date=July 2007}} == ಭವಿಷ್ಯ == {{Main|Perl 6}} ಕಳೆದ 2000ರ [[ಪರ್ಲ್ ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಜೋನ್[[ಒರ್ವಾಂಟ್]] ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಹೊಸ ಭಾಷೆಯ ಉಪಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದರು.<ref> [http://www.nntp.perl.org/group/perl.perl6.meta/424 ಲಾರಿಯವರ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ]. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇದು ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಲ್ 6 ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಭಾಷಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಪರ್ಲ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಇಲ್ಲಿ 300 ಹೆಚ್ಚು [[RFCಗಳನ್ನು]] ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ: ಪರ್ಲ್6 ಮತ್ತು ಪರ್ಲ್5 ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷಾ ನಿಯಮವಾದರೂ, ಒಂದು ಸಮಾನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ಲಾರಿ ವಾಲ್]] ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು RFCಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲೇ ಕಳೆದರು. ಅದನ್ನು ಪರ್ಲ್ 6ಗೆ ಒಂದು ಸರಿಹೊಂದುವ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರ್ಲ್ 6ರಿನ ತಮ್ಮ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು "ಅಪೋಕ್ಯಾಲ್ಯ್ಪ್ಸೆಸ್" ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು, ಅವುಗಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಗುರುತಿಗೆ ''[[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್ ]]'' (ದಿ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಬುಕ್")ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪರ್ಲ್ 6ರಿನ ನಮೂನೆಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿ ಸಿನೋಪ್ಸಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಅಡಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಅಪೋಕ್ಯಾಲ್ಯ್ಪ್ಸೆಸ್ ಗಳ ಗುರುತಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲ್ 6ರಲ್ಲಿ ಸಂಗತವಾಗುವ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಮುಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಬ್ರಾಡ್ಲೆ M. ಕುಹ್ನ್]]ರ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಲಾರಿ ವಾಲ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, [[ಜಾವಾ ವರ್ಚುಯಲ್ ಮೆಷಿನ್]] ಅನ್ನು ಪರ್ಲ್ ನ ಚಲನಾ ಅವಧಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite paper | last = Kuhn | first = Bradley | authorlink = Bradley M. Kuhn | title = Considerations on Porting Perl to the Java Virtual Machine | publisher = University of Cincinnati | date = January 2001 | url = http://www.ebb.org/bkuhn/writings/technical/thesis/ | accessdate = 2008-06-28}}</ref> ಕುಹ್ನ್ ರ ಪ್ರಮೇಯವು ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೇ 2001ರಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 6 [[ಪ್ಯಾರೆಟ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಅನೇರ ಭಾಷಾ [[ವೆರ್ಚುವಲ್ ಮೆಷಿನ್]]ನಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರರ್ಥ ಪ್ಯಾರೆಟ್ ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು[[CPAN]]ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರುಕಳಿಕೆಯ-ಭಾಷಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, [[ಆಡ್ರೆಯ್ ಟಾಂಗ್]] [[ಪಗ್ಸ್]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಇದು [[ಹಸ್ಕೆಲ್]] ನಲ್ಲಿನ ಪರ್ಲ್ 6ರ ಕಾರ್ಯರೂಪ. ಇದು ಒಂದು ಪರ್ಲ್ 6 ಭಾಷೆಗೆ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರೆಸಿ( ವಾಸ್ತವದ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ) ಭಾಷಾ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಿಗೆ ಹೊಸದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಪಗ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾಸಕ್ತ ಪರ್ಲ್/ಹಸ್ಕೆಲ್ ಅಡ್ಡ- ಪ್ರತಿರೂಪದ -ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು ಇದು[[ಫ್ರೀನೋಡ್]] #ಪರ್ಲ್6 irc ವಾಹಿನಿಯ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಪರ್ಲ್ 6 ಭಾಷೆಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈಗ ಹಸ್ಕೆಲ್ ಗೆ ಸಮಾನ ರೂಪ ತೋರುತ್ತಿವೆ. 2009ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ 6 ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಕುಡೋ ಪರ್ಲ್ 6ರ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದೆ, ಈ ಕಾರ್ಯರೂಪವು ಪ್ಯಾರೆಟ್ ವೆರ್ಚುವಲ್ ಮಷಿನ್ ಗೂ ಮಿಗಿಲೆನ್ನುವಂತೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರ್ಯರೂಪ, ಮಿಲ್ಡ್ಯೂ, ಕೂಡ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರ್ಲ್ 5ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಪರ್ಲ್ 5.10ನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪರ್ಲ್ 6ರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. == ಪರ್ಲ್ ಸಮುದಾಯ == ಪರ್ಲ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯವು ಸ್ವತಃ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಬೆಳೆದಿದೆ. [[ಯುಸ್ ನೆಟ್]] ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪರ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ ನ ಸಮುದಾಯವು ಅಂತರಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ರೂಪಿತವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ವೆಬ್ ನ ಪ್ರವೇಶವೂ ಸೇರಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ಸುತ್ತುವರಿದ ಸಮುದಾಯವು, ನಿಜವಾಗಿ, ಲಾರಿ ವಾಲ್ ರ ಮೊದಲ "ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನಿಯನ್" ಚರ್ಚೆ ಎನಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.wall.org/~larry/keynote/keynote.html | title=Perl Culture (AKA the first State of the Onion) | first=Larry | last=Wall | authorlink=Larry Wall | date=1997-08-20 | access-date=2010-06-10 | archive-date=2004-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20040805131554/http://www.wall.org/~larry/keynote/keynote.html | url-status=dead }}</ref> === ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನಿಯನ್ === ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಆನಿಯನ್ ಎಂಬುದು ಲಾರಿ ವಾಲ್ ರ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಪ್ರಧಾನ]]-ಶೈಲಿಯ ಸಾರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಲ್ ನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮುದಾಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಂಜನೀಯಭಾಷೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪರ್ಲ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ವ್ಯಾಪಕ ಹಾಕರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ವಾಲ್ ರ ಭಾಷಾದ್ಯಾಯನದ ಹಿನ್ನಲೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅವರ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ,ಮತ್ತು ಸಾಂಧರ್ಬಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಪರ್ಲ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳು === ಪರ್ಲ್ ನ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವುಗಳೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ. ==== JAPHಗಳು ==== ಇಮೇಲ್, ಯುಸ್ ನೆಟ್, ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ-ಫಲಕದ ಅಂಚೆಗಳು " [["ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಲ್ ಹಾಕರ್]]"(JAPH) ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮ್ಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು [[ರಾನ್ಡಲ್ L. ಸ್ಚ್ವರ್ತ್ಜ್]] ಆರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರು ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ ಪರ್ಲ್ ತರಬೇತುದಾರರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು.<ref>{{cite newsgroup | author = [[Randal L. Schwartz]] | title = Who is Just another Perl hacker? | id = m1hfpvh2jq.fsf@halfdome.holdit.com | newsgroup = comp.lang.perl.misc | date = 1999-05-02 | url = http://groups.google.com/groups?selm=m1hfpvh2jq.fsf@halfdome.holdit.com | accessdate = 2007-11-12 }}</ref> ಪರ್ಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ, ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ಮರ್ ಗಳು ಪರ್ಲ್ ಹಾಕೆರ್ಸ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೂಢಿಯು "[[ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪರ್ಲ್ ಹಾಕರ್]]," ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೂಲ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೆ, ಈ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಅದೂ ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಯುಸ್ ನೆಟ್ ಸಂದೇಶದ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿ ಹೊಂದುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಣ್ಣದಾಗಿದೆ. "ಅಧಿಕೃತ" JAPH ಗಳು ಅಲ್ಪವಿರಾಮದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಪರ್ಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ==== ಪರ್ಲ್ "ಗಾಲ್ಫ್" ವಿಶೇಷ ಚಿಹ್ನೆಗಳ (ಕೀ "ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಸ್")ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವೆನಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಗಾಲ್ಫ್]] ಆಟಗಾರರು ಒಂದು ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹೊಡೆತಗಳಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.(ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬರಹ ರೂಢಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಗಾಲ್ಫ್ ಆಟದ ರೀತಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಶಬ್ದ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ). ಗಾಲ್ಫ್ ಎನ್ನುವ ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಯುಸ್ ನೆಟ್ ಪ್ರಕಟಣಾ ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ [[JAPH]] ಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ಇವು ಹಿಂದಿನ ದಶಮಾನದ [[APL]] ಭಾಷೆಯ ಅನಾಮಧೇಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಪರ್ಲ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ [[RSA]] ಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಆಸಕ್ತಿಯ ಕಾಲಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref> [http://www.cypherspace.org/adam/rsa/story.html ಅಲ್ಪಾರ್ಥಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ಶೋದನೆ].</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, "ಕೋಡ್ ಗಾಲ್ಫ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲಕ್ಷೇಪಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://codegolf.com/ | title=Code Golf: What is Code Golf? | publisher=29degrees | year=2007 | access-date=2010-06-10 | archive-date=2012-01-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120113152453/http://codegolf.com/ | url-status=dead }}</ref> ಒಂದು [[ಪರ್ಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಅಪೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಸ್]] ವನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊಂಟೆರೆಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2000ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರ್ಲ್ ಸಮಾಲೋಚನೆ 4.0 ರಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ==== ಜಟಿಲತೆ (ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ) ==== C ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ, [[ಜಟಿಲ ಸಂಕೇತ]]ದ ಪೈಪೋಟಿಗಳು ಇಸ್ಪೇಟು ಆಟಗಳಂತಹ ಕಾಲಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ [[ಜಟಿಲ ಪರ್ಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ]] ಯು ಪರ್ಲ್ ನ ವಾಕ್ಯರಚನಾ ನಮ್ಯತೆಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ==== ಕಾವ್ಯ(ದೃಶ್ಯ ರಚನಾ ವಿಧಾನ) ==== ಜಟಿಲ ಅಥವಾ ಅಸ್ಫಷ್ಟ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್ ಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಪರ್ಲ್ ನ ನುಡಿಗಟ್ಟೆಂದರೆ (ಕವಿತೆಯೆಂದರೆ) ಭಾಷಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ರೂಢಿ; ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ದ ಪರ್ಲ್ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೆನಿಸಿದೆ. ( ಆದರೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ವಿಭಾಗ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಪರ್ಲ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ). ಈ ಹವ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಅನನ್ಯ ಏಕೆಂದರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳು. ಹೊಸ (ಹೊಸ ಭಾಷಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬರಹ) ಕವಿತೆಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ದವಾಗಿ [[ಪರ್ಲ್ ಮಾಂಕ್ಸ್]] ಸೈಟ್ ನ ಪರ್ಲ್ ಕಾವ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತವಾಗುತ್ತವೆ.<ref> [[ಪರ್ಲ್ ಮಾಂಕ್ಸ್]] ಮೇಲಿನ [http://www.perlmonks.org/?node_id=1590 ಪರ್ಲ್ ಕಾವ್ಯ ವಿಭಾಗ].</ref> ==== IRC ಮೇಲೆ ಪರ್ಲ್ ==== [[IRC]] ಮೇಲಿರುವ ಜೋಡಿ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪರ್ಲ್ ಭಾಷೆಗೆ ಮುಕ್ತ ನೆರವು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. {| class="wikitable" border="1" |- ! IRC Network ! Channels |- | irc.freenode.net | #perl, #cbstream, #perlcafe, #poe, #padre |- | irc.perl.org | #moose, #poe, #catalyst, #dbix-class, #perl-help, #distzilla, #epo, #corehackers, #sdl |- | irc.slashnet.org | #perlmonks |- | irc.oftc.net | #perl |- | irc.efnet.net | #perlhelp |- | irc.rizon.net | perl |} ==== CPAN ನ ಅಗ್ರತೆ ==== ಹಲವು ಸಂಕೇತಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[CPAN]] ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಮನೋರಂಜನೆಗೊಸ್ಕರವೇ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ <code>Lingua::Romana::perligata</code>, ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{ cite web | url=http://www.csse.monash.edu.au/~damian/papers/HTML/Perligata.html | title=Lingua::Romana::Perligata -- Perl for the XXI-imum Century | author=Conway, Damian }}</ref> ಇಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಅದರ ಆಧಾರದ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರ್ಲ್ ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪರ್ಲ್ ಸಮುದಾಯವು [[ಅಗ್ರತೆ]] ಎಂಬ [[ನೇಮ್ ಸ್ಪೇಸ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮೋಜುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೆಂಬಂತೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ.( ಆದರೆ ಅದರ ಗುರಿಯು ಪರಿಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಕೇತ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಅಥವಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ). ಕೆಲವೊಂದು ಅಗ್ರ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮನೋರಂಜನಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಲೇ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು <code>Acme::Bleach </code>ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು <code>Acme::</code> ನೇಮ್ ಸ್ಪೇಸ್<ref>{{cite web | url=http://use.perl.org/~acme/journal/200 | title=use Perl; Journal of acme | date=2001-05-23 | author=Brocard, Leon | access-date=2010-06-10 | archive-date=2011-05-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110511130405/http://use.perl.org/~acme/journal/200 | url-status=dead }}</ref> ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಾಡ್ಯೂಲ್, ಇದು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನ ಆಧಾರ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ( ಅದೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ವೈಟ್ ಸ್ಪೇಸ್ ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು) ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{fossportal}} * [[ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳ ತುಲನೆ]] * [[ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಲ್ ಹ್ಯಾಕರ್]] * [[ಪರ್ಲ್ ದತ್ತಾಂಶ ಭಾಷೆ]] * [[ಪರ್ಲ್ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ]] * [[ಪರ್ಲ್ ಲಿಪಿ]] * [[ಸರಳವಾದ ಹಳೆಯ ದಾಖಲಾತಿ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * ''[[ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್]]'', ಐದನೇ ಆವೃತ್ತಿ ( ದಿ ''ಲ್ಲಾಮ ಬುಕ್'' ),ISBN 0-596-52010-6 * ''[[ಪರ್ಲ್ ಕುಕ್ ಬುಕ್]]'', ISBN 0-596-00313-7 * ''[[ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಪರ್ಲ್]]'' ( ದಿ ''ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ಬುಕ್'' ), ISBN 0-596-00027-8 * 1996–2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ [http://www.ddj.com/web-development/tpj.jhtml ದಿ ಪರ್ಲ್ ಜರ್ನಲ್] ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆ. * ''[http://hop.perl.plover.com/book/ ಹೈಯರ್ ಆರ್ಡರ್ ಪರ್ಲ್]'', ISBN 1-558-60701-3 == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikibooks|Perl Programming}} {{wikiversity2|Topic:Perl}} * [http://www.perl.org/ perl.org]—ಅಧಿಕೃತ ಪರ್ಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ * [http://perldoc.perl.org/ ಪರ್ಲ್ ದಾಖಲಾತಿ ] * [http://www.perlfoundation.org/ ಪರ್ಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ] * [http://www.perlfoundation.org/perl5/ ಅಧಿಕೃತ ಪರ್ಲ್ 5 ವಿಕಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080723164130/http://www.perlfoundation.org/perl5/ |date=2008-07-23 }} * {{dmoz|Computers/Programming/Languages/Perl|Perl}} * [http://ironman.enlightenedperl.org/ ದಿ ಐರನ್ ಮ್ಯಾನ್ ಕಾಂಟೆಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100812060717/http://ironman.enlightenedperl.org/ |date=2010-08-12 }} ಹಲವು ಪರ್ಲ್ rss ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಸಿ ಇಡಿ ಪರ್ಲ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸುವುದು. {{Perl}} {{FOSS}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರ್ಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಕ್ರಿಯ-ಮಾದರಿಯ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಗ್ರಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:C ನಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ಮುಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಸ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಿಪಿಕರಣ ಭಾಷೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಷಯ-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಡ್ಡ-ವೇದಿಕೆಯ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು]] mapbl1jz9bn3edqgi77oojrvhihndrp 0 24195 1384520 1350148 2026-08-27T21:22:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384520 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | company_name = Thomson Reuters | company_logo = [[Image:Thomson Reuters logo.svg|200px|center|Thomson logo]] | company_type = [[Public company]] ({{TSX|TRI}}, {{NYSE|TRI}}) | foundation = April 2008, <br/> as [[Reuters]] October, 1851 <br/> as [[Thomson Corporation]] 1934 | location =[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]], [[New York]], United States | key_people = [[David Thomson, 3rd Baron Thomson of Fleet|David Thomson]], [[Chair (official)|Chairman]] <br> [[Tom Glocer]], [[CEO]] | industry = [[Mass media|Media]] | products = | market cap = 20.5 billion USD<ref name=google>{{cite web |url=http://finance.google.ca/finance?q=NYSE%3ATRI |title=TRI &ndash; Thomson Reuters &ndash; Google Finance |accessdate=2009-02-04}}</ref> | revenue = [[US dollar|$]]12.9 Billion (2009) | num_employees = Over 55,000 in more than 100 countries(2009)<ref name="About Us">{{Cite web |url=http://thomsonreuters.com/about/ |title=About Us<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-08-05 |archive-date=2011-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101204815/http://thomsonreuters.com/about/ |url-status=dead }}</ref> | parent = | subsid = ONESOURCE <br/> [[Reuters]] <br/> [[Sweet & Maxwell]]<br/> [[West (publisher)|West]] | homepage = [http://www.thomsonreuters.com www.thomsonreuters.com] | slogan = | footnotes = }} [[File:Reuters building Times Square-7th Av.JPG|thumb|230px|ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ ಮಿಡ್‌‌ಟೌನ್‌/ಪೇಟೆವಲಯದಲ್ಲಿನ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಟ್ಟಡ]] {{Fix bunching|end}} '''ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌''' ಎಂಬುದು [[ರಾಯಿಟರ್ಸ್]]‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು 17 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರಂದು [[ಥಾಮ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ರಚಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿ ಕಂಪೆನಿ<ref name="About Us" /> ಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |last=Haycock |first=Gavin |coauthors=MacMillan, Robert |work=[[Reuters]] |url=http://www.reuters.com/article/industryNews/idUSN1438977620080418 |title=Thomson Reuters debuts amid global market jitters |accessdate=2008-04-18}}</ref> ಟೊರೊಂಟೋ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (TSX: TRI) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ (NYSE: TRI) ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[USA]]ಯ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಮಹಾನಗರ]]ದ [[ಮನ್‌‌ಹಾಟ್ಟನ್‌ ಮಿಡ್‌‌ಟೌನ್‌/ಪೇಟೆವಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವುಡ್‌‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು 100 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, 55,000ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪೆನಿ ಸಮುದಾಯದ,<ref>"[http://thomsonreuters.com/about/ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101204815/http://thomsonreuters.com/about/ |date=2011-01-01 }}." ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್. ಪಡೆದಿದ್ದು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 28, 2009ರಂದು.</ref> 53%ರಷ್ಟು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆನಡಾದ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಥಾಮ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌=== [[ಒಂಟಾರಿಯೋ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ''ಟಿಮ್ಮಿನ್ಸ್‌‌ ದೈನಿಕ/ಡೈಲಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆ'' ಯ [[ಪ್ರಕಾಶಕ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಾಗಿ [[ರಾಯ್‌‌‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌]]ರವರು ಈ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು 1934ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ''[[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌‌ಮನ್‌‌]]'' ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1953ರಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ರವರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ನಂತರದ ವರ್ಷ [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ಲೆಂಡ್‌‌]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. 1957ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌‌ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ]]ಯ [[ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗ [[ಸ್ಕಾಟ್‌‌ಲೆಂಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಮಾಧ್ಯಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅವರು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ''ಕೆಮ್‌ಸ್ಲೇ ಕಂಪೆನಿ ಸಮೂಹ'' ವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ 1959ರಲ್ಲಿ ''[[ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1967ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ''[[ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆ]]'' ಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1965ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ ಏರ್‌ವೇಸ್‌ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಅವರು, 1971ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ/ನಾರ್ತ್‌‌‌ ಸೀ]]ದಲ್ಲಿನ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದಾಗ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಿಳಿದರು. [[ಲಾರ್ಡ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್]]‌ರ ಸಾವಿನ ನಂತರ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕಂಪೆನಿಯು ''ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆ'', ''ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌‌'' ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌‌ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಬದಲಿಗೆ 1987ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವೀಟ್‌‌‌ &amp; ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ವೆಲ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಾಶನ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು/ಥಾಮ್ಸನ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌‌ಪೇಪರ್ಸ್‌‌‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಥಾಮ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು 1996ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="history">[http://www.thomsonreuters.com/about/company_history/ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಇತಿಹಾಸ]</ref> ===ರಾಯಿಟರ್ಸ್=== 1851ರಲ್ಲಿ [[ಪಾಲ್‌‌ ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್‌‌‌ ರಾಯಿಟರ್]]‌‌ರವರು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಹಾಲಿ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ [[ಲಂಡನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು.<ref name="history" /> ತಮ್ಮ "ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ತಂತಿಸುದ್ದಿ" ಕಚೇರಿಯನ್ನು ರಾಯಿಟರ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ರವರು‌‌‌ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 1851ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಐರೋಪ್ಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಷೇರು ದರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಲಂಡನ್‌‌‌ನ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ [[ಲಂಡನ್‌‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರಲ್ಲದೇ, ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಂತರ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌‌‌ನಲ್ಲಿನ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌]]ನ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="history" /> [[ಲಂಡನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ 1865ರಲ್ಲಿ [[ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್]]‌‌‌ರ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸುದ್ದಿಸಂಸ್ಥೆಯು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="history" /> 1923ರಲ್ಲಿ [[ನಿಸ್ತಂತು/ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕಂಪೆನಿಯು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="history" /> 1941ರಲ್ಲಿ ''ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ & ಪ್ರಾವಿನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ'' ಯು ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ, ಕಂಪೆನಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ 1984ರಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="history" /> 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಮಾಧ್ಯಮ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ವರದಿ ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಉದ್ಯಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸಿತು, ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಈಕ್ವಿಟೀಸ್‌‌/ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳು 2000 (1987), ಲೇವಾದೇವಿ/ಡೀಲಿಂಗ್‌‌‌ 2000–2 (1992), ಬಿಜಿನೆಸ್‌ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್‌‌/ವ್ಯವಹಾರ ಸಲಹಾಸೇವೆ (1994), ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ವಾಹಿನಿ (1994), 3000 ಸೀರೀಸ್‌/ಸರಣಿ (1996) ಮತ್ತು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ 3000 ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ (1999).<ref name="history" /> ===ಸ್ವಾಧೀನಾನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು=== ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17, 2008ರಂದು ಥಾಮ್ಸನ್‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌ PLCಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.thomsonreuters.com/content/press_room/corp/corp_news/212378 |title=ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು |access-date=2010-08-05 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819124920/http://thomsonreuters.com/content/press_room/corp/corp_news/212378 |url-status=dead }}</ref> [[ಉಭಯ-ನಮೂದಿತ/ಡ್ಯೂಯಲ್‌-ಲಿಸ್ಟೆಡ್‌‌ ಕಂಪೆನಿ]] (“DLC”) ಸ್ವರೂಪದಡಿಯಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಮತ್ತು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ PLC ಎಂಬ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪೋಷಕ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ತನ್ನ ಉಭಯ ನಮೂದಿತ ಕಂಪೆನಿ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಿತಲ್ಲದೇ [[ಲಂಡನ್‌‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[NASDAQ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಷೇರುದರ ನಮೂದನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಅದು ಈಗ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಟೊರೊಂಟೋ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ]] (ಸಂಕೇತ : TRI)ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್‌‌ ಆಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://thomsonreuters.com/about/company_history/ ಕಂಪೆನಿ ಇತಿಹಾಸ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://thomsonreuters.com/content/PDF/corporate/TR_PLC_Financial_YE_12_31_20.pdf |title=2008ರ ಸಾಲಿನ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ PLC ಹಣಕಾಸಿನ ತಃಖ್ತೆಪಟ್ಟಿ |access-date=2010-08-05 |archive-date=2010-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100205194058/http://thomsonreuters.com/content/PDF/corporate/TR_PLC_Financial_YE_12_31_20.pdf |url-status=dead }}</ref> UKನಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವೀಟ್‌‌‌ &amp; ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌ವೆಲ್‌‌‌]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ವೆಸ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್]]‌‌ಗಳು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್‌ಲಾ]] ಸೇರಿವೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌‌ಬರ್ಗ್]]‌‌ ಮತ್ತು [[CNBC ವಾಹಿನಿ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ನವೀನ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಜೂನ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2F2008%2F07%2F25%2Fcnreuters125.xml |title=ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಿರುತೆರೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡಲಿದೆ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2008-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080805180118/http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2F2008%2F07%2F25%2Fcnreuters125.xml |url-status=dead }}</ref> == ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳು == ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ [[ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಮ್‌‌ ಗ್ಲೋಸರ್‌‌]]ರು ಏಕೀಕೃತ ಕಂಪೆನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕಂಪೆನಿಯ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾಗಿದ್ದ [[ಡೇವಿಡ್‌‌ ಥಾಮ್ಸನ್]]‌ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wikinews">{{cite news|work=[[Wikinews]]|author=Wikinews|title=Thomson Corporation and Reuters agree to merge|date=2007-05-16|url=http://en.wikinews.org/w/index.php?title=Thomson_Corporation_and_Reuters_agree_to_merge&oldid=422867}}</ref><ref name="Schroeder">{{cite news|title=Thomson, Reuters face antitrust review|date=2007-05-17|author=Robert Schroeder|work=Times Argus|url=http://www.timesargus.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070517/BUSINESS/705170325/1006/BUSINESS|access-date=2021-08-28|archive-date=2008-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209175514/http://www.timesargus.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20070517%2FBUSINESS%2F705170325%2F1006%2FBUSINESS|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Thomson Emerges From Father's Shadow With Reuters Buy|author=Kevin Bell and Joe Schneider|date=2007-05-16|publisher=[[Bloomberg L.P.]]|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601082&sid=a46.crjgq_T4}}</ref> ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref>[http://www.thomsonreuters.com/about/ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್: ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ]</ref> *ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗ : [[ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌/ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು [[ರಾಯಿಟರ್ಸ್]]‌‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚನೆಯಾದುದು. ** ಮಾರಾಟ & ವ್ಯಾಪಾರ ** ವ್ಯವಹಾರ ** ಹೂಡಿಕೆ & ಸಲಹಾಸಮಿತಿ ** ಮಾಧ್ಯಮ *ವೃತ್ತಿಪರ ವಿಭಾಗ : ** ಕಾನೂನು – ಹಿಂದೆ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು & ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು ; ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಲಾ]]ದ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಾದ ವೆಸ್ಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ. ** ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆ & ವಿಜ್ಞಾನ – ಹಿಂದೆ [[ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆ/ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌/ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ]]ವಾಗಿತ್ತು ** ತೆರಿಗೆ & ಕರಣಿಕಶಾಸ್ತ್ರ – ಹಿಂದೆ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ತೆರಿಗೆ & ಕರಣಿಕಶಾಸ್ತ್ರ/ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ & ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌‌ ಆಗಿತ್ತು ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಟೊರೊಂಟೋ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (TSX: TRI) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ (NYSE: TRI)ಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಸಂಘ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿ ಪುನರಾವಲೋಕನ == [[U.S. ಕಾನೂನು/ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ]] ಹಾಗೂ [[ಐರೋಪ್ಯ/ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್‌ ಸಮಿತಿ]]‌ಗಳು ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾನೂನು/ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳೆರಡೂ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ದೋಷರಹಿತವೆಂದು ಫೆಬ್ರವರಿ 19, 2008ರಂದು ಸಾರಿದವು.<ref>[http://www.cnbc.com/id/23236468 EU ಒಕ್ಕೂಟವು ಥಾಮ್ಸನ್‌–ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ]</ref> ಕಾನೂನು/ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಮೂಲಭೂತ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಥಾಮ್ಸನ್‌ಸ್‌‌‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್ಕೋಪ್‌, ದುಡಿಮೆ ಅಂದಾಜಿನ ಉತ್ಪನ್ನ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿತರಣೆ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಆಫ್ಟರ್‌‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌‌ (ನಿರ್ಬಂಧಿತ) ರಿಸರ್ಚ್‌ ಡಾಟಾಬೇಸ್‌‌ನಂತಹಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಆಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತವಾದ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು ಸಂಬಂಧಿತ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಪರವಾನಗೀಕರಣ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ನೀಡುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದತ್ತಾಂಶ ಸಮೂಹದ ಕೊಳ್ಳುಗರು ತಮ್ಮ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗುವ ನೆರವು/ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.usdoj.gov/atr/public/press_releases/2008/230250.htm ನ್ಯಾಯ/ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆಯು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ‌ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಹಣಕಾಸಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ]</ref> ಇಂತಹುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ/ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್‌ ಸಮಿತಿಯೂ ಕೂಡಾ ವಿಧಿಸಿತ್ತು : ಸಮಿತಿಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಲೀನದ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ತಿಗಳ ಕೊಳ್ಳುಗರು ತಮ್ಮನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಯಾದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಸ್ತಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವಿವರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾಹಿತಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾಹಿತಿಕೋಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದತ್ತಸಂಚಯವನ್ನು ವಿತರಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/08/260&amp;format=HTML&amp;aged=0&amp;language=EN&amp;guiLanguage=enhere EUROPA – ರ್ರ್ಯಾಪಿಡ್‌ – ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಗಳು]</ref> ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಪರಿಹಾರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಗೌಣ ನಿಬಂಧನೆಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ನಿಬಂಧನೆ/ಪರಿಹಾರಗಳು ನವೀನ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಮೂಹದ $13bn-ಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿದ ಸಂಘಟಿತ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ $25mರೊಳಗಿನ ಮೊತ್ತದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೇರಬಹುದಷ್ಟೇ." ಎಂಬುದು ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಟೈಮ್ಸ್‌‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.ft.com/cms/s/0/33d14772-df29-11dc-91d4-0000779fd2ac.html FT.com / ಕಂಪೆನಿಗಳು / ಮಾಧ್ಯಮ &amp; ಅಂತರಜಾಲ - ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ನೀಡಿದೆ]</ref> ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕೆನಡಿಯನ್‌‌ ಕಾಂಪೆಟಿಷನ್‌ ಬ್ಯೂರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೋಷರಹಿತವೆಂದು ಸಾರಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.competitionbureau.gc.ca/epic/site/cb-bc.nsf/en/02574e.html |title=ಕಾಂಪೆಟಿಷನ್‌ ಬ್ಯೂರೋ – ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾಂಪೆಟಿಷನ್‌ ಬ್ಯೂರೋ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ನೀಡಿದೆ |access-date=2010-08-05 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081015234055/http://www.competitionbureau.gc.ca/epic/site/cb-bc.nsf/en/02574e.html |url-status=dead }}</ref> == ಖರೀದಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ == ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ 15%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ ಮೂಲನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಸಮೂಹ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವಂತಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite web |url=http://www.eursoc.com/news/fullstory.php/aid/1607/An_international_alliance_of_journalist_unions_question_Thomson-Reuters_deal..html |title=ಪತ್ರಕರ್ತರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಥಾಮ್ಸನ್‌–ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಸ್ವರಗಳನ್ನೆತ್ತಿವೆ |access-date=2010-08-05 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507150518/http://www.eursoc.com/news/fullstory.php/aid/1607/An_international_alliance_of_journalist_unions_question_Thomson-Reuters_deal..html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪೆನಿಯಾದ ವುಡ್‌‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯವಹಾರದ 53%ರಷ್ಟು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಸಮೂಹದ ಖರೀದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೆ ವಿನಾಯ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. [[BBC ನ್ಯೂಸ್‌‌ ವಾಹಿನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರಸುದ್ದಿ ವಿಭಾಗದ ಸಂಪಾದಕರಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌‌ ಪೆಸ್ಟನ್‌‌ರವರು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌'ನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವು ಸಂಘಟಿತ ಕಂಪೆನಿಯ ಹಣಕಾಸು ದತ್ತ ಪೂರೈಕೆ ಉದ್ದಿಮೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಪ್ರಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಾಗೂ, ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹರಹಿತ ವರದಿ ನೀಡುವ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌'ನ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಓರ್ವ ಪ್ರಧಾನ ಷೇರುದಾರರಾಗುವ ಮೂಲಕ ತಟ್ಟಬಹುದಾದ ಅಪವಾದದ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದೂ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ನ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಫೌಂಡರ್ಸ್‌ ಷೇರ್‌‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಪೆಹ್ರ್‌‌ ಗಿಲ್ಲೆನ್‌ಹಾಮ್ಮರ್‌]]ರು, ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಥಮ ನಿಯಮದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿನಾಯ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಲು ಎಂದು, "ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭವಿಷ್ಯವು ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳು ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ." ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದರು. ತಾವು ಡೇವಿಡ್‌‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿಲ್ಲವಾದರೂ ಈ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ವುಡ್‌‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಜಿಯಾಫ್‌ ಬೀಟ್ಟೀರೊಡನೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದು, ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಐದು ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಫೌಂಡರ್ಸ್‌ ಷೇರ್‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಸೂಚಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಮ್ಮ ಸಲಹಾ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ತಾವು ಸಿದ್ಧರಿರುವುದಾಗಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕುಟುಂಬವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಥಾಮ್ಸನ್‌ ಕುಟುಂಬದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವವರೆಗೆ ವುಡ್‌‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ರಥಮ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವಿನಾಯ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title= Reuters agrees to Thomson buyout|work=[[BBC News]]|publisher=[[BBC]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6656525.stm|date=2007-05-15}}</ref><ref>{{cite news|title=Thomson accepts Reuters voting code|author=Andrew Edgecliffe-Johnson |date=2007-05-16|publisher=The Financial Times Ltd|work=[[Financial Times]]|url=http://www.ft.com/cms/s/6460287a-03e4-11dc-a931-000b5df10621.html}}</ref><ref>{{cite news|title=Thomson accepts Reuters voting code|date=2007-05-17|work=[[Financial Times]]|publisher=eFinancialNews Ltd|url=http://www.financialnews-us.com/?page=ushome&contentid=2347839512|access-date=2010-08-05|archive-date=2008-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080210042008/http://www.financialnews-us.com/?page=ushome&contentid=2347839512|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Q&amp;A: Why Reuters is news|work=[[BBC News]]|publisher=[[BBC]]|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6634531.stm|date=2007-05-15}}</ref> ==ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು== ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌‌ಲಾಜಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.streamlogics.com/press_release_7_2_09.html |title=ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ |access-date=2010-08-05 |archive-date=2010-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723155043/http://www.streamlogics.com/press_release_7_2_09.html |url-status=dead }}</ref> ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆ/ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯಮ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನೂರಾರು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶ-ಚೋದಿತ ಜಾಲಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ{{Clarify|date=July 2010}} ಮುಂಚೂಣಿ ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌‌ಲಾಜಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು 1999ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ, ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಾವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಂವಹನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌‌ಲಾಜಿಕ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯ ಜಾಲಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://newsbreaks.infotoday.com/Digest/Thomson-Reuters-Acquires-Streamlogics-55095.asp ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌‌ಲಾಜಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು]</ref> [[ವಾಯು ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊಂಡಿತು. [[ಸಾಲ/ಕಡ/ಟಿಕ್‌]] ದತ್ತಾಂಶ ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ಮುಂಚೂಣಿ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಯು ಕಂಪೆನಿಗೆ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮುನ್ನ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಟಿಕ್‌ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್‌‌ ಎಂಜಿನ್‌ ವ್ಯವಹಾರ ನಾಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೆಲಾಸಿಟಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.foxbusiness.com/story/markets/industries/health-care/vhayu-technologies-acquired-thomson-reuters/ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಾಯು ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091012181808/http://www.foxbusiness.com/story/markets/industries/health-care/vhayu-technologies-acquired-thomson-reuters/ |date=2009-10-12 }} ಆಗಸ್ಟ್‌ 3, 2009, ಫಾಕ್ಸ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌</ref> ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಐರೋಪ್ಯ [[IR]] ಮತ್ತು [[PR]] ವಿತರಣಾ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದ [[ಹ್ಯೂಜಿ/ಗಿನ್‌ ಸಮೂಹ]]ವನ್ನು [[NYSE ಯೂರೋನೆಕ್ಸ್‌ಟ್‌‌]]ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2009ರಂದು ಕೊಂಡಿತು. ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿವರಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಬೆಲೆ €40 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಂದ €42mರಷ್ಟಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.communicatemagazine.co.uk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=424:thomson-reuters-to-acquire-hugin-group-from-nyse-euronext&amp;catid=1:stories&amp;Itemid=115 ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ NYSE ಯೂರೋನೆಕ್ಸ್‌ಟ್‌ನಿಂದ ಹ್ಯೂಜಿ/ಗಿನ್‌‌ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307195959/http://communicatemagazine.co.uk/index.php?catid=1:stories&id=424:thomson-reuters-to-acquire-hugin-group-from-nyse-euronext&itemid=115&option=com_content&view=article |date=2016-03-07 }} ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, 2009-09-21</ref> ತೆರಿಗೆ & ಕರಣಿಕಶಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ತೆರಿಗೆ ನಿರ್ವಹನಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇವೆಗಳ ಮುಂಚೂಣಿ ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ಸ್‌, Inc/ಇಂಕ್‌‌ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗೆಗಿನ ನಿರ್ಧಾರಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ನವೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.<ref>{{cite news | url=http://news.taume.com/World-Business/Business-Finance/thomson-reuters-to-acquire-sabrix-13438 | title=Thomson Reuters To Acquire Sabrix. Terms of the transaction were not disclosed. | publisher=Taume News | date=2009-10-17 | accessdate=2009-10-17 | archive-date=2011-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033301/http://news.taume.com/World-Business/Business-Finance/thomson-reuters-to-acquire-sabrix-13438 | url-status=dead }}</ref> ಐಗಿಸಾಫ್ಟ್‌‌‌ LLC ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು [[ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲಭ್ಯತೆ]]ಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವ್ಯಾವಹಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2010ರಲ್ಲಿ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://thomsonreuters.com/content/press_room/tf/tf_gen_business/2010_02_08_aegisoft_acquisition |title=ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ |access-date=2010-08-05 |archive-date=2010-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405075749/http://thomsonreuters.com/content/press_room/tf/tf_gen_business/2010_02_08_aegisoft_acquisition |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವಗಳು == ಥಾಮ್ಸನ್‌ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಕಂಪೆನಿಯು ಕೆನಡಾದ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ [[ಮೈಕ್‌ ವೇರ್]]‌ ಹಾಗೂ [[AT&amp;T ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]]‌ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ತಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite news|publisher=[[Reuters]]|title=Thomson Reuters deal would raise U.S. antitrust issue|date=2007-05-04|author=Peter Kaplan|url=http://www.reuters.com/article/reutersEdge/idUSN0443007720070504}} * {{cite news|publisher=CMP Media LLC|work=Wall Street & Technology|date=2007-05-16|title=How Will the Thomson Reuters Marriage Affect Customers?|author=Penny Crosman|url=http://www.wallstreetandtech.com/blog/archives/2007/05/how_will_the_th.html|access-date=2010-08-05|archive-date=2008-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080119201215/http://www.wallstreetandtech.com/blog/archives/2007/05/how_will_the_th.html|url-status=dead}} * {{cite news|title=Combined Thomson Reuters Would Challenge Bloomberg|author=Ian Austen|date=2007-05-09|url=https://www.nytimes.com/2007/05/09/business/media/09reuters.html?ex=1336363200&en=7605dd8d471438d3&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|work=[[New York Times]]}} * {{cite news|publisher=[[WebPro News]]|title=Reuters using social media software to launch community around environmental markets|date=2007-06-18|author=Jerry Bowles|url=http://www.webpronews.com/blogtalk/2007/06/18/reuters-on-blogtronix|access-date=2010-08-05|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605053548/http://www.webpronews.com/blogtalk/2007/06/18/reuters-on-blogtronix|url-status=dead}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.thomsonreuters.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] *[http://communities.thomsonreuters.com/ BTX ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ನಿರ್ಮಿತ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಇಂಟರ್‌ಆಕ್ಟೀವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113123707/http://communities.thomsonreuters.com/ |date=2008-11-13 }} *[http://insider.thomsonreuters.com/ ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌‌‌ ಇನ್‌‌ಸೈಡರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726105823/http://insider.thomsonreuters.com/ |date=2010-07-26 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] chwocmh67rb7wudh66zcl9fr1ye1srk 0 25622 1384508 1379265 2026-08-27T16:06:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384508 wikitext text/x-wiki {{Dablink|For other uses see [[Scorpion (disambiguation)]]}} {{Refimprove|date=October 2009}} {{Taxobox | name =Scorpion | image = Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG | image_caption = [[Asian forest scorpion]] in [[Khao Yai National Park]], Thailand | fossil_range = {{Fossil range|Silurian|Recent}} | regnum = Animalia | phylum = [[Arthropod]]a | subphylum = [[Chelicerata]] | classis = [[Arachnid]]a | subclassis = [[Dromopoda]] | ordo = '''Scorpiones''' | ordo_authority = [[Carl Ludwig Koch|C. L. Koch]], 1837 | subdivision_ranks = Superfamilies | subdivision = Buthoidea<br /> Chaeriloidea<br /> Chactoidea<br /> Iuroidea<br /> Scorpionoidea<br /> See [[#Classification|classification]]&nbsp;for families. }} '''ಚೇಳು''' ಗಳು ಪರಭಕ್ಷಕ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಧಿಪದಿ (ಜಂತು)ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿವೆ.ಪ್ರಾಣಿ ವಿಂಗಡಣೆ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಯ ವಿಂಗಡಣೆಯಲ್ಲಿ '''ಚೇಳುಗಳು''' ಅರಕ್ನಿಡ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಎಂಟು ಪಾದಗಳಿವೆ.ಅವುಗಳ ಮುಂದಿರುವ ಇಕ್ಕಳದಂತಹ ವಾಸನೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಜೋಡಿ ನಖಗಳು ಹಾಗು ಪಟ್ಟಿಗಳುಳ್ಳ ಸಣ್ಣ ಬಾಲದ ತಿರುವು ಆಕಾರವು, ಅದರ ಹಿಂದೆಯೇ ವಿಷದ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಚೇಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಭಯವಿದೆ.ಈ ಪ್ರಭೇದದ 25 ಜಾತಿಯ ಚೇಳುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾನವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಷದ ಪ್ರಮಾಣವಿದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಭೌತಿಕ,ಸ್ವರೂಪದ,ಜೈವಿಕರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ಇವುಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ.ಚೇಳುಗಳು ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಭೌಗೋಳಿಕೆ ಚಿನ್ಹೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಸಿಲುರಿಯನ್ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿವೆ.ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ಆಕಾರ,ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡು ಬಂದಿಲ್ಲ.{{ma|443|416}}<ref name="Biology">{{cite book |title=The Biology of Scorpions |last=Polis |first=Gary A. |year=1990 |publisher=Stanford University Press |isbn=9780804712491 |pages=587 |url=https://books.google.com/?id=6OqeAAAAIAAJ |accessdate=2010-04-03}}</ref>{{rp|1}} ಚೇಳುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಖಂಡದಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ,ಆದರೆ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]],ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಟಂಡ್ರಾ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲೆಂಡ್]] ಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಚೇಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 1752 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://kovarex.com/scorpio/pdf/scorpions-Kovarik-2009.pdf ಫ್ರಾಂಟ್ಸೆಕ್ ಕೊವಾರಿಕ್(2009),ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಲಾಗ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾರರ್ಪಿಯಾನ್ಸ್ ಪಾರ್ಟ್,I]</ref> ಇವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಅವುಗಳ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಜೀವಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ,ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಗಳ ಕಲೆ ಹಾಕಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ == ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ''ಚೇಳು'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಂದ ಸುಮಾರು 1175 ಮತ್ತು 1225 AD ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಪುರಾತನ ಫ್ರೆಂಚ್ ''{{lang|fro|skorpiō}}'',<ref>"ವೃಶ್ಚಿಕ",(n.d.) [1]ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌‌,ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. (2003). ಹಿಂಪಡೆದಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2010 from http://www.thefreedictionary.com/scorpion.</ref> ನಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.ಈ ಪದದ ಮೂಲವು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಶಬ್ದದಿಂದಲೂ ಬಂದಿದೆ.''{{Lang|la|scorpion}}'',<ref>''"ವೃಶ್ಚಿಕ"''. Dictionary.com. ''Dictionary.com Unabridged''. Random House, Inc. http://dictionary.reference.com/browse/scorpion (accessed: April 14, 2010).</ref> ಮತ್ತೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ ಈ ಶಬ್ದದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಗ್ರೀಕ್ ಶಬ್ದ{{lang|el|σκορπιός}}&nbsp;– ಭಂಡಾರದಿಂದ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.''{{lang|el|skorpios}}''.<ref>[46]^ಹಾರ್ಮೋನಿಯ, ಹೆನ್ರಿ ಜಾರ್ಜ ಲಿಡ್ಡೆಲ್,ರಾಬರ್ಟ ಸ್ಕಾಟ್, ಒಂದು ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು, ಎಟ್ ಪೆರ್ಸಯುಸ್‌.</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಸರಣ ಹಂಚಿಕೆ == ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ ಬಿಟ್ಟರೆ ಚೇಳುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಇವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟೇನ್, [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯುಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಒಷ್ಯಾನಿಯ|ಒಸಿಯಾನಾ]], ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|249}} ಚೇಳುಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧ|ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧ]] ದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಈ 23° N ಮತ್ತು38° N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಅಪಾರವಾಗಿವೆ.ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ರೇಖಾಂಶಗಳ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೇಳುಗಳ ಜಾತಿಯನ್ನು ''ಪಾರುರೊಕ್ಟೊನಸ್ ಬೊರೆಸ್'' ನ್ನು 50° N.ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|251}} ಚೇಳುಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ತಮ್ಮ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನೆಲೆವಾಸ]]ಹೊಂದಿವೆ.ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶಿಖರದಲ್ಲೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.ಗವಿಗಳು,ಆಂತರಿಕ ಉಬ್ಬರಯುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ವಲಯದಲ್ಲೂ ಇವುಗಳ ನೆಲೆವಾಸವಿದೆ.ಆದರೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಬೊರೆಯಿಲ್ ಪರಿಸರವಾಪ್ತಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಂಡ್ರಾ, ಶಿಖರೀಯ-ಅತ್ಯಧಿಕ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ತುದಿ ತೈಗಾ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮಪಾತದಿಂದ ಆಚ್ಛಾದಿತ ಕೆಲವು ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಇವು ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|251-252}}<ref>{{cite book |title=African biodiversity: molecules, organisms, ecosystems |last=Huber |first=Bernhard A. |authorlink= |coauthors=Sinclair, Bradley J. & Lampe, K.-H.|year=2005 |publisher=Springer |isbn=9780387243153 |page=26 |pages=443 |url=https://books.google.com/?id=6Yr_OJsU_aYC |accessdate=2010-04-14}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿ ಗಳು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಚೇಳುಗಳ ನೆಲೆವಾಸವು ಭೂಮಿ-ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮರಗಳ-ಮೇಲೆ, ಲೊಥೊಫ್ಲಿಕ್ (ಬಂಡೆ-ಗಳು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು) ಅಥವಾ ಪಾಸ್ಮೊಫಿಲಿಕ್ (ಮರಳು-ಪ್ರದೇಶ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು); ಅದೇ ಅಲ್ಲದೇ ''ವಜೊವಿಸ್ ಜಾನ್ಸಿ'' ಜಾತಿಗಳು ಬಾಜಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆವಾಸ ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ಜಾತಿಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ''ಯುಸ್ಕೊಪ್ರಿಯಸ್ ಕಾರ್ ಪೆಥಿಕಸ್'' ಇವು ಕರಾವಳಿ ದಂಡೆಯ ಲಿಟ್ಟೊರಲ ವಲಯ ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref name="Earthlife">{{cite web |url=http://www.earthlife.net/chelicerata/scorpionidae.html |title=The Earthlife Web: The Scorpions |author=Gordon Ramel |publisher=The Earthlife Web |accessdate=2010-04-08}}</ref> ಚೇಳುಗಳ ಐದು ಪ್ರಕಾರದ ವಾಸದ ನೆಲೆಗಳು; (''ಯುಸ್ಕೊರ್ ಪಿಯಸ್ ಫ್ಲಾವಿಕಾಡಿಸ್'' ), ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿದಾದ ಪ್ರದೇಶ ವಾಗಿರುವ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ನ ಐಲೆ ಆಫ್ ಶೆಪ್ಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವು 1860 ರಿಂದ ಜೀವಿಸುತ್ತಿವೆ,ಬಹುತೇಕ ಇವು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿರಬಹುದು,ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳ ನೆಲೆವಾಸದ ವಿನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ಆಕಾರದ ಈ ಚೇಳು ಮಾನವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯದ ಅಪಾಯ ಮಾಡಲಾರದು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಉತ್ತರದಂಚಿನ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಚೇಳುಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ವನ್ಯ ಮೃಗಗಳ ನೆಲೆವಾಸದಲ್ಲಿ ಜಾಗ ದೊರಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ub.ntnu.no/scorpion-files/e_flavicaudis.htm |title=''Euscorpius flavicaudis'' |accessdate=2008-06-13 |last=Rein |first=Jan Ove |year=2000 |work=The Scorpion Files |publisher=[[Norwegian University of Science and Technology]]}}</ref><ref>{{cite journal |last=Benton |first=T. G. |year=1991 |title=The life history of ''Euscorpius flavicaudis'' (Scorpiones, Chactidae) |journal=[[Journal of Arachnology]] |volume=19 |pages=105–110 |url=http://www.americanarachnology.org/JoA_free/JoA_v19_n2%20/JoA_v19_p105.pdf |accessdate=2008-06-13}}</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣ == {{Main|Taxonomy of scorpions}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹದಿಮೂರು ಪ್ರಾಣಿ ಕುಟುಂಬವರ್ಗವಿದ್ದು,ಸುಮಾರು 1,400 ಪ್ರಭೇದ ಉಪ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚೇಳುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಇದಲ್ಲದೇ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಳಿಯುತ್ತಿರುವ ಸುಮಾರು 111 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.<ref name="BioOne">{{cite journal |last1=Dunlop |first1=Jason A. |coauthors=Penney, David; Tetlie, O. Erik & Anderson, Lyall I. |year=2008 |title=How many species of fossil arachnids are there |journal=[[Journal of Arachnology]] |publisher=BioOne |volume=36 |issue=2 |pages=262–272 |url=http://www.bioone.org/doi/abs/10.1636/CH07-89.1 |doi=10.1636/CH07-89.1 |accessdate=2010-04-07 }}</ref> ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿ ಸೊಲ್ ಗ್ಲ್ಯಾಡ್ & ಫೆಟ್ (2003),<ref>{{cite journal |last=Soleglad |first=Michael E. |coauthors=Victor Fet |year=2003 |title=High-level systematics and phylogeny of the extant scorpions (Scorpiones: Orthosterni) |journal=[[Euscorpius (journal)|Euscorpius]] |publisher=Marshall University |volume=11 |pages=1–175 |url=http://www.science.marshall.edu/fet/euscorpius/pubs.htm |format=multiple parts |accessdate=2008-06-13 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208071547/http://www.science.marshall.edu/fet/euscorpius/pubs.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಈ ಮೊದಲಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿ6ದೆ ಸರಿಸಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿ ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.<ref>ಸ್ಕಾಟ್ ಎ. ಸ್ಟಾಕ್ ವೆಲ್, 1989. ರಿವಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ಫಿಲೊಜನಿ ಅಂಡ್ ಹೈಯರ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್ (ಚೆಲೆಸೆರೆಟಾ). Ph.D. ಡಿಸರ್ಟೇಶನ್, ಯುನ್ವರಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ, ಬರ್ಕಲಿ</ref> ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ಈ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವು ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಸೊಲೆಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಎಟ್ ಆಲ್ ತನ್ನ ಮಂಡನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. (2005).<ref name="Soleglad2005">{{cite journal |last=Soleglad |first=Michael E. |coauthors=Victor Fet & F. Kovařík |year=2005 |title=The systematic position of the scorpion genera ''Heteroscorpion'' Birula, 1903 and ''Urodacus'' Peters, 1861 (Scorpiones: Scorpionoidea) |journal=[[Euscorpius (journal)|Euscorpius]] |publisher=Marshall University |volume=20 |pages=1–38 |url=http://www.science.marshall.edu/fet/euscorpius/p2005_20.pdf |accessdate=2008-06-13 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216234048/http://www.science.marshall.edu/fet/euscorpius/p2005_20.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Fet |first1=V. |last2=Soleglad |first2=E. |year=2005 |title=Contributions to scorpion systematics. I. On recent changes in high-level taxonomy. |journal=[[Euscorpius (journal)|Euscorpius]] |publisher=Marshall University |volume= |issue=31 |pages=1–13 |url=http://www.science.marshall.edu/fet/euscorpius/p2005_31.pdf |issn=1536-9307|accessdate=2010-04-07 }}</ref> === ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್(ವಿಭಿನ್ನತೆಯ ವಿಧಾನಗಳು) === ಈ ಕೆಳಗಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಇವತ್ತಿನ ಉಪಲಬ್ಧತೆಯನ್ನೂ ಅದರ ಕುಟುಂಬದ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ;ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಚೇಳುಗಳು * ** ಅಪಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಆರ್ಥೊಸೆರಿನಿ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1911</small> *** ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಸುಡೊಚಾಕ್ಟಿಡಾ <small>ಸೊಲೆಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಎಟ್ ಫೆಟ್, 2003</small> **** ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬದ ತಳಿ ಸುಡೊಚ್ಯಾಅಕ್ಟೊಡಿಯಾ <small>ಗ್ರೊಮೊವ್, 1998</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಸುಡೊಚಾಕ್ಟಿಡೆ <small>ಗ್ರೊಮೊವ್, 1998</small> *** ಪರ್ಯಾಯ ಭುತಿಡಾ <small>ಸೊಲೆಗ್ಲ್ಯಾಡ್ et ಫೆಟ್, 2003</small> **** ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವಿ-ಜಂತು ಭ್ತೊಇವೆಡಾ <small>C. L. ಕೊಚ್, 1837</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಭುತಿಡಾಯಿ <small>ಸಿ. ಎಲ್. ಕೊಚ್, 1837</small> (ದಪ್ಪ-ಬಾಲದ ಚೇಳು s) ***** ಕುಟುಂಬ ಮೈಕ್ರೊಚಾರ್ಮೆಡಿ <small>ಲ್ಕೌರೆಂಕೊ, 1996</small> *** ಪರ್ಯಾಯ ಚಾರಿಲಿಡಾ <small>ಸೊಲೆಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಎಟ್ ಫೆಟ್, 2003</small> **** ಉನ್ನತ ಜೀವಿ ಜಂತು-ಕುಟುಂಬ ಚೆರಿಲೊಯಿಡಾ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1893</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಚಾರಿಲಿಡೆಯ್ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1893</small> *** ಪರ್ಯಾಯ ಇವುರಿಡಾ <small>ಸೊಲೆಗ್ಲ್ಯಾಡ್ ಎಟ್ ಫೆಟ್, 2003</small> **** ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬದ ಜಂತು-ಜೀವಿ ಚಾಕ್ಟೊಡಿಯಾ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1893</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಚಾಕ್ಟಿಡಿಯೆ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1893</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಯುಸ್ಕೊರ್ಪಿಡೆ <small>ಲೌರೆ, 1896</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಿಶಿನಾಯಿಡೆ <small>ಸ್ಟಾಂಹಕೆ, 1940</small> ***** ಕುಟುಂಬ ವೆಜೊವಿಡುಯಾ <small>ಥೊರೆಲ್, 1876</small> **** ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬ ಜೀವಿ-ಜಂತು ಐರೊಡಿಯಾ <small>ಥೊರೆಲ್, 1876</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಕ್ಯಾರಾಬ್ಯಾಕ್ಟೊನಿಡಿಯೆ <small>ಕ್ರಾಪೆಲಿನ್, 1905</small> (ಕೂದಲುಳ್ಳ ಚೇಳುಗಳು) ***** ಕುಟುಂಬ ಐರುಡೆಯ್ <small>ಥೊರೆಲ್, 1876</small> **** ಉನ್ನತ ಕುಟುಂಬ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊನ್ ಒಡಿಯಾ <small>ಲ್ಯಾಟ್ರಿಲ್ಲೆ, 1802</small> ***** ಕುಟುಂಬ ಬೊಥ್ರಿಇರುಡೆ <small>ಸೈಮನ್, 1880</small> * ** *** **** ***** ಕುಟುಂಬ ಹೆಮಿಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊಡಿಯೆ <small>ಪೊಕೊಕ್, 1893</small> (= ಇಶ್ಚುನಿರೆಡಿಯೆ, =ಲಿಯೊಚೆಲ್ಡಿಯಾ) (ಬಂಡೆ ಅಡಿಯ ಚೇಳು ಗಳು, ತೆವಳುವ ಚೇಳು ಗಳು, ಅಥವಾ ಮರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಚೇಳುಗಳು) ***** ಕುಟುಂಬ ಸ್ಕೊರ್ಪಿಯೊನಿಡೆ <small>ಲ್ಯಾಟರೆಲ್ಲೆ, 1802</small> (ಗುದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ(ಬಿಲಗಳು) ವಾಸಿಸುವ ಚೇಳುಗಳು ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲ-ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಚೇಳುಗಳು) == ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ == ಚೇಳುಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಜಾಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು,ಪಳೆಯುಳಕೆ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಸಿಲ್ವರಿನ್ ಕಾಲದ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬಗಳು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲು ದೊರೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕಾರ್ಬೊನ್ ಇಫಿರಸ್ ಕಾಲದ ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 430 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು ಸಿಲುರಿಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೊಳ್ಳು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.newscientist.com/article/mg12617214.200-when-scorpions-ruled-the-world-scorpions-took-the-big-step-onto-solid-ground-about-300-million-years-ago-scottish-fossils-reveal-how-they-evolved-to-leave-the-seas-and-become-the-first-predators-on-land.html |title=When scorpions ruled the world |publisher=[[New Scientist]] |date=June 16, 1990 |author=Andrew Jeram}}</ref> ಆದರೆ ಮೊದಲ ಚೇಳುಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಕಿರುಝರಿಗಿರುವ ಕಿವಿರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು,ಈಗಿರುವ ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಆಕೃತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸದ್ಯ ಸುಮಾರು 111 ರಷ್ಟು ಚೇಳು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="BioOne"/> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸಂಧಿಪದಿಗಳು ಅಕಶೇರುಕಗಳುಳ್ಳ ಚೇಳುಗಳ ಜಾತಿಗಿಂತ ಮಧ್ಯಂತರ ಯುಗದ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕನ್ ನ ಸೆನೊಝೊಯಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ''ದೊಡ್ಡ ಆಕಾರದ ಚೇಳಿನಾಕಾರದ'', ಸಮುದ್ರ ವಾಸಿ ಸಸ್ತನಿಯು ಪಾಲಿಯೊಝೊಯಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಿವೆ.ಈ ಜಾತಿಯ ಸಂಧಿಪದಿಗಳು ಸದ್ಯದ ಚೇಳುಗಳಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ,ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಅವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಬೆಟ್ಟದ ಝರಿ ಜಾತಿಯ ಈ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗವು ಸುಮಾರು{{convert|10|to|250|cm|in}}ರಷ್ಟು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶರೀರ ರಚನೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಆಕಾರವು ಕಾರ್ಬೊ ನಿಫೆರಸ್ ಜಾತಿಯ ಸಂಧಿಪದಗಳಂತೆ ಇದ್ದು ಸದ್ಯದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ದೂರದ ಸಂಬಂಧಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳನ್ನು "ಸಮುದ್ರದ ಚೇಳುಗಳೆಂದು" ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/arthropoda/chelicerata/eurypterida.html |title=Eurypterida |accessdate=2008-06-13 |last=Waggoner |first=Ben |publisher=Regents of the University of California}}</ref> ಅವುಗಳ ಕಾಲುಗಳು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.ದಪ್ಪ,ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಬಾಲದ ಹಿಂದೆ ಸಣ್ಣ ಬಲಯುತವಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಖವಿತ್ತು.ಅವುಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಬಲಯುತ ತೆರೆಗಳ ತಡೆಯಲು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದವು.ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಯ ಏಡಿಗಳಂತೆ ಅದರ ಕಾಲುಗಳು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದವು. == ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ == === ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Scorpion anatomy.png|thumb|left|ಚೇಳಿನ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ: 1 = ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಸೊಮಾ; 2 = ಹೊಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ಮೆಸೊಸೊಮಾ; 3 = ಬಾಲ ಅಥವಾ ಮೆಟೊಸೊಮಾ; 4 = ಚಿಮುಟಾಂಗ ಅಥವಾ ಪೆಡಿಪಾಲ್ಪ್ಸ್5 = ಕಾಲುಗಳು; 6 = ಬಾಯಿಯ ಭಾಗಗಳು ಅಥವಾ ಮುಂಭಾಗದ ಹಲ್ಲುಗಳು; 7 = ಚಿಮಿಟಾಂಗ ಅಥವಾ ಕೊಂಡಿ; 8 = ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ದವಡೆclaw ಅಥವಾ ಮಾನುಸ್; 9 = ನಿಶ್ಚಲ ದವಡೆ ಅಥವಾ ತಾರ್ಸುಸ್; 10 =ಕೊಂಡಿ ಅಥವಾ ಟೆಲ್ಸನ್;11 = ಗುದದ್ವಾರ.]] [[ಚಿತ್ರ:ScorpionBarb.jpg|thumb|right|ಅರಿಝೋನಾ ಬಾರ್ಬ್ ನ ಚೇಳು]] ಚೇಳಿನ ಅಂಗರಚನೆಯು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಣೆಯಾಗಿದೆ.(ಬಾಲದ ಹಿಂಭಾಗ )(ಟೇಲ್ಮ್ಯಾಟಾ): ಶಿರೊವಕ್ಷ ಭಾಗ(ಇದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸೊಮಾ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾಗ (ಆಪಿಸ್ಥೊಸೊಮಾ)ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಭಾಗವು ಮೆಸೊಮಾ (ಯಕೃತ್ತ) ಮತ್ತು ಮೆಟಾಸೊಮಾ (ಪಚನಾಂಗ).<ref name="Biology"/>{{rp|10}} ಆಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==== ಶಿರೊವಕ್ಷ ಭಾಗ ==== ಈ ಶಿರೊವಕ್ಷಭಾಗವ ನ್ನು ''ಪ್ರೊಸೊಮಾ'', ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚೇಳಿನ “ಶಿರ”, ವು ಈ ಅಂಗಗಳಾದ ಬೆನ್ನುಚಿಪ್ಪು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ಅರೆಯುವ ದಂತಗಳು (ಬಾಯಿ ಭಾಗಗಳು), ನಖಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಉಗುರುಗಳು, (ಇಕ್ಕುಳುಗಳು ಅಥವಾ ಚಿಮುಟಾಂಗಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನಡೆಯಲು ನಾಲ್ಕು ಜೋಡಿ ನಡೆಯುವ ಕಾಲುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಚೇಳಿನ ಹೊರಭಾಗದ ತಲೆ ಬುರೆಡೆಯು ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂತಹದ್ದಾಗಿದ್ದು,ಪ್ರಾಣಿಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಚೇಳುಗಳ ತಲೆ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ;ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರಚನೆಯು ಅಂಗದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇಲ್ಲವೆ ಐದು ಜೊತೆ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸಾಲು ತಲೆ ಮುಂಭಾಗದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. ತಲೆ ಮೇಲಿದ್ದ ಅವುಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳ ರಚನೆಯು ಅವುಗಳು ವಾಸಿಸುವ ಜಾಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.ಮೆತ್ತಗಿನ ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮೆದುವಾಗಿಯೂ, ದಪ್ಪ ಅಥವಾ ಮರಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಡುಸಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ.ಅವುಗಳ ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೆ ಇದು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://insects.tamu.edu/extension/bulletins/l-1678.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-18 |archive-date=1999-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990822042321/http://insects.tamu.edu/extension/bulletins/l-1678.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯೂಹವು ಬಿಡಿಭಾಗದ ಕಿವಿರನ್ನು, ಹೊಂದಿದ್ದು ಕೊಂಡಿಗೂಡು (ನಖದಂತೆ ಆವರಿಸಿದ) ವಿಸ್ತೃತಾಂಗ ವನ್ನು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು,ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ವಾಸನಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತೃತಾಂಗದ ವಿಂಗಡನೆಗಳು (ದೇಹದ ಹೊರಚಾಚಿದರೂ ಹೊರ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ.) ಅವೆಂದರೆ ಸೊಂಟ, ಕಾಲಿನ ಎಲುಬು, ತೊಡೆ ಎಲುಬು (ಮುಂಗಾಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೂಳೆ), ಮಂಡಿಚಿಪ್ಪು, ಮೊಳಕಾಲು ಮೂಳೆ (ಹಿಂಗಾಲು, ಕೈ ಅಥವಾ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಇಕ್ಕುಳದಂತಹ ಅಂಗ) ಮತ್ತುಹರಡಿದ ನಖ (ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಇಕ್ಕಳುದಂತಹ ಅಂಗ). ಒಂದು ಚೇಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಿಡಿಯಂಗ ಅಥವಾ ತರಿತರಿಯಾದ ಕಣದ ಏಣಿಯಂತಹ ಡುಬ್ಬವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು "ಎದೆಏಣು" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಥವಾ ''ಏರುಬೆನ್ನು'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ದೇಹದ ವಿಂಗಡಿತ ಭಾಗಗಳು ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|12}} ==== ಮೆಸೊಮಾ (ಅಂಗರಚನೆಯ ಕೊಂಡಿಗಳು) ==== ಅದರ ಉದರ ಭಾಗವು ಒಟ್ಟು ಏಳು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. (ಸರಣಿ ಭಾಗಗಳು), ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಬೆನ್ನಮೇಲ್ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲೇಟ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತವೆ.(ಮೂಳೆಅಂಗ) ಅದಲ್ಲದೇ 3 ರಿಂದ 7 ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳು ಒಂದೇ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದರದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ವಿಂಗಡನೆಯು ಒಂದು ಜೋಡಿ ಜನನಾಂಗ ಪೊರೆ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದು ಇಡೀ ದೇಹದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಅದರ 2 ವಿಂಗಡನಾಂಗದ ವಲಯವು ಪ್ಲೇಟ್ ನಂತಹ ತಳವನ್ನು ಪಡೆದು ಗಡುಸುತನದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕೊಂಡಿಯ ವಿಭಾಗಗಳು ಅಲ್ಲದೇ 3ರಿಂದ7 ವಿಭಾಜಕಗಳು ಒಂದು ಜೊತೆ ಶ್ವಾಸದ್ವಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಚೇಳಿನ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಶ್ವಾಸನಾಳವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೋಳಿನಂತೆ,ದುಂಡಗೆ,ಅಂಡಾಕಾರ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘ ವೃತ್ತಾಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.0/}{{rp|13-15}} ==== ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಭಾಜಕ ==== ಚೇಳಿನ ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಭಾಜಕವು ಬಾಲ, (ಆರು ವಿಭಜಕಗಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕೊನೆಯ ಕೊಂಡಿ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ), ಆದರೆ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚೇಳಿನ ಗುದದ್ವಾರ ಅಲ್ಲದೇ ವಿಷದ ಬಾಲ (ಕಚ್ಚುವ ಭಾಗ) ವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಾಲದ ವಿಭಜಕವು, ಒಂದು ಗೂಡು,ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದು ಎರಡು ಜೊತೆ ನಂಜು-ವಿಷ ಗ್ರಂಥಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಕಚ್ಚುವ ಅಥವಾ ಅದರ ವಿಷದ ಪಿಚಕಾರಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಚೇಳುಗಳು ಎರಡು ಹಿಂದಿನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.(ಬಾಲಗಳು). ಎರಡು ಬಾಲಗಳಿರುವ ಚೇಳುಗಳು ಬೇರೆ ಜಾತಿಯವಲ್ಲ ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಜೀವವಾಹಿನಿಯ ಅಸಮರ್ಪಕತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sasionline.org/pepe.htm |title=Pepe the Two Tailed Scorpion |accessdate=2008-06-13 |last=Prchal |first=Steve |publisher=Sonoran Arthropod Studies Institute |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516113832/http://www.sasionline.org/pepe.htm |url-status=dead }}</ref> === ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. === [[ಚಿತ್ರ:Sorpion Under Blacklight edit.jpg|thumb|250px|ಕಪ್ಪು ಬೆಳಕಿನಡಿಯ ಒಂದು ಚೇಳುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಳಕಿಗೆ ಇದು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.]] ಕೆಲವು ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಚೇಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಮಿಂಚನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಈ [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|ನೇರಳಾತೀತ]] ಬೆಳಕು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ತೋರುತ್ತದೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದು ಕಪ್ಪು ಬೆಳಕನ್ನು,ಸೂಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಭಾಗಗಳು ಅದಕ್ಕಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರದೀಪ್ತಿ ತೋರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಬೆಟಾ-ಕಾರ್ಬೊಲೈನ್ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Stachel 1999 531–539">{{cite journal |last=Stachel |first=Shawn J |coauthors=Scott A Stockwell and David L Van Vranken |year=1999 |month=August |title=The fluorescence of scorpions and cataractogenesis |journal=[[Chemistry and Biology (journal)|Chemistry & Biology]] |publisher=Cell Press |volume=6 |pages=531–539 |url=http://www.chembiol.com/content/article/abstract?uid=PIIS1074552199800854 |accessdate=2008-06-17 |doi=10.1016/S1074-5521(99)80085-4 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನೇರಳಾತೀತ ದೀಪದ ಮೂಲಕ ಇದರ ಬದುಕಿನ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ,ಎಂದು ಕ್ಷೇತ್ರವಾರು ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೀಪ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ತಲೆಮೇಲ್ಭಾಗ ದ ಮಿಂಚನ್ನು ಪ್ರಹರಿಸುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಅದು ಪ್ರತಿ ಅವತಾರವನ್ನು ತೋರಿ ಅದರ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Stachel 1999 531–539"/> === ಬದುಕು ಮತ್ತುಸ್ವಭಾವಗಳು === ಚೇಳುಗಳ ಆಯುಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದರ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತದ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಇದರ ಆಯುಷ್ಯವು ಸುಮಾರಾಗಿ 4–25 ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಅದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.(ಯಾಕೆಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿವರ್ಗ ಅದೇ ಜಾತಿ ''ಝರಿ ಜಂತು ಪ್ರಾಣಿ'' )ಯ ಗರಿಷ್ಟ ಆಯುಷ್ಯ 25 ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ). ಅದೇ ''ಹ್ಯಾಡೊಜೆನೆಸ್'' ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಆಯುರ್ ಪ್ರಮಾಣವು 25–30 ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೇಳುಗಳು ಉಷ್ಣತೆ 20&nbsp;°C ರಿಂದ 37&nbsp;°C ವರೆಗಿರುವ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. (68&nbsp;°F ಫ್ಯಾರನ್ ಹೀಟ್ ದಿಂದ 99&nbsp;°F),ಆದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಭೂಮಿಯ ಉಷ್ಣತೆಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last=Hadley |first=Neil F. |year=1970 |title=Water Relations of the Desert Scorpion, ''Hadrurus Arizonensis'' |journal=[[Journal of Experimental Biology]] |volume=53 |pages=547–558 |url=https://journals.biologists.com/jeb/article/53/3/547/21677/Water-Relations-of-the-Desert-Scorpion-Hadrurus |accessdate=2008-06-13 |pmid=5487163 |issue=3}}</ref><ref>{{cite journal |last=Hoshino |first=K. |coauthors=A. T. V. Moura & H. M. G. De Paula |year=2006 |title=Selection of Environmental Temperature by the Yellow Scorpion ''Tityus serrulatus'' Lutz & Mello, 1922 (Scorpiones, Buthidae) |journal=[[Journal of Venomous Animals and Toxins]] ''including'' Tropical Diseases |volume=12 |issue=1 |pages=59–66 |url=http://www.scielo.br/pdf/jvatitd/v12n1/28301.pdf |accessdate=2008-06-13 |doi=10.1590/S1678-91992006000100005}}</ref> ಚೇಳುಗಳ ಉಪಪಂಗಡವೆನಿಸಿದ ''ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊಪ್ಸ್'' ಇವುಗಳು ಏಶಿಯಾದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಬೊಥ್ರಿಯುರಿಡ್ ಚೇಳುಗಳ ಜಾತಿಯು ಪತಗೋನಿಯಾ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಸಣ್ಣ ''ಎಸ್ಕೊರ್ಪಿಯಸ್'' ಇವು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೊಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ,ಇವು ಚಳಿಗಾಲದ {{convert|−25|C|F}}ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಳಿಯಲ್ಲೂ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ರೆಪೆಟೆಕ್ (ಟರ್ಕ್ ಮೆನಿಸ್ತಾನ್),ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಜಾತಿಯ ಚೇಳುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. (ಇದರಲ್ಲಿ ''ಪೆಕ್ಟಿನಿಬುತಸ್ ಬಿರುಲೈ'' ಜಾತಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ) ಬದುಕಿದ್ದು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ –31&nbsp;°C ದಿಂದ 50&nbsp;°C. ವರೆಗೆ ಇರುವ ಉಷ್ಣಾತಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.<ref>(ಕೊವಾರಿಕ, ಫ್ರಾಂಟಿಸಿಕ್; ''ಸ್ಟಿರಿ'' (ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯನ್ಸ್), ಜಿಲವಾ 1998, p. 19</ref> ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನಾಕ್ಟುರನಲ್ ಮತ್ತು ಫೊಸೊರಿಯಲ್,ಉಪಜಾತಿಗಳು ನೆಲದಾಳದ ತಂಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.ಆಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಅಬಂದು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಬೇಟೆ ದೊರಕಿದ ಅನಂತರ ನೆಲದಾಳದ ತಂಪು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲವೆ ಬಂಡೆಯ ಪೊಟರಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಬಿಸಿಲಿನ ತಾಪದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚೇಳುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದೆ.ತಮ್ಮನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಂದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು,ಸಂಧಿಪದಿಗಳು,ಹಲ್ಲಿಗಳು,ಇಲಿಗಳು,ದಂಶಕಗಳು,ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಇಲಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amonline.net.au/factsheets/scorpions.htm |title=Scorpions |accessdate=2008-06-13 |publisher=Australian Museum}}</ref> ಚೇಳುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅವಕಾಶವಾದಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.ತಮ್ಮ ಪರಭಕ್ಷಕತನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು,ಹುಳುಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಚೇಳುಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಲ್ಲಿಗಳನ್ನೂ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ. ಅದರ ಉದ್ದನೆ ಕೊಂಡಿಗಳು ಸುತ್ತಲೂ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಸಂವೇದಿ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಷಿಸಲು ಬರುವ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಅದು ಸಲೀಸಾಗಿ ತನ್ನ ಆಹಾರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ,ಬೇಟೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತನ್ನ (ವಿಷದ ಕೊಂಡಿಗಳಿಂದ)ಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಘಾಸಿಗೊಳಿಸಿ ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ವಿಷದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಅದು ತನ್ನ ಚಿಮುಟಾಂಗ ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಹುಡಿಯಾಗಿಸಿ ಅರೆಯಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಅದರ ನರವ್ಯೂಹ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ವಿಷವನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಸಾಯಿಸಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಅದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಚೇಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವ ವಿಧಾನವು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ ಅದು ತನ್ನ ಮುಂಭಾಗದ ಹಲ್ಲುಗಳು,ಬೇಟೆ ಅರೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಇದರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ದಂತ ಸರಣಿಯು ಅದನ್ನು ಮುಂಭಾಗದ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಹಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಧಿಪದಿಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅದರ ಮುಂದಿನ ಹಲ್ಲುಗಳ ರಚನೆ ಪಂಕ್ತಿಯು ತುಂಬಾ ಹರಿತವಾಗಿದ್ದು,ಬೇಟೆಯ ದೇಹದ ಭಾಗದಿಂದ ತನಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮಾಂಸವನ್ನು ಅಥವಾ ಅದರ ಶರೀರ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಅರೆಯುತ್ತದೆ.ಅದರ ''ಮೂಲ-ಹರಿತ ದವಡೆ'' ಮೂಲಕ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಎಳೆದು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅದು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೇಳುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದ್ರವರೂಪದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತುಕೊಡುತ್ತವೆ,ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೊರಭಾಗದ ಜೀರ್ಣಾಂಗದ ಅನುಕೂಲವೂ ಇದೆ. ಅದರಲ್ಲಿನ ಪಚನದ ರಸವು ಬೇಟೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನಂತರ ಅದರ ಶರೀರವನ್ನು ದ್ರವರೂಪವನ್ನಾಗಿಸಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಜೀರ್ಣವಾಗದ (ತುಪ್ಪಳ, ಬುರುಡೆ ಸ್ನಾಯು, ಇತ್ಯಾದಿ.) ಇವುಗಳು ಅದರ ದವಡೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಹೊರಕ್ಕೆ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|296-297}} ಚೇಳುಗಳು ಒಂದೇ ಸಾರಿಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬಲ್ಲವು. ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅದರ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅದರದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚೇಳುಗಳು ದೀರ್ಘಾಯು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೇ 6 ರಿಂದ 12 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಪವಾಸ ಬದುಕಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.{{rp|297-298}}<ref name="Biology"/> ಚೇಳುಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಅದರ ವಿಸರ್ಜನೆಯು ಬಹುತೇಕ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ, ನಾರು ಮತ್ತು ಯುರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Earthlife"/> === ಮರುಉತ್ಪಾದನೆ === ಚೇಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುತ್ತವೆ,ಕೆಲವು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಈ ಮರುಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡುಗುತ್ತವೆ. ಹೇಗೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವು ಅಮೈಥುನದ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಜೀವಿವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ,''ಹೊಟೆಂಟೊಟಾ ಹೊಟೆಂಟೊಟಾ'',''ಹೊಟೆಂಟೊಟಾ ಕ್ಯಾಬೊವರ್ಡಿನೆಸ್'',''ಲೈಚೆಲೆಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಸೆ'', ''ಟಿಟಿಯಸ್ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ಸ್'',''ಟಿಟಿಯಸ್ ಮೆಟುಂಡಸ್'',''ಟಿಟಿಯಸ್ ಸೆರ್ಯುಲೆಟಸ್'', ''ಟಿಟಿಯಸ್ ಸ್ಟಿಗ್ಮುರಸ್'',''ಟಿಟಿಯಸ್ ಟ್ರೈವಿಟಟಸ್'',''ಟಿಟಿಯಸ್ ಉರುಗ್ವೆನೆಸಿಸ್'', ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅಂಡಾಣು ಸಂತಾನ,ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮೂಲಕ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಫಲಿತಗೊಳ್ಳದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ದಿನಗಳೆದಂತೆ ಬ್ರೂಣ ಗಳಾಗಿ ಮರಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಚೇಳುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಡಾಣು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ನಂತರ ಆರಂಭಗೊಂಡರೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರೇತ್ರ ಅಂಗಾಂಶ ಗಳು ಗಂಡು ಜೀವಿಯಿಂದಹೆಣ್ಣು ಜೀವಿಯೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಚೇಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸೇರುವಿಕೆ ಇವುಗಳ ಸಂತಾನಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಸೇರುವಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವುದು, ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಎರಡೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಜಾಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮಿಶ್ರಿತ ಫೆರೊಮೊನ್ಸ್ (ವಾಸನಾ ರಾಸಾಯನಿಕ)ಮತ್ತು ಕಂಪನದ ಅಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವೆರಡೂ ತಾವು ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೇವೆ ಎಂದ ಬಳಿಕ ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಒಟ್ಟಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆಯು ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅದೇ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ನಂತರ ಎರಡೂ "ನೃತ್ಯ" ಅಂದರೆ ಅದನ್ನು "''ಪ್ರೊಮೆನೆಡ್ ಎ ಡೆಉಕ್ಸ್'' " ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರ ನಂತರ ಕೂಡುವಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಗಂಡು ತನ್ನ ಅಂಡಾಣುಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾದ ಹೆಣ್ಣು ಜೀವಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಈ ಕೂಡುವಿಕೆಯು ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,ಮೊದಲು ಗಂಡು-ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಈ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಾತೊರೆಯು ದಡಬಡ ಸುರುವಾಗುತ್ತದೆ.ನಂತರ ಅವೆರಡರ ದವಡೆ ಮುಂಭಾಗದ ಹಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಚುಂಬನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಜೋರಾಗಿ ಎಳೆದು ನಿಕಟವಾಗಿ ತನ್ನ ಚುಂಬನದ ಮಳೆಗರೆಯುತ್ತದೆ,ಗಂಡು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ತನ್ನ ವಿಷದ ಕೊಂಡಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ದ್ರವವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಚೇಳಿನ <ref>{{cite book |last=Hickman Jr. |first=Cleveland P. |coauthors=Larry S. Roberts, Allan Larson, Helen I'Anson, David Eisenhour |title=Integrated Principles of Zoology |edition=13 |date=2005-02-01 |publisher=McGraw-Hill Science/Engineering/Math |isbn=978-0073101743 |pages=380}}</ref> ಶಿರೊವಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂತೈಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಚಳಕ ತೋರುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ತನ್ನ ಅಂಡಾಣುವನ್ನು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಂಡಿನ ಅಂಡಾಣು ಹೆಣ್ಣಿನ ಜನನಾಂಗದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ರೇತ್ರ ಅಂಗಾಂಶ ಅಥವಾ ಧಾತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮರಿ ಹಾಕಲು ಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೂಡುವಿಕೆಯು 1 ರಿಂದ 25+ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಇದು ಗಂಡು ಜೀವಿಯ ಅಂಡಾಂಶ ಇಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಸೇರುವಿಕೆ ಸುದೀರ್ಘವಾದಎ ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಬಹುದು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸೇರುವಿಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಜಾಗ ಬಿಡುತ್ತದೆ,ಯಾಕೆಂದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಭಕ್ಷಣಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇದು ಲೈಂಗಿಕ ಭಕ್ಷಣೆ ಆಗಬಾರದೆಂದು ಅದು ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಚೇಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ. === ಹುಟ್ಟುಮತ್ತುಬೆಳವಣಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:scorpionwithyoung.JPG|250px|right|thumb|ಕಾಂಪ್ಸೊಬುಥ್ಸ್ ಹೆಣ್ಣು ಇನ್ನೊಂದು ಕಿರಿಯದೊಂದಿಗೆ]] ಬಹುತೇಕ ಅರಾಕ್ನಿಡ್ ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳು, ಅಂದರೆ ಈ ಚೇಳುಗಳು ಅಂಡಜೋತ್ಪಾದನಾ ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಮರಿಗಳು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದು ಅಂಡಾಣು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ,ಅವುಗಳು ಒಂದು ಸಾರಿಯಾದರೂ ತಾಯಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೇ ಹೊರಬರಲಾರವು.ಹೀಗೆ ಅವು ಚಿಕ್ಕವುಗಳಿದ್ದಾಗ ತಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿದು ತೆವಳುವುದನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಮರಿಜೀವವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೇ ಬದುಕಲಾರದು.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೊದಲು ಅಂಡ ಒಡೆದು ಬಂದ ಮರಿಯು ಬದುಕುವುದು ಕಠಿಣ.ಮುಂದಿನವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜೋಪಾನ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಬದುಕು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಘಿಕವಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಪಾಂಡಿನಸ್'' spp.), ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಯುವ/ತಾಯಿ ಸಂಘದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಗಾತ್ರವು ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಜೀವಿ ವರ್ಗಗಳು ಈ ಚೇಳಿನ ಎರಡರಿಂದ ನೂರು ಜಾತಿಯ ಜೀವಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ವರ್ಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥವು 8 ಪಟ್ಟಾಗಿ ಅದರ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last=Lourenco |first=W. R. |year=2000 |title=Reproduction in scorpions, with special reference to parthenogenesis |journal=[[European Arachnology]] |pages=71–85 |url=http://www.european-arachnology.org/proceedings/19th/Lourenco.PDF |access-date=2010-10-18 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003122816/http://www.european-arachnology.org/proceedings/19th/Lourenco.PDF |url-status=dead }}</ref> ಮರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಅದು ವಿಸರ್ಜನಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಹೊರಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಂತಿದೆ.(ಪೊರೆ ಬಿಚ್ಚುವಿಕೆ)ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಚೇಳಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮರಿ ಕೀಟ ತಳೆಯುವ ರೂಪವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.(ಇದು ಎಷ್ಟು ರೂಪ ಪಡೆದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಂತು) ಚೇಳುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದರಿಂದ ಏಳು ರೂಪಗಳ ಪಡೆದ ನಂತರ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಹಳೆಯ ಪೊರೆ ಕಳಚು ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ.(ಮುಂಭಾಗದ ಮರಿ ಜೀವಿಯ ಅವತಾರದಂತೆ). ಹೀಗೆ ಅದರ ಶರೀರವು ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಭಾಗಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಹಳೆಯ ಶಿರೊಭಾಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಒಂದು ಆಕಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.ಇದನ್ನು ಮರುಜೀವ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಅದು ರೂಪಾಂತರವಾದ ಮೇಲೆ ಚೇಳು ಹೊಸ ತಲೆ ಬುರುಡೆ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ದಾಳಿಗಳ ಎದುರಿಸಲು ಸನ್ನದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚೇಳು ಹೊಸದಾದರೂ ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಅದರ ಜೀವನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾದ ಗಡಸುತನ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೊಸರೂಪಾಂತರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೊಸ ಗಡಸುತನದ ಬುರುಡೆಯು ಶಿರೊವಕ್ಷದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನುಹೊಸರೂಪಾಂತರ ಎನ್ನುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ,ಇದೇ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರದೀಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ. == ಮಾನವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧ == === ಚೇಳಿನ ಕೊಂಡಿಯ ತೀಕ್ಷಣತೆ ಮತ್ತು ವಿಷ === ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವಂತೆ ಅದು ತನ್ನ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಗಳ ಹಿಡಿಯಲು ತನ್ನ ವಿಷವನ್ನು ಬಳಸಿ ಆ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿಯೂ ಇದು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷವು ಕೆಲವು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ.(ನರಕೋಶದ ನಂಜುಸಂಯುಕ್ತ,ಎಂಜೈಮ್ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು)ಇವು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಲ್ಲುವ್ ಗುರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರತಿ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟು ಅದು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000+ ಜಾತಿಯ ಚೇಳುಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 25 ಜಾತಿಯ ಚೇಳುಗಳಿಗೆ ಮಾನವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುವ ವಿಷವಿರುತ್ತದೆ.ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬುತೆಡಾಯ್ ಎಂಬ ಸಂಧಿಪದಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿವೆ.<ref name="Earthlife"/><ref>{{cite web|title = ThinkQuest: Poisonous Animals: Scorpions|url = http://library.thinkquest.org/C007974/2_4sco.htm|copyright year = 2000|accessdate = 2009-12-16|archive-date = 2005-04-03|archive-url = https://web.archive.org/web/20050403212450/http://library.thinkquest.org/C007974/2_4sco.htm|url-status = dead}}</ref> ==== ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಳು ==== ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವೆಂದರೆ ಚೇಳಿನ ನಂಜು ಪ್ರೊಟೀನ್ ಇದನ್ನು ಔಷಧಿಯ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಸರಣಿಯ ಈ ಜೀವಾಣು ವಿಷದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್]] (K⁺) ವಾಹಿನಿಗಳ ಕಾರ್ಯ ಅಡತಡೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಜೀವಿ ರಸಾಯನಿಕಗಳ ತಡೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು,ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮಹತ್ವದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ KCNA3 ವಾಹಿನಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು K_V1.3,ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಯಾನುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೂ Ca²⁺ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ದೈಹಿಕ T ದುಗ್ದಕೋಶ (T ಕೋಶ) ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗು ರಸವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ K_V1.3 ಅಡೆತಡೆಗಳು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಗಳ ನೆರವಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಹೀನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಧಿವಾತ,ಹೊಟ್ಟೆಉರಿಯೂತ,ಕಣ್ಣಿನ ವಿವಿಧ ಬಿಳಿಪೊರೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಇದರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ,)<ref name="pmid15120495">{{cite journal |unused_data=pmid:15120495 |author=Chandy KG, Wulff H, Beeton C, Pennington M, Gutman GA, Cahalan MD |title=K+ channels as targets for specific immunomodulation |journal=[[Trends in Pharmacological Sciences]] |volume=25 |issue=5 |pages=280–289 |year=2004 |month=May |doi=10.1016/j.tips.2004.03.010 |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=15120495 |pmid=15120495 |pmc=2749963 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ಚೇಳು ಜಾತಿಯ ಕ್ರಿಮಿಯ'' ವಿಷವು ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಚರ್ಮರೋಗವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="Bolognia">{{cite book |author=Rapini, Ronald P.; Bolognia, Jean L.; Jorizzo, Joseph L. |title=Dermatology: 2-Volume Set |publisher=Mosby |location=St. Louis |year=2007 |pages=1315 |isbn=1-4160-2999-0 |oclc= |doi= |accessdate=}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Deathstalker ST 07.JPG|thumb|ಡೆತ್ ಸ್ಟಾಲ್ಕರ್ ಜಾತಿ ಚೇಳುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಷ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.]] ನಂಜುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿರುವುದು: * ಕ್ಲೊರೊಟಾಕ್ಷಿನ್ ಒಂದು 36-ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಜಠರ ಸಂಬಂಧಿ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ರಸಾಯನವು ಈ ವಿಷ ಯುಳ್ಳ ಡೆತ್ ಸ್ಟಾಲ್ಕರ್ ಚೇಳಿ ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.(''ಲೆಯರೆಸ್ ಕ್ವಿಂಕೆಂಟ್ವ್ತ್ಚೆರಿಯಸ್'' )ಇದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತತೆ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನೇ ಕ್ಲೊರೈಡ್ ಚಾನಲ್ ಗಳೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref name="pmid1726031">{{cite journal |author=DeBin JA, Strichartz GR |title=Chloride channel inhibition by the venom of the scorpion Leiurus quinquestriatus |journal=[[Toxicon]] |volume=29 |issue=11 |pages=1403–8 |year=1991 |pmid=1726031 |doi= 10.1016/0041-0101(91)90128-E|url=https://archive.org/details/sim_toxicon_1991_29_11/page/1403}}</ref> ಈ ಕ್ಲೊರೊಟಾಕ್ಷಿನ್ ಮೆದುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಹಾಳಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ,ಇದು ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳ ಅಳವಡಿಸಲು ಹಾಗು ನೂತನ ತನಿಖೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಅರ್ಬುದ ರೋಗಗಳ ಪತ್ತೆ ಹಾಗು ಗುಣಮುಖಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="pmid12454020">{{cite journal |author=Deshane J, Garner CC, Sontheimer H |title=Chlorotoxin inhibits glioma cell invasion via matrix metalloproteinase-2 |journal=[[Journal of Biological Chemistry]] |volume=278 |issue=6 |pages=4135–44 |year=2003 |month=February |pmid=12454020 |doi=10.1074/jbc.M205662200 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2003-02-07_278_6/page/4135}}</ref> * ಮೌರೊಟಾಕ್ಷಿನ್ಇದನ್ನು ಟುನೇಶಿಯಾದ ''ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊ ಮೌರಸ್ ಪಾಮ್ ಟಾಸ್'' ಚೇಳಿನ ವಿಷದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಂಸ್ಕೃತಿ === ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.''ವೃಶ್ಚಿಕ '' ಎಂಬುದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬೆಬಲೋನಿಯನ್ ಭವಿಷ್ಯಗಾರರು ಚಾಲ್ಡೆಯನ್ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Biology"/>{{rp|462}} [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾ,ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೃಶ್ಚಿಕವು ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಲಾಕೃತಿ ಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲೆ ಕಂಡು ಬರುವ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ]] ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇದನ್ನು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡುವ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂಕೇತ ದರವೇಶಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ದ ಪ್ರತಿಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೃಶ್ಚಿಕವು ಮಾನವ ಲೈಂಗಿಕತೆ ತೋರಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ದಕ್ಷಿಣ ಏಶಿಯಾದಲ್ಲಿನ ದೇಶೀಯ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಚೇಳು ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಪಕಥೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last1=Frembgen |first1=Jürgen Wasim |year=2004 |title=The Scorpion in Muslim Folklore |journal=Asian Folklore Studies |publisher=Nanzan Institute for Religion and Culture |volume=63 |issue=1 |pages=95–123 |url=http://www.jstor.org/stable/30030314 }}</ref> [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ತ್]] ದೇಶದ ದೇವತೆ ಸರ್ಕೆಟ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃಶ್ಚಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಲವಾರು ದೇವತೆಗಳು ಪೀಡೆಗಳಿಂದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯು ಇದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikispecies|Scorpiones}} {{Commons category|Scorpiones}} {{Wikiquote|Scorpions}} {{Wiktionary|scorpion}} * [http://www.ub.ntnu.no/scorpion-files/scorpion_anatomy.jpg ಚೇಳಿನ ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ] * [http://www.qatarvisitor.com/index.php?cID=430&amp;pID=1558 ಕತಾರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಚೇಳುಗಳು] * [http://www.care-sheet.com/index/Scorpion ಸಾಕಿದ ಚೇಳಿನ ಆರೈಕೆ] * {{cite web |url=http://www.scorpsweep.com/facts.html |title=Scorpion Sweepers great site with a ton of information |accessdate=2008-07-10 |last=Holland |first=Ben |year=2008 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521123111/http://www.scorpsweep.com/facts.html |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://www.kenthebugguy.com/scorpions.html |title=Scorpions pet Scorpion sexing breeding food pets FAQ Facts |accessdate=2008-07-10 |last=MacNeil |first=Kenneth |year=2007 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205121346/http://kenthebugguy.com/scorpions.html |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://www.goldenphoenixexotica.com/scorp.html |title=Scorpions |accessdate=2008-07-10 |publisher=Golden Phoenix Exotica}} * {{cite web |url=http://johnbokma.com/pet/scorpion/detection-using-uv-leds.html |title=Scorpion detection using UV LEDs |accessdate=2008-07-10 |last=Bokma |first=John}} * {{cite web |url=http://www.desertusa.com/oct96/du_scorpion.html |title=Scorpions |accessdate=2008-07-10 |publisher=DesertUSA.com and Digital West Media, Inc}} * {{cite web |url=http://www.spidy.goliathus.com/english/gallery-scorpions.php |title=Photogallery - 36 species of scorpions |accessdate=2008-07-10 |last=Rehak |first=Ondrej}} * {{cite news |first=Robert Roy |last=Britt |title=Scorpion Venom Tested as Brain Cancer Treatment |url=http://www.livescience.com/health/060627_scorpion_venom.html |work=LiveScience |publisher=[[Imaginova]] |date=2006-06-27 |accessdate=2008-07-10}} * {{cite web |url=http://www.exotic-pets.eu/beginner.php |title=Beginner species of exotic pets |accessdate=2008-07-10 |last=Maney |first=Daniel |year=2006 |archive-date=2008-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929212201/http://www.exotic-pets.eu/beginner.php |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://www.theinverts.com/scorpioninformation.html |title=Scorpions - General information, care sheets, and more |accessdate=2008-07-10 |publisher=TheInverts.com |archive-date=2009-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728124118/http://www.theinverts.com/scorpioninformation.html |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://knol.google.com/k/luis-f-de-armas/scorpions-what-is-truth-and-what-is/kbg2jg4ueep9/3# |title=Scorpions. What is truth and what is wrong. |accessdate=2008-08-05 |archive-date=2009-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090323114741/http://knol.google.com/k/luis-f-de-armas/scorpions-what-is-truth-and-what-is/kbg2jg4ueep9/3 |url-status=dead }} * {{cite web |url=http://www.scorpion.com |title=Scorpion.com: The Scorpion Resource.|accessdate=2009-09-05 }} * {{cite web |url=http://knol.google.com/k/luis-f-de-armas/scorpions-the-antillean-or-west-indian/kbg2jg4ueep9/6# |title=Scorpions. The Antillean or West Indian fauna |accessdate=2008-08-17 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite web|url=http://www.scorpionfacts.info/index.php|title=Scorpion Facts &amp; Info.|accessdate=2009-01-25|archive-date=2009-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322154338/http://www.scorpionfacts.info/index.php|url-status=dead}} * {{cite web |url=http://sayulitadoctor.com/2009/03/05/scorpions-in-sayulita/ |title=Scorpions in Sayulita |last=Cuevas |first=Moises,MD |year=2009 |access-date=2010-10-18 |archive-date=2010-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023011502/http://sayulitadoctor.com/2009/03/05/scorpions-in-sayulita/ |url-status=dead }} * [http://www.desert-scorpions.com ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಚಿಹುಹುನ್ ಮರಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಚೇಳುಗಳು] {{Arthropods}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೃಶ್ಚಿಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೇಳಿನ ಮುಂತಾದ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಂತುಗಳು(ಜೇಡ)]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರವಲು ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಕಿದ ಚೇಳುಗಳು]] 7tfo3bl3pbxaxixihptgyhd5u0aa4ro 0 26161 1384523 1351149 2026-08-27T22:43:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384523 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ | image = Drestadyumna-kl.jpg | alt = | caption = ಜಾವಾ ಗೊಂಬೆಯಾಟದಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ | home = ಪಾಂಚಾಲ | info-hdr = ಮಾಹಿತಿ | family = {{ubl|[[ದ್ರುಪದ]] (ತಂದೆ)|ಪ್ರಿಶತಿ (ತಾಯಿ) | [[ದ್ರೌಪದಿ]] (ಸಹೋದರಿ)|[[ಶಿಖಂಡಿ]] (ಸಹೋದರಿ ಸಹೋದರನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಳು)|ಸತ್ಯಜಿತ (ಸಹೋದರ)}} | children = ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮನ್, ಕ್ಷತ್ರವರ್ಮನ್, ಕ್ಷತ್ರಂಜಯ ಮತ್ತು ಧೃಷ್ಟಕೇತು (ಪುತ್ರರು) | spouse = }} '''ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ'''('ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದವನು' ಎಂದರ್ಥ) ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಬರುವ [[ಪಾಂಚಾಲ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ [[ದ್ರುಪದ|ದ್ರುಪದನ]] ಮಗ ಮತ್ತು [[ದ್ರೌಪದಿ|ದ್ರೌಪದಿಯ]] ಅವಳಿ ಸಹೋದರ.<ref>{{Cite web |url=https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-03-20 |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320143441/https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.wisdomlib.org/definition/dhrishtadyumna</ref> ತನ್ನ ಶತ್ರು [[ದ್ರೋಣ|ದ್ರೋಣನನ್ನು]] ಕೊಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಮಗನನ್ನು ಬಯಸಿದ ದ್ರುಪದನು ಒಂದು ಯಜ್ನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದನು. ಆ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಜನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ಜನಿಸಿದಳು. ಪಾಂಡವ ರಾಜಕುಮಾರ [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನು]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಾಗ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನ ಗುರುತನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ]] ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ಪಡೆಗಳ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯುದ್ಧದ ಹದಿನೈದನೇ ದಿನದಂದು ಅವನು ದ್ರೋಣರ ಶಿರಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಜನ್ಮದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ==ದಂತಕಥೆ== ===ಜನನ=== [[ File: BILAL HABSI yaja upayaja performs yagna and emerges of dhristadhyumna.jpg|left|thumb|ಬಿಲಾಲ್ ಹಬ್ಸಿ ಅವರ ಮೊಘಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಜನನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಅನುವಾದವಾದ ರಜ್ನಾಮಾದ ಒಂದು ಫೋಲಿಯೊ.]] ದ್ರೌಪದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು "ಅಯೋನಿಜಾ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-03-20 |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320143441/https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |url-status=dead }}</ref> ಇದರರ್ಥ ಮಹಿಳೆಯ ಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದವರಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಅವನ ಜನನವನ್ನು ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಆದಿ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದ್ರುಪದನು ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಸ್ನೇಹಿತ [[ದ್ರೋಣ|ದ್ರೋಣನನ್ನು]] ಅವನ ಕಳಪೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ದ್ರೋಣನು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಗುರುವಾದನು ಮತ್ತು ಅವರು [[ದ್ರುಪದ|ದ್ರುಪದನನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ದ್ರೋಣನು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದಾಗಿ ದ್ರುಪದನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರೂ, ಅವನು [[ಪಾಂಚಾಲ|ಪಾಂಚಾಲದ]] ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ತನ್ನ ಸೋಲಿನಿಂದ ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾದ ದ್ರುಪದನು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವನ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರು ದ್ರೋಣನನ್ನು ಸೋಲಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗದ ಕಾರಣ, ಅವನು ಪ್ರಬಲ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಜ್ಞವನ್ನು(ಅಗ್ನಿ-ಯಜ್ಞ) ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ದ್ರುಪದನು ಉಪ್ಯಜ ಮತ್ತು ಯಜ ಋಷಿಮುನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಋಷಿಗಳು ದ್ರುಪದದ ರಾಣಿಗೆ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಈ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಸುವಾಸನೆ ಮಾಡಿ, ತಾನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಬಾಯಿ ತೊಳೆಯುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಳು.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m01/m01170.htm</ref> ಕಾಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞವೇದಿಯೊಳಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸುರಿದರು, ಅದರಿಂದ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದನು.<ref>{{Cite web |url=https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-03-20 |archive-date=2024-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320143441/https://punachu.maisuru.in/view_nama.php?1126 |url-status=dead }}</ref> ಅವನು ಉರಿಯುವ ಮೈಬಣ್ಣದವನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿರೀಟವನ್ನು, ತನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ, ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅವನು ರಥದ ಬಳಿ ಹೋದನು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಲದ ಜನರು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m01/m01170.htm</ref> ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಒಂದು ದೈವಿಕ ಧ್ವನಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿತು: ''<big>"ಈ ರಾಜಕುಮಾರ ದ್ರೋಣನ ವಿನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಪಾಂಚಾಲರ ಎಲ್ಲಾ ಭಯಗಳನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ರಾಜನ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ."</big>''<ref>https://sacred-texts.com/hin/m01/m01170.htm</ref> ಇದರ ನಂತರ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಕನ್ಯೆಯೊಬ್ಬಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಳು. ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಯುವಕನಿಗೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕನ್ಯೆಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವಳು ದ್ರೌಪದಿ ಎಂಬ ಪೋಷಕ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m01/m01170.htm</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ದ್ರೋಣನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ದ್ರೋಣನು ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅವನನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆಕಾಶ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ದ್ರೋಣನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಮಹಾರಥಿಯಾದನು.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m01/m01170.htm</ref> ===ದ್ರೌಪದಿಯ ಸ್ವಯಂವರ=== ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ [[ದ್ರೌಪದಿ|ದ್ರೌಪದಿಯ]] ಸ್ವಯಂವರವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಒಬ್ಬ ಯುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರ ಮುಂದೆ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಐದು ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಅರ್ಜುನ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದನು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=HJ6O8nwsFWgC&dq=dhrishtadyumna+swayamvara&pg=PA117&redir_esc=y#v=onepage&q=dhrishtadyumna%20swayamvara&f=false</ref><ref>https://books.google.co.in/books?id=fWWbFwsTnz8C&dq=dhrishtadyumna+followed+them&pg=PP67&redir_esc=y#v=onepage&q=dhrishtadyumna%20followed%20them&f=false</ref> ===ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು=== ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ಅನೇಕ ಪತ್ನಿಯರಿದ್ದರು. ಅವನಿಗೆ ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮನ್, ಕ್ಷತ್ರವರ್ಮನ್, ಕ್ಷತ್ರಂಜಯ ಮತ್ತು ಧೃಷ್ಟಕೇತು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m07/m07023.htm</ref><ref>https://www.wisdomlib.org/definition/kshatravarman</ref><ref>https://www.wisdomlib.org/definition/kshatranjaya</ref><ref>https://www.wisdomlib.org/definition/dhrishtaketu</ref> ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೂವರು ದ್ರೋಣರಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರೆ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು ಕರ್ಣನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡನು.<ref>https://www.wisdomlib.org/definition/dhrishtadyumna</ref> ===ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ=== ಕೌರವರ ವಿರುದ್ಧದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡನು. ಯುದ್ಧದ ೧೫ ನೇ ದಿನದಂದು ದ್ರೋಣನು ದ್ರುಪದನನ್ನು ಕೊಂದನು. ದ್ರೋಣನ ಏಕೈಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾದ ಅವನ ಮಗ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಾಂಡವರು ಒಂದು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದರು. [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮನು]] [[ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ]] ಎಂಬ ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಂದನು. ಪಾಂಡವರು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಸಾವಿನ ವದಂತಿಯನ್ನು ಹರಡಿದರು. ಆ ಭಯಾನಕ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ದ್ರೋಣನು ಅಪನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಹಿರಿಯ ಪಾಂಡವ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಅವನು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅದು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಎಂಬ ಆನೆ ಎಂದು ಗೊಣಗಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಉತ್ತರದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪಾಂಡವ ಯೋಧರ ಶಂಖಗಳು ಮರೆಮಾಡಿದವು. ತನ್ನ ಮಗ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ದ್ರೋಣನು ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದನು ಮತ್ತು ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕನಾಗಿ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಶರಣಾಗಿಸಿ ಕುಳಿತನು. ದ್ರೋಣನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಆತ್ಮವು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಆತ್ಮದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದು, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಅವನ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದ್ರೋಣನ ಶಿರಚ್ಛೇದಿಸಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿದನು.<ref>https://books.google.co.in/books?id=ztoPmjF0imEC&dq=Dhrishtadyumna&pg=PA279&redir_esc=y#v=onepage&q=Dhrishtadyumna&f=false</ref><ref>https://glorioushinduism.com/2016/11/11/dhrishtadyumna/</ref> ===ಸಾವು=== ಯುದ್ಧದ ೧೮ ನೇ ರಾತ್ರಿಯಂದು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಪಾಂಡವ ಶಿಬಿರದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಆತನ ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಖಡ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಅವನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನ ದೇಹವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>https://sacred-texts.com/hin/m10/m10007.htm</ref> ==ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ== ಮಹಾಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಕಥೆಗಳಲ್ಲೊಂದರಲ್ಲಿ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು [[ದ್ರುಪದ|ದ್ರುಪದನ]] ಕಿರಿಯ ಮಗನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ನಾಟಕವಿದೆ. ದ್ರುಪದ ಮತ್ತು ಇತರರು ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ದೈವಿಕ ಪೋಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ತೋರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯಜಿತನ ಶಾಂತಿವಾದ ಮತ್ತು [[ಶಿಖಂಡಿ|ಶಿಖಂಡಿಯ]] [[ಭೀಷ್ಮ|ಭೀಷ್ಮನ]] ಬಗೆಗಿನ ಏಕಮನಸ್ಸಿನ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{ಮಹಾಭಾರತ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] grh51kh70lo582fdlc47c9igs4hv51t 0 27183 1384555 1353025 2026-08-28T08:58:38Z ~2026-46948-62 101399 1384555 wikitext text/x-wiki {{Wikify}} {{ಉಲ್ಲೇಖ}} ರಾಜಧಾನಿ.      [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ|ಕಾಂಚಿಪುರಂ]] ಭಾಷೆ                  [[ಪ್ರಾಕೃತ]],[[ಸಂಸ್ಕೃತ]],                                   [[ತಮಿಳು]],[[ತೆಲುಗು|ತೆಲಗು]] ಧರ್ಮ.                  [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಸರರ್ಕಾರ.              ರಾಜ್ಯವಂಶ .೨೭೫-೩೦೦              [[ಸಿಂಹವರ್ಮನ್ ೧]] .೮೮೨-೮೯೭          [[ಅಪರಾಜಿತವರ್ಮನ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುಗ. [[:en:Classical India|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಭಾರತ]] ಸ್ಥಾಪನೆ ಆರಂಭ.            ೨೭೫ ಕ್ರಿ.ಶಕ ಸ್ಥಾಪನೆ ಅಂತ್ಯ.              ೮೯೭ ಕ್ರಿ.ಶಕ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು            ಇದರ ನಂತರ [[ಕಲಭರ ರಾಜವಂಶ|ಕಲಭರ]] ರಾಜವಂಶ.          [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] [[ಶಾತವಾಹನರು|ಶಾತವಾಹನ]] ರಾಜವಂಶ.      ಪೊರ್ವ್ ದ                                                  [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯರು]] ಇಂದು ಇವುಗಳ ಭಾಗ [[ಭಾರತ]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]           ಪಲ್ಲವರ ಅರಸರು 200s-800s ವೀರಕುರಚಾ ವಿಷ್ಣುಗೋಪಾ 2 [[:en:Simhavarman III|ಸಿಂಹವರ್ಮನ್ 3]] [[:en:Simhavishnu|ಸಿಂಹ ವಿಷ್ಣು]] [[:en:Mahendravarman I|ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮನ್ 1]]   (೬೦೦-೬೩೦) [[:en:Narasimhavarman I|ನರಸಿಂಹವರ್ಮನ್ 1]]     (೬೩೦-೬೬೮) [[:en:Mahendravarman II|ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮನ್ 2]]   (668-670) [[:en:Paramesvaravarman I|ಪರಮೇಶ್ವರವರ್ಮನ್ 1]]  (670-695) [[:en:Narasimhavarman II|ನರಸಿಂಹ ನಾರ್ಮನ್ 2]]    (700-728) [[:en:Paramesvaravarman II|ಪರಮೇಶ್ವರವರ್ಮನ್ 2]]    (728-731) [[:en:Nandivarman II|ನಂದಿವರ್ಮನ್ 2.]]              (731-795) [[:en:Dantivarman|ದಂತಿವರ್ಮನ್]]                   (795-846) [[:en:Nandivarman III|ನಂದಿವರ್ಮನ್ 3.]]               (846-869) [[:en:Nrpatungavarman|ನೃಪತುಂಗ ವರ್ಮನ್]]          (869-880) [[:en:Aparajitavarman|ಅಪರಾಜಿತವರ್ಮನ್]].        (880-897) ರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕೆ ಪಲ್ಲವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಂದು. ಇವರು ಇಂದಿನ [[ತಮಿಳು]] ನಾಡನ್ನು ೩ನೆ ಶತಮಾನದಿಂದ ೯ನೆ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆಳಿದರು. ಇವರ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ|ಕಂಚಿಪುರುಂ]] ಅಥವಾ ಕಂಚಿ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿತ್ತು. '''ಪಲ್ಲವ'''ರು ಮೊದಲು [[ಕದಂಬ]]ರ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಚಾಲುಕ್ಯ]]ರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಣೆಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಪಲ್ಲವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನವಾದ ನಂತರ ಪಲ್ಲವರು ಮಲ್ಲಾರ್, ಪಲ್ಲರ್ ಪರಯರ್ಗಳು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕರಾರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಪಲ್ಲವರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುರುಂಬ ಕಾಡವಟ್ಟಿ ಎಂದು ಶಾಸನ ಇದೆ ಅದು ಪಲ್ಲವರ ಮೂಲ ಕುಲ ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರುಸುತ್ತದೆ, ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಛಲವಾದಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು, ಪಶುಪಾಲನೆ ಕೃಷಿ ಪಾಲನೆ ಹಾಗು ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಲ್ಲವ ಪಲ್ಲವರು ಕಟ್ಟಿದ ಮಹಾಬಲಿಪುರದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. ಬಾಣರು ನೊಳಂಬ ಪಲ್ಲವರು ಸಹ ಛಲವಾದಿ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಇತಿಹಾಸ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪಿವಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣಪಥದಲ್ಲಿ ಬಾಣರಸರು ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸತ್ಯವೇಡು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಚಲವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪಲ್ಲವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವು [[:en:Mahendravarman I|ಮಹೇಂದ್ರವರ್ಮ 1 (]]571 - 630 ce) ಮತ್ತು  [[:en:Narasimhavarman I|ನರಸಿಂಹ ವರ್ಮನ್ 1]] (630-668 ce) ಇವರು ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಮತ್ತು  [[ತೆಲುಗು]], ಉತ್ತರದ [[ತಮಿಳು]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ  ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 600 ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತ್ತು. ಇವರು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ಬಾದಾಮಿ]]  [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯ]] ಮತ್ತು  ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳರು]] ಮತ್ತು ಪಾಂಡ್ಯರು ರಿಂದ ಸಂಘಷರ್ಷ ನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಲೆ ಸಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ರಾಜ ಆದಿತ್ಯ ನಿಂದ ಸೋತು 9 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನ ಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಲ್ಲವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕುಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ವಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಶೋರೆ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದು [[:en:UNESCO World Heritage Site|ಯುನೆಸ್ಕೊ ದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯತಾಣ]] ವಗಿದೆ ಇದು ಮಾಮಲಪುರದಲ್ಲಿದೆ. ಪಲ್ಲವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ದ ಹಿಂದೆ ಭವ್ಯವಾದ ಶಿಲ್ಪ, ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಡಿಪಾಯ ಮಧ್ಯಯುಗದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಪಲ್ಲವರ ವಂಶಸ್ಥರು ತಮ್ಮದೆ ಆದ ಗ್ರಂಥವನ್ನು  ರಚಿಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಂಥ ಹಲವಾರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಲಿಪಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಚೀನಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗ [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯುಯನತ್ಸಾಂಗ್]] ಪಲ್ಲವರ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಗಿದ್ದಾನೆ. <big>'''ಉತ್ಪತ್ತಿ'''</big> ಪಲ್ಲವ ಪದದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಶಾಖೆ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.ಪಲ್ಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು  ತೊಂಡೈಯಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಂಡೈ ಎಂದರೆ  ತಮಿಳಿ ನಲ್ಲಿ ಬಳ್ಳಿ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ '''<big>ಮೂಲ</big>''' ಪಲ್ಲವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ  ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚರ್ಚೆ ಸಲಪಟಿದ್ದೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇತಿಹಾಸದ  ಪ್ರಕಾರ ಶೀವಸ್ಕಂದವರ್ಮನ್ನು ಮೂರು ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ|ಕಾಂಚಿಪುರಂ]] ಗೆ ಕ್ರಿ.ಶಕ 4 ರೈ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಅನುದಾನ ಮಾಡಿದನ್ನು.ಆದರೆ ಇದು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು [[ಶಾಸನಗಳು|ಶಾಸನ]] ಸಿಂಹವರ್ಮನ ದೊರೆತ್ತಿದೆ.ಹಿಂದಿನ [[:en:Palanadu|ಪಲನಾಡು]] ಈಗೀನ ಪಶ್ಚಿಮ ಗುಂಟೊರು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ದೊರೆತ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳು ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.ವಿಧ್ವಾಂಸರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಶಾತವಾಹನರು, ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯ ರೊಂದಿಗೆ.ಪಲ್ಲವರ ಆರಂಭಿಕ ನಾಣ್ಯಗಳು ಶಾತವಾಹನರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳು ಇವರು ಮೂಲಗಳು ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಈ ಮಾಹಿತಿ ಗಳು ಮೂಲಕ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಅದ್ದೆಂದರೆ ಪಲ್ಲವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ [[ಶಾತವಾಹನರು|ದಲ್ಲಿಶಾತವಾಹನರು]] ಮಾಜಿ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರಬೇಕು.( ಉತ್ತರದ ಪೆನಾಸಮುದ್ರ ಆಧುನಿಕ ಆಂಧ್ರದ ಭಾಗ) ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದ ಕಡೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಂಚಿ ಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಉತ್ತರದ [[ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿಯ]] ವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮೂಲದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ ಅವರೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅಂಯ್ಯಗಾರ್, ಮತ್ತು ಕೆ.ಎ ನಿಲಕಂಠ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಇವರು ಪ್ರಕಾರ ಪಲ್ಲವರು ಶಾತವಿಹನರ ದಕ್ಷಿಣಪೊರ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದರು.ಶಾತವಾಹನರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಕೊನೆಗೊಂಡತೆ ಪಲ್ಲವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾದರು. ಅವರು ತಮಿಳು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಗಳಿಗೆ ಅಪರಿಚಿತರಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಲುಗಳು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಗಳಾದ ಪಾಂಡ್ಯರು,ಚೋಳರು,ಚೇಳರು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಹವರ್ಮನ್ನು  ಅವರು ಯಾವುದೆ ಅಧಿಕೃತ ಚಿನ್ಹೆ ಅಥವಾ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರು ಇವರು ಪ್ರಕಾರ  ಆಗ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ ಆಂಧ್ರ ಇಸ್ಕವಾಕುಸ್ ರಿಗೆ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಮಾಡಿರಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆರ್. ಸಾಥಿನಾಥೈರ್ ಮತ್ತು ಡಿ.ಸಿ ಸರರ್ಕಾರ ಜೊತೆ ಒಂಡಬಂಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಮನ್ ಕುಲಕೆ, ಡೈಟಮರ್ ರೊದರಮುಂಡೆ, ಮತ್ತು ಬರಟೋನ್ ಸ್ಟೈನ್, ಪಟೋಲೆಮಯ ಪ್ರಕಾರ ಅರುವನಾಡು ಪ್ರದೇಶವು ಉತ್ತರ ಹಾಗೊ ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪನ್ನೇರ ಸಮುದ್ರ ದಿಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. (ಪೆನ್ನಾ ಅಥವಾ ಪೊನೈಯಾರ್) ಕ್ರಿ.ಶಕ 140 ce ಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಾಗಾ ರಾಣಿಯನ್ನು ರಾಜ ಬಸರೋನಾಗ ಮದುವೆಯಾದನ್ನು. ಮುಂದೆ ಪಲ್ಲವರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಇದು ಕಂಚಿ ಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿತ್ತು.ಪಲ್ಲವರು ಶಾತವಾಹನರು ಪ್ರಾಂತಿಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ.ಭಾಗಶಃ ಉತ್ತರ ವಂಶಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶಾತವಾಹನರು ಅವರನ್ನು ತೊಂಡೈಮನದಲಮ ಸ್ಥಳೀಯರಂತೆ ನೋಡಿರಬೇಕು.ನಂತರ ಪಲ್ಲವರು ಅಶೋಕನ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೀಲಿಕೈ ಆಕಾರದ ಆನೆಯ ನೆತ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇದು ಡೆಮಿಟ್ರಿಯಸ್ ರಾಜನ ಕೀರಿಟವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. <br /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} 54ciy4l4kgv967866nfzo3voq62atl5 0 28165 1384533 1354930 2026-08-28T04:00:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384533 wikitext text/x-wiki {{other uses}} [[File:Fields outside benambra.jpg|thumb|250px|ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಬೆನಾಂಬ್ರಾದಲ್ಲಿನ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು.]] '''ಬರ/ಕ್ಷಾಮ/ಜಲಕ್ಷಾಮ''' ('''ಡ್ರಾಉಟ್''' ಅಥವಾ '''ಡ್ರೌಟ್''' ‌‌ [ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಯೋಗ]) ಎಂದರೆ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜಲ/ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ/ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕೊರತೆಯು ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವು ಸತತವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಪೀಡಿತವಾದ ಪ್ರದೇಶದ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯಬಲ್ಲವಾದರೂ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದ, ತೀವ್ರತರವಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಕೂಡಾ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ/ನಷ್ಟ<ref>{{Cite web |url=http://www.bom.gov.au/climate/drought/livedrought.shtml |title=ಲಿವಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಡ್ರಾಟ್‌ |access-date=2011-03-10 |archive-date=2007-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218192510/http://www.bom.gov.au/climate/drought/livedrought.shtml |url-status=dead }}</ref> ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಉಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲದು.<ref>[http://www.lilith-ezine.com/articles/environmental/Australian-Drought.html ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203120148/http://www.lilith-ezine.com/articles/environmental/Australian-Drought.html |date=2010-12-03 }} ಗಳು, ಪಡೆದಿದ್ದು 2007ರ ಜೂನ್‌ 7ರಂದು.</ref> ಈ ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಕೃಷಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ/ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]] ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಗಾತ್ರದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶವು ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಲಿದೆ.<ref>[http://www.heraldscotland.com/2008-the-year-of-global-food-crisis-1.828546 2008: ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ವರ್ಷ]</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಲಸೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಲಸೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭೂಶಿರ ಮತ್ತು ಸಾಹೆಲ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಇತರೆ ಮಾನವಸಂಬಂಧಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಉಂಟಾಗಲು ಇದೇ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. == ಪರಿಣಾಮಗಳು == [[File:Drought.jpg|thumb|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಸೊನೋರನ್‌ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಣದಾದ ಭೂಮಿ.]] ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಉಂಟಾದಂತಹಾ ಅವಧಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ, ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಇವುಗಳಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರೀಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಗನುಸಾರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಗತ್ಯದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಕೃಷಿಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಕೃಷಿಕರು ತಮಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪರ್ಯಾಯ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಗತ್ಯದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲ ಕೃಷಿಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ಮೂಲವನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದುರ್ಭಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕೂಡಾ ಕುಂದಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಸಾರಗುಂದಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಹಾಗೂ ಉಳಿದಿರುವ ಜಲ ಮೂಲಗಳ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲವು. ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದಿಂದುಂಟಾಗುವ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ : * ಬೆಳೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಫಸಲಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕುಂದುವಿಕೆ * ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಸವಕಳಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂಚಕಗಳೆಂದು ಕಂಡುಬರುವ ಬಂಜರು ಭೂಮಿಗಳು, ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸವಕಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ * ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸವಕಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಕೂಡಾ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು * ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲದೇ ಉಂಟಾಗುವ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ತೀವ್ರ ಬರ * ಭೂಮೇಲ್ಮೈನ ಹಾಗೂ ಜಲಚರ/ಜಲಜೀವಿಪ್ರಪಂಚದ ಜೀವಜಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ವಾಸಸ್ಥಾನ/ವಾಸದನೆಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುವುದು * ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ|ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ/ನಿರಾರ್ದ್ರೀಕರಣ]] ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆ/ರೋಗಗಳು * ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಣ/ಸ್ಥಳಪಲ್ಲಟನ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟತೆ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುವಂತಹಾ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಲಸೆ * ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ<ref>[http://news.google.com/archivesearch/url?sa=t&amp;ct=res&amp;cd=2-0&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.chinapost.com.tw%2Finternational%2F2008%2F01%2F25%2F140525%2FU.S.-drought.htm&amp;ei=W7U6SLmGBp7y6AHmp5AS&amp;usg=AFQjCNHOkKFUWf2PwD3_gL2GOjsByAQSDg U.S. ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಶೀತಕ ನೀರನ್ನು ಬರಿದಾಗಿಸಿ, ಸಸ್ಯಗಳು ಸಾಯುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು - ದ ಚೈನಾ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ]{{dead link|date=July 2010}}</ref> ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಂಪುಕಾರಕ/ಶೀತಕಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.dailyestimate.com/article.asp?idcategory=35&idSub=175&idArticle=12286 |title=ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು USನ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ {{!}} ಡೈಲಿ ಎಸ್ಟಿಮೇಟ್‌ |access-date=2021-08-17 |archive-date=2011-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111002124428/http://www.dailyestimate.com/article.asp?idcategory=35&idSub=175&idArticle=12286 |url-status=dead }}</ref> ನೀರಿನ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ * ಕೈಗಾರಿಕಾ/ಔದ್ಯಮಿಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/03/06/MNGE2BL7161.DTL |title=ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಗ್ರಾಮವು ಕೋಕ್‌/ಕೋಕಾ ಕೋಲಾ ಕಂಪೆನಿಗೆ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ವ್ಯಾಜ್ಯ ಹೂಡಿದೆ ಮಾರ್ಚ್‌ 6, 2005 |access-date=2011-03-10 |archive-date=2012-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515214634/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2005%2F03%2F06%2FMNGE2BL7161.DTL |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.greenpeace.org/international/news/sweden-nuclear-closure-040806 ಸ್ವೀಡನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಣುಶಕ್ತಿ/ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090110184749/http://www.greenpeace.org/international/news/sweden-nuclear-closure-040806 |date=2009-01-10 }}[http://www.greenpeace.org/international/news/sweden-nuclear-closure-040806 4 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090110184749/http://www.greenpeace.org/international/news/sweden-nuclear-closure-040806 |date=2009-01-10 }}</ref> * ಹಾವುಗಳ ವಲಸೆ ಹಾಗೂ ಹಾವುಕಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6282075.stm ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ಸ್‌ ಫೇಸ್‌ ಸ್ನೇಕ್‌ ಇನ್‌‌ವೇಷನ್.]</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿ/ವಿಪ್ಲವ * ನೀರು/ಜಲ ಮತ್ತು ಆಹಾರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ [[ಯುದ್ಧ|ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುವಿಕೆ]] * [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಕಾಡುಬೆಂಕಿ/ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತಹಾ ಕಾಡಿನಬೆಂಕಿ/ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು<ref name="autogenerated1">[https://web.archive.org/web/20030711082443/http://txforestservice.tamu.edu/shared/article.asp?DocumentID=406&amp;mc=fire ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೀಚ್‌-ಬೈರಾಮ್‌ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಸೂಚಕದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣೆ (KBDI) 27 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2002ರಂದು]</ref> ಉಂಟಾಗುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ == ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ == ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಒಂದು ಸಾಧಾರಣವಾದ, ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪರಿಸರದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಗಿಲ್ಗಮೇಷ್‌/ಶ್‌ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಜೋಸೆಫ್‌ನ ಆಗಮನದ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌ ಪ್ರಣೀತ]] ಕಥೆ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌ ಎಂಬ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನಿಂದ ಯಹೂದ್ಯರ ನಿರ್ಗಮನದ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಾ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಅತಿ ಪುರಾತನವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ವಾಯುಗುಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bbc.co.uk/weather/features/bible_drought.shtml BBC - ವೆದರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ - ಫೀಚರ್ಸ್‌ - ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್‌ ರಿಲಿಜನ್‌ - ವೆದರ್‌ ಇನ್‌ ದ ಬೈಬಲ್ - ಡ್ರಾಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫೆಮೈನ್‌]</ref> 9,500 BC ಕಾಲದ ಚಿಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಬೇಟೆಗಾರ/ಶಿಕಾರಿಕಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ವಲಸೆಗಳನ್ನು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದೊಂದಿಗೆ,<ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2002/10/1024_021024_ChileAtacama.html ಏನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಚಿಲಿ ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌ ಮಿಸ್ಟರಿ ಟೈಡ್‌ ಟು ಡ್ರಾಟ್‌]</ref> ಅದೇ ರೀತಿ ಸುಮಾರು 135,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿಕಾಲದ ಮಾನವನು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದದ್ದು/ನಿರ್ಗಮನ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳೊಳಗೆ ಅವರ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ತಳಕುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://azstarnet.com/all-headlines/205715m/ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಪ್ರಾಚೀನ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ವಲಸೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿತು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಜನಸಮುದಾಯವು ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸರದಿ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಯಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ನಿವಾರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ವೈಫಲ್ಯವು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವ ಕುಲದ ಭಯಾನಕ ಬೆಲೆಯನ್ನೇ ತೆರುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಪ್ರದೇಶಗಳು ==== [[File:ShrinkingLakeChad-1973-1997-EO.jpg|thumb|180px|2001ರ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಛಾದ್‌/ಡ್‌ ಸರೋವರ, ವಾಸ್ತವ ಸರೋವರವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 1960ರ ದಶಕದಿಂದ ಸರೋವರವು ಸೊರಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಡಿಸ್‌ಅಪೀಯರಿಂಗ್ ಲೇಕ್ಸ್‌, ಶ್ರಿಂಕಿಂಗ್‌ ಸೀಸ್</ref><ref>ಶ್ರಿಂಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಲೇಕ್‌ ಆಫರ್ಸ್‌ ಲೆಸನ್‌ ಆನ್‌ ಫೈನೈಟ್‌ ರಿಸೋರ್ಸ್ಸ್‌‌</ref>]] [[File:Sheep on a drought-affected paddock.jpg|thumb|ನ್ಯೂಸೌತ್‌ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಉರಾಂಕ್ವಿಟಿ ಸಮೀಪದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಪೀಡಿತ ಹೊಲದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿ.]] ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭೂಶಿರದಲ್ಲಿ ಮರುಭೂಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಪದೇಪದೇ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಭೀಕರ ಮಹಾದುರಂತಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಈಗಲೂ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="ODI">ಸಾರಾ ಪಂಟುಲಿಯಾನೋ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಪವಾನೆಲ್ಲೋ (2009) [http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=3591&amp;title=drought-livelihoods-pastoralists-humanitarian ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಭೂಶಿರ ವಾಸಿಗಳಾದ ಕುರುಬರಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307103951/http://www.odi.org.uk/resources/details.asp?id=3591&title=drought-livelihoods-pastoralists-humanitarian |date=2012-03-07 }} ಓವರ್‌ಸೀಸ್‌ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌</ref> ಭೂಶಿರದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ನೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸುಡಾನ್|ಸೂಡಾನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಛಾ/ಚಾದ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಡಾರ್ಫರ್‌ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಪೀಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು ; ಡಾರ್ಫರ್‌ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ, ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮೂರೂ ಸೇರಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನೀರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅರಬ್ಬರ ಬಗ್ಗಾರಾ ಜನಾಂಗದ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಿದ್ದು, ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಅರಬ್ಬರಲ್ಲದ ಕೃಷಿಕ ಜನಸಮುದಾಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.alertnet.org/db/blogs/1265/2007/06/30-100806-1.htm |title=ಡಾರ್ಫರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೀರಿನ ಹುಡುಕಾಟ |access-date=2011-03-10 |archive-date=2007-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213132239/http://www.alertnet.org/db/blogs/1265/2007/06/30-100806-1.htm |url-status=dead }}</ref> ಹಿಮಾಲಯದ ನದಿಗಳ ಎಡೆಬಿಡದ ಹರಿವಿನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.4 ಶತಕೋಟಿ ಜನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070819200515/http://www.peopleandplanet.net/pdoc.php?id=3024 ಭಾರೀ ಕರಗುವಿಕೆಯು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಜೀವಗಳಿಗೆ ಕುತ್ತಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿರುವ UN]</ref> ಬರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]], [[ಚೀನಾ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ನೇಪಾಳ]] ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್‌‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರವಾಹಗಳುಂಟಾಗಿ ನಂತರ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಬರಬಹುದು. 500 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಜನರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಕರವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಕಳವಳವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.rediff.com/news/2007/jul/24indus.htm ಗಂಗಾನದಿ ಹಾಗೂ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗಳು ಉಳಿಯಲಾರದೇ ಹೋಗಬಹುದು : ವಾಯುಗುಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]</ref><ref>{{Cite web |url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90781/90879/6222327.html |title=ಅಪಾಯ ಸೂಚನೆಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಗಡ್ಡೆ/ನದಿಗಳು |access-date=2011-03-10 |archive-date=2013-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923011323/http://english.peopledaily.com.cn/90001/90781/90879/6222327.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3998967.stm ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಹಿಮನದಿಗಳು ಯಾವ ಸೂಚನೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಕರಗುತ್ತಿವೆ]</ref> ರಾಕಿ ಪರ್ವತಪಂಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಯೆರ್ರಾ ನೆವಡಾದಂತಹಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದಲೇ ತನಗೆ ಬರುವ ನೀರಿನ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಪಡೆಯುವ [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯು ಕೂಡಾ ಬಾಧಿತವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080317154235.htm ಗ್ಲೇಷಿಯರ್ಸ್‌ ಆರ್ ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್‌ ಫಾಸ್ಟರ್‌ ದ್ಯಾನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್, UN ವರದಿಗಳು]</ref><ref>[http://articles.latimes.com/2008/may/02/local/me-snowpack2 ದಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಭೀಕರವಾದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ], ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಅಮೇಝಾನ್‌ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು 2005ರಲ್ಲಿ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿದ್ದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಕಂಡವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ens-newswire.com/ens/oct2005/2005-10-24-05.asp |title=ಎನ್‌ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ - ಅಮೆಝಾನ್‌ ಡ್ರಾಟ್‌ ವರ್ಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ 100 ಇಯರ್ಸ್‌ |access-date=2011-03-10 |archive-date=2019-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115094341/http://www.ens-newswire.com/ens/oct2005/2005-10-24-05.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.commondreams.org/headlines06/0717-07.htm |title=ಡ್ರೌಟ್‌ ಥ್ರೆಟನ್ಸ್‌ ಅಮೆಝಾನ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ - ವಿಪರೀತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಎರಡನೇ ವರ್ಷವೂ ಮುಂದುವರೆಯುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ‌ |access-date=2011-03-10 |archive-date=2013-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130527104721/http://www.commondreams.org/headlines06/0717-07.htm |url-status=dead }}</ref> 23 ಜುಲೈ 2006ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ವುಡ್ಸ್‌ ಹೋಲ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಆ ಅರಣ್ಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನಷ್ಟೇ ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/law-mixed-year-begins-and-ends-wrapped-up-in-straw-1191932.html ''ಅಮೆಝಾನ್ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು 'ಮರುಭೂಮಿಗಳಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ‌''' ], ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌, ಜುಲೈ 23, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.independent.co.uk/news/fishermen-braced-for-quota-cuts-1191880.html ''ಡೈಯಿಂಗ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌: ಅಮೆಝಾನ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ'' ]‌, ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌, ಜುಲೈ 23, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಬರಗಾಲದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹವಾಗುಣದ ಮೇಲೆ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]]ದ ಪ್ರಭಾವಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿ ಮಳೆಕಾಡನ್ನು "ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ" ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಅರಣ್ಯವು ಸತ್ತುಹೋಗಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಮೆಜೋನಿಯನ್‌ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾಡು ಅಥವಾ [[ಮರುಭೂಮಿ]]ಯಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಮಳೆಕಾಡು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಈ ವರದಿಯು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು. WWF ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ|ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ]] ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯನಾಶದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೃತ ಮರಗಳನ್ನು ಒಣದಾಗಿಸುವಂತೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080518192545/http://www.panda.org/news_facts/newsroom/index.cfm?uNewsID=64220 ''ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅಮೇಝಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿವೆ, WWF ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ'' ], ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೈಡ್‌ ಫಂಡ್‌ ಫಾರ್‌ ನೇಚರ್‌, ಮಾರ್ಚ್‌ 22, 2006. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಇದುವರೆಗೂ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಬಹು ವಿಶಾಲವಾದ ಭಾಗವು ಮರುಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಹಿನ್ನಾಡು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಶೋಧಕರುಗಳು ಒಳನಾಡಿನ ಮರುಭೂಮೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಕಾರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಿವರಣೆಯು ಸುಮಾರು 50,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ [[ಮಾನವ]] ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ವಸಾಹತುಗಾರರು ನಿಯತವಾಗಿ ಮರಗಳನ್ನು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಮಳೆ ಮಾರುತಗಳು ತಲುಪದಂತೆ ತಡೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref>[http://www.geosociety.org/news/pr/05-01.htm ಬಿಸಿಲೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ‌ಮಳೆಮಾರುತಗಳ ‌‌ಸಂವೇದನತ್ವ: ಭೂಖಂಡೀಯ ತೇವಾಂಶಗಳ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಮಾನವರ ಮೇಲಾಗುವ ಪ್ರಭಾವ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615232508/http://geosociety.org/news/pr/05-01.htm |date=2010-06-15 }}, ಜಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ</ref> ಜೂನ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು ಬಂದ ಪ್ರಕಾರ ಓರ್ವ ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುರ್ರೇ-ಡಾರ್ಲಿಂಗ್‌ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯು ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನವಾದ ಬಹುಶಃ ಸರಿಪಡಿಸಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀವ್ರತರವಾದ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7460492.stm ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನದಿಗಳು 'ದುರಂತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ'], BBC ನ್ಯೂಸ್‌</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರತರವಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾದ ಆಯೋಗವೊಂದರ ವರದಿಯು ಜುಲೈ 6, 2008ರಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://www.reuters.com/article/idUSSYD6747620080707 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತೂ ಭೀಕರವಾದ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಮರುಕಳಿಸುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿದೆ: ಅಧ್ಯಯನ], ರಾಯಿಟರ್ಸ್</ref> 2007ರ ಸಾಲಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ‌‌ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಟಿಮ್‌ ಫ್ಲಾನರಿಯವರು, ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪರ್ತ್‌ ಮಹಾನಗರವು ತೀವ್ರತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಜೀವಚ್ಛವ ಮಹಾನಗರ ಎಂದರೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಲಾರದ ಪರಿತ್ಯಜಿತ ಮಹಾನಗರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6620919.stm ಮಹಾನಗರವು ತನ್ನ ಬಾಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ತಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗುತ್ತಿದೆ], BBC ನ್ಯೂಸ್‌</ref> [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ತನ್ನ ದಶಕಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಭರವಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು,<ref>"[http://www.economist.com/node/14506436?story_id=14506436 ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ : ಒಂದು ಅನಾಹುತದ ಸುಳಿವು ಕಾಣುತ್ತಲಿದೆ]". ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌. 2009ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 24.</ref><ref>"[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/09/21/2692148.htm ಕೀನ್ಯಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ]". ABC ನ್ಯೂಸ್‌. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 21, 2009.</ref> ಬೆಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಲಿವೆ.<ref>"[http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/july-dec09/drought_10-13.html ಕೀನ್ಯಾ ಡೀವ್ಯಾಸ್ಟೇಟೆಡ್‌ ಬೈ ಮಾಸೀವ್‌ ಡ್ರಾಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110121213047/http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/july-dec09/drought_10-13.html |date=2011-01-21 }}". PBS ನ್ಯೂಸ್‌ಅವರ್. ‍ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13, 2009.</ref> U.N. ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಲಕ್ಷ [[ಕೀನ್ಯಾ]] ನಾಗರಿಕರು ಆಹಾರದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.<ref>"[https://www.nytimes.com/2009/09/08/world/africa/08kenya.html ಲಷ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಡ್ರೈಸ್‌ ಅಪ್‌, ವಿದರಿಂಗ್‌ ಕೀನ್ಯಾಸ್‌ ಹೋಪ್ಸ್‌]". ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2009.</ref> == ಕಾರಣಗಳು == [[File:Mongolian Gazelle dead of drought.jpg|thumb|left|120px|ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಮಂಗೋಲಿಯನ್‌ ಗಝೆಲೆ ಜಿಂಕೆ.]] ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರಿನ ಆವಿಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಆ ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಯುರಾಶಿಯು ಮೂಡಿಸುವ ಮೇಲ್ಮುಖ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ. ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಗರಪರಿಣಾಮಿ ವಾಯುರಾಶಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಭೂಖಂಡೀಯ ವಾಯುರಾಶಿಯನ್ನು (i.e. ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ) ಹೊತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಮಾರುತಗಳು, ಹಾಗೂ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಚಂಡಮಾರುತ ಮಳೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಳೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಲುಗಳಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಎಲ್‌ ನಿನೋ-ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಆಂದೋಲನ (ENSO)ದಂತಹಾ ಸಾಗರ ಪರಿಣಾಮಿ ಹಾಗೂ ವಾಯುಮಂಡಲದ ಹವಾಮಾನದ ಆವರ್ತಗಳು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌/ಶಾಂತಮಹಾಸಾಗರದ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತದ ಅಮೇರಿಕಾಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಾದ್ಯಂತ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನು ನಿಯತವಾಗಿ ಮರುಕಳಿಸುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ. ಗನ್ಸ್‌‌, ಜರ್ಮ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಕೃತಿಯ ಲೇಖಕ ಜೇರೆಡ್‌ ಡೈಮಂಡ್‌ರವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ‌‌ ಮೂಲನಿವಾಸಿ/ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಕೃಷಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಸಮಾಜವಾಗಿಯೇ ಏಕೆ ಉಳಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ/ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌‌‌‌ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬಹು-ವರ್ಷೀಯ ENSO ಆವರ್ತಗಳ ಭಯಾನಕ ಆಘಾತಗಳೆಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಗನ್ಸ್‌, ಜರ್ಮ್ಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಲೇಖಕ ಜೇರೆಡ್‌ ಡೈಮಂಡ್‌ 1997, pgs 308-309</ref> ಈಶಾನ್ಯ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಆಂದೋಲನ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವಾತಾವರಣ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ತಳಕು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|url=https://www.cfa.harvard.edu/~wsoon/ChristopherMonckton08-d/Vicente-SerranoCuadrat07-NAOonNESpainDroughts.pdf|title=North Atlantic oscillation control of droughts in north-east Spain: evaluation since 1600 A.D.|author=Sergio M. Vicente-Serrano & José M. Cuadrat|date=2007-03-14|accessdate=2010-11-23|doi=10.1007/s10584-007-9285-9|journal=Climatic Change}}</ref> ವಿಪರೀತ ಕೃಷಿಚಟುವಟಿಕೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,<ref name="Galilee">[http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/world-news/a-biblical-tragedy-as-sea-of-galilee-faces-drought-13956116.html ಗಲೀಲೀಯ ಸಮುದ್ರವು ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೈಬಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಯ ದುರಂತ] ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌</ref> [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]] ಮತ್ತು ಸವಕಳಿಗಳಂತಹಾ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಭೂಮಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://forests.org/shared/reader/welcome.aspx?linkid=63511&keybold=climate%20drought%20water%20catchment |title=ಕೀನ್ಯಾ: ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು, ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅರಣ್ಯನಾಶ |access-date=2021-08-17 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927024422/http://forests.org/shared/reader/welcome.aspx?linkid=63511&keybold=climate%20drought%20water%20catchment |url-status=dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಜಾಗತಿಕ [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ|ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೃಷಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯ<ref>[http://www.economics.noaa.gov/library/documents/benefits_of_weather_and_climate_forecasts/drought-climate_change-implications_for_west.doc [[NOAA]] ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಆಗಲಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080625001539/http://www.economics.noaa.gov/library/documents/benefits_of_weather_and_climate_forecasts/drought-climate_change-implications_for_west.doc |date=2008-06-25 }} ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 2002</ref> ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತೆ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml |title=ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ತಳಮಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು UN ಅಧಿಕಾರಿಯು ಎಚ್ಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ |access-date=2011-03-10 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115211628/http://www.finfacts.com/irelandbusinessnews/publish/article_1011078.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.timesdaily.com/article/20070914/NEWS/709140329/1011/RSS%26source%3DRSS |title=ಇಂಧನ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ |access-date=2021-08-29 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.is/20120913201531/http://www.timesdaily.com/article/20070914/NEWS/709140329/1011/RSS&source=RSS |url-status=dead }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20051028012509/http://usinfo.state.gov/af/Archive/2005/Oct/26-779234.html ನೈಜೀರಿಯನ್‌ ಸ್ಕಾಲರ್‌ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಡ್ರಾಟ್‌, ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಟು ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ Oct, 2005]</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರಿಕೆಯು ವಿಶ್ವದ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.commondreams.org/headline/2008/11/02-2 |title=ಈಸ್‌ ವಾಟರ್‌ ದ ನ್ಯೂ ಆಯಿಲ್‌? |access-date=2011-03-10 |archive-date=2013-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105011638/https://www.commondreams.org/headline/2008/11/02-2 |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳಿದ್ದರೆ, ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹಗಳುಂಟಾಗುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಸವಕಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆನಿಸುವಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಕೆಲ ಪರಿಹಾರಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ವಿಶಾಲವಾದ ಛಾವಣಿಯ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಸರಣದ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದೂ ಕೂಡಾ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NewScientist">[http://www.newscientist.com/article/dn12397 ''ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೇಲೆ ಛಾವಣಿಯು ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು'' ] 2 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007 ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌, ಕ್ಯಾಥರೀನ್‌ ಬ್ರಾಹಿಕ್‌</ref> == ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳ ವಿಧಗಳು == [[File:Aralship2.jpg|thumb|ಅರಳ್‌/ಲ್‌ ಸಮುದ್ರದ ಹಿನ್ನಡೆಯಿಂದ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಡಗು.]] ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಮತ್ತೂ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ಜನರು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ:<ref>[http://www.nws.noaa.gov/om/brochures/climate/Drought.pdf NOAA ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯ ವರದಿ], ಪಡೆದಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 10, 2007ರಂದು</ref> # ಪವನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹಾ ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ಇತರೆ ವಿಧಗಳ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. # [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ]] ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವಂತಹಾ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೇ ಉದ್ಭವವಾಗಬಹುದು, ಸರಿಯಾಗಿ ಯೋಜಿಸದ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸವಕಳಿಗಳು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯು ಬೀಳುವ ಅವಧಿಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. # ಜಲಕುಹರಗಳು, [[ಸರೋವರ]]ಗಳಂತಹಾ ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜಲಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಅಂಕಿಅಂಶಾತ್ಮಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಇಂತಹಾ ಜಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಜಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವು ತೀರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಅದು ಸಂಗ್ರಹಿತವಾದ ನೀರು ಆದರೆ ಪುನಃಭರ್ತಿ ಮಾಡದಿರುವ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇವುಗಳು ಉಂಟಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು ಕೂಡಾ ಕೇವಲ ಮಳೆಬೀಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಗಿಂತ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್‌ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅರಲ್‌/ಳ್‌ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ಮರುಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6538219.stm ಅರಲ್‌/ಳ್‌ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ನೀಡಿದ ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ BBC ಲೇಖನ]</ref> ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅವರಲ್ಲಿರುವ ಭಾರೀ ಸರೋವರವಾದ ಬಲ್ಖಾಷ್‌ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಹೋಗುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3397077.stm ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ ಸರೋವರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 2004ರ ಸಾಲಿನ BBC ಲೇಖನ]</ref> == ಉಪಶಮನಾ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳು == [[File:FEMA - 917 - Photograph by Angel Santiago taken on 04-03-1998 in Marshall Islands.jpg|thumb|right|180px|ಎಲ್‌ ನಿನೋದಿಂದ ಮೂಡಿರುವ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮದ ಪರಿಣಾಮಗಳು. ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾದಿರುವವರು (ಎಬೆಯೆ, ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಐಲೆಂಡ್ಸ್.)]] * ಮೋಡಗಳನ್ನು ಕಸಿಮಾಡುವುದು - ಮಳೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಕೃತಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.<ref>[http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-07/24/content_351196.htm ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮೋಡಗಳ ಕಸಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]</ref> * ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಅಪಲವಣೀಕರಣ. * ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಸೂಚನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಮಳೆ ಬೀಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮಟ್ಟಗಳು/ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆಯ ಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮನುಷ್ಯ-ನಿರ್ಮಿತ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಯೆಮೆನ್|ಯೆಮೆನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಅವರು ತಮ್ಮ ಖಾತ್‌/ಟ್‌ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಫಲವತ್ತಾಗಿಸಲು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನ ವಿಪರೀತ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರ ನೀರಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು (ಭೂಮ್ಯಂತರ್ಗತ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ) ಭಯಾನಕ ಅಪಾಯ ಸೂಚಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6530453.stm BBC'ಸ್‌] ಫ್ರಮ್‌ ಅವರ್‌ ಓನ್‌ ಕರೆಸ್‌ಪಾಂಡೆಂಟ್‌ ಖಾಟ್‌ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ</ref> ತೇವತೆಯ ಮಟ್ಟಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ/ಜಾಗರೂಕ ನಿರಂತರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಕೀಚ್‌‌-ಬೈರಾಮ್‌ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಸೂಚಕ<ref name="autogenerated1" /> ಅಥವಾ ಪಾಲ್ಮರ್‌ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ ಸೂಚಕಗಳಂತಹಾ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆ - ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸರದಿ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಭೂಸವಕಳಿಯನ್ನು ಆದಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ ಶುಷ್ಕತೆಯ/ಒಣದಾಗಿರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ರೈತರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ಬಾಹ್ಯ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ - ಸಿಂಪಡಕಗಳು/ಸೇಚಕಗಳು, ನೀರ್ಕೊಳವೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಕೆಟ್ಟುಗಳ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಗಿಡ/ಸಸ್ಯಗಳು, ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಭಾರೀ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗಳ ಗೃಹ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆ. * ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಕಟ್ಟಡಗಳ ಛಾವಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸೂಕ್ತ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಳೆನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಹಾಗೂ ಶೇಖರಣೆಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. * ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ - ಹಿಂದಿನ ವ್ಯರ್ಥ ಜಲ/ನೀರನ್ನು (ಬಚ್ಚಲು/ಹೊಲಸುನೀರು) ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು. * ಜಲಮಾರ್ಗಹೊಂದಾಣಿಕೆ/ಬದಲಿಕೆ - ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ-ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಾಗಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನದಿಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == * [[ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]] * ''ಕೊಲ್ಯಾಪ್ಸ್‌ : ಹೌ ಸೊಸೈಟೀಸ್‌ ಚೂಸ್‌ ಟು ಫೇಲ್‌ ಆರ್‌ ಸಕ್ಸೀಡ್‌.'' * FEMA * ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ * ಶಾಶ್ವತ ಬತ್ತಿಹೋಗುವಿಕೆಯ ಬಿಂದು/ಸೂಚಕ * ಮೇಲ್ಪದರದ ಮಣ್ಣು * ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ/ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮರುಭೂಮೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಕರೆದಿದ್ದ ಸಮ್ಮೇಳನ * ಜಲ ಸಂಘರ್ಷ * ನೀರಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು '''ಪ್ರಾದೇಶಿಕ :''' * ಅಮೇಝಾನ್‌ ಮಳೆಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ * ರಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ USSRಗಳಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ತೀವ್ರ ಬರಗಳು * ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ, ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಪವಾದಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು * ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ * ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ * ಮಾಯಾ ಜನಾಂಗದ ಪತನ * ಸಾಹೆಲ್‌ ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{commons}}{{wiktionary}}{{wikinews}}{{wikibooks}} * FAO ವಾಟರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ [http://www.fao.org/nr/water/issues/scarcity.html ವಾಟರ್‌ ಸ್ಕೇರ್‌ಸಿಟಿ ಕೃತಿ] (ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ/ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಸ್ಥೆ) * [http://www.waterlifecivilisation.org/ ವಾಟರ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081120180705/http://www.waterlifecivilisation.org/ |date=2008-11-20 }} ಜಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೇಗೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ. * [http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&amp;file=events/drought/ US ಇಕನಾಮಿಕ್‌‌ ಕಾಸ್ಟ್‌ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರಾಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725192757/http://www.economics.noaa.gov/?goal=climate&file=events%2Fdrought%2F |date=2011-07-25 }} NOAA ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ * ''[http://blog.longnow.org/2007/03/10/brian-fagan-catastrophic-drought-is-coming-back/ ಕ್ಯಾಟಾಸ್ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಡ್ರಾಟ್‌‌ ಈಸ್‌ ಕಮಿಂಗ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', ಬ್ರಿಯಾನ್‌ M. ಫಾಗಾನ್‌ರು ಲಾಂಗ್‌ ನೌ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಕ್ಕೆಂದು ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸ ([https://web.archive.org/web/20070715170055/http://media.longnow.org/seminars/salt-020070309-fagan/salt-020070309-fagan-web.mp3 MP3]) {{Global warming}} {{Natural disasters}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಬರ/ಜಲಕ್ಷಾಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ ಅನಾಹುತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] mbn4j0on33u1l0ju4d7u1yi120hojk5 0 76650 1384498 1335738 2026-08-27T13:50:24Z ~2026-46898-95 101386 /* ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳು */ 1384498 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಅಲೀಪುರ | native_name = ಬೆಳ್ಳಿಗುಂಟ | native_name_la = ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಉರ್ದು | other_name = | nickname = | settlement_type = ನವ ಗ್ರಾಮ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = | latm = | lats = | latNS = N | longd = | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = more then 200 years | founder = ಮುಸ್ತಫಾ ಹುಸೇನ್ | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total 30000 | population_as_of = 25000 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ಉರ್ದು]] | timezone1 = [[ಭಾರತೀಯ ಸಮಯ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಅಂಚೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ಪಿನ್]] | postal_code = 561213 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಸಂಕೇತ | area_code = 08155 | registration_plate = | website = [http://www.alipur.co www.alipur.co] | footnotes = }} '''ಅಲೀಪುರ'''ವು [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ, ಗೌರಿ ಬಿದನೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಗ್ರಾಮ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೫ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರವಿದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಗ್ರಾಮ.  == ಇತಿಹಾಸ == ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೆಳ್ಳಿಗುಂಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೈಯದ್ ಮುಸ್ಥಫ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದರು.  == ಸಂಚಾರ == === ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ: === ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯಲಹಂಕದಿಂದ ಹಾಗು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ, ಅಲೀಪುರವು ಸುಮಾರು ೬೫ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರವಿದೆ.  === ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ: === ಅಲೀಪುರದಿಂದ, ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ೬೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಹಾಗು ೧೮ ಕಿಲೋಮೀಟರು ದೂರದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ. == ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳು == * ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ   * ಸರ್ಕಾರಿ ಉರ್ದು ಶಾಲೆ * ಬಿಂಟುಲ್ ಹುದಾ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಶಾಲೆ. * ಝೈನಾಭಿಯಾ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ನೋಬೆಲ್ ಶಾಲೆ * ಜೆಮ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ *ಜೈನ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆ *ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * [http://www.alipur.co www.alipur.co] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403162000/http://www.alipur.co/ |date=2016-04-03 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು]] hygyrdw7ova5fur3t6pyj28jgft8bh4 0 82936 1384518 1349591 2026-08-27T20:40:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384518 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ತಾಂಡೂರ್ | native_name = తాండూరు | native_name_lang = | other_name = Tandur | nickname = | settlement_type = ಪಟ್ಟಣ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption =Location in Telangana, India | latd = 17.2576 | latm = | lats = | latNS = | longd = 77.5875 | longm = | longs = | longEW = | coordinates_display = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ }} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ತೆಲಂಗಾಣ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ರಂಗಾರೆಡ್ಡಿ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 450 m | population_total = 65115<ref name=tandurcensus>{{cite web|title=ತಾಂಡೂರ್ ಜನಗಣತಿ ೨೦೧೧|url=http://www.census2011.co.in/data/town/802921-tandur.html|website= www.census2011.co.in,accessdate 22 Sep 2016}}</ref> | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 =ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ತೆಲುಗು]] | timezone1 = IST | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = 501141 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | area_code = | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ತಾಂಡೂರ್''' (తాండూరు,Tandur) [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ರಾಜ್ಯದ,[[ವಿಕಾರಾಬಾದ್]]<ref>http://www.teachersbadi.in/2016/10/list-of-new-revenue-divisions-mandals-vikarabad-district-telangana-state.html?m=1</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ ಮತ್ತು ಮಂಡಲ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.ಇ ಪಟ್ಟಣ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]] ನಿಂದ ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಇದು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಚಿಂಚೋಳಿ]], [[ಸೇಡಂ|ಸೇಡಮ್]] [[ತಾಲ್ಲೂಕು]]ಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಜನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ೨೦೧೧ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ತಾಂಡೂರ್ 65,115 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 32,595 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 32,520 ಮಹಿಳೆಯರು.<ref name=tandurcensus>{{cite web|title=ತಾಂಡೂರ್ ಜನಗಣತಿ ೨೦೧೧|url=http://www.census2011.co.in/data/town/802921-tandur.html|website= www.census2011.co.in,accessdate 22 Sep 2016}}</ref> ==ಭೂಗೋಳ== ತಾಂಡೂರ್ {{Coord|17.23|N|77.58|E|}} ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು 450 ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಿಂದ ೧೧೦ ಕಿ, ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಜಹೀರಾಬಾದ್ ನಿಂದ (60 ಕಿಮೀ), ಸಂಗಾರೆಡ್ಡಿ ಇಂದ (95 ಕಿಮೀ), ಮೆಹಬೂಬ್ ನಗರದಿಂದ (80 ಕಿಮೀ), ವಿಕಾರಾಬಾದ್ ದಿಂದ (40 ಕಿಮೀ) ಮತ್ತು ಚಿಂಚೋಳಿ ಯಿಂದ (40 ಕಿಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == *ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ತಾಂಡೂರ <ref name=TandurHospital>{{cite web |title=Tandur Hospital |url=http://www.rangareddy.telangana.gov.in/rangareddy/departmentView.apo?mode=getDepartment&departmentFlag=77&subDepartmentFlag=77 |website=www.rangareddy.telangana.gov.in accessdate 27 Sep 2016 |access-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921212717/http://www.rangareddy.telangana.gov.in/rangareddy/departmentView.apo?mode=getDepartment&departmentFlag=77&subDepartmentFlag=77 |url-status=dead }}</ref> *ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು <ref name=Privatehospitals>{{cite web |title=Private hospitals in tandur |url=http://www.tandurtown.com/Doctors |website=www.tandurtown.com accessdate 27 Sep 2016 |access-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324063817/http://tandurtown.com/Doctors |url-status=dead }}</ref> ==ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು== ಈ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಖೆಯನ್ನು ತಾಂಡೂರ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. 1) ಆಂಧ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್,2) ಡೆಕ್ಕನ್ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್,3) ದೇನಾ ಬ್ಯಾಂಕ್,4)ಎಚ್ಡಿಎಫ್ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, 5) ಹೈದರಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಸಹಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, 7) ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ 6) KBS ಬ್ಯಾಂಕ್.<ref name=tandurbank>{{cite web|title=Banks in tandur|url=http://www.tandurtown.com/Banks|website=www.tandurtown.com accessdate 27 Sep 2016|access-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-date=5 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161105034655/http://tandurtown.com/Banks|url-status=dead}}</ref>,<ref name=Banksintandur>{{cite web|title=Banks in tandur |url=http://iban.in/banks-in-TANDUR-city.html |website=iban.in accessdate 27 Sep 2016}}</ref> 9)axisbank == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == *ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ (ಜಿಪಿಎಸ್) ಚಿಂಚೋಳಿ ರಸ್ತೆ, ತಾಂಡೂರ<ref name=GovernmentPrimarySchool >{{cite web|title=Government Primary School (GPS) Chincholi Road, Tandur|url=http://www.kulguru.com/school/government-primary-school-gps-chincholi-road-tandur-rangareddy-telangana-xba6ok6i|website=www.kulguru.com accessdate 27 Sep 2016}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ(GHS) ತಾಂಡೂರ <ref name=SarvaShikshaAbhiyan >{{cite web|title= Sarva Shiksha Abhiyan Telangana|url= http://ssa.tg.nic.in/|website= www.ssa.tg.nic.in/ accessdate 27 Sep 2016|access-date= 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-date= 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20161020043152/http://ssa.tg.nic.in/|url-status= dead}}</ref> *ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ತಾಂಡೂರ<ref name= GovernmentjuniorcollegeTandur >{{cite web |title= Government junior college Tandur |url= http://www.schoolsworld.in/schools/showcollege.php?college_id=28062391498 |website= www.schoolsworld.in accessdate 27 Sep 2016 |access-date= 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-date= 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |archive-url= https://web.archive.org/web/20250425131659/https://www.schoolsworld.in/schools/showcollege.php?college_id=28062391498 |url-status= dead }}</ref> *ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ತಾಂಡೂರ್ <ref name=GovernmentDegreecollegeTandur >{{cite web|title= Government Degree college Tandur|url= http://gdcts.cgg.gov.in/tandur.edu|website= www.gdcts.cgg.gov.in accessdate 27 Sep 2016|access-date= 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-date= 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160930175743/http://gdcts.cgg.gov.in/tandur.edu|url-status= dead}}</ref> *ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು<ref name=ListofCollegesInTandur >{{cite web|title=List of Colleges In Tandur|url=http://www.onefivenine.com/india/info/Tandur_800_Mandal_Colleges.html |website=www.onefivenine.com accessdate 27 Sep 2016}}</ref><ref name=EducationinTelangana >{{cite web|title=Educationin Telangana |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_Telangana |website=en.wikipedia.org accessdate 27 Sep 2016}}</ref> ==ಸಾರಿಗೆ/ಸಂಪರ್ಕ== *ಬಸ್ಸು : ತೆಲಂಗಾಣ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಂಚಾರ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. *ರೈಲು :ತಾಂಡೂರ್ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜ್ಯದ ತಾಲೂಕಿನ ಇತರ ನೆರೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂಬಯಿ ಮಾರ್ಗದ ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್-ವಾಡಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>[https://www.google.co.in/maps/dir//Tandur+Railway+Station,+%EF%BC%B2%EF%BC%A1%EF%BC%A9%EF%BC%AC%EF%BC%B7%EF%BC%A1%EF%BC%B9+%EF%BC%B3%EF%BC%B4%EF%BC%A1%EF%BC%B4%EF%BC%A9%EF%BC%AF%EF%BC%AE+%EF%BC%B2%EF%BC%AF%EF%BC%A1%EF%BC%A4,+Hussain+Colony,+Tandur,+Telangana+501141/@17.249919,77.583468,16.75z/data=!4m15!1m6!3m5!1s0x3bc96ae9e693408d:0xe52776c911c5cdcd!2sTandur+Railway+Station!8m2!3d17.2504063!4d77.5853419!4m7!1m0!1m5!1m1!1s0x3bc96ae9e693408d:0xe52776c911c5cdcd!2m2!1d77.5853419!2d17.2504063 ತಾಂಡೂರ್ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ]</ref> *ವಿಮಾನ: ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ [[ಹೈದ್ರಾಬಾದ್]] ೧೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[https://www.google.co.in/maps/dir/Tandur,+Telangana+501141/rajiv+gandhi+international+air+port/@17.2732843,77.4822673,9z/data=!3m1!4b1!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x3bc96a9557a5f095:0x3b1f18e412be78fe!2m2!1d77.5874633!2d17.2575756!1m5!1m1!1s0x3bcbbb7fb1d91b45:0x532029ec33eaa851!2m2!1d78.4293851!2d17.2402633 ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ]</ref> ==ಕೃಷಿ== ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣು ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಜೋಳ, ತೊಗರಿ, ನೆಲಗಡಲೆ,ಭತ್ತ.<ref name="Hybridpigeonpea">{{cite web|title=Hybrid pigeonpea technology achieves record yield|url= http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Hybrid-pigeonpea-technology-achieves-record-yield/articleshow/29558633.cms |website=timesofindia.indiatimes.com accessdate 22 Sep 2016}}</ref> ==ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು== ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಇಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ದೋರೆಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು, ಗೋಡೆಯ ಲೋಹಲೇಪನ ತಯಾರೀಸಲು ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಡಿಗಳನ್ನು ತಯಾರೀಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೌಶಲ್ಯರಹಿತ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸ್ಟೋನ್ ಹೊಳಪು ಮಾಡುವ ಘಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ರೃಷ್ಠೀಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ನೂರಾರು ಇವೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಸ್ಥಳದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೆಲದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಲಭ್ಯತೆಯೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಳು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೇಲಸವನ್ನು ನಿಡುತ್ತವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿವೆ.<ref name="tandurindustries">{{cite web|title=ತಾಂಡೂರ್ ಕಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|url=http://wap.business-standard.com/article/sme/tandur-stone-industry-reels-under-labour-shortage-110042700011_1.html|website=business-standard.com accessdate 22 Sep 2016|access-date=22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-date=1 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701184605/http://wap.business-standard.com/article/sme/tandur-stone-industry-reels-under-labour-shortage-110042700011_1.html|url-status=dead}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತೆಲಂಗಾಣ]] 9tv5r1o88jvies0lfaj6yqlso1voufq 0 101768 1384524 1382791 2026-08-27T22:47:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384524 wikitext text/x-wiki '''ನಂದು ಎಂ. ನಾಟೇಕರ್''' (೧೨ ಮೇ ೧೯೩೩<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=wGRmAAAAMAAJ&q=Nandu+M.+Natekar+12+May+1933|title=Reference India: M-R|year=2003}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/sports/badminton/nandu-natekar-indias-first-badminton-hero-passes-away/amp_articleshow/84815575.cms|title=Nandu Natekar, India's first badminton hero, passes away &#124; Badminton News – Times of India}}</ref> - ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೧) ಇವರು [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಜನನ== [[ಚಿತ್ರ:Roland Garros 2011 - Award ceremony.jpg|thumb]] ನಂದು ಮಹಾದೇವ್ ನಾಟೆಕರ್ ಅವರು ೧೨ ಮೇ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಸಾಂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ನಾಟೇಕರ್ ಅವರ ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="his">{{Cite web |url=http://www.natekar.com/abusn.htm |title=Natekar.com |access-date=25 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050207092912/http://natekar.com/abusn.htm |archive-date=7 February 2005 |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="pib">[http://pib.nic.in/feature/feyr2003/fjan2003/f220120031.html PIB.NIC.IN]</ref><ref name="webind">[http://www.webindia123.com/Sports/badminton/badmin.htm WebIndia123]</ref> ನಾಟೇಕರ್ ಅವರು ನಾಟೇಕರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಟ್‌ನೆಸ್(ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಫ್)ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟು ಆರು ಬಾರಿ,<ref>In the years 1955,1956,1958,1960,1961,1963 – [http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_md.htm Badminton India Archives – Men's Doubles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080601230701/http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_md.htm |date=2008-06-01 }}</ref> ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟು ಆರು ಬಾರಿ<ref>In the years 1953,1954,1958,1960,1961,1965 – [http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_ms.htm Badminton India Archives – Men's Singles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303183248/http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_ms.htm |date=2016-03-03 }}</ref> ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟು ಐದು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref>In the years 1953,1954,1961,1966,1970 – [http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_mxd.htm Badminton India Archives – Mixed Doubles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165034/http://www.badmintonindia.org/archives/archives/nc_mxd.htm |date=2016-03-03 }}</ref> ನಾಟೇಕರ್ ಇವರು ಮುಂಬೈನ ರಾಮ್‌ನಾರಾಯಣ್ ರುಯಾ ಕಾಲೇಜಿನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ruiacollege.edu/awards_%26_distinctions.htm |title=Ruia College – Awards and Distinctions |access-date=25 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080105122728/http://www.ruiacollege.edu/awards_%26_distinctions.htm |archive-date=5 January 2008 |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ಮಗ ಗೌರವ್ ನಾಟೇಕರ್ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳು ಬಾರಿ [[ಭಾರತ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990311/isp11081.html Indian Express (newspaper)]{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ನಿಧನ== ನಾಟೇಕರ್ ಅವರು ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಂದು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ ೮೮ ವರ್ಷ.<ref>{{Cite web|author=Scroll Staff|title=Indian badminton legend Nandu Natekar dies at 88|url=https://scroll.in/field/1001292/indian-badminton-legend-nandu-natekar-dies-at-88|access-date=28 July 2021|website=Scroll.in|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Indian badminton great Nandu Natekar passes away|url=https://www.telegraphindia.com/sports/indian-badminton-great-nandu-natekar-passes-away/cid/1824228|access-date=28 July 2021|website=www.telegraphindia.com}}</ref> == ಸಾಧನೆಗಳು == *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, ಡಬಲ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=his /><ref>{{Cite web |url=http://www.badmintonindia.org/archives/championships_individual.htm |title=Badminton India Archives – Individual Championships |access-date=2024-02-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303171636/http://www.badmintonindia.org/archives/championships_individual.htm |url-status=dead }}</ref> *ಆಲ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕೊನೆಯ ೮ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೫೪-೫೫ರ ಥಾಮಸ್ ಕಪ್ ಸರಣಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಿಕೆಯನ್ನು 'ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ' ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="indtev">[http://www.indiantelevision.com/headlines/y2k2/apr/apr101a.htm Indiantelevision.com]</ref> *೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=his /> *ನಾಟೇಕರ್ ಮತ್ತು ಮೀನಾ ಶಾ ಅವರು ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಪ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೬೩ರ ಅದೇ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=pib /> *೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ [[ಜಮೈಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು.<ref name=indtev /> *೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಮೆರಿಟೋರಿಯಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಅವಾರ್ಡ್'' ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.badmintonindia.org/archives/archives/a_IBFMS.htm |title=Badminton India Archives – Awards |access-date=2024-02-09 |archive-date=2005-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224082722/http://badmintonindia.org/archives/archives/a_IBFMS.htm |url-status=dead }}</ref> *೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಮಾರಿಷಸ್‌ನ ಜಗತಿಕ್ ಮರಾಠಿ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=indtev /> *ಜನವರಿ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ''ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2001/01/30/stories/07300964.htm |title=The Hindu (newspaper) |access-date=25 December 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304224533/http://www.hinduonnet.com/2001/01/30/stories/07300964.htm |archive-date=4 March 2007 |url-status=usurped }}</ref> *೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ನವರತ್ನ ಪುರಸ್ಕಾರ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name=indtev /> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] l4w0xpf1u3023prc47tj4lqfltrss15 0 114394 1384529 1353122 2026-08-28T01:15:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384529 wikitext text/x-wiki '''ಪಾಡ್ಡನ''' - ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಆಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೈವಗಳಾದ ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಳಗದವನೊಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಚರ್ಮವಾದ್ಯ ನುಡಿಸುತ್ತಾ, ಭೂತದ ಹುಟ್ಟು, ಸಾಹಸ, ಪ್ರತಾಪ, ಸಂಚಾರಗಳನ್ನು ಅಡಕವಾಗಿ ಹಾಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದನ್ನೆ ಪಾಡ್ದನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದಿಷ್ಟೇ ಪಾಡ್ದನದ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ ಜಾನಪದ ಕಥಾನಕಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೂ ಇವು ಬಳಕೆಯಾದದ್ದುಂಟು.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=82|title=KBBP - ತುಳು ಪಾಡ್ದನ ಬಂಧ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ|website=www.kannadapustakapradhikara.com|access-date=2024-08-30|archive-date=2024-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830153729/https://www.kannadapustakapradhikara.com/book_detail.php?bookID=82|url-status=dead}}</ref> == ಪದ ರಚನೆ == ತುಳು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರ್ತನೊ/ಪಾರ್ದನೊ, ಪಾಡ್ತನ, ಪಾಡ್ಡನೊ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಭೇದಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಶಬ್ದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಏನೂ ಇತ್ಯರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ. *'''ಪ್ರಾರ್ಥನೆ''' ಎಂಬುದರ ತದ್ಭವವಿದು ಎಂದು ಕೆಲವರೆಂದರೆ, '''ಪಾಡು''' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪದವಿದು ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. * ಪಾಡ್ ಅಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ಹಾಡು. ಹಾಡುವ+ಕಥನ, ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕಥೆ ಇರುವ ಕಥನ ಕಾವ್ಯವೆಂದು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಗವಿದೆ. '''ಪ'''ಕಾರ '''ಹ'''ಕಾರ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. * ಪಾಟ್. ಮಲೆಯಾಳಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಟ್ ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/110134/15/15_conclusions.pdf|title=Shodhganga : a reservoir of Indian theses @ INFLIBNET}}</ref> == ಸಂದರ್ಭ == ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳನ್ನು ಆವೇಶ ಬರಿಸುವ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಯಾ ದೈವದ ಹುಟ್ಟುಕಟ್ಟು, ಆಯಬೀರ, ಕಲೆಕಾರಣಿಕಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಥನಕಾವ್ಯಗಳೇ ಪಾಡ್ದನಗಳು. ಭೂತಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಪಡದೇ ಇರುವ ಪಾಡ್ದನಗಳೂ ಇವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಲ್ಲೊಂದು ಛಂದಸ್ಸಿಗೆ ಕೂಡುವ ಅವನ್ನು ಕಬಿತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದೀರ್ಘವಾದ ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಸಂಧಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಡ್ದನಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಪುರಾಣಗಳು ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಪದ್ಯಗಂಧಿ ವಚನಕಾವ್ಯಗಳು, ಇವನ್ನು ಸಂದರ್ಭಕ್ಕುಚಿತವಾದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಲಯ ಧಾಟಿ ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಬರೆ ಅಥವಾ ಡೋಲಿನ ವಾದನದೊಂದಿಗೆ ಭೂತೋತ್ಸವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂತಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುವವನಾಗಲೀ ಅವನ ಬಳಗದವರಾಗಲೀ (ಒಬ್ಬನೋ ಇಬ್ಬರೋ) ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಗೇಯುವಾಗಲೂ ವಿರಾಮ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಹಾಡುವುದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಡ್ದನಗಳಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ಪಲ್ಲವಿಗಳಿವೆ. ಡೆನ್ನಡೆನ್ನ ಡೆನ್ನನಾಯೇ....ಎಂಬುದು ಅವುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳಂತೆಯೇ ಪಾಡ್ದನಗಳೂ ನೆನಪಿನ ಬಲದಿಂದ ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಬಾಯಿ ಪಾಠವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಒಂದು ಕೃತಿ ಹಲವು ಪಾಠಭೇದಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾಗಿಯೋ ಹಿರಿದಾಗಿಯೋ ಇರುತ್ತದೆ. === ಪಾಡ್ದನಗಳ ಕಥಾ ಹಂದರ === ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ವೀರಗಾಥೆಗಳು ; ಜೊತೆಗೆ, ಹೃದಯದ್ರಾವಕವಾದ ದುರಂತ ಕಥಾನಕಗಳು. ಭುತತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಅಕಾಲ ಮರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವರಾದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿಯೆ ಅಂಥವರ ಕಥೆಗೊಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ ರೋಚಕತೆ, ದುರಂತ ಸೌಂದರ್ಯ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮೃತಹೊಂದಿದ ಬಳಿಕ ಭೂತಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬರ್ಯ, ಕಲ್ಕುಡ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ, ಕುಜುಂಬ, ಕಾಂಜ, ಕಾಂತಾಬಾರೆ-ಬೂದಾಬಾರೆ, ಕೋಡದಬ್ಬು, ತನ್ನಿಮಾನಿಗ, ಅಕ್ಕರಸು ಪೂಂಜೆದಿ, ಸೊನ್ನೆ-ಗಿಂಡೆ, ಅಬ್ಬಗೆ-ದಾರಗೆ, ಕೋಟಿ ಪೂಂಜ, ಬಕ್ಕುಬಲ್ಲಾಳ ನಾಡು, ಜೋಗಿಪುರುಷ, ಕೊರಗತನಿಯ, ಅಣ್ಣಪ್ಪ, ತೋಮಜ್ಜ, ಗುರ್ಕಾರ ಭೂತ, ಚಿತ್ರಮೇಲಾಂಟ, ಮಾಯಂದಾಳ್, ಕಂಬೆರ್ಲು-ಮುಂತಾದವರು. ಇಂಥವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಕಾಯವಿಟ್ಟವರು. ಕೆಲವರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರು, ಕೆಲವರು ಕೊಲೆಗೀಡಾದವರು. ಕೆಲವರು ಇತರ ಭೂತಗಳ ಉಪದ್ರವದಿಂದ ಅಸುನೀಗಿದವರು. ಇವರಲ್ಲಿ ವೀರರಿದ್ದಾರೆ. ಜನೋಪಕಾರಿಗಳಿದ್ದಾರೆ, ಭಕ್ತರಿದ್ದಾರೆ, ಸಾಧ್ವೀಸ್ತ್ರೀಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅನ್ಯಾಯಗಾರರೆನಿಸಿದ ಕೆಲವರೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ==ತುಳುವಿನಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ== [[File:Tulu Folk Song Kambla.webm|thumb|ತುಳು ಕಂಬಳದ ಪಾಡ್ದನ]] == ಧರ್ಮ ದೈವದ ಪಾಡ್ದನ == * [[oldwikisource:ಧರ್ಮ ದೈವದ ಪಾಡ್ದನ|ಧರ್ಮ ದೈವದ ಪಾಡ್ದನ]] [[File:Tulu folk song by Taniyaru Part 1 (video-converter.com).webm|thumb|ತುಳು ಧರ್ಮ ದೈವದ ಪಾಡ್ದನ]] == ಪ್ರಯೋಗ == [[File:Padhana by Korathi on Paramale boodu (video-converter.com).webm|thumb| ಪಾಡ್ದನ]] [[File:Padhana Ullaya.webm|thumb|ಪಾಡ್ದನ ಉಲ್ಲಾಯ ಹೇಳುವವರು ತನಿಯರು ಹಾಗೂ ಸೀತು]] ಇನ್ನು ಪುರಾಣಯುಗದಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದವುಗಳೆಂದೋ ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳ ಅವತಾರವೆಂದೋ ಊಳಿಗದವುಗಳೆಂದೋ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ದೈವಗಳಿವೆ : ಚಾಮುಂಡಿ, ರಕ್ತೇಶ್ವರಿ(ಲೆಕ್ಕೇಸಿರಿ) ಧೂಮಾವತಿ (ಜುಮಾದಿ), ಗುಳಿಗ, ಭೈರವ, ಪಂಜುರ್ಲಿ ಮೊದಲಾದವು-ಹೀಗೆ. ಭೂತದ ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಭೂತದ ಮಹಿಮೆಗಳಷ್ಟೇ ತುಂಬಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಜೀವನದ ಸುಳುಹುಹೊಳಹು, ನಂಬಿಕೆ ನಡವಳಿಕೆ, ಆಹಾರವಿಹಾರ, ಕಲೆಧರ್ಮಗಳು, ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತೆಯ ಕ್ರಮ, ಕೃಷಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಪಾರ, ಉಡುಪು ತೊಡುಪು, ಕಾಳಗ ವಿಧಾನ, ವಿದ್ಯೆ ವಿನೋದ- ಮುಂತಾದ ವಿವರಗಳೂ ಇತರ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ತರತರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒದಗುವುದುಂಟು. ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅಂದಿನ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ಇದ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನೇಕ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ತುಡಿತಮಿಡಿತ, ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಸೋಲು, ನಿಟ್ಟುಸಿರು, ದರ್ಪ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಉದ್ರೇಕ, ಉರುಬು, ಕಾಮ ಪ್ರೇಮ, ಅಭಿಮಾನ, ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆ-ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ರಾಗಭಾವಗಳನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಕೃತಿ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುಮರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದೂ ಇದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವ ಪಾಡ್ದನಗಳು ಬಲುಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿವೆ. ಇಂತ ಮೇಳಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿಧದವುಗಳಿವೆ. ಹರ್ಷವನ್ನು ದುಃಖವನ್ನು, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು, ವಿನೋದವನ್ನು, ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಹಾಡುಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮೂಡಿದ ಹಾಡು, ಅರಸುಮಗಳೊಬ್ಬಳ ಮದುವೆಯ ಕುರಿತಾಗಿರಬಹುದು. ಹಳ್ಳಿಯ ಹೆಣ್ಣಿನ ಚೆಲುವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು. ಪಾಳೆಯಗಾರನ ಕ್ರೌರ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ವೀರನ ಅಭಿಮಾನಪಟುತ್ವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಣಯ ದುರಂತವನ್ನು ಮಿಡಿಯಬಹುದು. ಮದ, ಮತ್ಸರ, ಮೋಹ, ಲೋಭಗಸ ಅತಿರೇಕತೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಬಹುದು. ರಾಮಾಯಣ ಭಾರತಗಳ ಜನಪದ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೆಗಳೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ದೇವದೇವತೆಗಳ ಅದ್ಭುತರಮ್ಯ ಕಥೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಮೃಗಪಕ್ಷಿ ಉರಗಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಾಂತವಾಗಿರಬಹುದು. ಪುನರುಕ್ತಿ, ಸಾವಯವ ಸಂಬಂಧರಾಹಿತ್ಯ, ಏಕತಾನತೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತಿರುಳು ಕಾಣಿಸದಿರುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದ ದೋಷಗಳು ಕೆಲವೊಂದು ಪಾಡ್ದನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಅವು ಗಳಿಸಿರುವ ರಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಏರಿದ ಎತ್ತರವನ್ನೂ ಕಂಡಾಗ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳಪೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿತೆನೆ ಉಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. == ಸಿಂದಕ್ಕನ ಪಾಡ್ದನ == ಪಾಡ್ದನದ ಮೂಲಕ ಜನಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡು ಪಾಡ್ದನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಸಿಂದು ಗುಜರನ್ನ್ ಪ್ರಮುಖರು. ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತ ಕೋಲ ನಡೆಯುವುದೇ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ರಾತ್ರಿ ಇಡೀ ದೈವಕ್ಕೆ ಕೋಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭೂತ ಕೋಲದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇರುಳು ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ದೈವ ನರ್ತನದಲ್ಲಿ, ಪಾಡ್ದನದ ಹಿನ್ನಲೆ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೆ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾಡ್ದನ ಹೇಳುವವರು ಕೂಡ ಭೂತ ಕೋಲದ ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರೆ. ಇರುಳು ಹೊತ್ತು ನಡೆಯುವ ಭೂತ ಕೋಲಕ್ಕೆ ಸಿಂದಕ್ಕನ ಪಾಡ್ದನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೂತಕೋಲದಲ್ಲಿ ಸಿಂದಕ್ಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇನ್ನು ಸಿಂದಕ್ಕನ ಪಾಡ್ದನದ ಪದಪುಂಜದೊಳಗೆ ಭೂತ ಕೋಲದ ಪಾಡ್ದನ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಲಾವಾರು ಜಾನಪದ ಪದಗೊಂಚಲುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಸಪ್ತದುರ್ಗೆಯರು ಭುವಿಗಿಳಿದು ಬಂದ ತುಳು ಕಥಾನಕವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಪಾಡ್ದನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಕಾರಣಿಕ ಪುರುಷರಾದ ಕಾಂತಾಬಾರೆ ಬೂಧಬಾರೆಯರ ಬಗೆಗಿನ ಹುಟ್ಟು ಮಾಯದೊಳಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥಾನಕ ಗೊತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಪಾಡ್ದನಗಾರ್ತಿ ಸಿಂದಕ್ಕ. ಪಾಡ್ದನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಸಿಂದಕ್ಕನಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ 2012- 2013 ನೇ ಸಾಲಿನ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಲಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಂಬದ ಜನಾಂಗದವರು ಕೂಡ ಸಿಂದಕ್ಕನನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ == [[:s:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಪಾಡ್ಡನ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಪಾಡ್ಡನ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{ ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] hb4r7wapaii3vazlwo8xw4d129ae0hv 0 120077 1384553 1357750 2026-08-28T08:54:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384553 wikitext text/x-wiki [https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/magadhan-empire-1437397156-1 ಮಗಧ] ಎಂಬ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮಗಧಿ ಭಾಷೆಯು ಜೈನಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದಧರ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತ್ತು ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮಹಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮೌರ್ಯಸಾಮ್ರಜ್ಯ ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮಗಧಿ ಬಾಷೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವಷ‍ದ ಹಿಂದೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಮಗಧಿ ಭಾಷೆ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ [[ಬಿಹಾರ]] ಜಾರ್ಖ್ಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.ಮಗಧಿ ಭಾಷೆ ಮಗಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಮಗಧಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಈ ಭಾಷೆ ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಕಥೆಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಮಗಧಿಬಾಷೆ ಇತಿಹಾಸ=== ಮಗಧಿಭಾಷೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಅಭಿವ್ರದ್ದಿಪಡಿಸುವುದು ತಿಳಿದಲ್ಲ ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಸ್ಸಾಮಿಕ ಬಂಗಾಳಿ.ಬೋಜ್ಪುರಿ.ಮೆಥಿಲಿ ಮತ್ತು ಒರಿಯಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಗಾಡಿ ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-10-06 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027124645/https://sites.google.com/site/bihargatha/the-history-of-the-dialects-folk-and-proverbs/the-historical-magahi-dialect |url-status=dead }}</ref> ===ಮಗಧಿಭಾಷೆಗೆ ಹಲವಾರು ಉಪಭಾಷೆಗಳಿವೆ=== {{Wikify}} {{Ref improve}} {{Copy edit}} *ಪಾಟ್ನಾ *ನಳಂದ *ಗಯಾ *ಜೆಹಾನಾಬಾದ್ *ಲಖಿಸರೈ *ಶೇಖ್ಪುರ *ನವಾಡಾ ಮತ್ತ ಮುಂಗರ್ ===ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ=== ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ೧೪.೭ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮಗಧಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತಾನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-10-06 |archive-date=2021-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731102100/https://www.longdom.org/articles/magahi-and-magadh-language-and-people.pdf |url-status=dead }}</ref> ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== <references/> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆ]] mzxicqdohkn94y1kce618jpga0j470b 0 121783 1384554 1337360 2026-08-28T08:57:16Z ~2026-46739-56 101398 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು: */ 1384554 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್ | image = Ashika Ranganath.jpg| caption = | native_name = ತುಮಕೂರು | birth_name = ಆಶಿಕಾ | birth_date = | death_date = | death_place = | residence = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | nationality = ಭಾರತೀಯ | othername = | occupation = [[ನಟಿ]] | yearsactive = ೨೦೧೬ - ಇಂದಿನವರೆಗೆ | spouse = | children = }} '''ಆಶಿಕಾ ರಂಗನಾಥ್''' [[ಭಾರತೀಯ]] ನಟಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ೨೦೧೬ ರ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿ ಬಾಯ್ ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಏರಿದರು.<ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2017/may/06/ashika-joins-garuda-camp-1601543.html</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಎದುರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಗುರುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಗರುಡ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movies/Ashika-Ranganath-joins-raju-kannada-medium/articleshow/56513434.cms</ref> ಇವರನ್ನು "ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಷ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ವೃತ್ತಿ== ರಂಗನಾಥ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲ. ಇವರು ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಡಾ.ಶಿವ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅಭಿನಯದ ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್, [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]] ಅಭಿನಯದ ಮುಗುಳು ನಗೆ ಮತ್ತು ಗರುಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, [[ನಿರ್ದೇಶಕ]] [[ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ಕ್ರೇಜಿಬಾಯ್‌ಗಾಗಿ ಕೇಳಿದರು. ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ೧೦೦ ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ.<ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/jan/30/leader-challenges-brutal-cold-1564935.html</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ರಂಗನಾಥ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ತುಮಕುರು]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ತುಮಕೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ರಂಗನಾಥ್ ಅವರ [[ತಂದೆ]] ಎನ್. ರಂಗನಾಥ್ ಸಿವಿಲ್ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಮತ್ತು [[ತಾಯಿ]] ಬಿ. ಸುಧಾ ರಂಗನಾಥ್ [[ಗೃಹಿಣಿ]].<ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/jan/18/team-mugulu-nage--shoots-at-scenic-puducherry-1561019.html</ref> ರಂಗನಾಥ್ ಅವರ [[ಅಕ್ಕ]] ಆರ್. ಅನುಷಾ ಕೂಡ ನಟಿ. ರಂಗನಾಥ್ ತುಮಕೂರಿನ ಬಿಷಪ್ ಸರ್ಗಂತ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ [[ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು]] ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಿಯುಗಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಕೋರಮಂಗಲ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜ್ಯೋತಿ ನಿವಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಿಯು ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು, ಆಡಿಷನ್ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಮಿಸ್ ಫ್ರೆಶ್ ಫೇಸ್ -೨೦೧೪ ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ ವಿಜೇತರಾದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಂಇಎಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್, [[ಬಾಲಿವುಡ್]], ಬೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ [[ನೃತ್ಯ]] ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/apr/04/russian-model-debuts-in-gurunandan-starrer-raju-kannada-medium-1589886.html</ref><ref>https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2017/apr/04/ganesh-on-shooting-spree-no-time-to-chill-1589885.html</ref><ref>https://www.prajavani.net/news/article/2017/05/25/494097.html</ref> ==ಸಿನಿಮಾಗಳು:== {|class="wikitable sortable sortable" !ಕ್ರ.ಸಂ !ವರ್ಷ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |೧ |೨೦೧೬ | ''ಕ್ರೇಜಿ ಬಾಯ್'' || ನಂದಿನಿ |ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು (ನಿರ್ದೇಶಕ) | ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು|| ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ- ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ (ಸ್ತ್ರೀ) - ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೨ | rowspan="2" |೨೦೧೭ | ''ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್'' || ಶ್ರೇಯ |ನರಸಿಂಹ|| |- |೩ | ''ಮುಗುಳು ನಗೆ'' || ವೈಶಾಲಿ |[[ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]]|| |- |೪ | rowspan="3" |೨೦೧೮ | ''ರಾಜು ಕನ್ನಡ ಮೀಡಿಯಂ'' || ವಿದ್ಯಾ |ನರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ || |- |೫ |''ರಾಂಬೊ ೨''|| ಮಯೂರಿ |ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ || ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮಿಬೀಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ <br /> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಟಿ ಸಿನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ <br /> ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ | ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - (ಸ್ತ್ರೀ) -ಕನ್ನಡ |- |೬ |''ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ'' || ಸರಸ್ವತಿ |ಶಶಾಂಕ್|| |- |೭ | rowspan="4" |೨೦೧೯ |''ಗರುಡ (ಮುಂಬರುವ ಚಿತ್ರ) | ಗರುಡ''|| ಪೂಜಾ |ಧನ್ ಕುಮಾರ್.ಕೆ|| ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ |- |೮ |''ರಂಗಮಂದಿರ'' | |ಸಾಹುರಾಜ್ ಶಿಂಡೆ |ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ |- |೯ |''ಅವತಾರ ಪುರುಷ'' | |ಸುನಿಲ್ |ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ |- |೧೦ |''ರೇಮೋ'' | |ಪವನ್ ವಾಡೆಯರ್ |ಚಿತ್ರೀಕರಣ |- |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] 0z98dqhdoyky6o5dz9fe7fjjuubrzwg 0 126195 1384556 1372666 2026-08-28T09:00:24Z ~2026-46739-56 101398 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1384556 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಶ್ರದ್ಧಾ ಆರ್ಯ | image = [[File:Shraddha Arya.png|thumb|ಶ್ರದ್ಧಾ ಆರ್ಯ]] | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1987|08|17}}<ref name="fb">{{cite web|title=About Shraddha Arya|url=https://www.facebook.com/ShraddhaAryaOfficialFP/about/?entry_point=page_nav_about_item&tab=page_info|website=Facebook|accessdate=21 August 2016}}</ref><ref>{{cite web | title = Wedding Bells! Tumhari Paakhi actress Shraddha Arya all set to get hitched | last = Mulla | first = Zainab | work = India.com | date = 16 July 2016 | accessdate = 2016-08-21 | url = http://www.india.com/showbiz/wedding-bells-tumhari-paakhi-actress-shraddha-arya-all-set-to-get-hitched-1336581/}}</ref> | birth_place = [[ನವದೆಹಲಿ]], [[ಭಾರತ]]<ref name="fb"/> | height = | occupation = ನಟಿ, ಮೋಡೆಲ್ | education = ಎಮ್.ಎ | yearsactive = ೨೦೦೪-ಪ್ರಸ್ತುತ | website = }} '''ಶ್ರದ್ಧಾ ಆರ್ಯ''' (ಜನನ: ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೭)ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]] ನಟಿ. ಇವರು ''ಮೇ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತೇರೆ ಅಂಗನ್ ಕಿ''<ref>{{cite news |title=Shraddha Arya is happy being single |url=https://www.hindustantimes.com/tv/shraddha-arya-is-happy-being-single/story-RN9OBHbE5ao7BrsmRAUhMK.html |accessdate=25 March 2020 |work=Hindustan Times |date=8 June 2018 |language=en}}</ref>, ''ತುಮ್ಹಾರಿ ಪಾಖಿ'' ಮತ್ತು ''ಡ್ರೀಮ್ ಗರ್ಲ್'' ನಂತಹ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪಾಠ್ಶಾಲಾ ಮತ್ತು ನಿಶಬ್ದ್ ನಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿಎಸ್ ಸ್ಕೂಟಿ, ಪಿಯರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ಸಸ್ ನಂತಹ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೭ ರಿಂದ ಇವರು ಝೀ ಟಿವಿಯ ''ಕುಂಡಲಿ ಭಾಗ್ಯ'' ಎಂಬ ಧಾರವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ.ಪ್ರೀತಾ ಅರೋರಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಆರ್ಯ ಇವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೧೯೮೭ ರಂದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗ್ಲ್ಯಾಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿದರು. ==ಸಿನಿಮಾಗಳು== ===ಸಿನಿಮಾಗಳು=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! ವರ್ಷ ! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಉಲ್ಲೇಖ |- ||೨೦೦೬ || ''ಕಲ್ವಾನಿನ್ ಕಾದಲಿ'' || ಟೀನಾ || [[ತಮಿಳು]] | |- | rowspan="2"|೨೦೦೭ || ''ನಿಶಬ್ದ್'' || ರಿತು || [[ಹಿಂದಿ]] | |- | ''ಗೊಡವ'' || ಅಂಜಲಿ|| [[ತೆಲುಗು]] | |- | rowspan="5" |೨೦೧೦ || ''ಪಾಠ್ ಶಾಲಾ'' || ನತಾಶಾ ಸಿಂಗ್ ||[[ಹಿಂದಿ]] | |- | ''ಕೋತಿ ಮುಖ'' || ಲಾವಣ್ಯ||ತೆಲುಗು | |- | ''ರೋಮಿಯೋ'' || || ತೆಲುಗು | |- | rowspan="2" |''ವಂದೇ ಮಾತರಂ'' || ||ತಮಿಳು | |- | ||[[ಮಲಯಾಳಂ]] | |- | rowspan="2"|೨೦೧೧ || ''ಡಬಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್'' || ಪಾರ್ವತಿ || [[ಕನ್ನಡ]] | |- | ''[[ಮದುವೆ ಮನೆ]]'' || ಸುಮ || ಕನ್ನಡ | |- | ೨೦೧೮ || ''ಬಂಜಾರ'' || || [[ಪಂಜಾಬಿ]] |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/banjara-the-truck-driver-trailer-a-love-story-traveling-across-time/articleshow/66441653.cms|title=‘Banjara - The Truck Driver’ trailer: A love story traveling across time - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-08-30}}</ref> |} ===ದೂರದರ್ಶನ=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರದರ್ಶನ ! ಪಾತ್ರ ! ಚಾನೆಲ್ ! ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨೦೦೪ | ''ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸಿನಿಸ್ಟಾರ್ಸ್ ಕಿ ಖೋಜ್'' | ಸ್ವರ್ಧಿ | ಝೀ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೦೮ | ''ಶ್....ಫಿರ್ ಕೋಯಿ ಹೆ'' | ಸಂಜನಾ |ಸ್ಟಾರ್ ವನ್ | |- | ೨೦೧೧-೨೦೧೨ | ''ಮೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ತೇರೆ ಆಂಗನ್ ಕೀ'' | ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಿ/ಕಾಂಚಿ ಕಶ್ಯಪ್ | rowspan="4" |ಲೈಫ್ ಓಕೆ | |- | ೨೦೧೩-೨೦೧೪ | ''ತುಮ್ಹಾರಿ ಪಾಖಿ'' | ಪಾಖಿ ಶೆಕ್ಹಾವತ್ |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Shraddha-Arya-teams-up-with-Shashi-Sumeet-Mittal-yet-again/articleshow/20461440.cms|title=Shraddha Arya teams up with Shashi-Sumeet Mittal yet again - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-08-30}}</ref> |- | ೨೦೧೫-೨೦೧೬ | ''[[:en:Dream Girl (TV series)|ಡ್ರೀಮ್ ಗರ್ಲ್]]'' | ಅಯೇಷಾ ರಾಯ್/ಆರ್ತಿ ರಾಯ್ | |- | ೨೦೧೬ | ''ಮಜಾಕ್ ಮಜಾಕ್ ಮೆ'' |ನಿರೂಪಕಿ | |- | ೨೦೧೭ | ''ಕಸಮ್ ತೇರೆ ಪ್ಯಾರ್ ಕೀ'' | ಸ್ವಾತಿ ಬೋರಾ | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೧೭-ಪ್ರಸ್ತುತ |''ಕುಂಡಲಿ ಭಾಗ್ಯ'' | rowspan="2" |ಡಾ.ಪ್ರೀತಾ ಅರೋರಾ<ref>{{cite news |title=Kundali Bhagya: Times when Shraddha Arya and Dheeraj Dhoopar's show made the audience cringe |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/kundali-bhagya-times-when-shraddha-arya-and-dheeraj-dhoopars-show-made-the-audience-cringe/photostory/74304334.cms |accessdate=25 March 2020 |work=The Times of India |date=26 February 2020 |language=en}}</ref> | rowspan="2" |ಝೀ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೧೭-೨೦೧೮ | ''ಕುಮ್ ಕುಮ್ ಭಾಗ್ಯ'' | |- | ೨೦೧೯ | ''[[:en:Nach Baliye#Season 9|ನಚ್ ಬಲಿಯೆ 9]]''<ref>{{cite news |last1=DelhiJuly 16 |first1=India Today Web Desk New |last2=July 18 |first2=India Today Web Desk New |last3=Ist |first3=India Today Web Desk New |title=Nach Baliye 9: Shraddha Arya to opt out of the show for this reason? |url=https://www.indiatoday.in/television/reality-tv/story/nach-baliye-9-shraddha-arya-to-opt-out-of-the-show-for-this-reason-1569907-2019-07-16 |accessdate=25 March 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> | ಸ್ಪರ್ಧಿ | ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/shraddha-arya-injured-on-the-sets-of-nach-baliye-9/21550195|title=Shraddha Arya injured on the sets of Nach Baliye 9|date=2019-08-16|website=mid-day|language=en|access-date=2019-08-30|archive-date=2019-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830021459/https://www.mid-day.com/articles/shraddha-arya-injured-on-the-sets-of-nach-baliye-9/21550195|url-status=dead}}</ref> |} ===ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೀಡಿಯೋಗಳು=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ವರ್ಷ !! ಹಾಡು !! ಗಾಯಕರು |- | ೨೦೦೬ | ''ಜೀನಾ'' | ದೆಬೊಜಿತ್ ಸಾಹಾ |- | ೨೦೧೧ | ''ಸೋನಿಯೆ ಹಿರಿಯೆ'' | rowspan=2|ಶಾಹೆಲ್ ಓಸ್ವಲ್ |- | ೨೦೧೭ | ''ಮೇರಿ ಜಾಣ್'' |- | ೨೦೧೯ | ''ಪಿ.ಕೆ'' | ಗುರ್ನಮ್ ಬುಲ್ಹರ್ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ನಟನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ನಟಿಯರು]] pcox3kz6io71orzosx2yxoysaimg5m4 0 126502 1384527 1384140 2026-08-28T00:35:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 20 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384527 wikitext text/x-wiki '''ಪಂಜಾಬ್‌'''ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೯-೨೦ [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್]] ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವು ಮಾರ್ಚ್ ೯, ೨೦೨೦ ರಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ರ ವರದಿಯಂತೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು<ref>{{cite news |title=MoHFW {{!}} Home |url=https://www.mohfw.gov.in/ |accessdate=5 April 2020 |work=www.mohfw.gov.in}}</ref> ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೨ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ೧೮ ಚೇತರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೧೫೧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 65 after fresh cases of coronavirus reported from Mohali, Jalandhar and Pathankot |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-faridkot-amritsar-jalandhar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=4 April 2020 |archive-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407141645/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-faridkot-amritsar-jalandhar-en/ |url-status=dead }}</ref> ==ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು== {| class="wikitable plainrowheaders sortable mw-collapsible citiwise-data" style="text-align:right; font-size:90%; width:100px; clear:right; margin:0px 0px 0.5em 1em;" ! colspan="6" |{{resize|95%|ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪಂಜಾಬ್}} |- !ಜಿಲ್ಲೆ !ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು !ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವರು !ಸಾವು !ಒಟ್ಟು ದೃಢ ಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು |- ! ಅಮೃತಸರ |9 |0 |2 !11 |- ! ಬರ್ನಾಲಾ |1 |0 |1 !2 |- ! ಫರೀದ್ಕೋಟ್ |2 |0 |0 !2 |- ! ಫತೇಘಡ್ ಸಾಹೇಬ್ |2 |0 |0 !2 |- ! ಹೋಶಿಯಾರ್ ಪುರ್ |5 |5 |1 !7 |- ! ಜಲಂಧರ್ |8 |3 |1 !12 |- ! ಕಪುರ್ಥಳ |1 |0 |0 !1 |- ! ಲುಧಿಯಾನ |7 |1 |2 !10 |- ! ಮಾನ್ಸಾ |11 |0 |0 !11 |- ! ಮೋಗಾ |4 |0 |0 !4 |- ! ಮೊಹಾಲಿ |41 |5 |2 !48 |- ! ಮುಕ್ತಸರ್ |1 |0 |0 !1 |- ! ನವಾನ್‌ಶಹರ್ |8 |10 |1 !19 |- ! ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟ್ |14 |0 |1 !15 |- ! ಪಟಿಯಾಲ |1 |0 |0 !1 |- ! ರೂಪ್ ನಗರ |2 |0 |1 !3 |- ! ಸಂಗ್ರೂರ್ |2 |0 |0 !2 |- !ಒಟ್ಟು !119 !20 !12 !151<ref>{{cite news |title=COVID-19 Tracker {{!}} India |url=https://www.covid19india.org/ |accessdate=5 April 2020 |work=www.covid19india.org |language=en}}</ref> |} ==ಟೈಮ್ ಲೈನ್== <big>'''ಮಾರ್ಚ್'''</big> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೯ ರಂದು,''' [[ಇಟಲಿ]]ಯಿಂದ ಪಂಜಾಬಿನ [[ಅಮೃತಸರ]]ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Coronavirus update: Two test positive in Punjab, Karnataka; count climbs to 45 |url=https://www.livemint.com/news/india/fresh-coronavirus-cases-emerge-from-punjab-bengaluru-takes-total-to-45-11583764470103.html |accessdate=5 April 2020 |work=Livemint |date=9 March 2020 |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು,''' [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಿಂದ ಇಟಲಿಯ ಮೂಲಕ ಮರಳಿದ ೭೨ ವರ್ಷದ ಪಂಜಾಬಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಲಿಯಾದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>{{cite news |last1=Ch |first1=Press Trust of India |title=Coronavirus claims 4th life in India, 72-yr-old Punjab man who died tests positive for Covid-19 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/72-year-old-punjab-man-who-passed-away-tests-positive-for-coronavirus-he-had-returned-from-italy-1657432-2020-03-19 |accessdate=5 April 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೦ ರಂದು,''' ಮೂರನೇ ಪ್ರಕರಣ ಪಂಜಾಬ್‌ನ [[ಮೊಹಾಲಿ|ಎಸ್.ಎ.ಎಸ್. ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ೬೮ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last1=Mehrotra |first1=Vani |title=Mohali woman tests positive for coronavirus; total cases in Punjab 3 {{!}} India News – India TV |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/coronavirus-positive-case-punjab-mohali-covid-19-599835 |accessdate=5 April 2020 |work=www.indiatvnews.com |date=20 March 2020}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೧ ರಂದು,''' ಹನ್ನೊಂದು ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟವು. ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ೬, [[ಮೊಹಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ೩,<ref>{{cite news |last1=Mar 22 |first1=TNN | |title=Mohali gets 3 more coronavirus cases {{!}} Chandigarh News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/mohali-gets-3-more-coronavirus-cases/articleshow/74754746.cms |accessdate=5 April 2020 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ೨<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=New cases of coronavirus reported in Amritsar, Hoshiarpur; total cases in Punjab 13 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-hoshiarpur-moranwali-village-amritsar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=21 March 2020 |archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321114934/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-hoshiarpur-moranwali-village-amritsar-en/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಾಲಾಗಿವೆ. ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ೬ ಮಂದಿ ಮತ್ತು ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರದ ಒಬ್ಬರು, ಕೊರೋನವೈರಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು [[ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ೭೨ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು. *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೨ ರಂದು,''' ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೭ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು ನಿಧನರಾದ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು.<ref>{{cite news |title=Seven more test positive in Punjab, total coronavirus cases now 21 in state: Official |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/seven-more-test-positive-in-punjab-total-coronavirus-cases-now-21-in-state-official/articleshow/74758915.cms |accessdate=5 April 2020 |work=The Economic Times |date=22 March 2020}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೩ ರಂದು,''' ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿತು, ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮತ್ತು ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite news |title=Two-year-old among two fresh coronavirus cases in Punjab |url=https://www.indiatoday.in/india/story/two-year-old-among-two-fresh-coronavirus-cases-in-punjab-1658857-2020-03-23 |accessdate=5 April 2020 |work=India Today |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೪ ರಂದು,''' ೩ ಪ್ರಕರಣಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus Punjab Confirmed Cases {{!}} Jalandhar {{!}} Phillaur {{!}} Mohali Curfew |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-jalandhar-phillaur-mohali-curfew-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=24 March 2020 |archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324075128/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-jalandhar-phillaur-mohali-curfew-en/ |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಕೂಡ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು. ಇದರ ನಂತರ ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ೩ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus: 3 positive cases reported in Nawanshahr; total number of cases in Punjab 29 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-nawanshahr-jalandhar-curfew-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=24 March 2020 |archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324091035/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-nawanshahr-jalandhar-curfew-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೫ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಲುಧಿಯಾನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ೫೪ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ೧ ಪ್ರಕರಣ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Panic in Ludhiana as first case of corona surfaces in industrial hub |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/panic-in-ludhiana-as-first-case-of-corona-surfaces-in-industrial-hub-60928 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೬ ರಂದು,''' ಅಮೃತಸರದ ಏಕೈಕ ಕೊರೋನಾ ಪಾಸಿಟಿವ್ ರೋಗಿಯು ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Punjab’s first coronavirus patient cured, to be discharged on Friday |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjabs-first-coronavirus-patient-cured-to-be-discharged-on-friday-61413 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref> [[ಜಲಂಧರ್]] ನಲ್ಲಿ ೭೦ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನವಾನ್‌ಶಹರ್‌ನಲ್ಲಿ ೧ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಾಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 33 after Nawanshahr reports new case of coronavirus |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-nawanshahr-positive-case-jalandhar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=26 March 2020 |archive-date=26 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200326144157/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-nawanshahr-positive-case-jalandhar-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೭ ರಂದು,''' ಹೋಶಿಯಾರ್ಪುರದಲ್ಲಿ ೩ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಂಧರ್ನಲ್ಲಿ ೧ ಪ್ರಕರಣ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus cases in Punjab rise to 37 after Hoshiarpur and Jalandhar report new cases |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-hoshiarpur-positive-case-jalandhar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=27 March 2020 |archive-date=27 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327080301/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-confirmed-cases-hoshiarpur-positive-case-jalandhar-en/ |url-status=dead }}</ref> ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ೩೮ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 38 after new cases of coronavirus reported from Mohali, Jalandhar and Hoshiarpur |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-hoshiarpur-positive-case-jalandhar-mohali-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=27 March 2020 |archive-date=27 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327092028/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-hoshiarpur-positive-case-jalandhar-mohali-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೯ ರಂದು,''' ಕೊರೋನವೈರಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ೬೨ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಇದು ಪಂಜಾಬಿನ ಎರಡನೇ ಸಾವು ಎಂದು ದಾಖಾಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಹೋಶಿಯಾರ್‌ಪುರದರಾದ ಇವರು ಅಮೃತಸರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Punjab reports second death due to coronavirus |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-reports-second-coronavirus-death-62769 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200402020057/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-reports-second-coronavirus-death-62769 |url-status=dead }}</ref> ಇವರು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು ನಿಧನರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು. ಪಟಿಯಾಲ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ನೇಪಾಳ]]ದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ೨೧ ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ಹರಿಯಾಣದ ಅಂಬಾಲಾದಲ್ಲಿ ಕರೋನಾ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=21-year-old man tests positive for coronavirus in Patiala; admitted to hospital in Ambala |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/patiala-reports-its-first-coronavirus-case-two-villages-sealed-62768 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=27 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527034255/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/patiala-reports-its-first-coronavirus-case-two-villages-sealed-62768 |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರಂದು,''' ೬೫ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 39 after Mohali reports a fresh case of coronavirus |url=https://www.ptcnews.tv/mohali-positive-case-coronavirus-punjab-covid-19-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=30 March 2020 |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501165000/https://www.ptcnews.tv/mohali-positive-case-coronavirus-punjab-covid-19-en/ |url-status=dead }}</ref> ಲುಧಿಯಾನದ ೪೨ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ [[ಪಟಿಯಾಲ]]ದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>{{cite news |last1=India |first1=Press Trust of |title=Third coronavirus death in Punjab, 42-year-old dies in Patiala hospital |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/coronavirus-positive-woman-from-ludhiana-dies-at-hospital-punjab-s-death-toll-rises-to-3-120033001350_1.html |accessdate=5 April 2020 |work=Business Standard India |date=30 March 2020}}</ref>[[ದುಬೈ]]ನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ೩೫ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Ludhiana woman dies of coronavirus; Punjab toll 3 now |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/mohali-resident-tests-positive-for-coronavirus-punjab-tally-reaches-39-63172 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404002721/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/mohali-resident-tests-positive-for-coronavirus-punjab-tally-reaches-39-63172 |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ ರಂದು,''' ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಮೊಹಾಲಿಯ ಈ ಹಿಂದೆ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ೬೫ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Mohali reports first death due to coronavirus; death toll in Punjab 4 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-mohali-death-nayagaon-covid-19-punjab-death-toll-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=31 March 2020 |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501120902/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-mohali-death-nayagaon-covid-19-punjab-death-toll-en/ |url-status=dead }}</ref> <big>'''ಏಪ್ರಿಲ್'''</big> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು,''' ಲುಧಿಯಾನದಲ್ಲಿ ೭೨ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ ರಂದು ನಿಧನರಾದ ೪೨ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದವರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 42 after Ludhiana reports new case of coronavirus |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-ludhiana-another-positive-case-punjab-covid-19-cases-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=1 April 2020 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430051438/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-ludhiana-another-positive-case-punjab-covid-19-cases-en/ |url-status=dead }}</ref> ಮೊಹಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Fresh cases of coronavirus reported in Mohali; total number of cases in Punjab 45 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-mohali-positive-cases-punjab-covid-19-cases-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=1 April 2020 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430051153/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-mohali-positive-cases-punjab-covid-19-cases-en/ |url-status=dead }}</ref>೬೮ ವರ್ಷದ [[:en:Nirmal Singh Khalsa|ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಖಾಲ್ಸಾ]] ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Bhai Nirmal Singh Khalsa tests positive; total number of cases in Punjab 46 |url=https://www.ptcnews.tv/bhai-nirmal-singh-khalsa-tests-positive-for-coronavirus-in-amritsar-punjab-cases-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=1 April 2020 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430052012/https://www.ptcnews.tv/bhai-nirmal-singh-khalsa-tests-positive-for-coronavirus-in-amritsar-punjab-cases-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೨ ರಂದು,''' ಕೋವಿಡ್-೧೯ ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ತೊಡಕುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಖಾಲ್ಸಾ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Former Hazoori Ragi Nirmal Singh Khalsa dead, had tested positive for coronavirus |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/former-hazoori-ragi-nirmal-singh-khalsa-dead-had-tested-positive-for-coronavirus-64557 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404144336/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/former-hazoori-ragi-nirmal-singh-khalsa-dead-had-tested-positive-for-coronavirus-64557 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಪಂಜಾಬಿನ ಐದನೇ ಸಾವು. ಹೋಶಿಯಾರ್ಪುರ್<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus Hoshiarpur Positive Case {{!}} Punjab Death Toll and Confirmed Cases |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-hoshiarpur-positive-case-punjab-death-toll-and-confirmed-cases-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=2 April 2020 |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501131810/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-hoshiarpur-positive-case-punjab-death-toll-and-confirmed-cases-en/ |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಲುಧಿಯಾನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 48 after Ludhiana reports fresh case of coronavirus |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-ludhana-positive-case-punjab-covid-19-cases-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=3 April 2020 |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501165108/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-ludhana-positive-case-punjab-covid-19-cases-en/ |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೩ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಐದು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಅಮೃತಸರದವರು ಮತ್ತು ಇವರು ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಖಲ್ಸಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದವರು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus Punjab Cases {{!}} Bhai Nirmal Singh Khalsa contacts test positive {{!}} Amritsar {{!}} Mohali |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-bhai-nirmal-singh-khalsa-contacts-test-positive-amritsar-mohali-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=3 April 2020 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430072549/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-bhai-nirmal-singh-khalsa-contacts-test-positive-amritsar-mohali-en/ |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ ೨ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾದ ಮೊಹಾಲಿಯ ಇಬ್ಬರು ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಇನ್ನೂ ೪ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟವು, ೩ ಮಾನ್ಸಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಧ್ಲಾದಿಂದ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾದವರು ಮತ್ತು ೧ ರುಪ್‌ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Ropar, Mansa report new cases; total number of cases in Punjab 57 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-amritsar-mansa-ropar-mohali-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=3 April 2020 |archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054456/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-amritsar-mansa-ropar-mohali-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೪ ರಂದು,''' [[ಫರೀದ್ಕೋಟ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ, ೩೫ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Faridkot reports its 1st positive case; total number of cases in Punjab 58 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-faridkot-positive-case-mansa-ropar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=4 April 2020 |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501130756/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-faridkot-positive-case-mansa-ropar-en/ |url-status=dead }}</ref>ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಖಲ್ಸಾ ರವರ ೩೫ ವರ್ಷದ ಮಗಳು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜಲಂಧರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=2 days after Padma Shri awardee Bhai Nirmal Singh’s death, daughter tests positive for coronavirus |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bhai-nirmal-singh-s-daughter-tests-positive-for-covid-19-state-tally-touches-59/story-MNwx3AFvJOhjWzC1kBoUmN.html |accessdate=5 April 2020 |work=Hindustan Times |date=4 April 2020 |language=en}}</ref> ಇನ್ನೂ ೬ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Punjab tally rises to 65 after fresh cases of coronavirus reported from Mohali, Jalandhar and Pathankot |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-faridkot-amritsar-jalandhar-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=4 April 2020 |archive-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407141645/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-faridkot-amritsar-jalandhar-en/ |url-status=dead }}</ref> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ ರಂದು,''' ಮೊಹಾಲಿಯ ಡೇರಾ ಬಾಸ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ೪೨ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಲುಧಿಯಾನದಲ್ಲಿ ೨೮ ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus Punjab Cases {{!}} Mohali {{!}} Derabassi{{!}} Ludhiana |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-derabassi-ludhiana-en/ |accessdate=5 April 2020 |work=PTC NEWS |date=5 April 2020 |archive-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407065441/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-mohali-derabassi-ludhiana-en/ |url-status=dead }}</ref>ಬರ್ನಾಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೪೨ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕೊರೋನಾ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Barnala reports its first case of coronavirus; total number of cases in Punjab 68 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-barnala-positive-case-ludhiana-e/ |accessdate=6 April 2020 |work=PTC NEWS |date=5 April 2020 |archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408034933/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-cases-barnala-positive-case-ludhiana-e/ |url-status=dead }}</ref>ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು ಕೊರೋನಾ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ೭೨ ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆ ಲುಧಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟಿನ ಮಹಿಳೆ ಅಮೃತಸರದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Apr 5 |first1=PTI | |title=Two women die in Punjab, coronavirus death toll rises to 7 {{!}} Chandigarh News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/two-women-die-in-punjab-coronavirus-death-toll-rises-to-7/articleshow/74998061.cms |accessdate=6 April 2020 |work=The Times of India |language=en}}</ref> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೬ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್‌ನ ೫ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ೭ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news |last1=Nath |first1=Rajan |title=Coronavirus: Death toll in Punjab rises to 7; confirmed cases 75 |url=https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-death-toll-confirmed-cases-amritsar-pathankot-en/ |accessdate=7 April 2020 |work=PTC NEWS |date=6 April 2020 |archive-date=6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406160210/https://www.ptcnews.tv/coronavirus-punjab-death-toll-confirmed-cases-amritsar-pathankot-en/ |url-status=dead }}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== *'''ಮಾರ್ಚ್ ೧೩ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್ [[ಸರ್ಕಾರ]] ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ ರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಘೋಷಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Punjab schools, colleges, universities shut till March 31 to prevent coronavirus spread |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-schools-shut-till-march-31-to-prevent-coronavirus-spread-54917 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=1 ಮೇ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200501085753/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-schools-shut-till-march-31-to-prevent-coronavirus-spread-54917 |url-status=dead }}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೧೬ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರ [[ಜಿಮ್]], ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite news |title=Punjab malls, gyms, restaurants deserted after advisory on coronavirus |url=https://www.business-standard.com/multimedia/video-gallery/general/punjab-malls-gyms-restaurants-deserted-after-advisory-on-coronavirus-101227.htm |accessdate=5 April 2020 |work=Business Standard India |}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೧೯ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ ೧೦ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ತರಗತಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಿಂದ ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ಸಾರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದೆ<ref>{{cite news |title=public transport |url=https://www.ndtv.com/india-news/punjab-shuts-down-public-transport-to-stop-march-or-coronavirus-2197584 |accessdate=5 April 2020}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗುಂಪುಗೂಡುವದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೨ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಾಕ್ ಡೌನ್ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news |title=Punjab announces lockdown across the state till March 31 |url=https://www.nationalheraldindia.com/india/punjab-announces-lockdown-across-the-state-till-march-31 |accessdate=5 April 2020 |work=National Herald |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೩ ರಂದು,''' ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರ್ಫ್ಯೂ ವಿಧಿಸಿತು.<ref>{{cite news |last1=Service |first1=Tribune News |title=Curfew imposed across Punjab over coronavirus; only specific exemptions |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/full-curfew-imposed-across-punjab-no-relaxation-60035 |accessdate=5 April 2020 |work=Tribuneindia News Service |language=en |archive-date=16 ಜೂನ್ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616105012/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/full-curfew-imposed-across-punjab-no-relaxation-60035 |url-status=dead }}</ref> ಪಂಜಾಬ್ [[ಕರ್ಫ್ಯೂ]] ವಿಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಿಎಂ ರಿಲೀಫ್ ಫಂಡ್‌ನಿಂದ ಬಡವರಿಗೆ ಉಚಿತ [[ಆಹಾರ]] ಮತ್ತು [[ಔಷಧಿ]]ಗಾಗಿ ೨೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite news |title=Punjab sanctions Rs 20 crore for free food, medicines to poor from CM Relief Fund; ministers pledge month’s salary for efforts to control Covid-19 |url=https://www.hindustantimes.com/cities/punjab-minister-tript-bajwa-to-donate-month-s-salary-to-cm-s-relief-fund-for-efforts-to-control-covid-19/story-gz4vLBpDLSoiqmMLR2eqaP.html |accessdate=5 April 2020 |work=Hindustan Times |date=23 March 2020 |language=en}}</ref> *'''ಮಾರ್ಚ್ ೨೪ ರಂದು,''' ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಪಂಜಾಬ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ 'ಕೋವಿಡ್ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿ'ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=India |first1=Press Trust of |title=Punjab CM sets up COVID relief fund |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/punjab-cm-sets-up-covid-relief-fund-120032401718_1.html |accessdate=5 April 2020 |work=Business Standard India |date=24 March 2020}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಲೇಖನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] pglysb8ak1r03cd239i684eb8ntph0y 0 131232 1384516 1349271 2026-08-27T20:06:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384516 wikitext text/x-wiki {{infobox | name = ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್ | above = ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ | subheader = ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಡೇಟಾನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾಧನೆ | subheader2 = ಉದಾಹರಣೆಗಳು | subheader3 = ಅರೆ | subheader4 = ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ | subheader5 = ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್ | subheader6 = ಹೀಪ್ }} == '''ಮುನ್ನುಡಿ''' == ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/data-structures/</ref> [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ <ref>https://hackr.io/blog/what-is-programming</ref> ಪರಿಣತಿ ಪಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ]]ಗಳು ಕಲಿಯುವ ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಲೋಕನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ == '''ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಎಂದರೇನು?''' == ಸರಳ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಡೇಟಾನ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Data</ref> ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಿೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತದೆ. == '''ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ವಿಧಗಳು''' == === '''ಅರೆ<ref>{{Cite web |url=https://www.geeksforgeeks.org/introduction-to-arrays/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-08-24 |archive-date=2020-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200928090109/https://www.geeksforgeeks.org/introduction-to-arrays/ |url-status=dead }}</ref>''' === [[ಚಿತ್ರ:Data queue.svg|thumb|ಕ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಫಸ್ಟ್ ಇನ್, ಫಸ್ಟ್ ಔಟ್ ಚಿತ್ರಣ]] ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್.ಇದು ರೇಖೀಯವಾದ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ <ref>https://codeandwork.github.io/courses/java/linearDataStructures.html</ref>. ಇದರಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ಅಂಶಗಳನ್ನು <ref>https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/data-element</ref> ಕ್ರಮಾನುಬದ್ಧವಾದ​ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತದೆ. ಈ ಅಂಶಗಳು [[ಪದ]], [[ಸಂಖ್ಯೆ]] ಮುಂತಾದ ಡೇಟಾ ಆಗಿರಬಹುದು [[ಚಿತ್ರ:Stack (data structure) LIFO.svg|thumb|ಸ್ಟಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಫಸ್ಟ್ ಔಟ್“ಚಿತ್ರಣ]] === '''ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ<ref>https://www.geeksforgeeks.org/stack-data-structure/</ref><ref>https://www.geeksforgeeks.org/queue-data-structure/</ref>''' === ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೆಕಾದರೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಸ್ಟಾಕ್ ನಿಂದ ಫಂಕ್ಟ್ಷನ್<ref>https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q=function</ref> ಕರೆಗಲನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಹಾಗು ಕ್ಯೂ ಎಂಬ ಅಮೂರ್ತ ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ,<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Abstract_data_type</ref> ಡೇಟಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ​ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬಹುದು. ಸ್ಟಾಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಂದರೆ, ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ  ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲು “ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್, ಫಸ್ಟ್ ಔಟ್“ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/lifo-last-in-first-out-approach-in-programming/</ref> ತತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಆದರೆ ಕ್ಯೂಗಳಲ್ಲಿ “ಫಸ್ಟ್ ಇನ್, ಫಸ್ಟ್ ಔಟ್ “ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/FIFO_(computing_and_electronics)</ref><ref>https://www.geeksforgeeks.org/fifo-vs-lifo-approach-in-programming/</ref> ತತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === '''ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್<ref>{{Cite web |url=https://www.cs.cmu.edu/~adamchik/15-121/lectures/Linked%20Lists/linked%20lists.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-08-24 |archive-date=2020-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807023901/http://www.cs.cmu.edu/~adamchik/15-121/lectures/Linked%20Lists/linked%20lists.html |url-status=dead }}</ref>''' === [[ಚಿತ್ರ:CPT-LinkedLists-addingnode.svg|thumb|ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್]] ಇದು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಗಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ರೇಖೀಯವಾದ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು  ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ <ref>https://www.w3schools.com/cs/cs_classes.asp</ref> ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡ್ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Node_(computer_science)</ref> ಎಂದು ಕರಯಲಾಗುತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಡಿನಲ್ಲು ಅದರ ಮೌಲ್ಯ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Value_(computer_science)</ref> ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ನೋಡಿನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Reference_(computer_science)</ref> ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್ ಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿದಾನಗಳಿವೆ. “ಡಬ್ಲಿ ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್“ಮತ್ತು ಸಕು೯ಲರ್ ಲಿಂಕ್ಡ ಲಿಸ್ಟ್” <ref>https://www.studytonight.com/data-structures/doubly-linked-list</ref><ref>https://www.geeksforgeeks.org/circular-linked-list/</ref> === '''ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ<ref>https://www.studytonight.com/data-structures/introduction-to-binary-trees</ref>''' === ಇವು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾದ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್. ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೋಡಿಗು ಎರಡು ಚೈಲ್ಡ್ ನೋಡ್ <ref>https://www.freecodecamp.org/news/all-you-need-to-know-about-tree-data-structures-bceacb85490c/</ref> ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಲೆಫ್ಟ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.. ಟ್ರೀ ಯನ್ನು ಮೇಲ್ಬಾಗದ​  ನೋಡಿನ ಪಾಯಿಂಟರ್  ಇಂದ ವಣಿ೯ಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೀ ಖಾಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಅದರ ರೂಟ್ ಇನ ಮೌಲ್ಯ ಶೊನ್ಯ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಕಂಡ ಭಾಗಗಲಿರುತ್ತವೆ # ಡೇಟಾ<span lang="KN">ಮುನ್ನುಡಿ</span> # ಲೆಫ್ಟ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಇನ​ ಪಾಯಿಂಟರ್ # <span lang="KN">ಮುನ್ನುಡಿ</span>ರೈಟ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಇನ​ ಪಾಯಿಂಟರ್ [[ಚಿತ್ರ:Binary tree (oriented digraph).png|thumb|<span lang="KN">ಮುನ್ನುಡಿ</span>ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ]] '''ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ ಅನ್ನು ಪರಿಶೇಲಿಸಲು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಲಿವೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/difference-between-bfs-and-dfs/</ref>''' ==== ಡೆಪ್ತ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/depth-first-search-or-dfs-for-a-graph/</ref> ( ಆಳದ ಅನುಸಾರ )  - ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿದಾನಗಲಿವೆ ==== # ಇನ್ ಆಡ೯ರ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್: ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಎಡ ಸಬ್ ಟ್ರೀ, ನಂತರ ರೂಟ್, ಅದರ ನಂತರ ಬಲ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಟ್ರಾವಸ ಮಾದಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/inorder-tree-traversal-without-recursion/</ref> # ಪ್ರಿ ಆಡ೯ರ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್: ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ರೂಟ್, ನಂತರ ಎಡ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಅದರ ನಂತರ ಬಲ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಟ್ರಾವಸ೯ ಮಾದಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>https://www.youtube.com/watch?v=WmkbxTWCSoc</ref> # ಪೋಸ್ಟ ಆಡ೯ರ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್: ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಎಡ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ನಂತರ ಬಲ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಅದರ ನಂತರ ರೂಟ್ ಟ್ರಾವಸ೯ ಮಾದಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/iterative-postorder-traversal/</ref> [[ಚಿತ್ರ:Depth-First-Search.gif|thumb|ಡೆಪ್ತ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್]] ==== ಬ್ರೆಡ್ತ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/breadth-first-search-or-bfs-for-a-graph/</ref> (ಅಗಲದ ಅನುಸಾರ) - ಇದನ್ನು ಲೆವಲ್ ಆಡ೯ರ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್ ಅನ್ನುತಾರೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Breadth-First-Search-Algorithm.gif|thumb|ಬ್ರೆಡ್ತ ಫಸ್ಟ್ ಟ್ರಾವಸ೯ಲ್]] ಇದು ಟ್ರೀ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫ್ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ವಟಿ೯ಸಿಸ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ. ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಒಂದು ಮಟ್ಟದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. === '''ಬೈನರಿ ಸಚ್೯ ಟ್ರೀ''' === ಇದು ಬೈನರಿ ಟ್ರೀಯ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಯನ. ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಏನೆಂದರೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/binary-search-tree-set-1-search-and-insertion/</ref> # ನೋಡಿನ ಎಡದ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಗಳಲ್ಲಿ, ನೋಡಿನ ಕೀ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೀಗಳು ಇರುತ್ತವೆ # ನೋಡಿನ ಬಲದ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಗಳಲ್ಲಿ, ನೋಡಿನ ಕೀ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಕೀಗಳು ಇರುತ್ತವೆ # ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲದ ಸಬ್ ಟ್ರೀ ಗಳು ಬೈನರಿ ಸಚ್೯ ಟ್ರೀ ಗಳು ಆಗಿರುತ್ತವೆ === '''ಹೀಪ್''' === ಹೀಪ್ ಟ್ರೀ ಆಧಾರಿತ​ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್.<ref>https://www.geeksforgeeks.org/heap-data-structure/</ref> ಇದು ಪೂಣ೯ವಾದ ಬೈನರಿ ಟ್ರೀ.ಹೀಪ್ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಬಳಸಿ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹ ಅನೇಕ​ ಸಮಸ್ಯೆ ಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರಿಸಬಹುದು ಹೀಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ – ಮಿನ್ ಹೀಪ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ ಹೀಪ್ [[ಚಿತ್ರ:Min-heap.png|thumb|ಮಿನ್ ಹೀಪ್]] [[ಚಿತ್ರ:Max-Heap.svg|thumb|ಮ್ಯಾಕ್ಸ ಹೀಪ್]] #   ಮಿನ್ ಹೀಪ್ – ಈ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ನಲ್ಲಿ, ರೂಟ್ ನೋಡಿನ ಮೌಲ್ಯ ಚೈಲ್ಡ್ ನೋಡಿನ ಮೌಲ್ಯ<span lang="KN">ಮುನ್ನುಡಿ</span> ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/min-heap-in-java/</ref> #  ಮ್ಯಾಕ್ಸ ಹೀಪ್- ಈ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ನಲ್ಲಿ, ರೂಟ್ ನೋಡಿನ ಮೌಲ್ಯ ಚೈಲ್ಡ್ ನೋಡಿನ ಮೌಲ್ಯ ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/max-heap-in-java/</ref> === '''ಗ್ರಾಫ್<ref>https://www.geeksforgeeks.org/graph-data-structure-and-algorithms/</ref>''' === ನೈಜ-ಜೀವನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಗ್ರಾಫ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಂತೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟೆಲಿಫೋನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಳು,ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಳು,ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಗಳು ​​(ಲಿಂಕ್ಡ್ಇನ್,[[ಫೇಸ್ಬುಕ್]]) ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಫ್ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ನೆಟ್ವಕಿ೯ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೂಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡ್ ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತ ದೆ. ಪ್ರತಿ ನೋಡ್ ಒಂದು ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯ ಹೆಸರು, ಲಿಂಗ, ಸ್ಥಳ ಮು೦ತಾದ ​ವಿವರಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. == '''ಸಮಾರೋಪ'''​ == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ, ಈ ಮೇಲ್ಕ೦ಡ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಹಲಾವಾರು ಬೇರೆ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ರೈ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/trie-insert-and-search</ref>, ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್ ಟ್ರೀ <ref>https://www.geeksforgeeks.org/segment-tree-set-1-sum-of-given-range</ref>, ಸೆಟ್ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Set_(abstract_data_type)</ref> ಇತ್ಯಾದಿ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಧನೆ ಆಗಿದೆ. ಸೂಕ್ತವಾದ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆಯ್ಕೆಯು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗೆ  ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದಕ್ಷ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Algorithm</ref> ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಗಳು ಬಹಳ ಅವಶ್ಯಕ. == '''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''​ == <References/> {{Interwikineeded}} qjal8ha4zh673498ltqz29u1vucmpd5 0 132498 1384526 1377926 2026-08-28T00:14:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384526 wikitext text/x-wiki '''ನೈನಿತಾಲ್''' ( IPA: [nɛːniːtaːl] ([[null|link=|ಈ ಧ್ವನಿಯ ಬಗ್ಗೆ]] ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] ಜನಪ್ರಿಯ [[ಗಿರಿಧಾಮ|ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿದೆ]]. ನೈನಿತಾಲ್ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಕುಮಾವೂನ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ನಾಮಸೂಚಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದ ರಾಜ ಭವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ನೈನಿತಾಲ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಗ್ರಾ ಅಂಡ್ ಔಧ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ]] ಬೇಸಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದ]] ಹೊರಗಿನ ತಪ್ಪಲಿನ ಕುಮಾವೂನ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]] ದಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ {{Convert|285|km|mi|abbr=on}} ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯಿಂದ]] {{Convert|345|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ {{Convert|2084|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ, ನಗರವು ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದ ಸರೋವರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲಿ ಸುತ್ತಳತೆಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳೆಂದರೆ ನೈನಾ ಶಿಖರ ({{Convert|2615|m|ft|abbr=on}} ) ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ದಿಯೋಪಾಥಾ ( {{Convert|2438|m|ft|abbr=on}} ) ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಯರ್‌ಪಾಥ ( {{Convert|2278|m|ft|abbr=on}} ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ. ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ, "ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲಿನ ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಅಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮಭರಿತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಲಗಿರುವ ಗೋಜಲಿನ ರೇಖೆಗಳ ಭವ್ಯವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು." <ref name="gazeteerquote">[https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_328.gif Nainital District] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210729224343/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V18_328.gif |date=2021-07-29 }}, ''[[The Imperial Gazetteer of India]]'', volume 18, pp. 322–323. 1908</ref> ಗಿರಿಧಾಮವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == === ಲಕ್ಷಣ === ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರವು ಒಟ್ಟು {{Convert|11.73|km2|sqmi|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖಾಂಶಗಳು {{Coord|29.38|N|79.45|E|}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Naini_Tal.html Falling Rain Genomics, Inc&nbsp;– Nainital] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615201254/http://www.fallingrain.com/world/IN/39/Naini_Tal.html |date=2010-06-15 }}. Fallingrain.com.</ref> ಆಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ {{Convert|2084|m|ft}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರ ಎತ್ತರವು {{Convert|1940|-|2100|m|abbr=on}} ರಿಂದ {{Convert|1940|-|2100|m|abbr=on}}. ಹತ್ತಿರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚುಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವೆಂದರೆ ನೈನಾ ಶಿಖರ. ಇದರ ಎತ್ತರವು {{Convert|2619|m|abbr=on}}. [[ಚಿತ್ರ:The_Boat_and_The_Lake.jpg|left|thumb|ಸರೋವರದ ಕೆಳ ತುದಿಯಾದ ತಾಲಿಟಲ್ ನಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ನ ದೃಶ್ಯ ನೋಟ.]] ನಗರವು ಕಣ್ಣಿನ ಆಕಾರದ ನೈನಿತಾಲ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{Convert|6350|ft|m|abbr=on|order=flip}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸರೋವರ {{Convert|1567|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಉದ್ದ ಮತ್ತು {{Convert|506|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಅಗಲ, ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೈಲಿ ಸುತ್ತಳತೆ. ಆಳವಾದ ಬಿಂದುವಾದ ಪಶಂಡೇವಿ ಬಳಿ ಸರೋವರದ ಹಾಸು {{Convert|93|yd|m|abbr=on|order=flip}} ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಸರೋವರವನ್ನು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಜಲಮೂಲವಾಗಿರುವ ಬಾಲಿಯಾ ನಾಲೆ ಭೂಮಿಯ ಬಿರುಕಿನಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನಂತರದ ಹೊಳೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಧಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲದ ಬಿರುಕುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ. 3 ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 26 ಪ್ರಮುಖ ಕಾಲುವೆಗಳು ಸರೋವರವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅಯರ್‌ಪಾಟಾ ( {{Convert|7689|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ದೇವಪತಾ ( {{Convert|7989|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಹನಿಬಾನಿ ( {{Convert|7153|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಚೀನಾ ( {{Convert|8568|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಅಲ್ಮಾ ( {{Convert|7980|ft|m|abbr=on|order=flip}} ), ಲಡಿಯಾ ಕಾಂತಾ ( {{Convert|8144|ft|m|abbr=on|order=flip}} ) ಮತ್ತು ಶೇರ್ ಕಾ ದಂಡ ( {{Convert|7869|ft|m|abbr=on|order=flip}} ). ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ನೈನಿತಾಲ್ ಪಟ್ಟಣವು ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಡೈಕ್‌ಗಳ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಲೇಟ್‌ಗಳು, ಮಾರ್ಲ್‌ಗಳು, ಮರಳುಗಲ್ಲುಗಳು, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲಮೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರೋಲ್ ಗುಂಪಿನ ಬಂಡೆಗಳು ನೈನಿತಾಲ್ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೋಡ್ಯುಲ್ಸ್, ಲ್ಯಾಮಿನೆ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫಾಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಟ್ರಿಂಗರ್‌ಗಳು, ನಂತರ ನೇರಳೆ ಹಸಿರು ಶೇಲ್‌ಗಳು ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಯ ಮರಳುಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹೂಳು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ತಾಲ್ ರಚನೆ ಎಂದು ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೌಗೋಳಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಬಂಡೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಗರವು ನೈನಿತಾಲ್ ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಪಾಲಿ ಹಂತದ ವಿರೂಪತೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಡಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಿರುಕಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ|ಭೂಕುಸಿತಗಳು]] ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಡಿದಾದವು. ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಜಾರು ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಲನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗುರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಭೂಕುಸಿತವು ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1866 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1879 ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕುಸಿತವು 1880 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಫ್ಲಾಟ್‌ಗಳ ಉತ್ತರಭಾಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 151 ಜನರನ್ನು ಅವಶೇಷಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು. 1898 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 17 ರಂದು ನೈನಿತಾಲ್ ಕಣಿವೆಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾರಿ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Naini_Peak_in_Winters.jpg|thumb|ಹಿಮಪಾತದ ನಂತರ ನೈನಿತಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ (2020)]] === ಹವಾಮಾನ === ಕೊಪ್ಪೆನ್-ಗೀಗರ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನೈನಿತಾಲ್ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ( ''ಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂಬಿ'' ) ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಗರದ ಹವಾಮಾನವು ಎತ್ತರದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ನಗರವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು {{Convert|7.9|mm}} ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು {{Convert|725|mm}} ನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ, ನೈನಿತಾಲ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಂಪಾದ ಬೇಸಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ ಆಗಿದ್ದು, ತಾಪಮಾನವು {{Convert|16.4|C}} ರಿಂದ {{Convert|23.5|C}} ಇರುತ್ತದೆ. ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಶೀತದ ತಿಂಗಳು ಜನವರಿಯಾಗಿದ್ದು, ತಾಪಮಾನವು {{Convert|1.7|C}} ರಿಂದ {{Convert|10.7|C}} ಇರುತ್ತದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನ {{Convert|30|C}} 18 ಜೂನ್ 1972 ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ {{Convert|-5.6|C}} ಆಗಿತ್ತು 17 ಜನವರಿ 1953 ರಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲವು]] ನವೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ತಾಪಮಾನವು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳು.ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಂಜು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಮಳೆಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಅವಾಂತರದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, 2000 ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಮಳೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಂಡಮಾರುತದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾಪಮಾನವು ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಚ್ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದಿನಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತವೆ; ರಾತ್ರಿಗಳು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದಾಗ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳು [[ಆಲಿಕಲ್ಲು|ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯ ಸಂಭವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ]], ಇದು ಶೀತದ ಸಣ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಿಂತ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮುಂಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ತುಂಬಾ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]] ಥಟ್ಟನೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೇ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಮಾನ್ಸೂನ್ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಮಧ್ಯಂತರದ ನಂತರ ಮಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಗಾಳಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರದ ಹವಾಮಾನವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮಾಸಿಕ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕುಸಿತವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.{{Weather box|location=Nainital (1961-1979, extremes 1953–1979)|Jun rain mm=339.1|Feb rain days=3.9|Jan rain days=3.5|year rain mm=2305.3|Dec rain mm=23.9|Nov rain mm=7.7|Oct rain mm=54.7|Sep rain mm=346.3|Aug rain mm=556.4|Jul rain mm=685.4|May rain mm=72.4|Apr rain days=2.8|Apr rain mm=33.8|Mar rain mm=57.1|Feb rain mm=66.1|Jan rain mm=82.4|rain colour=green|year record low C=-5.6|Dec record low C=-4.4|Nov record low C=0.5|Oct record low C=4.4|Mar rain days=3.5|May rain days=4.7|Aug record low C=9.6|Apr humidity=49|year humidity=64|Dec humidity=59|Nov humidity=62|Oct humidity=65|Sep humidity=79|Aug humidity=84|Jul humidity=82|Jun humidity=66|May humidity=48|Mar humidity=53|Jun rain days=12.8|Feb humidity=60|Jan humidity=65|time day=17:30 [[Indian Standard Time|IST]]|year rain days=87.2|Dec rain days=1.4|Nov rain days=0.5|Oct rain days=2.8|Sep rain days=11.1|Aug rain days=19.8|Jul rain days=20.4|Sep record low C=-1.1|Jul record low C=10.4|metric first=yes|Oct record high C=24.8|Jun high C=23.4|May high C=23.2|Apr high C=20.7|Mar high C=16.1|Feb high C=11.9|Jan high C=10.9|year record high C=30.0|Dec record high C=21.8|Nov record high C=21.4|Sep record high C=24.6|Aug high C=21.0|Aug record high C=26.6|Jul record high C=26.1|Jun record high C=30.0|May record high C=29.6|Apr record high C=28.0|Mar record high C=24.6|Feb record high C=21.7|Jan record high C=18.4|single line=yes|Jul high C=21.7|Sep high C=20.5|Jun record low C=10.0|Sep low C=13.7|May record low C=5.0|Apr record low C=0.0|Mar record low C=-3.0|Feb record low C=-4.3|Jan record low C=-5.6|year low C=9.9|Dec low C=2.9|Nov low C=5.8|Oct low C=9.7|Aug low C=16.0|Oct high C=18.8|Jul low C=16.3|Jun low C=16.2|May low C=14.3|Apr low C=11.8|Mar low C=7.3|Feb low C=3.3|Jan low C=1.7|year high C=18.0|Dec high C=12.8|Nov high C=15.3|source 1=[[India Meteorological Department]]<ref name=IMDnormals>{{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200216160549/http://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281961-1990%29.pdf | archivedate = 16 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281961-1990%29.pdf | title = Station: Nainital Climatological Table 1961–1990 | work = Climatological Normals 1961–1990 | publisher = India Meteorological Department | date = July 2010 | pages = 581–582 | accessdate = 31 March 2020 | url-status = live}}</ref><ref name=IMDextremes> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | archivedate = 5 February 2020 | url = http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf | title = Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) | publisher = India Meteorological Department | date = December 2016 | page = M227 | accessdate = 31 March 2020}}</ref>}} [[ಚಿತ್ರ:Bear_in_G_B_Pant_High_Altitude_Zoo,Nainital.jpg|thumb|ಪಂ. ಜಿಬಿ ಪಂತ್ ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕರಡಿ]] ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಮಧ್ಯ [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯ {{Convert|2000|m|ft|abbr=on}} ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ), ಸಸ್ಯವರ್ಗ (ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನದ ಸಸ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="flora2">{{Cite web|url=http://nainital.nic.in/flora.htm|title=Introduction, Horticulture, Medicinal flora, Animals and Fishes|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407212245/http://nainital.nic.in/flora.htm|archive-date=7 April 2008|access-date=29 January 2020}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು (ಸರೋವರದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ) ಅವುಗಳ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಆವರಣದಲ್ಲಿ) : ''ಕ್ವಿಕಸ್ ಇಂಕನ'' ಓಕ್ (Banj), ''Aesculus ಇಂಡಿಕಾ'' (Pangar ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಚೆಸ್ಟ್ನಟ್), ''Juglans ರೆಜಿಯಾ'' (Akhrot ಅಥವಾ ಆಕ್ರೋಡು), ''ಪಾಪುಲಸ್ ciliata'' (ಹಿಲ್ ಅರಳಿ, ಪವಿತ್ರ ಮರ), ''ಫ್ರಾಕ್ಶ್ನಸ್ micrantha'' (ಬೂದಿ ಮರ ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಯು), ''Platanus ಓರಿಯೆಂಟಾಲಿಸ್'' (chinar), ''ರುಬಸ್ lasiocarpus'' (Hisalu), ''ರೋಸಾ ಮೊಸ್ಚಾಟಾ'' (ಕುಂಜ್ ಅಥವಾ ಕಸ್ತೂರಿ ಗುಲಾಬಿ), ''ಬೆರ್ಬರಿಸ್ ಏಶಿಯಾಟಿಕ'' (Kilmora), ''Cupressus torulosa'' (Surai ಅಥವಾ ಹಿಮಾಲಯದ ಸೈಪ್ರೆಸ್ ), ''ರ್ರ್ಹೋಡೋಡೆಂಡ್ರನ್ arboreum'' (Buruns), ''[[ದೇವದಾರು|Cedrus deodara]]'' (ದೇವದಾರು), ''ಸ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್ acmophylla'' ( ವೀಪಿಂಗ್ ವಿಲೋ ), ಮತ್ತು ''ಪಿನಸ್'' (ಪೈನ್). ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೋಫಿಟಿಕ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ''[[ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಪೆಕ್ಟಿನಾಟಸ್]]'', ''ಪೊಟಮೊಜೆಟನ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್'', ''ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಗ್ಲಾಬ್ರಮ್'', ''ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಆಂಫಿಬಿಯಮ್'' ಮತ್ತು ''[[ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಯ ಹೈಡ್ರೋಪೈಪರ್|ಪಾಲಿಗೊನಮ್ ಹೈಡ್ರೋಪೈಪರ್]]'' ( [[ನೀರಿನ ಮೆಣಸು|ವಾಟರ್ ಪೆಪರ್]] ) ಸೇರಿವೆ.<ref name="flora2"/> ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೀನುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾರ್ಪ್ಸ್]] [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹಸೀರ್]], ಮತ್ತು ಮೇ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ [[ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್]]. ಎರಡು ಜಾತಿಯ ಮಹಾಸೀರ್ ಮೀನುಗಳು, ಟಾರ್ ಟಾರ್: ಕೆಂಪು ಫಿನ್ಡ್ [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹ್ಸೀರ್]] ಮತ್ತು ''[[ಟಾರ್ ಪುಟಿಟೋರಾ]]'' : ಹಳದಿ ಫಿನ್ಡ್ [[ಮಹಸ್ಸೀರ್|ಮಹ್ಸೀರ್]], ಆಹಾರ ಮೀನು 20 ರಿಂದ 60&nbsp;cm (7.87 ರಿಂದ 23.62&nbsp;ಇಂಚುಗಳು) ರವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಗಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಿಲ್ ಟ್ರೌಟ್ನ ಮೂರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಸಿನುವಾಟಸ್'', ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ರಿಚರ್ಡ್ಸೋನಿ'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಕಿಜೋಥೊರಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಿಯೊಸ್ಟಾರ್ನಸ್''. ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಆಮದು ಮೀನು ಮಿರರ್ ಕಾರ್ಪ್ ಅಥವಾ ''[[ಸೈಪ್ರಿನಸ್ ಕಾರ್ಪಿಯೋ]]''.<ref name="flora2" /> [[ಸೊಳ್ಳೆ]] [[ಲಾರ್ವಾ|ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು]] ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಜೈವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕಿಟೋಫಿಶ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ''[[ಗ್ಯಾಂಬುಸಿಯಾ ಅಫಿನಿಸ್|ಗ್ಯಾಂಬೂಸಿಯಾ ಅಫಿನಿಸ್]]'' ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="flora2" /> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{India census population|1871=|1971=23986|align=left|title=Historical population|state=[[Uttarakhand]]|2011=41377|2001=38630|1991=29837|1981=24835|1961=14495|1881=6576|1951=12350|1941=9539|1931=9741|1921=11230|1911=10270|1901=7609|1891=8455|footnote=Source: 1881 – [[The Imperial Gazetteer of India]]<ref name="igoi1886">{{cite book|last1=Hunter|first1=W. W.|title=The Imperial Gazetteer of India Volume VIII|date=1886|publisher=Trubner & Co.|location=London}}</ref>{{rp|82}}<br>1901–2011 – District Census Handbook: Nainital<ref name="dchba">{{cite book|title=District Census Handbook Nainital Part-A|publisher=Directorate of Census Operations, Uttarakhand|location=Dehradun|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0511_PART_A_DCHB_NAINITAL.pdf}}</ref>{{rp|509–510}}}}[[ಚಿತ್ರ:Nainital2005.jpg|thumb|ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ನೋಟ]] 2011 ರ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೈನಿತಾಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 41,377.<ref name="census2011">[http://www.census2011.co.in/data/town/800331-nainital-uttarakhand.html Nainital Population Census 2011].</ref> ಪುರುಷರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 52.3% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 47.7% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 911 ಮಹಿಳೆಯರ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 963 ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ 3527.45 ಜನರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಸರಾಸರಿ 795.31 ಮನೆಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 9,329 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.54% 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು. 2011 ರಲ್ಲಿ, ನೈನಿತಾಲ್ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 92.93% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 78.82% ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ - ಸುಮಾರು 96.09% ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ 89.47% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. {{bar box|title=Religions in Nainital<ref name="census2011" />|titlebar=#Fcd116|left1=Religion|right1=Percent|float=right|bars={{bar percent|[[Hindus]]|orange|85.61}} {{bar percent|[[Muslims]]|green|11.91}} {{bar percent|[[Sikh]]|yellow|0.75}} {{bar percent|[[Christians|Christian]]|red|0.92}} {{bar percent|Others†|black|0.8}} bar box}}ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಧರ್ಮವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 85.61% ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು]] ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವರವು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿದೆ, ನೈನಿತಾಲ್ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]], ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 11.91% ಜನರು ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 0.92%, ಜೈನ ಧರ್ಮ 0.01%, ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ 0.75% ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ 0.77%. ಸರಿಸುಮಾರು 0.02% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಸ್ತಿಕರು ಅಥವಾ 'ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ'. 1880 ರಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ 10,054 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 6,862 ಹಿಂದೂಗಳು, 1,748 ಮುಸ್ಲಿಮರು, 1,348 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, 34 ಯುರೇಷಿಯನ್ನರು, 57 ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು 5 'ಇತರರು' ಇದ್ದರು. ಕುಮಾವಾನಿಗಳು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಪುರಾಣ == ನೈನಿ ಸರೋವರವು 51 ''[[ಶಕ್ತಿ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಕ್ತಿ]] ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ'' ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ '','' ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು [[ಸತಿ|ಸತಿ ದೇವಿಯ]] ಸಾವಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅತಿಯಾದ ದುಃಖದ ಕಾರಣದಿಂದ, [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ಸತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದನು, ದಂಪತಿಗಳಾಗಿ ಕಳೆದ ಅವರ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು. ತನ್ನ [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು]] ಬಳಸಿ, [[ವಿಷ್ಣು]] ಸತಿಯ ಆ ದೇಹವನ್ನು 52 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಕೆಳಗೆ ಚದುರಿ ಬಿದ್ದವು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅವು ಬಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪವಿತ್ರ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜನರು ದೇವಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಸತಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳು (ಅಥವಾ ''ನೈನ್'' ) ಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೈನ್-ತಾಲ್ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ಸರೋವರದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ನೈನಿ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಕರೆಯುವ ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[[:File:View of Mallital, without the present Naina Devi Temple, Nainital, 1865.jpg|View of Mallital, without the presend Naina Devi Temple (1865)]] [[British Library]].</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಣ === ಕುಮಾವೂನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು [[ಗೂರ್ಖಾ ಸಮರ|ಆಂಗ್ಲೋ-ನೇಪಾಳಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ]] (1814-16) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು. [[ಗಿರಿಧಾಮ]] ಪಟ್ಟಣ ನೈನಿ ತಾಲ್ ಅನ್ನು 1841 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಶಹಜಹಾನ್ಪುರದ ಸಕ್ಕರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಿ. ಬ್ಯಾರನ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮನೆ (ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಲಾಡ್ಜ್) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಇದು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ {{Convert|1500|mi|km}} ಚಾರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಂಡ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಾಣವಾಗಿದೆ." 1846 ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳ ಫಿರಂಗಿದಳದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ನೈನಿ ತಾಲ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, "ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ: ಮಿಲಿಟರಿ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಶಿಖರದ ಕಡೆಗೆ ಕೆಲವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು {{Convert|7500|ft|m|abbr=on}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ವುಡಿ ಅನ್ಯಾರ್ಪಟ್ಟಾ ಆಶಿಶ್ ಗಳನ್ನು (ಅನ್ಯಾರ್-ಪ್ಯಾಟ್&nbsp;- ಎಂದರೆ&nbsp;ಕುಮಾವೊನಿಯಲ್ಲಿ- ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕು ಎಂದು. ಸ್ಥಳೀಯರು ಈ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದರ ಜಾಗ ಮತ್ತು ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಿತ್ತು) ಕ್ರಮೇಣ ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಿನ ತಾಣಗಳು ಸರೋವರದ ತಲೆಯಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು ಡಿಯೋಪಟ್ಟಾ (ಒಂಟೆಯ ಹಂಪ್) ಮೂಲದೆಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ (1846) ಚರ್ಚ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಬೆಲ್ವೆಡೆರೆ, ಅಲ್ಮಾ ಲಾಡ್ಜ್, ಅಶ್ಡೇಲ್ ಕಾಟೇಜ್ (1860)... " ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಸೆಕೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಗ್ರಾ ಅಂಡ್ ಔಧ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ]] ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಬೇಸಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಯಿತು. === 1880 ರ ಭೂಕುಸಿತ === {{multiple image|align=right|direction=horizontal|image1=Nainital before landslip BLcollection.JPG|width1=258|alt1=|caption1=1875|image2=Nainital landslip1880 BLcopyright2.JPG|width2=250|alt2=|caption2=1882|footer=೧೮೮೨ರ ಭೂಕುಸಿತದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರದ ನೈನಿತಾಲ್ ನ ಉತ್ತರದ ತುದಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೋಟ|footer_align=left}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1880 ರಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ [[ಭೂಕುಸಿತ]] ('1880 ರ ಭೂಕುಸಿತ') ಸಂಭವಿಸಿ, 151 ಜನರನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲ ತಿಳಿದಿರುವ ಭೂಕುಸಿತವು 1866 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. (ಹಳೆಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ ನಾಶವಾಯಿತು), ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಕುಸಿತ 1869 ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಮಾ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ " ''ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಲಿಪ್"'' "ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1880 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ." [[ಚಿತ್ರ:Nainital_in_1940's.jpg|alt=Nainital in 1940's colorized image|thumb|365x365px|1940 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್]] "ಶುಕ್ರವಾರ (17) ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ (18) ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 33 ಇಂಚು ಮಳೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ {{Convert|20|in|mm}} ನಿಂದ {{Convert|25|in|mm|abbr=on}} ಶನಿವಾರ ಸಂಜೆ ಹಿಂದಿನ 40 ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಳೆ ಮರುದಿನ ಸಂಜೆಯವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರೆ-ದ್ರವದ ಒಂದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಚಲನೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಚೋದಕದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಈ ಚೋದಕ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭೂಕಂಪದ ಆಘಾತವಾಗಿದೆ, ಆ ದಿನವೇ ಕೆಳಗಿನ ಭಬಾರ್ ಮತ್ತು ನೈನಿತಾಲ್ನ ಜನರು ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಸ್ಲಿಪ್ನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಚೇರಿಗಳು ಇದ್ದವು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಳಗೆ "ನೈನಾ ದೇವಿ" ಯ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಬೆಲ್ಸ್ ಅಂಗಡಿ ಇತ್ತು. ಮೊದಮೊದಲ ಕುಸಿತ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಯ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಹೋಟೆಲ್ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ನ ಹೊರಗಿನ ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ದುರಂತವೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕುಸಿತದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಕಲ್ಲುಮಣ್ಣುಗಳ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸರೋವರಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದವು. " <ref>{{Cite book|title=NAINITAL: A Historical and Descriptive Account|last=CLAY|first=J.M.|publisher=PAHAR|year=2010|isbn=978-81-86246-52-8|location=Talla danda, Tallital, NAINITAL|pages=17, 18, 19}}</ref> ಸತ್ತ ಮತ್ತು ಕಾಣೆಯಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 108 ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು 43 ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜನರು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ( ನೈನಿತಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹನ್ನಾ ಬ್ಯಾಟರ್ಸ್‌ಬೈ ಅವರ ಕವಿತೆ ನೋಡಿ. ) ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದುರಂತದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಯಿತು. 'ದಿ ಫ್ಲಾಟ್ಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಂತರ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಚಂಡಮಾರುತದ ನೀರಿನ ಚರಂಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ಪೌರಾಡಳಿತ === ನೈನಿಟಾಲ್ ಪುರಸಭೆಯ ಮಂಡಳಿಯು 1845 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು, 1842 ರ ಕಾಯ್ದೆ I ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು, ನಂತರ ಅದು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TNpeJWBT0fwC|title=Nainital: The Land of Trumpet and Song ; Based on J.M. Clay's Book on Nainital|last=Shah|first=Giriraja|date=1999|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-324-3|language=en|access-date=17 April 2020}}</ref> {{Rp|90}} === ರಾಜಕೀಯ === 'ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರ' ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ನೈನಿತಾಲ್ ನಗರವನ್ನು [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಕೆಳಮನೆಯಾದ [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿಯ]] ಅಜಯ್ ಭಟ್ ನೈನಿತಾಲ್-ಉಧಮ್ಸಿಂಗ್ ನಗರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://kumaon.gov.in/pages/display/95-member-of-parliament|title=Kumaon Division: Member Of Parliaments|website=kumaon.gov.in|access-date=16 April 2020}}</ref> ಅವರು 2019 ರ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ನ ಹರೀಶ್ ರಾವತ್ ವಿರುದ್ಧ 3,39,096 ಮತಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/lok-sabha-elections/lok-sabha-elections-results-2019-former-cm-harish-rawat-loses-in-naintal-by-over-3-lakh-votes/story-h52zJOxZrT7nAALNt79M5L.html|title=Lok Sabha Elections Results 2019: Former CM Harish Rawat loses in Naintal by over 3 lakh votes|last=Sharma|first=Nihi|date=24 May 2019|work=[[Hindustan Times]]|access-date=16 April 2020|location=Dehradun|language=en}}</ref> 2008 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ನಗರವು ನೈನಿತಾಲ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://eci.gov.in/files/file/3931-delimitation-of-parliamentary-assembly-constituencies-order-2008/|title=Delimitation of Parliamentary & Assembly Constituencies Order - 2008|publisher=[[Election Commission of India]]|access-date=16 April 2020}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಭದ್ರಕೋಟೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನೈನಿತಾಲ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1951 ರಿಂದ ಎಂಟು ಬಾರಿ ವಿಜಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="Tribune">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090413/dun.htm#1|title=Three in fray, but bipolar contest expected: Nainital-Udham Singh Nagar Seat|last=Dewan|first=Umesh|date=13 April 2009|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=31 December 2009}}</ref> ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮೂರು ವಿಜಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:St._Joseph's_College,_Nainital_from_Tiffin_Top_(Dorothy's_Seat).jpg|right|thumb|ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ನೈನಿಟಾಲ್ ಟಿಫಿನ್ ಟಾಪ್ (ಡೊರೊಥಿಸ್ ಸೀಟ್)]] 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನೈನಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕ ಮತ್ತು ಬಾಲಕಿಯರ ಹಲವಾರು "ಯುರೋಪಿಯನ್" ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಥವಾ ಸೈನಿಕರ ಮಕ್ಕಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಈಗ ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಯನ್ನು 1869 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇಂದು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ನಂತರ ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು) ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ ಕಾಲೇಜ್ (ನಂತರ ಹಲ್ಲೆಟ್ ವಾರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರ ). ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 1906 ರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಶಾಲೆಗಳು, ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಎಸ್‌ಇಎಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಐರಿಶ್ ಸಹೋದರರು 1888 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಗಲಿನ-ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಶಾಲೆ <ref>{{Cite web|url=http://www.stjosephscollege.in/history.aspx|title=History|website=www.stjosephscollege.in|access-date=10 October 2019}}</ref> , 2013 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಬಾಲಕಿಯರ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆ, ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ನೈನಿತಾಲ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಮ್ನೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು 1878 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2003 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 125 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. == ಸಾರಿಗೆ == ನೈನಿತಾಲ್ ಅನ್ನು ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 109 (ಹಿಂದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 87)ರ ಮೂಲಕ {{Convert|40|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು,<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Landslide-spoils-festivity-NH-87-blocked/articleshow/53744569.cms|title=Landslide spoils festivity, NH-87 blocked|date=17 August 2016|access-date=30 November 2016|publisher=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|agency=TNN|location=Nainital}}</ref> ಅಥವಾ ಬಾಜ್‌ಪುರದಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 13 ರ ಮೂಲಕ,<ref>{{Cite web|url=http://pwd.uk.gov.in/files/PWD/Length_of_Road.pdf|title=वर्ष 2016-17 में लोक निर्माण विभाग के अंतर्गत राज्य मार्ग की लम्बाई|access-date=29 January 2020}}</ref> {{Convert|60|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರುದ್ರಪುರದ ಬಳಿಯ ಪಟ್ನಾಗರ್ ನೈನಿತಾಲ್ ನಿಂದ {{Convert|71|km|mi|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080511/spectrum/main2.htm|title=A gem in perfect setting|date=11 May 2008|work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]|access-date=29 June 2009}}</ref> ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಏರ್, ಏರ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಟರ್ಸ್ ಗಳು [[ದೆಹಲಿ]], [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]] ಮತ್ತು ಪಿಥೋರಗ[[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ರ್]] ಗಳ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮೂರು ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/alliance-air-to-start-flights-on-pantnagar-dehradun-route-from-jan-4/articleshow/67287121.cms|title=Alliance Air to start flights on Pantnagar-Dehradun route from Jan 4|date=28 December 2018|work=The Economic Times|access-date=29 January 2020}}</ref><ref name="RCS">{{Cite web|url=http://cadup.gov.in/writereaddata/pdf/RCS_Round_1_and_2.pdf|title=Comprehensive list of Awarded RCS Routes state wise|website=[[Airport Authority of India]]|access-date=5 March 2019|archive-date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190227060607/http://cadup.gov.in/writereaddata/pdf/RCS_Round_1_and_2.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://airdeccan.co.in/en/flight-schedule|title=flight schedule of Air Deccan|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612142416/https://airdeccan.co.in/en/flight-schedule|archive-date=12 June 2018|access-date=29 January 2020}}</ref> ಹಲ್ದ್ವಾನಿಯ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಥ್ಗೊಡಮ್ ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=COHI7LlpkSAC|title=India : a travel guide|last=Kishore|first=B.R.|date=2008|publisher=Fusion Books|isbn=9788128400674|location=New Delhi|page=278|language=en|access-date=11 January 2017}} "NAINITAL; Railway Station : Kathgodam 35 kms"</ref> == ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Beautiful_Nanital_-_The_City_Of_Lakes.jpg|thumb|ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳು]] ಜನಪ್ರಿಯ ಗಿರಿಧಾಮವಾದ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೈನಿತಾಲ್ ಲೇಕ್, ನೈನಾ ಪೀಕ್ 8622ft, ಹಿಮಾಲಯ ದರ್ಶನ್ &amp;amp; ಎಕೋ ವಲಯ, ಹನುಮಾನ್ಗರ್ಹಿ ಮತ್ತು ಪಂಡಿತ್. ಜಿಬಿ ಪಂತ್ ಹೈ ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಮೃಗಾಲಯ, ನೈನಿತಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಿವೆ. === ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ === ಸರೋವರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ನೈನಿತಾಲ್ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಬೋಟ್ ಹೌಸ್ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ವಿಹಾರ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1910 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1970 ರವರೆಗೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿತ್ತು. ಇಂದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಣ ಪಾವತಿಸಿ ವಿಹಾರ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ === ನೈನಿತಾಲ್ನ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಮಲ್ಲಿಟಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮಸೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1882 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನೈನಿತಾಲ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಅರೇಬಿಕ್ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಮಿಹ್ರಾಬ್, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಡು ಮೆಕ್ಕಾ ಕಡೆಗೆ ದಿಕ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ <ref>{{Cite web|url=https://bugyalvalley.com/uttarakhand-tourism/nainital/jama-masjid-nainital/|title=Jama Masjid Nainital|access-date=23 February 2020}}</ref>  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;} <ref>{{Cite news|url=https://theprint.in/india/jama-masjid-mecca-masjid-why-twitter-is-flooded-with-images-of-indias-stunning-mosques/322043/|title=Jama Masjid, Mecca Masjid — why Twitter is flooded with images of India's stunning mosques|last=Bedi|first=Aneesha|date=16 November 2019|work=ThePrint|access-date=24 February 2020}}</ref> === ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ === ನೈನಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಸುಂದರವಾದ ನೈನಿ ಸರೋವರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಟ್ಟಣದ ದೇವಿಯಾದ ನೈನಾ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಂದಷ್ಟಾಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂದಾದೇವಿ ಮೇಳ ಉತ್ಸವದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.okuttarakhand.com/nainital-district|title=Nainital: Places To Visit|last=|first=|date=28 March 2020|website=OK Uttarakhand|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> === ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ಚರ್ಚ್ === ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಇನ್ ದಿ ವೈಲ್ಡರ್ನೆಸ್ ನೈನಿತಾಲ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1846 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://www.trawell.in/uttarakhand/nainital/st-john-wilderness-church</ref> [[ಚಿತ್ರ:St._John's_in_the_Wilderness_3.jpg|thumb]] == ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು == ನೈನಿತಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1934 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದುರ್ಗ ಲಾಲ್ ಷಾ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್, ಲೈಬ್ರರಿ ಅಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮಲ್ಲಿಟಲ್,<ref>The World Bank [http://www.worldbank.org.in/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/INDIAEXTN/0,,contentMDK:20202836~menuPK:462277~pagePK:1497618~piPK:217854~theSitePK:295584,00.html#Depository_Libraries India: Depository Libraries], 2006.</ref> ಏರಿಯಸ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಲೈಬ್ರರಿ,<ref>{{Cite web|url=http://www.eso.org/gen-fac/libraries/lisa3/louisc.html|title=Astronomical Networking Libraries|archive-url=https://web.archive.org/web/20060717211747/http://www.eso.org/gen-fac/libraries/lisa3/louisc.html|archive-date=17 July 2006|access-date=29 January 2020}}</ref> ಮತ್ತು ಕುಮಾನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ನೈನಿತಾಲ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.kunainital.in|title=Kumaon University|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205125111/http://www.kunainital.in/|archive-date=5 February 2010|access-date=12 April 2020}}</ref> ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. == ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್|ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್]], [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಸೋನಮ್ ಬಜ್ವಾ, ಭಾರತೀಯ [[ನಟ|ನಟಿ]]. * [[ಕಬೀರ್ ಬೇಡಿ]], ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ (ಬೇಟೆಗಾರ)|ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್]], ನರಭಕ್ಷಕ ಹುಲಿಗಳ ಬೇಟೆಗಾರ, ಲೇಖಕ, ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಮತ್ತು [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ]] ಸಮಾನ ನಾಮಧಾರಿ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಡ್ಯಾನಿ ಡೆನ್ಜೊಂಗ್ಪಾ, ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು * ಪರ್ಸಿ ಹೊಬಾರ್ಟ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ * ಎಲ್ಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಸ್, ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ * ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಇಸ್ಮಾಯಿ, 1 ನೇ ಬ್ಯಾರನ್ ಇಸ್ಮಾಯಿ, [[ನ್ಯಾಟೋ|ನ್ಯಾಟೋನ]] ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * ಅನುಪ್ ಜಲೋಟಾ, ಗಾಯಕ * [[ಸುಕೀರ್ತಿ ಕಾಂಡ್ಪಾಲ್]], ಟಿವಿ ನಟಿ * ಸುಧೀರ್ ಕಾಕರ್, ಖ್ಯಾತ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ * ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ [[ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣಿಕ್ ಶಾ|ಸ್ಯಾಮ್ ಮಾಣೆಕ ಷಾ]], 1971 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಎರಿಕ್ ಮಾಟುರಿನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟ * [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] (ಐಪಿಎಲ್) ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲಲಿತ್ ಮೋದಿ]]. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯೋಗ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕುರಿತು ಅಂತರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಪಚೌರಿ|ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ.ಪಚೌರಿ]] * [[ಮನೀಶ್ ಪಾಂಡೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಪರ ಆಡುವ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ * ನಿರ್ಮಲ್ ಪಾಂಡೆ, ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ ಮತ್ತು ಗಾಯಕ * ರಾಮ್ ಕಪೂರ್, ಟಿವಿ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕ [[ಗೋವಿಂದ ವಲ್ಲಭ ಪಂತ್|ಗೋವಿಂದ್ ಬಲ್ಲಾಭ್ ಪಂತ್]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೀಮಿಯರ್, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಗೃಹ ಸಚಿವರು * ಕೃಷ್ಣ ಚಂದ್ರ ಪಂತ್, [[ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ|ಭಾರತದ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ]] ಮಾಜಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ನಸೀರುದ್ದೀನ್ ಷಾ]], ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಮೇಜರ್ [[ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ|ಸೋಮ್ ನಾಥ್ ಶರ್ಮಾ]], ಭಾರತದ ಮೊದಲ [[ಪರಮ ವೀರ ಚಕ್ರ|ಪರಮ್ ವೀರ್ ಚಕ್ರ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * ಶಿವಾನಿ, ಹಿಂದಿ ಕವಿ * ಭಾರತದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಬಿಲ್ಲಿ ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್, ನೈನಿತಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ.<ref>{{Cite web |url=https://sikhchic.com/people/_billy_arjan_singh_honorary_tiger |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-10-05 |archive-date=2021-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227034033/https://www.sikhchic.com/people/_billy_arjan_singh_honorary_tiger |url-status=dead }}</ref> * ದಿಲೀಪ್ ತಾಹಿಲ್, ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟ. ಶೆರ್ವುಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ. * [[ನಾರಾಯಣ್ ದತ್ ತಿವಾರಿ]], ಭಾರತದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಮಾಜಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು, [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು. * ಆರ್ಡೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿಂಗೇಟ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾದ]] ಚಿಂಡಿಟ್‌ಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed-hover" heights="150"> ಚಿತ್ರ:Nainital Panorama from Naini Lake.jpg|Panoramic view of Nainital from Naini Lake ಚಿತ್ರ:Nainital overview.JPG|Nainital overview ಚಿತ್ರ:NAINITAL CAMELS BACK.jpg|Nainital Hills ಚಿತ್ರ:Naintal urban.JPG|Urban Areas ಚಿತ್ರ:Nainital, Mall Road.jpg|The Mall Road, 2006. ಚಿತ್ರ:Ramlila Bhawan, Mallital, Nainital.JPG|''Ramlila Bhawan'', Mallital, Nainital. ಚಿತ್ರ:A view from Hotel Naini Retreat's Balcony.jpg|A view from Hotel Naini Retreat's Balcony. ಚಿತ್ರ:Naini Lake (After).jpg|Naini Lake after snowfall (2007) ಚಿತ್ರ:Nainital lake in the morning.jpg|Nainital lake in the morning ಚಿತ್ರ:Nainital in 2011.jpg|Nainital in May 2011 ಚಿತ್ರ:Yachts in Naini Lake.JPG|Yachts in Naini Lake in March 2011 ಚಿತ್ರ:Nainital Lake, April, 2009.JPG|Nainital Lake in 2009. ಚಿತ್ರ:Statue of Govindballabh Pant, at Mall Road, Nainital.jpg|Statue of [[Govind Ballabh Pant]], at Mall Road, Nainital. ಚಿತ್ರ:Golu Ghorakhal.JPG|Golu Devta temple, at [[Ghorakhal]] near Nainital. ಚಿತ್ರ:Nainital April 2011.jpg|Naini Lake ಚಿತ್ರ:Boats on the Lake.jpg|Boats on the Lake. ಚಿತ್ರ:Gurney House-the home of Jim Corbett.jpg|Gurney House-the home of Jim Corbett ಚಿತ್ರ:Bear in G B Pant High Altitude Zoo,Nainital.jpg|A Bear in the [[w:Pt. G.B. Pant High Altitude Zoo, Nainital|Pt. G B Pant High Altitude Zoo, Nainital]]. ಚಿತ್ರ:Naina Devi Temple, Nainital.jpg|Naina Devi Temple, after which the place gets its name. ಚಿತ್ರ:Nani lake.jpg|Boat Riding in Naini Lake </gallery> == ಇವುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ == * ನೈನಿತಾಲ್ನ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು * ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಪ್ರೌ School ಶಾಲೆ, ನೈನಿತಾಲ್ * ನೈನಿತಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು * ಆರ್ಯಭಟ್ಟ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] bxm7jch9f1bow8ka0f04djknngclzcz 0 136685 1384499 1355981 2026-08-27T13:55:10Z Footy2000 69974 ವ್ಯಾಕರಣ 1384499 wikitext text/x-wiki {{ಅಪೂರ್ಣ}} {{Infobox football club | clubname = ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ | image = ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಲೊಗೊ.svg | image_size = 200px | fullname = ಬೆಂಗಳೂರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ | nickname = ಬೆಂಗಳೂರು ಬ್ಲೂಸ | short name = ಬಿ‌ ಎಫ್ ಸಿ | founded = {{start date and years ago|2013|7|20|df=yes}}<ref name=JSWLaunch>{{cite web|title=JSW Sports launches Bengaluru FC |url=http://i-league.org/?p=7088 |website=I-League |access-date=1 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033708/http://i-league.org/?p=7088 |archive-date=3 December 2013}}</ref> | ground = [[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | capacity = ೨೪,೮೧೦<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC – Venue|url=https://www.indiansuperleague.com/clubs/656-bengaluru-fc-profile/venue/|website=Indian Super League|access-date=12 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313155455/https://www.indiansuperleague.com/clubs/656-bengaluru-fc-profile/venue/|archive-date=13 March 2018|url-status=live}}</ref> | owntitle = ಮಾಲೀಕರು | owner = [[ಜಿಂದಾಲ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪವರ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌|ಜೆ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು]] | chrtitle = ಅಧ್ಯಕ್ಷ | chairman = [[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] | mgrtitle = ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ | manager = ಮಾರ್ಕೊ ಪೆಜಾಯ್ಯೊಲಿ | league = ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್ | season = ೨೦೨೦–೨೧ | position = ೭ನೆ ಸ್ಥಾನ | website = http://www.bengalurufc.com/ | current = 2020–21 ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಸೀಸನ್ <!-- kit --><!--These kits are based on what the team has said is official. Several variations of these have been used on game day. Please do not edit these.-->| pattern_la1 = _red_hoop | pattern_b1 = _whitecollar | pattern_ra1 = _red_hoop | pattern_so1 = | pattern_sh1 = _redstripes | leftarm1 = 1726C7 | body1 = 1726C7 | rightarm1 = 1726C7 | shorts1 = 1726C7 | socks1 = 1726C7 | pattern_la2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_b2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_ra2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _bengalurufc_away_2020_21 | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _bfc2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 28A094 | body3 = 28A094 | rightarm3 = 28A094 | shorts3 = 28A094 | socks3 = 28A094 }} {| class="infobox" style="font-size:95%; width:25em; text-align:center" ! colspan=3 style="font-size:115%; background-color:#1726C7; color:#FFFFFF; border:1px solid #FF0000;" align=center|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿಯಾ ಇಲಾಖೆಗಳು</center> |- ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] |- ! ಪುರುಷರ ತಂಡ ! [[ಬಿ ತಂಡ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ|ಬಿ ತಂಡ]] ! [[ಬಿ ತಂಡ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ|ಯುವಕ ತಂಡ]]<ref>{{Cite web|title=BFC Soccer Schools|url=https://soccerschools.bengalurufc.com/|access-date=2020-11-18|website=soccerschools.bengalurufc.com|language=en|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116222326/https://soccerschools.bengalurufc.com/|url-status=dead}}</ref> |} [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ| ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ''' ({{IPA-kn|ˈbeŋɡəɭuːɾu||Bengaluru-Kannada-Pronunciation.ogg}}) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|author=Mihir Vasavda |title=ISL vs I-League: Deep divide between the two first divisions|url=http://indianexpress.com/article/sports/football/indian-super-league-2017-18/isl-vs-i-league-deep-divide-between-the-two-first-divisions-4941022/|access-date=8 March 2018|website=The Indian Express|date=17 November 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054428/http://indianexpress.com/article/sports/football/indian-super-league-2017-18/isl-vs-i-league-deep-divide-between-the-two-first-divisions-4941022/|archive-date=9 March 2018}}</ref> ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೩‌ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಷ ೨೨ ದಿನಾಂಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸೀಸನ್ ಐ-ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದರ ರಚನೆಯಿಂದ ಇವತ್ತಿಗೂ ಎರಡು ಐ-ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಹಾಗೂ, ಎರಡು ಫೆಡರೆಷನ್ ಕಪ್, ಒಂದು ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸುಪರ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದಿದೆ. ೨೦೧೮–೧೯ ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ರು, ಎಫ್ ಸಿ ಗೊವಾವನ್ನು ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಮೊದಲನೇಯ ಐ ಎಸ್ ಎಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರು ೧–೦ ಸ್ಕೊರಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |author=Rohan Alvares |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/top-stories/isl-bengaluru-fc-beat-fc-goa-to-win-maiden-title/articleshow/68455045.cms|title=ISL: Bengaluru FC beat FC Goa to win maiden title|website=The Times of India|access-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317215956/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/top-stories/isl-bengaluru-fc-beat-fc-goa-to-win-maiden-title/articleshow/68455045.cms|archive-date=17 March 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |author=Nandakumar Marar |url=https://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-final-bheke-makes-it-a-fantastic-day-for-bengaluru-fc/article26561798.ece|title=Indian Super League final: Bheke makes it a fantastic day for Bengaluru FC|date=2019-03-17|website=The Hindu|access-date=18 March 2019|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401223056/https://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-final-bheke-makes-it-a-fantastic-day-for-bengaluru-fc/article26561798.ece|archive-date=1 April 2019|url-status=live}}</ref> ಈ ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಕಾರ್ಯ, ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜಿ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=JSWLaunch/> ೨೦೧೪–೧೫ ಸಿಸನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ತಮ್ಮ ಮ‌ನೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆವಲ ನಾಲ್ಕು ಸಿಸನ್ ಐ–ಲಿಗಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ ಕ್ಲಬ್ ಅಂತ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Crown">{{cite news|author=Sayan Ghosh|title=Why the I-League will miss Bengaluru FC this season|url=https://www.hindustantimes.com/football/why-the-i-league-will-miss-bengaluru-fc-this-season/story-h3kqfxmwj9YvZdAEZUwCTK.html|access-date=2 February 2018|website=Hindustan Times|date=23 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203125457/https://www.hindustantimes.com/football/why-the-i-league-will-miss-bengaluru-fc-this-season/story-h3kqfxmwj9YvZdAEZUwCTK.html|archive-date=3 February 2018|url-status=live}}</ref> ತಂಡದ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅಧೋನಿಕಾ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಭಾರತದ ಕಾಲು ಚೆಂಡು ಆಟದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Akash Sharma|title=Bengaluru FC: In a league of its own|url=http://www.livemint.com/Sundayapp/SopJkLICGrnNyZUJNjdz5L/Bengaluru-FC-In-a-league-of-its-own.html|access-date=2 February 2018|website=LiveMint|date=25 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203123628/http://www.livemint.com/Sundayapp/SopJkLICGrnNyZUJNjdz5L/Bengaluru-FC-In-a-league-of-its-own.html|archive-date=3 February 2018|url-status=live}}</ref> ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ 'ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ಲೂಸ್' ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Crown"/> ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩, ಐ-ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ ತನ್ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿತು, ಈ ಪಂದ್ಯ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ೧–೧ ರ ಸಮಬಲದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವ್ರು ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಸೀಸನಲ್ಲಿ ಐ-ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಸೀಸನಗಳ ನಂತರ ೨೦೧೪-೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮತೊಮ್ಮೆ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದರೂ. ಎರಡು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಗೆದ್ದಿದೆ. ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ನಡುವೆ ಕ್ಲಬ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು, ಸತತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಎಫ್‌ಸಿ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ೨೦೧೬ ರ ಎಎಫ್‌ಸಿ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಫೈನಲ್‌ಗೆ ತಲುಪಿ 1–0ರಿಂದ ಇರಾಕ್‌ನ ಅಲ್-ಕ್ವಾ ಅಲ್-ಜಾವಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.india.com/sports/afc-cup-2016-final-live-score-bengaluru-fc-vs-air-force-club-iraq-get-live-score-updates-of-bengaluru-fc-vs-al-quwa-al-jawiya-1631135/ |title=Air Force Club beat Bengaluru FC 1–0:AFC Cup 2016 Final LIVE Score, Bengaluru FC vs Air Force Club Iraq |website=india.com |access-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020065533/https://www.india.com/sports/afc-cup-2016-final-live-score-bengaluru-fc-vs-air-force-club-iraq-get-live-score-updates-of-bengaluru-fc-vs-al-quwa-al-jawiya-1631135/ |archive-date=20 October 2019 |url-status=live }}</ref> ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/football/isl-champions-bengaluru-fc-announce-partnership-with-rangers-fc-2325893.html|title=ISL Champions Bengaluru FC Announce Partnership with Rangers FC |website=news18.com |access-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020042617/https://www.news18.com/news/football/isl-champions-bengaluru-fc-announce-partnership-with-rangers-fc-2325893.html|archive-date=20 October 2019|url-status=live}}</ref> ==ಬಿರುದುಗಳು== ===ಭೂಖಂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ=== * '''ಎ ಎಫ್ ಸಿ ಕಪ್ಪು''' ರನ್ನರ್ಸ್ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೬ <ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/football/indian-football-in-2016-bengaluru-fc-shine-in-another-dull-year-1326779.html|title=Indian Football in 2016: Bengaluru FC Shine in Another Dull Year|access-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020043202/https://www.news18.com/news/football/indian-football-in-2016-bengaluru-fc-shine-in-another-dull-year-1326779.html|archive-date=20 October 2019|website=www.news18.com|url-status=live}}</ref> ===ಗೃಹಬಳಕೆಯ=== [[File:Bengaluru FC crowned 2016–17 Indian Federation Cup champions.jpg|thumb|right|Bengaluru FC players celebrating the [[Federation Cup (India)|Federation Cup]] win in 2017]] ====ಲೀಗುಗಳು==== *'''ಭಾರತದ‌ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೧): ೨೦೧೮-೧೯ ರನ್ನರ್ಸ್ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೭-೧೮ *'''ಐ-ಲೀಗ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೨): ೨೦೧೩-೧೪,<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-crowned-champions-on-I-League-debut/articleshow/34058479.cms|title=Bengaluru FC crowned champions on I-League debut|work=The Times of India|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906190329/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-crowned-champions-on-I-League-debut/articleshow/34058479.cms|archive-date=6 September 2017|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫-೧೬<ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2016/04/17/22432752/bengaluru-fc-are-the-champions-of-i-league-2015-16-claim|title=Bengaluru FC are the champions of I-League 2015–16, claim their second title in three years |date=2016-04-15|work=Goal.com|access-date=2017-08-28|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830072608/http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2016/04/17/22432752/bengaluru-fc-are-the-champions-of-i-league-2015-16-claim|archive-date=30 August 2017|url-status=live}}</ref> ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೪-೧೫ ==== ಕಪ್ ಗಳು ==== *''' ಫೆಡರೆಷನ್ ಕಪ್ ''' '''ವಿಜೇತರು''' (೨): ೨೦೧೪-೧೫,<ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/11/7856532/dempo-sc-1-2-bengaluru-fc-the-blues-win-their-first|title=Dempo SC 1–2 Bengaluru FC: The Blues win their first Federation Cup |date=2015-01-11|work=Goal.com|access-date=2017-08-28|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830072622/http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/11/7856532/dempo-sc-1-2-bengaluru-fc-the-blues-win-their-first|archive-date=30 August 2017|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೬-೧೭<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.in/football/story/_/id/19429641/bengaluru-fc-win-federation-cup|title=As it happened: Bengaluru FC win Federation Cup|publisher=ESPN|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827183752/https://www.espn.in/football/story/_/id/19429641/bengaluru-fc-win-federation-cup|archive-date=27 August 2017|url-status=live}}</ref> *'''ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಕಪ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೧): ೨೦೧೮ <ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/super-cup-final-bengaluru-fc-beat-east-bengal-4-1-to-lift-title/articleshow/63851430.cms?from=mdr|title=Super Cup final: Bengaluru FC beat East Bengal 4–1 to lift title}}</ref> ==<big>ಉಲ್ಲೇಖಗಳು</big>== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} 4dofhb9lw9zgc9qgt4mow6q98pydwfm 1384513 1384499 2026-08-27T18:18:07Z Footy2000 69974 ಹೊಸ ಪುಟ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ 1384513 wikitext text/x-wiki {{ಅಪೂರ್ಣ}} {{Infobox football club | clubname = ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ | image = ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಲೊಗೊ.svg | image_size = 200px | fullname = ಬೆಂಗಳೂರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ | nickname = ಬೆಂಗಳೂರು ಬ್ಲೂಸ | short name = ಬಿ‌ ಎಫ್ ಸಿ | founded = {{start date and years ago|2013|7|20|df=yes}}<ref name=JSWLaunch>{{cite web|title=JSW Sports launches Bengaluru FC |url=http://i-league.org/?p=7088 |website=I-League |access-date=1 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203033708/http://i-league.org/?p=7088 |archive-date=3 December 2013}}</ref> | ground = [[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | capacity = ೨೪,೮೧೦<ref>{{cite web|title=Bengaluru FC – Venue|url=https://www.indiansuperleague.com/clubs/656-bengaluru-fc-profile/venue/|website=Indian Super League|access-date=12 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313155455/https://www.indiansuperleague.com/clubs/656-bengaluru-fc-profile/venue/|archive-date=13 March 2018|url-status=live}}</ref> | owntitle = ಮಾಲೀಕರು | owner = [[ಜಿಂದಾಲ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪವರ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌|ಜೆ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು]] | chrtitle = ಅಧ್ಯಕ್ಷ | chairman = [[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] | mgrtitle = ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ | manager = ಮಾರ್ಕೊ ಪೆಜಾಯ್ಯೊಲಿ | league = ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್ | season = ೨೦೨೬-೨೭ | position = ೭ನೆ ಸ್ಥಾನ | website = http://www.bengalurufc.com/ | current = 2020–21 ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಸೀಸನ್ <!-- kit --><!--These kits are based on what the team has said is official. Several variations of these have been used on game day. Please do not edit these.-->| pattern_la1 = _red_hoop | pattern_b1 = _whitecollar | pattern_ra1 = _red_hoop | pattern_so1 = | pattern_sh1 = _redstripes | leftarm1 = 1726C7 | body1 = 1726C7 | rightarm1 = 1726C7 | shorts1 = 1726C7 | socks1 = 1726C7 | pattern_la2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_b2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_ra2 = _bengalurufc_away_2020_21 | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _bengalurufc_away_2020_21 | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = _bfc2021t | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 28A094 | body3 = 28A094 | rightarm3 = 28A094 | shorts3 = 28A094 | socks3 = 28A094 }} {| class="infobox" style="font-size:95%; width:25em; text-align:center" ! colspan=3 style="font-size:115%; background-color:#1726C7; color:#FFFFFF; border:1px solid #FF0000;" align=center|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿಯಾ ಇಲಾಖೆಗಳು</center> |- ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] ! [[File:Football pictogram.svg|30px]] |- ! ಪುರುಷರ ತಂಡ ! [[ಬಿ ತಂಡ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ|ಬಿ ತಂಡ]] ! [[ಬಿ ತಂಡ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ|ಯುವಕ ತಂಡ]]<ref>{{Cite web|title=BFC Soccer Schools|url=https://soccerschools.bengalurufc.com/|access-date=2020-11-18|website=soccerschools.bengalurufc.com|language=en|archive-date=16 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116222326/https://soccerschools.bengalurufc.com/|url-status=dead}}</ref> |} [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ| ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ '''ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ''' ({{IPA-kn|ˈbeŋɡəɭuːɾu||Bengaluru-Kannada-Pronunciation.ogg}}) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಲಬ್ ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|author=Mihir Vasavda |title=ISL vs I-League: Deep divide between the two first divisions|url=http://indianexpress.com/article/sports/football/indian-super-league-2017-18/isl-vs-i-league-deep-divide-between-the-two-first-divisions-4941022/|access-date=8 March 2018|website=The Indian Express|date=17 November 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054428/http://indianexpress.com/article/sports/football/indian-super-league-2017-18/isl-vs-i-league-deep-divide-between-the-two-first-divisions-4941022/|archive-date=9 March 2018}}</ref> ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೩‌ ರಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಷ ೨೨ ದಿನಾಂಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸೀಸನ್ ಐ-ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅದರ ರಚನೆಯಿಂದ ಇವತ್ತಿಗೂ ಎರಡು ಐ-ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಹಾಗೂ, ಎರಡು ಫೆಡರೆಷನ್ ಕಪ್, ಒಂದು ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್‌ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸುಪರ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದಿದೆ. ೨೦೧೮–೧೯ ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ರು, ಎಫ್ ಸಿ ಗೊವಾವನ್ನು ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಮೊದಲನೇಯ ಐ ಎಸ್ ಎಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಈ ಪಂದ್ಯದ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರು ೧–೦ ಸ್ಕೊರಿಂದ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |author=Rohan Alvares |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/top-stories/isl-bengaluru-fc-beat-fc-goa-to-win-maiden-title/articleshow/68455045.cms|title=ISL: Bengaluru FC beat FC Goa to win maiden title|website=The Times of India|access-date=18 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190317215956/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/indian-super-league/top-stories/isl-bengaluru-fc-beat-fc-goa-to-win-maiden-title/articleshow/68455045.cms|archive-date=17 March 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |author=Nandakumar Marar |url=https://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-final-bheke-makes-it-a-fantastic-day-for-bengaluru-fc/article26561798.ece|title=Indian Super League final: Bheke makes it a fantastic day for Bengaluru FC|date=2019-03-17|website=The Hindu|access-date=18 March 2019|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401223056/https://www.thehindu.com/sport/football/indian-super-league-final-bheke-makes-it-a-fantastic-day-for-bengaluru-fc/article26561798.ece|archive-date=1 April 2019|url-status=live}}</ref> ಈ ಕ್ಲಬ್ಬಿನ ಕಾರ್ಯ, ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜಿ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=JSWLaunch/> ೨೦೧೪–೧೫ ಸಿಸನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ತಮ್ಮ ಮ‌ನೆಯ ಪಂದ್ಯಗಳು [[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ]] ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆವಲ ನಾಲ್ಕು ಸಿಸನ್ ಐ–ಲಿಗಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ನಂತರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ ಕ್ಲಬ್ ಅಂತ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Crown">{{cite news|author=Sayan Ghosh|title=Why the I-League will miss Bengaluru FC this season|url=https://www.hindustantimes.com/football/why-the-i-league-will-miss-bengaluru-fc-this-season/story-h3kqfxmwj9YvZdAEZUwCTK.html|access-date=2 February 2018|website=Hindustan Times|date=23 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203125457/https://www.hindustantimes.com/football/why-the-i-league-will-miss-bengaluru-fc-this-season/story-h3kqfxmwj9YvZdAEZUwCTK.html|archive-date=3 February 2018|url-status=live}}</ref> ತಂಡದ ಆಟಗಾರರಿಗೆ ಅಧೋನಿಕಾ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ಭಾರತದ ಕಾಲು ಚೆಂಡು ಆಟದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|author=Akash Sharma|title=Bengaluru FC: In a league of its own|url=http://www.livemint.com/Sundayapp/SopJkLICGrnNyZUJNjdz5L/Bengaluru-FC-In-a-league-of-its-own.html|access-date=2 February 2018|website=LiveMint|date=25 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203123628/http://www.livemint.com/Sundayapp/SopJkLICGrnNyZUJNjdz5L/Bengaluru-FC-In-a-league-of-its-own.html|archive-date=3 February 2018|url-status=live}}</ref> ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ 'ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ಲೂಸ್' ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಕ್ಲಬ್ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="Crown"/> ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩, ಐ-ಲೀಗಿನಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ ತನ್ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆಡಿತು, ಈ ಪಂದ್ಯ ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ೧–೧ ರ ಸಮಬಲದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವ್ರು ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಸೀಸನಲ್ಲಿ ಐ-ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಸೀಸನಗಳ ನಂತರ ೨೦೧೪-೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮತೊಮ್ಮೆ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದರೂ. ಎರಡು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಫೆಡರೇಶನ್ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಗೆದ್ದಿದೆ. ೨೦೧೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ನಡುವೆ ಕ್ಲಬ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು, ಸತತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎಎಫ್‌ಸಿ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ೨೦೧೬ ರ ಎಎಫ್‌ಸಿ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಫೈನಲ್‌ಗೆ ತಲುಪಿ 1–0ರಿಂದ ಇರಾಕ್‌ನ ಅಲ್-ಕ್ವಾ ಅಲ್-ಜಾವಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೋತರು.<ref>{{cite web |url=https://www.india.com/sports/afc-cup-2016-final-live-score-bengaluru-fc-vs-air-force-club-iraq-get-live-score-updates-of-bengaluru-fc-vs-al-quwa-al-jawiya-1631135/ |title=Air Force Club beat Bengaluru FC 1–0:AFC Cup 2016 Final LIVE Score, Bengaluru FC vs Air Force Club Iraq |website=india.com |access-date=20 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020065533/https://www.india.com/sports/afc-cup-2016-final-live-score-bengaluru-fc-vs-air-force-club-iraq-get-live-score-updates-of-bengaluru-fc-vs-al-quwa-al-jawiya-1631135/ |archive-date=20 October 2019 |url-status=live }}</ref> ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಕ್ಲಬ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್ ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎಫ್‌ಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/football/isl-champions-bengaluru-fc-announce-partnership-with-rangers-fc-2325893.html|title=ISL Champions Bengaluru FC Announce Partnership with Rangers FC |website=news18.com |access-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020042617/https://www.news18.com/news/football/isl-champions-bengaluru-fc-announce-partnership-with-rangers-fc-2325893.html|archive-date=20 October 2019|url-status=live}}</ref> ==ಬಿರುದುಗಳು== ===ಭೂಖಂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ=== * '''ಎ ಎಫ್ ಸಿ ಕಪ್ಪು''' ರನ್ನರ್ಸ್ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೬ <ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/football/indian-football-in-2016-bengaluru-fc-shine-in-another-dull-year-1326779.html|title=Indian Football in 2016: Bengaluru FC Shine in Another Dull Year|access-date=20 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020043202/https://www.news18.com/news/football/indian-football-in-2016-bengaluru-fc-shine-in-another-dull-year-1326779.html|archive-date=20 October 2019|website=www.news18.com|url-status=live}}</ref> ===ಗೃಹಬಳಕೆಯ=== [[File:Bengaluru FC crowned 2016–17 Indian Federation Cup champions.jpg|thumb|right|Bengaluru FC players celebrating the [[Federation Cup (India)|Federation Cup]] win in 2017]] ====ಲೀಗುಗಳು==== *'''ಭಾರತದ‌ ಸುಪರ್ ಲೀಗ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೧): ೨೦೧೮-೧೯ ರನ್ನರ್ಸ್ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೭-೧೮ *'''ಐ-ಲೀಗ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೨): ೨೦೧೩-೧೪,<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-crowned-champions-on-I-League-debut/articleshow/34058479.cms|title=Bengaluru FC crowned champions on I-League debut|work=The Times of India|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906190329/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Bengaluru-FC-crowned-champions-on-I-League-debut/articleshow/34058479.cms|archive-date=6 September 2017|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೫-೧೬<ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2016/04/17/22432752/bengaluru-fc-are-the-champions-of-i-league-2015-16-claim|title=Bengaluru FC are the champions of I-League 2015–16, claim their second title in three years |date=2016-04-15|work=Goal.com|access-date=2017-08-28|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830072608/http://www.goal.com/en-india/news/1064/i-league/2016/04/17/22432752/bengaluru-fc-are-the-champions-of-i-league-2015-16-claim|archive-date=30 August 2017|url-status=live}}</ref> ರನ್ನರ್ಸ್ ಅಪ್ (೧): ೨೦೧೪-೧೫ ==== ಕಪ್ ಗಳು ==== *''' ಫೆಡರೆಷನ್ ಕಪ್ ''' '''ವಿಜೇತರು''' (೨): ೨೦೧೪-೧೫,<ref>{{Cite news|url=http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/11/7856532/dempo-sc-1-2-bengaluru-fc-the-blues-win-their-first|title=Dempo SC 1–2 Bengaluru FC: The Blues win their first Federation Cup |date=2015-01-11|work=Goal.com|access-date=2017-08-28|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830072622/http://www.goal.com/en-india/news/1773/federation-cup/2015/01/11/7856532/dempo-sc-1-2-bengaluru-fc-the-blues-win-their-first|archive-date=30 August 2017|url-status=live}}</ref> ೨೦೧೬-೧೭<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.in/football/story/_/id/19429641/bengaluru-fc-win-federation-cup|title=As it happened: Bengaluru FC win Federation Cup|publisher=ESPN|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827183752/https://www.espn.in/football/story/_/id/19429641/bengaluru-fc-win-federation-cup|archive-date=27 August 2017|url-status=live}}</ref> *'''ಭಾರತದ ಸುಪರ್ ಕಪ್''' '''ವಿಜೇತರು''' (೧): ೨೦೧೮ <ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/super-cup-final-bengaluru-fc-beat-east-bengal-4-1-to-lift-title/articleshow/63851430.cms?from=mdr|title=Super Cup final: Bengaluru FC beat East Bengal 4–1 to lift title}}</ref> ==<big>ಉಲ್ಲೇಖಗಳು</big>== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} hvrkkdnpeigawskwkdw0pp5m7qoa5q6 0 138569 1384492 1383756 2026-08-27T13:03:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name       = ಗೀತಾ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ | image = Geeta Rao Gupta.jpg | imagesize = | caption = ಗೀತಾ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ | pseudonym = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | resting_place = | alma_mater = [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | spouse = | children = | relatives = | occupation = | nationality = | period = | genre = | subject = | movement = | debut_works = | awards = | influences = | influenced = | signature = |website = | footnotes = }} '''ಗೀತಾ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ''' ರವರು ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಲಿಂಗ, ಮಹಿಳಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಏಡ್ಸ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಬಾಲಕಿಯರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ತ್ರಿಡಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಏಡ್ಸ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ]]ಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ದುರ್ಬಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು, ರೋಗ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಕುರಿತು ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನೆಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಬಲೀಕರಣದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ (ಐಸಿಆರ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ) ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಐಸಿಆರ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜೊತೆ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ, ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ ಮೂಲದ ಖಾಸಗಿ, ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ೧೯೯೭ ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦ ರವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೦ ರಿಂದ ೨೦೧೧ ರವರೆಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಬಾನ್ ಕೀ-ಮೂನ್|ಬಾನ್ ಕಿ ಮೂನ್]] ರವರಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾರವರು, ಯುನಿಸೆಫ್‌ನ ಉಪ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೧೧ ರಿಂದ ೨ ರ೦೧೬ರವರೆಗೆ ಗೇವಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಂಡಳಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಭಾರತದ ಮುಂಬೈ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗಳಿಂದ]] ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ದಿಂದ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾರವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಎಂ ಫಿಲ್ ಪದವಿಯನ್ನು ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಿಂದ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>https://web.archive.org/web/20090807033016/http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಂದುವರಿದ ಪದವಿಗಳತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರು ನವದೆಹಲಿಯ ಡ್ರಾಪ್-ಇನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಟಾಟಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ನಲ್ಲಿ, ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಒಂದು ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/geeta-rao-gupta|title=Geeta Rao Gupta &#124; Columbia University World Leaders Forum|date=2006-06-08|publisher=Worldleaders.columbia.edu|access-date=2009-08-27|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223000907/http://www.worldleaders.columbia.edu/participants/geeta-rao-gupta|url-status=dead}}</ref> ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ರವರು ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ (ಐಸಿಆರ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ) ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ಐಸಿಆರ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಜೊತೆ ಸಲಹೆಗಾರ, ಸಂಶೋಧಕ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರು ೧೫ ದೇಶಗಳ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಇದು ಎಚ್‌ಐವಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಐಸಿಆರ್ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೋಶಿಯಲ್ ಡ್ರೈವರ್ಸ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಏಡ್ಸ್ ೨೦೩೧ ರ ಸಹ-ಕನ್ವೀನರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಯುಎನ್ಐಐಡಿಎಸ್ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಕ್ರಮವಿದು. ಅವರು ಯುಎನ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಯುವ ಉದ್ಯೋಗದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ ರಿಂದ ೨೦೦೫ವರೆಗೆ, ಯುಎನ್ ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ನ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಚಾನ್ ರವರು ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರನ್ನು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಆರೋಗ್ಯ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು.<ref>[https://www.who.int/about/who_reform/emergency-capacities/oversight-committee/en/ Independent Oversight and Advisory Committee for the WHO Health Emergencies Programme] [[World Health Organization]].</ref> [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್|೨೦೧೬ ರಿಂದ ೨೦೧೭ ರವರೆಗೆ, ಅವರು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರ (ಜಿಜಿಬಿವಿ) ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು (ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಸಿಯೆರಾ ಜೊತೆಗೆ); ಲೈಂಗಿಕ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಮೂಹದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ ಯೋಂಗ್ ಕಿಮ್ ರವರು ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2016/10/13/world-bank-launches-global-task-force-to-tackle-gender-based-violence World Bank Launches Global Task Force to Tackle Gender-Based Violence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419084248/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2016/10/13/world-bank-launches-global-task-force-to-tackle-gender-based-violence |date=2020-04-19 }} [[World Bank]], press release of 13 October 2016.</ref><ref>[https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/08/08/task-force-recommends-steps-to-tackle-gender-based-violence-in-world-bank-supported-projects Task Force Recommends Steps to Tackle Gender-Based Violence in World Bank-Supported Projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210710160113/https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/08/08/task-force-recommends-steps-to-tackle-gender-based-violence-in-world-bank-supported-projects |date=2021-07-10 }} [[World Bank]], press release of 8 August 2017.</ref> ೨೦೧೯ ರಿಂದ, ಅವರು ಟಾರ್ಜಾ ಹ್ಯಾಲೊನೆನ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಮಾಜಗಳ ಕುರಿತಾದ ''ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್'' –ಸೈಟ್ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://sight.nu/commissioners/ Commissioners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210511162546/https://sight.nu/commissioners/ |date=2021-05-11 }} ''[[The Lancet|Lancet]]''–SIGHT Commission on Peaceful Societies Through Health and Gender Equality.</ref> [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಆರೋಗ್ಯ ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾರವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.who.int/about/who_reform/emergency-capacities/oversight-committee/geeta-rao-gupta/en/ Geeta Rao Gupta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915191113/https://www.who.int/about/who_reform/emergency-capacities/oversight-committee/geeta-rao-gupta/en/ |date=2020-09-15 }} [[World Health Organization]] (WHO).</ref> ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೆ'' ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ.<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm|title=Geeta Rao Gupta Bio International Center for Research on Women|date=|publisher=ICRW|archive-url=https://web.archive.org/web/20090807033016/http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm|archive-date=2009-08-07|access-date=2009-08-27|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. ICRW. Archived from [http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090807033016/http://www.icrw.org/html/about/staffbios/geetaraogupta_new.htm |date=2009-08-07 }} on 7 August 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 August</span> 2009</span>.</cite></ref> ಗುಪ್ತಾರವರು ಲಿಂಗ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ, ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ, ಎಚ್‌ಐವಿ ಮತ್ತು ಏಡ್ಸ್, ಮಹಿಳಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಬಡತನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == * ವುಮೆನ್ ಲಿಫ್ಟ್ ಹೆಲ್ತ್, ಜಾಗತಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ <ref>[https://www.womenlifthealth.org/global-advisory-board Global Advisory Board] WomenLift Health.</ref> * ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಸಲಹೆಗಾರರ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ (2008 ರಿಂದ) <ref>[https://ghcorps.org/why-were-here/board-members/ Board of Advisors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190806135347/https://ghcorps.org/why-were-here/board-members/ |date=2019-08-06 }} [[Global Health Corps]].</ref> * ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ (ಜಿಪಿಇ), ಮಂಡಳಿಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (2013) <ref>[https://www.globalpartnership.org/news/geeta-rao-gupta-named-interim-chair-gpe Geeta Rao Gupta is Named Interim Chair of GPE] [[Global Partnership for Education]] (GPE), press release of August 19, 2013.</ref> * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಡ್ಸ್ ಲಸಿಕೆ ಉಪಕ್ರಮ (ಐಎವಿಐ), ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ * ಇಂಟರ್ ಆಕ್ಷನ್, ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ <ref name="autogenerated1"/> * ಮೆರ್ಕ್ ಫಾರ್ ಮದರ್ಸ್, ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ <ref>[https://www.merckformothers.com/who-we-are.html Advisory Board] Merck for Mothers.</ref> * ಮೊರಿಯಾ ಫಂಡ್, ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ * ನೈಕ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ಮಂಡಳಿಯ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ == * ವುಮೆನ್ ಹೂ ಮೀನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅವಾರ್ಡ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಜರ್ನಲ್, ೨೦೦೭ <ref>{{Cite web|url=http://www.icrw.org/|title=International Center for Research on Women|date=|publisher=ICRW|access-date=2009-08-27}}</ref> * ಆನ್ ರೋ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.news.harvard.edu/gazette/2006/11.02/01-roe.html|title=Geeta Rao Gupta receives Anne Roe Award from GSE|last=Harvard News Office|date=2006-11-02|publisher=News.harvard.edu|access-date=2009-08-27}}</ref> * ಲೆಗಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮದರ್ ಮೀಡಿಯಾ, ೨೦೦೬.<ref>{{Cite web|url=http://www.workingmothermediainc.com/web%3Bjsessionid=EA4AC71B4958F274236315DCD044C0E8?service=direct%2F1%2FViewArticlePage%2FdlinkFullArticle2&sp=10&sp=29|title=Press Releases|date=2006-07-28|publisher=Workingmothermediainc.com|access-date=2009-08-27|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718113226/http://www.workingmothermediainc.com/web%3Bjsessionid=EA4AC71B4958F274236315DCD044C0E8?service=direct%2F1%2FViewArticlePage%2FdlinkFullArticle2&sp=10&sp=29|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == * ಎಚ್ಐವಿ / ಏಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ "ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಎಚ್ಐವಿ: ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವುದು, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದು" '': ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ / ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಗಡಿನಾಡುಗಳು''. * ಲಿಂಗ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ: ಅದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. * [https://web.archive.org/web/20110717005332/http://multimedia.thelancet.com/pdf/press/hiv4.pdf "ಎಚ್ಐವಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳು"] * [http://www.unmillenniumproject.org/documents/Gender-complete.pdf "ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು: ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು"] * [https://web.archive.org/web/20090416114221/https://www.icrw.org/docs/ForeignAidReform_Gender08.pdf "ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಯುಎಸ್ ವಿದೇಶಿ ನೆರವು"] == ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20090824165622/https://www.icrw.org/docs/2009/ICAAP-2009-Plenary-Speech.pdf "ಲಿಂಗ ಅಂತರವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು: ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ?] [https://web.archive.org/web/20090824165622/https://www.icrw.org/docs/2009/ICAAP-2009-Plenary-Speech.pdf ನಾವು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ?"] ಪೆಸಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಏಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಕುರಿತು ೯ ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯ * [https://web.archive.org/web/20090416211709/https://www.icrw.org/docs/speeches/7-31-07-hunger-caucus.pdf "ಹೌಸ್ ಹಂಗರ್ ಕಾಕಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಾಕಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳು"] ಹೌಸ್ ಹಂಗರ್ ಕಾಕಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಾಕಸ್, ಕಾಂಗ್ರೆಷನಲ್ ಬ್ರೀಫಿಂಗ್, ೩೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ * [https://web.archive.org/web/20090416211636/https://www.icrw.org/docs/speeches/10-25-06-education-harvard.pdf "ಮಹಿಳೆಯರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ಲಾಕ್ ಮಾಡುವುದು: ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಮುಖ್ಯವೇ?"] ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ೨೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ * [https://web.archive.org/web/20090416211659/https://www.icrw.org/docs/speeches/05-06-23%20UNGeneralAssembly.pdf "ಯುಎನ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗಳು"] ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೦೫ * [https://web.archive.org/web/20090416030148/http://www.icrw.org/docs/UNGASS_HIVAIDS_speech_601.pdf "ಎಚ್ಐವಿ / ಏಡ್ಸ್ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗೀತಾ ರಾವ್ ಗುಪ್ತಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ"] ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ೨೬ ನೇ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನ ಎಚ್ಐವಿ / ಏಡ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ೨೫ - ೨೭ ಜೂನ್ ೨೦೦೧ * [https://web.archive.org/web/20090416030331/http://www.icrw.org/docs/Durban_HIVAIDS_speech700.pdf "ಲಿಂಗ, ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಐವಿ / ಏಡ್ಸ್: ದಿ ವಾಟ್, ದಿ ವೈ, ಅಂಡ್ ಹೌ"] XIII ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಡ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಡರ್ಬನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೦. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೬ ಜನನ]] aeu184xb7be7oefxui5xdguv5zwl3hc 0 143965 1384502 1379221 2026-08-27T14:43:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384502 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಗೋವಿ೦ದನ್ ಸು೦ದರರಾಜನ್ | image = | imagesize = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1953|12|11}} | birth_place = ಆ೦ಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಎ೦ಜಿನಿಯರ್ | yearsactive = | spouse = | domesticpartner = | children = | parents = | website = | awards = [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]<br>ಶಾ೦ತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಾಟ್ನಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಬೆಸ್ಟ್ ಮೆಟಲ್ಲರ್ಜಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಎಫ಼್.ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಐ ಮೆಟಿರಿಯಲ್ಸ್ ವಿಜ್ನಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>Indian Academy of Sciences ಫೆಲ್ಲೋ<br>Indian National Science Academy ಫೆಲ್ಲೋ<br>ಇ೦ಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇ೦ಜಿನಿಯರಿ೦ಗ್ ಫೆಲ್ಲೋ<br>National Academy of Sciences ಫೆಲ್ಲೋ<br>Indian Institute of Metals ಫೆಲ್ಲೋ<br>ಎ.ಎಸ್.ಎಮ್ International (society)|ASM International ಫೆಲ್ಲೋ<br>ಜೆ ಸಿ ಬೋಸ್ ಫೆಲ್ಲೋ }} '''ಗೋವಿಂದನ್ ಸುಂದರರಾಜನ್''' ಅವರು ಇ೦ಡಿಯನ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸರ್ಫೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/Content/Detail.aspx?AID=83|title=SS Bhatnagar Prize|date=1994|publisher=SS Bhatnagar Prize|access-date=1 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ias.ac.in/php/fell_detail.php3?name=Sundararajan&intials=G&year=11-12-1953|title=Indian Academy of Sciences|date=2014|publisher=Indian Academy of Sciences|access-date=1 November 2014}}</ref> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು]].<ref>{{Cite web|url=http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735|title=Padma 2014|date=25 January 2014|publisher=Press Information Bureau, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302065134/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735|archive-date=2 March 2014|access-date=28 October 2014}}</ref> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಗೋವಿಂದನ್ ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೩ ರ೦ದು <ref>{{Cite web|url=http://www.ias.ac.in/php/fell_detail.php3?name=Sundararajan&intials=G&year=11-12-1953|title=Indian Academy of Sciences|date=2014|publisher=Indian Academy of Sciences|access-date=1 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.ias.ac.in/php/fell_detail.php3?name=Sundararajan&intials=G&year=11-12-1953 "Indian Academy of Sciences"]. Indian Academy of Sciences. 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 November</span> 2014</span>.</cite></ref> ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೭೬ [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮದ್ರಾಸ್‌|ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ]] ಮೆಟಲರ್ಜಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ, ನಂತರ ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (ಎಮ್.ಎಸ್) ಮತ್ತು ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕೊಲಂಬಸ್, ಯು.ಎಸ್.ಎ ಯಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html|title=Indian Institute of Science|date=2014|publisher=Indian Institute of Science|access-date=1 November 2014|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924033450/http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಮೆಟಲರ್ಜಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ (ಡಿ.ಎಮ್.ಆರ್.ಎಲ್) ನಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪೌಡರ್ ಮೆಟಲರ್ಜಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ (ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ) ನ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.arci.res.in/organization-structure|title=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials|date=2014|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials|access-date=1 November 2014|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102070048/http://www.arci.res.in/organization-structure|url-status=dead}}</ref> ಸೇರಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:GTX-35VS_Kaveri.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/GTX-35VS_Kaveri.jpg/240px-GTX-35VS_Kaveri.jpg|thumb|240x240px| GTX-35VS ಕಾವೇರಿ]] ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಟ್ರಿಬಲಾಜಿಕಲ್ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="SS Bhatnagar Prize">{{Cite web|url=http://ssbprize.gov.in/Content/Detail.aspx?AID=83|title=SS Bhatnagar Prize|date=1994|publisher=SS Bhatnagar Prize|access-date=1 November 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://ssbprize.gov.in/Content/Detail.aspx?AID=83 "SS Bhatnagar Prize"]. SS Bhatnagar Prize. 1994<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 November</span> 2014</span>.</cite></ref> ವಿಶೇಷ ಲೇಪನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿರುವ ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಾವೇರಿ ಇಂಜಿನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (GTRE GTX-35VS ಕಾವೇರಿ) ಗಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ಥರ್ಮಲ್ ಸ್ಪ್ರೇ ಲೇಪನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Indian Institute of Science">{{Cite web|url=http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html|title=Indian Institute of Science|date=2014|publisher=Indian Institute of Science|access-date=1 November 2014|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924033450/http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html "Indian Institute of Science"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304111153/http://www.iisc.ernet.in/centenary-conf/sundar.html |date=2016-03-04 }}. Indian Institute of Science. 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 November</span> 2014</span>.</cite></ref> ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಲೇಸರ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್, ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ಸರ್ಫೇಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫ್ಯೂಯೆಲ್ ಸೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೋಲ್-ಜೆಲ್ ನ್ಯಾನೊಕಾಂಪೊಸಿಟ್ ಕೋಟಿಂಗ್‌ಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಮುಂದುವರಿದ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದುವೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Indian Institute of Science" /> ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ (ಎ.ಎಮ್.ಟಿ), ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಐದು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ಪರವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಕಂಪನಿಗಳು ಎ.ಆರ್.ಸಿ.ಐ ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Indian Institute of Science" /> ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ ಅವರು ಅನೇಕ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಅಲ್ಲದೆ ೫ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Patent Buddy">{{Cite web|url=http://www.patentbuddy.com/Inventor/Sundararajan-Govindan/2192148|title=Patent Buddy|date=2014|publisher=Patent Buddy|access-date=1 November 2014|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102063024/http://www.patentbuddy.com/Inventor/Sundararajan-Govindan/2192148|url-status=dead}}</ref><ref name="Fresh Patents">{{Cite web|url=http://www.freshpatents.com/Govindan-Sundararajan-Hyderabad-invdirs.php|title=Fresh Patents|date=2014|publisher=Fresh Patents|access-date=1 November 2014|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102064740/http://www.freshpatents.com/Govindan-Sundararajan-Hyderabad-invdirs.php|url-status=dead}}</ref><ref name="Justia Patents">{{Cite web|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Justia Patents|date=2014|publisher=Justia Patents|access-date=1 November 2014}}</ref> * {{Cite press release|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Process for continuous coating deposition and an apparatus for carrying out the process|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials (ARCI)|date=14 October 2009|accessdate=1 November 2014}} * {{Cite press release|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Process for Continuous Coating Deposition and an Apparatus for Carrying Out the Process|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials (ARCI)|date=17 August 2012|accessdate=1 November 2014}} * {{Cite press release|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Process for Continuous Coating Deposition and an Apparatus for Carrying Out the Process|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials (ARCI)|date=14 October 2009|accessdate=1 November 2014}} * {{Cite press release|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Process for forming coatings on metallic bodies and an apparatus for carrying out the process|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials (ARCI)|date=2 August 2002|accessdate=1 November 2014}} * {{Cite press release|url=http://patents.justia.com/inventor/govindan-sundararajan|title=Process for forming coatings on metallic bodies and an apparatus for carrying out the process|publisher=International Advanced Research Centre for Powder Metallurgy and New Materials (ARCI)|date=2 August 2002|accessdate=1 November 2014}} ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ಅನೇಕ ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Indian Institute of Science"/><ref name="speech">{{Cite web|url=http://ceramics.org/wp-content/uploads/2010/11/symposium7.pdf|title=speech|date=2011|publisher=Ceramics.org|access-date=1 November 2014|archive-date=24 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624202043/http://ceramics.org/wp-content/uploads/2010/11/symposium7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ೧೭೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವು <ref name="Indian Institute of Science" /> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೀರ್ ರಿವ್ಯೂಡ್ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.<ref name="Article">{{Cite web|url=http://www.pubfacts.com/author/Govindan+Sundararajan|title=Chemisorption of phosphoric acid and surface characterization of As passivated AlN powder against hydrolysis.|last=Ibram Ganesh|last2=Susana M Olhero|date=2008|publisher=Langmuir|access-date=1 November 2014|last3=Aurora B Araújo|last4=Maria R Correia|last5=Govindan Sundararajan|last6=José M F Ferreira}}</ref><ref name="Hydrolysis-Induced Aqueous Gelcasting of β-SiAlON–SiO2 Ceramic Composites: The Effect of AlN Additive">{{Cite journal|title=Hydrolysis-Induced Aqueous Gelcasting of β-SiAlON–SiO2 Ceramic Composites: The Effect of AlN Additive|url=https://archive.org/details/sim_american-ceramic-society-journal_2010-10_93_10/page/3180|date=7 June 2010|last=Ibram Ganesh|last2=Govindan Sundararajan|doi=10.1111/j.1551-2916.2010.03885.x|volume=93|issue=10|journal=Journal of the American Ceramic Society|pages=3180–3189}}</ref><ref name="Preparation and characterization of Cu-doped TiO2 materials for electrochemical, photoelectrochemical, and photocatalytic applications">{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/5696280|title=Preparation and characterization of Cu-doped TiO2 materials for electrochemical, photoelectrochemical, and photocatalytic applications|journal=Applied Surface Science|volume=293|pages=229–247|date=2013|accessdate=1 November 2014|last=Ibram Ganesh|last2=Polkampally P. Kumar|last3=Ibram Annapoorna|last4=Jordan M. Sumliner|last5=Mantripragada Ramakrishna|last6=Neha Y. Hebalkar|last7=Gade Padmanabham|last8=Govindan Sundararajan|doi=10.1016/j.apsusc.2013.12.140}}</ref><ref name="Optical Diagnostics Study of Gas Particle Transport Phenomena in Cold Gas Dynamic Spraying and Comparison with Model Predictions">{{Cite journal|title=Optical Diagnostics Study of Gas Particle Transport Phenomena in Cold Gas Dynamic Spraying and Comparison with Model Predictions|journal=Journal of Thermal Spray Technology|volume=17|issue=4|pages=551–563|date=2008|last=Sudharshan Phani Pardhasaradhi|doi=10.1007/s11666-008-9206-0}}</ref> * {{Cite web|url=http://www.pubfacts.com/author/Govindan+Sundararajan|title=Chemisorption of phosphoric acid and surface characterization of As passivated AlN powder against hydrolysis.|last=Ibram Ganesh|last2=Susana M Olhero|date=2008|publisher=Langmuir|access-date=1 November 2014|last3=Aurora B Araújo|last4=Maria R Correia|last5=Govindan Sundararajan|last6=José M F Ferreira}} * {{Cite journal|title=Hydrolysis-Induced Aqueous Gelcasting of β-SiAlON–SiO2 Ceramic Composites: The Effect of AlN Additive|url=https://archive.org/details/sim_american-ceramic-society-journal_2010-10_93_10/page/3180|date=7 June 2010|last=Ibram Ganesh|last2=Govindan Sundararajan|doi=10.1111/j.1551-2916.2010.03885.x|volume=93|issue=10|journal=Journal of the American Ceramic Society|pages=3180–3189}} * {{Cite journal|url=https://www.academia.edu/5696280|title=Preparation and characterization of Cu-doped TiO2 materials for electrochemical, photoelectrochemical, and photocatalytic applications|journal=Applied Surface Science|volume=293|pages=229–247|date=2013|accessdate=1 November 2014|last=Ibram Ganesh|last2=Polkampally P. Kumar|last3=Ibram Annapoorna|last4=Jordan M. Sumliner|last5=Mantripragada Ramakrishna|last6=Neha Y. Hebalkar|last7=Gade Padmanabham|last8=Govindan Sundararajan|doi=10.1016/j.apsusc.2013.12.140}} * {{Cite journal|title=Optical Diagnostics Study of Gas Particle Transport Phenomena in Cold Gas Dynamic Spraying and Comparison with Model Predictions|journal=Journal of Thermal Spray Technology|volume=17|issue=4|pages=551–563|date=2008|last=Sudharshan Phani Pardhasaradhi|doi=10.1007/s11666-008-9206-0}} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == ಗೋವಿಂದನ್ ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ <ref name="SS Bhatnagar Prize"/> [[ಶಾಂತಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಟ್ನಾಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಗೌರವಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೆಟಲರ್ಜಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ <ref name="Indian Institute of Science"/> ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಎಫ಼್.ಐ.ಸಿ.ಸಿ.ಐ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ, ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಹಾಗು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಎ.ಎಸ್.ಎಮ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರಿಗೆ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ. ೨೦೦೬-೨೦೧೧ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜೆಸಿ ಬೋಸ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಕೂಡ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Indian Institute of Science" /> [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ಸುಂದರರಾಜನ್ ಅವರನ್ನು ೨೦೧೪ ರ [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ (ಭಾರತ)|ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ]] ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗು [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref name="Padma 2014">{{Cite web|url=http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735|title=Padma 2014|date=25 January 2014|publisher=Press Information Bureau, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302065134/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735|archive-date=2 March 2014|access-date=28 October 2014}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20140302065134/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735 "Padma 2014"]. Press Information Bureau, Government of India. 25 January 2014. Archived from [http://www.pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=102735 the original] on 2 March 2014<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">28 October</span> 2014</span>.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Cite web|url=http://www.pubfacts.com/author/Govindan+Sundararajan|title=Chemisorption of phosphoric acid and surface characterization of As passivated AlN powder against hydrolysis.|last=Ibram Ganesh|last2=Susana M Olhero|date=2008|publisher=Langmuir|access-date=1 November 2014|last3=Aurora B Araújo|last4=Maria R Correia|last5=Govindan Sundararajan|last6=José M F Ferreira}} * {{Cite journal|title=Hydrolysis-Induced Aqueous Gelcasting of β-SiAlON–SiO2 Ceramic Composites: The Effect of AlN Additive|url=https://archive.org/details/sim_american-ceramic-society-journal_2010-10_93_10/page/3180|date=7 June 2010|last=Ibram Ganesh|last2=Govindan Sundararajan|doi=10.1111/j.1551-2916.2010.03885.x|volume=93|issue=10|journal=Journal of the American Ceramic Society|pages=3180–3189}} * {{Cite journal|url=https://www.academia.edu/5696280|title=Preparation and characterization of Cu-doped TiO2 materials for electrochemical, photoelectrochemical, and photocatalytic applications|journal=Applied Surface Science|volume=293|pages=229–247|date=2013|accessdate=1 November 2014|last=Ibram Ganesh|last2=Polkampally P. Kumar|last3=Ibram Annapoorna|last4=Jordan M. Sumliner|last5=Mantripragada Ramakrishna|last6=Neha Y. Hebalkar|last7=Gade Padmanabham|last8=Govindan Sundararajan|doi=10.1016/j.apsusc.2013.12.140}} * {{Cite journal|title=Optical Diagnostics Study of Gas Particle Transport Phenomena in Cold Gas Dynamic Spraying and Comparison with Model Predictions|journal=Journal of Thermal Spray Technology|volume=17|issue=4|pages=551–563|date=2008|last=Sudharshan Phani Pardhasaradhi|doi=10.1007/s11666-008-9206-0}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *{{Cite web|url=http://ceramics.org/wp-content/uploads/2010/11/symposium7.pdf|title=Speech|date=2011|publisher=Ceramics.org|access-date=1 November 2014|archive-date=24 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624202043/http://ceramics.org/wp-content/uploads/2010/11/symposium7.pdf|url-status=dead}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] fj5b7gi7wwxd9ttjwomh1q7gqtto5xr 0 144536 1384558 1378062 2026-08-28T10:00:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384558 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=September 2020}} {{Infobox company | name = ಮಹಿಂದ್ರಾ & ಮಹಿಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ | logo = | logo_caption = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ | traded_as = {{plainlist| *{{BSE|500520}} *{{NSE|M&M}} * ಬಿಎಸ್ಇ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ಘಟಕ. * ಎನ್ಎಸ್ಇ ನಿಫ್ಟಿ ೫೦ ಘಟಕ. }} | ISIN = INE101A01026 | industry = ಆಟೋಮೋಟಿವ್ | predecessor = | founded = {{Start date and age|1945|10|2|df=yes}}<br />Jassowal, [[Ludhiana]], [[Punjab Province (British India)|Punjab]], India | founders = {{plainlist| * ಜೆ.ಸಿ. ಮಹೀಂದ್ರಾ * ಕೆ.ಸಿ. ಮಹೀಂದ್ರಾ * ಎಂ.ಜಿ. ಮುಹಮ್ಮದ್}} | location = ಮುಂಬೈ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ | hq_location_country = [[ಭಾರತ]] | area_served = ವಿಶ್ವಾ‌ದ್ಯಂತ | key_people = {{plainlist| * ಆನಂದ ಮಂದಿರ <br />(ಅಧ್ಯಕ್ಷರು) * ಡಾ. ಅನೀಶ್ ಷಾ<br /> (ಎಮ್‌ಡಿ & ಸಿ‌ಇಒ)<ref>{{cite news |website=Livemint |title=Mahindra appoints Anish Shah as the MD and CEO, effective from April 2 | url=https://www.livemint.com/companies/news/mahindra-appoints-anish-shah-as-the-md-and-ceo-effective-from-april-2-11616762650940.html|date=26 March 2021|access-date=12 July 2021}}</ref> * ರಾಜೇಶ್ ಜೆಜುರಿಕರ್ <br />(ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎಫ್.ಎಸ್.)}} | products = {{plainlist| * ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಗಳು * ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ * ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಗಳು * ಮೋಟರ್ ಸೈಕಲ್ ಗಳು}} | production = {{down}} ೪,೭೬,೦೪೩ ವಾಹನಗಳು | production_year = ೨೦೨೦ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|74277.78|c}}<ref>{{cite web |url=https://www.bseindia.com/bseplus/AnnualReport/500520/68784500520.pdf |title=Annual Report 2020-21 |website=bseindia |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006054730/https://www.bseindia.com/bseplus/AnnualReport/500520/68784500520.pdf |url-status=dead }}</ref> | revenue_year = FY2021 | operating_income = {{increase}} {{INRConvert|8411.10|c}} | income_year = FY2021 | net_income = {{increase}} {{INRConvert|3347.41|c}} | net_income_year = FY2021 | assets = {{increase}} {{INRConvert|166462.49|c}} | assets_year = FY2021 | equity = {{increase}} {{INRConvert|41581.92|c}} | equity_year = FY2021 | num_employees = ೪೦,೬೧೯ (೨೦೨೧) | parent = ಮಹೀಂದ್ರಾ ಗ್ರೂಪ್ | subsid = {{plainlist| * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಗಳು * ಮಹೀಂದ್ರಾ ೨ ವೀಲರ್ಸ್ * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಕ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ ವಿಭಾಗ * ಬಿಎಸ್‌ಎ ಕಂಪೆನಿ * ಯೆಜ್ದಿ * ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಗಳು * ಪ್ಯೂಜಿಯೋಟ್ ಮೋಟೊಸೈಕಲ್ ಗಳು * ಆಟೋ‌ಮೊಬಿಲಿ ಪಿನಿನ್‌ಫೆರಿನ * ಪಿನಿನ್‌ಫೆರಿನ }} | homepage = {{URL|auto.mahindra.com}} }} '''ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಮ್‌&ಎಮ್)''' [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲ್ಟಿನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್|ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದನಾ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಹೀಂದ್ರಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಎಮ್&ಎಮ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ವಾಹನ]] ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್ ಪರಿಮಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳ ತಯಾರಕ. ೨೦೧೮ <ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-30-biggest-companies/20111222.htm/|title=Mahindra & Mahindra in Fortune India list|date=22 December 2011|website=Rediff.com|access-date=2 February 2014}}</ref> ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ ಇಂಡಿಯಾ ೫೦೦ ನಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ೧೭ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಾಟಾ ಮೋಟರ್ಸ್|ಟಾಟಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್]] ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hoovers.com/company-information/cs/competition.Mahindra__Mahindra_Limited_.88313bf0a2725f22.html|title=Top Competitors for Mahindra & Mahindra Limited|publisher=Hoovers|access-date=2 February 2014}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾವನ್ನು ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೫ ರಂದು [[ಲುಧಿಯಾನ|ಲುಧಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ]] ಮಹೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರರಾದ ಕೈಲಾಶ್ ಚಂದ್ರ ಮಹೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಅವರು ಮಲಿಕ್ ಗುಲಾಮ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ (೧೮೯೫-೧೯೫೬) ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ಕಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.mahindra.com/Who-We-Are/How-We-Got-Here|title=How we got here|publisher=Mahindra Corporate website|access-date=30 August 2019|archive-date=4 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150704045822/http://www.mahindra.com/Who-We-Are/How-We-Got-Here|url-status=dead}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ [[ಆನಂದ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ|ಆನಂದ್ ಮಹೀಂದ್ರ]] ಅವರು ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಮಹೀಂದ್ರ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ. ಭಾರತಕ್ಕೆ [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತು]] [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದ. ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೫೧ ರಿಂದ ೧೯೫೬ ರವರೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. === ಕಾಲಗಣನೆ === ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.edelweiss.in/quotes/equity/mahindra-mahindra-ltd-365|title=Edelweiss {{!}} About Mahindra & Mahindra Ltd|website=Edelweiss|language=en|access-date=19 November 2019}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಎಮ್‌ಯುವಿ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿಸ್ ಜೀಪ್‌ನ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಎಮ್&ಎಮ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀಪ್ ತಯಾರಕರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಲಘು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು (ಎಲ್‌ಸಿವಿ ಗಳು) ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.{{Fact|date=April 2019}} ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಗುಜರಾತ್ [[ಗುಜರಾತು ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] ೧೦೦% ಗುಜರಾತ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಹೊಸ ಬ್ರಾಂಡ್ ತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗ್ರೋಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಗ್ರಿ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಟ್ರಾಕ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/companies/mm-renames-mahindra-gujarat-tractors-launches-a-new-brand-trakstar-2370939.html|title=M&M renames Mahindra Gujarat Tractors, launches a new brand 'Trakstar'|website=Moneycontrol|access-date=2 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-mahindra-gujarat-tractors-renamed-gromax-2541338|title=Mahindra Gujarat Tractors renamed Gromax|website=DNA India|language=en|access-date=2 September 2020}}</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಎಮ್&ಎಮ್ [[ಪಂಜಾಬ್]] ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಪಿ‌ಟಿ‌ಎಲ್) ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ತಯಾರಕವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/m-m-wins-race-for-punjab-tractors-stake/25129/|title=M&M wins race for Punjab Tractors stake - Indian Express|website=indianexpress.com|access-date=2 September 2020|archive-date=10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410021547/http://archive.indianexpress.com/news/m-m-wins-race-for-punjab-tractors-stake/25129/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/ptls-swaraj-to-fight-parent-mms-brands/articleshow/2205949.cms?from=mdr|title=PTL's Swaraj to fight parent M&M's brands|work=The Economic Times|access-date=2 September 2020}}</ref> ಈ ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಪಿ‌ಟಿ‌ಎಲ್ ಅನ್ನು ಎಮ್&ಎಮ್ ಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ <ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/mahindra-plans-to-manufacture-tractors-in-ptls-plant/7857|title=Mahindra plans to manufacture tractors in PTL's plant|website=Outlook India|access-date=2 September 2020}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಸ್ವರಾಜ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ಕಂಪನಿಯು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೈನೆಟಿಕ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ [[wiktionary:two-wheeler|ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ]] ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/mahindra-enters-twowheeler-market-riding-on/342686|title=Mahindra enters two-wheeler market riding on Kinetic|date=31 July 2008|work=Indian Express|access-date=2 February 2014|archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220062924/http://archive.indianexpress.com/news/mahindra-enters-twowheeler-market-riding-on/342686|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಎಮ್&ಎಮ್ ಆರ್‌ಇವಿಎ [[REVA ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಕಾರ್‌ ಕಂಪನಿ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ]] ೫೫% ಪಾಲನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5js84m602eFQAY39bjXLeJpA14HIQ?hl=en|title=India's Mahindra buys Reva majority stake|date=26 May 2010|publisher=AFP|access-date=2 February 2014}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ೧೦೦% ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದನ್ನು [[REVA ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಕಾರ್‌ ಕಂಪನಿ|ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.evehiclesmart.com/blogs-%26-news/mahindra-e-rickshaw-price-features-reviews.html|title=M&M unplugs Reva tag; rebrands e-car division as Mahindra Electric|date=7 September 2016|website=E Vehicles Mart|access-date=18 June 2020|archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021130908/http://www.evehiclesmart.com/blogs-%26-news/mahindra-e-rickshaw-price-features-reviews.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಗ್‌ಯಾಂಗ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/auto/automobiles/MM-named-lead-bidder-for-SsangYong/articleshow/6302225.cms|title=M&M named lead bidder for SsangYong|date=13 August 2010|work=The Economic Times|access-date=2 February 2014}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಪಿಯುಗಿಯೊ ಮೋಟೋಸೈಕಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ನಿಯಂತ್ರಕ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ <ref>{{Cite web|url=http://www.evehiclesmart.com/blogs-%26-news/mahindra-e-rickshaw-price-features-reviews.html|title=Mahindra takes an old French turn, buys 51% stakes on Peugeot Motocycles|date=9 October 2014|website=dailybhasker.com|access-date=20 August 2015|archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021130908/http://www.evehiclesmart.com/blogs-%26-news/mahindra-e-rickshaw-price-features-reviews.html|url-status=dead}}</ref> ೧೦೦% ನಿಯಂತ್ರಕ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಿಸಿತು. ಮೇ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ ಹೆವಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಜಪಾನಿನ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ತಯಾರಕ ಮಿತ್ಸುಬಿಷಿ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಮೆಷಿನರಿ (ಎಮ್‌ಎ‌ಎಮ್) ನಲ್ಲಿ ೩೩.೩೩% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/mm-to-acquire-33-stake-in-mitsubishi-agricultural-machinery-company-for-rs-159-24-crore/articleshow/47366896.cms?from=mdr|title=M&M to acquire 33% stake in Mitsubishi Agricultural Machinery Company for Rs 159.24 crore|work=The Economic Times|access-date=2 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/content/b2b-manufacturing-industry/mahindra-group-to-acquire-33-stake-in-japan-s-mitsubishi-agricultural-machinery-115052200933_1.html|title=Mahindra Group to acquire 33% stake in Japan's Mitsubishi Agricultural Machinery|date=22 May 2015|work=Business Standard|access-date=2 September 2020|archive-date=10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410023049/https://www.business-standard.com/content/b2b-manufacturing-industry/mahindra-group-to-acquire-33-stake-in-japan-s-mitsubishi-agricultural-machinery-115052200933_1.html|url-status=dead}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಟೆಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶದ ವಾಹನ (ಎಸ್ ಪಿವಿ) ಮೂಲಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಾರು ವಿನ್ಯಾಸಕ ಪಿನಿನ್ಫಾರಿನಾ ಎಸ್ಪಿಎ ಯಲ್ಲಿ ೭೬.೦೬% ಪಾಲನ್ನು € ೨೫.೩ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ೧೮೬.೭ ಕೋಟಿ ರೂ.) ಗೆ ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೂಲದ ಸಾಂಪೋ ರೋಸೆನ್ಲೆವ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೫% ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಸಂಯೋಜಿತ ಹಾರ್ವೆಸ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ತರುವಾಯ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ೪೯.೦೪% ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://auto.economictimes.indiatimes.com/news/automotive/off-highway/mahindra-acquires-35-in-sampo-rosenlew-enters-combine-harvester-biz/51630226|title=Mahindra acquires 35% in Sampo Rosenlew, enters combine harvester biz - ET Auto|website=ET Auto|language=en|access-date=2 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/BbYc1DZLuGDWupR9LGuqYP/Mahindra-buys-35-stake-in-Finnish-firm.html|title=Mahindra to buy 35% stake in Finnish firm Sampo Rosenlew|date=31 March 2016|website=Livemint|language=en|access-date=2 September 2020|archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129112725/https://www.livemint.com/Companies/BbYc1DZLuGDWupR9LGuqYP/Mahindra-buys-35-stake-in-Finnish-firm.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ೭೫.೧ ಇಕ್ವಿಟಿ ಪಾಲನ್ನು ಹಿಸಾರ್ಲಾರ್ ಮಕಿನಾ ಸನಾಯಿ ಮತ್ತು ಟಿಕರೆಟ್ ಅನಾಮಧೇಯ ಎಸ್‌ಐ‌ಆರ್‌ಕೆಇಟಿಐ (ಹಿಸಾರ್ಲಾರ್) ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಟರ್ಕಿಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಯಾನ್ ಟರ್ಕಿಶ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ₹ ೮೦೦ ಕೋಟಿಗೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/JtBcxO0YqlV5jhF4clVyMI/Mahindra-acquires-75-stake-in-Turkish-farmequipment-maker.html|title=Mahindra acquires 75% stake in Turkish farm-equipment maker Hisarlar|last=Mohile|first=Shally|date=21 January 2017|website=mint|access-date=29 December 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/mampm-enters-turkey-buys-farm-equipment-company-hisarlar/article9492185.ece|title=M&M enters Turkey, buys farm equipment company Hisarlar|last=Aggarwal|first=Varun|date=20 January 2017|website=The Hindu Business Line|access-date=29 December 2020}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮೂಲದ ಡೆವುಲ್ಫ್ ನೊಂದಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ (ಎಮ್‌ಒ‌ಯು) ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಲಿನ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಬೇರು ಬೆಳೆ ಯಂತ್ರಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರ. <ref>{{Cite web|url=http://www.businessworld.in/article/Mahindra-Allies-With-Dewulf-Group-To-Build-Potato-Planters-In-India-/15-11-2017-131757/|title=Mahindra Allies With Dewulf Group To Build Potato Planters In India|date=15 November 2017|website=Business World|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ನೆಡುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹ-ಬ್ರಾಂಡೆಡ್ ಪ್ಲಾಂಟರ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/m-m-dewulf-ink-licence-pact-for-potato-planting-equipment-117111401303_1.html|title=M&M, Dewulf ink licence pact for potato planting equipment|date=14 November 2017|website=Business Standard|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಮೂಲದ ಎಜಿಟೆಕ್ ಕಂಪನಿ (ಎಮ್‌ಐ‌ಟಿ‌ಆರ್‌ಎ) ಆಗ್ರೋ ಇಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೬% ಈಕ್ವಿಟಿ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಪ್ರೇಯರ್ಸ್ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Home-Page/gox8UbDr5zobsQHC9hOL1N/Mahindra-forays-into-sprayers-business-acquires-26-stake-i.html|title=Mahindra forays into sprayers business, acquires 26% stake in Mitra|date=30 January 2018|website=Live Mint|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/automotive/farm-equipment/mm-buys-26-stake-in-omnivore-backed-mitra/62713372|title=M&M buys 26% stake in Omnivore-backed MITRA|date=30 January 2018|website=ET Auto|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ೩೯% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/mahindra--mahindra-inks-pact-to-buy-13-pc-more-stake-in-associate/1758366|title=Mahindra & Mahindra inks pact to buy 13 pc more stake in associate|date=11 March 2020|website=Outlook India|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/mahindra-mahindra-inks-pact-to-buy-13-pc-more-stake-in-associate-120031101391_1.html|title=Mahindra & Mahindra inks pact to buy 13% more stake in MITRA Agro|date=12 March 2020|website=Business Standard|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ನೋಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೨.೯% ರಷ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಪಾಲನ್ನು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ನೋಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ ಪರಿಹಾರಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಾರ್ಸೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/sme/mahindra-mahindra-acquires-minority-stake-in-onboard-diagnostics-startup-carsense/1075557/|title=Mahindra & Mahindra acquires minority stake in onboard diagnostics startup CarSense|date=22 February 2018|website=Financial Express|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] ಐಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ರೆಸ್ಸನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ೧೦% ವರೆಗಿನ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಷೇರು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/mahindra-and-mahindra-10-stake-in-canadas-resson-aerospace-corp/article23737071.ece|title=M&M to acquire up to 10% stake in Canada's Resson Aerospace Corp|date=1 March 2018|website=Hindu Businessline|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಕೃಷಿಗೆ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ರೆಸ್ಸನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ರೈತರಿಗೆ ಅವರ ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/m-m-to-acquire-up-to-10-stake-in-canada-s-resson-aerospace-corp-118050100179_1.html|title=M&M to acquire up to 10% stake in Canada's IT firm Resson Aerospace Corp|date=1 May 2018|website=Business Standard|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಮೂಲದ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಮಯಾ ಎಸ್‌ಎಯಲ್ಲಿ ೧೧.೨೫% ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/current/corporate/mm-buys-1125-stake-in-swiss-agri-tech-firm-gamaya-for-rs-30-crore/story/356362.html|title=M&M buys 11.25% stake in Swiss agri-tech firm Gamaya for Rs30 crore|date=15 June 2019|website=Business Today|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಕೃಷಿ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಾದ ನಿಖರವಾದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು [[ಡಿಜಿಟಲ್]] ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/mahindra-arm-invests-4-m-in-swiss-farm-tech-firm-gamaya/article27938754.ece|title=Mahindra arm invests $4 m in Swiss farm tech firm Gamaya|date=14 June 2019|website=Hindu Businessline|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/industry/mahindra-acquires-11-25-stake-in-agri-technology-firm-gamaya-sa/69789268|title=Mahindra acquires 11.25% stake in agri-technology firm, Gamaya SA|date=14 June 2019|website=ET Auto|language=en|access-date=17 September 2020}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫೋರ್ಡ್ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟರ್ ಕಂಪನಿ|ಫೋರ್ಡ್]] ಜೊತೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/auto-news/mm-ford-announce-joint-venture-indian-company-to-own-51/articleshow/71393399.cms?from=mdr|title=Mahindra set to take control of Ford's India auto business|date=2 October 2019|work=The Economic Times|access-date=8 July 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/mahindra-takes-the-wheel-of-ford-s-india-business-11569953889102.html|title=Mahindra takes the wheel of Ford's India business|last=Panday|first=Amit|date=1 October 2019|website=Livemint|language=en|access-date=8 July 2020}}</ref> ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಜಾಗತೀಕರಣ|ಜಾಗತಿಕ]] [[ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಪಾರ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ೨೦೨೧ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫೋರ್ಡ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.autocarindia.com/car-news/ford-mahindra-joint-venture-called-off-419540|title=Ford-Mahindra joint venture called off|date=1 January 2021|work=Autocar|access-date=14 January 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು [[ರೆನೊ|ರೆನಾಲ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗಿನ]] ತನ್ನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ರೆನಾಲ್ಟ್‌ನ ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. [[ರೆನೊ|ರೆನಾಲ್ಟ್]] ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾಗೆ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಷನ್‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ft.com/content/f5fec412-4973-11df-9060-00144feab49a|title=Mahindra and Renault end joint venture|date=19 April 2020|website=Financial Times|access-date=18 June 2020}}</ref> == ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mumbai_Police_Mahindra_Bolero_Patrol_Car.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Mumbai_Police_Mahindra_Bolero_Patrol_Car.jpg/220px-Mumbai_Police_Mahindra_Bolero_Patrol_Car.jpg|thumb| ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬೊಲೆರೊವನ್ನು ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]] "ಮಹೀಂದ್ರಾ" ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಎ‍‌ಯು‌ವಿ ಗಳು, ಮಲ್ಟಿ ಯುಟಿಲಿಟಿ ವಾಹನಗಳು, ಪಿಕಪ್‌ಗಳು, ಹಗುರವಾದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು, ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು, ದ್ವಿಚಕ್ರ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ರೆನೊ|ರೆನಾಲ್ಟ್ ಎಸ್‌ಎ]], ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಂತಹ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Mahindra-Renault-launch-Logan/articleshow/1852835.cms|title=Mahindra-Renault launch Logan|date=3 April 2007|work=Times of India|access-date=2 February 2014}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:1988_Mahindra_CJ_640_DP_4WD.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/1988_Mahindra_CJ_640_DP_4WD.jpg/220px-1988_Mahindra_CJ_640_DP_4WD.jpg|thumb| ೧೯೮೮ ಮಹೀಂದ್ರ ಸಿಜೆ ೬೪೦ ಡಿಪಿ, ಪಿಯುಗಿಯೊ ಎಕ್ಸ್‌ಡಿಪಿ ೪.೯೦ ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ - ೪-ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಜೀಪ್ ಸಿಜೆ ಪಡೆದ ಮಾದರಿ]] ಎಮ್&ಎಮ್ ಜಾಗತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ <ref>{{Cite news|url=http://www.moneycontrol.com/news/business/500-mahindra-utility-vehiclesorderghana-govt_322642.html|title=500 Mahindra utility vehicles on order from Ghana Govt|date=23 January 2008|work=MoneyControl.com|access-date=2 February 2014}}</ref> ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಿಗೆ [[ರಫ್ತು]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.indiadaily.com/editorial/2539.asp|title=India starts auto exports to South East Asia&nbsp;– India's Mahindra launches new SUV in Malaysia|date=4 May 2005|work=IndiaDaily.com|access-date=2 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202121616/http://www.indiadaily.com/editorial/2539.asp|archive-date=2 February 2014}}</ref> ಇದರ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಜಾಗತಿಕ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿವೆ: * ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ಯುರೋಪ್]] ಎಸ್‌ಆರ್‌ಎಲ್, <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/bline/2008/01/09/stories/2008010952680300.htm|title=M&M acquires Italian auto design co|date=9 January 2008|work=The Hindu|access-date=2 February 2014}}</ref> * ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ನಾರ್ತ್ [[ಅಮೇರಿಕಾ]] (ಎಮ್‌ಎ‌ಎನ್‌ಎ) * ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಪಿನಿನ್‌ಫರಿನಾ <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/with-global-brands-all-the-worlds-a-stage-for-mahindra/articleshow/68365563.cms?from=mdr|title=With global brands, all the world's a stage for Mahindra|date=12 March 2019|work=Economic Times|access-date=19 January 2021}}</ref> * ಮಹೀಂದ್ರ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] <ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-04/news/43658806_1_mahindra-mahindra-ltd-tunisian-market-ruzbeh-irani|title=Mahindra launches Scorpio Pik-Up in Tunisia|date=4 November 2013|work=Economic Times|access-date=2 February 2014|archive-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140204040847/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-11-04/news/43658806_1_mahindra-mahindra-ltd-tunisian-market-ruzbeh-irani|url-status=dead}}</ref> * ಮಹೀಂದ್ರ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] * ಮಹೀಂದ್ರ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] === ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಗಳು === ಮಹೀಂದ್ರಾ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಜೀಪ್ ಸಿಜೆ೩ ಮತ್ತು ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ ಲಘು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಪಿಯುಗಿಯೊ ಡೀಸೆಲ್ ನಾಲ್ಕು-ಸಿಲಿಂಡರ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಗಳ ಪರವಾನಗಿ ಜೋಡಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕಿಯಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕು-ವೇಗದ ಕೆ‌ಎಮ್‌ಟಿ೯೦ [[ಪ್ರಸರಣೆ|ಪ್ರಸರಣ]] ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.mahindraworld.com/Corporate/history.htm|title=History: About M&M|publisher=Mahindra & Mahindra Ltd.|archive-url=https://web.archive.org/web/20010701122914/http://www.mahindraworld.com/Corporate/history.htm|archive-date=1 July 2001}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಎಮ್‌ಎಮ್ ಶ್ರೇಣಿಯು ಲೈನ್‌ಅಪ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧.೮-ಲೀಟರ್ ಇಸುಜು [[ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಇಂಜಿನ್|ಪೆಟ್ರೋಲ್]] ಎಂಜಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಯುಗಿಯೊ ಡೀಸೆಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://auto.indiamart.com/cars/mm-range/index.html|title=Mahindra MM Range|website=Car Channel|publisher=IndiaMART InterMESH Limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20080215014551/http://auto.indiamart.com/cars/mm-range/index.html|archive-date=15 February 2008}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ ರೆನಾಲ್ಟ್ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಲೋಗನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/India_Business/Mahindra-Renault_launch_Logan/articleshow/1852835.cms Mahindra-Renault Launch Logan], additional text.</ref> ಎಮ್&ಎಮ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಕ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಹೆವಿ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಇದು ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟ್ರಕ್, ಯು‌ಎಸ್‌ಎ ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. <ref>[https://web.archive.org/web/20051124192017/http://www.hindu.com/2005/11/18/stories/2005111800721800.htm The Hindu on Mahindra International],.</ref> [[ಚಿತ್ರ:South_African_Police_Mahindra_XUV500_(20762686699).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/South_African_Police_Mahindra_XUV500_%2820762686699%29.jpg/220px-South_African_Police_Mahindra_XUV500_%2820762686699%29.jpg|thumb| ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹೀಂದ್ರ ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೫೦೦]] ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಮ್‌ಯು‌ವಿಗಳು, ಎಲ್‌ಸಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ತ್ರಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ|ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊ]] ಮತ್ತು ಬೊಲೆರೊದಂತಹ ದೊಡ್ಡ, ಬಹು-ಉಪಯುಕ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ೨೦ ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂದೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಫೋರ್ಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಫೋರ್ಡ್ [[ಫೋರ್ಡ್ ಮೋಟರ್ ಕಂಪನಿ|ಜೊತೆ]] ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/industry/mahindra-fords-latest-alliance-seems-to-be-a-1995-redux/1111943|title=Mahindra-Ford's latest alliance seems to be a 1995 redux|date=27 March 2018|work=Financial Express|access-date=26 January 2021}}</ref> ೨೦೦೮ ರ ದೆಹಲಿ ಆಟೋ ಶೋನಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಕಂಪನಿಯು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರವೇಶ ಮಟ್ಟದ ಎಸ್ವ್‌ಯು‌ವಿ ಮತ್ತು ಚಾಲಿತ ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ಟರ್ಬೋಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್. <ref>[http://www.allaboutauto.us/2008/02/13/mahindra_jeep_another_american_indian_deal_in_the_works.html Mahindra Looking for Expansion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922181926/http://www.allaboutauto.us/2008/02/13/mahindra_jeep_another_american_indian_deal_in_the_works.html |date=22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 }},.</ref> ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕ್ಸೈಲೋವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅದರ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೧೫,೦೦೦ ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/money/report_m-and-m-net-soars-152pct-as-xylo-picks-up-speed_1278579|title=M&M net soars 152% as Xylo picks up speed|date=31 July 2009|work=dnaindia.com|access-date=11 September 2009}}</ref> ೨೦೦೮ <ref>[http://www.rediff.com/money/2006/jul/31mm.htm M&M in Egypt]</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಿಕೆಡಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬವೇರಿಯನ್ ಆಟೋ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ [[REVA ಇಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ ಕಾರ್‌ ಕಂಪನಿ|ಮಹೀಂದ್ರಾ ಆರ್‌ಇ‌ವಿ‌ಎ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಯಾಂಗ್‌ಯಾಂಗ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಾಲನ್ನು ಸಹ ಗಳಿಸಿತು. ಮಹೀಂದ್ರಾ ತನ್ನ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಗೊಂಡ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ, ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೫೦೦ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಡ‌ಬ್ಲೂ೨೦೧ ಎಂದು ಕೋಡ್-ಹೆಸರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮಹೀಂದ್ರಾದಿಂದ ಹೊಸ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಅನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೫೦೦ ಬೆಲೆ ₹ -೧,೫೦೦,೦೦೦ ನಡುವೆ ಬಂದಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಎರಡು ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಿವಿ) ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೫೦೦ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಭಾರತವಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಯು ಈ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಯುರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-09-02/news/30105821_1_scorpio-m-m-president-global-markets|title=Global SUV|date=2 September 2011|publisher=Articles.economictimes.indiatimes.com|access-date=5 February 2012}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಂಪನಿಯು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರು ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ ಪವನ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/article3476485.ece|title=M&M plans to launch 6 models in FY'13|date=31 May 2012}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮಿನಿ ಟ್ರಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಕ್ಸಿಮೋದ ಸಿ‌ಎನ್‌ಜಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ೨೯ ಜೂನ್ ೨೦೧೨ <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Mahindra-launches-CNG-variant-of-Maxximo/articleshow/14496732.cms|title=Mahindra launches CNG variant of Maxximo|date=29 June 2012}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮಾರುತಿಯ ಡಿಜೈರ್ ಮತ್ತು ಟೊಯೋಟಾ ಕಿರ್ಲೋಸ್ಕರ್ ಮೋಟರ್‌ನ ಎಟಿಯೋಸ್‌ಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡಲು ಕಂಪನಿಯು ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರಂದು ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೆರಿಟೊದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/mahindra-launches-new-pricier-verito/979770/|title=Mahindra launches new, 'pricier' Verito|date=26 July 2012}}</ref> ೩೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟಿಯು‌ವಿ೩೦೦ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ <ref>{{Cite news|url=http://www.motorscribes.com/Articles/mahindra-tuv300-set-for-september-10-launch|title=Mahindra TUV300 set for September 10 launch|last=Gour|first=Vikram|date=14 August 2015|work=MotorScribes|access-date=31 December 2015|publisher=Blended Media Solutions LLP|archive-date=6 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306040047/https://www.motorscribes.com/Articles/mahindra-tuv300-set-for-september-10-launch|url-status=dead}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಟಿಯು‌ವಿ೩೦೦ ವಿನ್ಯಾಸವು ಯುದ್ಧ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೫೦೦, ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ವೈ‌ಎಲ್‌ಒ ನ ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಎಡ‌ಬ್ಲೂ‌ಕೆ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಎಡ‌ಬ್ಲೂ‌ಕೆ೮೦ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.motorscribes.com/Articles/mahindras-next-suv-is-inspired-by-a-battle-tank|title=Mahindra's next SUV is inspired by a battle tank!|last=Gour|first=Vikram|date=31 July 2015|work=MotorScribes|access-date=31 December 2015|publisher=Blended Media Solutions LLP|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000638/https://www.motorscribes.com/Articles/mahindras-next-suv-is-inspired-by-a-battle-tank|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಲೋಡ್ ವಿನಿಮಯ ವೇದಿಕೆಯಾದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಶಿಫ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಂಟ್ರಾ-ಸಿಟಿ ಕಾರ್ಗೋ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Companies/VhOh1ejTrYE6nAsb1YY3dM/Mahindra-launches-SmartShift-to-connect-cargo-owners-transp.html|title=Mahindra launches SmartShift to connect cargo owners, transporters|date=21 October 2015|work=Livemint|access-date=14 February 2021}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಶಿಫ್ಟ್ ಅನ್ನು ಮುಂಬೈ ಮೂಲದ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಹಾರ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಪೋರ್ಟರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/smartshift-by-mahindra-to-merge-with-logistic-solutions-provider-porter/articleshow/63045322.cms|title=SmartShift by Mahindra to merge with logistic solutions provider Porter|date=23 February 2018|work=The Times Of India|access-date=14 February 2021}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/mahindra-s-logistics-arm-smartshift-to-merge-with-porter-118022300857_1.html|title=Mahindra's logistics arm SmartShift to merge with Porter|date=23 February 2018|work=Business Standard|access-date=14 February 2021}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕೆಯುವಿ೧೦೦ ಎಂಬ ಸಬ್-ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮೊನೊಕಾಕ್ ಎಸ್‌ಯುವಿ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಕೆಯುವಿ೧೦೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಯುವಿ೧೦೦ ಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಿಫ್ರೆಶ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/auto/latest-auto-news/story/mahindra-launches-kuv-100-for-rs-4-42-lakh-303923-2016-01-15|title=Mahindra launches KUV 100 for Rs 4.42 lakh|date=15 January 2016|website=India Today|access-date=2 February 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.autocarindia.com/car-news/2017-mahindra-kuv100-nxt-launch-on-october-10-2017-395519|title=2017 Mahindra KUV100 NXT launch on October 10, 2017|date=6 October 2017|website=Autocar|access-date=2 February 2022}}</ref> ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಮಹೀಂದ್ರ ಮರಾಜೊ ಶಾರ್ಕ್ ಪ್ರೇರಿತ ವಾಹನವನ್ನು ಮಹೀಂದ್ರಾ ರಿಸರ್ಚ್ ವ್ಯಾಲಿ (ಎಮ್‌ಆರ್‌ವಿ), ಎಮ್‌ಎ‌ಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಪಿನಿನ್‌ಫೆರಿನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/passenger-vehicle/uv/mahindra-launches-globally-engineered-marazzo-priced-upto-rs-13-90-lakh/65655405|title=Mahindra launches globally engineered Marazzo priced upto Rs 13.90 lakh|date=3 September 2020|work=Economic Times|access-date=14 February 2021}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ತನ್ನ ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೩೦೦ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಸಬ್ -೪ಎಮ್ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಮೊನೊಕಾಕ್ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ. ಜಿಎನ್‌ಸಿಎಪಿ ನಡೆಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೩೦೦ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾಹನವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ 'ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಯ್ಕೆ' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ೫-ಸ್ಟಾರ್ ವಯಸ್ಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/auto/latest-auto-news/story/mahindra-xuv300-crosses-26000-bookings-launch-on-february-14-1518554-2019-05-06|title=Mahindra XUV300 crosses 26000 bookings since February 14 launch|date=6 May 2019|website=India Today|access-date=2 February 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.globalncap.org/news/the-mahindra-xuv300-has-achieved-global-ncaps-first-ever-safer-choice-award|title=The Mahindra XUV300 Has Achieved Global NCAP's First Ever ‘Safer Choice’ Award|date=17 February 2020|website=Globalncap|access-date=2 February 2022}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ|ಥಾರ್]] ೨೦೨೦ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು - ಆಲ್-ನ್ಯೂ ಥಾರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/auto-news/thar-2020-india-launch-booking-price-delivery-anand-mahindra-features-11601613342971.html|title=Mahindra Thar 2020 launched in India at ₹9.80 lakh.|date=2 October 2020|work=Livemint|access-date=22 February 2021}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಕ್ಸ್‌ಯು‌ವಿ೭೦೦ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/auto/cars/mahindra-xuv700-launched-full-price-list-announced/articleshow/86637445.cms|title=Mahindra XUV700 launched, full variant-wise price list announced.|date=30 September 2021|work=Times of India|access-date=14 January 2022}}</ref> ಜೂನ್ ೨೭, ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಎನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು "ಬಿಗ್ ಡ್ಯಾಡಿ ಆಫ್ ಎಸ್ಯುವಿಗಳು" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಈಗ "ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ ಕ್ಲಾಸಿಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>Prachi Ahluwalia / TIMESOFINDIA.</ref> === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ === ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಲ್ಫರೆಟ್ಟಾ ಮೂಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿತರಕ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ಯು‌ಎಸ್‌ಎ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/12/27/automobiles/27year.html?pagewanted=2&ref=business|title=2009 Was a Clunker. Time to Cash It In.|last=Ulrich|first=Lawrence|date=24 December 2009|work=The New York Times|access-date=27 December 2009}}</ref> ಡೀಸೆಲ್ ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಕಪ್ ಟ್ರಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಚಿಕನ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಭಾರತದಿಂದ ಪಿಕಪ್ ಟ್ರಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಕ್‌ಡೌನ್ ಕಿಟ್ (ಸಿಕೆಡಿ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.trucktrend.com/features/news/2009/163_news090601_mahindra_planning_kit_assembly_of_diesel_pickups_to_avoid_chicken_tax/index.html|title=Mahindra Planning Kit Assembly of Diesel Pickups To Avoid Chicken Tax|publisher=Motor Trend, Benson Kong, 1 June 2009|access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-date=15 ಜೂನ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615160818/http://www.trucktrend.com/features/news/2009/163_news090601_mahindra_planning_kit_assembly_of_diesel_pickups_to_avoid_chicken_tax/index.html|url-status=dead}}</ref> ಸಿ‌ಕೆ‌ಡಿ ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾದ ಭಾಗಗಳ ಕಿಟ್‌ಗಳಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦ ರಂದು, ಮಹೀಂದ್ರಾ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಗ್ಲೋಬಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ನಡುವಿನ ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಾಹನಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ಲೋಬಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ಮೂಲಕ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ. <ref>{{Cite web|url=http://www.autoblog.com/2010/10/18/report-mahindra-introduction-to-u-s-indefinitely-delayed/|title=Report: Mahindra introduction to U.S. 'indefinitely delayed'|date=18 October 2010|publisher=Autoblog|access-date=19 October 2010}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರ ವರದಿಯು ಗ್ಲೋಬಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ಯು‌ಎಸ್‌ಎ ನ ಸಿ‌ಇ‌ಒ ಜಾನ್ ಪೆರೆಜ್ ಅವರು ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಸಣ್ಣ ಡೀಸೆಲ್ ಪಿಕಪ್‌ಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೧೧ ರ ವಸಂತಕಾಲದ ವೇಳೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳು ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಪೆರೆಜ್ ಭರವಸೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. <ref>{{Cite web|url=http://news.pickuptrucks.com/2010/11/global-vehicles-usa-still-hopes-to-sell-mahindra-trucks-by-spring.html|title=Global Vehicles USA Still Hopes to Sell Mahindra Truck by Spring|date=8 November 2010|publisher=pickuptrucks.com|access-date=12 January 2011|archive-date=15 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110115082901/http://news.pickuptrucks.com/2010/11/global-vehicles-usa-still-hopes-to-sell-mahindra-trucks-by-spring.html|url-status=dead}}</ref> ನಂತರದ ವರದಿಗಳು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಕ್‌ನ ಮೂಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನವೀಕರಿಸಿದ ಒಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.thetruthaboutcars.com/2010/12/mahindra-delay-explained-new-pickup-model-coming/|title=Mahindra Delay Explained? New Pickup Model Coming|last=Edward Niedermeyer|date=30 December 2010|website=The truth about cars|access-date=12 January 2011}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಪಿತೂರಿ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿ ಅದರ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿತರಕರು ಮಹೀಂದ್ರಾ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಮೂಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://automotive.speedtv.com/article/autos-jilted-dealers-sue-indian-automaker/|title=Jilted Dealers Sue Indian Automaker|last=Golfen|first=Bob|date=6 June 2012|website=SPEED Channel|publisher=Fox Sports|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610013354/http://automotive.speedtv.com/article/autos-jilted-dealers-sue-indian-automaker|archive-date=10 June 2012|access-date=6 June 2012}}</ref> ಕಂಪನಿಯ ಯು‌ಎಸ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮಹೀಂದ್ರ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕಾ (ಎಮ್‌ಎ‌ಎನ್‌ಎ), ೨೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಸ್ಥಾವರವು ೨೫೦ ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ೨೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಮೊದಲ ವಾಹನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.financialexpress.com/industry/mahindra-opens-detroits-1st-car-making-plant-in-25-years/941050/|title=Mahindra opens Detroit's 1st car-making plant in 25&nbsp;years|date=20 November 2017|website=The Financial Express|access-date=21 November 2017}}</ref> ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ಮಹೀಂದ್ರ ರೋಕ್ಸರ್ ಎಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/mahindra-unveils-new-off-road-vehicle-roxor-300607396.html|title=Mahindra Unveils New Off-Road Vehicle: ROXOR|last=America|first=Mahindra Automotive North|website=www.prnewswire.com|language=en|access-date=22 March 2018}}</ref> === ಮಹೀಂದ್ರ ಮಾದರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ === === ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 0.85em; width: 88%" ! colspan="2" rowspan="2" |ಮಾದರಿ ! rowspan="2" width="10%" | ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷ<br /><br /><br /><br />ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ! ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿ ! rowspan="2" width="32%" | ವಾಹನ ಮಾಹಿತಿ |- ! width="10%" | ಪರಿಚಯ |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ಎಸ್‌ಯು‌ವಿ''' |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_Bolero_Gen_3.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br /> '''ಬೊಲೆರೊ''' | '''ಬೊಲೆರೊ''' | ೨೦೦೦ | ೨೦೨೦ | ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_TUV_300_Chennai_2016_(2).JPG|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br />'''ಬೊಲೆರೊ ನಿಯೋ''' | '''ಬೊಲೆರೊ ನಿಯೋ''' | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೧ | ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_Goa_5door_in_Avellino.JPG|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br />'''ವೃಶ್ಚಿಕ ರಾಶಿ''' | '''[[ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ|ವೃಶ್ಚಿಕ/ವೃಶ್ಚಿಕ-ಎನ್]]''' | ೨೦೨೨ | ೨೦೨೨ | ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_Thar_Photoshoot_At_Perupalem_Beach_(West_Godavari_District,AP,India_)_Djdavid.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br />'''ಥಾರ್''' | '''ಥಾರ್''' | ೨೦೧೦ | ೨೦೨೦ | 4x4 ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- |[[ಚಿತ್ರ:IAA_2017,_Frankfurt_(1Y7A2639).jpg|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br />'''ಅಲ್ಟುರಾಸ್ ಜಿ೪''' | '''ಅಲ್ಟುರಾಸ್ ಜಿ೪''' | ೨೦೧೮ | ೨೦೧೮ | ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ಕ್ರಾಸ್ಒವರ್ ಎಸ್‌ಯುವಿ''' |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_XUV300.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br />'''ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೩೦೦''' | '''ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೩೦೦''' | ೨೦೧೯ | ೨೦೧೯ | ಬಿ-ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್ ಕ್ರಾಸ್ಒವರ್ ಎಸ್‌ಯುವಿ . |- |[[ಚಿತ್ರ:2021_Mahindra_XUV700_2.2_AX7_(India)_front_view.png|frameless]] '''ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೭೦೦''' | '''ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೭೦೦''' | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೧ | ಸಿ-ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್ ಕ್ರಾಸ್ಒವರ್ ಎಸ್‌ಯುವಿ |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | <nowiki><b id="mwAb8">ಎಂಪಿವಿ</b></nowiki> |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_Marazzo_MPV_SEP_18_(3).jpg|alt=|220x220px]]<br /><br /><br /><br />'''ಮರಾಜೊ''' | '''ಮರಾಜೊ''' | ೨೦೧೮ | ೨೦೨೦ | ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಎಮ್‌ಪಿ‌ವಿ . |- |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ಹ್ಯಾಚ್ಬ್ಯಾಕ್''' |- |[[ಚಿತ್ರ:Mahindra_KUV100_1.2_K4_Plus_2019.jpg|alt=|200x200px]]<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> '''ಕೆಯುಇವಿ೧೦೦ ಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ''' | '''ಕೆಯುಇವಿ೧೦೦ ಎನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ''' | ೨೦೧೬ | ೨೦೧೬ | ಕ್ರಾಸ್ಒವರ್ ಸೂಪರ್ಮಿನಿ . |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ಲಘು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನ''' |- |<br /><br /><br /><br /> '''ಸುಪ್ರೊ''' | '''ಸುಪ್ರೊ''' | ೨೦೧೬ | ೨೦೧೬ | ಪ್ಯಾನಲ್ ವ್ಯಾನ್/ಎಲ್‌ಎ‌ವಿ . |- bgcolor="#e0e0e0" | colspan="5" | '''ಯು‌ಟಿವಿ''' |- |[[ಚಿತ್ರ:Red_2018_Mahindra_Roxor_with_after_market_hard_cab.jpeg|alt=|199x199px]] '''ರೋಕ್ಸರ್''' | '''ರೋಕ್ಸರ್''' | ೨೦೧೮ | ೨೦೧೮ | 4x4 ಆಫ್-ರೋಡ್ ಮಾತ್ರ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಯುಟಿಲಿಟಿ ವಾಹನ . |- ! colspan="2" rowspan="2" | ಮಾದರಿ ! rowspan="2" | ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವರ್ಷವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ ! ಪರಿಚಯ ! rowspan="2" | ವಾಹನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾದರಿ |} === ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ಮಾದರಿಗಳು === * ಮಹೀಂದ್ರ ಅರ್ಮಡಾ (೧೯೯೩-೨೦೦೧) * ಮಹೀಂದ್ರ ವಾಯೇಜರ್ (೧೯೯೭-೨೦೦೨) * ಮಹೀಂದ್ರ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮೋ (೨೦೧೦-೨೦೧೫) * ಮಹೀಂದ್ರ ಕ್ಸೈಲೋ (೨೦೦೯-೨೦೧೯) * ಮಹೀಂದ್ರ ಎಕ್ಸ್‌ಯುವಿ೫೦೦ (೨೦೧೧-೨೦೨೧) * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕ್ವಾಂಟೊ (೨೦೧೨-೨೦೧೬) * ಮಹೀಂದ್ರಾ ನುವೋಸ್ಪೋರ್ಟ್ (೨೦೧೬-೨೦೨೦) * ಮಹೀಂದ್ರ ವೆರಿಟೊ ವೈಬ್ (೨೦೧೩-೨೦೧೯) * ಮಹೀಂದ್ರ ಇ೨೦ (೨೦೧೩-೨೦೧೬) * ಟಿಯುವಿ ೩೦೦ (೨೦೧೫-೨೦೨೦) ಟಿಯುವಿ ೩೦೦ ಬದಲಿಗೆ ಬೊಲೆರೊ ನಿಯೋ ಆಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. === ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಹನಗಳು === ಕಂಪನಿಯು ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಹನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಜೋಡಿಸಿದೆ. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲೀಸ್ ಜೀಪ್ ಅನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ವಿಶ್ವ ಸಮರ ೨೨ ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>[http://www.mahindra.com/What-We-do/Defense "Mahindra & Mahindra Defense Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905204156/http://www.mahindra.com/What-We-Do/Defense |date=5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 }}, Mahindra Corporate Web site.</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಆರ್ಮರಿಂಗ್ (ಎಮ್‌ಇವಿಎ, ಮಹೀಂದ್ರ ಆರ್ಮರ್ಡ್) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಸೇನಾ ವಾಹನಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಲೈಟ್ ಸ್ಪೆಷಲಿಸ್ಟ್ ವೆಹಿಕಲ್ (ಎ‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ವಿ) ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟನ್ ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ (ಎ‌ಪಿಸಿ), <ref>{{Cite web|url=https://gomechanic.in/blog/mahindra-armored-vehicles/|title=Mahindra Armoured Vehicles: The Indigenous Line of Defence|last=Gupta|first=Ritvik|date=2020-05-31|website=The GoMechanic Blog|language=en-US|access-date=2021-03-23}}</ref> ಮತ್ತು ಏಕ್ಸ್ ನಂತಹ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ವಾಹನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಬಿಎಇ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು; ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಹೀಂದ್ರ ಮೈನ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್ ವೆಹಿಕಲ್ -೧ (ಎಮ್‌ಪಿವಿ-೧). <ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-21/news/31220043_1_defence-land-systems-india-defence-sector-defence-industry|title=Govt's 26% cap for FDI in defence a challenge: Dean McCumiskey, CEO, BAE Systems India|last=Gooptu|first=Biswarup|date=21 March 2012|work=The Economic Times|access-date=9 October 2012|archive-date=3 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://archive.today/20130103203157/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-21/news/31220043_1_defence-land-systems-india-defence-sector-defence-industry|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಲೋಹೀಯ ಘಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ [[ಏರ್‌ಬಸ್|ಏರ್‌ಬಸ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಬಹು-ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/make-in-india-mahindra-group-bags-multi-million-dollar-aerospace-deal-with-airbus/articleshow/47678226.cms?from=mdr|title=Make in India: Mahindra Group bags multi-million dollar aerospace deal with Airbus|date=14 July 2018|work=Economic Times|access-date=8 May 2021}}</ref> === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜೆನ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು === ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ೪,೫೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹೀಂದ್ರ ಪವರ್ರೊಲ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಡೀಸಲ್ ನ್ನು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಯಂತ್ರ|ಡೀಸೆಲ್ ಜನರೇಟರ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು (ಜೆನ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳು)]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>[http://www.mahindra.com/What-We-do/Energy/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Energy-Division "Mahindra & Mahindra Energy Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929162507/http://www.mahindra.com/What-We-do/Energy/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Energy-Division |date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 }}, Mahindra Corporate Website.</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರ ಪವರ್ರೊಲ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಿಎನ್‌ಜಿ/ಎನ್‌ಜಿ ಜೆನ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಚಾಲಿತ ಜೆನ್‌ಸೆಟ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/mahindra-powerol-forays-into-gas-genset-segment/article23502696.ece|title=Mahindra Powerol forays into gas genset segment|date=11 April 2018|work=The Hindu Businessline|access-date=8 May 2021}}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಪವರ್ರೊಲ್‌ಗೆ ಡೆಮಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.indiainfoline.com/article/news-sector-power/mahindra-powerol-wins-deming-prize-for-2014-114111800136_1.html|title=Mahindra Powerol wins Deming Prize for 2014|date=18 November 2014|work=IIFL|access-date=8 May 2021}}</ref> === ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು === ಮಹೀಂದ್ರಾ ೬೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ (ಪರಿಮಾಣದಿಂದ) ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾರಾಟ ಒಟ್ಟು ೨,೦೦,೦೦೦ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಅದರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ, ಕಂಪನಿಯು ೨.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.mahindra.com/What-We-Do/Farm-Equipment|title="Farm Equipment", Mahindra Corporate Website. Retrieved 5 December 2011|publisher=Mahindra.com|access-date=5 February 2012|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120209094740/http://www.mahindra.com/What-We-Do/Farm-Equipment|url-status=dead}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಕೃಷಿ ಸಲಕರಣೆ ವಿಭಾಗ ( ಮಹೀಂದ್ರ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್ ) ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಡೀಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧.೪೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರು. <ref>[http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division "Mahindra & Mahindra Farm Equipment Division"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912160907/http://www.mahindra.com/What-We-do/Farm-Equipment/Companies/Mahindra-and-Mahindra-Farm-Equipment-Division |date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 }}, Mahindra Corporate Website.</ref> [[ಭಾರತ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಚೀನಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]], [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] (ನೈಜೀರಿಯಾ, ಮಾಲಿ, ಚಾಡ್, ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ, ಅಂಗೋಲಾ, ಸುಡಾನ್, ಘಾನಾ ಮತ್ತು ಮೊರಾಕೊ), ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕಾ (ಚಿಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ೪೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ವೆನೆಜುವೆಲಾ, ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ, ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್), ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ (ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ), ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ (ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಾ) ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ (ಸರ್ಬಿಯಾ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ). ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಮಹೀಂದ್ರ ಯು‌ಎಸ್‌ಎ, ಮಹೀಂದ್ರ (ಚೀನಾ) ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಕಂಪನಿ, ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರ ಯುಯೆಡಾ (ಯಾಂಚೆಂಗ್) ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಕಂಪನಿ (ಜಿಯಾಂಗ್ಸು ಯುಯೆಡಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ). [[ಚಿತ್ರ:Mahindra_Arjun_605_DI_tractor_with_trailer.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Mahindra_Arjun_605_DI_tractor_with_trailer.JPG/220px-Mahindra_Arjun_605_DI_tractor_with_trailer.JPG|thumb| ಮಹೀಂದ್ರ ಅರ್ಜುನ್ ೬೦೫ ಡಿಐ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಜೊತೆಗೆ ಟ್ರೈಲರ್]] ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಫಾರ್ಮ್ ಸಲಕರಣೆ ವಲಯವು ಡೆಮಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/10/14/stories/2003101401860300.htm|title=M&M unit receives Deming award|date=13 October 2003|work=The Hindu|access-date=2 February 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.mahindra.com/News/Press-Releases/1294142442|title=Press Release: M&M Tractors awarded the Deming for excellence in quality|publisher=Mahindra Group|access-date=2 February 2014|archive-date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219010323/http://www.mahindra.com/News/Press-Releases/1294142442|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜಪಾನ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/press-releases/mahindra-s-fes-wins-japan-quality-medal-107111501008_1.html#:~:text=Mahindra's%20Farm%20Equipment%20Sector%20has,multi%2Dutility%20vehicles%20in%20India|title=Mahindra's FES wins Japan quality medal|date=5 February 2013|work=Business Standard|access-date=8 May 2021}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ೮೮ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಗ್ರಾಹಕರ ತೃಪ್ತಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (ಸಿ‌ಎಸ್‌ಐ) ಗಳಿಸಿದೆ. ಲೋಡ್ ಕಾರ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಇದು ನವೀನ ಉತ್ಪನ್ನ/ಸೇವೆಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ ರ ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಕಾಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://goldenpeacockaward.com/innovative-productservice-award-gpipsa.html|title=Innovative Product/Service (GPIPSA)|date=|work=Golden Peacock Awards|access-date=8 May 2021|archive-date=8 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508093116/http://goldenpeacockaward.com/innovative-productservice-award-gpipsa.html|url-status=dead}}</ref> ಏಷ್ಯಾದ ೨೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಮತ್ತು ನವೀನ ಕಂಪನಿಗಳ ತನ್ನ ೨೦೦೯ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ೧೦ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಇತರ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಹೀಂದ್ರಾ ಆಪ್ಲಿಟ್ರಾಕ್ ಮೂಲಕ ಫಾರ್ಮ್ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಇದು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನ-ಸರಣಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/business/report-mahindra-mahindra-plans-to-add-farm-mechanisation-products-1976132|title=Mahindra & Mahindra plans to add farm mechanisation products|date=8 April 2014|work=DNA|access-date=8 May 2021}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಫಾರ್ಮ್ ಸಲಕರಣೆ ವಲಯ (ಎಫ್‌ಇ‌ಎಸ್) ಉಪ ೨೫ಎಚ್‌ಪಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 'ಜಿಐವಿಒ' ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/automotive/farm-equipment/mahindra-launches-new-small-tractor-jivo/59996770|title=Mahindra launches new small tractor 'JIVO'|date=10 April 2017|work=The Economic Times|access-date=8 May 2021}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಸರ್ಪಂಚ್ ಪ್ಲಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ೩೦ಬಿಎಚ್‌ಪಿ ಮತ್ತು ೫೦ಬಿ‌ಎಚ್‌ಪಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸರಪಂಚ್ ೫೭೫ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/auto/commercial-vehicles/mahindra-sarpanch-plus-tractor-launched-in-maharashtra-price-power-warranty-farm-equipment-india/1999644/|title=Mahindra Sarpanch Plus tractor launched in Maharashtra: Price, power, warranty|date=22 June 2020|work=Financial Express|access-date=8 May 2021}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ|ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ]] ನೆಡುವಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಪ್ಲಾಂಟಿಂಗ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ ಪೊಟಾಟೊ + ಅನ್ನು ಡಿ‌ಇಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಯುಐಎಫ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/business/mahindra-launches-new-potato-planting-machinery-in-punjab-up-gujarat-138241|title=Mahindra launches new potato planting machinery in Punjab, UP, Gujarat|date=8 September 2020|work=Tribune India|access-date=8 May 2021}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಂದು, ಮಹೀಂದ್ರಾ ತನ್ನ ಹೊಸ 'ಕೃಷಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ' ವ್ಯವಹಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್-ಇ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು. ಈ ವ್ಯಾಪಾರವು ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/mahindra-s-farm-equipment-sector-rolls-out-krish-e-centres-in-maharashtra-120100200849_1.html|title=Mahindra's Farm Equipment Sector rolls out Krish-e centres in Maharashtra|date=2 April 2020|work=Business Standard|access-date=8 May 2021}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾದ ಎಫ಼್‌ಇಎಸ್ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯುವೋ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು - ಯುವೋ ಟೆಕ್ + ಎಂಬ ಹೊಸ-ಯುಗದ ಸುಧಾರಿತ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಶ್ರೇಣಿ. <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/business/mahindra-launches-new-yuvo-tech-tractor-will-be-available-in-three-models|title=Mahindra launches new Yuvo Tech + tractor; will be available in three models|date=12 October 2021|work=Free Press Journal|access-date=14 January 2022}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mahindra_e2o_Plus_battery_electric_car,_cropped_(2).png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Mahindra_e2o_Plus_battery_electric_car%2C_cropped_%282%29.png/220px-Mahindra_e2o_Plus_battery_electric_car%2C_cropped_%282%29.png|thumb| ಮಹೀಂದ್ರಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರು]] == ವಿವಾದ == ೨೦೨೨ ರ ರಷ್ಯಾದ ಉಕ್ರೇನ್ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸೇರಲು ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. [[ಆಗಸ್ಟ್]] ೧೦, ೨೦೨೨ ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾವನ್ನು "ಡಿಗ್ಗಿಂಗ್ ಇನ್" ಎಂಬ ಕೆಟ್ಟ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು: ಕಂಪನಿಗಳು ನಿರ್ಗಮನ / ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://som.yale.edu/story/2022/almost-1000-companies-have-curtailed-operations-russia-some-remain|title=Almost 1,000 Companies Have Curtailed Operations in Russia—But Some Remain|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|website=[[Yale School of Management]]|access-date=10 August 2022}}</ref> == ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Mahindra_&_Mahindra_Kandivali_Plant_2015.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Mahindra_%26_Mahindra_Kandivali_Plant_2015.JPG/220px-Mahindra_%26_Mahindra_Kandivali_Plant_2015.JPG|thumb| ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಕಾಂದಿವಲಿ ಘಟಕ, ಆಟೋ ಸೆಕ್ಟರ್ ಮುಖ್ಯ ಗೇಟ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಮುಂಬೈ]] {| class="wikitable" style="text-align: left; font-size: 1em; width: 70%" |'''ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಪ್ರಕಾರ''' | '''ನಗರ / ರಾಜ್ಯ / ದೇಶ''' | '''ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ''' |- | '''ಎಂಜಿನ್ ಸಸ್ಯ''' | ಇಗತ್ಪುರಿ, [[ನಾಸಿಕ್]] ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಭಾರತ]]<br /><br /><br /><br /> ಎಮ್‌ಎಚ್‌ಇ‌ಎಲ್ ಚಕನ್ | |- | '''ಟೂಲ್ & ಡೈ ಸಸ್ಯ''' | ನಾಸಿಕ್, ಭಾರತ | ಡೈಸ್ ತಯಾರಿಕೆ |- | '''ಬಹುಪಯೋಗಿ ಘಟಕಗಳು''' | [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಭಾರತ | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್)<br /><br /><br /><br /> ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್) |- | '''ಒಟ್ಟು + ಅಸೆಂಬ್ಲಿ''' | ಚಕನ್ ( [[ಪುಣೆ]] ), ಭಾರತ | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್)<br /><br /><br /><br /> ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್)<nowiki></br></nowiki> ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | '''ಒಟ್ಟು + ಅಸೆಂಬ್ಲಿ''' | ಕಾಂದಿವ್ಲಿ ( [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]] ), ಭಾರತ | ಪಿಕಪ್‌ಗಳು |- | '''ವಾಹನ ಜೋಡಣೆ ಸ್ಥಾವರ''' | [[ಹರಿದ್ವಾರ]], ಭಾರತ | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು<br /><br /><br /><br /> ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | '''ವಾಹನ ಜೋಡಣೆ ಸ್ಥಾವರ''' | ನಾಸಿಕ್, ಭಾರತ | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು<br /><br /><br /><br /> ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | '''ವಾಹನ ಜೋಡಣೆ ಸ್ಥಾವರ''' | ಜಹೀರಾಬಾದ್, ( [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ) ಭಾರತ | ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು<br /><br /><br /><br /> ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು |- | rowspan="5" | '''ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿತರಕ ಸ್ಥಾವರ''' | [[ಡರ್ಬನ್]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/mahindra-safrica-idUSL5N1SW10S|title=India's Mahindra opens first assembly plant in South Africa|date=25 May 2018|work=Reuters|access-date=3 September 2021}}</ref> | ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | ಸೌಸೆ, [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟುನೀಶಿಯಾ]] | ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | ಮೊಂಬಾಸಾ, [[ಕೀನ್ಯಾ]] | ಸಣ್ಣ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳು |- | ಮುಟುಗಮಾ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು |- | [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್]], ಯು‌ಎಸ್‌ಎ | ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಾರುಗಳು |- | rowspan="11" | '''ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ''' | [[ಜೈಪುರ]], ಭಾರತ ಜಹೀರಾಬಾದ್, (ಹೈದರಾಬಾದ್) ಭಾರತ, ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ [[ಮೊಹಾಲಿ]], ಭಾರತ [[ನಾಗಪುರ|ನಾಗ್ಪುರ]], ಭಾರತ ರುದ್ರಪುರ, ಭಾರತ [[ವಡೋದರಾ]], ಭಾರತ ಮಜ್ರಿ, ಜಿಲ್ಲೆ ಕುರಲಿ | |- | [[ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | |- | [[ಹೂಸ್ಟನ್]], [[ಟೆಕ್ಸಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್]], ಯುಎಸ್<br /><br /><br /><br /> ಆಲಿವ್ಹರ್ಸ್ಟ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ಯುಎಸ್ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ಯುಎಸ್ | |- | [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ]] | |- | [[ಬೆನಿನ್]] | |- | [[ಗ್ಯಾಂಬಿಯ|ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾ]] | |- | [[ಘಾನಾ]] | |- | [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯಾ]] | |- | [[ಚಾಡ್]] | |- | [[ಮಾಲಿ]] | |- | [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | |- | rowspan="4" | '''ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮಾತ್ರ''' | ಪಿತಾಂಪುರ್ ( [[ಇಂದೋರ್|ಇಂಧೋರ್]] ), ಭಾರತ | |- | [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] | |- | ಜಿನಾನ್, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] | |- | ಮ್ಯಾಂಡ್ಯೂರ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] | |- |} == ವಾಹನಗಳ ನಾಮಕರಣ == ಕಂಪನಿಯು ತಯಾರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳು [[ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ|ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ]], ವೆರಿಟೊ ಮತ್ತು ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ 'O' ನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪವನ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಅವರು ಬೊಲೆರೊ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೊ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಇದು ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು, ಕಂಪನಿಯು ವಾಹನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ಓ' [[ಅದೃಷ್ಟ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/why-auto-cos-mahindra-mahindra-and-honda-name-their-products-to-ride-on-luck/articleshow/19099442.cms|title=Why auto cos Mahindra & Mahindra and Honda name their products to ride on luck|date=21 March 2013|website=Economic Times|access-date=18 June 2020}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == * ೨೦೦೬–೦೭ ರ ಬಾಂಬೆ ಚೇಂಬರ್ ಗುಡ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಿಟಿಜನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. <ref>{{Cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news/business/mahindra-wins-bombay-chamber-good-corporate-citizen-award_304755.html|title=Mahindra wins Bombay Chamber Good Corporate Citizen Award|date=25 September 2007|publisher=MoneyControl.com|access-date=2 February 2014}}</ref> * ಬಿಸಿನೆಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಫ್‌ಐಸಿಸಿಐ-ಎಸ್‌ಇಡಿಎಫ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೭. <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-business/fm-tells-corporates-to-embrace-pms-social-charter/article1260042.ece|title=FM tells corporates to embrace PM's social charter|date=17 May 2008|work=The Hindu|access-date=2 February 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.ficci-sedf.org/sedf-csr-award-2007.pdf|title=FICCI – SEDF CSR Award 2007|date=16 May 2008|publisher=FICCI-SEDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20130902163342/http://ficci-sedf.org/sedf-csr-award-2007.pdf|archive-date=2 September 2013|access-date=2 February 2014}}</ref> * ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ವರದಿಯು ತನ್ನ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಡಿ ೨೦೧೪ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಮ್‌&ಎಮ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ೧೦ನೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ (೨೦,೦೦೦ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ). <ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/samsung-is-india-s-most-trusted-brand-followed-by-sony-tata-114012901162_1.html|title=Samsung is India's most trusted brand followed by Sony, Tata|date=29 January 2014|work=Business Standard|access-date=2 February 2014}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/money/report-samsung-beats-nokia-to-become-india-s-most-trusted-brand-of-2014-1958354|title=Samsung beats Nokia to become India's most trusted brand of 2014|date=30 January 2014|work=DNA India|access-date=2 February 2014}}</ref> * ಫಾರ್ಮ್ ಸಲಕರಣೆ ವಿಭಾಗವು ೨೦೦೩ ಡೆಮಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. * ಫಾರ್ಮ್ ಸಲಕರಣೆ ವಿಭಾಗವು ೨೦೦೭ <ref>[http://machinist.in/index.php?option=com_content&task=view&id=544&Itemid=2 The Machinist on M&M winning the Japan Quality Medal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090608083930/http://machinist.in/index.php?option=com_content |date=8 ಜೂನ್ 2009 }}, additional text.</ref> ಜಪಾನ್ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. * ಯುಎಸ್ ಮೂಲದ ರೆಪ್ಯುಟೇಶನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ತನ್ನ 'ಗ್ಲೋಬಲ್ ೨೦೦: ದ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರೆಪ್ಯೂಟೇಶನ್ಸ್' ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/2008/06/04/reputation-institute-report-lead-cx_mk_0604lovehate_table.html|title=Reputation Institute Global 200|date=4 June 2008|work=Forbes|access-date=2 February 2014}}</ref> ಅಗ್ರ ಹತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಮ್‌&ಎಮ್ ಅನ್ನು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ. * ಬ್ಲೂಬೈಟ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಎಮ್‌&ಎಮ್ ಅನ್ನು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಆಟೋ (ಕಾರ್ಸ್) ಸೆಕ್ಟರ್‌ಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರ್ ಕಂಪನಿ (ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ರೆಪ್ಯೂಟೇಶನ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಡಿ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.bluebytes.info|title=Blue Bytes|publisher=Bluebytes.info|access-date=20 October 2018}}</ref> * <ref>{{Cite news|url=https://www.autonewspress.com/mahindra-wins-top-corporate-governance-csr-awards-asiamoney-awards-2016/|title=Mahindra wins top Corporate Governance and CSR awards at Asiamoney Awards 2016|date=11 January 2017|work=Auto News Press|access-date=1 June 2021|archive-date=2 ಜೂನ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215356/https://www.autonewspress.com/mahindra-wins-top-corporate-governance-csr-awards-asiamoney-awards-2016/|url-status=dead}}</ref> ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಉನ್ನತ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಿಎಸ್‌ಆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. * ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮಹೀಂದ್ರಾವನ್ನು 'ವರ್ಷದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಇನ್ನೋವೇಟರ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://time.com/4652074/time-india-awards-2017-winners/|title=Here Are the Winners of the 2017 TIME India Awards|date=27 January 2017|work=Time|access-date=1 June 2021|archive-date=10 ಮೇ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210510231344/https://time.com/4652074/time-india-awards-2017-winners/|url-status=dead}}</ref> * ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸೌಲಭ್ಯವಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.autocarpro.in/news-national/mahindra-igatpuri-plant-becomes-india-first-carbonneutral-facility-41459|title=Mahindra's Igatpuri plant becomes India's first carbon-neutral facility|date=30 November 2018|work=Autocar|access-date=28 May 2021}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/auto/car-news/mahindras-igatpuri-plant-indias-first-carbon-neutral-facility-heres-what-it-means/1403159/|title=Mahindra's Igatpuri plant India's first Carbon Neutral Facility: Here's what it means|date=4 December 2018|work=Financial Express|access-date=1 June 2021}}</ref> * ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೀಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಹೀಂದ್ರಾ (ಎಮ್‌&ಎಮ್) ನ ಏಳು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಜಪಾನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಮೆಂಟೆನೆನ್ಸ್ (ಜಿಐಪಿಎಮ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. <ref>{{Cite news|url=https://www.autocarpro.in/news-national/seven-mahindra-mahindra-plants-bag-jipm-awards-28726|title=Seven Mahindra & Mahindra plants bag JIPM awards|date=22 March 2018|work=Autocar|access-date=1 June 2021}}</ref> * ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ಬ್ರಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.interbrand.com/newsroom/interbrand-unveils-2019-best-indian-brands-celebrates-brave-growth-amidst-change/|title=Interbrand unveils 2019 Best Indian Brands: Celebrates Brave Growth amidst Change|date=|work=Interbrand|access-date=1 June 2021}}</ref> * ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ೨೦೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ೨೦೦೦ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸೇರಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/ril-hdfc-among-57-indian-companies-on-forbes-global-2000-list/articleshow/69774000.cms?from=mdr#:~:text=While%20TCS%2C%20ICICI%20Bank%2C%20L%26T,Hindalco%2C%20HCL%20Tech%2C%20M%26M%2C|title=RIL, HDFC among 57 Indian companies on Forbes Global 2000 list|date=13 June 2019|work=Economic Times|access-date=1 June 2021}}</ref> * ಫಾರ್ಚೂನ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ 'ಚೇಂಜ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್' ಪಟ್ಟಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ೨೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|url=https://fortune.com/2019/08/19/change-the-world-2019-companies-to-watch/|title=Fortune's 2019 Change the World List: Companies to Watch|date=19 August 2019|work=Fortune|access-date=1 June 2021}}</ref> * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಅನ್ನು ಟೀಮ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಮೆನ್ ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಬಿ‌ಸಿ ಟಿವಿ೧೮ ನಿಂದ 'ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ೨೦೨೧' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.cnbctv18.com/business/most-trusted-brands-of-india-2021-8791541.htm|title=Most Trusted Brands Of India 2021|date=12 April 2021|work=CNBCTV18|access-date=1 June 2021}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ವಾಹನ]] [[ಉದ್ಯಮ]] * [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ]] ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಲೈಫ್‌ಸ್ಪೇಸಸ್ * ಮಹೀಂದ್ರ ರೇಸಿಂಗ್ * ಮಹೀಂದ್ರ ಸಸ್ಟೆನ್ * [[ಮಹೀಂದ್ರಾ ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯೋ|ಮಹೀಂದ್ರ]] ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು * ಮಹೀಂದ್ರಾ & ಮಹೀಂದ್ರಾ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ * ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಕ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ ವಿಭಾಗ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|auto.mahindra.com}} ==ಉಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] gie2z6t0l67ph9d3r1pnbkh5kwjukep 0 147163 1384503 1345921 2026-08-27T15:04:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384503 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Mahesh Babu in Spyder.jpg|380px|thumb|right|ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು]] '''ಘಟ್ಟಮನೇನಿ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು💫''' (ಜನನ ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೫) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಮಾಧ್ಯಮ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ. ಅವರು ೨೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂಟು ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಐದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ತೆಲುಗು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮೂರು CineMAA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು IIFA ಉತ್ಸವಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು,<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/salaries-of-telugu-top-actors-mahesh-babu-ram-charan-jr-ntr-prabhas-allu-arjun-1219752-2018-04-25|title=Mahesh Babu, Prabhas, Allu Arjun: How much do Tollywood's highest-paid actors earn?|last=K.|first=Janani|date=25 April 2018|work=India Today|access-date=8 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180520184110/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/salaries-of-telugu-top-actors-mahesh-babu-ram-charan-jr-ntr-prabhas-allu-arjun-1219752-2018-04-25|archive-date=20 May 2018|language=en}}</ref> ಅವರು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಜಿ. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಿರಿಯ ತೆಲುಗು ನಟ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಮಗ, ಬಾಬು ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ''ನೀಡ'' (೧೯೭೯) ನಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಇತರ ಎಂಟು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ''ರಾಜಕುಮಾರಡು'' (೧೯೯೯) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟನೆಗಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಬಾಬು ಅವರು ಅಲೌಕಿಕ ನಾಟಕ ''ಮುರಾರಿ'' (೨೦೦೧), ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ''ಒಕ್ಕಡು'' (೨೦೦೩) ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ''ಅತ್ತಾಡು'' (೨೦೦೫), ''ಪೋಕಿರಿ'' (೨೦೦೬), ''ದೂಕುಡು'' (೨೦೧೧), ''ಉದ್ಯಮಿ'' (೨೦೧೨), ''ಸೀತಮ್ಮ ವಾಕಿಟ್ಲೋ ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ಚೆಟ್ಟು'' (೨೦೧೩), ''1: ನೆನೊಕ್ಕಡಿನೆ'' ''('' ೨೦೧೪), ಶ್ರೀಮಂತುಡು (೨೦೧೫) ಮುಂತಾದ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ''ಭಾರತ್ ಅನೆ ನೇನು'' (೨೦೧೮), ''ಮಹರ್ಷಿ'' (೨೦೧೯), ''ಸರಿಲೇರು ನೀಕೆವ್ವರು'' (೨೦೨೦) ಮತ್ತು ''ಸರ್ಕಾರ ವಾರಿ ಪಾತ'' (೨೦೨೨). ಪೋಕಿರಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವೆಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ''ಸರಿಲೇರು'' ''ನೀಕೆವ್ವರು'', ಅವರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ, ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|260 [[crore]]}} ಹೆಚ್ಚು ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.sify.com/movies/half-yearly-report-news-telugu-kkfvjzgihiisi.html|title=Half Yearly report!|date=7 July 2006|work=[[Sify]]|access-date=8 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150808151141/http://www.sify.com/movies/half-yearly-report-news-telugu-kkfvjzgihiisi.html|archive-date=8 August 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/southern_cinema/sarileru-neekevvaru-mahesh-babu-celebrates-50-days-box-office-1502861238.html|title=Sarileru Neekevvaru: Mahesh Babu celebrates 50 Days at box office|date=29 February 2020|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|access-date=3 September 2020|language=en-US}}</ref> ಟಾಲಿವುಡ್ ರಾಜಕುಮಾರ ಎಂದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅವರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.catchnews.com/regional-cinema/happy-birthday-mahesh-babu-10-reasons-why-he-is-called-the-prince-of-tollywood-telugu-cinema-news-1470722622.html|title=Happy Birthday Mahesh Babu 10 reasons why he is called the Prince Of Telugu cinema|work=catchnews.com|access-date=9 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160810211208/http://www.catchnews.com/regional-cinema/happy-birthday-mahesh-babu-10-reasons-why-he-is-called-the-prince-of-tollywood-telugu-cinema-news-1470722622.html|archive-date=10 August 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/mahesh-babu-when-heroes-get-real/41737/1.html|title=Mahesh Babu: When heroes get real|website=forbesindia.com|access-date=18 December 2015}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mahesh-babu-turns-42-and-fans-break-the-internet-to-wish-him/articleshow/59988625.cms|title=Mahesh Babu turns 42 and fans break the Internet to wish him well|date=9 August 2017|work=The Times of India|access-date=4 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180603010605/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mahesh-babu-turns-42-and-fans-break-the-internet-to-wish-him/articleshow/59988625.cms|archive-date=3 June 2018}}</ref> ನಟನಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಮಾನವೀಯ ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರಿ - ಅವರು ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹೀಲ್-ಎ-ಚೈಲ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.heal-a-child.org/mahesh-babu/|title=Mahesh Babu|website=Heal-a-Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206111849/http://www.heal-a-child.org/mahesh-babu/|archive-date=6 December 2017|access-date=4 February 2018}}</ref> ಅವರು ರೇನ್‌ಬೋ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸಹ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiainfoline.com/article/news-sector-pharma-healthcare/rainbow-hospital-announces-superstar-mahesh-babu-as-goodwill-ambassador-115062500436_1.html|title=Rainbow Hospital announces superstar Mahesh Babu as goodwill ambassador|website=India Infoline|archive-url=https://web.archive.org/web/20180204212357/https://www.indiainfoline.com/article/news-sector-pharma-healthcare/rainbow-hospital-announces-superstar-mahesh-babu-as-goodwill-ambassador-115062500436_1.html|archive-date=4 February 2018|access-date=4 February 2018}}</ref> ಗಚಿಬೌಲಿ ಎಎಮ್‌ಬಿ ಸಿನಿಮಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳು ಪರದೆಯ ಸೂಪರ್‌ಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ ಉದ್ಘಾಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಏಷ್ಯನ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ನಾರಾಯಣದಾಸ್ ನಾರಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thenewsminute.com/article/asian-group-and-mahesh-babu-s-7-screen-superplex-amb-cinemas-opens-hyd-92668|title=Asian Group and Mahesh Babu's 7-screen superplex 'AMB Cinemas' opens in Hyd|work=thenewsminute.com|access-date=1 June 2020}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೫ ರಂದು [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸ್]] (ಈಗ ಚೆನ್ನೈ), [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=7}} ಅವರು ರಮೇಶ್ ಬಾಬು, ಪದ್ಮಾವತಿ, ಮತ್ತು ಮಂಜುಳಾ ನಂತರ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯ ಮೊದಲು ತೆಲುಗು ನಟ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] [[ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆ|ಗುಂಟೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಬುರ್ರಿಪಾಲೆಂನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/at-burripalem-namratha-hogs-the-limelight/article8367715.ece|title=At Burripalem, Namratha hogs the limelight|last=Jonathan|first=P. Samuel|date=13 March 2016|work=The Hindu|access-date=12 March 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ಬಾಬು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ|ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜಿ ದುರ್ಗಮ್ಮ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಇತರರ ಆರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/maheshbabu-bereaved-telugu-event-12908.html|title=Mahesh Babu bereaved|date=6 August 2007|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706070732/http://www.indiaglitz.com/maheshbabu-bereaved-telugu-event-12908.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾ ಕಮಿಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ರಮೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=7}} ಬಾಬು ತನ್ನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರ ಜೊತೆಗೆ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ VGP ಗೋಲ್ಡನ್ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯಲು, ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಜಿಪಿ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=7}} ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=7}} ಅವರು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನ]] ಸೇಂಟ್ ಬೆಡೆಸ್ ಆಂಗ್ಲೋ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ನಟ ಕಾರ್ತಿ ಅವರ ಶಾಲಾ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/i-am-in-love-with-hyderabad-news-telugu-mdtmrXbeibbsi.html|title=I am in love with Hyderabad|date=19 March 2012|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706070908/http://www.sify.com/movies/i-am-in-love-with-hyderabad-news-telugu-mdtmrXbeibbsi.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/india/i-can-never-call-suriya-a-competition-karthi-477539.html|title=I can never call Suriya a competition: Karthi|date=25 May 2012|website=CNN-IBN|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706070612/http://www.ibnlive.com/news/india/i-can-never-call-suriya-a-competition-karthi-477539.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಬಾಬು ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಟ [[ವಿಜಯ್ (ನಟ)|ವಿಜಯ್]] ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು,<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/spyder-mahesh-babu-ilayathalapathy-vijay-ar-murugadoss-971426-2017-04-14|title=Mahesh Babu recalls his project with his friend Vijay|date=14 April 2017|website=India Today|access-date=23 July 2021}}</ref> ಅದೇ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಓದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/150806/entertainment-kollywood/article/chennai-has-special-place-my-heart-mahesh-babu|title=Chennai has special place in my heart: Mahesh Babu|date=6 August 2015|work=Deccan Chronicle|access-date=9 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809184648/https://www.deccanchronicle.com/150806/entertainment-kollywood/article/chennai-has-special-place-my-heart-mahesh-babu|archive-date=9 August 2018|language=en}}</ref> ಬಾಬು ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವರು [[ಚೆನ್ನೈ|ಚೆನ್ನೈನ]] ಲೊಯೊಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=9}} ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಕ ಎಲ್.&nbsp;ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಟನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಸತ್ಯಾನಂದ್ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ನಂ|ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ]]. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=9}} ತೆಲುಗು ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿರ್ದೇಶಕರು ನೀಡಿದ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-08-06/Mahesh-Babus-confession-shocks-fans-168212|title=Mahesh Babu's confession shocks fans|date=6 August 2015|website=The Hans India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919055209/http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-08-06/Mahesh-Babus-confession-shocks-fans-168212|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> == ನಟನಾ ವೃತ್ತಿ == === ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ (೧೯೭೯–೨೦೦೩) === ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಬಾಬು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ''ನೀಡ'' (೧೯೭೯) ಸೆಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶಕ ದಾಸರಿ ನಾರಾಯಣ ರಾವ್ ಅವರ ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಸಹೋದರ ರಮೇಶ್ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ''ನೀಡಾ'' ಅವರು ಬಾಲನಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=8}} ವೌಹಿನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ''ಪೋರಟಂ'' (೧೯೮೩) ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಬುವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಕೋಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಬಾಬು ಅವರನ್ನು ನಾಯಕನ ಸಹೋದರನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣ ಅವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಯಭೀತರಾದ ಬಾಬು ಚಿತ್ರತಂಡದ ಮನವೊಲಿಸಿದ ನಂತರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=8}} ಅವರು ''ಸಂಖಾರವಂ'' (೧೯೮೭), ''ಬಜಾರ್ ರೌಡಿ'' (೧೯೮೮), ''ಮುಗ್ಗುರು ಕೊಡುಕುಲು'' (೧೯೮೮) ಮತ್ತು ''ಗುಡಚಾರಿ ೧೧೭'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ''ಕೊಡುಕು ದಿಡ್ಡಿನ ಕಾಪುರಂ'' (೧೯೮೯) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ದ್ವಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಬು ನಂತರ ''ಬಾಲ ಚಂದ್ರುಡು'' (೧೯೯೦), ಮತ್ತು ''ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮುಡು'' (೧೯೯೦) ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕಾಲೇಜು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.suryaa.com/main/features/Article.asp?Category=4&SubCategory=1&ContentId=159355|title=వెండి తెర ఏలిన బాటనటులు|date=14 November 2013|website=[[Suryaa (newspaper)|Suryaa]]|language=te|trans-title=Child actors who ruled the silver screen|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706084452/http://www.suryaa.com/main/features/Article.asp?Category=4&SubCategory=1&ContentId=159355|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ, ಕೆ. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ರಾಜ ಕುಮಾರುಡು'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕ ನಟನಾಗಿ ಬಾಬು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀಟಿ [[ಪ್ರೀತಿ ಜಿಂಟಾ|ಜಿಂಟಾ]] ಸಹನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜನರು ಅವನನ್ನು ರಾಜಕುಮಾರ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Babu-to-make-Bollywood-debut/articleshow/10215514.cms|title=Mahesh Babu to make Bollywood debut|last=M. Shah|first=Kunal|date=3 October 2011|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706084812/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Babu-to-make-Bollywood-debut/articleshow/10215514.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರ ೮೦ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದ್ದು, ೪೪ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ದಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿದೆ. ''ರಾಜಾ ಕುಮಾರುಡು'' ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಿಂದ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦.೫೧ ಕೋಟಿ ಷೇರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://i28.tinypic.com/95y5br.jpg|title=Rajakumarudu shares|website=tinypic.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120209022821/http://i28.tinypic.com/95y5br.jpg|archive-date=9 February 2012|access-date=16 May 2022}}</ref> ಇದು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ನಂ. ೧'' ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''ಕಾದಲ್ ವೆನ್ನಿಲಾ'' ಎಂದು ಡಬ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.easterneye.biz/mahesh-babu-21-fun-facts-about-the-telugu-megastar/|title=Mahesh Babu: 21 fun facts about the Telugu megastar|date=6 August 2020|website=[[Eastern Eye]]|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001082537/https://www.easterneye.biz/mahesh-babu-21-fun-facts-about-the-telugu-megastar/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ''ಇವಾನ್ ಒರು ತುಣಿಚಲಕರನ್'' ಎಂದು ಮತ್ತೆ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ ಮಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://cinema.maalaimalar.com/cinema/review/2017/01/28152847/1064763/Ivan-Oru-ThunichalKaran.vpf|title=இவண் ஒரு துணிச்சல்காரன்|date=28 January 2017|website=Maalaimalar.com|language=ta|trans-title=Ivan is a brave man|access-date=29 March 2022}}</ref> ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಚೊಚ್ಚಲ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="six nandi">{{Cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/maheshbabu-nandiawards.html|title=Mahesh Babu Nandi awards list|date=14 November 2006|publisher=[[Idlebrain.com]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706085030/http://www.idlebrain.com/news/2000march20/maheshbabu-nandiawards.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವರು ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು&nbsp;– ''ಯುವರಾಜು'' ಮತ್ತು ''ವಂಶಿ''. ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಂತರ, ಬಾಬು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ ' ''ಮುರಾರಿಯಲ್ಲಿ'' ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ''ಮುರಾರಿಯನ್ನು'' ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರವೆಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವು ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Murari-was-a-crucial-film-Mahesh-Babu/articleshow/17626453.cms|title=Murari was a crucial film: Mahesh Babu|last=Kavirayani|first=Suresh|date=15 December 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706085426/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Murari-was-a-crucial-film-Mahesh-Babu/articleshow/17626453.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಮುರಾರಿ'' ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ನಂದಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="six nandi" /> ಅವರ ೨೦೦೨ ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಟಕ್ಕರಿ ಡೊಂಗಾ'' ಮತ್ತು ''ಬಾಬಿ'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಬಾಬು ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ನಂದಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="six nandi" /> ಬಾಬು ಅವರು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ಮೊದಲನೆಯದು ಗುಣಶೇಖರ್ ' ''ಒಕ್ಕಡು'' ಅವರು ಭೂಮಿಕಾ ಚಾವ್ಲಾ ಸಹ-ನಟರಾಗಿದ್ದರು, ಇದು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೩ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/07/24/stories/2003072400060202.htm|title=Telugu mid-year report|last=Pillai|first=Sreedhar|date=24 July 2003|work=[[The Hindu]]|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706085655/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/07/24/stories/2003072400060202.htm|archive-date=6 July 2015}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು - ತೆಲುಗು.<ref name="Okkadu FF">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2004/06/04/stories/2004060411680300.htm|title=Pithamagan bags six Filmfare awards|date=4 June 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819171928/http://www.thehindu.com/2004/06/04/stories/2004060411680300.htm|archive-date=19 August 2014}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯೆಂದರೆ ತೇಜ ' ''ನಿಜಂ'' [[ರಕ್ಷಿತಾ]] ಸಹನಟರಾಗಿದ್ದರು. ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಬಿ ಇಎಕ್ಸ್ ಸರೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051201400301.htm|title=Promoting talent|last=Kumar|first=G. Manjula|date=4 June 2004|work=[[The Hindu]]|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706090523/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051201400301.htm|archive-date=6 July 2015}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದರೂ,<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140925/entertainment-tollywood/article/can-ram-charan-break-jinx|title=Can Ram Charan break the jinx?|last=Kavirayani|first=Suresh|date=26 September 2014|website=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706090733/http://www.deccanchronicle.com/140925/entertainment-tollywood/article/can-ram-charan-break-jinx|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಬು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, ರೆಡಿಫ್.ಕಾಮ್‌ನ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರು ಚಿತ್ರದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಏಕೈಕ ಕಾರಣವೆಂದು ಕರೆದರು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತೀಕಾರದ ಕಥೆ ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/may/26nijjam.htm|title=Nijam is a run of the mill tale|last=Vijayalaxmi|date=26 May 2003|website=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706090913/http://www.rediff.com/movies/2003/may/26nijjam.htm|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನಂದಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Nijam Nandi">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/2004/09/30/stories/2004093002591900.htm|title=Nandi awards announced|date=30 September 2004|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706091247/http://www.thehindubusinessline.com/2004/09/30/stories/2004093002591900.htm|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> === ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು (೨೦೦೪–೨೦೧೦) === ಮಂಜುಳಾ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ''ನಾನಿ'' ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, ಎಸ್‌ಜೆ ಸೂರ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಅಮೀಶಾ ಪಟೇಲ್|ಅಮಿಷಾ ಪಟೇಲ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರವರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''ಹೊಸ'' ತಮಿಳು ಆವೃತ್ತಿಯು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ''ನಾನಿ'' ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref name="MB Int 2005">{{Cite news |last=Chowdary |first=Y. Sunita |date=3 June 2005 |title=His father's son |url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/06/03/stories/2005060302010100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706085335/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/06/03/stories/2005060302010100.htm |archive-date=6 July 2015 |access-date=6 July 2015 |work=[[The Hindu]]}}</ref> ಗುಣಶೇಖರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ರಮೇಶ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ ''ಅರ್ಜುನ್'' ನಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ನಂದಿ ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Arjun Nandi">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2005/10/10/stories/2005101017920100.htm|title='Anand' walks away with six Nandi awards|date=10 October 2005|work=[[The Hindu]]|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706091504/http://www.thehindu.com/2005/10/10/stories/2005101017920100.htm|archive-date=6 July 2015}}</ref> ''ನಾನಿಯ'' ವೈಫಲ್ಯವು ಬಾಬು ಮತ್ತು ಮಂಜುಳಾ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಖಿನ್ನಗೊಳಿಸಿತು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಇತರ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು [[ಗೋವ|ಗೋವಾದಲ್ಲಿ]] ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಪಡೆದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=10}} ಅವರು [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಶೀನಿವಾಸ್|ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] ' ''ಅಥಾಡು'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು, [[ತ್ರಿಶಾ|ತ್ರಿಶಾ ಕೃಷ್ಣನ್]] ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು, ಅವರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು 2002 ರಲ್ಲಿ ''ನಾನಿ'' ಮತ್ತು ''ಅರ್ಜುನ್'' ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/chitchat-maheshbabu1.html|title=Chitchat with Mahesh Babu|date=29 June 2005|publisher=Idlebrain.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706091711/http://www.idlebrain.com/news/2000march20/chitchat-maheshbabu1.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಅಥಾಡು'' ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm|title=Dubbed films rule yet again|last=Narasimham|first=M. L.|date=30 December 2005|work=[[The Hindu]]|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706091816/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm|archive-date=6 July 2015}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ವಿತರಕರಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.idlebrain.com/news/2000march20/athadumintsmoney.html Athadu continues to mint money – Telugu cinema news] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220318021734/http://www.idlebrain.com/news/2000march20/athadumintsmoney.html |date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2022 }}.</ref> ಬಾಡಿಗೆ ಹಂತಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಬಾಬು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಬು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref name="Athadu Nandi">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/nandi-awards-for-2005-announced/article3047107.ece|title=Nandi awards for 2005 announced|date=12 November 2006|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706092137/http://www.thehindu.com/todays-paper/nandi-awards-for-2005-announced/article3047107.ece|archive-date=6 July 2015}}</ref> ''ಅತ್ತಾಡು'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೨ ಕೋಟಿ ಪಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://bestoftheyear.in/movie/athadu/|title=Athadu – Box Office Collection|archive-url=https://web.archive.org/web/20180412145450/https://bestoftheyear.in/movie/athadu/|archive-date=12 April 2018|access-date=10 August 2005}}</ref> Idlebrain ಇದಕ್ಕೆ ೩.೨೫/೫ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ಸೊಗಸಾದ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೊಲೆಗಾರನಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mr-athadu.html|title=Athadu review|date=10 August 2005|publisher=idlebrain.com|access-date=2 August 2021}}</ref> ಜಗನ್ನಾಥ್ ಮತ್ತು ಮಂಜುಳಾ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ''ಪೋಕಿರಿ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಬು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಪುರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು.<ref name="Prince TH">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-prince-does-it-again/article3218139.ece|title=The 'Prince' does it again|last=Chowdary|first=Y. Sunita|date=12 May 2006|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706092735/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-prince-does-it-again/article3218139.ece|archive-date=6 July 2015}}</ref> {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/mahesh-in-sankranthi-race-news-news-lhvlLSjajbjsi.html|title=Mahesh in Sankranthi race|date=21 July 2011|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706093007/http://www.sify.com/movies/mahesh-in-sankranthi-race-news-news-lhvlLSjajbjsi.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಪೋಕಿರಿ'' ಅದರ ಓಟದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದುಬೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೭ ನೇ IIFA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/half-yearly-report-news-telugu-kkfvjzgihiisi.html|title=Half Yearly report!|date=7 July 2006|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706093459/http://www.sify.com/movies/half-yearly-report-news-telugu-kkfvjzgihiisi.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದರು, ಜೊತೆಗೆ ವೈ.&nbsp;''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ]]'' ಸುನೀತಾ ಚೌಧರಿ ಅವರು " ''ಪೋಕಿರಿಯಲ್ಲಿನ'' ಮಹೇಶ್ ಅವರ ಕಡಿಮೆ ಅಭಿನಯವು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಸಲೀಸಾಗಿ ಮರುಪಡೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Prince TH" /> ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ತೆಲುಗು - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="Pokiri FF">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/32709.html|title=Prince Mahesh bags Filmfare award|date=31 July 2007|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706093655/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/32709.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಪೋಕಿರಿ'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೬೭ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tollywoodboxoffice.in/2013/10/pokiri-total-worldwide-collections.html|title=Pokiri Total Collections|website=tollyboxoffice|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324103601/http://www.tollywoodboxoffice.in/2013/10/pokiri-total-worldwide-collections.html|archive-date=24 March 2018|access-date=24 March 2018}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ, ತ್ರಿಷಾ ಸಹ-ನಟಿಸಿದ ''ಸೈನಿಕುಡು'', ಭಾರಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಆದರೆ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/telugu-films-a-year-of-few-hits-and-many-flops/article3037223.ece|title=Telugu films: a year of few hits and many flops|last=Madhav|first=K. V. S.|date=22 December 2006|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706093826/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/telugu-films-a-year-of-few-hits-and-many-flops/article3037223.ece|archive-date=6 July 2015}}</ref> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಬಾಬು ''ಅತಿಧಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಅಮೃತಾ ರಾವ್ ಅವರು ತೆಲುಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಸಹೋದರ ರಮೇಶ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/four-frames/article2242185.ece|title=Four Frames|last=Pillai|first=Sreedhar|date=17 March 2007|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706094017/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/four-frames/article2242185.ece|archive-date=6 July 2015}}</ref> UTV ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಚಿತ್ರದ ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೮.೫ ಕೋಟಿಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಸವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=5016|title=UTV eyes Telegu films; signs Mahesh Babu|date=3 September 2007|publisher=Business of Cinema|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012143521/http://www.businessofcinema.com/news.php?newsid=5016|archive-date=12 October 2008|access-date=6 July 2015}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಜಲ್ಸಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಾಬು ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/news/2008/jalsa-commentary-mahesh-babu-180308.html|title=Jalsa begins with Mahesh Babu's voice-over|date=18 March 2008|publisher=Oneindia Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706102205/http://www.filmibeat.com/telugu/news/2008/jalsa-commentary-mahesh-babu-180308.html|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಅತಿಧಿಯ'' ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ' ಬಾಬು ಏಳು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿರಾಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು; ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ''ಖಲೇಜಾಗೆ'' ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ವಿಳಂಬಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿರಾಮವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವೇಳೆ ಬಾಬು ಅವರ ಅಜ್ಜಿ ಹಾಗೂ ಪತ್ನಿ ನಮ್ರತಾ ಅವರ ಪೋಷಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಇಷ್ಟು ದಿನ ತಡವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಬಾಬು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಕೃಷ್ಣ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-Exclusive-Interview/articleshow/15077102.cms|title=Mahesh Babu Exclusive Interview|last=Francis|first=Christina|date=22 July 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706094609/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-Exclusive-Interview/articleshow/15077102.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ''ಖಲೇಜಾ'' ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know-/Khaleja-had-no-producer/articleshow/35558688.cms|title=Khaleja had no producer|date=23 May 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706094717/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know-/Khaleja-had-no-producer/articleshow/35558688.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Directors-dictate-overseas-market/articleshow/17452862.cms|title=Directors dictate overseas market|last=Kavirayani|first=Suresh|date=2 December 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706094803/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Directors-dictate-overseas-market/articleshow/17452862.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ರೆಡಿಫ್ ೫ ರಲ್ಲಿ ೩ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು "ಮಹೇಶ್-ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಜೋಡಿಯು ನೋಡಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಉತ್ತಮ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಮನರಂಜನೆ, ಒಂದೆರಡು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಆಕ್ಷನ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು. ಇದು ಮಹೇಶ್ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ಮಹೇಶ್ ಚಿತ್ರದ ಆತ್ಮ, ಅದು ಅವರ ಡೈಲಾಗ್ ಡೆಲಿವರಿ, ಅವರ ಆಕ್ಷನ್, ಅವರ ನೃತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಭಾವನೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2010/oct/07/south-mahesh-khaleja-review.htm|title=Mahesh Khaleja: Mahesh Babu's show all the way|date=7 October 2010|publisher=Movies.rediff.com|access-date=4 August 2012}}</ref> ''ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌ನಿಂದ'' ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ದಶಕದ ೨೫ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="filmcompanion.in">{{Cite web|url=https://www.filmcompanion.in/fc-decades/pages/telugu.html|title=25 Greatest Telugu Films Of The Decade {{!}} Film Companion|website=www.filmcompanion.in|language=en|access-date=26 June 2021|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017163531/https://www.filmcompanion.in/fc-decades/pages/telugu.html|url-status=dead}}</ref> === ಸ್ಟಾರ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಹಿನ್ನಡೆ (೨೦೧೧–೨೦೧೪) === ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಬು ಅವರು ''ದೂಕುಡು'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀನು ವೈಟ್ಲಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು, ಇದು ೨೦೦೩ ರ ಜರ್ಮನ್ ದುರಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಗುಡ್ ಬೈ,'' ಲೆನಿನ್‌ನಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ..<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-director-seenu-vaitla-on-dookudu/20111004.htm|title=I knew Dookudu would be a blockbuster|last=Rajamani|first=Radhika|date=4 October 2011|website=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227074407/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-director-seenu-vaitla-on-dookudu/20111004.htm|archive-date=27 December 2014|access-date=6 July 2015}}</ref> [[ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು]] ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಚಿತ್ರವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ದೂಕುಡು'' ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಓಪನಿಂಗ್ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ದಿನವೇ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦.೧೧ ಕೋಟಿ ಷೇರು ಮತ್ತು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೨.೫೮ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/71379.html|title=Dookudu's first day gross: Rs. 12.58 cr.|date=25 September 2011|work=IndiaGlitz|access-date=19 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228070219/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/71379.html|archive-date=28 December 2014}}</ref> ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ''ದೂಕುಡುವನ್ನು'' "ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಿರದ ದೊಡ್ಡ ಹಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/09/dookudu-daring-dashing-showtimes-reviews-prince-mahesh-samantha.html|title='Dookudu,' the biggest hit you've never heard of|date=29 September 2011|website=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228130035/http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/09/dookudu-daring-dashing-showtimes-reviews-prince-mahesh-samantha.html|archive-date=28 December 2014|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ, ೨೦೧೨ ರ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="Dookudu Nandi">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/nandi-awards-mahesh-babu-best-actor/article3995830.ece|title=Nandi awards: Mahesh Babu best actor|date=14 October 2012|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228120745/http://www.thehindu.com/todays-paper/nandi-awards-mahesh-babu-best-actor/article3995830.ece|archive-date=28 December 2014}}</ref> ೫೯ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಮತ್ತು ೧ ನೇ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು - ತೆಲುಗು.<ref name="Dookudu FF">{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/news/2012/59th-south-filmfare-awards-2011-telugu-winners-list-097229.html|title=59th South Filmfare Awards 2011 – Telugu winners list|last=Shekhar|date=9 July 2012|publisher=Oneindia Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228121819/http://www.filmibeat.com/telugu/news/2012/59th-south-filmfare-awards-2011-telugu-winners-list-097229.html|archive-date=28 December 2014|access-date=6 July 2015}}</ref><ref name="Dookudu SIIMA">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/the-south-shines/article3589711.ece|title=The South Shines|last=Manigandan|first=K. R.|date=1 July 2012|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228122750/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/the-south-shines/article3589711.ece|archive-date=28 December 2014}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಗಳಿಕೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦ ಕೋಟಿ ದಾಟಿದ ನಂತರ, ಬಾಬು ಅವರ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೨ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವದಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಾಬು ಅವರ ಜೂಬಿಲಿ ಹಿಲ್ಸ್ ನಿವಾಸದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/it-raids-on-mahesh-babu-news-news-lmjqaqiehebsi.html|title=IT raids on Mahesh Babu|date=9 December 2011|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228131635/http://www.sify.com/movies/it-raids-on-mahesh-babu-news-news-lmjqaqiehebsi.html|archive-date=28 December 2014|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರವು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೭.೪ ರ ವಿತರಕರ ಪಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ&nbsp;ಅದರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೦೦ ಕೋಟಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು&nbsp;.<ref>{{Cite web|url=https://www.telugu360.com/tag/dookudu/|title=Dookudu Worldwide Closing Collections|website=telugu360.com|access-date=4 June 2020}}</ref> ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಸುರೇಶ್ ಕವಿರಾಯನಿ ಇದನ್ನು ೫ ರಲ್ಲಿ ೪ ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು " ''ದೂಕುಡು'' ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶ್ರೀನು ವೈಟ್ಲಾ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಉದಾರವಾದ ಹಾಸ್ಯದ ಸಿಂಚನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರ ನಿರೂಪಣೆಯು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬುಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಹಿಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಟಾಲಿವುಡ್‌ಗೂ ಆಶೀರ್ವಾದವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀನು ವೈಟ್ಲ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ''ದೂಕುಡು'' "ನಲ್ಲಿ ವಿಜೇತರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="TOI Review">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Dookudu/movie-review/10093005.cms|title=Dookudu movie review|last=Kavirayani|first=Suresh|date=24 September 2011|work=The Times of India|access-date=27 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141227072651/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Dookudu/movie-review/10093005.cms|archive-date=27 December 2014}}</ref> ನಂತರ ಅವರು [[ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]] ಮತ್ತು ಪೂರಿ ಜಗನ್ನಾಥ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಉದ್ಯಮಿ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಜೆಂಡಾದೊಂದಿಗೆ ಮಾಫಿಯಾ ಕಿಂಗ್‌ಪಿನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/businessman-review-this-tamil-film-is-for-the-masses/309332-40.html|title='Businessman' Review: This Tamil film is for the masses|last=IANS|date=7 December 2012|publisher=IBN Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222154516/http://ibnlive.in.com/news/businessman-review-this-tamil-film-is-for-the-masses/309332-40.html|archive-date=22 February 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಪಡೆದರು, ಜೊತೆಗೆ ವೈ.&nbsp;''ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ'' ಸುನೀತಾ ಚೌಧರಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, "ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಲ್ಲ, ಅಸಭ್ಯ ವ್ಯರ್ಥವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಯಕನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತಾನೆ; ನೀವು ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೇಳುತ್ತೀರಿ, ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಹಾಸ್ಯನಟನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಹ ಕದಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಹೇಶ್ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ..<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article2798529.ece|title=The Businessman: Back in form|last=Chowdary|first=Y. Sunita|date=14 January 2012|work=The Hindu|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150222154328/http://www.thehindu.com/features/cinema/article2798529.ece|archive-date=22 February 2015}}</ref> ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೮.೭೩ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ದಿನ ಜಾಗತಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೧೩.೭೮ ಕೋಟಿ ಪಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು ಆರಂಭಿಕ ದಿನದ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.<ref name="Day 1">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/businessmans-first-day-gross-rs-187354000-telugu-news-76731|title=Businessman's first day gross: Rs. 18,73,54,000|date=16 January 2012|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150225093924/http://www.indiaglitz.com/businessmans-first-day-gross-rs-187354000-telugu-news-76731|archive-date=25 February 2015|access-date=18 April 2018}}</ref> ''ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ಮ್ಯಾನ್'' ಆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywoods-blockbuster-year/articleshow/17796046.cms|title=Tollywood's blockbuster year|last=Kavirayani|first=Suresh|date=28 December 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706141646/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywoods-blockbuster-year/articleshow/17796046.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''ಉದ್ಯಮಿ'' ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೪೧ ಕೋಟಿ ಷೇರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tollywoodboxoffice.in/2014/01/business-man-total-worldwide-collections.html|title=''Business Man'' – Total Collections|website=Tollywood Boxoffice|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216122518/http://www.tollywoodboxoffice.in/2014/01/business-man-total-worldwide-collections.html|archive-date=16 February 2019|access-date=2 February 2019}}</ref> ಅವರು 60 ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಮತ್ತು 2 ನೇ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ತೆಲುಗು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="TBM SIIMA">{{Cite web|url=http://m.indiaglitz.com/pawan-kalyan-the-most-voted-for-siima-awards-telugu-news-96877.html|title=Pawan Kalyan, The Most Voted Fir SIIMA Awards|date=27 August 2013|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150617121834/http://m.indiaglitz.com/pawan-kalyan-the-most-voted-for-siima-awards-telugu-news-96877.html|archive-date=17 June 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಾಬು [[ರಜನೀಕಾಂತ್|ರಜನಿಕಾಂತ್]] ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯುವ ನಟ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Mahesh-Babu-commands-an-eight-figure-pay-cheque/articleshow/11779741.cms|title=Mahesh Babu commands an eight figure pay cheque|date=6 February 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706142228/http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Mahesh-Babu-commands-an-eight-figure-pay-cheque/articleshow/11779741.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Mahesh_Babu_at_61st_Filmfare_awards_south.jpg|thumb|250x250px| ''ಸೀತಮ್ಮ ವಾಕಿಟ್ಲೋ ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ಚೆಟ್ಟು'' (೨೦೧೩) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮನ್ನಾ ಅವರಿಂದ ೬೧ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ತೆಲುಗು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ]] ಬಾಬು ನಂತರ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅಡ್ಡಾಳ ' ''ಸೀತಮ್ಮ ವಾಕಿಟ್ಲೋ ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ಚೆಟ್ಟು'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ''ದೂಕುಡು'' ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಅವರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-interview-with-mahesh-babu/20120206.htm|title=Mahesh Babu: Don't want to experiment for the next 5 years|last=Rajamani|first=Radhika|date=6 February 2012|website=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706142922/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-interview-with-mahesh-babu/20120206.htm|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಅಂಜಲಿ ಮತ್ತು ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು ಅವರೊಂದಿಗೆ ದಗ್ಗುಬಾಟಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಸಹ-ನಟಿಸಿದ ''ಸೀತಮ್ಮ ವಾಕಿಟ್ಲೋ ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ಚೆಟ್ಟು'' ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಮೊದಲ ತೆಲುಗು ಮಲ್ಟಿಸ್ಟಾರರ್ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-venkatesh-on-seethamma-vakitlo-sirimalle-chettu/20130208.htm|title=Venkatesh: Seethamma Vakitlo... was a safe bet|last=Rajamani|first=Radhika|date=8 February 2013|website=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706143251/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-interview-with-venkatesh-on-seethamma-vakitlo-sirimalle-chettu/20130208.htm|archive-date=6 July 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಬು ಅವರ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/top-worldwide-share-telugu-039yevadu039-039svsc039-039attarintiki-daredi039-039mirchi039-and-other-films-538981|title=Top Worldwide Share (Telugu): 'Yevadu', 'SVSC', 'Attarintiki Daredi', 'Mirchi' and Other Films|last=Seshagiri|first=Sangeetha|date=16 February 2014|website=International Business Times India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150110061927/http://www.ibtimes.co.in/top-worldwide-share-telugu-039yevadu039-039svsc039-039attarintiki-daredi039-039mirchi039-and-other-films-538981|archive-date=10 January 2015|access-date=6 July 2015}}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ]]'' ಸಂಗೀತಾ ದೇವಿ ಡುಂಡೂ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ಕುಟುಂಬದ ಬಂಧಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಮದುವೆಯ ನಗುವಿನ ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷಕರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ನಾಟಕ" ಎಂದು ಕರೆದರು, ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಲಾ "ತನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡೆಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಚಕಮಕಿಗಳು". ಡುಂಡೂ ಅವರು ಗುಹಾನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಚಿತ್ರದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/seethamma-vakitlo-sirimalle-chettu-watch-it-with-a-smile/article4301449.ece|title=Seethamma Vakitlo Sirimalle Chettu: Watch it with a smile|last=Devi Dundoo|first=Sangeetha|date=12 January 2013|work=The Hindu|access-date=26 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150726030959/http://www.thehindu.com/features/cinema/seethamma-vakitlo-sirimalle-chettu-watch-it-with-a-smile/article4301449.ece|archive-date=26 July 2015}}</ref> ಅವರು ೬೧ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩ ನೇ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೂವೀ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು - ತೆಲುಗು.<ref name="SVSC FF">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Winners-list-61st-Idea-Filmfare-Awards-South/articleshow/38287405.cms|title=Winners list: 61st Idea Filmfare Awards (South)|date=13 July 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150125160859/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Winners-list-61st-Idea-Filmfare-Awards-South/articleshow/38287405.cms|archive-date=25 January 2015|access-date=6 July 2015}}</ref><ref name="SVSC SIIMA">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2014-SIIMA-award-winners-list/articleshow/42547641.cms|title=2014 SIIMA award winners list|date=15 September 2014|work=The Times of India|access-date=6 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150125161032/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/2014-SIIMA-award-winners-list/articleshow/42547641.cms|archive-date=25 January 2015}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ ಶ್ರೀನು ವೈಟ್ಲಾ ಅವರ ''ಬಾದ್‌ಶಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/news/2013/mahesh-babu-voice-over-junior-ntr-baadshah-105862.html|title=Mahesh Babu giving voice over for Junior NTR's Baadshah|last=Shekhar|date=21 March 2013|publisher=Oneindia Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707020941/http://www.filmibeat.com/telugu/news/2013/mahesh-babu-voice-over-junior-ntr-baadshah-105862.html|archive-date=7 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ''ಸೀತಮ್ಮ ವಾಕಿಟ್ಲೋ ಸಿರಿಮಲ್ಲೆ ಚೆಟ್ಟು'' ₹ ೫೧.೨ ಕೋಟಿ ವಿತರಕರ ಪಾಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.telugu360.com/tag/seethamma-vakitlo-sirimalle-chettu/|title=svsc total collections|access-date=4 June 2020}}</ref> ಬಾಬು ಅವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಡುಗಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮೊದಲನೆಯದು ಸುಕುಮಾರ್ ' ''1: ನೆನೊಕ್ಕಡಿನ್'', ಆಕ್ಷನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್, ಅವರ ಹೆತ್ತವರ ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಕ್ಕಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃತಿ ಸನೋನ್ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ನಟನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-to-romance-Kriti-Sanon/articleshow/16683552.cms|title=Mahesh Babu to romance Kriti Sanon|last=A. S.|first=Sashidhar|date=5 October 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706150510/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-to-romance-Kriti-Sanon/articleshow/16683552.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೭೦ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿದ್ದು, ''1: ಭಾರಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ತೆರೆಕಂಡ ‘ನೆನೊಕ್ಕಡಿನ್‌'' ’ ಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆದು ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೬–೨೭ ಕೋಟಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಾಕ್ಸ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-is-a-big-disaster-538409|title='1 Nenokkadine' Box Office Collection: Mahesh Babu Starrer is a Big Disaster|last=Seshagiri|first=Sangeetha|date=12 February 2014|website=International Business Times India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706150704/http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-is-a-big-disaster-538409|archive-date=6 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವೆಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/1-nenokkadine-review-telugu-pcmbhTjiijgch.html|title=Review : 1 Nenokkadine|date=10 January 2014|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706150855/http://www.sify.com/movies/1-nenokkadine-review-telugu-pcmbhTjiijgch.html|archive-date=6 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/1nenokkadine-games-the-mind-can-play/article5562253.ece|title=1-Nenokkadine: Games the mind can play|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=10 January 2014|work=The Hindu|access-date=7 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706151148/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/1nenokkadine-games-the-mind-can-play/article5562253.ece|archive-date=6 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/One-Nenokkadine-Telugu-movie-review-highlights/articleshow/28631278.cms|title=One&nbsp;– Nenokkadine Telugu movie review highlights|last=A. S.|first=Sashidhar|date=10 January 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706151453/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/One-Nenokkadine-Telugu-movie-review-highlights/articleshow/28631278.cms|archive-date=6 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ಅವರು ೪ ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ತೆಲುಗು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="1 NN SIIMA">{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2015-nominations-manam-race-gurram-top-telugu-movie-list-636052|title=SIIMA Awards 2015 Nominations: 'Manam', 'Race Gurram' Top Telugu Movie List|last=H. Hooli|first=Shekhar|date=16 June 2015|website=International Business Times India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707020237/http://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2015-nominations-manam-race-gurram-top-telugu-movie-list-636052|archive-date=7 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> $೧.೩೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಕೆ, ''1: ನೆನೊಕ್ಕಡಿನ್'' ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.greatandhra.com/articles/special-articles/prince-turns-king-rules-over-half-the-market-69355.html|title=prince turns king|date=30 September 2015|website=Greatandhra|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319151552/https://www.greatandhra.com/articles/special-articles/prince-turns-king-rules-over-half-the-market-69355.html|archive-date=19 March 2018|access-date=19 March 2018}}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ]]'' ಸಂಗೀತಾ ದೇವಿ ಡುಂಡೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, "ನಾವು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೈಜ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ಯೋಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿದೆ?" ಮತ್ತು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ 1''&nbsp;ನೆನೊಕ್ಕಡಿನ್'' ಒಂದು "ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ" ಚಿತ್ರ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/1nenokkadine-games-the-mind-can-play/article5562253.ece|title=1-Nenokkadine: Games the mind can play|last=Devi Dundoo|first=Sangeetha|date=10 January 2014|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706151139/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/1nenokkadine-games-the-mind-can-play/article5562253.ece|archive-date=6 July 2015|access-date=3 January 2016}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೭೦ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೮.೯.9 ಕೋಟಿ ವಿತರಕರ ಪಾಲನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-earns-over-28-crore-worldwide-share-536174|title='1 Nenokkadine' Box Office Collection: Mahesh Babu Starrer Earns over ₹28 Crore Worldwide Share|last=Seshagiri|first=Sangeetha|date=28 January 2014|website=[[International Business Times]] India|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129102440/http://www.ibtimes.co.in/0391-nenokkadine039-box-office-collection-mahesh-babu-starrer-earns-over-28-crore-worldwide-share-536174|archive-date=29 January 2016|access-date=29 January 2016}}</ref> ''ಫಿಲ್ಮ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್‌ನಿಂದ'' ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು "ದಶಕದ ೨೫ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ" ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, ಶ್ರೀನು ವೈಟ್ಲಾ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು ತಮನ್ನಾ ಸಹ-ನಟಿಸಿದ ''ಆಗಡು'',<ref name="Aagadu">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Aagadu-was-a-failure-Mahesh-Babu/articleshow/45326005.cms|title=Aagadu was a failure: Mahesh Babu|last=A. S.|first=Sashidhar|date=30 November 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707020422/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Aagadu-was-a-failure-Mahesh-Babu/articleshow/45326005.cms|archive-date=7 July 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}}೬೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಕಾರ್ತಿಕ್ ಪಸುಪುಲೇಟ್ ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ೫ ರಲ್ಲಿ ೩ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಆಗಡು'' "ದೂಕುಡು ೩.೦" ಎಂದು ಕರೆದರು. "ಹೆಚ್ಚು ಜೋರಾದ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು, ಹೆಚ್ಚು ನೀರಸ ಜೋಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೇಲ್ನೋಟದ ತಿರುವುಗಳು" ಜೊತೆಗೆ ಇದು ''ದೂಕುಡುವಿನ'' ರೀಮೇಕ್‌ನಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಉತ್ಪನ್ನವು "ತಮಾಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್" ಎಂದು ಪಸುಪುಲೇಟ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲಸ (೨೦೧೫–ಇಂದಿನವರೆಗೆ) === ಶ್ರುತಿ ಹಾಸನ್ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತುಡು ಆಕ್ಷನ್ ಡ್ರಾಮಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಬು ಕೊರಟಾಲ ಶಿವ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/mahesh-babu-ventures-into-film-production-with-srimanthudu-telugu-news-134020.html|title=Mahesh Babu ventures into film production with Srimanthudu|date=29 May 2015|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150529155135/http://www.indiaglitz.com/mahesh-babu-ventures-into-film-production-with-srimanthudu-telugu-news-134020.html|archive-date=29 May 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬ್ಯಾನರ್ ಜಿ. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. ಲಿಮಿಟೆಡ್, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಹಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಸಂಭಾವನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150722/entertainment-tollywood/article/namrata-house-producer|title=Namrata, the in-house producer|last=Reddy|first=Gayatri|date=23 July 2015|website=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20150723144541/http://www.deccanchronicle.com/150722/entertainment-tollywood/article/namrata-house-producer|archive-date=23 July 2015|access-date=23 July 2015}}</ref> ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶ್ರೀಮಂತುಡು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು,<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/srimanthudu-starring-mahesh-babu-shruti-haasan-opens-to-positive-response/|title='Srimanthudu' starring Shruti Haasan, Mahesh Babu opens to positive response|last=Bajwa|first=Dimpal|date=7 August 2015|website=The Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20150807164356/http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/srimanthudu-starring-mahesh-babu-shruti-haasan-opens-to-positive-response/|archive-date=7 August 2015|access-date=7 August 2015}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ೬೩ ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು - ತೆಲುಗು,<ref name="Srimanthudu FF">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Winners-63rd-Britannia-Filmfare-Awards-South/articleshow/52814105.cms|title=Winners: 63rd Britannia Filmfare Awards (South)|date=19 June 2016|work=The Times of India|access-date=19 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160622213909/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Winners-63rd-Britannia-Filmfare-Awards-South/articleshow/52814105.cms|archive-date=22 June 2016}}</ref> ಅವನ ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ..<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-srimanthudu-has-edge-over-kick-2-baahubali-bahubali-645448|title=Box Office Collection: 'Srimanthudu' Has Edge over 'Kick 2', 'Baahubali' (Bahubali)|last=H. Hooli|first=Shekhar|date=4 September 2015|website=International Business Times India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904151704/http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-srimanthudu-has-edge-over-kick-2-baahubali-bahubali-645448|archive-date=4 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್‌ನ ಸೇತುಮಾಧವನ್ ಎನ್. ಹೇಳುವಂತೆ, ಶ್ರೀಮಂತುಡು ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವರು "ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಡಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bangaloremirror.com/entertainment/reviews/Movie-Review-Srimanthudu/articleshow/48395521.cms|title=Movie Review: Srimanthudu|last=N.|first=Sethumadhavan|date=7 August 2015|website=Bangalore Mirror|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809145630/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/reviews/Movie-Review-Srimanthudu/articleshow/48395521.cms|archive-date=9 August 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ₹ ೪೦-೭೦ ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹ ೨೦೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಅನೇಕ ನಟರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಹಿಂದುಳಿದ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20161014061019/http://www.thehansindia.com/posts/index/Cinema/2015-08-17/Mahesh-Babus-Srimanthudu-is-the-2nd-Highest-Grossing-Telugu-Film-of-2015/ The Hans India].</ref> ಬಾಬು ಅವರೇ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರು ಬುರ್ರಿಪಾಲೆಂ ಅನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-mahesh-babu-adopts-village-in-andhra-pradesh-launches-development-works-worth-rs-214-crore-2210399|title=Mahesh Babu adopts village in Andhra Pradesh, launches development works worth Rs 2.14 crore|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816014334/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-mahesh-babu-adopts-village-in-andhra-pradesh-launches-development-works-worth-rs-214-crore-2210399|archive-date=16 August 2016}}</ref> ಬಾಬು ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅಡ್ಡಾಳ ಅವರ ''ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಂ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಾಜಲ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]], [[ಸಮಂತಾ ರುತ್ ಪ್ರಭು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್]] ಸಹ-ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ಮೂಲತಃ ದ್ವಿ-ಭಾಷಾವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರವು ಬಾಬು ಅವರ ಮೊದಲ ನೇರ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರ ತೆಲುಗು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರವು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Rakul-out-Samantha-Kajal-in-for-Mahesh-Babus-Tamil-debut/articleshow/47852246.cms|title=Rakul out, Samantha, Kajal in for Mahesh Babu's Tamil debut|last=Suganth|first=M.|date=29 June 2015|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150629080831/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Rakul-out-Samantha-Kajal-in-for-Mahesh-Babus-Tamil-debut/articleshow/47852246.cms|archive-date=29 June 2015|access-date=7 July 2015}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದಾಗ, ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]'' ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅದರ ಉಳಿಸುವ ಅನುಗ್ರಹ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಸರಿಯಾದ ಕಥೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|title=Brahmotsavam movie review: Mahesh Babu the saving grace|last=Kavirayani|first=Suresh|date=21 May 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=14 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924155144/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|archive-date=24 September 2016}}</ref> ಇದು ತೀರ್ಪಿನ ದೋಷ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಪ್ಪಾದ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಾಬು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/mahesh-babu-i-want-to-take-the-responsibility-for-brahmotsavams-failure-at-the-box-office/|title=I want to take the responsibility for Brahmotsavam's failure at the box office|website=IndiaToday.in|access-date=13 October 2016}}</ref> ಅವರು ನಂತರ ತೆಲುಗು-ತಮಿಳು ದ್ವಿಭಾಷಾ ''ಸ್ಪೈಡರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, AR ಮುರುಗದಾಸ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ತಮಿಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಚೊಚ್ಚಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/mahesh-babus-wife-namrata-and-kids-are-in-tuscany-but-wheres-the-spyder-star-1758503|title=Mahesh Babu's Wife Namrata And Kids Are In Tuscany. But Where's The SPYder Star?|website=Ndtv.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105024215/https://www.ndtv.com/entertainment/mahesh-babus-wife-namrata-and-kids-are-in-tuscany-but-wheres-the-spyder-star-1758503|archive-date=5 January 2018|access-date=5 January 2018}}</ref> ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ₹೧೧೩ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://indianmoviestats.com/moviedetail.html?movie=288|title=Spyder final collections|website=indianmoviestats.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205000716/http://indianmoviestats.com/moviedetail.html?movie=288|archive-date=5 February 2018|access-date=4 February 2018}}</ref> ಚಿತ್ರವು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಆದರೆ SJ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಿಂದಿನದು, ಆದರೆ ವಿಮರ್ಶಕರು ಬರವಣಿಗೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ibtimes.co.in/spyder-spider-tamil-movie-review-live-audience-response-mahesh-babu-743528|title=Spyder (Spider) Tamil movie review: Live audience response|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=27 September 2017|website=www.ibtimes.co.in|language=en|access-date=12 January 2021}}</ref> ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ದಿ ಹಿಂದೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ]]'' ವೈ. ಸುನೀತಾ ಚೌಧರಿಯವರು " ''ಸ್ಪೈಡರ್'' ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಕಲ್ಪನೆಯು ಕೇವಲ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ವಿಡಂಬನೆಯ ತುಣುಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಮಿತಿಮೀರಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ..<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/telugu-film-review-spyder-2017-mahesh-babu-rakul-preet-singh/article19762527.ece|title='Spyder' review: jerky narration does it in|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=27 September 2017|work=The Hindu|access-date=18 December 2019|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಹಸ ನಾಟಕ ''ಭರತ್ ಅನೆ ನೇನು'', ಕೊರಟಾಲ ಶಿವ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಕಿಯಾರಾ ಅಡ್ವಾಣಿ ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೧೭೨ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಷದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/top-5-highest-grossing-telugu-films-of-2018/articleshow/67301018.cms|title=Top 5 highest grossing Telugu films of 2018 – Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=3 September 2020}}</ref> ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ'' ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು "ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು, ಕೊರಟಾಲ ಶಿವ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕುಮಾರ್ ಕೂಡ ಹೇಳಿದರು, "ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ನಾಟಕವಿದೆ ಎಂದು ಅವರು (ಶಿವ) ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಭರತ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೆಸ್ಸಿಹ್ ಆಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಥಂಬ್ಸ್ ಅಪ್. ಇದು ಭರವಸೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ" ೫ ರಲ್ಲಿ ೪ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bharat-ane-nenu-movie-review-mahesh-babu-koratala-siva-deliver-an-intense-political-drama-4439447.html|title=Bharat Ane Nenu movie review: Mahesh Babu, Koratala Siva deliver an intense political drama|date=20 April 2018|website=firstpost.com|access-date=26 October 2019}}</ref> ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ, ವಂಶಿ ಪೈಡಿಪಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಮಹರ್ಷಿ'' (೨೦೧೯) ಮತ್ತು [[ಪೂಜಾ ಹೆಗ್ಡೆ]] ಸಹ-ನಟಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ೧೭೫ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/maharshi-deleted-scene-mahesh-babu-flirts-with-multiple-girls-and-pooja-hegde-follows-him/articleshow/70807028.cms|title=Maharshi deleted scene: Mahesh Babu flirts with multiple girls and Pooja Hegde follows him – Times of India|date=23 August 2019|website=The Times of India|access-date=9 November 2019}}</ref> ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ'' ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಕನ್ವಿಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಚಿತ್ರವು ತುಂಬಾ ಋಣಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀವು ತುಂಬಾ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜು ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವರು ಎಳೆದ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/maharshi-movie-review-mahesh-babus-conviction-holds-this-partly-underwritten-film-together-6598591.html|title=Maharshi movie review|date=9 May 2019|access-date=2 May 2020}}</ref> ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೬೮ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಬಾಬು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿ ಅವರ ನಾಲ್ಕನೇ SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು - ತೆಲುಗು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/67th-national-film-awards-complete-list-updating/article34131921.ece|title=67th National Film Awards: Complete list of winners|date=22 March 2021|work=The Hindu|access-date=22 March 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/siima-2021-telugu-winners-full-list-mahesh-babu-allu-arjun-nani-rashmika-mandanna-and-others-win-big/articleshow/86350633.cms|title=SIIMA 2021 Telugu winners' full list: Mahesh Babu, Allu Arjun, Nani, Rashmika Mandanna, and others win big|date=20 September 2021|website=The Times of India}}</ref> ಅವರ ೨೦೨೦ ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸರಿಲೇರು ನೀಕೆವ್ವರು'' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೬೦ ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು, ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/southern_cinema/sarileru-neekevvaru-mahesh-babu-celebrates-50-days-box-office-1502861238.html|title=Sarileru Neekevvaru: Mahesh Babu celebrates 50 Days at box office|date=29 February 2020|work=The Statesman|access-date=5 March 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/dh-galleries/photos/baahubali-2-to-khaidi-no-150-highest-grossing-telugu-movies-at-the-worldwide-box-office-854029|title=Highest-grossing Telugu movies at WW box office|date=26 June 2020|website=Deccan Herald|language=en|access-date=3 September 2020}}</ref> ''ಫಸ್ಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ನ'' ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ''ಸರಿಲೇರು ನೀಕೆವ್ವರು'' ಬಾಬು ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಚೆಂಡನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಕೇವಲ ಬೋನಸ್ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಕುಲತೆ.<ref>{{Citation|url=https://www.firstpost.com/entertainment/sarileru-neekevvaru-movie-review-mahesh-babu-hits-it-out-of-the-park-in-anil-ravipudis-fine-blend-of-heroism-and-comedy-7892311.html|title=Sarileru Neekevvaru movie review|date=11 January 2020|access-date=2 May 2020}}</ref> ಅವರು ನಂತರ ''ಸರ್ಕಾರ ವಾರಿ ಪಟ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಜನವರಿ 2021 <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/mahesh-babu-and-keerthy-sureshs-sarkaru-vaari-paata-goes-on-floors/article33656137.ece|title=Mahesh Babu's 'Sarkaru Vaari Paata' goes on floors|last=Special Correspondent|date=25 January 2021|work=The Hindu|access-date=25 January 2021|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ನಿರ್ದೇಶಕ ಪರಶುರಾಮ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳಿಗೆ ಮೇ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಕಥೆಯು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'', ''<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/sarkaru-vaari-paata-its-a-formulaic-thing/article65406850.ece/|title='Sarkaru Vaari Paata' movie review: It's a formulaic thing!|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=12 May 2022|work=[[The Hindu]]|access-date=12 May 2022}}</ref>'' ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್]],<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/sarkaru-vaari-paata-review-mahesh-babu-s-film-checks-all-the-boxes-of-a-commercial-entertainer-101652327879025.html|title=Sarkaru Vaari Paata review: Mahesh Babu's film checks all the boxes of a commercial entertainer|date=12 May 2022|website=[[The Hindustan Times]]|access-date=12 May 2022}}</ref>'' ''ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/sarkaru-vaari-paata-movie-review-mahesh-babu-does-the-heavy-lifting-to-sell-this-formula-film-1948562-2022-05-12|title=Sarkaru Vaari Paata Movie Review: Mahesh Babu does the heavy lifting to sell this formula film|website=[[India Today]]|access-date=12 May 2022}}</ref>'' ಮತ್ತು ''ಪಿಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/sarkaru-vaari-paata-movie-review-mahesh-babus-entertainment-makes-plain-writing-1089630%3famp|title=Sarkaru Vaari Paata Movie Review: Mahesh Babu's entertainment makes up for plain writing|website=[[Pinkvilla]]|access-date=12 May 2022|archive-date=12 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512085410/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/sarkaru-vaari-paata-movie-review-mahesh-babus-entertainment-makes-plain-writing-1089630?amp|url-status=dead}}</ref>'' ಬಾಬು ಅವರು ವಿವಿಧ ಹಂತದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಂಬರುವ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಬು ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಿಂದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಸಹಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mahesh-babu-and-trivikram-srinivas-s-film-goes-on-floors-with-puja-shooting-begins-in-april-1908221-2022-02-03|title=Mahesh Babu and Trivikram Srinivas's film goes on floors with puja, shooting begins in April|last=K.|first=Janani|date=3 February 2022|website=India Today}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ [[ಎಸ್.ಎಸ್.ರಾಜಮೌಳಿ|ಎಸ್‌ಎಸ್ ರಾಜಮೌಳಿ]] ಅವರ ಹೆಸರಿಡದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಅವರು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕಾಡಿನ ಸಾಹಸಮಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-mahesh-babu-ss-rajamoulis-film-roll-first-half-next-year-confirms-kv-vijayendra-prasad-1085309|title=EXCLUSIVE: Mahesh Babu & SS Rajamouli's film to roll in first half of next year, confirms KV Vijayendra Prasad|last=Lohana|first=Avinash|date=9 May 2022|website=[[Pinkvilla]]|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221127050641/https://www.pinkvilla.com/entertainment/south/exclusive-mahesh-babu-ss-rajamoulis-film-roll-first-half-next-year-confirms-kv-vijayendra-prasad-1085309|url-status=dead}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Mahesh_Babu_at_Selvandhan_Audio_Launch.jpg|thumb|''ಸೆಲ್ವಂಧನ್'' ಆಡಿಯೋ ಲಾಂಚ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಬು]] ಬಾಬು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/Pawan-Kalyan-vs-Mahesh-Babu-for-No-1-slot/articleshow/17511642.cms|title=Pawan Kalyan vs Mahesh Babu for No 1 slot|last=Pasupulate|first=Karthik|date=6 December 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711070521/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Pawan-Kalyan-vs-Mahesh-Babu-for-No-1-slot/articleshow/17511642.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಟಾಲಿವುಡ್‌ನ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್" <ref>{{Cite web|url=https://wirally.com/5-reasons-that-prove-why-mahesh-babu-is-a-superstar-of-tollywood/|title=5 Reasons That Prove Why Mahesh Babu Is A Superstar Of Tollywood – Wirally|date=9 August 2018|language=en-US|access-date=13 July 2021|archive-date=13 ಜುಲೈ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713055730/https://wirally.com/5-reasons-that-prove-why-mahesh-babu-is-a-superstar-of-tollywood/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು "ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು" ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mahesh-babu-birthday-heres-why-he-is-the-superstar-of-tollywood/photostory/77416486.cms|title=Mahesh Babu Birthday: Here's why he is the superstar of Tollywood|date=9 August 2020|website=The Times of India|language=en|access-date=13 July 2021}}</ref> ''ಮುರಾರಿ'' (೨೦೦೧), ''ಒಕ್ಕಡು'' (೨೦೦೩), ''ಅತ್ತಾಡು'' (೨೦೦೫), ''ಪೋಕಿರಿ'' (೨೦೦೬), ''ಖಲೇಜಾ'' (೨೦೧೦), ''ದೂಕುಡು'' (೨೦೧೧), ''1: ನೆನೊಕ್ಕಡಿನ್'' ''('' ೨೦೧೪), ಶ್ರೀಮಂತುಡು ( ೨೦೧೫)ಮತ್ತು ''ಭಾರ ತ್ಅನೆ ನೇನು'' ಎಂದು ''ವೋಗ್‌ನ'' ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಆರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. (೨೦೧೮) ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/top-mahesh-babu-telegu-movies|title=9 Telugu movies that define superstar Mahesh Babu's career|date=26 February 2020|website=Vogue India|language=en-IN|access-date=13 July 2021}}</ref> ''ಅಷ್ಟ ಚಮ್ಮ'' (೨೦೦೮),<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/sep/05ssa.htm|title=Ashta Chamma is pure fun|last=Rajamani|first=Radhika|date=5 September 2008|website=Rediff.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919163131/http://www.rediff.com/movies/2008/sep/05ssa.htm|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ''ಕಿರಾಕ್'' (೨೦೧೪),<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Kiraak/movie-review/41855298.cms|title=Kiraak Movie Review|last=Kumar|first=Hemanth|date=6 September 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20151219004637/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Kiraak/movie-review/41855298.cms|archive-date=19 December 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಮತ್ತು ''ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಡ್ನಾಪ್'' (೨೦೧೫) ನಂತಹ ಹಲವಾರು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/superstar-kidnap-good-performaces-make-it-work/article7383032.ece|title=Superstar Kidnap: Good performances make it work|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=3 July 2015|work=The Hindu|access-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919162728/http://www.thehindu.com/features/metroplus/superstar-kidnap-good-performaces-make-it-work/article7383032.ece|archive-date=19 September 2015}}</ref> ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ Twitter ಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೨ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ&nbsp;ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/urstrulymahesh?lang=en|title=Mahesh Babu Official Twitter Account|website=[[Twitter]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327070020/https://twitter.com/urstrulymahesh?lang=en|archive-date=27 March 2019|access-date=4 May 2020}}</ref> ಅವರು ಟೈಮ್ಸ್‌ನ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ೫೦ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು,<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men/articleshow/7241661.cms|title=Times 50 Most Desirable Men|date=9 January 2011|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711070527/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men/articleshow/7241661.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ,<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-of-2011-The-Winners/articleshow/11757172.cms|title=Times 50 Most Desirable Men of 2011: The Winners – Times of India|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626213705/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-of-2011-The-Winners/articleshow/11757172.cms|archive-date=26 June 2019|access-date=7 October 2019}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-top-50-Most-Desirable-Men-of-2012/articleshow/19895114.cms|title=Times top 50 Most Desirable Men of 2012 – Times of India|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107022604/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-top-50-Most-Desirable-Men-of-2012/articleshow/19895114.cms|archive-date=7 January 2019|access-date=7 October 2019}}</ref>. [[ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌|ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್]], [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌|ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]] ಅವರಂತಹವರನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಅವರು ೨೦೧೩ ರ ಅದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Babu-most-desirable-actor-Times-50-Most-Desirable-Men/articleshow/35481316.cms|title=Mahesh Babu is 2013's most desirable man|last=Francis|first=Christina|date=23 January 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711070534/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Mahesh-Babu-most-desirable-actor-Times-50-Most-Desirable-Men/articleshow/35481316.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು,<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-2014/articleshow/47071834.cms|title=Times 50 Most Desirable Men 2014|last=Gupta|first=Francis|date=28 April 2015|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711070657/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-2014/articleshow/47071834.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಆರನೇ,<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ranveer-Singh-The-Most-Desirable-Man-of-2015/articleshow/52086520.cms|title=Ranveer Singh: The Most Desirable Man of 2015 – Times of India|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626183836/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ranveer-Singh-The-Most-Desirable-Man-of-2015/articleshow/52086520.cms|archive-date=26 June 2019|access-date=7 October 2019}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಏಳನೇ,<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rohit-khandelwal-the-most-desirable-man-of-2016/articleshow/59320564.cms|title=Rohit Khandelwal: The Most Desirable Man of 2016 – Times of India|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614195751/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/rohit-khandelwal-the-most-desirable-man-of-2016/articleshow/59320564.cms|archive-date=14 June 2018|access-date=7 October 2019}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಆರನೇ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|title=Here are the other winners of the Times 50 Most Desirable Men 2017 – Times of India|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180506062916/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/here-are-the-other-winners-of-the-times-50-most-desirable-men-2017/articleshow/64017683.cms|archive-date=6 May 2018|access-date=7 October 2019}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು [[ಸಲ್ಮಾನ್‌ ಖಾನ್‌|ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್]], [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್]], [[ಆಮಿರ್ ಖಾನ್‌|ಅಮೀರ್ ಖಾನ್]], [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]], ಮತ್ತು [[ಹೃತಿಕ್‌ ರೋಷನ್‌|ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್]] ಜೊತೆಗೆ ಫಾರೆವರ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/vicky-kaushal-is-the-times-most-desirable-man-of-2018/articleshow/69361561.cms|title=Meet India's most desirable dudes – Times of India|date=17 May 2019|work=The Times of India|access-date=6 December 2019|language=en}}</ref> ಬಾಬು ಸುಮಾರು ಮೂರು ಡಜನ್ ಭಾರತೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/magazine/article199588.ece|title=The endorsement bug has bitten Tollywood|last=Sharma|first=Swati|date=1 August 2010|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073012/http://www.newindianexpress.com/magazine/article199588.ece|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/trivikram--mahesh-babu-team-up-again-news-telugu-mjslCDifgdesi.html|title=Trivikram – Mahesh Babu team up again|date=18 September 2012|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073014/http://www.sify.com/movies/trivikram--mahesh-babu-team-up-again-news-telugu-mjslCDifgdesi.html|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಚಿರಂಜೀವಿ ಅವರನ್ನು ಅದರ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ ಥಮ್ಸ್ ಅಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/magazines/brand-equity/most-trusted-brands-2012-thums-ups-journey-of-becoming-a-cola-brand-for-the-macho-man/articleshow/17112238.cms|title=Most Trusted Brands 2012: Thums Up's journey of becoming a cola brand for the macho man|date=7 November 2012|work=The Economic Times|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073015/http://economictimes.indiatimes.com/magazines/brand-equity/most-trusted-brands-2012-thums-ups-journey-of-becoming-a-cola-brand-for-the-macho-man/articleshow/17112238.cms|archive-date=11 July 2015}}</ref> ಅವರು ಯುನಿವರ್ಸೆಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಟೋರ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/51353.html|title=UniverCell brand ambassador is Prince Mahesh|date=2 November 2009|website=IndiaGlitz|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073017/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/51353.html|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ನವರತ್ನ ತೈಲ,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-brandline/emamis-power-keg/article1011058.ece|title=Emami's power keg|last=Kannan|first=Shobha|date=12 August 2010|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073455/http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-brandline/emamis-power-keg/article1011058.ece|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಅಮೃತಾಂಜನ್,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/selective-about-roles-and-brand/article628022.ece|title=Selective about roles and brand|date=13 September 2010|work=The Hindu|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073454/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/selective-about-roles-and-brand/article628022.ece|archive-date=11 July 2015}}</ref> ಪ್ರೊವೋಗ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/news/2010/mahesh-babu-provogue-ambassador-011010.html|title=Mahesh Babu is Provogue's brand ambassador|date=1 October 2010|publisher=Oneindia Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073451/http://www.filmibeat.com/telugu/news/2010/mahesh-babu-provogue-ambassador-011010.html|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> [[ಐಟಿಸಿ ನಿಯಮಿತ (ಐಟಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್)|ITC ವಿವೆಲ್]],<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/marketing/tollywoods-mahesh-babu-is-new-brand-ambassador-for-itcs-vivel/article1588417.ece|title=Tollywood's Mahesh Babu is new brand ambassador for ITC's Vivel|date=31 March 2011|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073450/http://www.thehindubusinessline.com/marketing/tollywoods-mahesh-babu-is-new-brand-ambassador-for-itcs-vivel/article1588417.ece|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಜೋಸ್ ಅಲುಕ್ಕಾಸ್,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mahesh-babu-is-jos-alukkasbrand-ambassador-for-ap/article2025095.ece|title=Mahesh Babu is Jos Alukkas' brand ambassador for A.P.|date=17 May 2011|work=The Hindu|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073936/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mahesh-babu-is-jos-alukkasbrand-ambassador-for-ap/article2025095.ece|archive-date=11 July 2015}}</ref> ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯುಲರ್,<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/management/south-stars-shining-bright-111102600087_1.html|title=South stars shining bright|last=Bhat|first=Varada|date=26 October 2011|work=Business Standard|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073934/http://www.business-standard.com/article/management/south-stars-shining-bright-111102600087_1.html|archive-date=11 July 2015}}</ref> [[ವಿಪ್ರೊ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್|ಸಂತೂರ್ ಸೋಪ್]],<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Prince-sets-his-eyes-on-Bollywood/articleshow/12037307.cms|title='Prince' sets his eyes on Bollywood?|last=Rao|first=Ch. Sushil|date=26 February 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073932/http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Prince-sets-his-eyes-on-Bollywood/articleshow/12037307.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> 10] ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Prince-sets-his-eyes-on-Bollywood/articleshow/12037307.cms|title='Prince' sets his eyes on Bollywood?|last=Rao|first=Ch. Sushil|date=26 February 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073932/http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Prince-sets-his-eyes-on-Bollywood/articleshow/12037307.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯಾ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್,<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/sism-to-invest-rs-500-cr-in-malls-business-112092600149_1.html|title=SISM to invest Rs 500 cr in malls business|last=Kanth|first=K. Rajani|date=26 September 2012|work=Business Standard|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711073931/http://www.business-standard.com/article/companies/sism-to-invest-rs-500-cr-in-malls-business-112092600149_1.html|archive-date=11 July 2015}}</ref> ರಾಯಲ್ ಸ್ಟಾಗ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/mahesh-babus-new-look-news-telugu-nbdmCihieaisi.html|title=Mahesh Babu's new look|date=3 January 2013|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074335/http://www.sify.com/movies/mahesh-babus-new-look-news-telugu-nbdmCihieaisi.html|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ರೇನ್ಬೋ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/wholl-say-no-to-mahesh-babu-news-telugu-ndpmDwggjahsi.html|title=Who'll say 'no' to Mahesh Babu?|date=15 March 2013|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074334/http://www.sify.com/movies/wholl-say-no-to-mahesh-babu-news-telugu-ndpmDwggjahsi.html|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> [[ಟಿವಿಎಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪೆನಿ|TVS ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿ]],<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/TVS-signs-on-Mahesh-Babu-as-brand-ambassador/articleshow/20490251.cms|title=TVS signs on Mahesh Babu as brand ambassador|date=8 June 2013|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074332/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/TVS-signs-on-Mahesh-Babu-as-brand-ambassador/articleshow/20490251.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಮಹೀಂದ್ರಾ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mm-organises-customer-meet-at-its-zaheerabad-plant/article5078349.ece|title=M&M organises customer meet at its Zaheerabad plant|date=31 August 2013|work=The Hindu|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074331/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mm-organises-customer-meet-at-its-zaheerabad-plant/article5078349.ece|archive-date=11 July 2015}}</ref> ಪ್ಯಾರಾಗಾನ್ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು, ಮತ್ತು <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mahesh-babu-to-be-paragon-brand-ambassador/article6396132.ece|title=Mahesh Babu to be Paragon brand ambassador|date=10 September 2014|work=The Hindu|access-date=11 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074715/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/mahesh-babu-to-be-paragon-brand-ambassador/article6396132.ece|archive-date=11 July 2015}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸ್ಕೈ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2014-09-27/Mahesh-Babu-endorses-Tata-Sky-109321|title=Mahesh Babu endorses Tata Sky|date=27 September 2014|website=The Hans India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074713/http://www.thehansindia.com/posts/index/2014-09-27/Mahesh-Babu-endorses-Tata-Sky-109321|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟೆಕ್ಸ್ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/mahesh-babu-is-brand-ambassador-for-intex/article7495593.ece|title=Mahesh Babu launches Intex Aqua Trend|last=Krishnamoorthy|first=Suresh|date=3 August 2015|work=The Hindu|access-date=9 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809011539/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/mahesh-babu-is-brand-ambassador-for-intex/article7495593.ece|archive-date=9 August 2015}}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]] ಅವರನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಥಮ್ಸ್ ಅಪ್‌ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Mahesh-Babu-is-a-serious-threat-to-AB/articleshow/12146423.cms|title=Mahesh Babu is a serious threat to 'AB'|date=5 March 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074712/http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Mahesh-Babu-is-a-serious-threat-to-AB/articleshow/12146423.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಅವರು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ವೆನುಜಿಯಾವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://english.tupaki.com/movienews/article/Mahesh-Babu-Ramakrishna-VENUZIA-AD-2016/39946|title=Mahesh Ad For AP Real Estate|date=9 May 2016|website=Tupaki.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815032539/http://english.tupaki.com/movienews/article/Mahesh-Babu-Ramakrishna-VENUZIA-AD-2016/39946|archive-date=15 August 2016}}</ref> ಬಾಬು ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨.೫ {{En dash}} ೩ ಕೋಟಿಗಳ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೩೦ ಕೋಟಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Younger-faces-to-drive-2013-brandwagon/articleshow/18011915.cms|title=Younger faces to drive 2013 brandwagon|last=Sharma|first=Samidha|date=14 January 2013|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711074710/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Younger-faces-to-drive-2013-brandwagon/articleshow/18011915.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು YuppTV <ref>{{Cite web|url=http://www.idlebrain.com/news/functions1/maheshbabu-brandambassador-yupptv/|title=Mahesh Babu as Brand Ambassador for Yupp TV|website=Idlebrain.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20161013232922/http://www.idlebrain.com/news/functions1/maheshbabu-brandambassador-yupptv/|archive-date=13 October 2016|access-date=13 October 2016}}</ref> ಮತ್ತು ಅಭಿಬಸ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/national/abhibus-ropes-in-mahesh-babu-as-brand-ambassador/article9238613.ece|title=Abhibus ropes Mahesh Babu in as brand ambassador|date=19 October 2016|website=Thehindubusinessline.com|access-date=5 January 2018}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರೋಟಿನೆಕ್ಸ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/mahesh-babu-named-brand-ambassador-of-protinex-118022600609_1.html|title=Mahesh Babu named brand ambassador of Protinex|date=26 February 2018|work=Business Standard India|access-date=26 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180226130854/http://www.business-standard.com/article/news-ians/mahesh-babu-named-brand-ambassador-of-protinex-118022600609_1.html|archive-date=26 February 2018}}</ref> ಅವರು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಇತರ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈ ಸಿಲ್ಕ್ಸ್, ಸಾಯಿ ಸೂರ್ಯ ಡೆವಲಪರ್ಸ್, ಕ್ಲೋಸ್-ಅಪ್, ಗೋಲ್ಡ್ ವಿನ್ನರ್, ಡೆನ್ವರ್ ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್, ಲಾಯ್ಡ್ ಎಸಿ,<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CuAp-iwDNaI|title=Lloyd AC – Superstar Mahesh Babu – Telugu 60s|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011164102/https://www.youtube.com/watch?v=CuAp-iwDNaI|archive-date=11 October 2020|access-date=12 January 2020}}</ref> ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್, ಹೆಲೋ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್,<ref>{{Cite web|url=https://english.sakshi.com/tollywood/2020/02/16/connect-with-mahesh-babu-through-this-app|title=Connect With 'Mahesh Babu' Through This App|date=16 February 2020|website=Sakshi Post|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027103309/https://english.sakshi.com/tollywood/2020/02/16/connect-with-mahesh-babu-through-this-app|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cinemapolitics.com/english/mahesh-babu-enters-helo-app-18008|title=Mahesh Babu enters Helo App|website=Cinema Politics}}</ref> ಬೈಜುಸ್, ಕಾರ್ದೇಖೋ, ಜೀಪ್ ಇಂಡಿಯಾ,<ref>{{Cite web|url=https://www.mirchi9.com/movienews/mahesh-babu-signs-yet-another-prestigious-brand/|title=Mahesh Babu Signs Yet Another Prestigious Brand|last=K|first=Manaswini|date=5 January 2021|website=mirchi9.com}}</ref> ವೈಟ್‌ಹ್ಯಾಟ್ ಜೂನಿಯರ್, ಲಾಯ್ಡ್ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ಗಳು, ಜೀವನ್ ಸಾಥಿ, ಹೆಲ್ತ್ ಓಕೆ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳು, ಬಿಗ್ ಸಿ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾನ್ ಬಹರ್ ಎಲೈಚಿ, ಮತ್ತು ಮೌಂಟೇನ್ ಡ್ಯೂ.<ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/industry/advertising/mountain-dew-releases-new-ad-with-mahesh-babu-11643964449101.html|title=Mountain Dew releases new ad with Mahesh Babu|date=4 February 2022|work=Mint|access-date=7 March 2022|language=en}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 39 ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಬರುವ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಜೀ ತೆಲುಗುಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಥಮ್ಸ್ ಅಪ್ ಜೊತೆಗಿನ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://telanganatoday.com/rowdy-for-thunder-has-thums-up-replaced-mahesh-babu-with-vijay-deverakonda|title=Rowdy for Thunder: Has 'Thums Up' replaced Mahesh Babu with Vijay Deverakonda?|last=Today|first=Telangana|date=2022-01-31|website=[[Telangana Today]]|language=en-US|access-date=2022-06-21}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ''ಮೇಜರ್'' ನ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ "ಬಾಲಿವುಡ್ ನನ್ನನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಂತರ, ಪ್ಯಾನ್ ಬಹರ್ ಎಲೈಚಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/features/netizens-troll-mahesh-babu-for-endorsing-pan-masala-brand-after-his-claim-bollywood-cant-afford-me/961027/|title=Netizens troll Mahesh Babu for endorsing pan masala brand after his claim 'Bollywood can't afford me'|date=2022-05-18|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2022-06-21}}</ref> [[ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಕಾಯಿಲೆ ೨೦೧೯|ಕೋವಿಡ್-19]] ಲಸಿಕೆ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಐಜಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ಸ್‌ನ "ಎಂಡ್ ಕರೋನಾ ಅಭಿಯಾನ"ವನ್ನು ಬಾಬು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು COVID-19 ಲಸಿಕೆ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವರ್ಚುವಲ್ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2021/jan/04/everyone-must-take-covid-vaccine-aig-chief-2245131.html|title=Everyone must take Covid vaccine: AIG chief|website=The New Indian Express}}</ref> ೨೦೧೨ ರ {{'}} ''ಇಂಡಿಯಾದ'' ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ೧೦೦ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬು ೩೧ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೪೨.೨೫ ಕೋಟಿ.<ref>{{Cite web|url=http://forbesindia.com/lists/2012-celebrity-100/1395/1|title=2012 Celebrity 100 List|website=Forbes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071335/http://forbesindia.com/lists/2012-celebrity-100/1395/1|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ೫೪ ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದು, ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೮.೯೬ ಕೋಟಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://forbesindia.com/lists/2013-celebrity-100/1439/1|title=2013 Celebrity 100 List|website=Forbes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071334/http://forbesindia.com/lists/2013-celebrity-100/1439/1|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೧ ಕೋಟಿ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ೩೦ ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://forbesindia.com/lists/2014-celebrity-100/1489/1|title=2014 Celebrity 100 List|website=Forbes India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071333/http://forbesindia.com/lists/2014-celebrity-100/1489/1|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೫೧ ಕೋಟಿ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ತೆಲುಗು ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಗಳಲ್ಲಿ ೩೬ ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-mahesh-babu-leads-in-forbes-india-2015-celebrity-list-from-tollywood-2154552|title=Mahesh Babu leads in Forbes India 2015 celebrity list from Tollywood|last=DNA Web Team|date=11 December 2015|work=[[Daily News and Analysis|DNA India]]|access-date=25 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818200411/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-mahesh-babu-leads-in-forbes-india-2015-celebrity-list-from-tollywood-2154552|archive-date=18 August 2016}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೯ ರವರೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೩೫ ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ೩೭ ನೇ, ೩೩ ನೇ ಮತ್ತು ೫೪ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/celebprofile2019/mahesh-babu/1819/107|title=Mahesh Babu – Forbes India Magazine|website=Forbes India|language=en|access-date=3 September 2020|archive-date=28 ಜುಲೈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728080043/https://www.forbesindia.com/celebprofile2019/mahesh-babu/1819/107|url-status=dead}}</ref> ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವಾಗ ಬಾಬು ಅವರ ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ವಾರ್ಡ್‌ರೋಬ್‌ಗಾಗಿ ಒಮ್ಮೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/The-different-shades-of-Mahesh-Babu/articleshow/46339219.cms|title=The different shades of Mahesh Babu|date=23 February 2015|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711071723/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/The-different-shades-of-Mahesh-Babu/articleshow/46339219.cms|archive-date=11 July 2015|access-date=11 July 2015}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ''ಮೇಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ'' ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/entertainment/mahesh-babus-unveils-wax-statue-for-madame-tussauds-singapore-see-pics-2012448|title=Mahesh Babu Unveils Wax Statue For Madame Tussauds Singapore.|access-date=6 June 2020}}</ref> ಮೇಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ತೆಲುಗು ನಟ ಬಾಬು ಎಂದು ''[[ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ಬಾಹುಬಲಿ ( [[ಪ್ರಭಾಸ್]] ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಮೊದಲ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mahesh-babu-is-the-first-telugu-actor-to-be-immortalised-at-madame-tussauds-see-pic/story-Cl8LSoimbhKXOL2LyNRVPL.html|title=Mahesh Babu is the first Telugu actor to be immortalised at Madame Tussauds. See pic|date=27 April 2018}}</ref> ಅವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಅವರ ತವರೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ದಿನದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ನಟ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/mahesh-babu-becomes-first-indian-celeb-to-have-his-madame-tussauds-wax-statue-migrated-for-a-day/articleshow/67956561.cms|title=Mahesh Babu becomes first Indian celeb to have his Madame Tussauds wax statue migrated for a day – Times of India|website=[[The Times of India]]}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == === ಕುಟುಂಬ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಬಿ. ಗೋಪಾಲ್ ' ''ವಂಶಿ'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಬು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಹ-ನಟಿ ನಮ್ರತಾ ಶಿರೋಡ್ಕರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದ ನಂತರ, ಅವರು ಮದುವೆಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮಂಜುಳಾ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರದ ಪರವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿದರು. {{Sfn|Bhaskar|2012|p=9}} ಅವರು ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೫ ರಂದು ''ಅಥಾಡು'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈನ ಮ್ಯಾರಿಯಟ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/mahesh-babu-weds-namrata-news-telugu-kkfv87aahbcsi.html|title=Mahesh Babu weds Namrata!|date=10 February 2005|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708133117/http://www.sify.com/movies/mahesh-babu-weds-namrata-news-telugu-kkfv87aahbcsi.html|archive-date=8 July 2015|access-date=8 July 2015}}</ref> ದಂಪತಿಯ ಮೊದಲ ಮಗು ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/mahesh-babu-is-a-daddy-news-telugu-kkfvirieahd.html|title=Mahesh Babu is a daddy!|date=2 September 2006|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708133108/http://www.sify.com/movies/mahesh-babu-is-a-daddy-news-telugu-kkfvirieahd.html|archive-date=8 July 2015|access-date=8 July 2015}}</ref> ಗೌತಮ್ ಕೃಷ್ಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಹುಡುಗ ಅಕಾಲಿಕ ಶಿಶುವಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದನು. ವೈದ್ಯರು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ೨೦ ಜುಲೈ ೨೦೧೨ ರಂದು, ಶಿರೋಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಿತಾರಾ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-names-his-daughter-Sitara/articleshow/15077305.cms|title=Mahesh Babu names his daughter Sitara|last=Kavirayani|first=Suresh|date=22 July 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708133107/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-names-his-daughter-Sitara/articleshow/15077305.cms|archive-date=8 July 2015|access-date=8 July 2015}}</ref> ಅವಳ ಹೆರಿಗೆಯ ಮೊದಲು, ಅವರು ಉತ್ತಮ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಡಕೋಶ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವಳ ಕಾಂಡಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Im-the-bad-cop-at-home-Namrata-Shirodkar/articleshow/14555468.cms|title=I'm the bad cop at home: Namrata Shirodkar|last=Chowdary|first=Asha|date=2 July 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708133105/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Im-the-bad-cop-at-home-Namrata-Shirodkar/articleshow/14555468.cms|archive-date=8 July 2015|access-date=8 July 2015}}</ref> ಐದು ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬಾಬು ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗು. ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಮೇಶ್ ಬಾಬು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಟರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ಅವರು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷದ [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಾದ]] ಗಲ್ಲಾ ಜಯದೇವ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-09-11/After-Srimanthudu-Mahesh-Srimanthuralu-adopts-village-175546|title=After Srimanthudu Mahesh, Srimanthuralu adopts village|last=Anjali|first=G.|date=6 August 2015|website=The Hans India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919060226/http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-09-11/After-Srimanthudu-Mahesh-Srimanthuralu-adopts-village-175546|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಅವರ ಅಕ್ಕ ಮಂಜುಳಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ, ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿ.{{Fact|date=November 2021}} ಅವರ ತಂಗಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಅವರು ಸುಧೀರ್ ಬಾಬು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಅವರು ನಂತರ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Sudheer-Babu-is-all-set-to-make-his-Tollywood-entry/articleshow/11699923.cms|title=Sudheer Babu is all set to make his Tollywood entry|last=Kavirayani|first=Suresh|date=1 February 2012|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919060605/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Sudheer-Babu-is-all-set-to-make-his-Tollywood-entry/articleshow/11699923.cms|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ತೆಲುಗು ನಟಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ವಿಜಯ ನಿರ್ಮಲಾ ಬಾಬು ಅವರ ಮಲ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ನಟ ನರೇಶ್ ಅವರ ಮಲ ಸಹೋದರ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/bestowed-with-bliss/article2251633.ece|title=Bestowed with bliss|last=Chowdary|first=Y. Sunita|date=4 August 2007|work=The Hindu|access-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919061851/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/bestowed-with-bliss/article2251633.ece|archive-date=19 September 2015}}</ref> === ಪರೋಪಕಾರ === ಬಾಬು ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ೩೦% ಅನ್ನು ದತ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಚಾರಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/news/2015/mahesh-babu-s-stunning-act-in-discussion-180159.html|title=Mahesh Babu's Stunning Act In Discussion|last=Anjuri|first=Pravallika|date=15 April 2015|publisher=Oneindia Entertainment|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919091624/http://www.filmibeat.com/telugu/news/2015/mahesh-babu-s-stunning-act-in-discussion-180159.html|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ [[ಫರಾನ್ ಅಖ್ತರ್|ಫರ್ಹಾನ್ ಅಖ್ತರ್]] ' ಮೆನ್ ಅಗೇನ್ಸ್ಟ್ ರೇಪ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ (MARD) ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು [[ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್|ಜಾವೇದ್ ಅಖ್ತರ್]] ಬರೆದ ಕವಿತೆಯ ತೆಲುಗು ಆವೃತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/MARD-poem-by-Mahesh-Babu/articleshow/21546158.cms|title=MARD poem by Mahesh Babu|date=2 August 2013|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919094809/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/MARD-poem-by-Mahesh-Babu/articleshow/21546158.cms|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಹೀಲ್-ಎ-ಚೈಲ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸದ್ಭಾವನಾ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಕರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/141130/entertainment-tollywood/article/mahesh-comes-out-his-shell|title=Mahesh comes out of his shell|last=Jha|first=Neha|date=30 November 2014|website=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919094119/http://www.deccanchronicle.com/141130/entertainment-tollywood/article/mahesh-comes-out-his-shell|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಹುಡ್ ಹುಡ್ ಚಂಡಮಾರುತ|ಹುದುದ್ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಹಾರ ನಿಧಿಗೆ ಅವರು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೫ ಲಕ್ಷ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಬಳಿಕ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ನಿರ್ಮಲಾ ನಿಧಿಗೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೨೫ ಲಕ್ಷ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-donates-Rs-25-lakhs-to-CM-relief-fund/articleshow/44814486.cms|title=Mahesh Babu donates Rs 25 lakhs to CM relief fund|last=Kumar|first=Hemanth|date=14 October 2014|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919092326/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Mahesh-Babu-donates-Rs-25-lakhs-to-CM-relief-fund/articleshow/44814486.cms|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಬಾಬು ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮವಾದ ಬುರ್ರಿಪಾಲೆಂ ಅನ್ನು [[ತೆನಾಲಿ|ತೆನಾಲಿಯಲ್ಲಿನ]] ಚಿಕ್ಕ [[ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ಯ|ಪಂಚಾಯತ್]] ಅನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳಾದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/mahesh-babu-to-adapt-burripalem-village/article6861260.ece|title=Mahesh Babu to adopt Burripalem village|last=Jonathan|first=P. Samuel|date=5 February 2015|work=The Hindu|access-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919150045/http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/mahesh-babu-to-adapt-burripalem-village/article6861260.ece|archive-date=19 September 2015}}</ref> ತೆಲಂಗಾಣದ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ [[ಕೆ.ಟಿ.ರಾಮರಾವ್|ಕೆಟಿ ರಾಮರಾವ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮಹಬೂಬ್‌ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಬಾಬು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/mahesh-babu-to-adopt-village-in-telanganas-mahabubnagar-1209248|title=Mahesh Babu to Adopt Village in Telangana's Mahabubnagar|date=20 August 2015|publisher=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919121936/http://movies.ndtv.com/regional/mahesh-babu-to-adopt-village-in-telanganas-mahabubnagar-1209248|archive-date=19 September 2015|access-date=19 September 2015}}</ref> === ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಬು ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ ಗುಣಶೇಖರ್ ಅವರು ''ಅರ್ಜುನ್'' ಅವರ ಪ್ರಚಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ವರಂಗಲ್|ವಾರಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ರ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಎರಡು ವಿಡಿಯೋ ಲೈಬ್ರರಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಅನಧಿಕೃತ ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ ೪೪೮ (ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅತಿಕ್ರಮಣ), ಸೆಕ್ಷನ್ ೪೨೭ (ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ ೩೬೬ (ಅಪಹರಣ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಐವರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Police-gun-for-star-after-piracy-stunt/articleshow/847244.cms|title=Police gun for star after piracy stunt|date=11 September 2004|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920052226/http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Police-gun-for-star-after-piracy-stunt/articleshow/847244.cms|archive-date=20 September 2015|access-date=20 September 2015}}</ref> ನಂತರ, ಅವರ ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣ, ಚಿರಂಜೀವಿ, ನಾಗಾರ್ಜುನ, ಅಲ್ಲು ಅರವಿಂದ್ ಮತ್ತು ಡಿ. ಸುರೇಶ್ ಬಾಬು ಸೇರಿದಂತೆ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಿಯೋಗವು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ವೈ. ಎಸ್. ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ|ವೈಎಸ್ ರಾಜಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ]] ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಾಬು ಅವರು "ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ" ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕಾಳಧನಿಕರ ಸಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದೇ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು "ತಮಾಷೆಯ" ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/youth/fullstory.php?id=13565626|title=Telegu film industry seeks action against piracy|date=13 September 2004|website=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920052236/http://www.sify.com/youth/fullstory.php?id=13565626|archive-date=20 September 2015|access-date=20 September 2015}}</ref> ನಟ [[ಪವನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್]] ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಾಬುವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Pawan-Mahesh-to-promote-Allu-Arjun/articleshow/46229332.cms|title=Pawan, Mahesh to promote Allu Arjun?|date=14 February 2015|website=The Times of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214030146/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Pawan-Mahesh-to-promote-Allu-Arjun/articleshow/46229332.cms|archive-date=14 February 2015|access-date=20 September 2015}}</ref> ಬಾಬು ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಶರಣಾದರು ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಜುಲೈ ೨೦೦೬ <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/court-acquits-film-actor-mahesh-babu/article3101649.ece|title=Court acquits film actor Mahesh Babu|date=7 July 2006|work=The Hindu|access-date=20 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150920052215/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/court-acquits-film-actor-mahesh-babu/article3101649.ece|archive-date=20 September 2015}}</ref> ನಡೆದ ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಬಾಬು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಎಂಟು ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಐದು ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಸೌತ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮೂರು ಸಂತೋಷಂ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ನಾಲ್ಕು SIIMA ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು IIFA ಉತ್ಸವಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.{{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Imdb name|id=1121870}} * Mahesh Babu on Twitter {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Biography with signature]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 0y7ol0pt1avltsvl28ae3qebe7is5fe 0 147202 1384493 1345200 2026-08-27T13:20:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384493 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಗುರುರಾಜ ದೇಶಪಾಂಡೆ | image = Gururaj Deshpandey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | nationality = | occupation = <br>ಸೈಕಾಮೋರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು,<br> ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್,<br> ಎ೧೨೩ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್,<br> ಹೈವ್‌ಫೈರ್,<br> ತೇಜಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ | spouse = ಜಯಶ್ರೀ ದೇಶಪಾಂಡೆ | alma_mater = ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್<br>ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | website = | signature = | parents = }} '''ಗುರುರಾಜ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ|ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ]], ಅವರು ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಕ ಸೈಕಾಮೋರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಕುರಿತು ಎಂಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು.<ref name="bo">[http://www.sycamorenet.com/corporate/board.asp Board of Directors] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029064800/http://www.sycamorenet.com/corporate/board.asp |date=2015-10-29 }} Sycamore Networks website.</ref> ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಇನ್ನೋವೇಶನ್‌ಗೆ]] ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಫೌಂಡೇಶನ್.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/deshpandecenter/about.html|title=Deshpande Center for Technological Innovation|last=MIT}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ,  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup>ದೇಶಪಾಂಡೆ ಎ೧೨೩ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, ಸೈಕಾಮೋರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್, ತೇಜಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್, ಹೈವ್‌ಫೈರ್, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಗ್ರೂಪ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur|title=Locke Announces National Advisory Council on Innovation and Entrepreneurship Members|date=13 July 2010|publisher=United States Department of Commerce|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227103230/http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur|url-status=dead}}</ref> ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಏರ್‌ವಾನಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bo"/> <ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html|title=Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur|last=Venkatesha Babu|date=18 December 2009|website=Mint}}</ref> ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಎಮ್‍ಐಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ]] ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಮ್‍ಐಟಿ ಯ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಮಂಡಳಿ,<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/corporation/members/Deshpande-G.html|title=Corporation Membership: Desh Deshpande HM|publisher=MIT Corporation website}}</ref> ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಐಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಡೀನ್‌ನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ (DAC) ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://engineering.mit.edu/about/leadership/deans-advisory-council/ "MIT School of Engineering Dean's Advisory Council"; Massachusetts Institute of Technology School of Engineering Dean's Advisory Council. Accessed Sept. 11, 2019.]</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಗೆ ನೇಮಿಸಿದರು. ಇದು ಯುಎಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="co">{{Cite web|url=http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur|title=Locke Announces National Advisory Council on Innovation and Entrepreneurship Members|date=13 July 2010|publisher=United States Department of Commerce|access-date=27 ನವೆಂಬರ್ 2022|archive-date=27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227103230/http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur "Locke Announces National Advisory Council on Innovation and Entrepreneurship Members"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150227103230/http://www.commerce.gov/news/press-releases/2010/07/13/locke-announces-national-advisory-council-innovation-and-entrepreneur |date=2015-02-27 }}. United States Department of Commerce. 13 July 2010.</cite></ref><ref>{{Cite web|url=http://www.siliconindia.com/shownews/Deshpande_on_Obama_panel_to_support_innovation_strategy-nid-69865-cid-1.html|title=Deshpande on Obama panel to support innovation strategy|date=20 July 2010|publisher=siliconindia news|access-date=20 July 2010|archive-date=22 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722034328/http://www.siliconindia.com/shownews/Deshpande_on_Obama_panel_to_support_innovation_strategy-nid-69865-cid-1.html|url-status=dead}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಗುರುರಾಜ ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ|ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="on">"[https://web.archive.org/web/20120317060627/http://jobs.oneindia.in/careerhub/profiles/gururaj.html Gururaj Deshpande - The billionaire next door]", OneIndia Jobs, as retrieved by the Wayback Machine on 17 March 2012.</ref> ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮದ್ರಾಸ್‌|ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಿಂದ]] ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕೆನಡಾದ ಒಂಟಾರಿಯೊದಲ್ಲಿನ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿಯಿಂದ ಡಾಟಾ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್‌ನ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಕೆನಡಾದ ಒಂಟಾರಿಯೊದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೊಟೊರೊಲ|ಮೋಟೋರೋಲಾ]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೋಡೆಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಮೋಡೆಮ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರು ರೂಟರ್ ಡೆವಲಪರ್ ಕೋರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸಿನೊಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅವರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು $ ೧೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ಒಂಟಾರಿಯೊದ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಪೀಟರ್ ಬ್ರಾಕೆಟ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾನಗಳ ನಡುವೆ ದೇಶಪಾಂಡೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಕೆಟ್ ದೇಶಪಾಂಡೆಗೆ ಕೋಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಾಕೆಟ್ ಅವರನ್ನು ಕೆನಡಿಯನ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು.<ref>Chennai36, courtesy The Philanthropy Roundtable, 4 Feb 2014, (http://chennai36.iitm.ac.in/innovation-for-the-real-world/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123165950/https://chennai36.iitm.ac.in/innovation-for-the-real-world/ |date=2020-11-23 }})</ref> ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಅನ್ನು ರೂಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಡಾನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಇಓ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ೧೯೯೭ <ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html|title=Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur|last=Venkatesha Babu|date=18 December 2009|website=[[Mint (newspaper)|Mint]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVenkatesha_Babu2009">Venkatesha Babu (18 December 2009). [http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html "Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur"]. ''Mint''.</cite></ref> ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್ ಅನ್ನು ಅಸೆಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್‌ಗೆ $೩.೭ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಎಮ್‍ಐಟಿ ಸಂಶೋಧಕರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸೈಕಾಮೋರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸೈಕಾಮೋರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಯಿತು ಮತ್ತು $೧೮ ಶತಕೋಟಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಅವರ ೨೧% ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಐಪಿಓ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ ಉದ್ಯಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ೪೦೦ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25|title=Deshpande, Gururaj, E. on Forbes 400|year=2000|website=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814222148/http://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25|archive-date=14 August 2009}}</ref> ಅವರು ಎ೧೨೩ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://ir.a123systems.com/directors.cfm|title=Board of Directors|publisher=[[A123Systems]] website|archive-url=https://web.archive.org/web/20101203110652/http://ir.a123systems.com/directors.cfm#|archive-date=3 December 2010|access-date=20 July 2010}}</ref> ಇದು ಹೈ-ಪವರ್ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಎಎಸ್‍ಡಿಎಕ್ಯೂ ನಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತು ಮತ್ತು $೪೩೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಪಟ್ಟಿಯ ದಿನದಂದು ೫೦% ಪ್ರೀಮಿಯಂನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html|title=Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur|last=Venkatesha Babu|date=18 December 2009|website=Mint}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVenkatesha_Babu2009">Venkatesha Babu (18 December 2009). [http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html "Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur"]. ''Mint''.</cite></ref> == ಪರೋಪಕಾರ == ದೇಶ್, ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜೈಶ್ರೀ ಜೊತೆಗೆ ಎಮ್‌ಐಟಿ ಯಲ್ಲಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ (ಡಿಸಿಟಿಐ) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು $೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://web.mit.edu/deshpandecenter/release_010202.html|title=MIT unveils new center supporting technological innovation in New England|date=3 January 2002|publisher=Deshpande Center for Technological Innovation website}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, '''[http://mvsandbox.org/ ಮೆರಿಮ್ಯಾಕ್ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್]{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}''' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ದೇಶಪಾಂಡೆಗಳು $೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೈಲಟ್ ಅನುದಾನವನ್ನು (ನಂತರ '''[http://eforall.org/ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಅಥವಾ EforAll]''' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು) ಲೋವೆಲ್ ಮತ್ತು ಲಾರೆನ್ಸ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ, ''ಎಲ್ಲರಿಗೂ'' ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ದೇಶಪಾಂಡೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಹೊಸ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ '''[http://www.ponddeshpande.ca/ ಪಾಂಡ್-ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆನ್ಯೂರ್‌ಶಿಪ್ (ಪಿಡಿಸಿ] ) ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು $೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ನೀಡಿತು.''' ಸೀರಿಯಲ್ ಟೆಕ್ ಉದ್ಯಮಿ ಗೆರ್ರಿ ಪಾಂಡ್‌ನಿಂದ $೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಉಡುಗೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚಾಲಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಿಷನ್ ಚಾಲಿತ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಿಡಿಸಿ ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಾಂಡ್-ದೇಶಪಾಂಡೆ ಕೇಂದ್ರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಅನುದಾನಗಳು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಹೊಸ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತದ ಚಿಂತನೆಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಬಹು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆ. ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರು ೨೦೦೮ ರಿಂದ ೨೦೨೦ ರವರೆಗೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.akshayapatrausa.org/about-us/|title=Akshaya Patra USA {{!}} Unlimited Food for Education|date=2022-08-12|website=Akshaya Patra Foundation USA|language=en-US|access-date=2022-10-30|archive-date=2022-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221030055019/https://www.akshayapatrausa.org/about-us/|url-status=dead}}</ref> ಪಾತ್ರ ಯುಎಸ್‌ಎ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಐಇಇಇ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ವೆಬರ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅವರು [[ಸುಧಾ ಮೂರ್ತಿ]] ( [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಎನ್ ಆರ್ ನಾರಾಯಣಮೂರ್ತಿ|ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿ ಅವರ]] ಪತ್ನಿ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್ ಖಗೋಳ [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಜೈಶ್ರೀ ದೇಶಪಾಂಡೆ ''ನೀ'' ಕುಲಕರ್ಣಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎಂಐಟಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಕಲ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಚೆಲ್ಮ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="mi">{{Cite web|url=http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html|title=Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur|last=Venkatesha Babu|date=18 December 2009|website=[[Mint (newspaper)|Mint]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVenkatesha_Babu2009">Venkatesha Babu (18 December 2009). [http://www.livemint.com/2009/12/18203315/Gururaj-Deshpande--The-serial.html "Gururaj Deshpande: The serial entrepreneur"]. ''[[ಮಿಂಟ್ (ಪತ್ರಿಕೆ)|Mint]]''.</cite></ref><ref name="fo">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25|title=Deshpande, Gururaj, E. on Forbes 400|year=2000|website=[[Forbes]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090814222148/http://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25|archive-date=14 August 2009}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20090814222148/http://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25 "Deshpande, Gururaj, E. on Forbes 400"]. Forbes. 2000. Archived from [https://www.forbes.com/finance/lists/54/2000/LIR.jhtml?passListId=54&passYear=2000&passListType=Person&datatype=Person&uniqueId=MK25 the original] on 14 August 2009.</cite></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] l3eqnuj6mmt598gs4urxdjsh3r2p63k 0 147451 1384551 1359994 2026-08-28T07:32:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384551 wikitext text/x-wiki '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು''' ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ]] ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]] ಕೊಡುಗೆಯು ೨.೨% ರಿಂದ ೨.೫% ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ GDP ಯಿಂದ ಅದು ಸುಮಾರು ೧೦% ರಿಂದ ೧೧% ವರೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕೂಡ ಖನಿಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ೬% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಗಣಿ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು ೭೦೦,೦೦೦ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="cci">{{Cite web|url=http://www.cci.in/pdf/surveys_reports/mineral-mining-industry.pdf|title=MINERAL AND MINING INDUSTRY IN INDIA January, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20111216100748/http://www.cci.in/pdf/surveys_reports/mineral-mining-industry.pdf|archive-date=16 December 2011}}</ref> ೨೦೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಅಭ್ರಕ|ಶೀಟ್ ಮೈಕಾದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ, ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು]], ಅಲ್ಯೂಮಿನಾ, ಕ್ರೋಮೈಟ್ ಮತ್ತು [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್|ಬಾಕ್ಸೈಟ್‌ನ]] ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಯೋಜನೆಯು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದ ಲೋಹ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವು ೨೦೧೦ <ref name="bbc.co.uk">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-18438622|title=India mining industry 'out of control'|date=14 June 2012|work=BBC News|access-date=22 February 2021}}</ref> $೧೦೬.೪ ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ದೇಶವು [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು|ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ]] ೪ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-iron-ore.pdf USGS Iron Ore Production Statistics ]</ref> [[ಕ್ರೋಮಿಯಮ್|ಕ್ರೋಮಿಯಂನ]] ೪ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-chromium.pdf USGS Chromium Production Statistics]</ref> [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್|ಬಾಕ್ಸೈಟ್‌ನ]] ೫ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-bauxite-alumina.pdf USGS Bauxite Production Statistics]</ref> [[ಸತುವು|ಸತುವಿನ]] ೫ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-zinc.pdf USGS Zinc Production Statistics]</ref> ವಿಶ್ವದ ೭ ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]] ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-manganese.pdf USGS Manganese Production Statistics]</ref> ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ಸೀಸ|ಸೀಸದ]] ೭ ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-lead.pdf USGS Lead Production Statistics]</ref> ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ [[ಗಂಧಕ|ಗಂಧಕದ]] ೭ ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-sulfur.pdf USGS Sulfur Production Statistics]</ref> [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್|ಟೈಟಾನಿಯಂನ]] ೧೧ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-titanium-minerals.pdf USGS Titanium Production Statistics]</ref> ಫಾಸ್ಫೇಟ್‌ನ ೧೮ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-phosphate.pdf USGS Phosphate Production Statistics]</ref> [[ಜಿಪ್ಸಂ|ಜಿಪ್ಸಮ್‌ನ]] ೧೬ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-gypsum.pdf USGS Gypsum Production Statistics]</ref> [[ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌|ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌ನ]] ೫ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ; <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-graphite.pdf USGS Graphite Production Statistics]</ref> [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವ ಉತ್ಪಾದಕ. <ref>[https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2021/mcs2021-salt.pdf USGS Salt Production Statistics]</ref> ಇದು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]] ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ೧೧ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf23.html |title=World Uranium Mining |access-date=2022-12-17 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226012424/http://www.world-nuclear.org/information-library/nuclear-fuel-cycle/mining-of-uranium/world-uranium-mining-production.aspx |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಲಿನ್ಯ|ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ]] ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಗರಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಯಮವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ. <ref name="bbc.co.uk"/> == ಪರಿಚಯ == ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪುರಾತನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೧೯೪೭<ref name="Khullar631">Khullar, 631</ref> ಭಾರತವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್|1991 ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು]] ಮತ್ತು ೧೯೯೩ ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನೀತಿಯು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. <ref name="Khullar631" /> ಭಾರತದ ಖನಿಜಗಳು [[ಲೋಹ|ಲೋಹೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಅಲೋಹಗಳು|ಲೋಹವಲ್ಲದ]] ಎರಡೂ ವಿಧಗಳಿಂದ ಬಂದಿವೆ. <ref name="Khullar632-633" /> ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜಗಳು ಫೆರಸ್ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಫೆರಸ್ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಲೋಹವಲ್ಲದ ಖನಿಜಗಳು ಖನಿಜ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನಗಳು]], [[ರತ್ನದ ಕಲ್ಲು|ಅಮೂಲ್ಯ ಕಲ್ಲುಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. <ref name="Khullar632-633">Khullar, 632-633฿</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ೩೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಗಣಿಗಳ]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು DR ಖುಲ್ಲರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೫೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇಂಧನ ಗಣಿಗಳು, ೫೬೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲೋಹಗಳ ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಲೋಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಗಣಿಗಳಾಗಿವೆ. <ref name="Khullar631">Khullar, 631</ref> ಎಸ್‌ಎನ್ ಪಾಧಿ ನೀಡಿರುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ: 'ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳು, ೩೫ ತೈಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ೬೦೦೦ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ಮೆಟಾಲಿಫೆರಸ್ ಗಣಿಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. <ref name="padhi1019">Padhi, 1019</ref> ತೆರೆದ ಎರಕಹೊಯ್ದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಭೂಗತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ರವ ಅಥವಾ ಅನಿಲ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಕೊರೆಯುವಿಕೆ / ಪಂಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Khullar631" /> ದೇಶವು ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦೦ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. <ref name="Khullar631" /> ಭಾರತವು [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು]], [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್|ಟೈಟಾನಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್]], [[ಗ್ರಾನೈಟ್]], ಮತ್ತು [[ಕೋಬಾಲ್ಟ್]], [[ಪಾದರಸ]], [[ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌|ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು <ref name="Khullar631" /> ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ]] ಇತರ ಇಲಾಖೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡದ ಹೊರತು ದೇಶದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸಹ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Ar_ch2_pg4">Annual Report (2007-2008), Ministry of Mines, chapter 4, page 4</ref> ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಚಿವಾಲಯವು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="Ar_ch2_pg4" /> ಜಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಮೈನ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=http://ibm.nic.in|title=IBM website}}</ref> ಎರಡನ್ನೂ ಸಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Ar_ch2_pg4" /> ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಖನಿಜಗಳು ಭಾರತೀಯ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿವೆ. <ref name="Ar_ch2_pg4" /> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Coal_mine_in_Dhanbad,_India.jpg|thumb| ೨೦೦೮ ರ ಭಾರತೀಯ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. <ref name="MoM_doc1">[http://mines.nic.in/imsene.html ''India's Contribution to the World's mineral Production''] {{Webarchive|date=23 August 2007}} (2008), Ministry of Mines, Government of India. National Informatics Centre.</ref> ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿರುವುದು [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ]] ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ.]] ೩ ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ BCEಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ನಿವಾಸಿಗಳು [[ಚಕಮಕಿ ಕಲ್ಲು|ಫ್ಲಿಂಟ್]] ಅನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. <ref name="Biagi1856">Biagi, page 1856</ref> ಮಿಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ P. ಬಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು M. ಕ್ರೆಮಾಸ್ಚಿ ಅವರು ೧೯೮೫ ಮತ್ತು ೧೯೮೬ <ref name="Biagi1857">Biagi, 1857</ref> ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಹರಪ್ಪ|ಹರಪ್ಪನ್]] [[ಅರೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಣಿ|ಕ್ವಾರಿಗಳನ್ನು]] ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಬಿಯಾಗಿ (೨೦೦೮) ಕ್ವಾರಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: 'ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಕ್ವಾರಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಖಾಲಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಕ್ವಾರಿ-ಹೊಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಅಯೋಲಿಯನ್ ಮರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವು, [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]] ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ಬೀಸಿದವು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳು, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಚಟುವಟಿಕೆ. ಈ ರಚನೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಫ್ಲಿಂಟ್ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ಗಳು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದವು, ಫ್ಲಿಂಟ್ ಫ್ಲೇಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳ ಚದುರುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹರಪ್ಪನ್-ಉದ್ದದ [[ಅಲಗು|ಬ್ಲೇಡ್]] ಕೋರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಬ್ಲೇಡ್‌ಲೆಟ್ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬುಲೆಟ್ ಕೋರ್‌ಗಳು. <ref name="Biagi1858">Biagi, 1858</ref> ೧೯೯೫ ಮತ್ತು ೧೯೯೮ ರ ನಡುವೆ, ಝೈಝಿಫಸ್ cf ನ ವೇಗವರ್ಧಕ ಮಾಸ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಟ್ರಿ ರೇಡಿಯೊಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ . ಕ್ವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ nummularia [[ಇದ್ದಿಲು]] ಚಟುವಟಿಕೆಯು ೧೮೭೦-೧೮೦೦ BCE ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. <ref name="Biagi1860">Biagi, 1860</ref> ಖನಿಜಗಳು ತರುವಾಯ [[ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ಜಾರ್ಜ್ ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಪ್-ಭಾರತದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಖನಿಜಗಳ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ-ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ: == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿತರಣೆ == ದೇಶದಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಅಸಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Khullar631">Khullar, 631</ref> DR ಖುಲ್ಲರ್ ಅವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಐದು ಖನಿಜ 'ಬೆಲ್ಟ್'ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಈಶಾನ್ಯ ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ಬೆಲ್ಟ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೆಲ್ಟ್, ಸದರ್ನ್ ಬೆಲ್ಟ್, ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬೆಲ್ಟ್. ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ 'ಬೆಲ್ಟ್'ಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: <ref name="Khullar632">Khullar, 632</ref> {| class="wikitable" !ಮಿನರಲ್ ಬೆಲ್ಟ್ ! ಸ್ಥಳ ! ಖನಿಜಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ |- | ಈಶಾನ್ಯ ಪೆನಿನ್ಸುಲರ್ ಬೆಲ್ಟ್ | [[ಛೋಟಾ ನಾಗಪುರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]] ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. | [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]], ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, [[ಅಭ್ರಕ|ಮೈಕಾ]], ಬಾಕ್ಸೈಟ್, ತಾಮ್ರ, ಕಯಾನೈಟ್, ಕ್ರೋಮೈಟ್, ಬೆರಿಲ್, [[ಅಪಟೈಟ್]] ಇತ್ಯಾದಿ. ಖುಲ್ಲರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ''ಭಾರತದ ಖನಿಜ ಹೃದಯಭೂಮಿ'' ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ: 'ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ೧೦೦ ಪ್ರತಿಶತ ಕಯಾನೈಟ್, ೯೩ ಪ್ರತಿಶತ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ೮೪ ಪ್ರತಿಶತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ೭೦ ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ರೋಮೈಟ್, ೭೦ ಪ್ರತಿಶತ ಮೈಕಾ, ೫೦ ಪ್ರತಿಶತ ಬೆಂಕಿ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ೪೫ ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಲ್ನಾರು]], ೪೫ ಪ್ರತಿಶತ [[ಚೀನೀ ಮಣ್ಣು|ಚೀನಾ ಕ್ಲೇ]], ೨೦ ಪ್ರತಿಶತ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ೧೦ ಪ್ರತಿಶತ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್.' |- | ಕೇಂದ್ರ ಬೆಲ್ಟ್ | [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] . | ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಬಾಕ್ಸೈಟ್, [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]], ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, [[ಅಮೃತಶಿಲೆ]], ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, [[ರತ್ನದ ಕಲ್ಲು|ರತ್ನಗಳು]], ಮೈಕಾ, [[ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್‌|ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಖನಿಜಗಳ ನಿವ್ವಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖನಿಜಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. |- | ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಲ್ಟ್ | [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] . | ಫೆರಸ್ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸೈಟ್. ಕಡಿಮೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆ. |- | ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಬೆಲ್ಟ್ | ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] . | ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಗಾರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು [[ಜೇಡಿಮಣ್ಣು]] . |- | ವಾಯುವ್ಯ ಬೆಲ್ಟ್ | [[ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಗಳು|ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ಗುಜರಾತ್]] . | ನಾನ್-ಫೆರಸ್ ಖನಿಜಗಳು, [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]], ಮೈಕಾ, [[ಬೆರಿಲಿಯಮ್]], ಅಕ್ವಾಮರೀನ್, [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]], [[ಜಿಪ್ಸಂ|ಜಿಪ್ಸಮ್]] ಮತ್ತು [[ಪಚ್ಚೆ]] . |} ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಉದಾ. [[ಅಸ್ಸಾಂ]] . <ref name="Khullar632">Khullar, 632</ref> == ಖನಿಜಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:India_mineral_map.jpg|thumb| ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ವಿತರಣೆ]] ೪೮.೮೩% ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ]] ಗಮನಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು), ಬಾಕ್ಸೈಟ್, [[ಟೈಟೇನಿಯಮ್|ಟೈಟಾನಿಯಂ ಅದಿರು]], ಕ್ರೋಮೈಟ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, [[ವಜ್ರ|ವಜ್ರಗಳು]], [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು . <ref name="CIA">{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/india/|title=CIA Factbook: India|date=September 2022|website=CIA Factbook|access-date=2022-12-17|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226142553/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/in.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ ರ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ: 'ವಿಶ್ವದ ಕ್ರೋಮೈಟ್ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಲು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಬ್ಯಾರೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೨ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಮತ್ತು [[ಉಕ್ಕು|ಕಚ್ಚಾ ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ]] ೫ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರಿನಲ್ಲಿ ೭ ನೇ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ೮ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.' <ref name="MoM_doc1">[http://mines.nic.in/imsene.html ''India's Contribution to the World's mineral Production''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330135412/http://mines.nic.in/imsene.html |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }} (2008), Ministry of Mines, Government of India. National Informatics Centre.</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ಥೋರಿಯಮ್|ಥೋರಿಯಂನ]] ೧೨% ಭಾರತದ್ದು. <ref>{{Cite web|url=http://www.world-nuclear.org/info/inf62.htm|title=Information and Issue Briefs - Thorium|publisher=World Nuclear Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20061107083059/http://www.world-nuclear.org/info/inf62.htm|archive-date=7 November 2006}}</ref> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಭ್ರಕದ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರನಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ನಿವ್ವಳ ಮೈಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು <ref name="Khullar_650-651">Khullar, 650-651</ref> ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ, ಅದರ ಬಹುಪಾಲು ರಫ್ತುಗಳು ಜಪಾನ್, [[ಕೊರಿಯ|ಕೊರಿಯಾ]], [[ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ]] ಹೋಗುತ್ತವೆ. <ref name="Khullar_638">Khullar, 638</ref> ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ರಫ್ತಿನ ಸುಮಾರು ೩/೪ ರಷ್ಟನ್ನು ಜಪಾನ್ ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="Khullar_638" /> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರ, ಇದು ಜಪಾನ್, ಯುರೋಪ್ ( [[ಸ್ವೀಡನ್]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]], ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ) ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾಗೆ ಕಡಿಮೆ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="Khullar_638-640">Khullar, 638-640</ref> === ಉತ್ಪಾದನೆ === ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಖನಿಜಗಳ ನಿವ್ವಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು [https://web.archive.org/web/20130330135214/http://mines.nic.in/anrep05-06/annexure.pdf ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ''ಆಯ್ದ ಖನಿಜಗಳ'' ಸಚಿವಾಲಯದ ಗಣಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು] ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable" !ಖನಿಜ ! ಪ್ರಮಾಣ ! ಘಟಕ ! ಖನಿಜ ಪ್ರಕಾರ |- | [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು ಲಿಗ್ನೈಟ್ |೬೮೩ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಇಂಧನ |- | ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ |೩೨೨೪೯ | ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ | ಇಂಧನ |- | [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ]] |೩೬.೯ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಇಂಧನ |- | [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್]] |೨೮.೧೩೪ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ತಾಮ್ರ]] |೩.೯ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ಚಿನ್ನ]] |೧೫೯೪ | ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು]] |೧೫೬ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- |ಲೀಡ್ |೧೪೫ | ಸಾವಿರ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್|ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು]] |೨೧೪೮ | ಸಾವಿರ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ಸತುವು|ಸತು]] |೭೫೯ | ಸಾವಿರ ಟನ್ | ಲೋಹೀಯ ಖನಿಜ |- | [[ವಜ್ರ]] |೩೧೮೩೬೦೯೧ | ಕ್ಯಾರೆಟ್ಗಳು | ಲೋಹವಲ್ಲದ ಖನಿಜ |- | [[ಜಿಪ್ಸಂ|ಜಿಪ್ಸಮ್]] |೩೬೫೧ | ಸಾವಿರ ಟನ್ | ಲೋಹವಲ್ಲದ ಖನಿಜ |- | ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು |೧೭೦ | ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ | ಲೋಹವಲ್ಲದ ಖನಿಜ |- | ಫಾಸ್ಫೊರೈಟ್ |೧೩೮೩ | ಸಾವಿರ ಟನ್ | ಲೋಹವಲ್ಲದ ಖನಿಜ |} === ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ === [[ಚಿತ್ರ:Champion_Reef_Mine_shaft.jpg|thumb| [[ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್|ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಮೈನ್ ಶಾಫ್ಟ್.]] ೨೦೦೪-೦೫ ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಖನಿಜಗಳ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ''ಅದಿರು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ರಫ್ತು'' ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ <ref>{{Cite web|url=http://mines.nic.in/anrep05-06/annexure.pdf|title=''Exports of Ores and Minerals''|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330135214/http://mines.nic.in/anrep05-06/annexure.pdf|archive-date=30 March 2013|access-date=30 May 2006}}</ref> ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: {| class="wikitable" !ಖನಿಜ ! ! ಘಟಕ |- | ಅಲ್ಯೂಮಿನಾ |೮೯೬೫೧೮ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಬಾಕ್ಸೈಟ್ |೧೧೩೧೪೭೨ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು |೧೩೭೪ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ತಾಮ್ರ |೧೮೯೯೦ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಜಿಪ್ಸಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ |೧೦೩೦೦೩ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು |೮೩೧೬೫ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಮುನ್ನಡೆ |೮೧೧೫೭ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು |೩೪೩೮೧೪ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅದಿರು |೩೧೭೭೮೭ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಅಮೃತಶಿಲೆ |೨೩೪೪೫೫ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಮೈಕಾ |೯೭೮೪೨ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ |೨೯೫೨೩ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಸಲ್ಫರ್ |೨೪೬೫ | ಟನ್‌ಗಳು |- | ಸತು |೧೮೦೭೦೪ | ಟನ್‌ಗಳು |} [[ಚಿತ್ರ:Iron ore mining in India (6207591184).jpg|350px|right|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ]] == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು == ಭಾರತವು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ [EITI] ಸಹಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=http://international.cgdev.org/blog/little-more-transparency-eiti-can-go-long-way|title=A Little More Transparency at EITI Can Go a Long Way {{!}} Center For Glo…|date=24 July 2013|website=archive.vn|archive-url=https://archive.today/20130724095118/http://international.cgdev.org/blog/little-more-transparency-eiti-can-go-long-way|archive-date=2013-07-24|access-date=22 February 2021}}</ref> ಆದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಖನಿಜ ವಲಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ: * ಖನಿಜ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೀತಿ ಮಟ್ಟದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ೨೦೦೮ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=36463|title=Press Information Bureau|website=pib.gov.in|access-date=22 February 2021}}</ref> * ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) [MMDR] ಕಾಯಿದೆ ೧೯೫೭ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{Cite web|url=http://mines.nic.in/index.aspx?level=1&lid=80&lang=1|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20150315034256/http://mines.nic.in/index.aspx?level=1&lid=80&lang=1|archive-date=15 March 2015|access-date=24 July 2013}}</ref> * ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಖನಿಜಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ, ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು MMDR ಕಾಯಿದೆ ೧೯೫೭ <ref>{{Cite web|url=http://mines.nic.in/faq.html|title=Ministry of Mines|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615021316/http://mines.nic.in/faq.html|archive-date=15 June 2013|access-date=24 July 2013}}</ref> ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಯಲ್ಟಿ, ಸತ್ತ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬಜೆಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ಆದಾಯಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ಸಾಲಿಡೇಟೆಡ್ ಫಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=90707|title=Press Information Bureau|website=pib.gov.in|access-date=22 February 2021}}</ref> * ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ‘‘ಖನಿಜಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕೇ ಹೊರತು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ’’ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Minerals-belong-to-land-owner-not-state-SC/Article1-1092290.aspx|title=Ownership of mineral wealth lies with owner of land: SC - Hindustan T…|date=24 July 2013|website=Hindustan Times|archive-url=https://archive.today/20130724094454/http://www.hindustantimes.com/India-news/NewDelhi/Minerals-belong-to-land-owner-not-state-SC/Article1-1092290.aspx|archive-date=2013-07-24|access-date=22 February 2021}}</ref> 'ಖನಿಜ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ' ವಿಷಯವು ಸ.ನಂ. ಸಂವಿಧಾನದ VII ನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ೨೩. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂವಿಧಾನವು ಈ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಸಂಸತ್ತಿಗೆ S.No. VII ನೇ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ ೫೪, ಶಾಸನವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು, ಮತ್ತು ಈ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜ (ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯಿದೆ ೧೯೫೭ ಈ ವಲಯಕ್ಕೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ. ೧೯೫೭ ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯವು ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ನೀತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಲೋಹವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಉದಾರೀಕರಣದ ನಂತರ, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ರಿಯಾಯಿತಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು MMDR ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಎಫ್‌ಡಿಐ, ಎನ್‌ಎಂಪಿ ೧೯೯೩ ರ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ. ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ (ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೭ (ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ MMDR ಕಾಯಿದೆ ೧೯೫೭) ಯೂನಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖನಿಜ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ೧೯೭೨, ೧೯೮೬, ೧೯೯೪ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗಣಿ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ (ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೯೯, ಅಂತರ-ಅಲಿಯಾ, (ಎ) ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ವಿಚಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ; (ಬಿ) ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ನಿಯೋಗ; (ಸಿ) ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಅಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು; (ಡಿ) ಪರವಾನಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರದೇಶದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಉದಾರಗೊಳಿಸುವುದು; (ಇ) ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದು. ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. MMDR ಕಾಯಿದೆ, ೧೯೫೭ ಗೆ ಈಗ ಮಾಡಲಾದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುವುದು, ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ಅಥವಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ. ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಖನಿಜ (ಹರಾಜು) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖನಿಜಗಳು (ಖನಿಜ ವಿಷಯಗಳ ಪುರಾವೆಗಳು) ನಿಯಮಗಳು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. == ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == ಭಾರತದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸವಾಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಕೊರತೆ. <ref name="Khullar632">Khullar, 632</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಶೋಧಿಸದೆ ಉಳಿದಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. <ref name="Khullar632" /> ತಿಳಿದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಖನಿಜಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಅಸಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Khullar631">Khullar, 631</ref> ಫೆರಸ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಲು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿ]] ಇಟ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತವೂ ಅನುಸರಿಸಲು ನೋಡುತ್ತಿದೆ. <ref name="Khullar659">Khullar, 659</ref> ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯದ ಉದಾರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿ, ೧೯೯೩ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹರಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹತ್ತನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಲ್ಲಿ, ನೀತಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕೊರತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಖನಿಜ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳ ಅರ್ಜಿಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಳಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ. . ಖನಿಜ ವಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರವುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಮಧ್ಯಮ-ಅವಧಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದೆ. ಅದರಂತೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ ರಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಅನ್ವರುಲ್ ಹೋದಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ. ಸಮಿತಿಯು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೯೩ ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿಯನ್ನು ೧೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ ರಂದು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖನಿಜ ನೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೧೮೯೪ ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿತು. <ref name="padhi1019">Padhi, 1019</ref> ಸಮಿತಿಯು ೧೯೦೧ ರ ೧ ನೇ ಗಣಿ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref name="padhi1019" /> ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಪಘಾತಗಳು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಫೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹಗಳು. <ref name="padhi1020">Padhi, 1020</ref> ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಕುಸಿತ, ಮೀಥೇನ್ ಅನಿಲ ಸ್ಫೋಟ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಧೂಳಿನ ಸ್ಫೋಟ, ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್ ವಿಷ, ವಾಹನ ಅಪಘಾತಗಳು, ಬೀಳುವಿಕೆ/ಜಾರುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಗಿಸುವ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು ಗಂಭೀರವಾದ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. <ref name="padhi1021">Padhi, 1021</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಿ ಉದ್ಯಮವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯರ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ - ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಅದಿತಿ ರಾಯ್ ಘಾಟಕ್ ಅವರು [http://www.dandc.eu/articles/220537/index.en.shtml D+C ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ] ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ - ಒಪ್ಪಂದದ ಕಾರ್ಮಿಕರಂತಹ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ''ಬಾಲ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ಬಲವಂತದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಸರಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿ'' ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಗಳಂತಹ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು. <ref>{{Cite web|url=http://www.freewebs.com/epgorissa/|title=Home - Environmental Protection Group, Orissa|last=Nick Robins and Pratap Chatterjee|publisher=Freewebs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20111209175533/http://www.freewebs.com/epgorissa/|archive-date=9 December 2011|access-date=2012-03-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.indiawaterportal.org/post/9431|title=ENVIS Newsletter on Environment Problems of Mining|date=2011-06-22|publisher=India Water Portal|access-date=2012-03-23|archive-date=2012-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120610065305/http://www.indiawaterportal.org/post/9431|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/goas-mining-problems|title=Goa's mining problems|publisher=India Environment Portal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718072418/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/goas-mining-problems|archive-date=18 July 2011|access-date=2012-03-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://sp.lyellcollection.org/cgi/content/abstract/250/1/141|title=Mining and environmental problems in the Ib valley coalfield of Orissa, India|last=P. Paramita Mishra|date=2005-01-01|publisher=Sp.lyellcollection.org|access-date=2012-03-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.indiatogether.org/environment/mining.htm|title=Mining and related issues - Homepage|publisher=India Together|access-date=2012-03-23}}</ref> === ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ === == ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಧ್ಯಯನ == === ಹಿನ್ನೆಲೆ === ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP ಯ]] ಸುಮಾರು ೩% ಮತ್ತು ಈಗ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP ಯ]] ೨% ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://www.asianage.com/business/economy/091117/7-8-per-cent-contribution-of-mining-sector-in-gdp-can-create-25-million-jobs-in-india.html|title=7-8 per cent contribution of mining sector in GDP can create 25 million jobs in India|date=2017-11-09|work=asianage.com/|access-date=2018-02-27}}</ref> [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]], ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ, ೧೦೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಬಲವಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.goadmg.gov.in/IronInfo.aspx|title=Iron Information|website=www.goadmg.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228041719/http://www.goadmg.gov.in/IronInfo.aspx|archive-date=28 February 2018|access-date=2018-02-27}}</ref> ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯು ನಾಟಕೀಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಗೋವಾದಿಂದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ಪಾಟ್ ಒಪ್ಪಂದದಂತಹ ಇತರ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಂಶಗಳು ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ನಡುವೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ರಫ್ತು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡವು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ನಿಯಮಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ೨೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === CSR ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ ಗೋವಾದ === [[ಕಂಪೆನಿ ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೧೩|ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ]] (CSR) ಬಂದಾಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. <ref name=":0">{{Cite book|title=Corporate Responsibility. Social Action, Institutions and Governance.|last=Ronny|first=Manos|publisher=Palgrave Macmillan|year=2016}}</ref> ಭಾರತದ [[ಕಂಪೆನಿ ಕಾಯ್ದೆ ೨೦೧೩|ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯಿದೆ 2013]] ರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ಕಂಪನಿಯು ತಮ್ಮ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭದ ೨% ಅನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸ್ಕ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಂದರೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಮಿನರಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ ಗೋವಾ (MFG) ಒಂದು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ೧೬ ಗಣಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೦ <ref>{{Cite web|url=http://goamining.org/index.php/organisation/mfg|title=MFG|website=goamining.org|language=en-gb|access-date=2018-02-27|archive-date=2018-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180228041617/http://goamining.org/index.php/organisation/mfg|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. MFG ಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದು. ಪರಿಸರ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೆಂಬಲದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಟೇಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, MFG ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂ. ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ನಡುವೆ ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ೧೦ ಕೋಟಿ ರೂ . ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೊಳಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, MFG ತಮ್ಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರೈತರು ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. === ನಿಷೇಧ === ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಷಾ ಆಯೋಗವು ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅವರು ಗೋವಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುತ್ತಿಗೆ ಅವಧಿ ಮುಗಿದಿದ್ದರೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು, ಕೆಲವು ಅನುಮತಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು., ಕೆಲವು ಒತ್ತುವರಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಗತ್ಯ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅನುಮತಿಸುವ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ೧೫% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೀರಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಗೋವಾದ ಎಲ್ಲಾ ೯೦ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.nepia.com/insights/industry-news/indias-supreme-court-lifts-iron-ore-mining-ban/|title=India's Supreme Court Lifts Iron Ore Mining Ban|website=www.nepia.com|access-date=2018-02-27}}</ref> ನಂತರ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧವನ್ನು ನೀಡಿತು. === ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ತೀರ್ಮಾನ === ಗಣಿ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯದ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ರೂ. ೫೦೦೦೦ ಕೋಟಿಗಳು (೮ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್). <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/metals-mining/indian-economy-lost-rs-50000-crore-on-iron-ore-mining-ban/articleshow/44953539.cms|title=Indian economy lost Rs 50,000 crore on iron ore mining ban|last=Upadhyay|first=Anindya|date=2014-10-28|work=The Economic Times|access-date=2018-02-27}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಷೇಧವು ೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಡೆದಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ಯೋಗಗಳಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೋರ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಘರ್ಷಣೆಯಾದಾಗ, ಕಂಪನಿಗಳು ರಚಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಕಂಪನಿಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಖಾತರಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋವಾದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, MFG ನಂತಹ ಕೆಲವು ಗಣಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಭಾಗಶಃ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಗಣಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶವಾದಿಗಳಾದರು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಇನ್ನೂ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ಉತ್ಪಾದನೆ * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಜ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * [https://web.archive.org/web/20130330135208/http://mines.nic.in/anrep07-08/Eindex07-08.html ''ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ (2007-2008)''], ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ. * ಬಿಯಾಗಿ, ಪಾವೊಲೊ (2008), "ಕ್ವಾರೀಸ್ ಇನ್ ಹರಪ್ಪಾ", ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಇನ್ ನಾನ್-ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಲ್ಚರ್ಸ್ (2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ)'' ಹೆಲೈನ್ ಸೆಲಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಪುಟಗಳು.&nbsp;1856–1863, ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್,  . * ಪಾಧಿ, SN (2003), "ಮೈನ್ಸ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ- ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಇನ್ 21ನೇ ಸೆಂಚುರಿ", ''ಮೈನಿಂಗ್ ಇನ್ 21ನೇ ಸೆಂಚುರಿ: ಕ್ವೋ ವಾಡಿಸ್?'' ಎ.ಕೆ. ಘೋಸ್ ಮೊದಲಾದವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್,  . * ರಾಪ್, ಜಾರ್ಜ್ ರಾಬರ್ಟ್ (2002), ''ಆರ್ಕಿಯೊಮಿನರಾಲಜಿ'', ಸ್ಪ್ರಿಂಗರ್,  . * ಖುಲ್ಲರ್, DR (2006), "ಮಿನರಲ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್", ''ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಕಾಂಪ್ರಹೆನ್ಸಿವ್ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ'', pp.&nbsp;630–659, ASMITH ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್,  . * ಯೂಲ್, PA-ಹಾಪ್ಟ್‌ಮನ್, A.-ಹ್ಯೂಸ್ (1989 [1992]) M. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಕಾಪರ್ ಹೋರ್ಡ್ಸ್: ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಶನ್‌ಗಾಗಿ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಜಹ್ರ್‌ಬುಚ್ ''ಡೆಸ್ ರೋಮಿಶ್-ಜರ್ಮನಿಸ್ಚೆನ್ ಜೆಂಟ್ರಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಸ್ ಮೈನ್ಜ್'' 36, [http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/savifadok/volltexte/2009/509/ 193-27501 //archiv.ub.uni-heidelberg.de/savifadok/volltexte/2009/509/] * Lyday, TQ (1996), [http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/1996/9312096.pdf ''ದಿ ಮಿನರಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190102193352/https://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/country/1996/9312096.pdf |date=2019-01-02 }}, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ . * [https://web.archive.org/web/20190103001558/http://www.novamining.com/ "ಭಾರತೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ"] * [http://mining.industry-focus.net "ಭಾರತೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮ - ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ"] . * [http://www.indiaenvironmentportal.org.in/category/thesaurus/mining ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ಭಾರತ ಪರಿಸರ ಪೋರ್ಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130808213613/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/category/thesaurus/mining |date=2013-08-08 }} {{Asia topic|Mining in}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] nbzl70x594lbedcpfaby27at0grufhm 0 151075 1384515 1348933 2026-08-27T19:23:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384515 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:TD Lee.jpg|thumb|ಟ್ಸುಂಗ್ ದೇವೋ ಲೀ]] '''ಟ್ಸುಂಗ್ ದೇವೋ ಲೀ''' (1926 - ) ಒಬ್ಬ ಚೀನಸಂಜಾತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ. == ಬಾಲ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == [[ಶಾಂಘೈ|ಶಾಂಘಾಯಿಯಲ್ಲಿ]] 1926ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಷಿಕಿಯಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕುಮಿಂಗ್‌ನ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನ. ಮುಂದೆ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ|ಶಿಷ್ಯವೇತನ]] ಪಡೆದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ]] ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಷಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದ (1950). ಕೆಲಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಸಂಶೋಧನೆ, ತರುವಾಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ರಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾದ (1951). ಇವನ ಪೂರ್ವಪರಿಚಯಸ್ಥ ಚೆನ್ ನಿಂಗ್ ಯಾಂಗ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಉಭಯರೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1953ರಲ್ಲಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಕೊಲಂಬಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರೂ ಯಾಂಗ್‌ನೊಡನೆ ಸದಾಕಾಲ ಸಂಪರ್ಕವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು == ಉಭಯರಿಗೂ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಿಕ]] (1957) ತಂದುಕೊಟ್ಟ<ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Physics 1957 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1957/ |access-date=November 1, 2014 |publisher=The Nobel Foundation}}</ref> ಸಾಮ್ಯತತ್ತ್ವದ (ಪ್ಯಾರಿಟಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್) ಮೇಲೆ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ: ಈ ತತ್ತ್ವದ ಮೇರೆಗೆ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಮಾನ, ಅದನ್ನು [[ಕನ್ನಡಿ|ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ]] ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣುವಂತೆಯೇ ನಡೆಯಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ದರ್ಪಣಬಿಂಬದಂತಿರುವ ವಸ್ತುವೂ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಇದನ್ನೇ, ನಿಸರ್ಗನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಫಲನದಲ್ಲಿ ಅಚರವಾಗಿರುತ್ತವೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು. [[ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರ|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಸೊಂದು]] [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ದರ್ಪಣಬಿಂಬ ಕೂಡ ಮೂಲ ವಿದ್ಯಮಾನದ ತದ್ರೂಪವಾಗಿದ್ದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ವಿತರಣೆ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೆ, ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಿಂಬವೂ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಯಾವ ವಿದ್ಯಮಾನವೂ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಪತ್ತೆ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪರಮಾಣವಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಬೈಜಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಬಲ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯ ನಿತ್ಯತ್ವ ಕಂಡುಬಂತು. [[ವಿಶ್ವಕಿರಣ|ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಉತ್ಪನ್ನವಾದ τ ಮತ್ತು θ [[ಮೆಸಾನ್|ಮೆಸಾನುಗಳ]] ಗುಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಲೀ ಮತ್ತು ಯಾಂಗ್ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ (1950) ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಕ್ಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಕ ಕಣದ ಎಲ್ಲ ಭೌತ ಗುಣಧರ್ಮಗಳೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನತೆ ಇರುವುದೆಂಬುದು ವಿವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಇದು ಕ್ಷೀಣ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನ. ಈ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು [[ಪ್ರತಿಫಲನ|ಪ್ರತಿಫಲನದಲ್ಲಿ]] ಅಚರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಮಾತ್ರ ಮೇಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಇವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಕೇವಲ 6 ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಮ್ಯಾಡಮ್ ವು ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಸಹಾಯಕರು ಬೀಟಾ ವಿಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯನಿತ್ಯತ್ವ ಗುಣಪಾಲನೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ [[ಬೀಟ ಕಣ|ಬೀಟಾಕಣಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುವ [[ಕೋಬಾಲ್ಟ್]] -60ನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೊಬಾಲ್ಟ್-60ರ ತುಂಡಿನಲ್ಲಿಯ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಸುಗಳು ಔಷ್ಣಿಕ ಚಲನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಬೀಟಾಕಣಗಳು ಸಹ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 0.1 Kಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಧ್ರುವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ  ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೀಟಾಕಣಗಳು ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗುವುದನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದರು. ಅಂದರೆ ಬೀಟಾಕಣಗಳು ಸಾಮ್ಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಾಯಿತು. ಸಾಮ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, [[ಮೂಲಕಣಗಳು]], ಸಂಖ್ಯಾ ಕಲನಾತ್ಮಕ ಗತಿವಿಜ್ಞಾನ, ದ್ರವಬಲವಿಜ್ಞಾನ, ಕ್ಷೇತ್ರಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ [[ಖಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಭೌತವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಕೂಡ ಈತ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * * [http://tdlee.ccast.ac.cn/eindex.html T.D. Lee's English homepage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181015100317/http://tdlee.ccast.ac.cn/eindex.html|date=October 15, 2018}} * [http://tdlee.lib.sjtu.edu.cn/ T.D. Lee Digital Resource Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260112200657/http://tdlee.lib.sjtu.edu.cn/ |date=2026-01-12 }} * [http://www.columbia.edu/cu/physics/fac-bios/Lee_TD/faculty.html T.D. Lee's Home Page at Columbia University] * {{Nobelprize}} including his Nobel Lecture, December 11, 1957 ''Weak Interactions and Nonconservation of Parity'' * [[Brookhaven National Laboratory]]: [http://www.bnl.gov/bnlweb/pubaf/pr/2003/bnlpr102403.htm Tsung-Dao Lee Appointed as Member of the Pontifical Academy of Sciences] * [http://tdlee.ccast.ac.cn/tdl80/ Celebration of T.D. Lee's 80th Birthday and the 50th Anniversary of the Discovery of Parity Non-conservation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304091753/http://tdlee.ccast.ac.cn/tdl80/ |date=2021-03-04 }} === Related archival collections === * [https://libserv.aip.org/ipac20/ipac.jsp?session=16Q1X106409S5.412547&menu=search&aspect=power&npp=10&ipp=20&spp=20&profile=rev-all&ri=&index=.GW&term=HASKELL+A.+REICH+COLLECTION+OF+STUDENT+NOTES%2C+1945-1954&oper=AND&x=11&y=4&aspect=power&index=.TW&term=&oper=AND&index=.AW&term=&oper=AND&index=.SW&term=&ultype=&uloper=%3D&ullimit=&ultype=&uloper=%3D&ullimit=&sort= Haskell A. Reich collection of student notes, circa 1945-1954, Niels Bohr Library & Archives] (includes lecture notes from Tsung-Dao Lee's courses at Columbia University) {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಲೀ, ಟ್ಸುಂಗ್ ದೇವೋ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] n422iib9giqjrug2xaoi96lhk5mcymo 0 154705 1384494 1345231 2026-08-27T13:24:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384494 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ | image = Gulab Kaur (circa1890-1931).jpg| | alt = | caption = ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ | birth_name =ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ | birth_date = | birth_place = ಗ್ರಾಮ ಬಕ್ಷಿವಾಲಾ, [[ಸಂಗ್ರೂರ್]] ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಪಂಜಾಬ್]], [[ಭಾರತ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = ಭಾರತೀಯರು | other_names = | known_for = | occupation = ಗ್ಯಾಡ್ರೈಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ }} '''ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್''' ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ. ಅವರು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು <ref>{{Cite web |date=2015-03-27 |title=Amazing Sikh Women of History |url=https://kaurlife.org/2015/03/27/12-amazing-sikh-women-of-history/ |access-date=2021-05-27 |website=Kaur Life |language=en-US}}</ref>೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಸಂಗ್ರೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಕ್ಷಿವಾಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. <ref name="Gulab" /> ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಮನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ದಂಪತಿಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಮನಿಲಾಕ್ಕೆ ಹೋದರು. <ref name="Gulab">{{Cite web |date=20 April 2008 |title=Gulab Kaur-A Great Punjabi Woman |url=https://uddari.wordpress.com/2008/04/20/gulab-kaur-a-great-punjab-woman/ |access-date=2015-06-28 |publisher=Uddari Weblog}}</ref> <ref name="Trailblazer">{{Cite web |title=Trailblazers |url=http://sikhchic.com/article-detail.php?id=5652&cat=23 |access-date=2015-06-28 |publisher=SikhChic |archive-date=2015-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701003718/http://sikhchic.com/article-detail.php?id=5652&cat=23 |url-status=dead }}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಮನಿಲಾದಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಲಸಿಗರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗದರ್ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು. <ref name="Gulab"/> ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ರೆಸ್ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇರಿಸಿದ್ದರು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಪಾಸ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಂತೆ ಪೋಸು ಕೊಡುತ್ತಾ ಗದರ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿದರು. ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗದರ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಇತರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. <ref name="Trailblazer"/> ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಸುಮಾರು ಐವತ್ತು ಇತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನ ಗಾಡ್ರೈಟ್‌ಗಳು ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕೊರಿಯಾ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿದರು, ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ತೋಷಾ ಮಾರುಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಇತರ ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಜನಸಮೂಹವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಕಪುರ್ತಲಾ, ಹೋಶಿಯಾರ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಜಲಂಧರ್ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=z0SOfZwnXZIC&q=gulab+kaur&pg=PA90|title=Trials that Changed History: From Socrates to Saddam Hussein|last=Gill|first=M. S.|date=2007|publisher=Sarup & Sons|isbn=9788176257978|language=en}}</ref> ಅವರಿಗೆ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="Gulab"/> <ref name="Trailblazer"/> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕೇಸರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ಗದರ್ ದಿ ಧೀ ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬ್ ಕೌರ್ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Gadar di Dhee Gulaab Kaur |url=http://www.unistarbooks.com/freedom-movement/3807-gadar-di-dhee-gulaab-kaur.html |access-date=2024-01-24 |archive-date=2015-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707171800/http://www.unistarbooks.com/freedom-movement/3807-gadar-di-dhee-gulaab-kaur.html |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] ixqs8stbf9o022s117z0u03i0uahuse 0 157841 1384559 1380182 2026-08-28T11:12:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384559 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:U.S._gas_rationing_stamps_1974.jpg|thumb|240x240px|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ. ಸಿ. ಯಲ್ಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಂಗ್ರೇವಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್Xnalli ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಡಿತರ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ]] '''ಮುದ್ರಣ ಪರಿಶೀಲನೆಯು''' ಮುದ್ರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಹಂತವಾಗಿದೆ. [[ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರ|ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯು ಮುದ್ರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವಾಗ ಅಥವಾ [[ಮುದ್ರಣ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಇದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:PrintingError.jpg|thumb|400x400px|ಹೆರ್ಜ್ಲಿಯಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಇಸ್ರೇಲ್ ರನ್ವೇ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಚಾರ್ಟ್ (ಎಡ) ೧೮೦° ತಪ್ಪಾದ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಿಪಡಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಯು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.]] ಬಣ್ಣ ಪುರಾವೆ (ಕಲರ್ ಪ್ರೂಫಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರೂ ಪತ್ರಿಕಾ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣವು ನೈಜ ಬಣ್ಣ ಪುರಾವೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಬಣ್ಣದ ಪುರಾವೆಗಳು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಕಲರ್ ಪ್ರೂಫಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್ಗತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪುರಾವೆಗಳು ಮುದ್ರಿತ ಹಾಳೆಯ ನಿಖರತೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಪತ್ರಿಕಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ: <ref>{{Cite news |title=The Press Check |publisher=Fred Showker, Editor/Publisher |url=http://www.graphic-design.com/DTG/Business/printing/pressproofing.html |access-date=2024-06-21 |archive-date=2019-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718073734/http://www.graphic-design.com/DTG/Business/printing/pressproofing.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |title=A Basic Guide to Printing & Having a Successful Press Check |publisher=Derald Schultz |url=http://www.creativelatitude.com/articles/article_0905_schultz.html |access-date=2024-06-21 |archive-date=2022-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220818022752/http://creativelatitude.com/articles/article_0905_schultz.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=May 10, 2009 |title=How to do a Press Check |publisher=Capitol Press |url=http://www.capitolpress.com/faq/start_to_finish.shtml}}</ref> * ಫ್ಲೆಶ್ ಟೋನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೋಗೋ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು. * ಹಾಳೆಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಣ್ಣದ ಸಮತೋಲನ. * ಪೇಪರ್ ಸ್ಟಾಕ್ (ಸರಿಯಾದ ಬಣ್ಣ, ತೂಕ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). * ವಿಷಯ (ಕಾಣೆಯಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ನಕಲು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದು). * ನೋಂದಣಿ (ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ, ಬಣ್ಣ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಬರದಂತೆ, ಚಿತ್ರಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ). * ನ್ಯೂನತೆಗಳು (ಅರ್ಧ ಮುದ್ರಿತವಾದ ಪದಗಳು, ಗೀರುಗಳು, ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು). == ಅಂಚೆ ಮುದ್ರಣ ಪರಿಶೀಲನೆ == ಬಹುತೇಕ ಮುದ್ರಣವು ವಿಷಯವನ್ನು "ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ" ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವವರೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂಚೆ ಮುದ್ರಣಾಲಯವು ಟ್ರಿಮ್ಮಿಂಗ್, ಎಂಬಾಸಿಂಗ್, ಫಾಯಿಲಿಂಗ್, ಡೈ-ಕಟಿಂಗ್, ಸ್ಕೋರಿಂಗ್, ಫೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬೈಂಡರಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೋಸ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ಚೆಕಿಂಗ್‌ನ ಕಾರ್ಯಗಳು: * [[:en:Embossing|ಎಂಬಾಸಿಂಗ್]] : ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವ ದೋಷಗಳೆಂದರೆ ಚೂಪಾಗಿರದ ಅಂಚುಗಳು, ಪಿನ್ಹೋಲ್ಗಳು, ಛಿದ್ರಗಳು. * [[:en:Foil stamping|ಫಾಯಿಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪಿಂಗ್]] : ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದ ದೋಷಗಳೆಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಸ್ಕಫಿಂಗ್ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಲ್ಲದ ಅಂಚುಗಳು. * [[:en:Die-cutting|ಡೈ-ಕಟಿಂಗ್]] : ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವ ದೋಷಗಳು ಕ್ಲೀನ್ ಕಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ. * ಮಡಿಕೆ/ಕಟ್ಟು: ಮುದ್ರಿತ ಹಾಳೆಗಳನ್ನು ಮಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುವ ಮೊದಲು, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಹಾಳೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. ಪುಟದ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು. <ref>{{Cite news |date=May 10, 2009 |title=Post Press Check |publisher=Capitol Press |url=http://www.capitolpress.com/faq/start_to_finish.shtml}}</ref><ref>{{Cite web |title=Offset printing advantage |url=https://sheetfedmachines.com/digital-printing-vs-offset-printing-2/ |access-date=2024-06-21 |archive-date=2017-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820162028/https://sheetfedmachines.com/digital-printing-vs-offset-printing-2/ |url-status=dead }} Wednesday, 23 August 2017</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಆಫ್ಸೆಟ್ ಮುದ್ರಣ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಮುಂದೆ ಓದಿ == * {{Cite book|title=Pocket Pal - Graphics Arts Production Handbook|url=https://archive.org/details/pocketpalgraphic0000inte|last=International Paper|publisher=International Paper Company|year=2000|location=Memphis, TN USA}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] 1lkyosj5u08i2j0akwy03i410e2n0v6 0 160226 1384512 1357691 2026-08-27T17:58:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384512 wikitext text/x-wiki '''ಜೆನ್ಏಐ  - ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲ ಏಐ''' ಜೆನ್ಏಐ ಎಂಬ ಪದವು '''ಜೆನೆರೇಟಿವ್ ಏಐ''' ಅಥವಾ "'''ಸೃಷ್ಟಿಶೀಲ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ'''" ಎಂಬುದರ ರೂಪಾಂತರ. ವೀಜನ್ ಬಾಮ್ ಎಂಬುವ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಎಲೈಜಾ (ELIZA) ಎಂಬ ಚಾಟ್ ಬಾಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಥಮ ಜೆನ್ಏಐ ತಂತ್ರಾಂಶ.    ಇಂದು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ]] ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಪ್ರಬಂಧ, ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ಚಿತ್ರ, ಕೃತಕ ದತ್ತಕೋಶ (ಡೇಟಾಬೇಸ್) ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲವು.   ಈ ಜೆನ್ಏಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು  '''ಆಳ ಕಲಿಕೆ''' ಅಥವಾ '''ಡೀಪ್  ಲರ್ನಿಂಗ್''' ಬಳಸಿ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಲ್ಲವು.  ಡೀಪ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಎಂಬ [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಯಂತ್ರಕಲಿಕೆ]]ಯ  ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "'''ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್'''" ಎಂಬ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು, ಕಥೆ ಮುಂತಾದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು  ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗೆ ದತ್ತಾಂಶವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ  ನಿದರ್ಶಗಳನ್ನು (patterns), ನಿರ್ಮಿತಿಗಳನ್ನು (structures), ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು (relationships)  ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕಲಿಯುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ  ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * '''ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್''' ಅಥವಾ '''ಪರಿವರ್ತಕ ಮಾದರಿಗಳು''' : ಇವನ್ನು ಬರೆವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಬಗೆಯ ಮಾದರಿಗೆ  ಉದಾಹರಣೆಗಳು GPT (ಜೆನೆರೇಟಿವ್ ಪ್ರೀಟ್ರೇನ್ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮರ್) ಮತ್ತು BERT (ಬೈಡೈರೆಕ್ಷನಲ್ ಎನ್ಕೋಡರ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್).  ಮಾನವರು ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಈ ಬಗೆಯ ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮಾದರಿಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಈ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತಾಡಲು ಕಲಿಯಬಲ್ಲವು. * '''ಗ್ಯಾನ್''' ಅಥವಾ '''ಜೆನೆರೇಟಿವ್ ಅಡ್ವರ್ಸರಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್''' : ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಜೆನರೇಟರ್ (ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ) ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಟರ್ (ವಿವೇಚಕ) ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ.  ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಆದಷ್ಟೂ ನೈಜವಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. * '''ವಿಏಈ''' ಅಥವಾ '''ವೇರಿಯೇಷನಲ್ ಆಟೋ ಎನ್ ಕೋಡರ್''' : ಇವುಗಳನ್ನು ದತ್ತಾಂಶ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ - ಉದಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು. [[ಚಿತ್ರ:Count dracula ai-art.jpg|thumb|ಜೆನ್ಎಐ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೌಂಟ್ ಡ್ರಾಕುಲಾ ಚಿತ್ರ  ]] '''ಜೆನ್ಏಐ ಉಪಯೋಗಗಳು''' * ಬರೆವಣಿಗೆ (ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಜೆನರೇಷನ್) - ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು, ಲೇಖನಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಬರೆಯುವುದು, ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಜೆನ್ಏಐ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [https://gemini.google.com ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ], ಓಪನ್ ಏಐ ಅವರ [[ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ|ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ]] ಎರಡೂ ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಶಿಕ್ಷಕರು ಲೆಕ್ಚರ್ ನೋಟ್ಸ್, ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮೊದಲಾದವನ್ನು  ತಯಾರು ಮಾಡಲು ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಸಬಹುದು. * ಚಿತ್ರಕಲೆ (ಇಮೇಜ್ ಜೆನೆರೇಷನ್) -  ಕಾರ್ಟೂನ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯ, ಮತ್ತಿತರ  ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಏಐ ರಚಿಸಬಲ್ಲದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫೇಸ್ ಬುಕ್  ನೀಡಿರುವ "''ಇಮಾಜಿನ್ ವಿತ್ ಏಐ''" ಎಂಬ ಉಪಕರಣ ಬಳಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪೋಸ್ಟ್ ಗೆ ಹೊಂದುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಬಿಂಗ್ ಏಐ, ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ, ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಇದೇ ರೀತಿ ವಿಡಿಯೋ ಸೃಷ್ಟಿಸಲೂ ಏಐ ಇದೆ - ಉದಾ ಇನ್ ವಿಡಿಯೋ ಡಾಟ್ ಏಐ ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಬಳಕೆದಾರರು ನೀಡಿದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ [https://ai.invideo.io/ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು]. ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರಿಸ್ಟೀಸ್ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ/ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಏಐ ರಚಿಸಿದ ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿ $೪೩೨,೫೦೦ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ [https://nft.christies.com/nft/first-painting-created-by-an-ai-showing-a-painting-auctioned-at-sotheby-s-to-be-auctioned-at-christie-s ಮಾರಾಟವಾಯಿತು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225092745/https://nft.christies.com/nft/first-painting-created-by-an-ai-showing-a-painting-auctioned-at-sotheby-s-to-be-auctioned-at-christie-s |date=2024-12-25 }}. * ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ರಚನೆ - ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯ. ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ೨೫% ಭಾಗವನ್ನು ಜೆನ್ಏಐ ರಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ [https://www.forbes.com/sites/jackkelly/2024/11/01/ai-code-and-the-future-of-software-engineers/ ಸುಂದರ್ ಪಿಚ್ಚೈ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ] (ಅಕ್ಟೋಬರ್). ಗೂಗಲ್ ಜೆಮಿನಿ, ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡಬಲ್ಲವು. ಚಾಟ್ ಜಿಪಿಟಿ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ರಚಿಸಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು [https://engineering.jhu.edu/ece/news/hopkins-engineers-chat-with-chatgpt4-to-design-brain-inspired-chips/ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ]. * ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಕೆ - ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಜೆನ್ಏಐ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದೇ ರೀತಿ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು  ವೈಯಕ್ತಿಕ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ ತಯಾರಿಸಿಕೊಡಬಲ್ಲದು.   * ಸಿನಿಮಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ - ಸಿನಿಮಾ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಂಗೀತ ನೀಡಲು, ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯಲು, ಕ್ಯಾಪ್ಷನ್ ಬರೆಯಲು ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. '''ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕುಗಳು''' ಜೆನ್ಏಐ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅನಂತವಾಗಿವೆ.  ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಏಐ  ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯವನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.  ಆದರೆ ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಕೆಯು ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು. * ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ಕೊಡುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ಉದ್ದೇಶವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಲಿಕೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾಗಲಿ ಎಂಬುದು. ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜೆನ್ಏಐ ಬಳಸಿ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಬರೆದರೆ ಹೋಮ್ ವರ್ಕ್ ನಿರರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿತ ಏಐ ಕಲಾವಿದನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಚಿತ್ರ ಬರೆಯಬಲ್ಲದು, ಸಂಗೀತ ರಚಿಸಬಲ್ಲದು, ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆಯಬಲ್ಲದು. ಇದು ಕಲಾವಿದರ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳ '''ಬೌದ್ಧಿಕ ಸ್ವತ್ತಿನ''' ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಹಾರವೆಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. * ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಮುಂತಾಗಿ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಗಳು ನಾಶವಾಗಬಹುದು.   * ಜೆನ್ಏಐ ಬರೆಯುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳು ಇರಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. * ಜೆನ್ಏಐ  ಬಳಸಿ ನಕಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ, '''ಫೇಕ್ ನ್ಯೂಸ್''' ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನರಿಗೆ ವಂಚನೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ನಡೆಯಬಹುದು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] sxlvghsqbssi7ws769cinmvfgklhxse 0 179725 1384550 1376889 2026-08-28T06:12:02Z Mouna Changappa 97163 /* ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ವನಿತಾಸ್ */ 1384550 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕೀಕರಿಸಿ}} {{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ವನಿತಾಸ್ == ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ವನಿತಾಸ್ (ಜಪಾನೀಸ್: ヴァニタスの手記カルテ, ಹೆಪ್‌ಬರ್ನ್: ವನಿತಾಸು ನೋ ಕರುಟೆ) ಜಪಾನೀಸ್ ಮಂಗಾ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜುನ್ ಮೊಚಿಜುಕಿ ಬರೆದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಿಂದ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಎನಿಕ್ಸ್‌ನ ಶೋನೆನ್ ಮಂಗಾ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಮಾಸಿಕ ಗಂಗನ್ ಜೋಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಮಂಗಾವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಯೆನ್ ಪ್ರೆಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.<ref>https://www.firstpost.com/living/books-of-the-week-from-stephen-kings-the-institute-to-margaret-atwoods-the-testaments-our-picks-7334961.html</ref> <ref>https://www.theguardian.com/childrens-books-site/2014/dec/05/review-elif-shafak-forty-rules-of-love</ref> ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ವನಿತಾಸ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಮ್ಪಂಕ್ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಥೆಯು ಯುವ ವನಿತಾಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ನೋಯೆ ಆರ್ಕಿವಿಸ್ಟ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ವನಿತಾಸ್ ಅವರ ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವನಿತಾಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರಿಮೊಯಿರ್ ಮೂಲಕ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ. ಮೊಚಿಝುಕಿ ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವನಿತಾಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇರಿತರಾದರು. ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಕೃತಿಯಾದ ಪಂಡೋರಾ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬೋನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನಿಮೆ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯ ರೂಪಾಂತರವು ಜುಲೈ 2021 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>https://lagazetteverdun.wordpress.com/2016/11/29/forty-rules-of-love-by-elif-shafak/</ref> ಜೂನ್ 2021 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದಿ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ 5.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಮಂಗಾವನ್ನು ಅದರ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಾಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾದ ಆಕ್ಷನ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನಿಮೆ ರೂಪಾಂತರವು ಅದರ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>https://www.thenationalnews.com/arts-culture/books/five-must-read-books-that-help-shape-the-way-we-think-about-the-world-1.871461</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ವಾಯುನೌಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನೋಯ್ ಆರ್ಕಿವಿಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಎಂಬ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ವೈದ್ಯನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನವನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಮಾಲ್ನೋಮೆನ್ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪರಭಕ್ಷಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ, ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವ್ಯಾಂಪೈರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೆಡ್ ಮೂನ್‌ನಿಂದ ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್, ವ್ಯಾಂಪೈರ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲೂ ಮೂನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ನೋಯ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಚಾರ್ಲಾಟನ್ ಎಂಬ ಕೆಲವು ಅಪರಿಚಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಬೆದರಿಕೆ ಅಡಗಿದೆ, ಅದು ಅನಾರೋಗ್ಯದ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. == ಪ್ರೊಡಕ್ಶನ‍್ == ತನ್ನ ಮಂಗಾ ಪಂಡೋರಾ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಜುನ್ ಮೊಚಿಜುಕಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಪಾತ್ರವು ಅವಳು ಮೊದಲು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮಾಂಟ್ ಸೇಂಟ್-ಮೈಕೆಲ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ದ್ವೀಪವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಒಂಟಿ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಯ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಅವಳು ಪರಿಗಣಿಸಿದಳು; ಈ ಆರಂಭಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯು ತರುವಾಯ ಸರಣಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಮತ್ತು ನೋಯ್ ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿತು. ಮೊಚಿಜುಕಿ ತನ್ನ ನಂತರದ-ಪಂಡೋರಾ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ಅವಳ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರು ಅವಳ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವಳ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಳು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-interview-4</ref> ಲೇಖಕಿ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಾರದ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ಟೀಮ್‌ಪಂಕ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-manganews-5</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಮೊಚಿಜುಕಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು 1994 ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ವಿತ್ ದಿ ವ್ಯಾಂಪೈರ್, ಇದು ಆನ್ ರೈಸ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಅನಿಸಿಕೆಗಳಿಂದ ಅವಳು ಆಕರ್ಷಿತಳಾದಳು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಯುವಕ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯ ನಡುವಿನ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಕಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು, ಇದು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅವಳು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ನಗರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದು ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು; ಜಪಾನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಗೆ ಅವಳನ್ನು ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಅವಳ ಪ್ರೀತಿಯು ನೋಯ್‌ನ ಸ್ವಂತ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಾವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಲಾಡಿನ್‌ಗಳು ಚಾರ್ಲೆಮ್ಯಾಗ್ನೆ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ; ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳು ದಂತಕಥೆಯ ಅದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿರಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದನ್ನು ಮೊಚಿಜುಕಿ ಆನಂದಿಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-interview-4</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು, ಅದು ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವಳು ನಂಬಿದ್ದಳು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-manganews-5</ref> ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಒಬ್ಬ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಮತ್ತು ನೋಯ್ ಮನುಷ್ಯ. ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊಚಿಜುಕಿ, ವನಿತಾಸ್‌ಗೆ ಹೋಮ್ಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ನೋಯೆಗೆ ಡಾ. ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ; ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಲಹೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವನಿತಾಸ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ನೇಹಿತನ ಟೀಕೆಯು ಅವನ ಎರಡು-ಹಂತದ ಸೈಡ್ ಬ್ಯಾಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನೋಯೆ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಆರಂಭಿಕ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು; ಅವರು ಮೂಲತಃ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜೋಡಿಯ ನೇರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ನಾಯಕರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಂದಾಗಿ, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮೊಚಿಜುಕಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಮುಖದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅವಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪುನಃ ರಚಿಸಿದಳು. ಖಳನಾಯಕರನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬದಲು, ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಹೀನ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಪಂಡೋರಾ ಹಾರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಗ್ರಹಿಸಿದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-interview-4</ref> == ಹೊಂದಾಣಿಕೆ == ಬೋನ್ಸ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನಿಮೆ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ನವೋಕಿ ಅಮಾನೋ ನಿರ್ಮಾಣದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್-ಬರವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರಣಿ ಸಂಯೋಜಕ ಬರಹಗಾರ ಡೆಕೊ ಅಕಾವೊ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಂತುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನ ನೀಲನಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಟೊಮೊಯುಕಿ ಇಟಮುರಾ ಮೂಲ ವಸ್ತುವಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಂಗಾದ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ತಂಡವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲೂಯೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೋರಾಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಂತಹ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆಕ್ಷನ್ ಅನುಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಟಮುರಾ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದರು. ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಬಣ್ಣ ಕಲಾವಿದ ಇಜುಮಿ ಟಕಿಜಾವಾ ಮಂಗಾಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ 3D ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-anninter-6</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, "ಶೋಜೊ ಮಂಗಾ ತರಹದ" ಅಂಶಗಳು ಸರಣಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಇಟಮುರಾ ಗಮನಿಸಿದರು. ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಶೈಲಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಂದರಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನಿಮೇಟ್ ಮಾಡಲು, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅನಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಅವರ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಂದಾಗಿ, ವನಿತಾಸ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆ ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೂರವಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಇಟಮುರಾ ಅವರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ತುಂಬಾ ಪರಿಚಿತರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಮೋಡಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-anninter-6</ref> ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಗಳಾದ ವನಿತಾಸ್ ಮತ್ತು ನೋಯೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಟ್ಸುಕಿ ಹನೇ ಮತ್ತು ಕೈಟೊ ಇಶಿಕಾವಾ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-anninter-6</ref> ಇಬ್ಬರೂ ನಟರ ಅಭಿನಯವು ಪರಸ್ಪರರ ಪಾತ್ರೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಟಮುರಾ ಗಮನಿಸಿದರು: ಹನೇ ವನಿತಾಸ್‌ನ ತಂಪಾದ, ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಮಾದಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಇಶಿಕಾವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೊಕ್ (ನೇರ ಮನುಷ್ಯ) ಪಾತ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರು. "ಇದು ರಹಸ್ಯ" ದಂತಹ ಸರಳ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಹ್ಯಾನೆ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೀನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಇನೋರಿ ಮಿನೇಸ್, ಅವರ ಪಾತ್ರವು ತನಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. ನೋಯ್ ಡೊಮಿನಿಕ್ ರಕ್ತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಜೀನ್ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ರಕ್ತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪಾತ್ರಗಳು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-7</ref> == ಥೀಮ್‌ಗಳು == ಈ ಸರಣಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೊಚಿಜುಕಿ ಪಂಡೋರಾ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅವಳ ಇತರ ಕೃತಿ ಕ್ರಿಮ್ಸನ್-ಶೆಲ್ ಗಿಂತ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇವೆರಡೂ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಈ ಆಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಗುರುತಿನ ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅರ್ಥದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣತೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ, ಅವನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಳು; ಇದು ಶುದ್ಧ, ದಯೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಬಲವಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೋಯ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವಳು ಎರಡನ್ನೂ ಪೂರಕವಾಗಿ ನೋಡಿದಳು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-manganews-5</ref> ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಗ್ರಿಮೊಯಿರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್‌ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಮಂಗಾಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೊಚಿಜುಕಿ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗುರುತಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-8</ref> ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಜಪಾನಿನ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು, ಅನಿಮೆ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಮಂಗಾದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅವಳ ಸ್ವಂತ ಆವಿಷ್ಕಾರವಲ್ಲ ಎಂದು ಮೊಚಿಜುಕಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರೂಪಣಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಳು. ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಒಬ್ಬ ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ ರಕ್ಷಕನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವನು ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದನ್ನು ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅವಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವಳ ಓದುಗರು ಅದನ್ನು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವಳು ಅನುಮಾನಿಸಿದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹುಡುಕಿದಳು, ಇದು ನಿಜವಾದ ಹೆಸರಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-manganews-5</ref> ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್ ಮರಳು ಗಡಿಯಾರದ ಆಕಾರದ ಕಿವಿಯೋಲೆಯನ್ನು ಸಹ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಬರಹಗಾರ ಡೆಕೊ ಅಕಾವೊ ಅದಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು, ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಂತರ ಮಂಗಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಿಟಾಸ್‌ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕಥೆಯಿಂದ ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-9</ref> ಅನಿಮೆ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಕಿವಿಯೋಲೆಯು ಅವನ ಮರಣ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತು, ಇದು ಲೇಖಕರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಹ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-10</ref><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/The_Case_Study_of_Vanitas#cite_note-11</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 28zu48ran3aa1mcieny7gb3qvgy7l5x 0 180086 1384547 1378846 2026-08-28T06:06:39Z Mouna Changappa 97163 1384547 wikitext text/x-wiki == ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ == ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ (ಅಥವಾ ಪಿರಮಿಡಿಸಮ್)<ref>https://books.google.com/books?id=iQFKDwAAQBAJ&pg=PA458</ref> ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಹುಸಿ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಊಹಾಪೋಹಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್.<ref>https://books.google.com/books?id=iQFKDwAAQBAJ&pg=PA458</ref> ಕೆಲವು "ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು" ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕದ (ಟಿಯೋಟಿಹುವಾಕನ್, ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾಯಾ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಂಡಿಸ್‌ನ ಇಂಕಾಗಳು) ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸ್ಮಾರಕ ರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಹೀಬ್ರೂಗಳ ನಿರ್ಗಮನ,ಯೇಸುವಿನ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆ, ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭ,1948 ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಮಗೆಡ್ಡೋನ್‌ನ ಆರಂಭ ಸೇರಿದಂತೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇದನ್ನು ಅವರು "ಪಿರಮಿಡ್ ಇಂಚುಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಚು ಒಂದು ಸೌರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] 1992 ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗ್ಯಾಂಟೆನ್‌ಬ್ರಿಂಕ್ ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆಯ ಗಾಳಿಯ ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಿಮೋಟ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೋಬೋಟ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಆಸಕ್ತಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಓದಲು ಸುಲಭವಾಗುವ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ: === ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು === ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಕಲ್ ಖಾತೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: '''ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ:''' ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಅಳತೆಗಳಿಂದ ಗಿಜಾದ ಮಹಾ ಪಿರಮಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು '''ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ:''' ಮಹಾ ಪಿರಮಿಡ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಹಾದಿಗಳ ಅಳತೆಗಳು ನಿಗೂಢ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಅಳತೆಗಳು ಕೆಲವು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು. ಈ ರೀತಿಯ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ (ಉದಾ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲಿಸಂ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು). '''"ಪಿರಮಿಡ್ ಶಕ್ತಿ":''' ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಆಕಾರಗಳಾಗಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು 1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಕ್ಕುಗಳು '''ಹುಸಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ:''' ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಫೇರೋಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಿಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ; ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಳೆದುಹೋದ ಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆ; ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣ ವಿರೋಧಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಇತ್ಯಾದಿ); ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನವರಲ್ಲದ ಬೇರೆಯವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗಳು (ಉದಾ. ಆರಂಭಿಕ ಹೀಬ್ರೂಗಳು, ಆರ್ಯರು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ಭೂಮ್ಯತೀತ ಸಂದರ್ಶಕರು). == ಇತಿಹಾಸ == === ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ === ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ 17 ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ, ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ತಜ್ಞ ಜಾನ್ ಗ್ರೀವ್ಸ್, ಆ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಣಿತ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗಿಜಾದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ನಿಖರವಾದ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಅವರ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಿರಮಿಡೋಗ್ರಾಫಿಯಾ (1646) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಮೊಳವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತಗೊಳಿಸಿತು (ನೋಡಿ: ಈಜಿಪ್ಟಿನ ರಾಜ ಮೊಳ). ಗ್ರೀವ್ ಅವರ ಅಳತೆಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರದ ಡೇಟಾವನ್ನು ನಂತರ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು: ಜೆ. ಗ್ರೀವ್ಸ್ ಅವರ ಪಿರಮಿಡೋಗ್ರಾಫಿಯಾ, 1646 ರಲ್ಲಿ, ಈ ರಚನೆಗಳ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕೆಲವು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು: ಕಿರ್ಚರ್ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು; ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಒಸಿರಿಸ್‌ಗೆ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಶಾ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು; I. ನ್ಯೂಟನ್ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಎರಡು ಭಾವಿಸಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು "ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತ" ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>https://www.academia.edu/1416664/Astronomical_Historiography_in_four_Movements</ref> === ಅಬುಲ್-ಬರಕತ್ ಅಲ್-ಬಾಗ್ದಾದಿ === ಅರಬ್ ಮಹಾವಿದ್ವಾಂಸ ಅಬ್ದುಲ್-ಲತೀಫ್ ಅಲ್-ಬಾಗ್ದಾದಿ (1163–1231) ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಕೃತಿಗಳು ಎಂದು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ. ಗಿಜಾದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ರಚನೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಲ್-ಬಾಗ್ದಾದಿ ರಚನೆಗಳು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಮಾಧಿಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆದರೂ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಅಗಾಥೋಡೈಮನ್ ಅಥವಾ ಹರ್ಮ್ಸ್‌ನ ಸಮಾಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಜೆನೆಸಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಪಿರಮಿಡ್ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನದು ಎಂದು ಅಲ್-ಬಾಗ್ದಾದಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆಡಮ್ ಪೂರ್ವ ನಿರ್ಮಾಣ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>https://www.academia.edu/1416664/Astronomical_Historiography_in_four_Movements</ref><ref>https://www.academia.edu/1416664/Astronomical_Historiography_in_four_Movements</ref> === ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತ === '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ:''' ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ರೋಬರ್ ವಿವಿಧ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಅದನ್ನು ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://books.google.com/books?id=KmwvDwAAQBAJ&q=Riggs,+Christina+(2017).+Egypt:+Lost+Civilizations.</ref> ಇದು ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ 1859 ರ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್: ವೈ ವಾಸ್ ಇಟ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಹೂ ಬಿಲ್ಟ್ ಇಟ್? ನಲ್ಲಿ ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಕೂಡ ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಅಳತೆಗಳು ದೋಷದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಐದನೇ ಶತಮಾನ BC ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಚಿನ್ನದ ಅನುಪಾತದ ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ.<ref>https://books.google.com/books?id=KmwvDwAAQBAJ&q=Riggs,+Christina+(2017).+Egypt:+Lost+Civilizations.</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಇಂಚು "ಪವಿತ್ರ ಮೊಳ"ದ 1/25 (ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಮೊದಲೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು) ಎಂದು ಟೇಲರ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಪಿರಮಿಡ್ ದೈವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟಿನವರಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಹೀಬ್ರೂಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಟೇಲರ್ ಮೊದಲು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಬೈಬಲ್ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು (ಯೆಶಾಯ 19: 19–20; ಜಾಬ್ 38: 5–7) ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು.ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಟೇಲರ್ ಅವರನ್ನು "ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ" ಎಂದು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗಾರ್ಡ್ನರ್ ಗಮನಿಸಿದರು: ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1859 ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲ. ಲಂಡನ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಟೇಲರ್ ತಮ್ಮ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್: ವೈ ವಾಸ್ ಇಟ್ ಬಿಲ್ಟ್? ಅಂಡ್ ಹೂ ಬಿಲ್ಟ್ ಇಟ್? ... ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷ ಇದು. ಟೇಲರ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದರ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ, ಅದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಈಜಿಪ್ಟಿನವನಲ್ಲ, ಆದರೆ ದೈವಿಕ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇಸ್ರೇಲಿ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಬಹುಶಃ ಅದು ನೋಹನೇ ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>https://books.google.com/books?id=rdI96px90kUC</ref> == ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ == === ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲಿಸಂ === ಟೇಲರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪಿಯಾಝಿ ಸ್ಮಿತ್, F.R.S.E., F.R.A.S. ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಅವರು ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು 664 ಪುಟಗಳ ಪುಸ್ತಕ ಅವರ್ ಇನ್ಹೆರಿಟೆನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ (1864) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ನಂತರ ಲೈಫ್, ಅಂಡ್ ವರ್ಕ್ ಇನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ (1867) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಎರಡು ಕೃತಿಗಳು ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲಿಸಂನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದವು ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್ ಮೊದಲು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಿರಮಿಡ್ ಇಂಚನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯೂನಿಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರು. ಸ್ಮಿತ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಂತರ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲೀಯರಾದ ಕರ್ನಲ್ ಗಾರ್ನಿಯರ್ (ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್: ಇಟ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡರ್ & ಇಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಸಿ, 1905) ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನೊಳಗಿನ ಕೋಣೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ಜನರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರವಾದಿಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸ್ಮಿತ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ವರದಿಗಾರ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆನ್ಜೀಸ್‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. <ref>https://archive.org/details/goldenratiostory00livi/page/61</ref> ಡೇವಿಡ್ ಡೇವಿಡ್ಸನ್ ಹೆಚ್. ಆಲ್ಡರ್ಸ್ಮಿತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್, ಇಟ್ಸ್ ಡಿವೈನ್ ಮೆಸೇಜ್ (1924) ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು (ಭವಿಷ್ಯದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಒಳಗಿನಿಂದ ಅನ್‌ಲಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಈ ವಿಷಯವು ಬೆಸಿಲ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ನ ಅದೇ ವಿಷಯದ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ವಿಟ್‌ನೆಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ (1927), ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್, ಇಟ್ಸ್ ಕನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್, ಸಿಂಬಾಲಿಸಮ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರೊನೊಲಜಿ (1931) ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ... (1935). ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳ ಸೆಟ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲಿ ಆಡಮ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು (1957-1972 ರ ನಡುವೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು).<ref>https://archive.org/details/goldenratiostory00livi/page/61</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಸ್ರೇಲಿ ಲೇಖಕ ಇ. ರೇಮಂಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ 1971 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಡಿಕೋಡೆಡ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ 1986 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯನ್ನು ಬರೆದರು. === ಜೋಸೆಫ್ ಎ. ಸೀಸ್ === ಜೋಸೆಫ್ ಸೀಸ್ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಲುಥೆರನ್ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1877 ರಲ್ಲಿ ಎ ಮಿರಾಕಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟೋನ್: ಅಥವಾ, ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಫ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಬರೆದರು. ಅವರ ಕೆಲಸವು ಸಮಕಾಲೀನ ಸುವಾರ್ತಾಬೋಧಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. == ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟೇಜ್ ರಸ್ಸೆಲ್ == 1891 ರಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯನ್ನು ಬೈಬಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟೇಜ್ ರಸ್ಸೆಲ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪಿತು.ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಸ್ರೇಲಿಷ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ರಸೆಲ್ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ "ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೈಬಲ್" ಎಂಬ ಜೋಸೆಫ್ ಸೀಸ್ ಅವರ ಪದನಾಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು, ರಸ್ಸೆಲ್ "ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ" ದೇವರ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಯೆಶಾಯ 19:19–20 ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಲಿಸಿದರು: "ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ತನಿಗೆ ಒಂದು ಬಲಿಪೀಠ (ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿ) ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ತನಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ತಂಭ (ಹೀಬ್ರೂ ಮ್ಯಾಸ್ಟೆಬಾ, ಅಥವಾ ಸ್ಮಾರಕ) ಇರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದು ಈಜಿಪ್ಟ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಗಳ ಕರ್ತನಿಗೆ ಒಂದು ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ."<ref>http://www.a2z.org/wtarchive/docs/1924_Great_Pyramid_Its_Symbolism_Science_and_Prophecy.pdf</ref> ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು, ಪುರಾತತ್ತ್ವಜ್ಞರಾದ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟನ್ ಎಡ್ಗರ್, ರಸೆಲ್ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿ, ಆಗಿನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾದಿಯ ಸಂಕೇತಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾದಿಯ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್ ಕಾಲಗಣನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. 1910 ಮತ್ತು 1913 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ ಕೃತಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಪ್ಯಾಸೇಜಸ್ ಮತ್ತು ಚೇಂಬರ್ಸ್‌ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.a2z.org/wtarchive/docs/1924_Great_Pyramid_Its_Symbolism_Science_and_Prophecy.pdf</ref> ಮೂಲದಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೈಬಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗುಂಪುಗಳು ಬೈಬಲ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರೂ, 1931 ರಲ್ಲಿ 'ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ವಾಚ್‌ಟವರ್ ಸೊಸೈಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಬೈಬಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು 1928 ರಿಂದ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಪಿರಮಿಡ್ ಶಕ್ತಿ == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:''' ಪಿರಮಿಡ್ ಶಕ್ತಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಪಿರಮಿಡ್ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾತ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಭವನೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಪಿರಮಿಡ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಫ್ಲಾನಗನ್ (ಪಿರಮಿಡ್ ಪವರ್: ದಿ ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಸೈನ್ಸ್, 1973), ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟೋತ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗ್ ನೀಲ್ಸನ್ (ಪಿರಮಿಡ್ ಪವರ್, 1974) ಮತ್ತು ವಾರೆನ್ ಸ್ಮಿತ್ (ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪಿರಮಿಡ್ಸ್, 1975) ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಯುಗದ ಲೇಖಕರು. ಈ ಕೃತಿಗಳು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಆಪಾದಿತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಾಥ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ಸನ್ "ಪಿರಮಿಡ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಬೀಜಗಳು ಬೇಗನೆ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದವು" ಎಂಬ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<refhttp://www.eridu.co.uk/Author/News_and_Views/news_and_views.html</ref> == ಆಧುನಿಕ ಪಿರಮಿಡಾಲಜಿ == === ಅಲನ್ ಎಫ್. ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್ === ಲೇಖಕ ಅಲನ್ ಎಫ್. ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಧರ್ಮದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫೇರೋನನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೆಳಗೆ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಸುವರ್ಣ ನಿಯಮವನ್ನು ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇದು ಖುಫುವನ್ನು ಚತುರವಾಗಿ ಮರೆಮಾಡಿದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಇಂದು ಗ್ರೊಟ್ಟೊ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗುಹೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವೆಲ್ ಶಾಫ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುವ ರಾಡಾರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ: ರಾಜನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಸ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖುಫುವಿನ ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಲ್ಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈಜಿಪ್ಟಿನವರ ಭೂಕೇಂದ್ರಿತ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಸ್ಫೋಟಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಪಿರಮಿಡ್ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪೌರಾಣಿಕ ಕ್ಷಣದ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರಾದ ಡ್ಯುಯಲ್ "ಏರ್‌ಶಾಫ್ಟ್‌ಗಳು" ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜನ ಕೋಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯು ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಮರು-ನಡೆಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಆಲ್ಫೋರ್ಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಊಹಾತ್ಮಕ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. == ಭಾರತ == ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಎಂಬ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://nopr.niscair.res.in/handle/123456789/43/simple-search?query=pyramid</ref> == ಹುಸಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ == ಲೆವಿಸ್ ಸ್ಪೆನ್ಸ್ ತಮ್ಮ ಆನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಅಕಲ್ಟಿಸಂ (1920) ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಹುಸಿ-ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ: 1880 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಯನ್ನರ ವಂಶಸ್ಥರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ಲಿ ಪಾಮರ್ ಹಾಲ್ ಎತ್ತಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಎಡ್ಗರ್ ಕೇಸ್ ಹಾಲ್ ಅವರ ಊಹಾಪೋಹಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಇತಿಹಾಸದ ಹೈಪರ್ಡಿಫ್ಯೂಷನಿಸ್ಟ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಪಿರಮಿಡ್ ರಚನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಡೊನ್ನೆಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಗ್ರಾಫ್ಟನ್ ಎಲಿಯಟ್ ಸ್ಮಿತ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳ ಜನರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುತ್ತಾ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಯುಗದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಅಸಭ್ಯ ಅನುಕರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು." == ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:''' ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಗಿಜಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಎರಿಚ್ ವಾನ್ ಡ್ಯಾನಿಕೆನ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಚಾರ್ರೌಕ್ಸ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ರೇಮಂಡ್ ಡ್ರೇಕ್ ಮತ್ತು ಜೆಕರಿಯಾ ಸಿಚಿನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಎರಿಚ್ ವಾನ್ ಡ್ಯಾನಿಕೆನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಮುಂದುವರಿದ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅನ್ಯಗ್ರಹ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ರವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು: "... ಚಿಯೋಪ್ಸ್ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಎತ್ತರ [ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ], ಸಾವಿರ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ." [[File:Orion Correlation 10,500 BC.png|thumb|Cಓರಿಯನ್ ಸಹಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವ: ಗಿಜಾದ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಹೊರರೇಖೆಯನ್ನು ಓರಿಯನ್‌ನ ಬೆಲ್ಟ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಸಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] == ಓರಿಯನ್ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಾಂತ == '''ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:''' ಓರಿಯನ್ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಾಂತ ರಾಬರ್ಟ್ ಬೌವಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಾಂ ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್ (1996) ಇಬ್ಬರೂ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ "ನೆಲ ಯೋಜನೆ"ಯನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 10,500 ರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2,500 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಓರಿಯನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ನಂತರ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಫಿಂಕ್ಸ್‌ನ ವಯಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಾಪೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == ಹುಸಿ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಗನಯಾತ್ರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಓರಿಯನ್ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದು ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಮುಂದುವರಿದ ಕಳೆದುಹೋದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಕ್ಕುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆದರೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಯನ್ನರು, ಲೆಮುರಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಳೆದುಹೋದ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಚರ್ ಚೈಲ್ಡ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಹಾಂ ಹ್ಯಾನ್‌ಕಾಕ್, 1995 ರ ತಮ್ಮ ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗಾಡ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಂದುವರಿದ ಪೂರ್ವಜ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ 'ನೆಲ ಯೋಜನೆ'ಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[File:Water Shaft Hypothesis.gif|right|thumb|ನೀರಿನ ಶಾಫ್ಟ್ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತೇಲುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿನ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಗೇಟ್ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಶಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ತೇಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಗೇಟ್ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಎರಡನೇ ಗೇಟ್ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಎರಡನೇ ಗೇಟ್ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಗೇಟ್ ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಶಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.]] == ನೀರಿನ ಶಾಫ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ == ನೀರಿನ ಶಾಫ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಕಾಲುವೆಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೈಟ್‌ಗೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೋಟೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ನೀರು ತುಂಬಿದ ಶಾಫ್ಟ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ತೇಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬೀಗಗಳ ಸರಣಿಯು ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ನೀರಿನ ಶಾಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>https://www.contiki.com/six-two/how-were-the-egyptian-pyramids-built/</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == q75clhv8ngyr2av4lpz3pxhqth0epmu 0 180336 1384525 1382620 2026-08-27T23:33:12Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384525 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು | image = | caption = ಚಿತ್ರದ DVD ಮುಖಪುಟ | director = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | writer = ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ | producer = * ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ * ಜೊಯೆಲ್ ಫಾರ್ಗಸ್ | starring = * ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ * ಸುಕುಮಾರಿ * ನರೈನ್ * ಮುರಳಿ * ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು * ವಿಜಯರಾಘವನ್ * ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ * ತಾರಾ ಕಲ್ಯಾಣ್ | cinematography = * ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ * ಸನ್ನಿ ಜೋಸೆಫ್ | editing = ಬಿ. ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ | music = [[ಇಳಯರಾಜ]] | production_companies = | distributor = * Adoor Gopalakrishnan Productions * Artcam International * Les Films du Paradoxe | released = 7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | runtime = 90 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು''' ({{lang-ml|നിഴൽക്കുത്ത്}}, {{lang-en|Nizhalkuthu}}; ಅರ್ಥ: ''ನೆರಳಿನ ಹತ್ಯೆ'') 2002ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಬರೆದು, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು, ಸುಕುಮಾರಿ, ನರೈನ್, [[ಮುರಳಿ]], ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು, ವಿಜಯರಾಘವನ್, ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ತಾರಾ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wikipedia">{{cite web |title=Nizhalkuthu |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nizhalkuthu |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳವಾದ ಪದರಗಳು, ಅಪರಾಧಬೋಧೆ, ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ವೆನಿಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಒರಿಝೊಂಟಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡು ವಿಮರ್ಶಕರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವು FIPRESCI ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Wikipedia"/> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ''ನിഴಲ್‌ಕುತ್ತು'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು ಅಟ್ಟಕಥ'' ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಈ ನಾಟಕವು [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನ್ಯಾಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಟಕದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೌರವರು ಪಾಂಡವರ ನೆರಳನ್ನು ಇರಿದು ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಒಬ್ಬ ಮಾಟಗಾರನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಟಗಾರನ ಪತ್ನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿದುಬಂದಾಗ, ಆಕೆ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಕೃತ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಪಾಂಡವರ ತಾಯಿ [[ಕುಂತಿ]] ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ನೋವನ್ನು ತನ್ನ ಪತಿಗೂ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಆಕೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾಳೆ. ಚಿತ್ರವು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಶಿಕ್ಷೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನ್ಯಾಯವೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರ ಎತ್ತುತ್ತದೆ.<ref name="Wikipedia"/> ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾದ ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ನಂತರ ಸನ್ನಿ ಜೋಸೆಫ್ ಬದಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರಿಗೆ ಅಲ್ಝೈಮರ್ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref name="TheHindu">{{cite web |title=Painting with light |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/painting-with-light/article2858142.ece |website=The Hindu |date=7 September 2007 |access-date=15 August 2026}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕಥೆಯು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ತ್ರಾವಂಕೂರು ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ತ್ರಾವಂಕೂರಿನ ಕೊನೆಯ ಗಲ್ಲುಗಾರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರಪರಾಧಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಪರಾಧಬೋಧೆಯಿಂದ ಅವನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ದೊರೆಯುವ ಬೂದಿಯನ್ನು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಔಷಧಿಯಂತೆ ನೀಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ದಿನ ರಾಜನ ಸಂದೇಶವಾಹಕನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ಗೆ ರಾಜಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ''ಕೊಲೆಗಾರನೆಂದು ಸಾಬೀತಾದ'' ಒಬ್ಬ ಕೈದಿಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅವನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ತನ್ನ ಗಾಂಧೀವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರನಾಗಿರುವ ಮಗ ಮುತ್ತುವಿನೊಂದಿಗೆ ಜೈಲಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಮುನ್ನದ ರಾತ್ರಿ ಗಲ್ಲುಗಾರನು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡದೆ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದಲೂ ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಾಗ, ಜೈಲರ್ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಯೊಬ್ಬಳ ಮೇಲೆ ಆಕೆಯ ಭಾವನಿಂದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡಿ ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನಿರಪರಾಧಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಯುವಕನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ತಾನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆ ನಿರಪರಾಧಿ ಸಂಗೀತಗಾರ ಯುವಕ ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಕುಸಿದುಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಅವನ ಸಹಾಯಕನಾಗಿರುವ ಅವನ ಮಗ ಮುತ್ತು ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮುತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಕೈದಿಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆ ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಿಜವಾದ ನ್ಯಾಯವಾಗಿದ್ದವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರವು ನ್ಯಾಯ, ಶಿಕ್ಷೆ, ಅಪರಾಧಬೋಧೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Wikipedia"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == {| class="wikitable" |- ! ನಟ ! ಪಾತ್ರ |- | ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ | ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ — ಗಲ್ಲುಗಾರ |- | ಸುಕುಮಾರಿ | ಮರಕತಂ — ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ನ ಪತ್ನಿ |- | [[ಮಲ್ಲಿಕಾ]] | ಮಲ್ಲಿಕಾ — ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ನ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು |- | ತಾರಾ ಕಲ್ಯಾಣ್ | ಮಾಧವಿ — ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು |- | [[ಮುರಳಿ]] | ವಾಸು — ಮಾಧವಿಯ ಪತಿ |- | ಶಿವಕುಮಾರ್ | ಮಲ್ಲಿಕಾಳ ಪ್ರೇಮಿ |- | ಶಿವಾಜಿ | |- | ನರೈನ್ | ಮುತ್ತು — ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್‌ನ ಮಗ |- | ನೆಡುಮುಡಿ ವೇಣು | ಜೈಲರ್ |- | ವಿಜಯರಾಘವನ್ | ಜೈಲರ್ |- | ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ | ಮಹಾರಾಜನ ಅಧಿಕಾರಿ |- | ರಚನಾ ನಾರಾಯಣನ್‌ಕುಟ್ಟಿ | |- | ಇಂದ್ರನ್ಸ್ | ಕ್ಷೌರಿಕ |- | ವಿಷ್ಣುಪ್ರಿಯನ್ | |- | ಕೂಕ್ಕು ಪಾರಮೇಶ್ವರನ್ | ಕಾಳಿಯಪ್ಪನ್ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ಬರುವ ಮಹಿಳೆ |} == ವಿಮರ್ಶೆ == ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು'' ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲುಗಾರನ ಮಾನಸಿಕ ವೇದನೆ, ಅಪರಾಧಬೋಧೆ ಮತ್ತು ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WSWS">{{cite web |last=Phillips |first=Richard |title=Two perceptive Indian films |url=https://www.wsws.org/en/articles/2003/08/film-a07.html |website=World Socialist Web Site |date=7 August 2003 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಚಿತ್ರದ ಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref name="HinduReview">{{cite web |last=Bhaskaran |first=Gautaman |title=And thereby hangs a humane tale... |url=https://www.thehindu.com/2003/02/14/stories/2003021400950300.htm |website=The Hindu |date=14 February 2003 |access-date=15 August 2026}}</ref> ''Rediff.com'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref name="Rediff">{{cite web |title=Nizhalkuthu is a masterwork |url=https://www.rediff.com/movies/2003/may/06niz.htm |website=Rediff.com |date=6 May 2003 |access-date=15 August 2026}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು'' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಚಿತ್ರವು 2002ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಗಲ್ಲುಗಾರನ ಮನಸ್ಸಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="DFF">{{cite web |title=50th National Film Awards — Best Feature Film in Malayalam: Nizhalkuthu |url=https://dff.nic.in/images/Documents/67_50thNfacatalogue.pdf |website=Directorate of Film Festivals |access-date=15 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ವಿಜೇತ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ — ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು'' |} === ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಚಿತ್ರವು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Wikipedia"/> {| class="wikitable" |- ! ವಿಭಾಗ ! ವಿಜೇತ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಒಡುವಿಲ್ ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ |- | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ | ಜಗತಿ ಶ್ರೀಕುಮಾರ್ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ | ಎಸ್. ಬಿ. ಸತೀಶ್ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಕಲನ | ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ | ಎನ್. ಹರಿಕುಮಾರ್ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ | ಮಂಕಡ ರವಿ ವರ್ಮ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿ ಜೋಸೆಫ್ |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್ | ಪ್ರಸಾದ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ, ಚೆನ್ನೈ |} === ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {| class="wikitable" |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ / ಗೌರವ ! ವಿಜೇತ |- | ಬಾಂಬೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ | FIPRESCI ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ''ನിഴಲ್‌ಕುತ್ತು'' |- | ಜಾನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ — ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು'' |} ಬಾಂಬೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು FIPRESCI ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Wikipedia"/> 2002ರ ಜಾನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ''ನಿಜಲ್ಕುತ್ತು'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (ಕೇರಳ) ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="FFSI">{{cite web |title=John Abraham Awards for Best Malayalam Cinema - Looking Back |url=https://ffsikeralam.org/john-abraham-awards-for-best-malayalam-cinema-looking-back/ |website=Federation of Film Societies of India, Kerala |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt0329429/ ''Nizhalkuthu''] — IMDb * [https://www.rediff.com/movies/2003/may/06niz.htm ''Nizhalkuthu is a masterwork''] — Rediff.com [[ವರ್ಗ:2002ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2002ರ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] 3f1nqw7nxkp0f7769ihi0th2hpgx8b2 0 180338 1384519 1382626 2026-08-27T20:54:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 6 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384519 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ತಿಂಕಲಜ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಂ | image = | caption = ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಚಾರ ಪೋಸ್ಟರ್ | director = ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ | writer = ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ | screenplay = * ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ * ಶ್ರೀರಾಜ್ ರವೀಂದ್ರನ್ | story = ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ | producer = ಪುಷ್ಕರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯ | starring = * ಮನೋಜ್ ಕೆ. ಯು. * ಅರ್ಜುನ್ ಅಶೋಕನ್ * ಅಜಿಷಾ ಪ್ರಭಾಕರನ್ * ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ * ಉನ್ನಿಮಯಾ ನಲ್ಪಾಡಂ * ಸುನಿಲ್ ಸೂರ್ಯ * ಅರ್ಪಿತ್ ಪಿ. ಆರ್. | cinematography = ಶ್ರೀರಾಜ್ ರವೀಂದ್ರನ್ | editing = ಹರಿಲಾಲ್ ಕೆ. ರಾಜೀವ್ | music = ಮುಜೀಬ್ ಮಜೀದ್ | production_company = ಪುಷ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | distributor = * SonyLIV * Invenio Origin | released = * ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 (IFFK) * 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 | runtime = 108 ನಿಮಿಷಗಳು | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಮಲಯಾಳಂ]] }} '''ತಿಂಕಲಜ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಂ''' ({{lang-ml|തിങ്കളാഴ്ച നിശ്ചയം}}, {{lang-en|Thinkalazhcha Nishchayam}}; ಅರ್ಥ: ''ಸೋಮವಾರದ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ'') 2021ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯ ಹಾಸ್ಯ-ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ ಕೆ. ಯು., ಅರ್ಜುನ್ ಅಶೋಕನ್, ಅಜಿಷಾ ಪ್ರಭಾಕರನ್, ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್, ಉನ್ನಿಮಯಾ ನಲ್ಪಾಡಂ, ಸುನಿಲ್ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಪಿತ್ ಪಿ. ಆರ್. ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wiki">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Thinkalazhcha_Nishchayam |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪುಷ್ಕರ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯ ಅವರು ಪುಷ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು 68ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 51ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="NationalAwards">{{cite web |title=68th National Film Awards winners list: Suriya's Soorarai Pottru wins big |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/68th-national-film-awards-winners-list-suriya-soorarai-pottru-wins-big-8044418/ |website=The Indian Express |date=22 July 2022 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="KeralaAwards">{{cite web |title=51st Kerala State Film Awards: Here is the full list of winners |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/51st-kerala-state-film-awards-here-is-the-full-list-of-winners/article36985483.ece |website=The Hindu |date=16 October 2021 |access-date=15 August 2026}}</ref> ಚಿತ್ರವು 25ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ "Malayalam Cinema Today" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಂದು SonyLIV ಮೂಲಕ OTTಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="IFFK">{{cite web |title=Senna Hegde's Thinkalazhcha Nischayam selected for the International Film Festival of Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/senna-hegdes-thinkalazhcha-nischayam-selected-for-the-international-film-festival-of-kerala/articleshow/79966677.cms |website=The Times of India |date=25 December 2020 |access-date=15 August 2026}}</ref><ref name="Release">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam: Award-Winning Malayalam Film to Release on SonyLIV |url=https://www.silverscreenindia.com/malayalam/news/thinkalazhcha-nishchayam-award-winning-malayalam-film-to-release-on-sonyliv/ |website=Silver Screen India |date=26 October 2021 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಕಥೆಯು ಉತ್ತರ ಕೇರಳದ [[ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಕಾಞ್ಹಂಗಾಡ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿಜಯನ್ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಮಗಳು ಸುಜಾಳ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಇದು ಸಂತೋಷದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಬೇಕಿದ್ದರೂ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯಗಳು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹೊರಬರತೊಡಗುತ್ತವೆ.<ref name="Wiki"/> ಸುಜಾ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ವಿಜಯನ್ ಗಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮರಳಿದವನಾಗಿದ್ದು, ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ವಿಜಯನ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಸುರಭಿಯ ಪ್ರೇಮವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಕೆಯ ಪತಿ ಗಿರೀಶ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಜಯನ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬದ ವಿವಿಧ ಸದಸ್ಯರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಮಾತುಕತೆಗಳು, ಹಳೆಯ ವೈಷಮ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರನ್ನು ಮೀರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಂದು ದಿನ ಬಾಕಿ ಇರುವಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನ್‌ನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಸುಜಿತ್‌ನ ಪ್ರೇಯಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಓಡಿಬಂದು ವಿಜಯನ್‌ನ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಆಗಮನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Wiki"/> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == {| class="wikitable" |- ! ನಟ ! ಪಾತ್ರ |- | ಮನೋಜ್ ಕೆ. ಯು. | ವಿಜಯನ್ |- | ಅಜಿಷಾ ಪ್ರಭಾಕರನ್ | ಲಲಿತಾ |- | ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ | ಸುಜಾ |- | ಉನ್ನಿಮಯಾ ನಲ್ಪಾಡಂ | ಸುರಭಿ |- | ಸುನಿಲ್ ಸೂರ್ಯ | ಸಂತೋಷ್ |- | ಅರ್ಪಿತ್ ಪಿ. ಆರ್. | ಸುಜಿತ್ |- | ರಂಜಿ ಕಂಕೋಲ್ | ಗಿರೀಶ್ |- | ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರೀತ್ | ರತೀಶ್ |- | ಸಜಿನ್ ಚೇರುಕಯಿಲ್ | ಶ್ರೀನಾಥ್ |- | ಸುಚಿತ್ರಾ ದೇವಿ | ಮೇರಿ |- | ಅನುರೂಪ್ | ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತನ್ ಟಿ. ಕೆ. |- | ಲಚ್ಚು | ಮನಿಷಾ |- | ಉನ್ನಿ ರಾಜಾ | ವಿನೋದ್ |- | ರಾಜೇಶ್ ಮಾಧವನ್ | ಮಣಿ |- | ಹೃತಿಕ್ | ಅಮಲ್ ಬೇಬಿ |} ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕಾಞ್ಹಂಗಾಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Production">{{cite web |title='It is far easier to work with newcomers' |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/it-is-far-easier-to-work-with-newcomers/article33879391.ece |website=The Hindu |date=19 February 2021 |access-date=15 August 2026}}</ref> == ನಿರ್ಮಾಣ == ''ತಿಂಗಳാഴ്ച ನಿಶ್ಚಯಂ'' ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೂರನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. 2019ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಪುಷ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಜೊತೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಹಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.<ref name="ProductionNews">{{cite web |title=Pushkar Films to collaborate with Senna Hegde for second time |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/Jun/28/pushkar-films-to-collaborate-with-senna-hegde-for-second-time-1996366.html |website=The New Indian Express |date=28 June 2019 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕಥೆಯನ್ನು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಞ್ಹಂಗಾಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 23 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Production"/> ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಞ್ಹಂಗಾಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಲಯಾಳಂ ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Production"/> ಚಿತ್ರದ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ಶ್ರೀರಾಜ್ ರವೀಂದ್ರನ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚಿತ್ರದ ಸಹ-ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಕಲನವನ್ನು ಹರಿಲಾಲ್ ಕೆ. ರಾಜೀವ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೇಶ್ ಮಾಧವನ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸ್ ಹೈದೂರ್ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಂಜಿತ್ ಮನಲಿಪರಂಬಿಲ್ ಮೇಕಪ್ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wiki"/> ಚಿತ್ರದ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು SonyLIVನ YouTube ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Trailer">{{cite web |title=Award-winning film 'Thinkalazhcha Nishchayam' gears up for release on SonyLIV, trailer out |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2021/10/20/thinkalazhcha-nishchayam-sonyliv-release-trailer.html |website=Onmanorama |date=20 October 2021 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಮುಜೀಬ್ ಮಜೀದ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಡುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ವಿನಾಯಕ ಶಶಿಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ನಿಧೀಶ್ ನಾದೇರಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Wiki"/> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಖ್ಯೆ ! ಹಾಡು ! ಗಾಯಕರು |- | 1 | "Payyaram" | ಕೆ. ಎಸ್. ಹರಿಶಂಕರ್, ಆನ್ನೆ ಅಮಿ |- | 2 | "Le Le Ma Ma" | ಬಾಲು ತಂಕಚನ್, ರವಿ ವಾಣಿಯಂಪಾರ |- | 3 | "Chingiri" | ರವಿ ವಾಣಿಯಂಪಾರ |- | 4 | "Kedanalame" | ಕಾವ್ಯ ಅಜಿತ್, ವಿಪಿನ್ ಲಾಲ್ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {| class="wikitable" |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ವಿಜೇತ / ಫಲಿತಾಂಶ |- | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ತಿಂಗಳാഴ്ച ನಿಶ್ಚಯಂ'' — ವಿಜೇತ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ | ''ತಿಂಗಳാഴ്ച ನಿಶ್ಚಯಂ'' — ವಿಜೇತ |- | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ | ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ — ವಿಜೇತ |- | 67ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ — ಮಲಯಾಳಂ | ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ — ವಿಜೇತ |- | 67ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ — ಮಲಯಾಳಂ | ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ — ವಿಜೇತ |- | 10ನೇ SIIMA | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರ — ಮಲಯಾಳಂ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | 10ನೇ SIIMA | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ — ಮಲಯಾಳಂ | ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ — ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | 10ನೇ SIIMA | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ — ಮಲಯಾಳಂ | ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ — ವಿಜೇತ |- | 10ನೇ SIIMA | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ — ಮಲಯಾಳಂ | ಅಜಿಷಾ ಪ್ರಭಾಕರನ್ — ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ |- | ಮಝವಿಲ್ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2022 | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನರಂಜನಾ ಚೊಚ್ಚಲ ನಿರ್ದೇಶಕ | ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ — ವಿಜೇತ |} 68ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ''ತಿಂಕಲಜ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಂ'' ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref name="NationalAwards"/> 51ನೇ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರವು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAwards"/> 67ನೇ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣನಲ್ಲಿ ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ — ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ — ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="Awards">{{cite web |title=67th Filmfare Awards South: Winners |url=https://en.wikipedia.org/wiki/67th_Filmfare_Awards_South |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026}}</ref> 10ನೇ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಘಾ ನಾರಾಯಣನ್ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚೊಚ್ಚಲ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳೂ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="IMDbawards">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam Awards |url=https://www.imdb.com/title/tt12091980/awards/ |website=IMDb |access-date=15 August 2026}}</ref> == ಬಿಡುಗಡೆ == ಚಿತ್ರವು 25ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಉತ್ಸವವು ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಂತರ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref name="IFFK"/> ನಂತರ ಚಿತ್ರವು 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021ರಂದು SonyLIV ಮೂಲಕ OTTಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ''ತಿಂಕಲಜ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಂ'' SonyLIVನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡ ಎರಡನೇ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ''ಕಾಣೆಕ್ಕಾಣೆ'' ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Release"/> == ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ == ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸೆನ್ನ ಹೆಗ್ಡೆ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ''ತಿಂಕಲಜ್ಚ ನಿಶ್ಚಯಂ''ಗೆ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ ಬರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವು ಒಂದು ವಿವಾಹದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Sequel">{{cite web |title='Thinkalazhcha Nishchayam' to get a sequel |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2022/Jul/26/thinkalazhcha-nishchayam-to-get-a-sequel-2480519.html |website=The New Indian Express |date=26 July 2022 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸ್ವೀಕಾರ == ಚಿತ್ರವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಕರು ಚಿತ್ರದ ಸರಳ ಕಥಾವಸ್ತು, ಪಾತ್ರಗಳ ಸಹಜ ಚಿತ್ರಣ, ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.<ref name="Reception">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam movie review |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thinkalazhcha-nishchayam-movie-review/article37238518.ece |website=The Hindu |access-date=15 August 2026}}</ref> ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5ರಲ್ಲಿ 3.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ನೋವು, ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರ ಮೂಲಕ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು.<ref name="TOI">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam Movie Review |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/thinkalazhcha-nishchayam/movie-review/87335891.cms |website=The Times of India |access-date=15 August 2026}}</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯ ತಾರೆಯರ ಅವಲಂಬನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref name="NewIndianExpress">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam movie review |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/Nov/02/thinkalazhcha-nishchayam-movie-review-2377769.html |website=The New Indian Express |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' ಚಿತ್ರವು ಪರಿಚಿತ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಾವಿದರು ಹೊಸಬರಾಗಿದ್ದರೂ ಅನುಭವಿ ಕಲಾವಿದರಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ಹೇಳಿತು.<ref name="HinduReview">{{cite web |title=Thinkalazhcha Nishchayam review: A refreshing family drama |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/thinkalazhcha-nishchayam-review-a-refreshing-family-drama/article37237664.ece |website=The Hindu |access-date=15 August 2026}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/title/tt12091980/ ''Thinkalazhcha Nishchayam''] — IMDb * [https://www.sonyliv.com/movies/thinkalazhcha-nishchayam-1000253667 ''Thinkalazhcha Nishchayam''] — SonyLIV 0fibd67cs4aqj9nu2jvplf3aftwb49o 0 180341 1384510 1382636 2026-08-27T16:55:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384510 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ | image = | caption = ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ | birth_date = {{Birth date and age|1983|10|10}} | birth_place = [[ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | occupation = * ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ * ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ * ಸಂಗೀತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ | years_active = 2009–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | spouse = ಮೀರಾ | instrument = ಕೀಬೋರ್ಡ್ | genres = * ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ * ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೋರ್ * ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ * ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಲ್ ಸಂಗೀತ | labels = * 123Musix * Bhavana Studios * [[Saregama]] * Muzik 247 }} '''ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್''' (ಜನನ: 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1983) ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಲ್'' (2019), ''ಜೋಜಿ'' (2021) ಮತ್ತು ''ಅಜಗಜಾಂತರಂ'' (2021) ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Hindu">{{cite news |last=M |first=Athira |title=Malayalam composer Justin Varghese is on a roll with back-to-back releases |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malayalam-composer-justin-varghese-is-on-a-roll-with-back-to-back-releases/article37997152.ece |work=The Hindu |date=21 December 2021 |access-date=15 August 2026 }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದತ್ತ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚ್‌ನ ಗಾಯನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ನುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಅವರು ಸಂಗೀತ, ಸೌಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="Manorama">{{cite web |title=സെമിനാരിയിലെ സംഗീത പഠനം; ബിജിബാലിന്റെ സഹായി; ഒടുവിൽ ഹിറ്റുകളുടെ അമരക്കാരൻ: ജസ്റ്റിൻ വർഗീസ് അഭിമുഖം |url=https://www.manoramaonline.com/music/interviews/2022/04/12/justin-varghese-interview.html |website=Manorama Online |access-date=15 August 2026 }}</ref> ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಬಿಜಿಬಾಲ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವ ಪಡೆದರು.<ref name="Manorama"/> == ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ''ನಂದಕಲುಡೆ ನಾಟ್ಟಿಲ್ ಒರಿದವೇಲಾ'' (2017) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಲ್ತಾಫ್ ಸಲಿಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ಜಸ್ಟಿನ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="TOI">{{cite news |title=Justin Varghese: Bijibal taught me that the music must always complement the movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/justin-varghese-bijibal-taught-me-that-the-music-must-always-complement-the-movie/articleshow/60342158.cms |work=The Times of India |date=2 September 2017 |access-date=15 August 2026 }}</ref> 2019ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಲ್'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಅವರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಜಾತಿಕ್ಕತೊಟ್ಟಂ", ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು.<ref name="Songs">{{cite web |title=List of Malayalam Songs composed by Justin Varghese |url=https://www.malayalachalachithram.com/listsongs.php?md=15469 |website=Malayala Chalachithram |access-date=15 August 2026 }}</ref> 2021ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಜೋಜಿ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAward">{{cite news |title=52nd Kerala State Film Awards announced |url=https://www.cinemaexpress.com/malayalam/news/2022/May/27/52nd-kerala-state-film-awards-announced-31782.html |work=Cinema Express |date=27 May 2022 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2021ರಲ್ಲಿಯೇ ''ಅಜಗಜಾಂತರಂ'' ಮತ್ತು ''ಮೀಯಾವ್'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ನಂತರ ''ಸೂಪರ್ ಶರಣ್ಯ'', ''ಡಿಯರ್ ಫ್ರೆಂಡ್'', ''ಒರು ತೆಕ್ಕನ್ ಥಲ್ಲು ಪ್ರಕರಣ'', ''ಪಾಲ್ತು ಜಾನ್ವರ್'' ಮತ್ತು ''ವಿಸುಧಾ ಮೆಜೊ'' ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು.<ref name="WikiFilmography">{{cite web |title=Justin Varghese |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Justin_Varghese |website=Wikipedia |access-date=15 August 2026 }}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ ''ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್'' ಮತ್ತು ''ಚಾವರ್'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. ''ಚಾವರ್'' ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="IndiaToday">{{cite news |last=K. |first=Janani |title=Kerala State Film Awards: Prithviraj, Urvashi, Beena R Chandran win top acting honours |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kerala-state-film-awards-2024-winners-prithviraj-urvashi-beena-r-chandran-2582966-2024-08-16 |work=India Today |date=16 August 2024 |access-date=15 August 2026 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2024ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''ಮುಂಜ್ಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಟ್ರೀ 2''ಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. 2025ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಕೈ ಫೋರ್ಸ್'', ''ಪೋಮನ್'', ''ದವೀದ್'', ''ಪೈಂಕಿಲಿ'' ಮತ್ತು ''ಓಡುಂ ಕುಠೀರ ಚಾಡುಂ ಕುತೀರಾ'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರು. 2026ರಲ್ಲಿ ''ಪ್ರತಿಛಾಯ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="WikiFilmography"/> == ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ == ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ''ಹಾಡುಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೋರ್'' ಕಾಲಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ "ಹೌದು" ಎಂದರೆ ಅವರು ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="WikiFilmography"/> {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಚಿತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! ಹಾಡುಗಳು ! ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ! ನಿರ್ದೇಶಕ |- | 2017 | ''ನಂದಕಲುಡೆ ನಾಟ್ಟಿಲ್ ಒರಿದವೇಲಾ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಅಲ್ತಾಫ್ ಸಲಿಂ |- | 2019 | ''ತೊಟ್ಟಪ್ಪನ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ಶಾನವಾಸ್ ಕೆ. ಬಾವಕುಟ್ಟಿ |- | 2019 | ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಲ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಗಿರೀಶ್ ಎ.ಡಿ. |- | 2021 | ''ಜೋಜಿ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ದಿಲೀಶ್ ಪೊತ್ತನ್ |- | 2021 | ''ಮೀಯಾಮ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಲಾಲ್ ಜೋಸ್ |- | 2021 | ''ಅಜಗಜಾಂತರಂ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಟിനു ಪಪ್ಪಚ್ಚನ್ |- | 2022 | ''ಡಿಯರ್ ಫ್ರೆಂಡ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ವಿನೀತ್ ಕುಮಾರ್ |- | 2022 | ''ಸೂಪರ್ ಶರಣ್ಯ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಗಿರೀಶ್ ಎ.ಡಿ. |- | 2022 | ''ಒರು ತೆಕ್ಕನ್ ಥಲ್ಲು ಪ್ರಕರಣ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಶ್ರೀಜಿತ್ ಎನ್. |- | 2022 | ''ಪಾಲ್ತು ಜಾನ್ವರ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಸಂಗೀತ್ ಪಿ. ರಾಜನ್ |- | 2022 | ''ವಿಸುಧಾ ಮೆಜೊ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಕಿರಣ್ ಥಾಮಸ್ |- | 2023 | ''ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಬಿ. ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ |- | 2023 | ''ಚಾವರ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಟിനു ಪಪ್ಪಚ್ಚನ್ |- | 2024 | ''ಮುಂಜ್ಯ'' | ಹಿಂದಿ | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ಆದಿತ್ಯ ಸರ್ಪೋತ್ದಾರ್ |- | 2024 | ''ಸ್ತ್ರೀ 2'' | ಹಿಂದಿ | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ಅಮರ್ ಕೌಶಿಕ್ |- | 2025 | ''ಸ್ಕೈ ಫೋರ್ಸ್'' | ಹಿಂದಿ | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ಸಂದೀಪ್ ಕೆವ್ಲಾನಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಷೇಕ್ ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ |- | 2025 | ''ಪೋನಮ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಜೋತಿಷ್ ಶಂಕರ್ |- | 2025 | ''ದಾವೀದ್'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಗೋವಿಂದ್ ವಿಷ್ಣು |- | 2025 | ''ಪೈಂಕಿಲಿ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಶ್ರೀಜಿತ್ ಬಾಬು |- | 2025 | ''ಓದುಂ ಕುಠೀರ ಚಾದುಂ ಕುಠೀರ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಅಲ್ತಾಫ್ ಸಲಿಂ |- | 2026 | ''ಪ್ರತಿಛಾಯ'' | ಮಲಯಾಳಂ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಬಿ. ಉನ್ನಿಕೃಷ್ಣನ್ |- | ಭವಿಷ್ಯ | ''ಮಹಾವತಾರ'' | ಹಿಂದಿ | ಹೌದು | ಹೌದು | ಅಮರ್ ಕೌಶಿಕ್ |} == ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳು == ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಳ್'' ಚಿತ್ರದ "ಜಾತಿಕ್ಕತೊಟ್ಟಂ", "ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣ ರೂಪಿಣಿ", "ಪಂತು ತಿರಿಯಾನು" ಮತ್ತು "ದೈವಮೆ" ಹಾಡುಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ.<ref name="Songs"/> {| class="wikitable" |- ! ಹಾಡು ! ಚಿತ್ರ ! ವರ್ಷ ! ಗಾಯಕರು ! ಸಾಹಿತ್ಯ |- | "ಜಾತಿಕ್ಕತೋಟ್ಟಂ" | ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಳ್'' | 2019 | ಸೌಮ್ಯ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ದೇವದತ್ ಬಿಜಿಬಾಲ್ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | "ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣ ರೂಪಿಣಿ" | ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಳ್'' | 2019 | ಪ್ರದೀಪ್ ಪಳ್ಳೂರು | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | "ಪಂತು ತಿರಿಯಾನು" | ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಳ್'' | 2019 | ವಿನೀತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | "ದೈವಮೆ" | ''ತಣ್ಣೀರ್ ಮಥನ್ ದಿನಂಗಳ್'' | 2019 | ವಿದ್ಯಾಧರನ್ ಮಾಸ್ಟರ್ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | "ಹಿಜಾಬಿ" | ''ಮಿಯಾಂವ್'' | 2021 | ಅಧೀಫ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | ಚುಂಡೆಲ್ | ಮಿಯಾಂವ್ | 2021 | ಸೌಬಿನ್ ಶಾಹಿರ್ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |- | "ಅಶುಭ ಮಂಗಳಕಾರಿ" | ''ಸೂಪರ್ ಶರಣ್ಯ'' | 2022 | ಸರತ್ ಚೆಟ್ಟನ್‌ಪಾಡಿ, ಮೀರಾ ಜಾನಿ | ಸುಹೈಲ್ ಕೋಯ |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ''Joji'' ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ 2021ರ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು.<ref name="KeralaAward"/> {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವಿಭಾಗ ! ಚಿತ್ರ |- | 2021 | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ | ''[[Joji]]'' |- | 2023 | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ | ''[[Chaaver]]'' |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.imdb.com/name/nm10454189/ ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್] — IMDb * [https://www.malayalachalachithram.com/listsongs.php?md=15469 ಜಸ್ಟಿನ್ ವರ್ಗೀಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು] — Malayala Chalachithram [[ವರ್ಗ:1983 ಜನನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] m3ydb8amx9tz8f5uq4l8tc7feee9d4z 0 180429 1384557 1383023 2026-08-28T09:34:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384557 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox protected area | name = ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ | alt_name = മലബാർ വന്യജീവി സങ്കേതം | iucn_category = IV | image = Malabar Tree Nymph-Kakkayam.jpg | image_caption = ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ''[[ಐಡಿಯಾ ಮಲಬಾರಿಕಾ]]'' | mapframe = Yes | location = [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | nearest_city = [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್]] | coordinates = {{coords|11.4446|N|75.6935|E|display=inline, title}} | area = {{convert|74.215015|km²}} | established = 2010 | visitation_num = | visitation_year = | governing_body = [[ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)|ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ]] }} '''ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ'''ವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ]] ತಾಲೂಕಿನ ಚಕ್ಕಿಟ್ಟಪ್ಪರ ಮತ್ತು ಕೂರಚುಂಡು ಕಂದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ {{Convert|74|km2|mi2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಭಾನುವಾರ ತೆರೆಯಲಾಗುವುದು |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Malabar-wildlife-sanctuary-to-be-opened-on-Sunday/article16121969.ece |access-date=14 October 2017 |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}</ref><ref>{{Cite news |title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗೆದ್ದಲು ಪ್ರಭೇದ ಪತ್ತೆ |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/New-termite-species-spotted-in-Malabar-Wildlife-Sanctuary/articleshow/54715324.cms |access-date=14 October 2017 |work=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}</ref> 8 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 ರಂದು ಅಂದಿನ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಬೆನೊಯ್ ವಿಶ್ವಂ ಅವರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಇದು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ 16 ನೇ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="PDF">{{Cite web|url=http://www.kerenvis.nic.in/WriteReadData/UserFiles/file/MALABAR%20WILDLIFE%20SANCTUARY.pdf|title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ಒಂದು ಪ್ರೊಫೈಲ್|website=ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ|access-date=2026-08-15}}</ref> ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ|ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲೂ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ವಯನಾಡ್]] ಆನೆ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="KeralaForest">{{Cite web |title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ |url=https://forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/malabar-wildlife-sanctuary |website=forest.kerala.gov.in}}</ref><ref name="KT-Newsletter">{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/newsletter/news/2010/malabar-wildlife-sanctuary/1463|title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್|website=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ|access-date=2026-08-15}}</ref> == ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ == ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ವಲಯದ ಪನ್ನಿಕೋಟೂರು ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರಪ್ಪರ, ಒಲತುಕ್ಕಿ, ಶಂಕರನ್‌ಪುಳ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟಿಕ್ಕೋಡ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="KT-Newsletter"/> ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವಾಯುವ್ಯ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ವಲಯದ ಲೇಡಿಸ್ಮಿತ್ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುರಿಚಿಯಾರ್ ಮಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. 40 ರಿಂದ 1,506 ಮೀಟರ್ ವರೆಗಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಭೂಲಕ್ಷಣದ ಇಳಿಜಾರು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="PDF"/> ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನದಿಯಾದ ಕುಟ್ಟಿಯಾಡಿ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಕ್ಕಯಂ, ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ಮತ್ತು ಬಾಣಾಸುರಮಲ ಜಲಾಶಯಗಳು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Envis">{{Cite web|url=http://kerenvis.nic.in/Database/MALABARWILDLIFESANCTUARY_8814.aspx?format=Print|title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|website=ಕೇರಳ ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ ಕೇಂದ್ರ|access-date=2026-08-15}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತಾಪಮಾನವು 16°C ನಿಂದ 38°C ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿ ತಿಂಗಳುಗಳಾಗಿವೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಎರಡೂ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆಯು 60% ರಿಂದ 100% ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್–ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜು ಕವಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="PDF"/> == ಸಸ್ಯವರ್ಗ == ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ದಕ್ಷಿಣ ತೇವ ಮಿಶ್ರ ಪರ್ಣಪಾತಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (ವಯಲ್‌ಗಳು) ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Envis"/> 680 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ 226 ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ (ಸುಮಾರು 30%). ಅರವತ್ತೊಂಬತ್ತು ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಅಪಾಯದ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ಮರದ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಟಿಯೊರೊಮಿರ್ಟಸ್ ವೈನಾಡೆನ್ಸಿಸ್, ಸಿಜಿಜಿಯಂ ಸ್ಟಾಕ್ಸಿಯೈ, ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಯುಜೀನಿಯಾ ಅರ್ಜೆಂಟಿಯಾ, ಅಟುನಾ ಇಂಡಿಕಾ ಮತ್ತು ಕಾಫಿಯಾ ಕ್ರಾಸಿಫೋಲಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಅಟುನಾ ಇಂಡಿಕಾ, ಯುಜೀನಿಯಾ ಅರ್ಜೆಂಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಂಬೋಲ್ಡ್ಟಿಯಾ ಬ್ರೂನೋನಿಸ್ ವರ್. ರಕ್ತಪುಷ್ಪ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Envis"/><ref name="PDF"/> == ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಅಪರೂಪದ ಉಭಯಚರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಫಿಲಾಟಸ್ ಓಕ್ಲಾಂಡ್ರೇ'' ಎಂಬ ಕಪ್ಪೆ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ. ಇದು ''ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಲಿಯೊಮೆಡಾನ್'', ''ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ಪ್ಯಾರಿಸ್'', ''ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯೊ ದ್ರಾವಿಡಾರಮ್'' ಮತ್ತು ''ಪ್ರಿಯೊನೆರಿಸ್ ಸೀತಾ'' ದಂತಹ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೂ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ''ಬರಿಲಿಯಸ್ ಬಕೇರಿ'', ''ಟಾರ್ ಖುದ್ರೀ'', ''ಮಿಸ್ಟಸ್ ವಿಟ್ಟಾಟಸ್'' ಮತ್ತು ''ಪುಂಟಿಯಸ್ ಡೆನಿಸೋನಿ'' ಯಂತಹ ಮೀನು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="KT-Newsletter"/> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್]], [[ಕಂದು ತಾಳೆ ಸಿವೆಟ್]], [[ಭಾರತೀಯ ಆನೆ|ಆನೆ]]ಗಳು, [[ಕಾಡೆಮ್ಮೆ|ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು]], [[ಹುಲಿ]]ಗಳು, [[ಚಿರತೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ನೀಲಗಿರಿ ಲಂಗೂರ್]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="KT-Newsletter"/> ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು [[ಕೇರಳ ನಗುವ ಪಕ್ಷಿ]], [[ಓರಿಯಂಟಲ್ ಡಾರ್ಟರ್]], [[ಬೂದು-ತಲೆಯ ಬುಲ್‌ಬುಲ್]], [[ಮಲಬಾರ್ ಗಿಳಿ]], [[ಸಣ್ಣ ಸೂರ್ಯಪಕ್ಷಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಿಳಿ-ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೀಲಿ ನೊಣಹಿಡುಕ]] ಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="KT-Newsletter"/> == ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಚಾರಣ == ಕಕ್ಕಯಂನಲ್ಲಿರುವ ರಮಣೀಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಹವಾಮಾನ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="KT-Kakkayam">{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/ecotourism/destinations/kakkayam|title=ಕಕ್ಕಯಂ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|website=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|access-date=2026-08-15}}</ref> ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಚಾರಣವು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5:00 ರವರೆಗೆ (ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ: ಭಾರತೀಯ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ₹40, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ₹20, ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ₹60).<ref name="Trekking">{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/ecotourism/trekking-programs/urakkuzhi-trekking/39|title=ಉರಕ್ಕುಳಿ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಚಾರಣ|website=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|access-date=2026-08-15}}</ref> ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಮೋದನೆ ಬಾಕಿ ಇರುವಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಚಾರಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="DamRenovation">{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/newsletter/news/2025/kt-minister-inaugurates-renovated-facilities-at-peruvannamuzhi-dam/2317|title=ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು|website=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸುದ್ದಿಪತ್ರ|access-date=2026-08-15}}</ref> == ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ == === ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ === ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ಕರಿಪುರ|ಕರಿಪುರದಲ್ಲಿರುವ]] [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (CCJ), ಇದು ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 80–82 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="WebIndia">{{Cite web|url=https://tourism.webindia123.com/tourism/wildlife/nationalpark/Malabar_Wildlife_Sanctuary/howtoreach.htm|title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ|website=ವೆಬ್‌ಇಂಡಿಯಾ123|access-date=2026-08-15}}</ref><ref name="Trekking"/> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ಗೆ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ === ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ [[ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಸುಮಾರು 63–64 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ).<ref name="Trekking"/><ref name="MyHoliday">{{Cite web|url=https://www.myholidaytoindia.com/travel/malabar-wildlife-sanctuary|title=ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ – ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ|website=ಮೈಹಾಲಿಡೇಟುಇಂಡಿಯಾ|access-date=2026-08-15}}</ref> [[ಕೊಯಿಲಾಂಡಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಅಭಯಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="WebIndia"/> ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಗೆ ರೈಲುಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ, ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯ ಸುಮಾರು 32 ನಿಮಿಷಗಳು.<ref name="Rome2Rio">{{Cite web|url=https://www.rome2rio.com/s/Kozhikode/Malabar-Wildlife-Sanctuary|title=ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|website=ರೋಮ್2ರಿಯೊ|access-date=2026-08-15}}</ref> === ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ === * ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ: ಮಾರ್ಗವು ಬಾಲುಶ್ಶೇರಿ – ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮುಕ್ಕು – ಕೂರಚುಂಡು – ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಸ್‌ಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ (ಅಂದಾಜು 30–36 ನಿಮಿಷ), ಮತ್ತು ಕೊಯಿಲಾಂಡಿಯಿಂದ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref name="Rome2Rio"/> * ತಾಮರಶ್ಶೇರಿಯಿಂದ: ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ–ಕಲ್ಪೆಟ್ಟ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.<ref name="PDF"/> * ಪೆರುವಣ್ಣಮುಳಿಯಿಂದ: ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಕೂರಚುಂಡುವಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 14 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="KT-Kakkayam"/> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೇರಳದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು]] * [[ಕಕ್ಕಯಂ ಅಣೆಕಟ್ಟು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ}} * [https://forest.kerala.gov.in/index.php/wildlife/2015-03-16-09-50-24/2015-06-26-09-04-29/malabar-wildlife-sanctuary ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ – ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ] * [https://www.keralatourism.org/newsletter/news/2010/malabar-wildlife-sanctuary/1463 ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಲಬಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿ 2010 ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2010 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] aqiau9w3h6jexevtcmg97w9zzae6u09 0 180488 1384531 1383560 2026-08-28T02:16:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384531 wikitext text/x-wiki {{Short description|City in Kyiv Oblast, Ukraine}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox settlement | name = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ | native_name = Переяслав | native_name_lang = uk | settlement_type = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಒಂದುನಗರ | image_skyline = {{photomontage|position=center | photo1a = Переяслав Антон Петрусь.jpg | photo2a = Музей народної архітектури та побуту 12.jpg | photo2b = Музей народної архітектури та побуту 17.jpg | photo3a = Залишки Воскресенської церкви Переяслав-Хмельницький.jpg | photo3b = Пам'ятник давньоруському співцю Бояну Переяслав-Хмельницький.jpg | size = 270 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 }} | image_alt = | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ ಬಲಕ್ಕೆ: ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ, ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಚರ್ಚ್ (ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ), ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್, ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಚರ್ಚ್, ಬೋಯಾನ್ (ಬಾರ್ಡ್) ಸ್ಮಾರಕ. | image_flag = Flag of Pereyaslav-Khmelnytsky.svg | flag_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಧ್ವಜ | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of arms of Pereiaslav.svg | shield_alt = ಪೆರಿಯಸ್ಲಾವ್ ನ ಕೋಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮ್ಸ್ | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = ಉಕ್ರೇನ್ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್#ಉಕ್ರೇನ್ | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = | subdivision_type1 = ಉಕ್ರೇನ್ ದೇಶದ ಪ್ರದೇಶ/ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_name1 = ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | subdivision_type2 = ಉಕ್ರೇನ್ ದ ರಾಯೊಲು/ರಾಯಾನ್ | subdivision_name2 = ಬೊರಿಸ್ಪಿಲ್ ರಾಯಾನ್ | subdivision_type3 = ಹ್ರೋಮಡ | subdivision_name3 =ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೋಮಡಾ | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ | established_date = 907 | established_title2 = ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಲು | established_date2 = 1585 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 32 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_footnotes = | population_total = 26273 | population_as_of = 2022 | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_note = | timezone = EET | utc_offset = +2 | timezone_DST = EEST | utc_offset_DST = +3 | postal_code_type = Zip code | postal_code = 08400–08409 | area_code_type = | area_code = +380 4567 | iso_code = | website = <!-- {{URL|http://www.perejaslav.org.ua/index.php?go=home&lang=us}} --> | footnotes = | mapframe = yes | mapframe-zoom = 11 | mapframe-wikidata = yes }} '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ({{lang-uk|Переяслав}}) ಮಧ್ಯ [[ಉಕ್ರೇನ್]]ನ ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ನ ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಟ್ರುಬಿಜ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೀವ್]]ನಿಂದ ಸುಮಾರು 95 ಕಿ.ಮೀ. ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರವು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಹ್ರೊಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2022ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 26,273 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Number of Present Population of Ukraine, as of January 1, 2022|url=https://db.ukrcensus.gov.ua/|access-date=19 August 2026|archive-date=13 ಜನವರಿ 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260113030701/http://db.ukrcensus.gov.ua/|url-status=dead}}</ref> 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ-ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಹೆಸರು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಸರನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವೆರ್ಖೋವ್ನಾ ರಾಡಾ 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರು '''Переяслав''' ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ಇತಿಹಾಸದ ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. === ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳು === * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್''' (907–1943); 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' (1943–2019). 12ನೇ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದ ಪೆರೆಯಾಸ್ಲಾವ್ಲ್-ಝಾಲೆಸ್ಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲವಾಗದಂತೆ ನಗರವನ್ನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಕೀವನ್ ರುಸ್ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. 911ರ ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಲ್ಗೇರಿಯಾದ ಪ್ರೆಸ್ಲಾವ್ ನಗರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ರುಸ್ಕಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ I 992ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಲೆಮಾರಿ ಜನಾಂಗಗಳ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ಕೀವನ್ ರುಸ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1239ರವರೆಗೆ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. 1239ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣೊದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾತಾರರು ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=Principality of Pereyaslavl|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Principality_of_Pereyaslavl|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ === 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಲಿಥುವೇನಿಯಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ಕೀವ್ ವೊಯೆವೊಡ್ಶಿಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಯಿತು. 1569ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪೋಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1585ರಲ್ಲಿ ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಾಥೊರಿ ರಾಜನು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ಗೆ ಮ್ಯಾಗ್ಡೆಬರ್ಗ್ ಹಕ್ಕುಗಳು ನೀಡಿದನು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ನಗರವು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ನಗರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> === ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ === 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು/ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಹೋಸ್ಟ್ನ ಒಂದು ರೆಜಿಮೆಂಟಲ್ ನಗರವಾಯಿತು. 1654ರಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಝಾರ್ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಎಡದಂಡೆಯ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊಸಾಕ್ ಹೆಟ್ಮನೇಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ ಇದು ರಷ್ಯಾ–ಪೋಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧ (1654–1667)ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav Agreement|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav_Agreement|access-date=19 August 2026}} </ref> 1667ರ ಆಂಡ್ರುಸೊವೊ ಕದನವಿರಾಮದ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ರಷ್ಯಾದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} </ref> === ಸೋವಿಯತ್ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ === [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, 1943ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವು ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ''' ಎಂದು ಬದಲಿಸಿತು. ಈ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲಕ 1654ರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಬೊಹ್ದಾನ್ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುವ ಉದ್ದೇಶವಿತ್ತು. ನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂಸತ್ತು 2019ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರಾದ '''ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಅನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿತು<ref>.{{cite web|title=Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2019/10/30/7230425/|access-date=19 August 2026}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 18 ಜುಲೈ 2020ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಅನ್ನು ಬೋರಿಸ್ಪಿಲ್ ರೈಯಾನ್ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Про утворення та ліквідацію районів|url=https://www.golos.com.ua/article/333849|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆ == === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು === 2001ರ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಂಚ ಇತ್ತುಂಡು:<ref>{{cite web|title=Національний склад міст|url=https://datatowel.in.ua/population/ethnic-cities|access-date=19 August 2026}} </ref> {{bar box |title=ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು |titlebar=#ddd |left1= |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |bars= {{bar percent|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು|dodgerblue|94.95}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯನ್ನರು|purple|3.91}} {{bar percent|ಬೆಲಾರೂಸಿಯನ್ನರು|red|0.41}} {{bar percent|ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ನರು|brown|0.18}} {{bar percent|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|ಪೋಲಿಶ್ ಜನರು|yellow|0.08}} {{bar percent|ಮೊಲ್ಡೊವನ್ನರು|pink|0.07}} {{bar percent|ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿಯರು|green|0.05}} {{bar percent|ಅಶ್ಕೆನಾಜಿ ಯಹೂದಿಗಳು|lightblue|0.05}} }} === ಭಾಷೆ === 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳ ಮಾತೃಭಾಷೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ ಹೀಗಿತ್ತು:<ref>{{cite web|title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України|url=https://socialdata.org.ua/|access-date=19 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! ಭಾಷೆ !! ಶೇಕಡಾವಾರು |- | ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ | 95.89% |- | [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] | 3.61% |- | ಇತರೆ / ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ | 0.50% |} === ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯದ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಉಲ್ಲೇಖ 1620ರದ್ದು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕುರಿತು ರಾಜ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌ಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ್ದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ನಗರದ ಇತರ ನಾಗರಿಕರಂತೆ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}}</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1897ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನಲ್ಲಿ 14,614 ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 5,754 ಮಂದಿ ಯಹೂದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 1910ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026|archive-date=26 ಜೂನ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|url-status=bot: unknown}}</ref> 1881ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. 1919ರಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘಟನೆ ನಡೆಯಿತು. 1926ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ 3,590 ಯಹೂದಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಂದಿರಗಳು, ಮೂರು ಯಹೂದಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 26 ಕೋಶರ್ ಮಾಂಸದ ಅಂಗಡಿಗಳು ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi|url=http://dbs.bh.org.il/|access-date=19 August 2026|archive-date=26 ಜೂನ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626000000/http://dbs.bh.org.il/|url-status=bot: unknown}}</ref> 1941ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 800 ಯಹೂದಿ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. 1943ರ ಮೇ 19ರಂದು ಇನ್ನೂ ಏಳು ಯಹೂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Pereyaslav|url=https://jewua.org/pereyaslav/|access-date=19 August 2026}} </ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ನದಿ ಬಂದರಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಬಂದರು ಇದೆ.<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ == === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್‌ನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಂಪರೆಯು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1738ರಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1808ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಕೊಲೆಜಿಯಂ ಅನ್ನು ಸೆಮಿನರಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}}</ref> 1986ರಲ್ಲಿ ಕೀವ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್-ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ರಾಜ್ಯ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 14 ಜುಲೈ 2021ರಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ '''ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್''' ಎಂಬ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=History of the university|url=https://uhsp.edu.ua/en/history-of-the-university/|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು == ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು: * ಮಧ್ಯ ಡ್ನಿಪ್ರೋ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಜನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರೊಟ್ಟಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಭೂ ಸಾರಿಗೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ರುಶ್ನಿಕ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅಂಚೆ ಸೇವೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಜೇನುಸಾಕಣೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಅನ್ವಯಿಕ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಪುರಾತತ್ವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಕೊಸಾಕ್ ವೈಭವದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಟ್ರಿಪಿಲಿಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * 10–11ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉತ್ಖನನ ಅವಶೇಷಗಳು * ಸಂತ ಮೈಕೆಲ್ ಚರ್ಚ್ (1646–1666) * ಅಸೆನ್ಶನ್ ಮಠ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ (1695–1700).<ref>{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು – ಸಹೋದರ ನಗರಗಳು === ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳಿ ನಗರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref>[https://phm.gov.ua/?page_id=1686 Міста побратими]</ref> * ಮರಿಯುಪೋಲ್, ಉಕ್ರೇನ್ * ಮ್ಶ್ಖೇಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ * ಪೈಡೆ, ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ * ಕೊಚಾನಿ, ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯಾ == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * ಪಾವ್ಲೊ ಟೆಟೆರಿಯಾ (1620ರ ದಶಕ–1670) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಹೆಟ್ಮನ್. * ಒಲೆಹ್ ಬಾಬಿಶ್ಕಿನ್ (1918–1991) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. * ಶೋಲೆಮ್ ಅಲೆಖೆಮ್ (1859–1916) – ಯಹೂದಿ-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯಿಡ್ಡಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ. * ಮೆಯರ್ ಬ್ಲಿಂಕೆನ್ (1879–1915) – ಯಹೂದಿ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕ. * ಲ್ಯುಡ್ಮಿಲಾ ಮೆಖ್ (ಜನನ 1951) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ. * ಪೆಟ್ರೊ ಖೊಲೊಡ್ನಿ (1875–1930) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾದ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ. * ಹನ್ನಾ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ಯೆವಾ-ಮಿನೆಂಕೊ (ಜನನ 1989) – ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ತ್ರಿವಿಧ ಜಿಗಿತ ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಜಿಗಿತ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. * ಲೂಯಿಸ್ ನೆವೆಲ್ಸನ್ (1899–1988) – ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಿಲ್ಪಿ.{{cite web|title=Pereiaslav|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Pereiaslav|access-date=19 August 2026}} == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery> File:George church.jpg|ಸಂತ ಜಾರ್ಜ್ ಚರ್ಚ್ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://phm.gov.ua/ ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿ] * [https://uhsp.edu.ua/ ಹ್ರಿಹೊರಿ ಸ್ಕೊವೊರೊಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್] * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pereiaslav ಪೆರಿಯಾಸ್ಲಾವ್ – ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್] 3ase68lboho1jl8s22gvxdeegn2oqqe 0 180571 1384543 1383779 2026-08-28T05:53:36Z Mouna Changappa 97163 1384543 wikitext text/x-wiki == ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ == "ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಉಕ್ರೇನ್" ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಾಜಕ-ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ, ಮಖ್ನೋವ್ಶಿನಾ ನೋಡಿ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಅನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR, UkrSSR, UkSSR ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,<ref>http://irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/ua/elib.exe?&I21DBN=UKRLIB&P21DBN=UKRLIB&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=fullwebr&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=I=&S21STR=%2D498008</ref><ref>https://books.google.com/books?id=CQ0MAAAAIAAJ&q=united+nations+ukraine</ref><ref>https://books.google.com/books?id=xupEAQAAMAAJ&dq=united+nations+ukraine&pg=PA1843</ref>1922 ರಿಂದ 1991 ರವರೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಘಟಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಏಕಪಕ್ಷ ಮಾದರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಅನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ಅದರ ಗಣರಾಜ್ಯ ಶಾಖೆಯಾದ ಉಕ್ರೇನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮೊದಲ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭವು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು, ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1917 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸೋವಿಯತ್ ಫೆಡರೇಟಿವ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (RSFSR) ಆಳುತ್ತಿತ್ತು; ನಂತರ ಇದನ್ನು 1918 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>https://www.un.org/depts/dhl/unms/ukraine.shtml</ref> ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು - ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ವಿರುದ್ಧ, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಾಯ ಅಥವಾ ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ. <ref>http://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Ukraine_vie_politique_depuis_1991/187636</ref> 1922 ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಚನೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಾಲ್ಕು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು (ರಷ್ಯಾದ SFSR, ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ SSR ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಶಿಯನ್ SFSR ಜೊತೆಗೆ). ಸೋವಿಯತ್ ಅರೆ-ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR 1945 ರಲ್ಲಿ ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ SSR ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದರು <ref>http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/2_98/economic.htm</ref>, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ. 1991 ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನ್ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೋವಿಯತ್ ಯುಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>https://web.archive.org/web/20090720122016/http://www.worldbank.org/html/prddr/trans/julaug99/pgs3-4.htm</ref> ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾದವು, ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಇತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] 1939 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಗಲಿಷಿಯಾ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾವನ್ನು, 1940 ರಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1945 ರಲ್ಲಿ ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ರುಥೇನಿಯಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಆಗಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್-ಜರ್ಮನ್ ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. 1919 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ 1934 ರವರೆಗೆ, ಖಾರ್ಕೊವ್ ನಗರವು ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಂತರ 1934 ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕೀವ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ (1940 ರಿಂದ), ಬೈಲೋರುಷ್ಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ, ಹಂಗೇರಿ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು. ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿ ಬಿಂದುವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. 1989 ರ ಸೋವಿಯತ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಕ್ರೇನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು 51,706,746 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ರಷ್ಯಾದ ನಂತರ ಎರಡನೇ).<ref>http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/2_98/economic.htm</ref> === ಹೆಸರು === ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮೂಲ ಹೆಸರುಗಳು ಉಕ್ರೇನ್<ref>https://lenin.rusarchives.ru/dokumenty/dogovor-o-peremirii-i-preliminarnyh-usloviyah-mira-mezhdu-rossiey-i-ukrainoy-s-odnoy</ref><ref>https://books.google.com/books?id=jQkEAAAAYAAJ&dq=ukraine+rakovsky&pg=PA368</ref>ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Українська Соціалістична Радянська Республіка, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉಕ್ರೇನ್ಸ್ಕಾ ಸೊಟ್ಸಿಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ನಾ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ಕಾ ರೆಸ್ಪಬ್ಲಿಕಾ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ УСРР, USRR). ೧೯೩೬ ರ ಸೋವಿಯತ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಎರಡನೆಯ (ಸಮಾಜವಾದಿ) ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ಸ್ಕಾಯಾ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ಕಾ) ಪದಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 1936 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ 8 ನೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದನ್ನು ಜನವರಿ 31, 1937 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 14 ನೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.<ref>http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp</ref> === ಇತಿಹಾಸ === ಸ್ಥಾಪನೆ: 1917–1922 ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನ್ (ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ) ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನ್ 1917 ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಹಲವಾರು ಬಣಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾಜವಾದಿ-ಆಧಾರಿತ ಹಲವಾರು ಬಣಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು, ಮೆನ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು-ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಣವೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೆನ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 1917 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತ್ಸಾರ್ ನಿಕೋಲಸ್ II ರ ಪದತ್ಯಾಗದ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅನೇಕ ಜನರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. 1917 ರಿಂದ 1923 ರವರೆಗಿನ ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ಬಣಗಳು ರಚನೆಯಾದವು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (UNR) ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಕೊವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (USR) ಎಂಬ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ-ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರ. ಬ್ರೆಸ್ಟ್-ಲಿಟೊವ್ಸ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಕೀವ್ ಮೂಲದ UNR ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, <ref>https://www.britannica.com/place/Ukraine/World-War-I-and-the-struggle-for-independence</ref>ಆದರೆ ಖಾರ್ಕೊವ್ ಮೂಲದ USR ಅನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ಪಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, ಆದರೆ UNR ಅಥವಾ USR ಅನ್ನು ಉಳಿದಿರುವ ಬಿಳಿ ರಷ್ಯನ್ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಿಂದಿನದರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. <ref>https://www.britannica.com/event/treaties-of-Brest-Litovsk</ref> ===== ಆರಂಭಿಕ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ===== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಪೆಟ್ರೋಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೀವ್ ಅನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೀವ್ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾವನ್ನು ಆಳುವವರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೀವ್ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಗುಂಪು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಖಾರ್ಕೊವ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೆಲವು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಷರ್‌ಗಳು (ಯೆವ್ಜೆನಿಯಾ ಬಾಷ್) ತಪ್ಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ಅಲ್ಟಿಮೇಟಮ್ ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಡಾ ಬಹಳ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಕರೆದು 1917 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ಮೊದಲ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24-25, 1917 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಸೈನಿಕರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ <ref>https://www.britannica.com/event/treaties-of-Brest-Litovsk</ref> ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1917 ರ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ದೇಶವಾದ ರಷ್ಯನ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಫೆಡರೇಟಿವ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ನೇರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಉಕ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರವು ವಿದೇಶಿ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿತು, ಇತರರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ರಷ್ಯಾ ಬ್ರೆಸ್ಟ್-ಲಿಟೊವ್ಸ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರಷ್ಯಾದ SFSR ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp</ref> ಜುಲೈ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ್) ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಅದರ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಹಗೆತನವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 28, 1918 ರಂದು ಕುರ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನವು ಸುಡ್ಜಾ ನಗರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 10, 1919 ರಂದು, ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳ ಮೂರನೇ ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp</ref> ರಷ್ಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಮೀನುಗಳಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪನ್ನು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಲೆನಿನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 1919 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ದಿವಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ 1922 ರವರೆಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್, ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1919 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಹಣಕಾಸು, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಜನರ ಕಮಿಷರಿಯಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಧೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. <ref>http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp</ref> ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್) ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1919 ರಂದು ಮೂರನೇ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಸ ಹಗೆತನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ರಿಗಾದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್-ಸೋವಿಯತ್ ಶಾಂತಿಯ ನಂತರ ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರವಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೨೦–೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ, ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಒಂದು ಭಾಗವು, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಜಟೋನ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದ ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸೋವಿಯತ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೆನಿನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ, ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲೆನಿನ್ ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಲ್-ಯೂನಿಯನ್ ಅಂಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು, ಇತರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಅಂಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1922 ರಂದು, ರಷ್ಯನ್, ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಶಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (USSR) ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. 1924 ರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. <gallery widths="220px" heights="160px"> File:Bolsheviks Kharkov Ukraine anrc 04262a.jpg|Bolshevik commissars in Ukraine (1919) File:Map of Ukraine for Paris Peace Conference.jpg|Territories claimed by the [Ukrainian People's Republic] (1917–1920) File:Europe location UkrSSR 1922.png|Boundaries of the Ukrainian SSR (1922) File:Soviet Russia in Europe in 1921.jpg|Soviet Russia and Soviet Ukraine in 1921 </gallery> == ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು: 1922–1939 == ===== ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ===== ಯುದ್ಧ ಕಮ್ಯುನಿಸಂನ ನೀತಿಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ರೈತ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯದ ಪಡೆಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು ಮತ್ತು 1921 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 4,060 ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು. ಇದು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರೈಲ್ವೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಸೇನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸಹ ಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA</ref> [[File:Children affected by famine in Berdyansk, Ukraine - 1922.jpg|thumb|Starving children during the 1921-1923 famine in Ukraine]] 1921 ರ ಆರಂಭಿಕ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ (NEP) ಪರಿಚಯದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಡ್ರಾಜ್‌ವ್ಯೋರ್ಸ್ಟ್ಕಾವನ್ನು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶವೆಂದು ನೋಡಿದರು. ಮೇ 1921 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ್) 10 ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಂತರ, ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿರೋಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ NEP ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಆ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರೈತರ ಅಶಾಂತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. NEP ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಗರದ ನಡುವೆ ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಚಯವು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref>https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA</ref> ೧೯೨೧ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ ಉಂಟಾಯಿತು, ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಂದ ಆಹಾರ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಅಭಿಯಾನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೋಟಾಗಳು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ವೋಲ್ಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಡಾನ್‌ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷಾಮವು ಆವರಿಸಿತು, ಇದು ೧೯೨೩ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಕೋರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಹಾರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನ ಮೂಲಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನವೆಂದು ನೋಡಿದರು. ===== ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ ===== ರಷ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವು ಕೊರೆನಿಜಾಟ್ಸಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು,<ref>https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA</ref> ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರನ್ನು ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ನೀತಿಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೈಬಿಡದೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ"ವು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು "ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್" ಮತ್ತು "ಪೆಟ್ಲಿಯುರೈಟ್" ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಏಕತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರು. ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ಅಭಿಯಾನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವು ಅನ್ಯಲೋಕದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲೆನಿನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧಿಕಾರ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಇದರ ಹಾದಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸಿತು. [[File:SVU trial 1930.jpg|thumb|Trial of alleged members of the "Union for the Freedom of Ukraine" in Kharkiv, 1930]] ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ರಷ್ಯನ್ನರು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. 1932-1933ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಆಡಳಿತವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ "ಬೂರ್ಜ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ"ಯನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಏಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಉಕ್ರೇನೀಕರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 9kbwuffbd1otq7ihvyuoult3vzlhhkt 0 180604 1384495 1384071 2026-08-27T13:26:46Z Venkatesh vm 22169 ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1384495 wikitext text/x-wiki '''ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ '''[https://srilakshmidevitemple.blogspot.com/2026/07/blog-post.html ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ] [[File:Sri Lakshmi Temple.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sri%20Lakshmi%20Temple.png|alt=Sri Lakshmi Temple|thumb|Sri Lakshmi Temple]] ಹಳೇವೂರು, ಎಂಬ ನಿಸರ್ಗ ರಮಣೀಯ ಹಳ್ಳಿಯಿತ್ತು. ಊರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಹಸಿರು ಗದ್ದೆಗಳು, ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳು ಆ ಊರಿನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದವು. ಆ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರೈತನಿದ್ದನು. ಅವನು ಕೇವಲ ರೈತನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಊರಿನವರಿಗಾಗಿ ಮಿಡಿಯುವ ಕರುಣಾಳು. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಆದರ್ಶ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.ರೈತನ ಮನೆಯ ಜಗಲಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜಪ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.ಆದರೆ, ಕಾಲಚಕ್ರ ಉರುಳಿದಂತೆ ಹಳೇವೂರ ಶನಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಬಿದ್ದಂತಾಯಿತು. ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯೇ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ನದಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಮರಳಿನ ಕಾಡಾಯಿತು. ಹಸಿರಾಗಿದ್ದ ಗದ್ದೆಗಳು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟವು. ದನಕರುಗಳು ಕುಡಿಯಲು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟವು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿ, ಬದುಕು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಊರುಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ತೊಡಗಿದರು. ರೈತನಿಗೆ ತನ್ನ ಊರಿನ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ತಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾನ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಮೂಟೆಯನ್ನೂ ಹಳ್ಳಿಯ ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿಬಿಟ್ಟನು.ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ ಒಣಗಿದ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, "ಅಮ್ಮಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನೀನು ಚಂಚಲೆಯಲ್ಲ, ಕರುಣಾಮಯಿ. ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯಲು ಬಿಡುವುದು ನಿನಗೆ ಧರ್ಮವೇ ತಾಯಿ?" ಎಂದು ಕಣ್ಣೀರು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನು. ಅದು ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ಕೊನೆಯ ಶುಕ್ರವಾರ. ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿ ಸಣಕಲು ದೀಪಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿತ್ತು. ರೈತನು ಅಂದು ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲೇ ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದನು.ರಾತ್ರಿಯ ಮೂರನೇ ಜಾವದಲ್ಲಿ, ರೈತನಿಗೆ ತನಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕರ್ಪೂರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಗಂಧದ ಪರಿಮಳ ಹರಡಿತು. ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರೈತನಿಗೆ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಕಾಶದಂತೆ ಬೆಳಕು ಕಾಣಿಸಿತು. ಆ ಬೆಳಕಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ಪದ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತ, ಚತುರ್ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಅಭಯ ಹಸ್ತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.ದೇವಿ ಕರುಣಾಮಯಿ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ನುಡಿದಳು: ", ನಿನ್ನ ನಿಸ್ವಾರ್ಥ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಊರಿನವರ ಮೇಲಿರುವ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ನನ್ನನ್ನು ಕರಗಿಸಿದೆ. ಧರ್ಮ ಎಲ್ಲಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ನಾನಿರುತ್ತೇನೆ. ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ. ನಾಳೆ ಮುಂಜಾನೆ, ಹಳ್ಳಿಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಅರಳಿ ಮರದ ಬುಡಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಭುವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಹೊರಗೆ ತೆಗೆದು ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೂಜಿಸು." ರೈತನು ಕಣ್ಣುಬಿಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ದೇವಿ ಅದೃಶ್ಯಳಾಗಿದ್ದಳು. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ನೇರವಾಗಿ ಊರಿನ ಗೌಡರ ಮನೆಗೆ ಓಡಿದನು. ತನಗೆ ಬಿದ್ದ ಕನಸನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಮೊದಮೊದಲು ಗೌಡರು ನಂಬದಿದ್ದರೂ, ರೈತನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿದ್ದ ದೈವಿಕ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಊರಿನ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಅರಳಿ ಮರದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟರು.ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಅರಳಿ ಮರದ ಸುತ್ತಲೂ ನೆರೆದರು. ರೈತನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಣಗಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸರಿಸಲು ತೊಡಗಿದನು. ಅವನು ಕೆಲವು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದ ಗಂಟೆಯ ನಾದ ಮತ್ತು ಓಂಕಾರದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸತೊಡಗಿತು! ಜನರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು.ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿ ತಾನಾಗಿಯೇ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿರಿದು, ಅದರೊಳಗಿಂದ ಒಂದು ದಿವ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮೂಡಿಬಂದಿತು. ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ನೋಡಿ ಇಡೀ ಊರೇ ಮೂಕವಿಸ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಕಮಲದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ, ಕಿರೀಟಧಾರಿಣಿಯಾದ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ನಗುವನ್ನು ಬೀರಿದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವದು. ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಶಿಲ್ಪಿ ಕೆತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸ್ವಯಂಭು ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೂರ್ತಿಯು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸುತ್ತಲಿನ ಒಣಗಿದ ಗಿಡ-ಮರಗಳು ಚಿಗುರೊಡೆದವು! ಜನರು "ಜೈ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ!", "ಸ್ವಯಂಭು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ!" ಎಂದು ಜಯಘೋಷ ಮಾಡಿದರು. ಊರಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ತಕ್ಷಣವೇ ನದಿಯ ಒಣಗಿದ ಬಾವಿಯಿಂದ ತಂದ ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರನ್ನೇ ತಂದು ದೇವಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು. ರೈತನು ಕಾಡಿನಿಂದ ತಂದ ಕಾಡು ಹೂವುಗಳನ್ನೇ ದೇವಿಗೆ ಮುಡಿಸಿ, ತನಗಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಹಿಡಿ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಪಾಯಸ ಮಾಡಿ ದೇವಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.ರೈತನು ದೇವಿಗೆ ಮಹಾಮಂಗಳಾರತಿ ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತೇ ಬೆರಗಾಗುವ ಪವಾಡ ನಡೆಯಿತು. ಧೋ ಎಂದು ಸುಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಸಿಲ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ಕವಿದವು. ಗುಡುಗು-ಮಿಂಚುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಳೆಧಾರೆ ಸುರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಣಗಿದ್ದ ಭೂಮಿ ತಂಪಾಯಿತು. ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯಿತು. ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಆ ಅರಳಿ ಮರದ ಬಳಿಯೇ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ರೈತನನ್ನೇ ಆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹಳೇವೂರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಮೃದ್ಧಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಬೆಳೆಗಳು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಬೆಳೆದವು.ಈ ಸ್ವಯಂಭು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತು. ರಾಜ-ಮಹಾರಾಜರು ಸಹ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ದೇವಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ, ಯಾರು ಈ ಹಳೇವೂರು, ಸ್ವಯಂಭು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯ ದೂರವಾಗಿ ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ಸಮೃದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಕಾಳಿ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಪರಿವರ್ತಕ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಕಾಳಿ ವಿನಾಶದ ಮೂಲಕ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವರ ವಿಧಾನಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ದೇವತೆಗಳು ವಿಶ್ವ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಮೋಚನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಅಂತಿಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀತ್ವವು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿನಾಶ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಿಜವಾದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರದ ದೇವಾಲಯವು ಉಗ್ರ ದೇವತೆ ಕಾಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ದೇವಾಲಯವು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸಹೋದರನೆಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣದ ದೇವಾಲಯವು ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯಿಂದ ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಿಗೂಢತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭೈರವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಆವರಣದ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಾಗರ ಶಿಖರದಲ್ಲಿದೆ.ಆದರೆ ಈಗ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಳು ಬಿದ್ದಿದೆ. R2R9+784, Kunigal, ಹಳೇವೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ 572123, ಭಾರತ 1imjmzdwougixwanigtkm5vyv1d9nru 0 180701 1384521 1384329 2026-08-27T21:31:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1384521 wikitext text/x-wiki == ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ == ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Південна Україна, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪಿವ್ಡೆನ್ನಾ ಉಕ್ರೇಯಿನಾ, IPA: [piu̯ˈdɛnːɐ ʊkrɐˈjinɐ]) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Southern Ukr.png|thumb|ಹಲವಾರು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು "ದಕ್ಷಿಣ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು.:<br />{{legend|#ed1b24|ಕೆಂಪು - ಯಾವಾಗಲೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ}}{{legend|#7c6300|ಕಂದು - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ}}]] ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2022 ರಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ರುಸ್ಸೋ-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ 1768–74 ಮತ್ತು 1787–92 ರ ರಷ್ಯನ್-ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಖೆರ್ಸನ್, ಟೌರಿಡಾ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೆಕಟೆರಿನೋಸ್ಲಾವ್ ಗವರ್ನರೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. [[File:Crimean Khanate 1600.gif|thumb|ಸುಮಾರು 1600 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಖಾನೇಟ್. [ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್|ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾ|ಮಸ್ಕೊವಿ]] ಸಾರ್ಡಂ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಬದಲು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]] ಕುರ್ಗನ್ ಊಹೆಯು ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರಷ್ಯಾದ ಪಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಟೆಪ್ಪೀಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋಟೋ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಭಾಷಾ ತಾಯ್ನಾಡು ಎಂದು ಇರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://www.science.org/content/article/mysterious-indo-european-homeland-may-have-been-steppes-ukraine-and-russia</ref> ಯಮ್ನಾಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ದಿವಂಗತ ಪ್ರೋಟೋ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5048219</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಿಥಿಯನ್ನರು, ಸರ್ಮಾಟಿಯನ್ನರು, ಅಲನ್ಸ್, ಹನ್ಸ್, ಬಲ್ಗರ್‌ಗಳು, ಪೆಚೆನೆಗ್‌ಗಳು, ಕಿಪ್ಚಾಕ್ಸ್, ಟರ್ಕೊ-ಮಂಗೋಲರು ಮತ್ತು ಟಾಟರ್‌ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[File:Украина1727-1768.gif|thumb|18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್]] 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು, ವೈಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ (ಪೋಲಿಷ್ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು ಜಪೊರೊಝಿಯನ್ ಸಿಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅದರ ನೊಗೈ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಖಾನೇಟ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕ್ರಿಮಿಯನ್-ನೊಗೈ ಗುಲಾಮರ ದಾಳಿಗಳು ಪ್ರೋಟೋ-ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಉದಯದ ಮೊದಲು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0</ref> 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಮಾಸ್ಕೋ-ಕಜಾನ್ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಟ್ರಾಖಾನ್ ವಿಜಯದ ನಂತರ ವೋಲ್ಗಾ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೋವಿ (ಇಂದಿನ ರಷ್ಯಾ) ಅತಿಕ್ರಮಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾಸ್ಕೋ-ಲಿಥುವೇನಿಯಾ ಸಶಸ್ತ್ರ ಘರ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಖ್ಮೆಲ್ನಿಟ್ಸ್ಕಿ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ, ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೋವಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಪಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಟೆಪ್ಪೀಸ್ (ಕೆಳಗಿನ ಡಾನ್ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಡ್ನೀಪರ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಖಾನ್ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳ ಕೊಸಾಕ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕೀವನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಷಪ್ ಥಿಯೋಫನ್ ಪ್ರೊಕೊಪೊವಿಚ್ ಆಲ್-ರಷ್ಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದರು, ಹಳೆಯ ರುಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿ ಟೌರಿಡಾದ ಚೆರ್ಸೋನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ (ಇಂದು ಸೆವಾಸ್ಟೊಪೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ) ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು (ಇಂದು ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 1686 ರಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೋವಿ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್-ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಅದರ ನಂತರ ಮಸ್ಕೋವಿ ಎಡ-ದಂಡೆಯ ಉಕ್ರೇನ್, ಜಪೊರೊಝಿಯಾನ್ ಸಿಚ್ ಮತ್ತು ಕೈವ್‌ನ ಹೊರವಲಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೇಖೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ನಾಶವಾದ ಜಪೊರೊಝಿಯಾನ್ ಸಿಚ್‌ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೆರ್ಬ್‌ಗಳು ನ್ಯೂ ಸೆರ್ಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಿಯಾನೋಸರ್ಬಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ರೈಮಿಯಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಸಿ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ (ಇಂದಿನ ಒಡೆಸಾ ಮತ್ತು ಮೈಕೊಲೈವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಓಚಾಕಿವ್ ಪ್ರದೇಶ), ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಉತ್ತರ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. == ರಾಜಕೀಯ == ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಲ್ಲ.<ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/yanukovych-signs-language-bill-into-law-311230.html</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೊಸ ಕಾನೂನು, ಕನಿಷ್ಠ 10% ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮಾತನಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಅಧಿಕೃತವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/russian-spreads-like-wildfires-in-dry-ukrainian-forest-311949.html</ref> ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/romanian-becomes-regional-language-in-bila-tserkva-in-zakarpattia-region-313373.html</ref> ನಂತರ ಈ ನಗರಗಳು/ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.<ref>https://www.theguardian.com/world/2014/feb/23/ukraine-crisis-western-nations-eu-russia</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 23, 2014 ರಂದು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಹ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-26312008</ref> ಈ ಮತವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2 ರಂದು ಹಂಗಾಮಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟರ್ಚಿನೋವ್ ವೀಟೋ ಮಾಡಿದರು.ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2018 ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಅದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref>https://www.ukrinform.net/rubric-polytics/2412584-constitutional-court-declares-unconstitutional-language-law-of-kivalovkolesnichenko.html</ref> [[File:Ukraine KIIS-Regional-division2.png|thumb|ಕೈವ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಾಲಜಿ (KIIS) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.]] ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು "ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು" <ref>{{Cite web |url=http://ratinggroup.com.ua/en/products/politic/data/entry/14004/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2015-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709203803/http://ratinggroup.com.ua/en/products/politic/data/entry/14004/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.kyivpost.com/content/ukraine/poll-over-half-of-ukrainians-against-granting-official-status-to-russian-language-318212.html</ref> ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ <ref>http://kiis.com.ua/?lang=eng&cat=reports&id=140&page=1</ref> ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು "ನಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು".<ref>http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2010/sep/21/whos-afraid-ukrainian-history/</ref> 1991 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಜನರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>https://books.google.com/books?id=F_QMCypjpXwC&pg=PA128</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 ರ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈವ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ 19.4% ಜನರು "ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಒಂದೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದಾಗಬೇಕು" ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು; ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಈ ಶೇಕಡಾವಾರು 12.5 ಆಗಿತ್ತು.<ref>http://www.kiis.com.ua/?lang=eng&cat=reports&id=236&page=1</ref> ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ (ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ) ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ಗಳ (ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು) ಮತದಾರರು ರಷ್ಯನ್ ಪರ ಮತ್ತು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ವೇದಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ (ಉಕ್ರೇನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ, ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ (ವಿಕ್ಟರ್ ಯಾನುಕೋವಿಚ್) ಮತ ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. CPU ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಕ್ಷದ ಮತದಾರರು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.<ref>http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=39981</ref>ಆದರೆ ಘನತೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಕ್ಷವು ಕುಸಿಯಿತು<ref>https://www.bbc.com/ukrainian/politics/2015/09/150915_nash_kray_local_election_vc</ref> ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.radiosvoboda.org/a/news/27270864.html</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು === 2001 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ರೈಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಒಡೆಸಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬುಡ್ಜಾಕ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಡೆಸಾ, ಡ್ನಿಪ್ರೊ, ಜಪೋರಿಝಿಯಾ, ಮೈಕೊಲೈವ್, ಮೆಲಿಟೊಪೋಲ್ ಅಥವಾ ಬರ್ಡಿಯನ್ಸ್ಕ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ರೈಮಿಯಾದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಕ್ರೇನೊಫೋನ್ ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ರೈಮಿಯಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ರಷ್ಯನ್ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಾತಿ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>https://datatowel.in.ua/pop-composition/ethnic-cities</ref> {{bar box|title=[[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|58.5}} {{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|25.4}} {{bar percent|Crimean Tatars|orange|12.1}} {{bar percent|Belarusians|red|1.5}} {{bar percent|Tatars|olive|0.5}} {{bar percent|Armenians|brown|0.4}} {{bar percent|Ashkenazi Jews|Jews|black|0.2}} {{bar percent|Polish minority in Ukraine|Poles|yellow|0.2}}}} {{bar box|title=[[Dnipropetrovsk Oblast]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|79.3}} {{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|17.6}} {{bar percent|Belarusians|red|0.7}} {{bar percent|Ashkenazi Jews|Jews|black|0.4}} {{bar percent|Armenians|brown|0.3}} {{bar percent|Azerbaijanis|green|0.2}}}} {{bar box|title=[[Kherson Oblast]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|82.0}} {{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|14.1}} {{bar percent|Belarusians|red|0.8}} {{bar percent|Tatars|olive|0.5}} {{bar percent|Armenians|brown|0.2}} {{bar percent|Moldovans|pink|0.2}}}} {{bar box|title=[[Mykolaiv Oblast]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|81.9}} {{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|14.1}} {{bar percent|Moldovans|pink|1.0}} {{bar percent|Belarusians|red|0.7}} {{bar percent|Bulgarians|turquoise|0.4}} {{bar percent|Armenians|brown|0.2}} {{bar percent|Ashkenazi Jews|Jews|black|0.2}}}} {{bar box|title=[[Odesa Oblast]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|62.8}} {{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|20.7}} {{bar percent|Bulgarians|turquoise|6.1}} {{bar percent|Moldovans|pink|5.0}} {{bar percent|Gagauz people in Ukraine|Gagauz|lightgreen|1.1}} {{bar percent|Belarusians|red|0.5}} {{bar percent|Ashkenazi Jews|Jews|black|0.5}} {{bar percent|Armenians|brown|0.3}}}} {{bar box|title=[[Sevastopol]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|71.6}} {{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|22.4}} {{bar percent|Belarusians|red|1.6}} {{bar percent|Tatars|olive|0.7}} {{bar percent|Crimean Tatars|orange|0.5}} {{bar percent|Armenians|brown|0.3}} {{bar percent|Ashkenazi Jews|Jews|black|0.3}}}} {{bar box|title=[[Zaporizhzhia Oblast]]|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|Ukrainians|dodgerblue|70.7}} {{bar percent|Russians in Ukraine|Russians|purple|24.7}} {{bar percent|Bulgarians|turquoise|1.4}} {{bar percent|Belarusians|red|0.7}} {{bar percent|Armenians|brown|0.3}} {{bar percent|Tatars|olive|0.3}}}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == 75tbx3xaj0fzngj1hdymions4ly051e 0 180735 1384500 1384464 2026-08-27T14:09:35Z Vishwanatha Badikana 16878 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1384500 wikitext text/x-wiki " '''ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ''' " ಎಂಬ ಪದವು ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿ, ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Ambrosi de la Cadena|first=Marco|title=Knowledge commons: an alternative to proprietary knowledge|journal=Maskana|date=2017|volume=8|issue=1|pages=43–59|doi=10.18537/mskn.08.01.04}}</ref> ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಕಳೆಯಲಾಗದವು ಎಂಬ ಅಂಶವೇ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಭೌತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Mansell|first=Robin|date=2013-08-29|title=Employing digital crowdsourced information resources: Managing the emerging information commons|journal=International Journal of the Commons|volume=7|issue=2|pages=255|doi=10.18352/ijc.395|issn=1875-0281|bibcode=2013IJCom...7..255M}}</ref> ಅಂದರೆ, ಒಂದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಬಳಕೆದಾರರು ಬಳಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="ostrom">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Hess |first=Charlotte |url=https://direct.mit.edu/books/edited-volume/3807/Understanding-Knowledge-as-a-CommonsFrom-Theory-to |title=Understanding Knowledge as a Commons - From Theory to Practice |last2=Ostrom, Elinor |publisher=Massachusetts Institute of Technology |year=2007 |isbn=978-0-262-08357-7 |location=Cambridge |pages=12–13}}</ref> == ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == 'ಕಾಮನ್ಸ್' ಎಂಬ ಪದವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ''ಕಾಮನ್ಸ್‌''ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. <ref>{{Citation |last=Potts |first=Jason |title=Innovation Commons |date=2019-08-22 |pages=109–152 |chapter=Rules of the Innovation Commons |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/oso/9780190937492.003.0006 |isbn=978-0-19-093749-2 |doi-access=free}}</ref> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ನಂತಹ ಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಂತಹ]] ಉಚಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮ,<ref>{{Cite journal|last=Sampsel|first=Laurie J.|date=2017-10-02|title=Finding Open Educational Resources for Music: OER Commons, MERLOT II, Openstax CNX, and MIT OpenCourseWare|url=http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2017.1364608|journal=Music Reference Services Quarterly|volume=20|issue=3–4|pages=224–226|doi=10.1080/10588167.2017.1364608|issn=1058-8167}}</ref> ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ಕಲೆ, ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ಮುಕ್ತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳು, ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Citation |last=Schweik |first=Charles M. |title=Understanding Knowledge as a Commons |date=2006 |pages=277–310 |access-date=2021-05-24 |chapter=Free/Open-Source Software as a Framework for Establishing Commons in Science |chapter-url=https://doi.org/10.7551/mitpress/6980.001.0001 |publisher=The MIT Press |doi=10.7551/mitpress/6980.003.0014 |isbn=978-0-262-25634-6}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Fernandez |first=Peter D. |title=Applying library values to emerging technology : decision-making in the age of open access, maker spaces, and the ever-changing library |last2=Tilton |first2=Kelly |publisher=Association of College and Research Libraries, a division of the American Library Association |year=2018 |isbn=978-0-8389-8939-5 |oclc=1024320754}}</ref> ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಹೆಸ್ ಮತ್ತು ಎಲಿನರ್ ಓಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎರಡು ಬೌದ್ಧಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಖಾಸಗೀಕರಣದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ "ಮನಸ್ಸಿನ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು" ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ.<ref>{{Cite journal|last=Boyle|first=James|year=2003|title=The Second Enclosure Movement and the Construction of the Public Domain|url=http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle|journal=Law and Contemporary Problems|volume=66|issue=1–2|pages=33–74|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101123190230/http://www.law.duke.edu/journals/66LCPBoyle/|archivedate=2010-11-23}}</ref> <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=http://dx.doi.org/10.4337/9781789903997.00077 |title=Research Handbook on the Economics of Intellectual Property Law |date=2019 |isbn=9781789903997 |pages=655 |chapter=Knowledge Commons |doi=10.4337/9781789903997.00077 |doi-broken-date=12 July 2025 |url-access=subscription}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುವ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಇದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ನೋಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last=Lozano |first=Rosina |title=An American Language |date=2018-04-24 |access-date=2021-05-24 |chapter=The United States Sees Language |chapter-url=http://dx.doi.org/10.1525/california/9780520297067.003.0006 |publisher=University of California Press |doi=10.1525/california/9780520297067.003.0006 |isbn=978-0-520-29706-7}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ಪಟ್ಟಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮುಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮುಕ್ತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿದೆ. <ref name="ostrom" /> ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಮೂಹದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ. ಜ್ಞಾನ ಕಮ್ಯುನಿಸಂಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Mouzouni|first=Charafeddine|date=2018-03-14|title=The Wisdom Of Crowds: When Collective Intelligence Surpasses Individual Intelligence|url=http://dx.doi.org/10.31988/scitrends.12858|journal=Science Trends|doi=10.31988/scitrends.12858}}</ref> ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್, 'ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾರೆ' ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite journal|last=Kampf|first=Roger|title=From data to wisdom: the contribution of intellectual property rights to the knowledge pyramid|url=http://dx.doi.org/10.4337/9781783470488.00019|journal=Access to Information and Knowledge|year=2013|pages=235–257|doi=10.4337/9781783470488.00019|isbn=9781783470488}}</ref> "ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲ" ಪದವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಾಗ "ಮಾಹಿತಿ" ಮತ್ತು "ಜ್ಞಾನ" ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಫೆರೆಂಕ್ ಗ್ಯುರಿಸ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Citation |last=Győri |first=Róbert |title=Geographies of Knowledge and Power |date=2015 |volume=7 |pages=203–233 |url=http://dx.doi.org/10.1007/978-94-017-9960-7_10 |access-date=2021-05-24 |series=Knowledge and Space |chapter=Knowledge and Power in Sovietized Hungarian Geography |place=Dordrecht |publisher=Springer Netherlands |doi=10.1007/978-94-017-9960-7_10 |isbn=978-94-017-9959-1 |last2=Gyuris |first2=Ferenc |url-access=subscription}}</ref> "ಜ್ಞಾನವು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ". ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ 'ಜ್ಞಾನ'ವಾಗಿ ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿಸುವಂತಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ''"ಆದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಜ್ಞಾನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ."'' <ref>{{Cite journal|last=Gyuris|first=Ferenc|year=2014|title=Basic education in communist Hungary. A commons approach|journal=International Journal of the Commons|volume=8|issue=2|pages=531–553|doi=10.18352/ijc.458|bibcode=2014IJCom...8..531G}}</ref> == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು == ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಜ್ಞಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Sen|first=Ravi|last2=Subramaniam|first2=Chandrasekar|last3=Nelson|first3=Matthew L.|date=December 2011|title=Open source software licenses: Strong-copyleft, non-copyleft, or somewhere in between?|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.dss.2011.07.004|journal=Decision Support Systems|volume=52|issue=1|pages=199–206|doi=10.1016/j.dss.2011.07.004|issn=0167-9236}}</ref> ಪರವಾನಗಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಷರತ್ತಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು ಪರವಾನಗಿಗಳು ಪರವಾನಗಿದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ, ಬಳಸುವ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿನಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Stewart|first=Daxton|date=2021|title=Rise of the Copyleft Trolls: When Photographers Sue After Creative Commons Licenses Go Awry|url=http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3844180|journal=SSRN Electronic Journal|doi=10.2139/ssrn.3844180|issn=1556-5068}}</ref> 'ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕು' ತತ್ವದ ಜನಪ್ರಿಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ಗ್ನು|ಜಿಎನ್‍ಯು]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಪರವಾನಗಿಗಳು ( ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಜಿಪಿಎಲ್, ಎಲ್‌ಜಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಜಿಎಫ್‌ದಿಎಲ್) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ|ಶೇರ್-ಅಲೈಕ್]] ಪರವಾನಗಿಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Carver|first=Brian W.|date=2018-08-15|title=Share and Share Alike: Understanding and Enforcing Open Source and Free Software Licenses|url=http://dx.doi.org/10.31228/osf.io/p327s|journal=Berkeley Technology Law Journal|volume=20|issue=443|doi=10.31228/osf.io/p327s|accessdate=2021-05-24}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ == * [[:en:Commons|ಕಾಮನ್ಸ್]] * [[:en:Commons-based peer production|ಕಾಮನ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಪೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆ]] * [[:en:Digital commons (economics)|ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಮನ್ಸ್ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ)]] * [[:en:Information commons|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ]] * [[:en:Open content|ವಿಷಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ]] * [[:en:Open Knowledge Foundation|ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] * [[:en:Open source appropriate technology|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] * [[:en:Open-design movement|ಮುಕ್ತ-ವಿನ್ಯಾಸ ಚಳುವಳಿ]] * [[:en:OpenCourseWare|ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್]] * [[:en:Public ownership|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವ]] * [[:en:Robert K. Merton|ರಾಬರ್ಟ್ ಕೆ. ಮೆರ್ಟನ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=H3N9Gb3bKzQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211215/H3N9Gb3bKzQ |archive-date=2021-12-15 |url-status=live|title=Commons in Action: Knowledge Commons |publisher=[[International Association for the Study of the Commons]] |date=3 September 2014 |via=YouTube}}{{cbignore}} * {{Cite journal |last=Ioannidis |first=Yannis |date=July 2006 |title=From Digital Libraries to Knowledge Commons |url=http://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw66/ioannidis.html |journal=ERCIM News |publisher=ERCIM |issue=66}} * {{Cite book |last=Abrell |first=Elan |url=http://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |title=Imagining a Traditional Knowledge Commons: A community approach to sharing traditional knowledge for non-commercial research |date=October 2009 |editor-last=Dunlop |editor-first=Scott |display-authors=etal |archive-url=https://web.archive.org/web/20131017012523/https://www.idlo.int/publications/TraditionalKnowledge.pdf |archive-date=2013-10-17}} * {{Cite web |url=http://www.knowledgecommons.org/ |title=Open Knowledge Commons |website=KnowledgeCommons.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20121231084634/http://www.knowledgecommons.org/ |archive-date=2012-12-31}} * [http://biogov.uclouvain.be/iasc/ First Thematic Conference on the Knowledge Commons] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120914045009/http://biogov.uclouvain.be/iasc/ |date=2012-09-14 }} held in 2012 on the theme of "Governing Pooled Knowledge Resources: Building Institutions for Sustainable Scientific, Cultural and Genetic Resource Commons" * [http://floksociety.org/ Free/Libre Open Knowledge Society, designing a world for the commons.]: A Free, Libre, Open Knowledge society is about to be built in Ecuador. * ''Governing Knowledge Commons''. 2014. Edited by Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, and Katherine J. Strandburg. Oxford University Press. * "[https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaw0911 Tragedy revisited]" by Robert Boyd, Peter J. Richerson, Ruth Meinzen-Dick, Tine De Moor, Matthew O. Jackson, Kristina M. Gjerde, Harriet Harden-Davies, Brett M. Frischmann, Michael J. Madison, Katherine J. Strandburg, Angela R McLean, Christopher Dye. ''Science'', 14 Dec 2018, 362:6420, pp.&nbsp;1236-1241. DOI: 10.1126/science.aaw0911 *[http://halduskultuur.eu/journal/index.php/HKAC/article/view/228/177 How to Reap the Benefits of the “Digital Revolution”? Modularity and the Commons]. 2019. By Vasilis Kostakis, published in ''Halduskultuur: The Estonian Journal of Administrative Culture and Digital Governance'', Vol 20(1):4–19. [[ವರ್ಗ:ಪಬ್ಲಿಕ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಕಾನೂನು]] [[ವರ್ಗ:ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜ್ಞಾನ ಆರ್ಥಿಕತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಚಳುವಳಿ]] 9kierex17mywxlsgk2xj8b8qfrfzke9 0 180744 1384491 2026-08-27T12:44:09Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ== [[File:The great Brahmaputra.jpg|thumb|The great Brahmaputra]] ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 34 ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ನಗರ. ಜಿಲ್ಲೆಯು 3,790... 1384491 wikitext text/x-wiki ==ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ== [[File:The great Brahmaputra.jpg|thumb|The great Brahmaputra]] ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಭಾರತದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 34 ಆಡಳಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ನಗರ. ಜಿಲ್ಲೆಯು 3,790 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (1,390 ಚದರ ಮೈ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ<ref>https://www.census2011.co.in/</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Tinsukia in Assam (India).svg|thumb|Tinsukia in Assam (India)]] ಪ್ರಸ್ತುತ ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚುಟಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು. ಚುಟಿಯಾಗಳ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಅಹೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಲು ಪ್ರಸೇನ್ಮುಂಗ್ ಬರ್ಗೋಹೈನ್ ಅವರನ್ನು ಸಾದಿಯಾ-ಖೋವಾ ಗೋಹೈನ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿತು.<ref>https://web.archive.org/web/20150924104954/http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=298235</ref> ನಂತರ, ಮೊವಾಮೋರಿಯಾ ದಂಗೆಯ ನಂತರ, ಇಲ್ಲಿ ಮಥಕ್ ರಾಜ್ಯವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ನಗರದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಬೆಂಗ್ಮಾರಾ. ಹಿಂದಿನ ಚುಟಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಸರ್ಬಾನಂದ ಸಿಂಹ, ಗುಯಿಜನ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ರಂಗಗಢದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ನಂತರ ಮಥಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1791 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬೆಂಗ್ಮಾರಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ರಾಜ ಸರ್ಬಾನಂದ ಸಿಂಹ, ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿ ಗೋಪಿನಾಥ್ ಬಾರ್ಬರುವಾ (ಅಲಿಯಾಸ್ ಗೋಧಾ) ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೆಂಗ್ಮಾರಾ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ನಗರವನ್ನು ಇಂದಿನ ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ತಿನ್ಸುಕಿಯಾವನ್ನು 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1989 ರಂದು ದಿಬ್ರುಗಢ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ 23 ನೇ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು ಸರ್ಬಾನಂದ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೊಳಗಳನ್ನು ತೋಡಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಲ್ಧುವ ಪುಖೂರಿ, ಕಡಮೋನಿ ಪುಖುರಿ, ದ ಧಾರುವ ಪುಖೂರಿ, ಮಹಾಧುವ ಪುಖೂರಿ, ಬಾಥೋರೆ ಪುಖುರಿ, ಲೋಗೋನಿ ಪುಖೂರಿ, ನಾ-ಪುಖೂರಿ, ದೇವಿ ಪುಖುರಿ, ಕುಂಭೀ ಪುಖುರಿ ಮತ್ತು ರೂಪಾಹಿ ಪುಖುರಿ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕೊಳಗಳಲ್ಲದೆ, ಮಟಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೋಧಾ-ಬರ್ಬರುವಾ ರಸ್ತೆ, ರಂಗಗಢ ರಸ್ತೆ, ರಾಜ್‌ಗೋರ್ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಹಟಿಯಾಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು 1823 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲು ಸಾದಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ನಂತರ ಮೊದಲ ಚಹಾ ತೋಟವನ್ನು ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಬಳಿಯ ಚಬುವಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಚಬುವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು "ಚಾಹ್-ಬುವಾ" ದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ "ಚಹಾ ತೋಟ". 1882 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕಂಪನಿಯು ತಿನ್ಸುಕಿಯಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ದಿಬ್ರು-ಸಾದಿಯಾ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತಿರುವು. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ ದಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು 1999 ರಲ್ಲಿ ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು 340 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (131.3 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಮತ್ತು ದಿಬ್ರುಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ.<ref>https://www.tinsukiamb.org.in/about.php</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ಪಟ್ಟಣಗಳು== ಡಿಗ್ಬೋಯ್ ಡೂಮ್ಡುಮಾ ಜಗನ್ ಕಾಕೋಪತ್ತಾರ್ ಲೆಡೋ ಟೌನ್ ಮಕುಮ್ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ಸಾದಿಯಾ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಬಹಬರಿ ಗಾಂವ್ ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ತಿನ್ಸೂಕಿಯಾ ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಲ್ಲೆ. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವು ದಿಗ್ಬೋಯ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ಮತ್ತು ಲೆಡೊದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ತೆರೆದ-ಪಿಟ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ತಿನ್ಸೂಕಿಯಾ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಚಹಾ ಬೆಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಿನ್ಸೂಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಚಹಾ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ತೈಲ, ಮರ ಮತ್ತು ಪ್ಲೈವುಡ್‌ನಂತಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1996 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಮಗ್ರ ನಿಷೇಧವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ ನಂತರ ಮರ ಮತ್ತು ಪ್ಲೈವುಡ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಈ ರೋಮಾಂಚಕ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ: ಚಹಾ ತೋಟಗಳು, ತೈಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳು, 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಸಂಕೇತಗಳು. ತಿನ್ಸೂಕಿಯಾ ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಹಾ, ಕಿತ್ತಳೆ, ಶುಂಠಿ, ಇತರ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಭತ್ತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಯೂನಿಲಿವರ್ (HUL) ನ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವೂ ಇದೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ವಾಯು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ದಿಸ್ಪುರದಿಂದ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಇರುವ ಅಂತರ 532 ಕಿ.ಮೀ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ದಿಬ್ರುಗಢ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೆಹಲಿ, ಗುವಾಹಟಿ ಮತ್ತು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ದೈನಂದಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾವನ್ನು ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರೈಲು ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇಎಸ್ಐಎಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ಡೇಸ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ ಬೋರ್ಥಕೂರ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ ಆರ್‌ಸಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಸ್ಮಾರಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇಂಟ್ ಲೂಕ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಜೀವನ್ ಜ್ಯೋತಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ ಸ್ವಸ್ತಿಕ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಂ ಪೈನ್‌ವುಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಿರೋಜಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಲೈಫ್‌ಲೈನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ==ಭಾಷೆಗಳು== ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು (2011) ಅಸ್ಸಾಮಿ (47.81%) ಸದ್ರಿ (14.10%) ಬಂಗಾಳಿ (10.21%) ಹಿಂದಿ (8.54%) ನೇಪಾಳಿ (7.51%) ಭೋಜ್‌ಪುರಿ (2.30%) ಒಡಿಯಾ (2.11%) ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ (1.46%) ಇತರೆ (5.96%) ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಯ 47.81% ಜನರು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, 14.10% ಸದ್ರಿ, 10.21% ಬೆಂಗಾಲಿ, 8.54% ಹಿಂದಿ, 7.51% ನೇಪಾಳಿ, 2.3% ಭೋಜ್‌ಪುರಿ, 2.11% ಓಡಿಯಾ ಮತ್ತು 1.46% ಅವರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಿನ್ಸುಕಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಮ್ತಿ ಮತ್ತು ತೈ ಫಾಕೆ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಬಿಹು ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ ಕಾಳಿ ಪೂಜೆ ಕರಮ್ ತುಸು ಉತ್ಸವ ಛಠ್ ಪೂಜೆ ಅಲಿ ಇ ಲಿಗಾಂಗ್ ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ದಿಬ್ರು-ಸೈಖೋವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 350 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಪರೂಪದ ಬಿಳಿ-ರೆಕ್ಕೆಯ ಮರದ ಬಾತುಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಪರೂಪದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ದಿಹಿಂಗ್ ಪಟ್ಕೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಕೊನೆಯ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 300 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ಹೂಲಾಕ್ ಗಿಬ್ಬನ್, ಹಂದಿ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್, ನಿಧಾನ ಲೋರಿಸ್, ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಮೋಡದ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== =ದಿಗ್ಬೋಯ್= ದಿಗ್ಬೋಯ್ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡು ಅದ್ಭುತಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವು ತೈಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರ. ನೀಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚೆ ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರೋಲಿಂಗ್ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ದಿಗ್ಬೋಯ್ ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಿಂದ ದಿಗ್ಬೋಯ್‌ನ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವು ಒಂದು ಉಸಿರುಕಟ್ಟುವ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ನೋಡಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಉದ್ಯಾನ ದಿಗ್ಬೋಯ್ ತೈಲ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೌಂದರ್ಯದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಯುವಾಗ, ನೀವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ತೈಲ ಬಾವಿ ಕೊರೆಯುವ ರಿಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ನಲವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿಮಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ನೀವು ಬೆಟ್ಟದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯನ್ನು ಇಳಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ನೋಟಗಳನ್ನು ನೀವು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಹಿಂಡು ಅಥವಾ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಹುಲಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವೂ ನಿಮಗೆ ಸಿಗಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಬಹುದು. ==ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಶಾನ== ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಿಗ್ಬೋಯ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಜಪಾನಿನ ಸೈನ್ಯವು ದಿಗ್ಬೋಯ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಡಿಗೆಯೊಳಗೆ ತಲುಪಿತು. ದಿಗ್ಬೋಯ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಶಾನದ ಸಮಾಧಿಗಳ ಸ್ಮಾರಕ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮುಂದೆ ನೀವು ಮಂಡಿಯೂರಿ ನಿಂತಾಗ, ಆ ಯುಗದ ಈ ಘಟನೆಗಳ ನೆನಪುಗಳು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ==ಮಾರ್ಗರಿಟಾ== ಚಹಾ ತೋಟಗಳು, ಪ್ಲೈವುಡ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ದಿಹಿಂಗ್ ನದಿಯ ಮರಳಿನ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ತಂಪಾದ, ಮಂಜಿನ, ದೂರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ತಾಜಾ ಚಹಾ ಎಲೆಗಳ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಉಸಿರಾಡುವುದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಕ್ರೀಡೆ== "ಹೊಸ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರವರ್ತಕರ ಬದಲಾಗದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ 18-ಹೋಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್." ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ದಿಗ್ಬೋಯ್ ಅನ್ನು ಎಂಟು ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗಾಲ್ಫ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. t663g0eyuuf609znrfmsb3oze7noaau 0 180745 1384496 2026-08-27T13:49:33Z Footy2000 69974 "[[:en:Special:Redirect/revision/1371612806|2026–27 Bengaluru FC season]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1384496 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರ ನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} q6gycl3aftuf7k6qze3j6xyr10wvh4w 1384497 1384496 2026-08-27T13:50:21Z Quinlan83 70095 Fix 1384497 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರ ನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 9hmkltmlr8ymjnjosrbzcahtjf5zdxa 1384501 1384497 2026-08-27T14:18:18Z Footy2000 69974 ಹಿನ್ನಲೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ 1384501 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 5a44hhavcolpd7xr6s6fp1f6b9r4uix 1384505 1384501 2026-08-27T15:18:31Z Footy2000 69974 /* ಹಿನ್ನೆಲೆ */ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಿಸ್ತರಣೆ 1384505 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಫ್.ಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} lmx8mguo6ibzbrqw0exhcifw6g43bmq 1384506 1384505 2026-08-27T16:03:52Z Footy2000 69974 ಅವಲೋಕನ ಹಂತವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1384506 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಫ್.ಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} t4ttcui5qbtpn77orimj3hhizzobnxg 1384507 1384506 2026-08-27T16:06:10Z Footy2000 69974 /* ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ */ ಹೆಸರು ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ 1384507 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಫ್.ಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} iipr66t6cakkdbl3bhnitcapzzy9zcn 1384514 1384507 2026-08-27T19:06:34Z Footy2000 69974 /* ಅವಲೋಕನ */ ತಂಡದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ 1384514 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಫ್.ಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} === ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:small; white-space:nowrap;" |- ! style="text-align:center;" rowspan="2" | No. ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹೆಸರು ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪೌರತ್ವ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪಾತ್ರ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ (ವಯಸ್ಸು) ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಯಿ೦ದ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ತನಕ ! style="text-align:center; width:6px" colspan="2" | ಆಯ್ಕೆ |- ! style="text-align:center; width:6px" | ಲೀಗ್ ! ಕಪ್<ref name="sc_squad">{{Cite web |title=Bengaluru Football Club |url=https://www.the-aiff.com/club/players/8021/10 |access-date=2026-02-10 |website=www.the-aiff.com}}</ref> |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಗೆರೆಕಾವಲಿಗರು |- | ೧ | ಗುರುಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|2|3}} | ೨೦೧೭ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೮ | ಲಾಲ್ತುಅಮ್ಮವಿಯಾ ರಾಲ್ಟೆ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|11|28}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಅಹೀಬಮ್ ಸೂರಜ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|2|18}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಕಾಂಪುಗಾರರು |- | | ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NED}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|7|2}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೪ | ಚಿಂಗ್ಲೆನ್ ಸನಾ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|7|23}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬ | ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|POR}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|5|1}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೮ | ಹಾವೊಬಮ್ ರಿಕಿ ಮೀತೇಯಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2006|8|30}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೬ | ಹರ್ಷ್ ಪಲಾಂಡೆ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|1|26}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೭ | ನಿಖಿಲ್ ಪೂಜಾರಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1995|9|3}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೨ | ನೌರೆಮ್ ರೋಶನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1999|2|2}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬೬ | ತಖೆಲ್ಲಂಬಮ್ ಬಂಗ್ಸನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2007|3|5}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ನಡುಕಣಗಾರರು |- | | ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|ARG}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|5|6}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೮ | ಸುರೇಶ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2000|8|7}} | ೨೦೧೯ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೪ | ಸೋಹಂ ವರ್ಷಣೆಯ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|8|14}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೫ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೩ | ಲಾಲ್ರೆಮ್‌ಟ್ಲುವಾಂಗಾ ಫನೈ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|9|17}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೧ | ವಿನಿತ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|7|31}} | ೨೦೨೨ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೮ | Ningthoukhongjam Rishi Singh | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|3|23}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೫೧ | ಶಿವಾಲ್ಡೊ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|6|13}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅರ್ಬಾಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|9|29}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ದಾಳಿಗಾರರು |- | | ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|MNE}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|1|23}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೭ | ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|2|3}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೦ | ರಯಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|10|28}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೯ | ಸೆರ್ಟೊ ವೊರ್ನೆಲೆನ್ ಕೋಮ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|3|25}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೧ | ಸುನಿಲ್ ಛೆತ್ರಿ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1984|8|3}} | ೨೦೧೩ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೭ | ಮೋನಿರುಲ್ ಮೊಲ್ಲಾ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|5|1}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೨ | ಆಶಿಕ್ ಕುರುನಿಯನ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|6|14}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೯ | ಶಿವಶಕ್ತಿ ನಾರಾಯಣನ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2001|7|9}} | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |} <!-- : ^† Loaned out. : ^‡ Left in January transfer window --> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 7rsi6uy46k5m9tt8c4ipw0rejanzjvk 1384517 1384514 2026-08-27T20:11:04Z Footy2000 69974 /* ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು */ ಹೆಸರು ತಿದ್ದುಪಡಿ 1384517 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಫ್.ಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} === ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:small; white-space:nowrap;" |- ! style="text-align:center;" rowspan="2" | No. ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹೆಸರು ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪೌರತ್ವ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪಾತ್ರ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ (ವಯಸ್ಸು) ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಯಿ೦ದ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ತನಕ ! style="text-align:center; width:6px" colspan="2" | ಆಯ್ಕೆ |- ! style="text-align:center; width:6px" | ಲೀಗ್ ! ಕಪ್<ref name="sc_squad">{{Cite web |title=Bengaluru Football Club |url=https://www.the-aiff.com/club/players/8021/10 |access-date=2026-02-10 |website=www.the-aiff.com}}</ref> |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಗೆರೆಕಾವಲಿಗರು |- | ೧ | ಗುರುಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|2|3}} | ೨೦೧೭ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೮ | ಲಾಲ್ತುಅಮ್ಮವಿಯಾ ರಾಲ್ಟೆ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|11|28}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಅಹೀಬಮ್ ಸೂರಜ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|2|18}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಕಾಂಪುಗಾರರು |- | | ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NED}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|7|2}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೪ | ಚಿಂಗ್ಲೆನ್ ಸನಾ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|7|23}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬ | ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|POR}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|5|1}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೮ | ಹಾವೊಬಮ್ ರಿಕಿ ಮೀತೇಯಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2006|8|30}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೬ | ಹರ್ಷ್ ಪಲಾಂಡೆ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|1|26}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೭ | ನಿಖಿಲ್ ಪೂಜಾರಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1995|9|3}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೨ | ನೌರೆಮ್ ರೋಶನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1999|2|2}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬೬ | ತಖೆಲ್ಲಂಬಮ್ ಬಂಗ್ಸನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2007|3|5}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ನಡುಕಣಗಾರರು |- | | ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|ARG}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|5|6}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೮ | ಸುರೇಶ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2000|8|7}} | ೨೦೧೯ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೪ | ಸೋಹಂ ವರ್ಷಣೆಯ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|8|14}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೫ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೩ | ಲಾಲ್ರೆಮ್‌ಟ್ಲುವಾಂಗಾ ಫನೈ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|9|17}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೧ | ವಿನಿತ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|7|31}} | ೨೦೨೨ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೮ | ನಿಂಗ್‌ಥೌಖೋಂಗ್ಜಮ್ ರಿಷಿ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|3|23}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೫೧ | ಶಿವಾಲ್ಡೊ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|6|13}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅರ್ಬಾಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|9|29}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ದಾಳಿಗಾರರು |- | | ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|MNE}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|1|23}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೭ | ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|2|3}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೦ | ರಯಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|10|28}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೯ | ಸೆರ್ಟೊ ವೊರ್ನೆಲೆನ್ ಕೋಮ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|3|25}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೧ | ಸುನಿಲ್ ಛೆತ್ರಿ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1984|8|3}} | ೨೦೧೩ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೭ | ಮೋನಿರುಲ್ ಮೊಲ್ಲಾ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|5|1}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೨ | ಆಶಿಕ್ ಕುರುನಿಯನ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|6|14}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೯ | ಶಿವಶಕ್ತಿ ನಾರಾಯಣನ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2001|7|9}} | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |} <!-- : ^† Loaned out. : ^‡ Left in January transfer window --> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} 8zzzqe283m1f160s641lkkbvfdij3ud 3 180746 1384509 2026-08-27T16:24:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384509 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Manugowda54}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೪, ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) h9r4izciyx7b78cxo4bb1xsu8ntfxye 4 180747 1384534 2026-08-28T04:17:21Z Santhosh Notagar99 82732 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ... 1384534 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು, ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಂಕಗಳ ನೀಡಿಕೆ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar mbiblveodfscc8zs6mqmlyd9ybsse06 1384535 1384534 2026-08-28T04:54:58Z Santhosh Notagar99 82732 /* ಆಯೋಜಕರು */ 1384535 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar 8ozotr26v5e3e0hsssu7tbcsr6xiipu 1384536 1384535 2026-08-28T05:03:44Z Santhosh Notagar99 82732 1384536 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en 26ye9eb5tpks5nr03tij9pnv5esinl5 1384538 1384536 2026-08-28T05:09:39Z Santhosh Notagar99 82732 1384538 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 2hv1hvosau36lszt5uapf5wzu0yn17j 1384539 1384538 2026-08-28T05:31:14Z Sathyaprasad Pai 96929 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು */ 1384539 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Sathyaprasad Pai|Sathyaprasad Pai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sathyaprasad Pai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೧, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ou4v2xc6573pcquc5nwxksrjxyhliha 1384540 1384539 2026-08-28T05:37:33Z Prath20 91325 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು */ 1384540 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Sathyaprasad Pai|Sathyaprasad Pai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sathyaprasad Pai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೧, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) c4hbbhu0j5u4u0p58bmu2z1z1a622j8 1384541 1384540 2026-08-28T05:37:47Z Prath20 91325 /* ಭಾಗವಹಿಸುವವರು */ 1384541 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Sathyaprasad Pai|Sathyaprasad Pai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sathyaprasad Pai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೧, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 8b2ik1kaic5nkym0096thkqb98uewh2 1384546 1384541 2026-08-28T06:00:45Z Santhosh Notagar99 82732 1384546 wikitext text/x-wiki == ಪರಿಚಯ == ಚೀನೀ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ 2026 ಒಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ (ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್) ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಪ್ರೀತಿ 2026 (Wiki Loves Monuments in China 2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು) ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ Wiki Loves Monuments ಚಿತ್ರ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ, Wiki Loves Monuments ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಬಹುಮಾನಗಳು/ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಯೋಜಕರು == WikiProject China Cultural Heritage ಮತ್ತು ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾ ಗುಂಪು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ESEAP Hub ಈ ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗೆ ಬಲವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವು ಸಂಪಾದನಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಮಂತ್ರಣ ಮಾದರಿಗಳು, ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೀವು ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಸ್ಥಳೀಯ ಆಯೋಜಕರು == ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್ - Santhosh Notgaar == ಮೆಟಾ ಪುಟದ ಲಿಂಕ್ == https://meta.wikimedia.org/wiki/%E4%B8%AD%E5%8D%8E%E6%96%87%E5%8C%96%E9%81%97%E4%BA%A7%E7%BC%96%E8%BE%91%E6%9D%BE/2026/en == Fountai Tool Link == https://fountain.toolforge.org/editathons/cch-kn-2026 == ಭಾಗವಹಿಸುವವರು == # [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #[[ಸದಸ್ಯ:Prath20|Prath20]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prath20|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) #--[[ಸದಸ್ಯ:Sathyaprasad Pai|Sathyaprasad Pai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sathyaprasad Pai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೧, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) py9zexa0f7dxqctl6yf7psocyfhaqpf 3 180748 1384537 2026-08-28T05:09:12Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384537 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Siddurvs}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 5vhpcjscc9z5wpns2ykby3bc77mxjnx 0 180749 1384542 2026-08-28T05:46:17Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox constitution|document_name=ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|jurisdiction=ಚೀನಾ|supersedes=ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ|date_repealed=ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ; ಚೀನಾದ ಜನತಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ... 1384542 wikitext text/x-wiki {{Infobox constitution|document_name=ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|jurisdiction=ಚೀನಾ|supersedes=ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನ|date_repealed=ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ; ಚೀನಾದ ಜನತಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು|head_of_state=ಚೀನಾದ ಜನತಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|date_effective=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949|Image=Chinese People's Political Consultative Conference logo.svg|caption=ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಲಾಂಛನ|Image size=128px}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚೀನೀ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿ ದಾಖಲೆಯೇ ಕಾಮನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ, ಕಾಮನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ 1949 ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1954 ರವರೆಗೆ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ (ಪಿಆರ್‌ಸಿ) ಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಪಿಆರ್‌ಸಿಯ ಮೊದಲ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು 1 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. =ಹಿನ್ನೆಲೆ= ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 1949 ರಂದು, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೂಲ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು 1954 ರವರೆಗೆ ಚೀನಾದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> =ನಿಬಂಧನೆಗಳು= ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಏಳು ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಚೀನಾವನ್ನು "ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು, ಇದು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ "ಜನರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ"ವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ರೈತರ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಚೀನಾದ ಎಲ್ಲಾ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವರ್ಗಗಳನ್ನು" (ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚೀನಾವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ) ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಜನರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗಳನ್ನು ಜನರು ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಗಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref>  ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref>  ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ, ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಆದರೂ ಅದು ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref>  ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಲೇಖನ 26 ರಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು "ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ" ಯನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುರಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref>  ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲ ತತ್ವವೆಂದರೆ ... ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ... ಇಡೀ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು."<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಲೇಖನ 34 ರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ, "ಜನರ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಬೇಕು ... ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ... ಪ್ರತಿ ಹಂತಕ್ಕೂ ... "ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬೇಕು<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> "ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ" ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ವಿದ್ಯುತ್, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದಂತಹ ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ 35 ನೇ ವಿಧಿಯು ಒತ್ತು ನೀಡಿತು.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 54 ಮತ್ತು 56 ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref>http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10670564.2015.1104921</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= iwhojj3y7yf3p0dc3kjc1ypwgbl2kkp 0 180750 1384544 2026-08-28T05:54:34Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox legislature |name = ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಾಧಿವೇಶನ |native_name = {{nobold|{{lang|zh-Hans-CN|中国人民政治协商会议第一届全体会议}}}} |legislature = ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಭೆ |foundation = 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 |disbanded = 30 ಸೆ... 1384544 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name = ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಾಧಿವೇಶನ |native_name = {{nobold|{{lang|zh-Hans-CN|中国人民政治协商会议第一届全体会议}}}} |legislature = ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಭೆ |foundation = 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 |disbanded = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1949 |preceded_by = ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನ<br />ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿ |succeeded_by = ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ |coa_pic = Chinese People's Political Consultative Conference logo.svg |coa-pic = |background_color = #DE1F00 |text_color = #FFFFFF |house_type = ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ |houses = |leader1_type = ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಂಡಳಿ |leader1 = 89 ಸದಸ್ಯರು |party1 = |election1 = |leader2_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ |leader2 = ಲಿನ್ ಬೋಚು |party2 = ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ |election2 = |leader3_type = |leader3 = |party3 = |election3 = |house1 = ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |members = 585 |structure1 = Chinese People's Political Consultative Conference First General Conference.svg |structure1_res = 250px |political_groups1 = *'''ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (142)''' **{{colorbox|#DE1F00}} ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (16) **{{colorbox|#0800FF}} ಚೀನೀ ಕುವೊಮಿಂಟಾಂಗ್‌ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (16) **{{colorbox|#2A52BE}} ಚೀನಾ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ (16) **{{colorbox|#F17C67}} ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘ (12) **{{colorbox|#000000}} ಸ್ವತಂತ್ರರು (10) **{{colorbox|#FFB232}} ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಚೀನಾ ಸಂಘ (8) **{{colorbox|#2C8FDB}} ಚೀನೀ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪಕ್ಷ (10) **{{colorbox|#FF6262}} ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘ (10) **{{colorbox|#085EDF}} ಜನರ ಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಸಹಚರರ ಸಂಘ (10) **{{colorbox|#759DC5}} ಕುವೊಮಿಂಟಾಂಗ್ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘ (8） **{{colorbox|#1891FF}} ಚೀನಾ ಝಿಗಾಂಗ್ ಪಕ್ಷ (6) **{{colorbox|#33E6CC}} ಜಿಯುಸಾನ್ ಸೊಸೈಟಿ (5) **{{colorbox|#003153}} ತೈವಾನ್ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ ಒಕ್ಕೂಟ (5) **{{colorbox|#FF5907}} ಚೀನೀ ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಯುವ ಒಕ್ಕೂಟ (10) *'''{{colorbox|#BEBEBE}} ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (102)''' **ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ವಲಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (95) **ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (7) *'''{{colorbox|#DE1F00}} ಜನರ ವಿಮೋಚನಾ ಸೇನೆ (60)''' *'''{{colorbox|#0B8DCE}} ಗುಂಪು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (206)''' *'''{{colorbox|#FFFFFF}} ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು (75)''' |committees1 = ಸಂಘಟನೆ ಕಾನೂನು ಕರಡು ಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿ<br />ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕರಡು ಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿ<br />ಕೇಂದ್ರ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಘಟನೆ ಕಾನೂನು ಕರಡು ಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿ<br />ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಂಗ ಯೋಜನೆ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿ<br />ಉಪ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿ |joint_committees = |last_election1 = |last_election2 = |session_room = 1st CPPCC conference.jpg |session_res = 250px |session_alt = ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಾಧಿವೇಶನದ ದೃಶ್ಯ |meeting_place = ಉತ್ತರ ಚೀನಾ ಜನತಾ ಸರ್ಕಾರ<br /> ಬೀಫಿಂಗ್ ನಗರ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರ ಮೊದಲು)<br />ಬೀಜಿಂಗ್ ನಗರ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಿಂದ)<br />ಹುವೈರೆನ್ ಸಭಾಂಗಣ, ಝೋಂಗ್‌ನಾನ್ಹೈ |website = }} ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನವು 1949 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21 ರಿಂದ 30 ರವರೆಗೆ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಝೊಂಗ್ನಾನ್ಹೈನಲ್ಲಿರುವ ಹುವೈರೆನ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸಭೆಯು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿತು. =ಹಿನ್ನೆಲೆ= 1945 ರಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (CCP) ಮತ್ತು ಕುಮಿಂಟಾಂಗ್ (KMT) ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ನಡುವೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಬಲ್ ಟೆನ್ತ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು 10–31 ಜನವರಿ 1946 ರಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಸಿದವು ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು. <ref>http://www.commonprogram.science/part1.html#wint</ref> ಮೇ 1, 1948 ರಂದು, CCP ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ "ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಗುಂಪು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನರ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗಣ್ಯರು" ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಇದು "ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಜನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ".<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html</ref> ಈ ಮನವಿಯು ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣಾ ಬಣದ ಸದಸ್ಯರು CCP ಕಡೆಗೆ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಸಹ ಇದನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html</ref> ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು CCP ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಸಭೆ ಆಗಸ್ಟ್ 1948 ರಲ್ಲಿ CCP ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಈಶಾನ್ಯ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಹಾರ್ಬಿನ್‌ಗೆ ದೋಣಿ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಚೀನಾದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ ತಲುಪಿದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1948 ರ ನವೆಂಬರ್ 25 ರಂದು ಹಾರ್ಬಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷದ" ಸದಸ್ಯರಾದ ಶೆನ್ ಜುನ್ರು, ಲಿ ಜಿಶೆನ್ ಮತ್ತು ಜಾಂಗ್ ಬೊಜುನ್ ಮತ್ತು ಗಾವೊ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಲಿ ಫುಚುನ್ ಸೇರಿದಂತೆ CCP ಸದಸ್ಯರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html</ref> 1949 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ನಂತರ, CCP ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ನಿಬಂಧನೆ ಇತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದರಿಂದ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಿಬಂಧನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html </ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 1948 ರಲ್ಲಿ, ಮಾವೋ ಸೋವಿಯತ್ ನಾಯಕ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅವರಿಗೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ "ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನುಸುಳಲು" ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಕಳವಳವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಮಾವೋ ಅವರ ಮಾತಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್, CCP ಬೀಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಕರೆಯಬೇಕೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಮಯ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ (PLA) ನಾನ್ಜಿಂಗ್, ವುಹಾನ್ ಮತ್ತು ಶಾಂಘೈ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮಾವೋ ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ವಿಶೇಷ ರಾಯಭಾರಿ ಅನಸ್ತಾಸ್ ಮಿಕೋಯನ್ ಅವರನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಅವರು ಜನವರಿ 30, 1949 ರಂದು ಕ್ಸಿಬೈಪೋದಲ್ಲಿ ಆಗಿನ CCP ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗೆ ಬಂದರು. ಆ ದಿನ, ಹಾಗೆಯೇ ಫೆಬ್ರವರಿ 4 ರಂದು, ಮಿಕೋಯನ್ ಮಾವೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು.[2] 1949 ರ ಮಾರ್ಚ್ 5–13 ರಂದು, ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ 7 ನೇ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ಲೀನಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು ಕರೆಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>http://www.commonprogram.science/part5.html</ref> 1949 ರ ಜೂನ್ 11 ರಂದು, ಪಿಸಿಸಿಗಾಗಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಗಾಗಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಪಿಸಿಸಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ 15 ರಂದು ನಡೆದ ಪಿಸಿಸಿ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಯ ಮೊದಲ ದಿನದಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು "ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ, ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ"ವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕುಮಿಂಟಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಾವೋ ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ CCP ಮೂರು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: CCP ನಾಯಕತ್ವದ ಮಾನ್ಯತೆ, ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅದರ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು "ಪ್ರತಿ-ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು" ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಜನರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html</ref> ಮೊದಲ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಯು 21 ಸದಸ್ಯರ ಶಾಶ್ವತ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು 6 ಸಮಿತಿಗಳ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಹೊಸ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಾಂಛನ, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಗೀತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಝೌ ಎನ್ಲೈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕರಡು ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಜೂನ್ 30 ರೊಳಗೆ ಮೊದಲ ಕರಡು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಐದು ಬಾರಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಮಾವೋ ಕೆಲವು ರಚನಾತ್ಮಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿವೇಶನದ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಡುವೆ, 6 ಸಮಿತಿಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭವಿಷ್ಯದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಒಲವುಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ನಂತರ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಮಿತಿಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯ 8 ನೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮೊದಲ ಗುಂಪನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು, ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನವನ್ನು "ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನ" (CPPCC) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಿ ಒಎಫ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20 ರೊಳಗೆ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.commonprogram.science/part2.html</ref> =ಮೊದಲ ಸರ್ವಸದಸ್ಯರ ಅಧಿವೇಶನ= CPPCC ಯ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21-30, 1949 ರಂದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಝೊಂಗ್ನಾನ್ಹೈನಲ್ಲಿರುವ ಹುಯಿರೆನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆಗ ಬೀಪಿಂಗ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ನಡೆಯಿತು. ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ 235 ಗುಂಪು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, 116 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, 165 ಪಕ್ಷದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, 71 ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು 75 ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 662 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://cpc.people.com.cn/GB/33837/2534646.html</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27 ರಂದು, ಸಭೆಯು ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಾವಯವ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ ಕೇಂದ್ರ ಜನರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾವಯವ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಸಭೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು:<ref>http://cpc.people.com.cn/GB/33837/2534646.html</ref> ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೀಪಿಂಗ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ತಕ್ಷಣದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಬೀಜಿಂಗ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ AD ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೊದಲು, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜವು ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕೆಂಪು ಧ್ವಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ರಂದು, ಸಭೆಯು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>http://www.commonprogram.science/part6.html</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30 ರಂದು, ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನವು CPPCC ಯ 1 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಚೀನೀ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಹೀರೋಸ್ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಸಹ ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>http://www.commonprogram.science/part6.html</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಮಾವೋ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮತ್ತು ಝು ಡೆ, ಲಿಯು ಶಾವೋಕಿ, ಸೂಂಗ್ ಚಿಂಗ್-ಲಿಂಗ್, ಜಾಂಗ್ ಲ್ಯಾನ್, ಲಿ ಜಿಶೆನ್ ಮತ್ತು ಗಾವೊ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅವರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>http://cpc.people.com.cn/GB/33837/2534646.html</ref><ref>http://www.commonprogram.science/part6.html</ref> '''ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು''' {| class="wikitable" | colspan="6" |[[File:Chinese_People's_Political_Consultative_Conference_First_General_Conference.svg|center|300x300px]] |- ! colspan="2" |ಗುಂಪುಗಳು !ಆಸನಗಳು |- bgcolor="#EEEEEE" | colspan="2" |ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು |142 |- | style="background: #DE1F00" | |ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ |16 |- | style="background: #0800FF" | |ಚೀನೀ ಕುವೊಮಿಂಟಾಂಗ್‌ನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಿತಿ |16 |- | style="background: #2A52BE" | |ಚೀನಾ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ |16 |- | style="background: #F17C67" | |ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘ |12 |- | style="background: #000000" | |ಸ್ವತಂತ್ರರು |10 |- | style="background: #FFB232" | |ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಚೀನಾ ಸಂಘ |8 |- | style="background: #2C8FDB" | |ಚೀನೀ ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪಕ್ಷ |10 |- | style="background: #FF6262" | |ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘ |10 |- | style="background: #085EDF" | |ಜನರ ಮೂರು ತತ್ವಗಳ ಸಹಚರರ ಸಂಘ |8 |- | style="background: #759DC5" | |ಕುವೊಮಿಂಟಾಂಗ್ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘ |8 |- | style="background: #1891FF" | |ಚೀನಾ ಝಿಗಾಂಗ್ ಪಕ್ಷ |6 |- | style="background: #33E6CC" | |ಜಿಯುಸಾನ್ ಸೊಸೈಟಿ |5 |- | style="background: #003153" | |ತೈವಾನ್ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತ ಒಕ್ಕೂಟ |5 |- | style="background: #FF5907" | |ಚೀನೀ ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಯುವ ಒಕ್ಕೂಟ |10 |- | rowspan="3" style="background: #BEBEBE" | | bgcolor="#EEEEEE" |ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು | bgcolor="#EEEEEE" |102 |- |ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ವಲಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |95 |- |ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ವಲಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು |6 |- | style="background: #DE1F00" | | bgcolor="#EEEEEE" |ಸೇನಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು | bgcolor="#EEEEEE" |60 |- | style="background: #0B8DCE" | | bgcolor="#EEEEEE" |ಗುಂಪು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು | bgcolor="#EEEEEE" |206 |- | style="background: #FFFFFF" | | bgcolor="#EEEEEE" |ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು | bgcolor="#EEEEEE" |75 |- | colspan="3" |ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:<ref>{{Cite web |title=1949 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರ ಚೀನಾದ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಕೋಷ್ಟಕ 3 |url=http://www.commonprogram.science/documents/Table%203%20Participants%20%20CPPCC%20by%20representation%20.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240304225646/http://www.commonprogram.science/documents/Table%203%20Participants%20%20CPPCC%20by%20representation%20.pdf |archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |access-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |website=ಚೀನಾದ ಜನತಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ 1949–1954}}</ref> |} =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= l3j064a5qmf98n28cnskocwkn6d2llz 3 180751 1384545 2026-08-28T06:00:12Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1384545 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Rohit Bhimappa Bhadakar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೦, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) 8degzweds2s5ntrkxqy6nicbaqbgspm 0 180752 1384548 2026-08-28T06:09:15Z Sathyaprasad Pai 96929 ಹೊಸ ಪುಟ: ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (CCP) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1949 ರಂದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. CCP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸೆಂಟ... 1384548 wikitext text/x-wiki ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (CCP) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1949 ರಂದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. CCP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾವೋ ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಚೀನಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಹಿಂದೆ, CCP ನವೆಂಬರ್ 7, 1931 ರಂದು ರುಯಿಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನಾದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (CSR) ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. CSR ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 1937 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಮೆರವಣಿಗೆ"ಯನ್ನು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ನುಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ (ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕೆಂಪು ಧ್ವಜ) ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿ 21-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಪಿಆರ್‌ಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ನುಡಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1949 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಆರ್‌ಒಸಿ) ತೈವಾನ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತ್ತು. 2ymhfls0ljy05u0ij85k9hvaspcptn6 1384549 1384548 2026-08-28T06:10:57Z Sathyaprasad Pai 96929 1384549 wikitext text/x-wiki ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (CCP) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1949 ರಂದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. CCP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾವೋ ಅವರು ಸಮಕಾಲೀನ ಚೀನಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಹಿಂದೆ, CCP ನವೆಂಬರ್ 7, 1931 ರಂದು ರುಯಿಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನಾದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (CSR) ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. CSR ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 1937 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಮೆರವಣಿಗೆ"ಯನ್ನು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ನುಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾದ (ಐದು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಕೆಂಪು ಧ್ವಜ) ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೂರದಲ್ಲಿ 21-ಗನ್ ಸೆಲ್ಯೂಟ್ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿಯ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮತ್ತು ಪಿಆರ್‌ಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ನುಡಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1949 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಆರ್‌ಒಸಿ) ತೈವಾನ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತ್ತು. =ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ= ಚೀನೀ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು 1927 ಮತ್ತು 1949 ರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರದೊಂದಿಗೆ: ಆಗಸ್ಟ್ 1927 ರಿಂದ 1937 ರವರೆಗೆ, ಉತ್ತರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 7, 1931 ರಂದು, ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರುಯಿಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ CCP ಯಿಂದ ಚೀನೀ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (CSR) ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು CSR ವಿಸರ್ಜನೆಯವರೆಗೆ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ CSR ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಯಾನಾನ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] 1937 ರಿಂದ 1945 ರವರೆಗೆ, ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚೀನಾದ ಮೇಲಿನ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಹೋರಾಡಿತು. ಜಪಾನಿನ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1945 ರಿಂದ 1949 ರವರೆಗಿನ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ CCP ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚೀನೀ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾವೋ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಚೀನೀ ಉದ್ಯಮಿ-ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಟಾನ್ ಕಾ ಕೀ ಹಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಹಿಂದಿನ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ, ಸಮಿತಿಯು ಜಾಂಗ್ ಕ್ಸಿರುವೊ ಅವರ "ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ" ಎಂಬ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಚೀನೀ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವು 1949 ರಲ್ಲಿ CCP ಚೀನಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕುವೋಮಿಂಟಾಂಗ್ ಕಡಲಾಚೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು, ಅದರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೈವಾನ್ (1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಜಪಾನಿನ ವಸಾಹತು), ಹೈನಾನ್ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇಳಿಸಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21, 1949 ರಂದು, CCP ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾವೋ ಝೆಡಾಂಗ್ ಚೀನೀ ಜನರ ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣದೊಂದಿಗೆ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯಿತು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾವೋ ಅವರು ಟಿಯಾನನ್ಮೆನ್ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು, ಆ ದಿನಾಂಕವು ಹೊಸ ದೇಶದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವಾಯಿತು.<ref>https://www.cnn.com/2019/09/29/asia/china-beijing-mao-october-1-70-intl-hnk/index.html</ref> pznxw9lot42adxcf7fw5g876se8jpp2 0 180753 1384552 2026-08-28T07:41:05Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="width:23em; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;" | ನಳ ಪೊನ್ನಪ್ಪ |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#dbe9f4; color:#1c4a6e;" | ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ |- ! ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ನಳ ಪೊನ್ನಪ್ಪ |- ! ಜನನ | ೧೯೪೮, ಮಂಗಳೂರು |- !... 1384552 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; font-size:90%; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;" | ನಳ ಪೊನ್ನಪ್ಪ |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#dbe9f4; color:#1c4a6e;" | ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ |- ! ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ನಳ ಪೊನ್ನಪ್ಪ |- ! ಜನನ | ೧೯೪೮, ಮಂಗಳೂರು |- ! ವೃತ್ತಿ | ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ (೧೯೭೦–೧೯೮೧), ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ (೧೯೮೨ರಿಂದ) |- ! ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ | ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು |- ! ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು | ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೭)<br />ಕೊಡಗು ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (೨೦೧೬) |- ! ಸಂಬಂಧ | ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ (ಅಜ್ಜ) |} '''ನಳ ಪೊನ್ನಪ್ಪ''' (ಜನನ ೧೯೪೮) ಒಬ್ಬ ಕೊಡವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ-ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದು, ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಡ್‌ಡೇಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಕಟವಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kodavaclan">{{cite web |title=Nadikerianda Nala Ponnappa |url=https://kodavaclan.com/kodaguheritage/nadikerianda-nala-ponnappa/ |publisher=Kodagu Heritage, Kodava Clan |access-date=2026-08-28}}</ref> ಇವರು [[ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ]] ಗ್ರಂಥದ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೃತ್ತಿ == ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ ಇವರ ಬಾಲ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref name="kodavaclan" /> ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರು ಮಂಗಳೂರು, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು. ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕದ ಷಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="coorgnews">{{cite web |title=Cartoonist Nala Ponnappa, Coorg Person of the Year, 2016 |url=https://www.coorgnews.in/cartoonist-nala-ponnappa-coorg-person-year-2016/ |publisher=Coorg News |access-date=2026-08-28}}</ref> ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೮೧ರವರೆಗೆ ಚೆನ್ನೈ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಗೋಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಷಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಕಾಲೇಜು ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸತೊಡಗಿದ್ದ ಇವರು, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ಪಡೆದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಲೇ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇವರು, ಯಾವುದೇ ಔಪಚಾರಿಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯದೆ ಸ್ವಯಂ-ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕವೇ ತಮ್ಮ ಕಲಾಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. == ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿ == ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪೊನ್ನಪ್ಪ, ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿತ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನ ಮಿಡ್‌ಡೇ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೧೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.<ref name="kodavaclan" /> ಇವರ ಕೃತಿಗಳು "ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ಸ್" ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ "ದ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ಸ್" ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಕರು "ಹಗುರವಾದ, ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತ ಹಾಸ್ಯ"ದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="dh">{{cite web |title=Cartoonist Ponnappa is 'Coorg Person of the Year' |url=https://www.deccanherald.com/content/589127/cartoonist-ponnappa-coorg-person-year.html |publisher=Deccan Herald |access-date=2026-08-28}}</ref> ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, "ಎಕನಾಮಿಕ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ವೀಕ್ಲಿ" ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಯುವ ಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನೂ ಇವರು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kodavaclan" /> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ == ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾನೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ("ಮಾನವಕುಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ" ವಿಷಯ) ತೀರ್ಪುಗಾರರಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದ ಇವರು, ೨೦೦೨ರ ಕ್ಯೋಟೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ "ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ೯/೧೧" ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ೫೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನ "ಎಪ್ಡಿ-ಎಂಟ್‌ವಿಕ್ಲುಂಗ್ಸ್‌ಪಾಲಿಟಿಕ್" ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದರು.<ref name="coorgnews" /> ಜರ್ಮನ್ ಕಾರ್ಟೂನಿಸ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದವು.<ref name="kodavaclan" /> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.<ref name="kodavaclan" /> ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಮೊದಲ ಸುದ್ದಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿರುವ ಕೂರ್ಗ್ ಟೂರಿಸಂ ಇನ್ಫೊ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಇವರನ್ನು "ಕೊಡಗು ಪರ್ಸನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="coorgnews" /> ಈ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಇವರ ದಶಕಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದವು.<ref name="dh" /> == ಕುಟುಂಬ ಪರಂಪರೆ == ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರ ಅಜ್ಜ ನಡಿಕೇರಿಯಂಡ ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ, ಕೊಡವ ಜಾನಪದ ಗ್ರಂಥ [[ಪಟ್ಟೋಲೆ ಪಳಮೆ]]ಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಚಿಣ್ಣಪ್ಪ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಕೊಡಗಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಹರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದರೆ, ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ಪೊನ್ನಪ್ಪ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಿದರು — ಇಬ್ಬರೂ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾಲದ ಜೀವನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದವರು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಈ ಕುಟುಂಬ ಪರಂಪರೆ, ಪೊನ್ನಪ್ಪ ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಇವರು ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ತಮ್ಮ ಕೊಡಗಿನ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಸಮುದಾಯದ ಸೃಜನಶೀಲ ಸಾಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> 4uwnrjowvbzsz9exwcmcetzyjnf0vxc 0 180755 1384561 2026-08-28T11:56:33Z Footy2000 69974 "[[:en:Special:Redirect/revision/1371742391|Anime]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1384561 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV_-_4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb| ೨೦೨೨ ರ ಅನಿಮೆ ''ನಾಯಕಿಯಾಗಿ! ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ರಹಸ್ಯ ಕೆಲಸ'' ಟ್ರೇಲರ್]] ಅನಿಮೆ ([[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ]]: アニメ; <templatestyles src="Module:IPA/styles.css"></templatestyles><span style="font-weight: normal"><span class="IPA-label IPA-label-small">IPA:</span> <span lang="ja-Latn-fonipa" class="IPA nowrap"><nowiki><span typeof="mw:Entity">[</span></nowiki>aꜜɲime<nowiki><span typeof="mw:Entity">]</span></nowiki></span> <phonos file="Ja-Anime.oga"></phonos>; ''ಆಂಗ್ಲಿಕ ಪದ 'ಅನಿಮೇಷನ್‌' ನ ಚೊಕ್ಕ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.'')</span> [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] ನಾಡಿನ ಮೂಲದ [[ಅನಿಮೇಷನ್]] ಆಗಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಅನಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ashcraft |first=Brian |date=2021-05-18 |title=What "Anime" Means |url=https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302020009/https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |archive-date=March 2, 2022 |access-date=2022-03-02 |website=[[Kotaku]] |language=en}}</ref> ಆದರೆ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆಯು, ಬಗೆಯ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರುಹುತ್ತದೆ. ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲುವ ಬಗೆಯ ಹಲವು ಅನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳು ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದಿಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿಮೆ ಎಂದು ಗುರುತು ಮಾಡಬಹುದಾದ ತಿರುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವಾಡ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳ ಅನಿಮೇಷನ್ ೧೯೧೭ ರ ಹಿಂದಿನದು. ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಒಸಾಮು ತೇಜುಕಾ ಅವರ ಮಾಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಬಗೆಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು, ನಾಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗುಂಪು ಬೆಳೆಸಿತು. ಅನಿಮೆ ಅನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳ ಮೂಲಕ, ನೇರವಾಗಿ ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅನಿಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ( [[ಮಂಗಾ]] ), ಲಘು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=[[Ministry of Economy, Trade and Industry]] |date=2020 |title=Manga and Anime |url=https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027160025/https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 27, 2023 |website=[[Google Arts and Culture]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಎಂಬುದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಿಮೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆ, ಪಾತ್ರ ನಿರೂಪಣೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅನಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಿಂಗ್, ಜೂಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆಂಗಲ್ ಶಾಟ್‌ಗಳಂತಹ "ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ" ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಅನುಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಣ್ಣುಗಳು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Ashcraft |first=Brian |date=21 September 2016 |title=A Serious Look at Big Anime Eyes |url=https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204054308/https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |archive-date=February 4, 2021 |access-date=4 January 2020 |work=[[Kotaku]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಉದ್ಯಮವು ೪೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಘಿಬ್ಲಿ, ಕ್ಯೋಟೋ ಅನಿಮೇಷನ್, ಸನ್‌ರೈಸ್, ಬೋನ್ಸ್, ಯುಫೋಟೇಬಲ್, MAPPA, ವಿಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ, ಕೋಮಿಕ್ಸ್ ವೇವ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್, ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್, ಇಂಕ್., ಟಿಎಂಎಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯರೋಟ್, ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಐಜಿ, ನಿಪ್ಪಾನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟೋಯಿ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಸೇರಿವೆ . ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಹೊರನಾಡಿನ ಡಬ್ ಮತ್ತು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ವ್ಯಾಪಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನಿಮೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ. <ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=16 May 2022 |title=How Japanese Anime Became the World's Most Bankable Genre |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/cannes-japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206221632/https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |archive-date=Dec 6, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 3, 2022 |title=Decades of Growth, Rise of VOD and Streaming Trigger Anime Avalanche |url=https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421201100/https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |archive-date=April 21, 2024 |access-date=August 26, 2024 |website=[[Visual Effects Society|vfxvoice]]}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಅನಿಮೇಷನ್ ೬೦% ರಷ್ಟಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Napier |first=Susan J. |author-link=Susan J. Napier |url=https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |title=Anime from Akira to Howl's Moving Castle: Experiencing Contemporary Japanese Animation |date=2016 |publisher=[[St. Martin's Press]] |isbn=9781250117724 |page=10 |access-date=February 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924132817/https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |archive-date=September 24, 2023 |url-status=live}}</ref> ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅನಿಮೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |date=10 January 2022 |title=Anime becomes one of the fastest-growing content genres in the past two years |url=https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119144322/https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=Parrot Analytics}}</ref> ಜಪಾನೀಸ್-ನಿರ್ಮಿತ ಅನಿಮೇಷನ್ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜಾಗತೀಕರಣ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಂತರ್-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nina |date=4 October 2024 |title=Anime's cultural clout |url=https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119233625/https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=[[VML (agency)|VML]]}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಮೂಲಗಳು === <templatestyles src="Refbegin/styles.css">reflist</templatestyles> [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮೆ]] n9v0pfbva69vtqtomvgota6silrjo7p 1384563 1384561 2026-08-28T11:57:57Z Footy2000 69974 ಬಳಸಲಾಗದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ತೆಗೆಯುವಿಕೆ 1384563 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV_-_4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb| ೨೦೨೨ ರ ಅನಿಮೆ ''ನಾಯಕಿಯಾಗಿ! ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ರಹಸ್ಯ ಕೆಲಸ'' ಟ್ರೇಲರ್]] ಅನಿಮೆ ([[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ]]: アニメ <span style="font-weight: normal"><phonos file="Ja-Anime.oga"></phonos>; ''ಆಂಗ್ಲಿಕ ಪದ 'ಅನಿಮೇಷನ್‌' ನ ಚೊಕ್ಕ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.'')</span> [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] ನಾಡಿನ ಮೂಲದ [[ಅನಿಮೇಷನ್]] ಆಗಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಅನಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ashcraft |first=Brian |date=2021-05-18 |title=What "Anime" Means |url=https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302020009/https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |archive-date=March 2, 2022 |access-date=2022-03-02 |website=[[Kotaku]] |language=en}}</ref> ಆದರೆ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆಯು, ಬಗೆಯ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರುಹುತ್ತದೆ. ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲುವ ಬಗೆಯ ಹಲವು ಅನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳು ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದಿಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿಮೆ ಎಂದು ಗುರುತು ಮಾಡಬಹುದಾದ ತಿರುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವಾಡ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳ ಅನಿಮೇಷನ್ ೧೯೧೭ ರ ಹಿಂದಿನದು. ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಒಸಾಮು ತೇಜುಕಾ ಅವರ ಮಾಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಬಗೆಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು, ನಾಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗುಂಪು ಬೆಳೆಸಿತು. ಅನಿಮೆ ಅನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳ ಮೂಲಕ, ನೇರವಾಗಿ ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅನಿಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ( [[ಮಂಗಾ]] ), ಲಘು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=[[Ministry of Economy, Trade and Industry]] |date=2020 |title=Manga and Anime |url=https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027160025/https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 27, 2023 |website=[[Google Arts and Culture]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಎಂಬುದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಿಮೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆ, ಪಾತ್ರ ನಿರೂಪಣೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅನಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಿಂಗ್, ಜೂಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆಂಗಲ್ ಶಾಟ್‌ಗಳಂತಹ "ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ" ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಅನುಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಣ್ಣುಗಳು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Ashcraft |first=Brian |date=21 September 2016 |title=A Serious Look at Big Anime Eyes |url=https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204054308/https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |archive-date=February 4, 2021 |access-date=4 January 2020 |work=[[Kotaku]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಉದ್ಯಮವು ೪೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಘಿಬ್ಲಿ, ಕ್ಯೋಟೋ ಅನಿಮೇಷನ್, ಸನ್‌ರೈಸ್, ಬೋನ್ಸ್, ಯುಫೋಟೇಬಲ್, MAPPA, ವಿಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ, ಕೋಮಿಕ್ಸ್ ವೇವ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್, ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್, ಇಂಕ್., ಟಿಎಂಎಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯರೋಟ್, ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಐಜಿ, ನಿಪ್ಪಾನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟೋಯಿ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಸೇರಿವೆ . ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಹೊರನಾಡಿನ ಡಬ್ ಮತ್ತು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ವ್ಯಾಪಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನಿಮೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ. <ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=16 May 2022 |title=How Japanese Anime Became the World's Most Bankable Genre |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/cannes-japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206221632/https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |archive-date=Dec 6, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 3, 2022 |title=Decades of Growth, Rise of VOD and Streaming Trigger Anime Avalanche |url=https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421201100/https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |archive-date=April 21, 2024 |access-date=August 26, 2024 |website=[[Visual Effects Society|vfxvoice]]}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಅನಿಮೇಷನ್ ೬೦% ರಷ್ಟಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Napier |first=Susan J. |author-link=Susan J. Napier |url=https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |title=Anime from Akira to Howl's Moving Castle: Experiencing Contemporary Japanese Animation |date=2016 |publisher=[[St. Martin's Press]] |isbn=9781250117724 |page=10 |access-date=February 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924132817/https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |archive-date=September 24, 2023 |url-status=live}}</ref> ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅನಿಮೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |date=10 January 2022 |title=Anime becomes one of the fastest-growing content genres in the past two years |url=https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119144322/https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=Parrot Analytics}}</ref> ಜಪಾನೀಸ್-ನಿರ್ಮಿತ ಅನಿಮೇಷನ್ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜಾಗತೀಕರಣ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಂತರ್-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nina |date=4 October 2024 |title=Anime's cultural clout |url=https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119233625/https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=[[VML (agency)|VML]]}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಮೂಲಗಳು === <templatestyles src="Refbegin/styles.css">reflist</templatestyles> [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮೆ]] p78ksuy0ihs3kt4k79hj4j6vj16n9f3 1384564 1384563 2026-08-28T11:58:27Z Footy2000 69974 /* ಮೂಲಗಳು */ ಅನಗತ್ಯ ವಿಭಾಗ 1384564 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV_-_4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb| ೨೦೨೨ ರ ಅನಿಮೆ ''ನಾಯಕಿಯಾಗಿ! ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ರಹಸ್ಯ ಕೆಲಸ'' ಟ್ರೇಲರ್]] ಅನಿಮೆ ([[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ]]: アニメ <span style="font-weight: normal"><phonos file="Ja-Anime.oga"></phonos>; ''ಆಂಗ್ಲಿಕ ಪದ 'ಅನಿಮೇಷನ್‌' ನ ಚೊಕ್ಕ ರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.'')</span> [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]] ನಾಡಿನ ಮೂಲದ [[ಅನಿಮೇಷನ್]] ಆಗಿದೆ. ಜಪಾನ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಅನಿಮೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last=Ashcraft |first=Brian |date=2021-05-18 |title=What "Anime" Means |url=https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302020009/https://kotaku.com/what-anime-means-1689582070 |archive-date=March 2, 2022 |access-date=2022-03-02 |website=[[Kotaku]] |language=en}}</ref> ಆದರೆ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಮೆಯು, ಬಗೆಯ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂಲವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲಾ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರುಹುತ್ತದೆ. ಜಪಾನೀಸ್ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲುವ ಬಗೆಯ ಹಲವು ಅನಿಮೇಷನ್ ಮಾಡಿಕೆಗಳು ಜಪಾನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದಿಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿಮೆ ಎಂದು ಗುರುತು ಮಾಡಬಹುದಾದ ತಿರುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕೈವಾಡ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಜಪಾನಿನ ಮೊದಲ ಬಂಡವಾಳ ಅನಿಮೇಷನ್ ೧೯೧೭ ರ ಹಿಂದಿನದು. ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಒಸಾಮು ತೇಜುಕಾ ಅವರ ಮಾಡಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾ ಬಗೆಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು, ನಾಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗುಂಪು ಬೆಳೆಸಿತು. ಅನಿಮೆ ಅನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ, ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳ ಮೂಲಕ, ನೇರವಾಗಿ ಗೃಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅನಿಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ( [[ಮಂಗಾ]] ), ಲಘು ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=[[Ministry of Economy, Trade and Industry]] |date=2020 |title=Manga and Anime |url=https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231027160025/https://artsandculture.google.com/story/0QXxgxls0jJ5Kg |archive-date=October 27, 2023 |access-date=October 27, 2023 |website=[[Google Arts and Culture]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಎಂಬುದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಿಮೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆ, ಪಾತ್ರ ನಿರೂಪಣೆ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಇತರ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅನಿಮೇಷನ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅನಿಮೆ ನಿರ್ಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಿಂಗ್, ಜೂಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಆಂಗಲ್ ಶಾಟ್‌ಗಳಂತಹ "ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ" ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Craig|2000|pp=139–140}} ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಲಾ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಅನುಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಣ್ಣುಗಳು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Ashcraft |first=Brian |date=21 September 2016 |title=A Serious Look at Big Anime Eyes |url=https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204054308/https://kotaku.com/a-serious-look-at-big-anime-eyes-1737751337 |archive-date=February 4, 2021 |access-date=4 January 2020 |work=[[Kotaku]]}}</ref> ಅನಿಮೆ ಉದ್ಯಮವು ೪೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಘಿಬ್ಲಿ, ಕ್ಯೋಟೋ ಅನಿಮೇಷನ್, ಸನ್‌ರೈಸ್, ಬೋನ್ಸ್, ಯುಫೋಟೇಬಲ್, MAPPA, ವಿಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ, ಕೋಮಿಕ್ಸ್ ವೇವ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್, ಮ್ಯಾಡ್‌ಹೌಸ್, ಇಂಕ್., ಟಿಎಂಎಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪಿಯರೋಟ್, ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಐಜಿ, ನಿಪ್ಪಾನ್ ಅನಿಮೇಷನ್ ಮತ್ತು ಟೋಯಿ ಅನಿಮೇಷನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳು ಸೇರಿವೆ . ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಹೊರನಾಡಿನ ಡಬ್ ಮತ್ತು ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ವ್ಯಾಪಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಅನಿಮೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ. <ref>{{Cite web |last=Brzeski |first=Patrick |date=16 May 2022 |title=How Japanese Anime Became the World's Most Bankable Genre |url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/cannes-japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206221632/https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/japanese-anime-worlds-most-bankable-genre-1235146810/ |archive-date=Dec 6, 2022 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=October 3, 2022 |title=Decades of Growth, Rise of VOD and Streaming Trigger Anime Avalanche |url=https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421201100/https://www.vfxvoice.com/decades-of-growth-rise-of-vod-and-streaming-trigger-anime-avalanche/ |archive-date=April 21, 2024 |access-date=August 26, 2024 |website=[[Visual Effects Society|vfxvoice]]}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಅನಿಮೇಷನ್ ೬೦% ರಷ್ಟಿದೆ. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Napier |first=Susan J. |author-link=Susan J. Napier |url=https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |title=Anime from Akira to Howl's Moving Castle: Experiencing Contemporary Japanese Animation |date=2016 |publisher=[[St. Martin's Press]] |isbn=9781250117724 |page=10 |access-date=February 14, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230924132817/https://books.google.com/books?id=UnuLCwAAQBAJ&pg=PR10 |archive-date=September 24, 2023 |url-status=live}}</ref> ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅನಿಮೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |date=10 January 2022 |title=Anime becomes one of the fastest-growing content genres in the past two years |url=https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119144322/https://www.parrotanalytics.com/press/anime-becomes-one-of-the-fastest-growing-content-genres-in-the-past-two-years/ |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=Parrot Analytics}}</ref> ಜಪಾನೀಸ್-ನಿರ್ಮಿತ ಅನಿಮೇಷನ್ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಧ್ಯಮವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜಾಗತೀಕರಣ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಂತರ್-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nina |date=4 October 2024 |title=Anime's cultural clout |url=https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119233625/https://www.vml.com/insight/animes-cultural-clout |archive-date=November 19, 2025 |access-date=November 2, 2025 |website=[[VML (agency)|VML]]}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ವರ್ಗ:ಅನಿಮೆ]] masjqgdohd81ab59u0yj4btbtcy6kga 0 180756 1384562 2026-08-28T11:56:42Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಕೊಂಗ್ಥಾಂಗ್== [[File:10 Shnongpdei 1.JPG|thumb|Useful plants]] ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ [[ಮೇಘಾಲಯ]]ದ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಸಾರ್ ರಾಗ ಹೆಸರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದಾಗಿ ಸ... 1384562 wikitext text/x-wiki ==ಕೊಂಗ್ಥಾಂಗ್== [[File:10 Shnongpdei 1.JPG|thumb|Useful plants]] ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ [[ಮೇಘಾಲಯ]]ದ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಿಸಾರ್ ರಾಗ ಹೆಸರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದಾಗಿ ಸಿಂಗಿಂಗ್ ವಿಲೇಜ್ ಅಥವಾ ಸುಹುರಿರ್ ವಿಲೇಜ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ತಾಯಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ರಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆ ರಾಗವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತಿನ ಹೆಸರಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಖಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಂಗರ್‌ವೈ ಐವೊಬೆಯ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ ಖತ್-ಅರ್-ಶಾನೋಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯ, ಬೆಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜೀವಂತ ಬೇರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>https://grand-eastern.com/trips/kongthong-village-the-place-of-jingrwai-lawnei/</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== [[File:India Meghalaya location map.svg|thumb|India Meghalaya location map]] ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,530 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪರ್ವತಗಳು, ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಖಾತ್-ಅರ್-ಶಾನೋಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಪರ್ವತಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿತ್ತು. ಸುಧಾರಿತ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದಾಗಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಟ್ಟಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:Beautifull Mawkdok Dympep Valley.jpg|thumb|Beautifull Mawkdok Dympep Valley]] ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಜನರನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಸ್ಸಿಂಗ್ ರಾಗದಿಂದ ಕರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಹಳ್ಳಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಖಾಸಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು ಖಾಸಿ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ. ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಜಾನಪದ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಝಿಂಗ್ರವೈ ಇವ್ಬೆಯ್== ಝಿಂಗ್ರವೈ ಇವ್ಬೆಯ್ ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವು ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಮೂಲ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ರಾಗ ಅಥವಾ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಗುವಿನ ಜನನದ ನಂತರ, ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಾಗವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ರಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಾಲಿ ಅಥವಾ ರಾಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಗು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅವನು ರಾಗದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಆ ರಾಗದಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20220219050452/https://amazingindiablog.in/kongthong-a-village-in-meghalaya-where-people-whistle-to-communicate/</ref> ಈ ಸ್ವರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೌಖಿಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಪರ್ವತ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಜಿಂಗ್ರವೈ ಇವ್ಬೆಯ್ ಅನ್ನು ತಾಯಿಯ ನಿಚುಕ್ನಿ ರಾಗದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.ನಿವಾಸಿಯ ಹೆಸರಾಗಿ ಜಿಂಗ್ರವೈ ಇವ್ಬೆಯ್ ಸುರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ನಿರಂತರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಅವರು ತಿಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. 22,000 ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಲ್ಬೊ ಗೊಮೆರೊ ಸುಹುರಿ ಮತ್ತು 10,000 ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನ್ನೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ 2013 ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕೇವಲ 700 ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಂಗರ್ವೈ ಇವ್ಬೆಯನ್ನು ಟ್ಯೂನ್ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಜಿಂಗರ್ವೈ ಇವ್ಬೆಯ ಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧಕ ಡಾ. ಪಿಯಾಸಿ ದತ್, ಈ ಸುಹುರಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಇದು ಯಾವುದೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಥವಾ ಸರಿಯಾದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮಾಣವಿಲ್ಲದೆ ತೇಲುವ ಪದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>https://assamtribune.com/north-east/kongthong-among-3-indian-entries-for-unwto-best-village-contest-meghalaya-cm-1202328</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ (RSS) ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೇವಾ ಭಾರತಿಯ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸದ ರಾಕೇಶ್ ಸಿನ್ಹಾ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದತ್ತು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ==ಜೀವಂತ ಮೂಲ ಸೇತುವೆಗಳು== [[File:Mawsmai Cave Meghalaya.JPG|thumb|Mawsmai Cave Meghalaya]] ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜೀವಂತ ಮೂಲ ಸೇತುವೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಮರಗಳ ಜೀವಂತ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಸೇತುವೆಗಳಾಗಿ ಮಡಚಿ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೇತುವೆಗಳು ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಿಸರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಹಾದಿಗಳಿವೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೃಷಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/shillong/whistling-village-pins-hope-on-unesco-tag/articleshow/82126096.cms</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮನೆ-ಆತಿಥ್ಯ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೇವೆಗಳು, ಆಹಾರ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಮೂಲಕ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ==ಮಾಸ್ಮೈ ಗುಹೆ== ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಈಗ ಮೇಘಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಮೇಘಾಲಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯು ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸುಹುರಿ ಅಥವಾ ರಾಗ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಚಾರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಜೀವಂತ ಮೂಲ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಜಾನಪದ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರ್ವತ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳು ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿವೆ. ==ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು== ಕಾಂಗ್ಥಾಂಗ್ ಬಳಿ ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೋಹ್ರಾ, ಪಿನುರ್ಸ್ಲಾ, ನೋಹ್ಕಾಲಿಕೈ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಗುಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ಮೂಲ ಸೇತುವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ ==ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು== ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಗ್ರ್‌ವೈ ಇವ್‌ಬೆ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗ್ರಾಮ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಭಾರತದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>https://eastkhasihills.gov.in/villages/</ref> ಆದರೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ 2021 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸಿ ಗ್ರಾಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಮ ತೆಲಂಗಾಣದ ಪೋಚಂಪಲ್ಲಿ. ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್ ಆ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗ್ರಾಮ ಉದ್ಯಮವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಕಾಂಗ್‌ಥಾಂಗ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಧುರಗಳ ಮೌಖಿಕ ಪ್ರಸರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಸಂಗೀತ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. t0y7ikhkxa1por0pafuk8fd4hm83cgk