ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14450</id>
    <revision>
      <id>1384636</id>
      <parentid>1381449</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T10:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="430940" sha1="fbrgsy93hbebn2evy25gc4id4bb5n2g" xml:space="preserve">{{Translation/Ref|en|United Kingdom|oldid=308907691}}

{{dablink|This article is about the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland. For other uses of terms redirecting here, see [[UK (disambiguation)]] and [[United Kingdom (disambiguation)]].}}
{{Infobox country

|conventional_long_name = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್
|common_name            = 
|image_flag             = Flag of the United Kingdom.svg
|image_coat             = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
|symbol_type            = Royal coat of arms
|image_map              = Europe-UK.svg
|map_caption            = ಯುರೋಪ್ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ (ಹಸಿರು). ಯುರೋಪ್ ಖಂಡ (ಕಡು ಬೂದು)
|national_anthem        = ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದ ಕಿಂಗ್&lt;ref&gt;It serves as the [[de facto]] [[National Anthem]] as well as being the [[Royal anthem]] for several other countries.&lt;/ref&gt;
|official_languages     = [[ಆಂಗ್ಲ]] ([[de facto]])&lt;ref&gt;English is established by [[de facto]] usage. In [[Wales]], the [[Welsh Language Board|Bwrdd yr Iaith Gymraeg]] is legally tasked with ensuring that, &quot;in the conduct of public business and the administration of justice, the English and [[Welsh language|Welsh]] languages should be treated on a basis of equality&quot;. {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1993/Ukpga_19930038_en_2.htm |title=Welsh Language Act 1993 |publisher=Office of Public Sector Information |accessdate=3 September 2007}}. [[Bòrd na Gàidhlig]] is tasked with &quot;securing the status of the [[Scottish Gaelic language|Gaelic]] language as an [[official language]] of [[Scotland]] commanding equal respect to the English language&quot; {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/acts2005/asp_20050007_en_1 |title=Gaelic Language (Scotland) Act 2005 |publisher=Office of Public Sector Information |dateformat=dmy|accessdate=9 March 2007}}&lt;/ref&gt;
|regional_languages     = Irish, [[Ulster Scots]], [[Scottish Gaelic]] &lt;!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic --&gt;, [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಷ್]], [[ಕಾರ್ನಿಶ್]]&lt;ref&gt;Under the [[European Charter for Regional or Minority Languages]] the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], Irish, [[Ulster Scots]] and [[Scots language|Scots]] languages are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority]] languages by the [[United Kingdom Government|UK Government]] ({{cite web|publisher=Scottish Executive|url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European Charter for Regional or Minority Languages|dateformat=dmy|accessdate=23 August 2007|archive-date=12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081012182532/http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|url-status=dead}}) See also [[Languages in the United Kingdom]].&lt;/ref&gt;
|ethnic_groups          = ೯೨.೧% [[ಬಿಳಿಯರು]]&lt;br /&gt; ೪% [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ]]ನ್ನರು&lt;br /&gt; ೨.೦% [[ಕರಿಯರು]]&lt;br /&gt; ೧.೨% [[British Mixed-Race|Mixed]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Chinese people|Chinese]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Other ethnic group (United Kingdom Census)|Other]]
|ethnic_groups_year     = [[United Kingdom Census 2001|2001]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; See: [[Ethnic groups of the United Kingdom#2001 Census|UK Ethnic groups list]]&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|title=United Kingdom population by ethnic group|publisher=Office for National Statistics|date=2001-04-01|work=[[United Kingdom Census 2001]]|accessdate=2009-04-15|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221162206/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|archivedate=2003-12-21}}&lt;/ref&gt;
|demonym                = [[British people|British, Briton]]
|capital                = [[ಲಂಡನ್]]
|latd                   = 51
|latm                   = 30
|latNS                  = N
|longd                  = 0
|longm                  = 7
|longEW                 = W
|largest_city           = London
|government_type        = [[Parliamentary system|Parliamentary democracy]] and [[constitutional monarchy]]
|leader_title1          = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]]
|leader_name1           = [[Charles III]]
|leader_title2          = [[Prime Minister of the United Kingdom|Prime Minister]]
|leader_name2           = [[Rishi Sunak]]  |sovereignty_type       = [[History of the United Kingdom|Formation]]
|legislature            = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]]
|upper_house            = [[House of Lords]]
|lower_house            = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]]
|state_religion         = [[Anglicanism]]
|sovereignty_note       =
|established_event1     = [[Acts of Union 1707]]
|established_date1      = 1 May 1707
|established_event2     = [[Act of Union 1800]]
|established_date2      = 1 January 1801
|established_event3     = [[Anglo-Irish Treaty]]
|established_date3      = 12 April 1922
|accessionEUdate        = 1 January 1973
|religion               = [[Church of England|Anglican]]
|EUseats                = 78
|area_rank              = 79th
|area_magnitude         = 1 E11
|area_km2               = 244820
|area_sq_mi             = 94526
|percent_water          = 1.34
|population_estimate_year = 2009
|population_estimate      = 61,612,300&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |title=Eurostat estimate |date= |dateformat=dmy |accessdate=16 October 2008 |archive-date=6 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206105316/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 22nd
|population_census        = 58,789,194&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp Population Estimates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081225213245/http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp |date=2008-12-25 }} at www.statistics.gov.uk&lt;/ref&gt;
|population_census_year   = 2001
|population_density_km2   = 246
|population_density_sq_mi = 637
|population_density_rank  = 48th
|GDP_PPP_year             = 2008
|GDP_PPP                  = $2.230 trillion&lt;ref name=GDP&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=68&amp;pr.y=19&amp;sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=112&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=United Kingdom|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-04-22}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank             = 7th
|GDP_PPP_per_capita       = $36,523&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 18th
|GDP_nominal              = $2.674 trillion&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_rank         = 6th
|GDP_nominal_year         = 2008
|GDP_nominal_per_capita   = $43,785&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 20th
|HDI_year                    = 2006
|HDI                         = 0.942&lt;ref&gt;[http://hdrstats.undp.org/en/2008/countries/country_fact_sheets/cty_fs_GBR.html HDI of United Kingdom]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. The United Nations. Retrieved 21 July 2009.&lt;/ref&gt;
|HDI_rank                    = 21st
|HDI_category                = &lt;span  style=&quot;color:#090;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|Gini = 34&lt;ref name=factbook&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|title=The World Factbook - United Kingdom|publisher=CIA|dateformat=dmy|accessdate=23 September 2008|archive-date=7 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065049/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  
|Gini_year                   = 2005
|Gini_rank                   = 
|currency                    = [[Pound sterling]]&lt;ref&gt;The [[Euro]] is accepted in many payphones and some larger shops.&lt;/ref&gt;
|currency_code               = GBP
|country_code                = GBR
|time_zone                   = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
|utc_offset                  = +0
|time_zone_DST               = [[Western European Summer Time|BST]]
|utc_offset_DST              = +1
|drives_on                    = left&lt;ref&gt;British dependencies drive on the left except for [[BIOT]] and [[Gibraltar]].&lt;/ref&gt;
|cctld                       = [[.uk]]&lt;ref&gt;[[ISO 3166-1 alpha-2]] states that this should be [[Great Britain|GB]], but [[.gb]] is practically unused. The [[.eu]] domain is shared with other [[European Union]] member states.&lt;/ref&gt;
{{refend}}
|calling_code = 44
}}
'''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ''' &lt;ref&gt;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಇತರ ಭಾಷೆಗಳು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಾಗೂ [[ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಭಾಷೆ|ಸ್ವಸ್ಥಾನಿಕ]] [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ|(ಪ್ರಾದೇಶಿಕ) ಭಾಷೆಗಳು]] ಎಂದು [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಐರೋಪ್ಯ ಶಾಸನ ಪತ್ರ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ, UKಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:

* {{lang-kw|Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon}};
* {{lang-ga|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann}};
* {{lang-sco|Unitit Kinrick o Great Breetain an Northren Irland}};
* {{lang-gd|Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn Mhòir agus Èireann a Tuath}};
* {{lang-cy|Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon}}&lt;/ref&gt; (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ''', ಅಂದರೆ '''UK''' ಅಥವಾ '''ಬ್ರಿಟನ್''' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)&lt;ref&gt;&quot;ಬ್ರಿಟನ್‌&quot; ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಬಳಸುವಾಗ ಇದರ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಐಲ್ಸ್‌ನ ಪರಿಭಾಷೆ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಐಲ್ಸ್‌ ಪರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ&lt;/ref&gt; 
ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವಾಗಿದ್ದು [[ಯುರೋಪ್]] ಖಂಡದ ವಾಯುವ್ಯ ತೀರದ ಆಚೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೊಂದು [[ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ|ದ್ವೀಪ ದೇಶ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom|title= Encyclopaedia Britannica|quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|accessdate=2007-09-25}}&lt;/ref&gt; ವಾಗಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;Countries&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.number10.gov.uk/Page823|title=Countries within a country|publisher= www.number-10.gov.uk|accessdate=2007-06-13|quote=Countries within a country|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823|archivedate=2008-09-09}}&lt;/ref&gt;[[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ [[ಅರ್ಚಿಪೆಳಗೋ|ದ್ವೀಪಸಮೂಹ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ-ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಗಡಿ|ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ]]UKಯ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಆ ಗಡಿಯನ್ನು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |title=UK Region – Northern Ireland - UK |publisher=Ukinvest.gov.uk |date= |accessdate=2009-07-08 |archive-date=2009-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090515154952/http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Published: 9:05PM BST 24 Jul 2008 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2455710/Border-checks-between-Britain-and-Ireland-proposed.html |title=Border checks between Britain and Ireland proposed |publisher=Telegraph |date=2008-07-24 |accessdate=2009-07-08}}&lt;/ref&gt; ಈ ಭೂಗಡಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ UKಯು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]], [[ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ]], [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕಾಲುವೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆ]]ಮತ್ತು [[ಐರಿಷ್‌ ಸಮುದ್ರ|ಐರಿಷ್ ಸಮುದ್ರ]]ಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, [[ಕಾಲುವೆ ಸುರಂಗ|ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ಸುರಂಗ]]ದಿಂದ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಒಂದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ದ ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಏಕೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ವೇಲ್ಸ್‌|ವೇಲ್ಸ್]] ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌‌ಡಂನ ದೇಶಗಳು|ದೇಶಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|title=The Countries of the UK|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=10 October 2008|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020329130655/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|archivedate=29 March 2002}}&lt;/ref&gt; ತನ್ನ [[ರಾಜಧಾನಿ(ರಾಜಕೀಯ)|ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾದ [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ [[ಸರ್ಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆ|ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಿದ್ದು [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾದ [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್‌|ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಹಾಗೂ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು [[ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಗಳೂ ಈ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗಿವೆ. [[ಜರ್ಸಿ|ಜೆರ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರ್ನ್‌‌‌ಸೀ|ಗೆರ್ನ್‌ಸೆ]]ಯ [[ಕಾಲುವೆ ದ್ವೀಪಗಳು|ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆ ದ್ವೀಪ]] [[ಬೈಲಿವಿಕ್‌|ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮಾನವನ ದ್ವೀಪ|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಎಂಬ ಕಿರುದ್ವೀಪವು [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು UKಯ ಅಂಗವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|title=Key facts about the United Kingdom|accessdate=2008-06-26|work=Government, citizens and rights|publisher=[[Directgov]]|quote=The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. 'The UK' is made up of England, Scotland, Wales and Northern Ireland. 'Great Britain' (or just 'Britain') does not include Northern Ireland. The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK.|archive-date=2012-10-03|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121003003526/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
UKಯು ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|title=FCO global network|work=FCO in Action|publisher=[[Foreign and Commonwealth Office]]|accessdate=2008-06-26|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080331091058/http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|archivedate=2008-03-31}}&lt;/ref&gt; ಅವೆಲ್ಲವೂ [[ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ಅವಶೇಷ ಅಥವಾ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವು 1922ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟು ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು, [[ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು#ಎಲ್ಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು|ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆ]], [[ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಸಮಾನ ಕಾಯಿದೆ|ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಭಾವವು ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.

UKಯು ಒಂದು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ [[GDP]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿಶ್ವದ [[GDP ಆಧರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ (ನಾಮಮಾತ್ರ)|ಆರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿಶ್ವದ [[GDP ಆಧರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ(PPP)|ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ]]ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;GDP&quot; /&gt; ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ [[ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ|ಕೈಗಾರಿಕೀಕೃತ]] ದೇಶವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Industrial_Revolution.html|title=Industrial Revolution|accessdate=2008-04-27|archive-date=2008-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427080826/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_warming/older/Industrial_Revolution.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 19ನೇ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ [[ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ|ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ferguson|first= Niall|year=2004 |title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power|url=https://archive.org/details/empire00nial|publisher=Basic Books|isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಎರಡು ಜಾಗತಿಕ ಸಮರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪಾತ್ರವು ಕುಗ್ಗಿಹೋಯಿತು. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಸಹ ಸದೃಢವಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸೈನಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ UKಯು [[ಮಹಾನ್‌ ಶಕ್ತಿ|ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಇದೊಂದು [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಶಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸೇನಾ ವೆಚ್ಚ ಆಧರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು [[ಯೂರೋಪ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]], [[G8]], [[OECD]], [[NATO]], ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ.
[[ರಿಯೊ ಅಪಾಪೊರಿಸ್ ಕೈಮನ್]]

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Sadler, Battle of Waterloo.jpg|thumb|left|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ವಾಟರ್ಲೂ ಕದನ]]
೧೭೦೭ರ ಮೇ 1ರಂದು, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] (ಅದರಲ್ಲಿ [[ವೇಲ್ಸ್‌]] ಸೇರಿತ್ತು) ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ [[ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ|ರಾಜಕೀಯ ವಿಲೀನ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/actofunion/ |title=Welcome|publisher=www.parliament.uk|dateformat=dmy|accessdate=7 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title=The treaty or Act of the Union |publisher=www.scotshistoryonline.co.uk |dateformat=dmy |accessdate=27 August 2008 |archive-date=27 ಮೇ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ವು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ೧೭೦೬&lt;ref name=&quot;www.parliament.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |title=Articles of Union with Scotland 1707|publisher=www.parliament.uk |dateformat=dmy|accessdate=19October 2008}}&lt;/ref&gt; ರ ಜುಲೈ ೨೨ರಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು&lt;ref name=&quot;www.parliament.uk&quot;/&gt;. ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂಸತ್ತು|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಂಸತ್ತು]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಂಸತ್ತು|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಂಸತ್ತು]]ಗಳೆರಡೂ ಅನುಮೋದಿಸಿ ೧೭೦೭ರಲ್ಲಿ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು 1707|ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆ]]ಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದವು. ೧೬೯೧ರ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು, ೧೮೦೦ರ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆ 1800|ಒಕ್ಕೂಟ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಅಂಗೀಕಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |title=The Act of Union |publisher=Act of Union Virtual Library |dateformat=dmy |accessdate=15 May 2006 |archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೧೭೦೭ಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್‌ I|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ದೊರೆಯಾದ VIನೇ ಜೇಮ್ಸ್‌]]ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ [[ರಾಯಲ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಆಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ, 1603ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೀನ]]ವಾದಾಗಲೇ ಅವುಗಳ [[ಖಾಸಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ಖಾಸಗಿ ವಿಲೀನ]]ವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Chronology of Scottish History|url=https://archive.org/details/chronologyofscot0000ross|publisher=Geddes &amp; Grosset|isbn=1855343800|last=Ross|first=David|year=2002|quote=''1603:'' James VI becomes [[James I of England]] in the [[Union of the Crowns]], and leaves Edinburgh for London|page=[https://archive.org/details/chronologyofscot0000ross/page/56 56]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Claiming Scotland: National Identity and Liberal Culture|url=https://archive.org/details/claimingscotland0000hear|publisher=Edinburgh University Press|isbn=1902930169|last=Hearn|first=Jonathan|year=2002|quote=Inevitably, James moved his court to London|page=[https://archive.org/details/claimingscotland0000hear/page/104 104]}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:The British Empire.png|thumb|left|ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ (ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಅಂಟಾರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆರೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.]]
ತನ್ನ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜಗತ್ತು|ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿಯೂ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ferguson |first=Niall |authorlink=Niall Ferguson |year=2003 |title=Empire: The Rise and Demise of the British World Order |url=https://archive.org/details/empirerisedemise0000ferg_p9m6 |publisher=Basic Books |isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; UK ನೇತೃತ್ವದ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯು ದೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇತರ [[ಮಹಾನ್‌ ಶಕ್ತಿ]]ಗಳಂತೆ UK ಯು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ|ವಸಾಹತಿನ]] ಶೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1807ರಲ್ಲಿ [[ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾಯಿದೆ 1807|ಗುಲಾಮ ಮಾರಾಟ ಕಾಯಿದೆ]]ಯು ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೂ ಸಹ UKಯು [[ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ|ಗುಲಾಮರಲ್ಲಿನ ಮಾರಾಟ]]ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.&lt;ref&gt;
[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಸೈಲಿಂಗ್‌ ಅಗೈನ್‌ಸ್ಟ್‌ ಸ್ಲೇವರಿ]

[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಜೋ ಲೂಸೆಮೋರೆ BBC ಇವರಿಂದ ]&lt;/ref&gt;

[[ನೆಪೋಲಿಯನ್‌ನ ಸಮರಗಳು|ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಯುದ್ಧ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನೆಪೋಲಿಯನ್ I|ನೆಪೋಲಿಯನ್]] ಸೋತ ನಂತರ, UKಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ನೌಕಾಬಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. 1921ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ, [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ I|ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರ ಹಿಂದಿನ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತೊ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲು [[ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ]]ದ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸರಣಾ ಜಾಲವಾದ [[BBC]]ಯು ರಚನೆಯಾಯಿತು.

1918ರಲ್ಲಿ [[ಸಿನ್ ಫೆಯಿನ್‌|ಸಿನ್‌ ಫೆನ್‌]]ಗಾಗಿ ಆದ ಚುನಾವಣಾ ವಿಜಯ, ಅದಾದ ನಂತರದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಐರಿಷ್‌ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮರ]]ವು 1921&lt;ref&gt;SR&amp;amp;O 1921, 3 ಮೇ 1921ನ ನಂ. 533
&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಇಬ್ಬಾಗ|ವಿಭಜನೆ]]ಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ 1922ರಲ್ಲಿ [[ಐರಿಷ್‌ ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಐರಿಷ್ ಮುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ದೊರೆತು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ UK&lt;ref name=&quot;CAIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |title=The Anglo-Irish Treaty, 6 December 1921 |publisher=CAIN |dateformat=dmy |accessdate=15 May 2006 |archive-date=14 ಮೇ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1927ರಲ್ಲಿ UKಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರು ಅದರ ಪ್ರಸಕ್ತ ಹೆಸರಾಗಿರುವ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಎಂದು [[ರಾಯಲ್‌ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು 1927|ಬದಲಾಯಿತು]]. ಮೊದಲನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ UKಯು ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರವಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಈ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಮಹಾಕುಸಿತ|ಮಹಾನ್ ಕುಸಿತ]]ವು ಹಠಾತ್ತನೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
[[ಚಿತ್ರ:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|thumb|right|ಸೊಮ್ಮೆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್‌ ಐರಿಷ್‌ ರೈಫಲ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ರಿ 885,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸೈನಿಕರು ವಿಶ್ವ ಸಮರ Iರ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವತೆತ್ತರು.]]
[[ಚಿತ್ರ:Supermarinespitfire.JPG|thumb|ಬ್ರಿಟನ್‌ ಯುದ್ಧ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಸಮರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿತ್ತು.]]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ [[ವಿಶ್ವಸಮರ IIರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ]]ರಲ್ಲೊಂದಾಗಿತ್ತು. ಸಮರದ ಮೊದಲನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐರೋಪ್ಯ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ ಸೋಲನ್ನನುಸರಿಸಿ, [[ಬ್ರಿಟನ್‌ ಯುದ್ಧ|ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಕದನ]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿಶ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ UKಯು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದಿಂದಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲಾದ [[ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಯೋಜನೆ|ಸೇನಾ ನೆರವು]] ಹಾಗೂ ದುಬಾರಿಯಾದ [[ಸಾಲಗಳು]] UKಯು ಚೇತರಿಕೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿಯಲು ನೆರವಾದವು.

ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಅತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ|ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳು [[ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥಾನ(ರಾಜ್ಯ)|ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿ]]ಯು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದುದನ್ನು ಕಂಡವು. ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌]] ಒಕ್ಕೂಟದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ವಲಸೆ(1922-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ)|ಜನರನ್ನು ತಂದು]] [[ಬಹುಜನಾಂಗ|ಬಹು ಜನಾಂಗೀಯ]] ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನ [[ನಿರ್ವಸಾಹತೀಕರಣ|ರಾಜಕೀಯ]] ಪಾತ್ರದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಹೊಸ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ೧೯೫೬ರ [[ಸೂಯೆಜ್‌ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು|ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ದೃಢೀಕರಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]ಯ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಅದರ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, 1960ರಿಂದ ಅದರ [[ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೂ ಸಹ ವಿದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು.

೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸೆಣಸಾಟದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ತೈಲ|ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ]]ದ ತೈಲ ಆದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಒಳಹರಿವು ಕಂಡುಬಂತು. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಪಥವನ್ನು [[ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌ ಥ್ಯಾಚರ್‌|ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]]‌ರವರ ಪ್ರಧಾನಿತ್ವವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು, ೧೯೯೭ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ [[ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌|ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್]] ಹಾಗೂ [[ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌|ಗೋರ್ಡಾನ್ ಬ್ರೌನ್]]‌ರವರ [[ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ (UK)#ಹೊಸ ಲೇಬರ್‌|ಹೊಸ ಲೇಬರ್]] ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಥವು ಮುಂದುವರಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.

[[ಮಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಒಡಂಬಡಿಕೆ|ಮಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ೧೨ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ೧೯೭೩ರಿಂದಲೂ ಅದು EUನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಂಘಟನೆಯಾದ [[ಯೂರೋಪ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ|ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮುದಾಯ]]ದ (EEC) ಸದಸ್ಯನಾಗಿತ್ತು. ತನಗೆ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು EUಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಕನ್‌ಸರ್ವೇಟಿವ್‌ ಪಕ್ಷ (UK)|ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷ]]ದಿಂದ [[ಅಧಿಕೃತ ವಿರೋಧ(ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ಅಧಿಕೃತ ವಿರೋಧ]] ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಮುಂದುವರಿದ ಏಕೀಕರಣದೆಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಕ್ತ [[ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ (UK)|ಲೇಬರ್]] ಸರ್ಕಾರದ ನಡಾವಳಿಕೆಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |title=Modest progress but always on back foot |publisher=Times Online |date=21 December 2005 |dateformat=dmy |accessdate=16 May 2006 |archive-date=17 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717104113/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಶಾಸನಪೂರ್ವ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ|ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ [[ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |title=Foreign Affairs and Europe |publisher=Conservative Party |dateformat=dmy |accessdate=17 October 2008 |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929133409/http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ UKಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://publius.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/28/1/217 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom|accessdate=2009-02-04|journal=Publius: the Journal of Federalism|volume=28|issue=1|pages=217|author=Keating, Michael|year=1998|month=Jan|day=01}}&lt;/ref&gt;

== ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ==
[[ಚಿತ್ರ:Elizabeth II greets NASA GSFC employees, May 8, 2007 edit.jpg|left|thumb|upright|HM ರಾಣಿ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ II]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಒಂದು [[ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ವಾಗಿದೆ: [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ II|ಎರಡನೇ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್]] UKಯ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಇತರ ೧೫ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಪ್ರಪಂಚ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ದೇಶ]]ಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಆ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ UKಯನ್ನು [[ಖಾಸಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದೆ. [[ಜರ್ಸಿ|ಜೆರ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರ್ನ್‌ಸಿ|ಗೆರ್ನ್‌ಸೆ]]ಯ [[ಬೈಲ್‌ವಿಕ್‌|ಅಧಿಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಐಲ್‌ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್‌|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಕಿರುದ್ವೀಪದ [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಭಾಗಗಳಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು UK ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರವಾಗಿ ಶಾಸನ ರಚಿಸುವ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು UK ಸಂಸತ್ತು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಎರಡು ಇತರ ದೇಶಗಳಂತೆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |title=A Guide To the UK Legal System |author=Sarah Carter |publisher=[[University of Kent|University of Kent at Canterbury]] |dateformat=dmy |accessdate=16 May 2006 |archive-date=27 ಮೇ 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6Ly5h?url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ [[ಅಕ್ರೋಡೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂಹಿತೆಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಲ್ಲದ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗೆ, [[ಸ್ಟೇಟ್ಯೂಟ್‌|ಲಿಖಿತ ಶಾಸನ]]ಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ರೂಪಿತ [[ಕೇಸ್‌ ಲಾ|ಹಿಂತೀರ್ಪು ನ್ಯಾಯ]] ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಿನ್ನಜಾತಿಯ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂವಿಧಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಖಿತ ಶಾಸನಗಳು ಹಾಗೂ &quot;ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕಾನೂನಿನ&quot; ನಡುವೆ ಅಂಥಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಇಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಕೇವಲ [[ಸಂಸತ್‌ ಕಾಯಿದೆ.|ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ]]ಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೂಲಕವೇ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು|UK ಸಂಸತ್ತು]] ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ಅಥವಾ ಅಲಿಖಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವ [[ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ|ಅಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂಬರುವ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಬದಲಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಸತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|title=Official UK Parliament web page on parliamentary sovereignty|access-date=2009-10-21|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://archive.today/20120628214950/http://www.parliament.uk/about/how/sovereignty/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು UKಯು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ಪರಂಪರಾಗತ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಅರಮನೆ|ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು]] ಎರಡು ಸದನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್‌|ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್]] (ಕೆಳಮನೆ) ಹಾಗೂ ನೇಮಕಗೊಂಡ [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್|ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್]] (ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮನೆ). ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಮಸೂದೆಯು ಕಾನೂನು ಆಗಬೇಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ [[ರಾಯಲ್‌ ಅಸೆಂಟ್‌|ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗೀಕಾರ]] ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ|ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುಮೋದನೆಯ ಅನುಸಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿಧಾನಸಭೆ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ವೇಲ್ಸ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಅಂಗಗಳಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು UK ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ರದ್ದಾಗಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಶಾಸನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿದೆ. 
[[ಚಿತ್ರ:Westminster palace.jpg|thumb|ಸಂಸತ್ತಿನ ಮನೆಗಳು]]
UKಯ [[Prime Minister of the United Kingdom|ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]]ರಾದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]]ಯ ಸ್ಥಾನವು ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಗಳಿಸಬಲ್ಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಆತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಸದನದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಸಕ್ತ ನಾಯಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಸಂಪುಟವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಾದರೂ, ಮತ್ತು ರಾಣಿಯ ಮಹಾಸನ್ನಿಧಾನವು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾದಾದರೂ [[ರಾಣಿಯ ಮಹಾಸನ್ನಿಧಾನದ ಸರ್ಕಾರ‌|ರಾಣಿಯ ಮಹಾ ಸನ್ನಿಧಾನದ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವನ್ನು ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿರುವ, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರ|ತಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ]] ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಿಂದ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕೀಂಗ್‌ಡಂನ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ|ಸಂಪುಟ]]ವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರು ಕಾರ್ಯಕಾರಿಣಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರೆಲ್ಲರೂ [[ರಾಣಿಯ ಮಹಾ ಸನ್ನಿಧಾನದ ಅತಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆಪ್ತ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯೊಳಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಬದ್ಧರಾಗಿ, [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಂತ್ರಿ|ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಂತ್ರಿ]]ಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

*[[ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯ|MP]] ಆಗಿದ್ದು [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ(UK)|ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ನಾಯಕರಾಗಿರುವ ''Rt Hon'' [[ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌‌|'''ಗೋರ್ಡಾನ್ ಬ್ರೌನ್''']]‌ರವರು ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೨೭ರಿಂದಲೂ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಖಜಾನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಸರ್ಕಾರದ ಖಜಾನೆಯ ಮೊದಲ ಅಧಿಪತಿ]] ಹಾಗೂ [[ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಮಂತ್ರಿ|ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಚಿವ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;npm&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6245682.stm | title= Brown is UK's new prime minister | daymonth=27 June|year=2007 | accessdaymonth= 23 January|accessyear=2008| work= BBC News | publisher= [[BBC News|news.bbc.co.uk]] }}&lt;/ref&gt;

ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ UKಯು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು|646 ಕ್ಷೇತ್ರ]]ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೫೨೯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೮ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, [[2005ರಿಂದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು|೫೯ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]]ಹಾಗೂ ೪೦ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020518024611/http://www.statistics.gov.uk/geography/westminster.asp ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಯೆನ್ಸೀಸ್‌ ] statistics.gov.uk. 10 October, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌‌ಡಂನ ಮುಂದಿನ ಮಹಾಚುನಾವಣೆ|ಮುಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೬೫೦ಕ್ಕೆ ಏರಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ [[ಬಹುತ್ವ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ|ಸರಳ ಬಹುಮತ]]ದೊಂದಿಗೆ ಓರ್ವ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕನಿಷ್ಟ ಅವಧಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಸಂಸತ್‌ ಕಾಯಿದೆ 1911|ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ (೧೯೧೧)]]ಯ ಅನುಸಾರ, ಹಿಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

[[ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ(UK)|ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ]], [[ಕನ್‌ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷ(UK)|ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಕ್ಷ]] ಹಾಗೂ [[ಲಿಬರಲ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್|ಲಿಬರಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ಸ್‌]] ಪಕ್ಷಗಳು UK ಯ ಮೂರು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು|ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ]]ಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮಹಾಚುನಾವಣೆ, 2005|೨೦೦೫ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ 646 ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ೬೧೬ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ. ಉಳಿದ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು UKಯ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಗೆದ್ದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]] (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ), [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್‌ ಸಿಮ್ರು|ಪ್ಲೇಡ್ ಸಿಮ್ರು]] (ವೇಲ್ಸ್‌ ಮಾತ್ರ), ಮತ್ತು [[ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]], [[ಸೋಶಿಯಲ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಸೋಷಿಯಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಂಡ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷ]], [[ಅಲ್‌‌ಸ್ಟರ್‌ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ]], ಮತ್ತು [[ಸಿನ್‌ ಫೆಯಿನ್‌|ಸಿನ್ ಫೆನ್‌]] (ಸಿನ್‌ ಫೆನ್ ಸಹ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾದರೂ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ). ರಾಜ ಪ್ರಭುತ್ವದೆಡೆಗಿನ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಿದ್ದು, ಪಕ್ಷದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನುಸಾರ, ಸಂಸತ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಚುನಾಯಿತ ಸಿನ್‌ ಫೆನ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಅವರ ಮತದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಹೌಸ್‌ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;
ಆದರೂ, ಸದ್ಯದ ಐದು ಸಿನ್‌ ಫೆಯಿನ್‌ MPಗಳು 2002ರಿಂದ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1771635.stm |title=Sinn Fein moves into Westminster|publisher=BBC|date=21 January 2002|dateformat=dmy|accessdate=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[ಯೂರೋಪ್‌ ಸಂಸತ್ತು|ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್ತಿ]]ಗೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ UKಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೨ [[ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿ#ಬಹು ವಿಜಯಿ ವಿಧಾನಗಳು|ಬಹು ಸದಸ್ಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ 72 MEPಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;
[http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/elections/euro/09/html/ukregion_999999.stm ಯೂರೋಪ್‌ ಚುನಾವಣೆ: ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಫಲಿತಾಂಶ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 8 ಜೂನ್‌, 2009&lt;/ref&gt;[[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿನ UKಯ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Times20050914&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |title=Europe Wins The Power To Jail British Citizens |publisher=The Times |date=14 September 2005 |dateformat=dmy |accessdate=20 October 2008 |archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007145712/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
=== ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆ===
*೨೫/೦೬/೨೦೧೬ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ (ಇ.ಯು) [[ಬ್ರಿಟನ್‌]] ಹೊರಗೆ ಬರಬೇಕು (ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್‌) ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ (೨೪-೬-೨೦೧೬). ಈ ಬಗ್ಗೆ ಗುರುವಾರ ನಡೆದ ಜನಮತಗಣನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು ಶೇ ೫೧.೯ರಷ್ಟು ಜನರು ಇ.ಯು ಕೂಟದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್‌ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತಿದ್ದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಕ್ಯಾಮರೂನ್‌]] ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಯುರೋಪ್‌ನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ 28 ದೇಶಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವವಿರುವ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಏಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ.
*ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ‘ವಿಚ್ಛೇದನ’ಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌, ಜಗತ್ತಿನ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅದು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.  ಈಗ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ದೇಶಗಳ ಜತೆಗೆ ಇ.ಯು ಪರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.  ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದ ಜತೆಗೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಶಕ ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇ.ಯುನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳೇ ಬೇಕಾಗಬಹುದು.
*‘ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್’ ಜನಾದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆ ತೊರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವ ಡೇವಿಡ್ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಕೂಡಾ ಮಹಿಳೆಯೇ ಆಗಲಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆ.&lt;ref&gt;[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E2%80%8C-%E0%B2%A4%E0%B3%80%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%AF%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%AA%E0%B3%8D-%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%81 ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್‌-ತೀರ್ಪಿಗೆ-ಯುರೋಪ್-ಬಿರುಕು]&lt;/ref&gt;

===ಥೆರೇಸಾ ಮೇ ಪ್ರಧಾನಿ===
*ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ, 59 ವರ್ಷದ '''[[ಥೆರೆಸಾ ಮೇ]]''' ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್‍ ΙΙ]] ಅವರು ಬುಧವಾರ ೧೩-೭-೨೦೧೬ ರಂದು, ಡೇವಿಡ್ ಕ್ಯಾಮರೂನ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಮೇ ಅವರು, [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್]] ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್’ನ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗುತ್ತಿರಯವ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆ. ಗಟ್ಟಿ ಮಾತನಾಡುವ ನಾಯಕಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್  ಮತದ ನಂತರ ಭಾರೀ ಕೆಲಸದ ಹೊಣೆ ಭಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡವರು.&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/world/uk/Theresa-May-takes-charge-as-Britains-PM-amid-Brexit-woes/articleshow/53197760.cms Britains-PM-amid-Brexit-woes]&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Edinburgh Scottish Parliament01 2006-04-29.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]
[[ಚಿತ್ರ:Stormont Parliamentary Building 01.JPG|thumb|ಸ್ಟೊರ್‌ಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ವಿಧಾನಸಭಾ ಗದ್ದುಗೆ]]

[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವೇಲ್ಸ್‌|ವೇಲ್ಸ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ [[ಕಾರ್ಯಾಂಗ (ಸರ್ಕಾರ)|ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾಂಗ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಓರ್ವ [[ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವ]], ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ|ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ]], [[ಯೂನಿಕ್ಯಾಮೆರಾಲಿಸಂ|ಏಕಸಭಾ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯ ನೇತೃತ್ವವಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಆಡಳಿತಾಂಗ ಅಥವಾ ಶಾಸನಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ UK ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಅದು ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಶಾಸನಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು [[ವೆಲ್ಶ್‌ ಲೋಥಿಯನ್‌ ಪ್ರಶ್ನೆ|ವೆಸ್ಟ್ ಲೊಥಿಯನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ]]ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದು, ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಶಾಸಕರು ತಾವೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/3432767.stm|title=Scots MPs attacked over fees vote|publisher=BBC News|date=27 January 2004|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ವಿಷಯಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ MPಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಮತದಾನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಕಾಳಜಿಯು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/talking_politics/82358.stm|title=UK Politics: Talking Politics The West Lothian Question|publisher=BBC News|date=1 June 1998|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ|ಶಿಕ್ಷಣ]], [[NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ‌ ಕಾನೂನು|ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ರಿಸರ್ವ್ಡ್‌‌ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್|'ಕಾದಿರಿಸಿದ']] ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತು]]ಗಳು ವಿಸ್ತೃತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm|title=Scotland's Parliament - powers and structures|publisher=BBC News|date=8 April 1999|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;[[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್‌ ಚುನಾವಣೆ 2007|೨೦೦೭ರ ಚುನಾವಣೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ವಿಜಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರವಾದ]] [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|SNP]] ಯು ಅಲ್ಪಮತದ [[3ನೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸರ್ಕಾರ‌|ಸರ್ಕಾರ]]ವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅದರ ನಾಯಕನಾದ [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ಸಲ್‌‌ಮಾಂಡ್‌|ಅಲೆಕ್ಸ್ ಸಾಲ್ಮಂಡ್]] ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಮುಖ ಸಚಿವ]]ರಾದರು. [೭೫]ಒಕ್ಕೂಟ ಪರವಾದ ಪಕ್ಷಗಳು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ ಕುರಿತಾದ ಆಯೋಗ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಕುರಿತಾದ ಆಯೋಗ]]ವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ SNPಯ ಚುನಾವಣಾ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು. [77]2009ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ನೀಡಿದ ಈ ಆಯೋಗವು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರಿಸಲಾದ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಕುರಿತು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;
[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/8099634.stm ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಆಮೂಲಾಗ್ರ' ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಶಕ್ತಿಗಳು]. BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 15, ಜೂನ್‌ 209&lt;/ref&gt;

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ [[ವೆಲ್ಶ್‌ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸರ್ಕಾರ‌|ವೆಲ್ಷ್ ಶಾಸನಸಭಾ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ವೇಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [80]ಇದು [[2006ರ ವೇಲ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, [[ಶಾಸನಸಭೆಯ ವಿಧೇಯಕ ಅಧಿಕಾರದ ಆದೇಶ|&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಶಾಸನಸಭೆಯು ವಿಧೇಯಕ ಅಧಿಕಾರದ ಆದೇಶಗಳ&lt;/span&gt;]] ಮೂಲಕ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಶಾಸನ ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ಮಂಜೂರು ಅಂಗೀಕರಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/politics/2007/jul/16/wales.devolution |title=What powers does the Welsh Assembly have? |publisher=Guardian |date=16 July 2007|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ [[ವೆಲ್ಶ್‌ ಶಾಸನಸಭೆ ಸರ್ಕಾರ|ವೆಲ್ಷ್‌ ಶಾಸನಸಭಾ ಸರ್ಕಾರ]]ವು [[ವೇಲ್ಸ್ ಚುನಾವಣೆ ವೇಳೆಯಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ, 2007|೨೦೦೭ರ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] ನಡೆದ ಹಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಸಚಿವ [[ರೋದ್ರಿ ಮೋರ್ಗನ್|ರೋಡ್ರಿ ಮಾರ್ಗಾನ್‌]]ರವರ ಮುಂದುವರಿದ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ 3ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಸರ್ಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಾಯಿಡ್‌ ಸಿಮ್ರು|ಪ್ಲೇಡ್‌ ಸಿಮ್ರು]]ರವರು [[ವೇಲ್ಸ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ|ಲೇಬರ್]] ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿದಾಗ ಅಲ್ಪಮತದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡು ಅದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.

ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಂಗ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿಧಾನಸಭೆ|ಶಾಸನಸಭೆ]]ಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಾರ್ಯಾಂಗ|ಉತ್ತರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಾರ್ಯಾಂಗ]]ದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಸಚಿವ [[ಪೀಟರ್‌ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಪೀಟರ್ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌]] ([[ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಯೂನಿಯನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]]) ಮತ್ತು ಉಪ ಪ್ರಥಮ ಸಚಿವ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗಿನ್ನೆಸ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಮೆಕ್‌ಗಿನ್ನೆಸ್‌]] ([[ಸಿನ್‌ ಫೆಯಿನ್‌|ಸಿನ್‌ ಫೆನ್]]‌)ರವರುಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;northernireland1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm |title=Devolved Government - Ministers and their departments |publisher=Northern Ireland Executive |dateformat=dmy|accessdate=17 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070822230925/http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm|archivedate=22 August 2007}}&lt;/ref&gt;

=== ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ===
[[File:ManchesterTownHall OwlofDoom.jpg|thumb|
ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಟೌನ್‌ಹಾಲ್‌, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಯುಗದ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ಗೋಥಿಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ]]

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೂಲವು ಸ್ವ ತಃ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಕಂಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;barlow&quot;&gt;
''ಬಾರ್ಲೋ, I., ಮಹಾನಗರ ಸರ್ಕಾರ, '' (1991)&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪ್ರಕಾರದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌, ವೇಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದೆಂದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹೀಗೆ ಏಕರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದು ಅಸಂಭವ ಎಂಬುದೂ ಇದರರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದರಿಂದಾಗಿ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಂಸತ್ತನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಾಸನ ರಚನೆಯನ್ನು UKಯ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು [[ರಾಣಿಯ ಮಹಾಸನ್ನಿಧಾನದ ಸರ್ಕಾರ‌|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸರ್ಕಾರ]] ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲು ಪದರದಲ್ಲಿರುವ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು]], ಒಂಭತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ವಲಯ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ವಲಯಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gos.gov.uk/national/|publisher=gos.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=31 July 2008|title=Welcome to the national site of the Government Office Network}}&lt;/ref&gt;[[ಬೃಹತ್‌ ಲಂಡನ್‌ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ, 1998|ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗೆ ದೊರೆತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ [[ಬೃಹತ್‌ ಲಂಡನ್‌ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್]]‌ ಎಂಬ ಒಂದು ವಲಯವು ೨೦೦೦ನೇ ವರ್ಷದಿಂದಲೂ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತಗೊಂಡ ಒಂದು ಶಾಸನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮಹಾಪೌರರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|title=A short history of London government|publisher=www.london.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=4 October 2008|archiveurl=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035814/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|archivedate=7 ಜನವರಿ 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಚುನಾಯಿತ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೂ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಈ ಮುಂಚೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸದರಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಕುರಿತು [[ಈಶಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ಈಶಾನ್ಯ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ [[ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹಗಳು, 2004|2004ರಲ್ಲಿನ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ತಾನಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಒಂಭತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|title=Prescott's dream in tatters as North East rejects assembly|dateformat=dmy|accessdate=15 February 2008|publisher=The Times|archive-date=25 ಮೇ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|url-status=dead}}.&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ, 32 [[ಲಂಡನ್‌ ಬರೋ|ಲಂಡನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ನಗರ]]ಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಉಳಿದ ಭಾಗವು, ಒಂದೋ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮಹಾನಗರ ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರವಲ್ಲದ ಕೌಂಟಿಗಳು|ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮಂಡಳಿ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇಲ್ಲವೇ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು|ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಕ ಸದಸ್ಯರ ನಗರಾಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ [[ಫಸ್ಟ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್‌|ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ]]ಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬಹು-ಸದಸ್ಯ ನಗರಾಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ [[ಬಹುಸದಸ್ಯ ಬಹುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಬಹು-ಸದಸ್ಯರ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾಯಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|title=Local Authority Elections|publisher=Local Government Association|dateformat=dmy|accessdate=3 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110317105231/http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|archivedate=17 ಮಾರ್ಚ್ 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

೧೯೭೩ರಿಂದಲೂ [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ವನ್ನು 26 ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಂಡಳಿಯೂ [[ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಮತ|ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಏಕ ಮತ]]ದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಾಯಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಹಾಗೂ ಚರ್ಚಿನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಸೇರದ ಸ್ಮಶಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm|title=NI local government set for shake-up|publisher=BBC|date=18 November 2005|dateformat=dmy|accessdate=15 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸಕ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|title=''Foster announces the future shape of local government''|publisher=NI Executive|dateformat=dmy|accessdate=20 October 2008|archive-date=25 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೧ ಹೊಸ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಣಿಯು 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 13ರಂದು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಂಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ೨೦೧೧ರ ತನಕ ಮುಂದೂಡಲಾಗುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|title=Local Government elections to be aligned with review of public administration|publisher=www.nio.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=2 August 2008|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217174725/http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತೃತ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಉಪವಿಭಾಗಗಳು|೩೨ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳ ಒಂದು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]], ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌, [[ಅಬೆರ್‌ದೀನ್‌|ಅಬರ್ದೀನ್‌]] ಮತ್ತು [[ದುಂಡೀ|ಡುಂಡೀ]] ನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂಡಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶದ ಮಂಡಳಿ ರಾಜಕೀಯ|ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮಂಡಳಿ]]ಯೂ ಇದ್ದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅಲ್ಲಿ ೨೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ೧,೨೨೨ ಮಂದಿಯಿರುವ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|title=STV in Scotland:Local Government Elections 2007|publisher=Political Studies Association|format=PDF|dateformat=dmy|accessdate=2 August 2008|archive-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/5xJnMrHvK?url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹು-ಸದಸ್ಯರ ನಗರಾಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, [[ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಮತ|ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಏಕ ಮತ]]ದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅವು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು, ಪ್ರತಿ ಮಂಡಳಿಯೂ ಓರ್ವ [[ಪ್ರೊವೋಸ್ಟ್‌ (ನಾಗರಿಕ)|ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ]] ಅಥವಾ [[ಗದ್ದುಗೆ (ಅಧಿಕೃತ)|ಸಂಚಾಲಕ]]ನನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳ ಆಯೋಗ]]ದಿಂದ ಜಾರಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ]]ಗೆ [[ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌|ಪುರಸಭಾ ಸದಸ್ಯ]]ರುಗಳು ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಹಂದರದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳು:{{cite web |title=Ethical Standards in Public Life |url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |publisher=The Scottish Government |accessdate=2008-10-03 |archive-date=2014-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141211075152/http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಕೂಟವು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಸಮಾವೇಶ|ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಭೆ]](COSLA)ಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cosla.gov.uk/index.asp?leftId=10001D0EF-10766726|title=About COSLA|publisher=cosla.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=3 October 2008|archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080921104646/http://www.cosla.gov.uk/index.asp?leftId=10001D0EF-10766726|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಕಾರ್ಡಿಫ್‌, [[ಸ್ವಾನ್‌ಸೀ|ಸ್ವಾನ್ಸಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌]] ನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ|ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ]]ವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en Local Authorities|title=Local Authorities in Wales|publisher=new.wales.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=31 July 2008|archive-date=30 ಮೇ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530004428/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ಫಸ್ಟ್‌ ಪಾಸ್ಟ್‌ ದಿ ಪೋಸ್ಟ್‌|ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಮತದಿಂದ ಗೆದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಯು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx Local government elections in Wales|title=How do I vote?|publisher=www.aboutmyvote.co.uk|dateformat=dmy|accessdate=3 October 2008|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081019215436/http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. [[ವೆಲ್ಶ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಘ|ಸ್ಥಳೀಯ ವೆಲ್ಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಕೂಟ]]ವು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wlga.gov.uk/|title=Welsh Local Government Association|publisher=Welsh Local Government Association|dateformat=dmy|accessdate=3 October 2008|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081111154039/http://www.wlga.gov.uk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:HMS Illustrious 1.jpg|thumb|right|HMS &quot;ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ‌&quot;-ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾಪಡೆಯ &quot;ಅಜೇಯ&quot; ವರ್ಗದ ವಿಮಾನವಾಹಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]]
[[ಚಿತ್ರ:Trident II missile image.jpg|thumb|ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾ ಪಡೆಯ &quot;ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿಯ‌&quot; ವರ್ಗದಲ್ಲೊಂದಾದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಯಿಂದ ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌ II MIRV SLBMನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟ]]
[[ಚಿತ್ರ:Eurofighter-1.jpg|thumb|right|ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆಯ ಯೂರೋಫೈಟರ್‌ ತೈಫೂನ್‌-ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ]]

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, [[G8|G೮]], [[NATO]], [[OECD]], [[WTO]], [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]], [[ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ|ಐರೋಪ್ಯ ಮಂಡಳಿ]]ಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಯೂರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಸಂಯಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ UKಯು ಹೊಂದಿರುವ [[ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ]]ವು ಅದರ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಾಂಧವ್ಯವಾಗಿದೆ. US ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‌]]ನೊಂದಿಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]]‌ನಂತಹ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವವು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತು ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಡೆಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಅದರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpowereurope.eu/|title=Global Power Europe|publisher=Globalpowereurope.eu|dateformat=dmy|accessdate=17 October 2008|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003231050/http://www.globalpowereurope.eu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸೇನೆ|ಸೇನೆ]], [[ನೌಕಾ ಸೇವೆ|ನೌಕಾಪಡೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಯಲ್‌ ವಾಯುಪಡೆ|ವಾಯುಪಡೆ]] ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಪಡೆಗಳನ್ನು [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ 
(ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]]ವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ]]ವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿನ [[ಯನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿ|ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೊಂದಿದೆ. [[ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]]ವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ UKಯು [[ಸಕ್ರಿಯ ಪಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಧರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಮಾನವಬಲ]]ದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 27ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಸೇನಾ ವೆಚ್ಚ ಆಧರಿತ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸೇನಾ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಪಾಲು ಒಟ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ ೨.೫%ನಷ್ಟಿದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಕಾದಳ|ಫ್ರೆಂಚ್‌ ನೌಕಾಪಡೆ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ನೌಕಾದಳ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/Organisation/KeyFactsAboutDefence/DefenceSpending.htm |title=Defence Spending|publisher=MOD|dateformat=dmy|accessdate=6 January 2008}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ನೌಕಾಪಡೆಯು [[ಬ್ಲೂ-ವಾಟರ್‌ ನೌಕಾದಳ|ವಿಶಾಲ ಸಮುದ್ರದ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಕೆಲವೇ ನೌಕಾಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಸೂಪರ್‌ಕ್ಯಾರಿಯರ್‌|ಬೃಹತ್‌ ವಾಹಕ]]ದ ಗಾತ್ರದ ಎರಡು ಹೊಸ [[ರಾಣಿ ಎಲಿಜೆಬೆತ್‌ ವರ್ಗದ ವಿಮಾನವಾಹಕ|ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|title=The Royal Navy: Britain’s Trident for a Global Agenda - The Henry Jackson Society|publisher=Henry Jackson Society|dateformat=dmy|accessdate=17 October 2008|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013070014/http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈ ೩ರಂದು ೩.೨ ದಶಲಕ್ಷ £ ಮೌಲ್ಯದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7486683.stm|title=£3.2bn giant carrier deals signed|publisher=BBC News|date=3 July 2008|dateformat=dmy|accessdate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿ ವರ್ಗದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ|ಅಗ್ರಶ್ರೇಣಿಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ]]-ಆಧಾರಿತ [[ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌ ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಟ್ರೈಡೆಂಟ್‌ II]] ಕ್ಷಿಪ್ತಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಐದು ದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹಾಗೂ ಅದರ [[ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸಶಸ್ತ್ರ ಮೀಸಲು ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಹೊರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹೆಡ್‌ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್‌ ಅಲೈಡ್‌ ಕಮಾಂಡ್ ಯುರೋಪ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌|ಅಲೈಡ್‌ ರ್ಯಾಪಿಡ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ನ್ಯಾಟೋ|NATO]], [[ಫೈವ್‌ ಪವರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಅರೇಂಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌|ಫೈವ್‌ ಪವರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ ಅರೇಂಜ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್]]‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[RIMPAC]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಇತರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಮತ್ತು ತಪ್ಪದೇ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಹಯೋಗಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಗರೋತ್ತರ ರಕ್ಷಣಾಪಡೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು [[ಅಸೆನ್ಷನ್ ದ್ವೀಪ|ಅಸೆನ್ಷನ್‌ ದ್ವೀಪ]], [[ಬೆಲೈಜ್‌ನ ಸೇನೆ|ಬೆಲೈಜ್‌]], [[ಬ್ರುನೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು|ಬ್ರೂನೈ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿ ಘಟಕ ಸಫ್ಫೀಲ್ಡ್‌|ಕೆನಡಾ]], [[ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ|ಡಿಯಾಗೊ ಗಾರ್ಸಿಯಾ]], [[ಫಾಕ್ಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಸೇನೆ|ಫಾಕ್ಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪಡೆಗಳು ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪಡೆಗಳು ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್|ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್]]‌, [[ಕೀನ್ಯಾ]], [[ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಆಧಾರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸೈಪ್ರಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕತಾರ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Facilities&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=raf%20diego%20garcia&amp;ALL=RAF&amp;ANY=&amp;PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=&amp;SPEAKER=&amp;COLOUR=red&amp;STYLE=s&amp;ANCHOR=50221w33.html_spnew0&amp;URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0|title=House of Commons Hansard|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|accessdate=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;

೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸೇನೆಯು ೧೦೨,೪೪೦ರಷ್ಟು ಸೇನಾಪಡೆ, ೪೯,೨೧೦ರಷ್ಟು ವಾಯುಪಡೆ ಮತ್ತು ೩೬,೩೨೦ರಷ್ಟು ನೌಕಾಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.mod.uk/NR/rdonlyres/6FBA7459-7407-4B85-AA47-7063F1F22461/0/modara_0405_s1_resources.pdf Annual Reports and Accounts 2004-05]|1.60&amp;nbsp;MB}}. ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ14 ಮೇ 2006ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

ಗೌಪ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಗೂಢಾಚಾರಿಕೆಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಾದ, [[ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು|ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಿಕೆ]], ಭೂಮಿಯ, ಕಡಲತೀರದ ಮತ್ತು [[ನೆಲ-ಜಲಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ|ನೆಲ-ಜಲಗಳೆರಡರಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರ, ಸುಚಲನೀಯ, ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡಲೆಂದೇ ತಯಾರಾದ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು]] ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ನಿಯತವಾದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲೆಂದೇ ಅಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ಪಡೆಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಮೀಸಲು ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಸೇನೆ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೈನ್ಯ]], [[ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾ ಮೀಸಲು]], [[ರಾಯಲ್ ಮೆರೀನ್ ಮೀಸಲು]] ಮತ್ತು [[ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಕ್ಸಿಲರಿ ವಾಯುಪಡೆ|ರಾಯಲ್ ಆಕ್ಸಿಲರಿ ವಾಯುಪಡೆ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮೀಸಲು ಕರ್ತವ್ಯದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೪೨೯,೫೦೦ರ ಆಸುಪಾಸಿಗೆ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ &quot;ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಗಮನವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು&quot; ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪಲ್ಲಿಸರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ|ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ]], [[ಬೋಸ್ನಿಯಾದ ಯುದ್ಧ|ಬೋಸ್ನಿಯಾ]], [[ಕೊಸೊವೊ ಸಮರ|ಕೊಸೊವೊ]], [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲಿಕ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ|ಇರಾಕ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆಯು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಕೊನೆಯ ಯುದ್ಧವೆಂದರೆ ಅದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಫಾಕ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಯುದ್ಧ|ಫಾಕ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಯುದ್ಧ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.

== ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ದಂಡನೀತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Royal courts of justice.jpg|thumb|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು]]
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದುವರಿದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತು ಖಾತರಿಯನ್ನು ನೀಡುವ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ|ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೯ರ ಅನುಸಾರ, ಈ ಹಿಂದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವಿಲೀನದಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಒಂದು ಏಕರೂಪದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706|publisher=www.scotshistoryonline.co.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archive-date=27 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇಂದು UKಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೂರು [[ವಿಶ್ವದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು]], [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು]]. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವೊಂದು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರಲಿದ್ದು, ಅದು [[ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯ (ಮೇಲ್ಮನೆ) ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯ ಸಮಿತಿಯ ಮೇಲರ್ಜಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.&lt;ref&gt;
{{PDFlink|[http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom]|252&amp;nbsp;KB}}ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆ 22 ಮೇ 2006ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
&lt;/ref&gt;[[ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಸಮಿತಿಯಷ್ಟೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಬ್ರಿಟನ್‌ ರಾಜಾಧಿಪತ್ಯದ ಆಪ್ತಸಮಾಲೋಚಕರ ಸಭೆಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ದೇಶಗಳು, UKಯ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜಾಧಿಪತ್ಯದ ಅಧೀನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅದು ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.

=== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ವೇಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ===
[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕಾನೂನು]] ಹಾಗೂ [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಕಾನೂನು]]ಗಳೆರಡೂ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು]] ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಿವೆ. [[ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ [[ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ]]ರು, ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ತೀರ್ಪಿನ [[ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನ|ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನಗಳ]](''[[ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪು|stare decisis]]'' ) ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ವಾಸ್ತವಾಂಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ, ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪರಮೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]], [[ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಸ್ಥಾನ]] (ನಾಗರಿಕರ ಖಾಸಗಿ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ) ಮತ್ತು ರಾಜ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ) ಇವುಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]‌, [[ವೇಲ್ಸ್‌|ವೇಲ್ಸ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತಾ ಪ್ರಕರಣಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಬೆ|ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ]]ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಸಮಿತಿಯೇ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕೇವಲ &quot;ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ&quot; ಎಂದೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಅದರ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೂ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

೧೯೮೧ ಮತ್ತು ೧೯೯೫ರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವಾದರೂ, ಆ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಅಂದರೆ ೧೯೯೫ ರಿಂದ ೨೦೦೭/೮ರವರೆಗೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೪೮%ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7511192.stm |title=Police-recorded crime down by 9% |publisher=BBC News |date=17 July 2008|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಅದು ೮೦,೦೦೦ವನ್ನೂ ಮೀರಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಲಾ ೧೦೦,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ೧೪೭ರಷ್ಟು ಕಾರಾಗೃಹವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾಲನ್ನು ನೀಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7235438.stm|title=New record high prison population|publisher=BBC News|date=8 February 2008|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;[[ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸಚಿವಾಲಯ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ನ್ಯಾಯತೀರ್ಪಿನ ಸಚಿವಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಕರ್ತವ್ಯಬದ್ಧವಾಗಿರುವ [[ಘನತೆವೆತ್ತ ರಾಣಿಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇವೆ|ಘನತೆವೆತ್ತ ಮಹಾರಾಣಿಯ ಅಧೀನದ ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ [[ಕಾರಾಗೃಹ]]ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

=== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ===
[[ಚಿತ್ರ:High Court of Justiciary.jpg|thumb|ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ-ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ.]]
ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು [[ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು (ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ)|ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನು]] ತತ್ವಗಳೆರಡರ ಮೇಲೂ ಆಧರಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು]] [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸೆಷೆನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸೆಷನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|title=Court of Session - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archiveurl=https://archive.today/20120525195153/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|archivedate=25 ಮೇ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[[ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಪರಾಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|title=High Court of Justiciary - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archiveurl=https://archive.today/20120805180111/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|archivedate=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;[[ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಸಮಿತಿಯು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ &quot;ಶ್ರೀಮಂತ ಶಾಸನಸಭೆ&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ‌ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಮನವಿಯ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಸೆಷನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದು ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm|title=House of Lords - Practice Directions on Permission to Appeal|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|accessdate=22 June 2009}}&lt;/ref&gt; ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ [[ವಿಚಾರಣೆ (ಕಾನೂನು)|ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆ]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು [[ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಜ್ಯೂರಿಯು ಜೊತೆಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥಾ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯೋಕ್ತ ಅಥವಾ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಜಿಲ್ಲಾ ನಾಯಾಲಯವೆಂದೂ, ಜ್ಯೂರಿ ಇಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಅಂಥಾ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಮದ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವ 49 ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸೇವೆಯನ್ನು [[ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|title=Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archiveurl=https://archive.today/20120805135430/http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|archivedate=5 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮೂರು ಸಂಭವನೀಯ [[ತೀರ್ಪು]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಆಪಾದಿತರು &quot;[[ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ (ಕಾನೂನು)|ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಾಗಿರುವುದು]]&quot;, &quot;[[ಖುಲಾಸೆ|ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲದಿರುವುದು]]&quot; ಮತ್ತು &quot;''[[ಸಾಬೀತಾಗದಿರುವುದು|ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲಾಗದಿರುವುದು]]'' &quot;. &quot;ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಲ್ಲದಿರುವುದು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲಾಗದಿರುವುದು&quot; ಎಂಬೆರಡೂ ತೀರ್ಪುಗಳು [[ಹೊಸ ವಿಚಾರಣೆ|ಮರುವಿಚಾರಣೆ]]ಯ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ [[ಖುಲಾಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|title=The case for keeping 'not proven' verdict|publisher=www.timesonline.co.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archive-date=25 ಮೇ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121435/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ಕಾನೂನು ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ನ್ಯಾಯಖಾತೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಆರಕ್ಷಕ ಇಲಾಖೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧ ಸಂಬಂಧಿತ ನ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಂಧೀಖಾನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇವೆ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬಂಧೀಖಾನೆ ಸೇವೆ]]ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|title=Scottish Cabinet and Ministers|publisher=www.scotland.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=5 October 2008|archive-date=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907053528/http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007/8ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದ 25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ, 8,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7643870.stm|title=Scottish crime 'lowest since 80s'|publisher=BBC News|date=30 September 2008|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|title=Prisoner Population at Friday 22 August 2008|publisher=www.sps.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=28 August 2008|archive-date=7 ಮಾರ್ಚ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307182522/http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ದಾಖಲೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದು, ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7587724.stm|title=Scots jail numbers at record high|publisher=BBC News|date=29 August 2008|dateformat=dmy|accessdate=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

== ಭೂಗೋಳ ==
[[ಚಿತ್ರ:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|175px|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ದೇಶಗಳು]]
ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪದ ಆರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌) ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ{{convert|245000|km2|sqmi|-1}} ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಇದು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕಾಲುವೆ]]ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ{{convert|35|km|mi|0}} ಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌, 49° ಮತ್ತು 59° N ಅಕ್ಷಾಂಶ (ಷಟ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಸುಮಾರು 61° Nವರೆಗೂ ಮುಟ್ಟುತ್ತವೆ) ಹಾಗೂ 8° W ರಿಂದ 2° E ವರೆಗಿನ ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ [[ರಾಯಲ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ|ರಾಯಲ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]]ವು, [[ಪ್ರಧಾನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆ]]ಯ ನಿರ್ಧಾರಕ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಾಸ್ತಿಯಿದೆ {{convert|1100|km|mi|-2}} ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಗಳಿವೆ{{convert|500|km|mi|-2}}. ಆದರೆ [[ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್|ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಭೂಭಾಗದ ಅಂತ್ಯ|ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಭೂಭಾಗ]]([[ಪೆನ್‌ಜಾನ್ಸ್‌]] ಬಳಿ) ಮತ್ತು [[ಕೇಥ್‌ನೆಸ್‌ನಲ್ಲಿನ|ಕೇಥ್‌ನೆಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಜಾನ್ ಓ ಗ್ರೋಟ್ಸ್‌]] ([[ಥರ್ಸೋ]] ಬಳಿ) ನಡುವಿನ ಎರಡು ಬಿಂದುಗುಳ ನಡುವೆ{{convert|1350|km|mi|-1}} ಅಗಾಧ ದೂರವಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ತನ್ನ ಒಂದು {{convert|360|km|mi|0|adj=on}}ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ [[ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಮೃದ್ಧ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಋತುಮಾನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವುದು{{convert|-10|C|lk=on}} ಅಥವಾ ಮೇಲೇರುವುದು{{convert|35|C}} ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವೆನ್ನಬಹುದು. ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೀಸುವ ಮಾರುತವು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹೊತ್ತು ತಂದ ಹಿತಕರ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶಭರಿತ ಹವೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಈ ಮಾರುತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ದಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದ ಹರಿವುಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೇವಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿತಕರವಾದ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗವು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹಿಮಸುರಿತವು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಆಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.

[[ಚಿತ್ರ:uk topo en.jpg|thumb|175px|left|UKಯ ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ]]UK ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ {{convert|130410|km2|sqmi|-1}}ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಅರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂವಿವರಣೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಲೇಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಲೇಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕುಂಬ್ರಿಯನ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು]], [[ಪೀಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು]] ಹೊಂದಿರುವ ಗುಡ್ಡಗಳು, [[ಎಕ್ಸ್‌ಮೂರ್]] ಹಾಗೂ [[ಡಾರ್ಟ್‌ಮೂರ್‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸ್ ಲೈನ್‌|ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸ್ ಲೈನ್]]‌ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೇಖೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಅಥವಾ ಕೆಳನಾಡಿನ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನದೀಮುಖಗಳೆಂದರೆ, [[ಥೇಮ್ಸ್‌ ನದಿ|ಥೇಮ್ಸ್‌]], [[ಸೆವೆರನ್‌ ನದಿ|ಸೆವೆರನ್]] ಮತ್ತು [[ಹಂಬರ್]]. [[ಲೇಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ{{convert|978|m|ft|0}} [[ಸ್ಕೇಫೆಲ್‌ ಪೈಕ್‌]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿರುವ 50 ಅಗ್ರಗಣ್ಯ [[ಬೃಹತ್ ನಗರ ವಲಯಗಳು|ಬೃಹತ್ ನಗರ ವಲಯ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಆರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ಬೃಹತ್‌ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಹಾಗೂ ನಗರಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಹೊಂದಿದೆ.

UKಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ{{convert|78772|km2|sqmi|-1}} ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂವಿವರಣೆ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]] ಹೊಂದಿದ್ದು,&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301063015/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html |date=2011-03-01 }} independent.co.uk, 19 ಮೇ 2001&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಸುಮಾರು ಎಂಟುನೂರು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ದ್ವೀಪಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ದ್ವೀಪಗಳು]] ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |title=Scotland Facts |publisher=www.scotland.org |accessedaymonth=16 July |accessyear=2008 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆಬ್ರೈಡ್ಸ್‌|ಹೆಬ್ರೈಡ್ಸ್]]‌, [[ಆರ್ಕ್ನೆ|ಆರ್ಕ್‌ನೆ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಷೆಟ್ಲೆಂಡ್‌|ಷಟ್ಲೆಂಡ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. [[ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ [[ಸ್ಟೋನ್‌ಹ್ಯಾವೆನ್‌]]ವರೆಗೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುವ [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೌಂಡರಿ ಫಾಲ್ಟ್‌|ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೌಂಡರಿ ಫಾಲ್ಟ್]]‌{{ndash}} ಎಂಬ [[ನ್ಯೂನತೆ (ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರ)|ಭೂರಚನೆಯ ಬಂಡೆಯ ಸಮತಲಿತ ಮುರಿತ]]{{ndash}}ದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ದೊರಕಿದೆ. ಭೂರಚನೆಯ ಈ ಸಮತಲಿತ ಮುರಿತವು ಭಿನ್ನತಾ ಸೂಚಕವಾಗಿರುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ವಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು (ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆಗಳು)|ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]] ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ (ತಗ್ಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು)|ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ದ್ವೀಪ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬಿಂದುವು{{convert|1343|m|ft|0}} ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ [[ಬೆನ್‌ ನೆವಿಸ್‌|ಬೆನ್‌ ನೆವಿಸ್]]‌ ಪರ್ವತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಪರ್ವತಮಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಲಯವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |title=Ben Nevis Weather |publisher=www.bennevisweather.co.uk |accessedaymonth=26 October |accessyear=2008 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yAqrmVy?url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕ್ಲೈಡ್‌ನ ನದೀಮುಖ|ಕ್ಲೈಡ್‌ ನದಿಯ ನದೀಮುಖ]]ಮತ್ತು [[ಫೋರ್ತ್‌ನ ನದೀಮುಖ|ಫೋರ್ತ್‌ ನದಿಯ ನದೀಮುಖ]]ದ ನಡುವೆ ಬರುವ, [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ತಗ್ಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬೆಲ್ಟ್‌]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಕಿರಿದಾದ ನಡುಭಾಗಗಳು ಸಮತಟ್ಟಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾದ [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]] ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 
[[ಚಿತ್ರ:BenNevis2005.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆನ್‌ ನೆವಿಸ್‌, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.]]
UKಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಭೂವಿವರಣೆ|ವೇಲ್ಸ್‌]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ{{convert|20758|km2|sqmi|-1}}. [[ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌|ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್‌|ಮಧ್ಯದ ವೇಲ್ಸ್‌]]ಗಿಂತ[[ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌]] ಕಡಿಮೆ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ವೇಲ್ಸ್‌ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. 
ಕರವಾಳಿ ನಗರಗಳಾದ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌(ರಾಜಧಾನಿ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ), ಸ್ವ್ಯಾನ್ಸಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ [[ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ ದ್ವೀಪಗಳು|ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ ಕಣಿವೆಗಳು]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಮುಖ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು [[ಸ್ನೊಡನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು 1,085 ಮೀ (3,560 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿರುವ, ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾದ [[ಸ್ನೊಡನ್|ಸ್ನೋಡನ್‌]]ನ್ನು‌{{lang-cy|Yr Wyddfa}} ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 3000 ಅಡಿಗಳಿಗೂ (914 ಮೀ)ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿರುವ 14 (ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ 15) ವೆಲ್ಷ್ ಪರ್ವತಗಳು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ [[ವೆಲ್ಷ್‌ 3000ಗಳು|ವೆಲ್ಷ್‌ 3000]] ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. 
ವೇಲ್ಸ್‌ 1,200 ಕಿ.ಮೀ.(750 ಮೈಲಿಗಳು)ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೆಲ್ಷ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ದ್ವೀಪ]]ಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಆಂಗ್ಲೆಸೆ]] (''Ynys Môn'' )ದ್ವೀಪವು ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.

[[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂವಿವರಣೆ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಸಾಮಾನ್ಯ {{convert|14160|km2|sqmi|-1}}ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಪ್ರದೇಶ. UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರವಾದ [186]ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಫ್‌ ನೀಗ್‌ ಅನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |title=Geography of Northern Ireland |publisher=University of Ulster |dateformat=dmy |accessdate=22 May 2006 |archive-date=18 ಜನವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯೆಂದರೆ, [[ಮೌರ್ನ್‌ ಪರ್ವತಗಳು]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಸ್ಲೀವ್‌ ಡೊನಾರ್ಡ್]]{{convert|849|m|ft|0}}.

=== ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಕೂಟಗಳು ===
UKಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ: ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌), ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ (ವೇಲ್ಸ್‌), ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌) ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌(ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್); ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು ಒಟ್ಟಾರೆ UKಯ ರಾಜಧಾನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt;

ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರಕೂಟಗಳೆಂದರೆ:

* [[ಮಹಾ ಲಂಡನ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ಬೃಹತ್‌ ಲಂಡನ್‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] - 8.5 ದಶಲಕ್ಷ
* [[ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ನಗರಕೂಟ]] -2.3 ದಶಲಕ್ಷ
* [[ಮಹಾ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ|ಬೃಹತ್‌ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] - 2.2 ದಶಲಕ್ಷ
* [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]] - 1.5 ದಶಲಕ್ಷ 
* [[ಮಹಾ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ|ಬೃಹತ್‌ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]] - 1.2 ದಶಲಕ್ಷ

== ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ ==
UKಯ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಜನಗಣತಿ|ಜನಗಣತಿ]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|title=Census Geography|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=10 October 2008|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020607155455/http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|archivedate=7 June 2002}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಜನಗಣತಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನೋಂದಣಿ ಕಚೇರಿ|ಜನರಲ್‌ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]]ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ|ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಕಚೇರಿ|ಆಫೀಸ್‌ ಫಾರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಕಿಕ್ಸ್‌]]ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|title=Census|publisher=www.ons.gov.uk|dateformat=dmy|accessdate=11 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201132440/http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|archivedate=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಜನಸಂಖ್ಯೆ ===

ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ 2001ರ ಜನಗಣತಿ|2001ರ ಜನಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 58,789,194, ಇತ್ತು. ಇದು [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು, [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌]]ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. 2007ರ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇದು 60,975,000ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Population2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|title=Population estimates: UK population grows to 60,975,000|date=21 August 2008|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20021202165044/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|archivedate=2 December 2002}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಸಕ್ತ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿವ್ವಳ [[ವಲಸೆ]] ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ [[ಫಲವತ್ತತಾ ದರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ]] ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜೀವನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/business/2006/aug/25/immigrationasylumandrefugees.asylum |title=Rising birth rate, longevity and migrants push population to more than 60&amp;nbsp;million |publisher=The Guardian |date=25 August 2006|dateformat = dmy|accessdate=25 August 2006}}&lt;/ref&gt; 2007ರ ಮಧ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು, ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ UK 16 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಪಿಂಚಣಿ ಪಡೆಯುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2008/aug/22/population.socialtrends|title=Ageing Britain: Pensioners outnumber under-16s for first time|last=Travis|first=Alan|date=22 August 2008|work=The Guardian|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2007ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 51.1 ದಶಲಕ್ಷ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;natpop&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|title=Population estimates: UK population approaches 61 million in 2007|date=21 August 2007|publisher=Office for National Statistics|format=PDF|accessdaymonth=28 August|accessyear= 2008|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080821110543/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|archivedate=21 August 2008}}&lt;/ref&gt; 2003ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;2003density&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=760|title=Population: UK population grows to 59.6 million|date=28 January 2005|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth = 20 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ 383 ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. 2007ರ ಮಧ್ಯದ ಅಂದಾಜುಗಳು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5.1 ದಶಲಕ್ಷ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಿಂತ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.8 ದಶಲಕ್ಷ &lt;ref name=&quot;natpop&quot; /&gt; ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. 2003ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅಂಕಿ ಅಂಶ {{convert|383|PD/km2|PD/sqmi}}ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ, ವೇಲ್ಸ್ {{convert|142|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}}, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ {{convert|125|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}} ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಕೇವಲ {{convert|65|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}}ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;2003density&quot; /&gt;

2007ರಲ್ಲಿ, UKಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.90 ಮಕ್ಕಳಷ್ಟು ಸರಾಸರಿ [[ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತಾ ದರ]] (TFR) ಇತ್ತು. ಆ ವರ್ಷ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ 709,000 ಮುಟ್ಟಲು ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನ್ಯ ತಾಯಂದಿರ ಸರಾಸರಿ 1.6 ಮಕ್ಕಳ ಫಲವತ್ತತಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.2 ಮಕ್ಕಳ ಫಲವತ್ತತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ತಾಯಂದಿರೂ ಸಹಾ ಸೇರಿದ್ದಿದು. ಹೀಗಾಗಿ 2008ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ&lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?ID=951|title=Fertility: Rise in UK fertility continues|publisher=Office for National Statistics|date=21 August 2008|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt; [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ ಫಲವತ್ತತೆ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.95 ಮಕ್ಕಳಷ್ಟು&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1185465/Baby-boom-Nearly-quarter-babies-born-mothers-outside-UK-birth-rate-hits-time-high.html|title=Baby boom: Nearly quarter of babies are born to mothers from outside the UK as birth rate hits all-time high|date=22 May 2009|accessdate=21 May 2009}}&lt;/ref&gt; ಏರಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇದು 1964ರ&lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot; /&gt; 'ಬೇಬಿ ಬೂಮ್‌' ಉತ್ತುಂಗವಾದ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.95 ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯೇ ಆಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲೀ ದರ 2.1ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ 2001ರ ದಾಖಲೆಯ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣ 1.63ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot; /&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕೇವಲ 1.73 ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.02 ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

=== ವಲಸೆ ===
ಯೂರೋಪ್‌ನ ಇತರೆ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಏರುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do ಬ್ರಿಟೀಷೇತರ ತಾಯಂದಿರ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದಾಖಲೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210072321/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do |date=2008-12-10 }}. ಇದು ಲಂಡನ್‌, 22 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ವಲಸೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1991 ಮತ್ತು 2001ರ ನಡುವೆ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಏರಲು ಇದೇ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ನಾಗರಿಕರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;[http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಬದುಕುವುದು ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಹಕ್ಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204054324/http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm |date=2012-02-04 }} ಯೂರೋಪ್‌.eu. 6 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ವಾಸಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ಆರು ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು 2004ರಲ್ಲಿ EU ಸೇರಿದ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವ ಐರೋಪ್ಯ]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸಿಗರು [[ಹೊಸ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌|ಹೊಸ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ದೇಶಗಳಿಂದ&lt;ref&gt;
{{cite web
|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1569400/Emigration-soars-as-Britons-desert-the-UK.html|title=Emigration soars as Britons desert the UK}}&lt;/ref&gt; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/society/2007/nov/16/emigration ಜನರು ದಾಖಲಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ಅರಸಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾರೆ] ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌‌. ನವೆಂಬರ್‌ 16, 2007.&lt;/ref&gt; 2005ರಲ್ಲಿನ &lt;ref&gt;[http://news.scotsman.com/scotlandspopulation/Net-migration-gain-boosts-Britains.2823718.jp ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿ ವಾರ 500 ಜನರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ]. Scotsman.com News. ನವೆಂಬರ್‌ 3, 2006.&lt;/ref&gt; ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪುನರ್‌ಮಿಲನದ ಕಾರಣದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article1680430.ece ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಜನ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525121919/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article1680430.ece |date=2010-05-25 }} ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 20, 2007.&lt;/ref&gt; ಈ ಸ್ಥಳಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ EU ಸೇರಿದ ರೊಮೇನಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2007/sep/23/immigration.eu|title=Home Office shuts the door on Bulgaria and Romania|last=Doward|first=Jamie|coauthors=Temko, Ned|date=2007-09-23|work=The Observer|page=2|accessdate=2008-08-23}}&lt;/ref&gt; ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2.3 ದಶಲಕ್ಷ ನಿವ್ವಳ ವಲಸಿಗರು&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1023512/Third-World-migrants-2-3m-population-boom.html ತೃತೀಯ ವಿಶ್ವದ ವಲಸಿಗರು ನಮ್ಮ 2.3ಮಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದಾರೆ], ಡೈಲಿ ಮೇಲ್‌, 3 ಜೂನ್‌ 2008&lt;/ref&gt; 1997ರಿಂದ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour's+U-turn/article.do ವಲಸೆಯ ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಟೋರೀಸ್‌ ಕರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021051705/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour%27s+U-turn/article.do |date=2008-10-21 }}, ಇದು ಲಂಡನ್‌, 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ಅವರಲ್ಲಿ 84% ಜನ ಯೂರೋಪ್‌ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದವರು.&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html ಇಮ್ಮೈಗ್ರೇಷನ್‌: ಫೀಲ್‌ ವೂಲಾಸ್‌ ಅಡ್‌ಮಿಟ್ಸ್‌ ಲೇಬರ್ ರೆಸ್‌‌ಪಾನ್ಸಿಬಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಫೈಲ್ಯೂರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523205821/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html |date=2010-05-23 }}‌‌, ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌, 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾದರೂ 2031ರ &lt;ref&gt;
[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7602526.stm ವಲಸಿಗರ ಕ್ಯಾಪ್‌ ಯೋಜನೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಮಂತ್ರಿ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ವೇಳೆಗೆ ಇನ್ನೂ 7 ದಶಲಕ್ಷ ವಲಸಿಗರು ಬರಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |title=Immigration 'far higher' than figures say |publisher=The Telegraph |date=2007-01-05 |accessdate=2007-04-20 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529014735/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2007ರಲ್ಲಿ UKಗೆ ಅಗಮಿಸಿದ ನಿವ್ವಳ ವಲಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 191,000 ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮೀರಿ 237,000ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;
[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7737134.stm 237,000ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾದ UK ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 19 ನವೆಂಬರ್‌, 2008&lt;/ref&gt; ಇತರೆ ಕೆಲವು ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=402 |title=Europe: Population and Migration in 2005 |author=Rainer Muenz |publisher=Migration Policy Institute |month=June | year=2006 |accessdate = 2007-04-02}}&lt;/ref&gt; ಹೋಲಿಸಿದರೆ UKಯಲ್ಲಿ ವಿದೇಶೀ-ಜನ್ಯ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಕಿಗಳು ಬಹುತೇಕ 9.1 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;immigrants&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-'9.1m-immigrants-by-2030'.html|title=Britain to have '9.1&amp;nbsp;m immigrants by 2030'|publisher=Daily Telegraph|access-date=2009-10-21|archive-date=2008-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080601163417/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-%279.1m-immigrants-by-2030%27.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದೇ ವೇಳೆ ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕನಿಷ್ಟ 5.5 ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಜನ್ಯ ಜನರು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |author=Dhananjayan Sriskandarajah and Catherine Drew |publisher=Institute for Public Policy Research |date=2006-12-11 |accessdate=2007-01-20 |archive-date=2007-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |title=Brits Abroad |publisher=BBC News |accessdate = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |title=5.5&amp;nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |publisher=BBC|date=2006-12-11 |accessdate = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], [[ಸ್ಪೇನ್‌|ಸ್ಪೇನ್]]‌, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]]ಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಲಸಿಗರ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲ್ಕು ಗಮ್ಯಸ್ಥಳಗಳು.&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm &quot;ಬ್ರಿಟ್ಸ್‌ ಅಬ್ರಾಡ್‌: ಕಂಟ್ರಿ-ಬೈ-ಕಂಟ್ರಿ&quot;]. 
BBC ವಾರ್ತೆಗಳು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11, 2006.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|300px|left|ಹುಟ್ಟಿದ ದೇಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]
[[ಚಿತ್ರ:British expats countrymap.svg|thumb|300px|left|ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರು]]
2006ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ 2005ಕ್ಕಿಂತ 32% ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 149,035 ಅರ್ಜಿಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು. 2006ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪೌರತ್ವ ದೊರೆತ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ 2005ಕ್ಕಿಂತ 5% ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವಾದ 154,095,. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪೌರತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು [[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಸೊಮಾಲಿಯಾ|ಸೊಮಾಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌|ಫಿಲಿಪ್ಪೈನ್ಸ್‌]] ದೇಶಗಳ ಜನರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ.&lt;ref&gt;[250] ^ ಜಾನ್‌ ಫ್ರೀಲವ್‌ ಮೆನ್ಶಾ, [https://web.archive.org/web/20070620072431/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/hosb0807.pdf ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಪೌರತ್ವ ನೀಡಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, 2006], ಹೋಮ್‌ ಆಫೀಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್‌ ಬುಲೆಟಿನ್‌ 08/07, 22 ಮೇ 2007. 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007 ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2006ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ 21.9% ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಂದಿರು UKಯಿಂದ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರು(669,601ರಲ್ಲಿ 146,956).&lt;ref&gt;
[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=369 26 ವರ್ಷಗಳಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವತ್ತತಾ ದರ] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶ13 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

ಆಗಸ್ಟ್‌‌‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, 1 ಮೇ 2004 ಮತ್ತು 30 ಜೂನ್‌ 2007ರ ನಡುವೆ [[ಕೆಲಸಗಾರ ನೋಂದಣಿ ಯೋಜನೆ|ವರ್ಕರ್‌ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌ ಸ್ಕೀಮ್‌]]ಗೆ (ಮೇ 2004ರಲ್ಲಿ EU ಸೇರಿದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ) ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ 682,940 ಜನರಲ್ಲಿ 656,395 ಜನರು ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=UK Border Agency, Department for Work and Pensions, HM Revenue &amp; Customs and Communities and Local Government|url=http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|title=Accession Monitoring Report: May 2004-June 2008|accessdate=2007-08-26|archive-date=2008-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081023085803/http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲದ ಜನರು (ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಈ ಯೋಜನೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ವಲಸೆಯ ಒಳಹರಿವಿನ ಕೆಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಜನ ವಲಸಿಗರು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 30 ಜೂನ್‌ 2007ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ 12 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 56% ಜನರು ಗರಿಷ್ಟ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಉಳಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. 2005ರ ಹೊಸ EU ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಾದ ನಿವ್ವಳ ವಲಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ 64,000ದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ONS&quot;&gt;
{{cite web
 |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=1311
 |title=International migration: Net inflow rose in 2004
 |publisher=Office for National Statistics
 |date=15 December 2005
 |dateformat = dmy|accessdate=22 November 2006}}
&lt;/ref&gt; ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹೊಸ EU ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಟ್ಟು 1 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು UKಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಆ ಬಳಿಕ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ್ದರು ಇಲ್ಲವೇ ಇತರೆ/ತೃತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates%5For%5Fturnstiles%2Epdf|title=Floodgates or turnstiles? Post-EU enlargement migration flows to (and from) the UK|author=Naomi Pollard, Maria Latorre and Dhananjayan Sriskandarajah|publisher=Institute for Public Policy Research|date=2008-04-30|accessdate=2008-04-30|archive-date=2009-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421131227/http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates_or_turnstiles.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7372025.stm|title=Half EU migrants 'have left UK'|publisher=BBC News|date=2008-04-30|accessdate = 2008-04-30}}&lt;/ref&gt; UKಯ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು [[ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಜನ]]ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-509042/One-Poles-Britain-plan-stay-life-says-survey.html|title=One in every four Poles in Britain plan to stay for life, says survey}}&lt;/ref&gt; UKನಲ್ಲಿನ [[2000ರ ಅಂತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] [[ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಜನ|ಪೋಲೆಂಡ್‌ ಜನ‌‌]]ಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಅವರನ್ನು UKಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home:+Poles+hit+by+UK's+economic+downturn/article.do ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಅಪ್‌ ಫಾರ್‌ ಹೋಮ್‌: ಪೋಲ್ಸ್‌ ಹಿಟ್ ಬೈ UK's ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಡೌನ್‌ಟರ್ನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023063415/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home:+Poles+hit+by+UK's+economic+downturn/article.do |date=2008-10-23 }}, ದಿಸ್‌ ಈಸ್‌ ಲಂಡನ್‌, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 20, 2008&lt;/ref&gt;

[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮೆ]]ಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ 2.5 ದಶಲಕ್ಷ ವಿದೇಶೀ ಕಾರ್ಮಿಕರು (ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಬಂದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) 2002 ಮತ್ತು 2007ರ ನಡುವೆ UKಗೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರು EU ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದವರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6913296.stm|title=UK gets 2.5&amp;nbsp;m new foreign workers|date=24 July 2007}}&lt;/ref&gt;

[[ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶ|ಐರೋಪ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ]]ದ ಹೊರಭಾಗದಿಂದ ಬರುವ ವಲಸಿಗರಿಗೆ UK ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್‌-ಆಧಾರಿತ ವಲಸೆ ಪದ್ಧತಿ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ವಲಸೆ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದ [[ಫ್ರೆಶ್‌ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್|ಫ್ರೆಶ್‌ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿದೆ.

=== ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ===
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು, 11ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದ [[ಸೆಲ್ಟ್‌]]ರು, ರೋಮನ್ನರು,ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ನರು, ನಾರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಮನ್ನರು]][[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಿರುದ್ವೀಪಗಳ ಉಗಮದ ಇತಿಹಾಸ|ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು]] ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ DNAಯ ಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು, ಹಿಂದಿನ ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 12,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಬಂದವು ಮತ್ತು ತದನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಂಶವಾಹಿಗಳೂ ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಂಶವಾಹಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;
ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ &quot;''[http://news.nationalgeographic.com/news/2005/07/0719_050719_britishgene.html ದಿ ಟ್ರೈಬ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಿಟನ್]'' ‌&quot; ಜೇಮ್ಸ್‌ ಓವೆನ್‌, ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌|ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕ್‌]]'' 19 ಜುಲೈ 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಒಪ್ಪೆನ್‌‌ಹೆಮರ್‌, [http://www.prospect-magazine.co.uk/article_details.php?id=7817 ಮಿಥ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆನ್‌ಸೆಸ್‌‌ಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060926181227/http://www.prospect-magazine.co.uk/article_details.php?id=7817 |date=2006-09-26 }}, ''[[ಪ್ರಾಸ್‌ಪೆಕ್ಟ್‌ (ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌)|ಪ್ರಾಸ್‌ಪೆಕ್ಟ್‌]]'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006. 21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006.ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 1945ರಿಂದ, [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಕೆರಿಬಿಯನ್|ಕೆರಿಬಿಯನ್‌]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಾಸ್ತವ ವಲಸೆಯ ಕಾರಣ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾರಂಪರಿಕ ಬಂಧನಗಳು. 2004ರಿಂದ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌|ಮಧ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್‌]] ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ EUನ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರ ಪರಿಣಾಮ, ಈ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು‌ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಈ ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಗುಂಪುಗಳ ಗಾತ್ರ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;
ವೈ ಐ ಲೆಫ್ಟ್‌ UK ಟು ರಿಟರ್ನ್‌ ಟು ಪೋಲೆಂಡ್ BBC ವಾರ್ತೆಗಳು&lt;/ref&gt;[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ 2001ರ ಜನಗಣತಿ|2001]]ರಂತೆ, 92.1% ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಬಿಳಿಯರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, 7.9%&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176 |title=Ethnicity: 7.9% from a non-White ethnic group |publisher=Office for National Statistics |date=2004-06-24 |accessdate = 2007-04-02|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090909132851/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176|archivedate=2009-09-09}}&lt;/ref&gt; ರಷ್ಟು UK ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗದವರು ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪು|ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|-
! width=&quot;200px&quot;|[[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು]]
! [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] 
! % ಒಟ್ಟು*
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಬಿಳಿ ಜನರು|ಬಿಳಿಯರು]] 
|  {{commas|54153898}} 
|  92.1% 
|-
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಕಪ್ಪು ಜನರು|ಕರಿಯರು]] 
|  {{commas|1148738}} 
|  2.0% 
|-
|  align=&quot;left&quot;|[[ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ|ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗ]] 
|  {{commas|677117}} 
|  1.2% 
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಭಾರತೀಯ|ಭಾರತೀಯರು]] 
|  {{commas|1053411}} 
|  1.8% 
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಯರು]] 
|  {{commas|747285}} 
|  1.3% 
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೀಯ|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೀಯರು]] 
|  {{commas|283063}} 
|  0.5% 
|-
|  align=&quot;left&quot;|ಇತರೆ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಏಷ್ಯಾದವ|ಏಷ್ಯನ್ನರು]] (ಚೀನೀಯರಲ್ಲದವರು) 
|  {{commas|247644}} 
|  0.4% 
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[ಚೀನಾದ ಜನರು|ಚೀನಿಯರು]] 
|  {{commas|247403}} 
|  0.4% 
|-
|  align=&quot;left&quot;|ಇತರೆ
|  {{commas|230615}} 
|  0.4% 
|-
|  colspan=&quot;3&quot; align=&quot;left&quot;| {{smaller|* Percentage of total UK population}}
|}

ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆ UKಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೂನ್‌ 2005ರಂತೆ ಲಂಡನ್‌ನ 30.4%ರಷ್ಟು &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3&amp;b=276743&amp;c=London&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=325264&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1201351285750&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812&amp;bhcp=1|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): London|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HAPQg?url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌]]ನ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&amp;b=276827&amp;c=Leicester&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=394575&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1208962134759&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): Leicester|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HctGd?url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 37.4%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬಿಳಿಯೇತರರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ [[ಈಶಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ನೈರುತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ನೈರುತ್ಯ]]ದ 5%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು 2001ರ ಜನಗಣತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/commentaries/ethnicity.asp|title=Census 2001 - Ethnicity and religion in England and Wales|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2008-04-23|archive-date=2012-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630185133/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007ರಂತೆ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ರಾಜ್ಯ ಶಾಲೆ|ಸಂಸ್ಥಾನಿಕ/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ/ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ 22% [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ]], 17.7% [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ|ಮಾಧ್ಯಮಿಕ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |title=Schools and Pupils in England |month=January |year=2007 |format=PDF |accessdate=2008-10-17 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019014742/http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1564365/One-fifth-of-children-from-ethnic-minorities.html |title=One fifth of children from ethnic minorities |publisher=The Daily Telegraph |author=Graeme Paton |date=2007-10-01 |accessdate = 2008-03-28}}&lt;/ref&gt;

=== ಭಾಷೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Anglospeak (subnational version).svg|thumb|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿರುವ ದೇಶಗಳು.]]

UK ''[[ನಿಜವಾದ|ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ]]'' ವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ [[ಆಡುವ ಭಾಷೆ|ಆಡುಭಾಷೆ]]ಯೆಂದರೆ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]]. [[ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್‌|ಹಳೆಯ ನಾರ್ಸ್]]‌, [[ನಾರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ನಾರ್ಮನ್‌]][[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ [[ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಹಳೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]]ನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನ್ನರ ಭಾಷೆಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮಾನಿಕ್‌ ಭಾಷೆ]] ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ-ವಹಿವಾಟಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಬಹುವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬೋಧನಾ ಭಾಷೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |title=English-Language Dominance, Literature and Welfare |author=Jacques Melitz |publisher=Centre for Economic Policy Research |year=1999 |accessdate=2006-05-26 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yGyCeG9?url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರದ [[ಮಧ್ಯ ಆಂಗ್ಲ|ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]]ನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಭಾಷೆ|ಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ]] ಭಾಷೆ ಐರೋಪ್ಯ ‌ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2449&amp;Itemid=52&amp;lang=en |title=Eurolang - Language Data - Scots |publisher=Eurolang.net |date= |accessdate=2008-11-02}}&lt;/ref&gt; UKಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು|ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಭಾಷೆ]]ಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ: [[ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆ|ವೆಲ್ಶ್]], [[ಐರಿಷ್ ಗ್ಯಾಲಿಕ್|ಐರಿಶ್‌ ಗ್ಯಾಲಿಕ್]], (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಐರಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಐರಿಶ್‌]] ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.) [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಗ್ಯಾಲಿಕ್|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ನಿಷ್‌ ಭಾಷೆ|ಕಾರ್ನಿಶ್‌]]. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಐದಕ್ಕಿಂತ(21%) ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ತಾವು ವೆಲ್ಶ್‌‌ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆವು&lt;ref&gt;
[http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=447&amp;amp;Pos=6&amp;amp;ColRank=1&amp;amp;Rank=192 ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌] at www.statistics.gov.uk&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು 1991ರ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ (18%) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|format=PDF|url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|title=Differences in estimates of Welsh Language Skills|accessdate=2008-12-30|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722055520/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|archivedate=2004-07-22}}&lt;/ref&gt; ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಸುಮಾರು 200,000 ವೆಲ್ಶ್‌ ಭಾಷಿಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml ವೆಲ್ಶ್‌ ಟುಡೆ ಬೈ ಪ್ರೊ.ಪೀಟರ್‌ ವಿನ್‌ ಥಾಮಸ್‌ ] bbc.co.uk
&lt;/ref&gt; 2001ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಗಣತಿ, 167,487 (10.4%) ಜನರಿಗೆ &quot;ಐರಿಶ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು&quot; (ನೋಡಿ-[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್‌ ಭಾಷೆ]])ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್‌/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ‌ ಜನರಲ್ಲಿ ಇದು ಕಂಡುಬಂತು. [[ಹೆಬ್ರಿಡೆಸ್‌ ಹೊರವಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ 72% ಜನರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ 92,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನ (ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 2%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌ ಭಾಷಾಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಜನಗಣತಿ 2001- ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |date=2013-05-22 }} gro-ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್.gov.uk. 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ವೆಲ್ಶ್‌, ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಾಲಾಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7885493.stm UKಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು 'ಟೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌'] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009
&lt;/ref&gt; [[ನೊವಾ ಸ್ಕಾಟಿಯಾ|ನೋವ ಸ್ಕಾಟಿಯ]], [[ಕೆನಡಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲಿಕ್|ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೆಟಗೋನಿಯಾ|ಪಟಗೋನಿಯ]], [[ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ|ಅರ್ಜೆಂಟಿನಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಶ್‌ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಮಾತನಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವೆಲ್ಶ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌ ಭಾಷೆಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಾದ್ಯಂತ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕಾದದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 14 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/3983713.stm ಫಾಲ್‌ ಇನ್‌ ಕಂಪಲ್ಸರಿ ಲಾಂಗ್‌ವೇಜ್ ಲೆಸನ್ಸ್‌ ] BNC ವಾರ್ತೆಗಳು 4 ನವೆಂಬರ್‌, 2004&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ 16 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ. [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್‌]] ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಾದ್ಯಂತ ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೋಧನೆಯಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು. ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 16 ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೆಲ್ಶ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ವೆಲ್ಶ್‌ನ್ನು ಎರಡನೇ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/wales/schoolgate/aboutschool/content/inwelsh.shtml ದಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಗೇಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌] BBC ವೇಲ್ಸ್‌. 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

=== ಧರ್ಮ ===
{{bar box
|title=Religion in the United Kingdom&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=954 Religious Populations]&lt;/ref&gt;
|titlebar=#ddd
|left1=Religion
|right1=Percent
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[Christianity]]|blue|71.8}}
{{bar percent|No Religion|gray|15.1}}
{{bar percent|Religion not stated|black|7.8}}
{{bar percent|[[Islam]]|#009000|2.8}}
{{bar percent|[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|#FF4500|1.0}}
{{bar percent|[[Sikhism]]|#FFDF00|0.6}}
{{bar percent|[[Judaism]]|#0047AB|0.5}}
{{bar percent|[[Buddhism]]|#013220|0.3}}
}}

ಯುನೈಟೆಡ್‌‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟಂಟ್‌|ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌]] ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು [[ಚರ್ಚು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆ|ಚರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಮುಂದುವರೆಯುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಈಗಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವು]] ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಇಸ್ಲಾಂ]], [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದುತ್ವ]], [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ|ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮ‌‌]], ಹಾಗೂ ನಂತರ [[ಯೆಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ]] ಧರ್ಮಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಟಿಯರ್‌ಫಂಡ್‌]] ಸಮೀಕ್ಷೆ &lt;ref name=&quot;Tearfund_Survey&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |format=PDF |title=Tearfund Survey 2007 |accessdate=2007-05-05 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318014531/http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 53% ಜನ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಇದು 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ&lt;ref name=&quot;BSAS2004&quot;&gt;{{Citation
|publication-date = 2006-02-20
|year = 2004
|title = British Social Attitudes Survey
|publisher = National Centre for Social Research
|url = http://www.data-archive.ac.uk/findingData/snDescription.asp?sn=5329
|accessdate = 2008-02-25
}}&lt;/ref&gt; ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 71.6% ಜನ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=UK Census 2001 |accessdate=2007-04-22}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು(ಹಿಂದಿನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಮೃದು ಪ್ರಶ್ನೆ&quot;ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ). ಆದರೂ ಟಿಯರ್‌ಫಂಡ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಹತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿ ವಾರ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://news.adventist.org/data/2007/1175717480/index.html.en. &quot;ರಿಸರ್ಚ್ ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್‌ ದಿಸ್‌ ವೀಕ್‌ ಬೈ ದಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಚಾರಿಟಿ, ಟಿಯರ್‌ಫಂಡ್‌, ಮೇಕ್ಸ್‌ ಸಾಂಬರ್‌ ರೀಡಿಂಗ್ ಫಾರ್‌ ಚರ್ಚ್ ಲೀಡರ್ಸ್‌]
ಶೇಕಡಾ 53 ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ 10 ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&quot;[312]&lt;/ref&gt;

ಅಲ್ಲದೇ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ದಿನೇ ದಿನೇ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಆಜ್ಞೇಯತಾ ವಾದ|ನಾಸ್ತಿಕ]]ರು ಮತ್ತು [[ನಾಸ್ತಿಕತೆ|ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ]]ಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 9.1 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು (UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 15% ಜನ) ನಾವು [[ಮತಧರ್ಮ ವಿರೋಧ|ಧರ್ಮರಹಿತರು]] ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ 4.3 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು (UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 7% ಜನ) ಧರ್ಮದ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221054139/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=6590 ಧರ್ಮ: 2001ರ ಜನಗಣತಿ] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌. 
&lt;/ref&gt; ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ದೇವರ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಜನರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. [[ಯೂರೋಬಾರೋಮೀಟರ್|ಯೂರೋಬಾರೋಮೀಟರ್‌]] 2005ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ 38% ಜನರು &quot;ದೇವರಿದ್ದಾನೆ&quot; ಎಂದು ನಂಬಿದವರಾದರೆ, 40% ಜನರು &quot;ಯಾವುದೋ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಜೀವ ಚೈತನ್ಯವಿದೆ&quot; ಎಂದು ನಂಬಿದವರು ಮತ್ತು 20% ಜನರು &quot;ಯಾವುದೋ ಶಕ್ತಿ, ದೇವರು ಅಥವಾ ಜೀವ ಚೈತನ್ಯವೊಂದು ಇದೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Eurobarometer&quot;&gt;{{PDFlink|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf Eurobarometer poll conducted in 2005]|1.64&amp;nbsp;MB}}. ಪುಟ 9. ಯೂರೋಪ್‌ ಮಂಡಳಿ. 
7 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

==== ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ====
[[ಚಿತ್ರ:Westminster abbey west.jpg|thumb|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಗಳ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]

ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಚರ್ಚು|ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ([[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]]) ಎಂಬ [[ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್‌]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.cofe.anglican.org/about/history/ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |date=2010-02-21 }} ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌. 
23 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಚರ್ಚ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸತ್ತು|UK ಸಂಸತ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚುಯೆಲ್|ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ]] ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ವು ಚರ್ಚ್‌ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ([[ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ|ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಅನುಚ್ಛೇದ‌ 2ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಗತ್ಯ) ಇದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೂ ಕೂಡ ಚರ್ಚ್‌ನಸದಸ್ಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆ|ಜನರಲ್‌ ಸೈನೋಡ್‌]] ಮೂಲಕ ಶಾಸನದ ಕರಡು ರಚಿಸುವ (ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಹಕ್ಕನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಾಗೆ ರಚಿಸಿದ ಕರಡು ನಂತರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚು|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales ದಿ ಚರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227121543/http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales |date=2009-12-27 }} catholic-ew.org.uk. 
27 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ [[ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ಧತೆ|ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್]], [[ಸುವಾರ್ತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪೆಂಟಿಕಾಸ್ಟಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್‌]] ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದು, ಚರ್ಚ್‌ನ ಹಾಜರಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್‌ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಈಗ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌ನ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece 'ಫ್ರಿಂಜ್‌‌'ಚರ್ಚ್ ವಿನ್ನಿಂಗ್‌ ದಿ ಬಿಲೀವರ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814125609/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece |date=2011-08-14 }} ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, 19 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006&lt;/ref&gt; ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್‌ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿರುವ ಚರ್ಚ್‌ ಎಂದರೆ [[ಎಲಿಮ್ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್‌ ಚರ್ಚ್|ಎಲಿಮ್‌ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್‌ ಚರ್ಚ್‌]]. 
ಇತರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ, [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಮುಕ್ತಿಪಡೆ|ಸಾಲ್ವೇಶನ್‌ ಆರ್ಮಿ]], 
[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್‌ ಚರ್ಚ್]]‌, [[ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್]]‌, [[ಪ್ಲೈಮೌಥ್‌ ಬ್ರೆಥ್ರೆನ್|ಪ್ಲೈಮೌಥ್‌ ಬ್ರೆಥ್ರೆನ್‌]], [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌]][[ಮೆಥೋಡಿಸಮ್‌|ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ಸ್‌]][[ಕಾಂಗ್ರಿಗೇಶನಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌]]ಮತ್ತು

[[ಹೌಸ್‌ ಚರ್ಚ್‌]]ಗಳು [[ಪ್ರೆಸ್‌‌ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೇರಿಯನ್‌]] [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಚರ್ಚು|ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]](ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ [[ಚರ್ಚು|ದಿ ಕಿರ್ಕ್‌]]‌ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ) ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚ್‌]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಅಧಿಕಾರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ನ &quot;ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು&quot; ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರೋಮನ್‌ ಕೆಥೋಲಿಕ್‌ ಧರ್ಮ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌]]ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಚರ್ಚ್‌ ಆಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಅಂತಿಮ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141223164451/http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 |date=2014-12-23 }} ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌.gov.uk. 6 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ನ ಭಾಗವಾದ, 1690ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್‌‌ಬೈಟೇರಿಯನಿಸಮ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ಇರುವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬಿಷಪ್ಪುಗಳ ಚರ್ಚು|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್‌ ಚರ್ಚ್]], ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಚರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಾಗ ಇದು ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ 'ಡಾಟರ್‌ ಚರ್ಚ್' ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರ್ಚು(1900ರ ನಂತರದ್ದು)|ಫ್ರೀ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]]ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಇತರೆ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೇರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.

[[ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚು|ಚರ್ಚ್ ಇನ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌]] 1920ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಹಾಗೂ '[[ಸ್ಥಾಪಿತಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭಂಗ ತರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಪದಚ್ಯುತಿ]]'ಗೊಂಡಿತಾದರೂ [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಪಂಥ|ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಬಿಷಪ್ಪುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ|ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌ ಆಫ್‌ ವೇಲ್ಸ್]], ಮೆಥೋಡಿಸಮ್‌ ಮತ್ತು [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚು|ಪ್ರೆಸ್‌‌ಬೈಟೇರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ವೇಲ್ಸ್‌]]ಗಳೂ ಸಹಾ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.

[[ಸಮಗ್ರ ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಸಂಪೂರ್ಣ-ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ಎಂಬ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಧರ್ಮ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳು]] ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=980 ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ] statistics.gov.uk. 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ಚರ್ಚ್‌]] ಏಕೈಕ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚು|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬೈಟೇರಿಯನ್‌ ಚರ್ಚ್]], ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಚರ್ಚು|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್]](ಆಂಗ್ಲಿಕನ್‌)ನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ.

==== ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳು ====
[[ಚಿತ್ರ:ELM and LMC Angled View 1.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್‌ ಲಂಡನ್‌ ಮಸೀದಿಯು ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ, ಇಸ್ಲಾಮಿಯರ ಪೂಜಾಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು.]]

2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 1,536,015 ವೇಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ]]ರು&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722150028/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=8288 KS07 ಧರ್ಮ: ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಾತ್ರದ ಪರಿಣಾಮ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮೂಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು, ] statistics.gov.uk. 
6 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಎಂದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 3%ನಷ್ಟಿದ್ದರು. [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು]] 42,557 ಇದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 0.84%ರಷ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp 2001ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಅಂತಿಮ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506102959/http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp |date=2008-05-06 }} ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌.gov.uk. 6 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 1,943 ಮುಸ್ಲಿಮರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nisranew.nisra.gov.uk/Census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |title=ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಜನಗಣತಿ 2001ರ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122204353/http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೀಯರು|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ|ಭಾರತೀಯ]] ಮೂಲದವರು. ಲೇಬರ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆ 2,422,000 ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 'ಇತರೆ ಸಮಾಜಕ್ಕಿಂತ 10 ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525121541/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece |date=2010-05-25 }},ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಜನವರಿ 30, 2009&lt;/ref&gt;

1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು [[ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಧರ್ಮ]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ: 560,000 ಹಿಂದೂಗಳು, 340,000 ಸಿಖ್ಖರು ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 150,000 ಜನರು [[ಬೌದ್ಧ ಮತ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |accessdate=2007-01-27 |publisher=Office for National Statistics |archive-date=2007-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717035415/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯೊಂದು 800,000 ಹಿಂದೂಗಳು UKಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |title=Hinduism in Britain today |publisher=International Society for Krishna Consciousness |accessdate=2007-04-22 |archive-date=2010-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230639/http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದ ಹೊರಗಡೆ ಇರುವ ಕೆಲವೇ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ಬಸದಿಗಳಲ್ಲೊಂದು [[ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.jaincentre.com/ ಜೈನ ಕೇಂದ್ರ, ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }}[http://www.jaincentre.com/ UK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }} jaincentre.com. 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಯೆಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ|ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಸರಿ ಸುಮಾರು 270,000 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |accessdate=2007-12-02 |publisher=Office for National Statistics |archive-date=2007-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070717035415/http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:City of London.jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌, ಯುರೋಪ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಹಾಗೂ ಟೋಕಿಯೋಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ವಿಶ್ವದ ಮೂರು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [335]]]

[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]], [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿ UK ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ (ಗಾತ್ರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಳಿಕೆ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿವೆ). [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]][[ವಿನಿಮಯ ದರ]]ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌‌ಡಂ ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]] ನಂತರ ಮೂರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;GDP&quot; /&gt;

[[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮೊದಲು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ]], [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]], [[ಉಕ್ಕು]] ತಯಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಜವಳಿ]] ಉದ್ಯಮಗಳಂತಹ ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಕಡೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಇದು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ UK ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಇತರೆ ದೇಶಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೀರಣಗೊಂಡಂತೆ, ಎರಡು ವಿಶ್ವ ಮಹಾಸಮರಗಳ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌‌ಡಂ ಇಡೀ 20ನೇ ಶತಮಾನದಾದ್ಯಂತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮಗಳು ನಶಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ಉಳಿದರೂ 2003ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇವಲ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |title=TUC Manufacturing Conference |author=Patricia Hewitt |publisher=Department for Trade and Industry |date=2004-07-15 |accessdate=2006-05-16 |archive-date=2007-06-03 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070603164510/http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೋಟಾರು ಉದ್ಯಮ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೋಟಾರ್‌ ಉದ್ಯಮ]] ಈ ವಲಯದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ [[MG ರೋವರ್ ಸಮೂಹ|MG ರೋವರ್ ಗ್ರೂಪ್‌]]ನ ಕುಸಿತದಿಂದ ಇದು ಕುಗ್ಗಿ ಹೋಯಿತು ಅಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯಮದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ವಿದೇಶಿ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ [[ರಕ್ಷಣಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ]] ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[BAE Systems|BAE ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8086117.stm |title=Military spending sets new record |accessdate=2009-06-08 |publisher=www.BBC.co.uk}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[Airbus|ಏರ್‌ಬಸ್‌]]ನ ಮಾಲೀಕರಾದ ಐರೋಪ್ಯ ಖಂಡಾಂತರ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆ [[EADS]] ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವಿಮಾನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ವಿಶ್ವ ವೈಮಾನಿಕ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ [[Rolls-Royce plc|ರೋಲ್ಸ್‌-ರಾಯ್ಸ್‌]] ಮಹತ್ವದ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಉದ್ಯಮ UKಯಲ್ಲಿ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಆರನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಔಷಧಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಕ್ರಮವಾಗಿ [[GlaxoSmithKline|ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೋಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[AstraZeneca|ಅಸ್ಟ್ರಾಜೆನಿಕಾ]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |title=The Pharmaceutical sector in the UK |accessdate=2007-02-27 |publisher=Department of Trade and Industry |archive-date=2007-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205141427/http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; UK ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

UK [[ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಲಯ|ಸೇವಾ ವಲಯ]] ಬಹಳ ಸದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, GDPಯ 73%ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-04-26 |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=9333 |title=Index of Services (experimental) |publisher=Office for National Statistics |accessdate=2006-05-24}}&lt;/ref&gt; [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]] ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ವಿಮೆ ಸೇವೆಗಳು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಲಂಡನ್‌ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ [[ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ|ಲಂಡನ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ [[ಲಂಡನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಆಪ್ಷನ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್|ಲಂಡನ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಫೈನ್ಯಾನ್ಷಿಯಲ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪ್ಷನ್ಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಚ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್ನಿನ ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌|ಲಾಯ್ಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಡನ್‌]] ಇನ್‌ಶೂರೆನ್ಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಇವೆಲ್ಲವೂ [[ಲಂಡನ್ನಿನ ನಗರ|ಲಂಡನ್‌ ಮಹಾನಗರ]]ದಲ್ಲಿವೆ. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯವಹಾರ|ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ]] ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಲಂಡನ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು [[ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಯ ಮೂರು &quot;ಅಧಿಪತ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿ‌&quot; ಗೆ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿದೆ([[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾಕ್ಸ್‌ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[ಟೋಕಿಯೋ|ಟೋಕ್ಯೋ]] ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ). 
&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Saskia Sassen|Sassen, Saskia]]|title=The Global City: New York, London, Tokyo|url=https://archive.org/details/globalcitynewyor00unse|year=2001|publisher=Princeton University Press|edition=2nd}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶೀ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವೊಂದು ಲಂಡನ್‌ನ [[ಲಂಡನ್‌ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳು|ಡಾಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಗಿರುವ [[HSBC]] &lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Rank.html &quot;ವಿಶೇಷ ವರದಿ-ವಿಶ್ವ 2000&quot;] ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌'', ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2, 2008.
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies &quot;ಫೋರ್ಬ್ಸ್ 2000 ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ HSBC ಮುಂದು&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113200650/http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies |date=2013-01-13 }} HSBC ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌, 4 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[Barclays plc|ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿವೆ. UK ಮೂಲವಲ್ಲದ ಹಲವು ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಐರೋಪ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ USನ ಹಣಕಾಸು ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆ [[Citigroup|ಸಿಟಿಗ್ರೂಪ್]]. ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌, [[ಯುರೋಪ್‌|ಯೂರೋಪ್‌]]ನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo030430/halltext/30430h05.htm#30430h05_spnew0|title=Financial Services Industry |first=Mark |last=Lazarowicz (Labour MP) |date=2003-04-30|publisher=United Kingdom Parliament |accessdate=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ರಾಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಗ್ರೂಪ್|ರಾಯಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಗ್ರೂಪ್‌]] ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
[[ಚಿತ್ರ:Oil platform in the North SeaPros.jpg|thumb|UKಯ ಬಹುತೇಕ ಇಂಧನಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದ ಸರಬರಾಜು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.]]

ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. 27 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರು 2004ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಆರನೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.world-tourism.org/facts/eng/pdf/highlights/2005_eng_high.pdf International Tourism Receipts]|1.10&amp;nbsp;MB}}. UNWTO ಪ್ರವಾಸಿ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು, ಸಂಚಿಕೆ 2005 ಪುಟ 12. ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಸ್ಥೆ. 24 ಮೇ 2006ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಲಂಡನ್‌, 2006ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ 2ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ (10.4 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರು) ಮತ್ತು 3ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ (9.7 ದಶಲಕ್ಷ) ನಗರಗಳಿಗಿಂತ 15.6 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ನಗರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|title=Top 150 city destinations: London leads the way|first=Caroline|last=Bremner|publisher=Euromonitor International|date=2007-10-11|accessdate=2008-08-28}}&lt;/ref&gt;

[[ಸೃಜನಶೀಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಸೃಜನಶೀಲ ಉದ್ಯಮಗಳು]] 2005ರಲ್ಲಿ 7% GVAಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ 1997ರಿಂದ 2005ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 6% ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-03-09 |url=http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |title=From the Margins to the Mainstream - Government unveils new action plan for the creative industries |publisher=DCMS |accessdate=2007-03-09 |archiveurl=https://archive.today/20120628214959/http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |archivedate=2012-06-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ದೇಶದ GDPಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಕೃಷಿವಲಯದ ಕೊಡುಗೆ 0.9% ಮಾತ್ರ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt;

UK ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ&lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-11-30 |url=http://europe.theoildrum.com/story/2006/11/19/135819/75 |title=The architecture of UK offshore oil production in relation to future production models |publisher=The Oil Drum |accessdate=2008-08-27}}&lt;/ref&gt; [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು [[ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು|ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UKಯಲ್ಲಿ 2004ರಲ್ಲಿ 400 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಚ್ಚಳ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Coal 1&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Around the World|author=UK Coal|url=http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|accessdate=2008-09-23|publisher=UK Coal|year=2007|work=UK Coal website|archive-date=2008-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013045749/http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; UKಯ ಒಟ್ಟು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಳಕೆ (ಆಮದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) 61 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;BERR 1&quot;&gt;{{cite web|title=Chapter 2: Long term trends Solid fuels and derived gases|author=UK Coal|url=http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|accessdate=2008-09-23|publisher=Department for Business Enterprise &amp; Regulatory Reform|format=PDF|year=2008|work=BERR website|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923193134/http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದ ಕೇವಲ 6.5ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರವೇ UK ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಆಹರಣ ದರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು 20 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Coal 1&quot; /&gt; [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು#ಇಂಧನವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ಉರಿಸುವಿಕೆ]]ಯಿಂದ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ|ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ‌]]ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವೆಂದರೆ [[ನೆಲದಡಿಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅನಿಲೀಕರಣ|ನೆಲದಡಿಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅನಿಲೀಕರಣ/ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆ (UCG)]]. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಳವೆಯೊಳಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಹಬೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು UGC ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧುವಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. UGC ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧುವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಮುದ್ರ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಮಾಣ 7 ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ನಿಂದ 16 ಶತಕೋಟಿ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Coal 2&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Reserves in the United Kingdom|author=The Coal Authority|url=http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|accessdate=2008-09-23|publisher=The Coal Authority|format=PDF|year=2007|work=Response to Energy Review|archive-date=2009-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104054403/http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; UKಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳು UKಯಲ್ಲಿನ 200ರಿಂದ 400 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Coal 3&quot;&gt;{{cite web|title=BBC News England Expert predicts 'coal revolution'|author=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7046981.stm|accessdate=2008-09-23|publisher=BBC|dater=2007-10-16|work=BBC News website}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|ದಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌; ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕು]]
ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[HM ಖಜಾನೆ]]ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ|ವಿತ್ತಮಂತ್ರಿ‌]] (ಈಗ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು [[ಅಲಿಸ್ಟೇರ್‌ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್]]) ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] (ಈಗಿನವರು, ''Rt Hon‌'' [[ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌‌|ಗಾರ್ಡನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌]] MP )[[ಖಜಾನೆಯ ಮೊದಲ ಅಧಿಪತಿ|ಖಜಾನೆಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿತ್ತ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಖಜಾನೆಯ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ UK ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉದಾರೀಕರಣ, ಅಲ್ಪ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ‌ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, [[ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದರ|ಬಡ್ಡಿ ದರ]]ಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದು 1997ರಿಂದ [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮುಖ್ಯಾಧಿಕಾರಿ]] ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಸಮಿತಿ|ಹಣಕಾಸು ನಿಯಮಾವಳಿ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312060011/http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm |date=2008-03-12 }} www.bankofengland.co.uk. 
8 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನುಮೋದನೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಪೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 3 ಪೆನ್ಸ್‌ನಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲವೇ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಭೂತ ದರವನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಈ ಅಧಿಕಾರ ಇದುವರೆಗೂ ಜಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಚ್‌ 2009ರಂತೆ, UKಯ [[ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲ]] [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ 49% ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7952262.stm UK ಮುಂಗಡಪತ್ರದ ಕೊರತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 19 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009&lt;/ref&gt;

UKಯ ಕರೆನ್ಸಿ '''[[ಪೌಂಡಿನ ಚಿಹ್ನೆ|£]]''' ಚಿಹ್ನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಪೌಂಡ್‌ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್]]. [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] ಆಗಿದ್ದು, ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ನೋಟುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ಯುರೋ|ಯೂರೋ]] ಕರೆನ್ಸಿಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರದಿರಲು UK ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ''Rt Hon'' ಗಾರ್ಡನ್‌‌ ಬ್ರೌನ್‌ MPರು, ಯೂರೋ ಸೇರದಿರಲು ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಧಾರ ಯೂರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಸರಿಯಾದುದು ಎನ್ನುತ್ತಾ ಸಮೀಪ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-07-24 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |title=Puritanism comes too naturally for 'Huck' Brown |publisher=Times Online |accessdate=2007-07-24 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814094905/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ &quot;[[ಐದು ಆರ್ಥಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು|ಐದು ಆರ್ಥಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ]]&quot; ಒಳಪಟ್ಟ ನಂತರವೇ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಲು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್‌ ಸರ್ಕಾರ ವಾಗ್ದಾನ ನೀಡಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ UKಯ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು (55%) ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ, 30% ಜನರು ಇದರ ಪರವಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2005-02-28 |url=http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/emu-entry-and-eu-constitution.ashx |title=[[EMU]] Entry and [[EU Constitution]] |publisher=MORI |accessdate=2006-05-17 |archive-date=2009-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090602083723/http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/emu-entry-and-eu-constitution.ashx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

23 ಜನವರಿ 2009ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು UKಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 1991ರಿಂದ [[2000ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ|ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು]] ಆವರಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7846266.stm|title=UK in recession as economy slides |publisher=BBC|date=2009-01-23|accessdate=2009-01-23}}&lt;/ref&gt; ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ 5.2% ನಿಂದ ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ 7.6%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾದ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]ದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ 2008ರ ಅಂತಿಮ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿತ್ತು. 18 ರಿಂದ 24ರ ವಯೋಮಾನದವರಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ದರ 11.9%ರಿಂದ 17.3%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.economist.com/world/britain/displaystory.cfm?story_id=14062327&amp;amp;fsrc=rss ನೋ ವೇ ಟು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಔಟ್ ಇನ್ ಲೈಫ್‌]. ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್‌. ಜುಲೈ 16, 2009.&lt;/ref&gt;

== ಶಿಕ್ಷಣ ==
[[ಚಿತ್ರ:KingsCollegeChapelWest.jpg|thumb|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜು]]
[[ಚಿತ್ರ:Tom Quad, Christ Church 2004-01-21.jpg|thumb|right|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ ಚರ್ಚ್‌]]
[[ಚಿತ್ರ:BirminghamUniversityChancellorsCourt.jpg|thumb|right|ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಒಂದು ಪೌರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.]]

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು]] (ಹಿಂದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.) ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, [[ಮಕ್ಕಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಮಕ್ಕಳು, ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಹಾಗೂ [[ನಾವೀನ್ಯತೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲತೆಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಸಂಶೋಧನೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/localauthorities/index.cfm |title=Local Authorities |publisher=DCSF |accessdate=2008-12-21}}&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ 1870ರಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ 1900ರಲ್ಲೂ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |title=United Kingdom |publisher=Humana |accessdate=2006-05-18 |archive-date=2006-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003010910/http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಐದರಿಂದ ಹದಿನಾರರ ವಯೋಮಾನದ (ಜುಲೈ ಅಥವಾ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ ಕೊನೆಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರೆ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ) ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. 
ಇಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿರುವುದು ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ವಲಯದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ. ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತೀರ ಕಡಿಮೆ. ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾದಾಗ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ 7%ಅನ್ನೂ ಮೀರಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/education/2007/nov/09/schools.uk |title=Private school pupil numbers in decline |publisher=Guardian |date=2007-11-09}}&lt;/ref&gt; [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌]] ಅಥವಾ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿದವರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/6905288.stm |title=More state pupils in universities |publisher=BBC News |date=2007-07-19}}&lt;/ref&gt; ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ದಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. 2006ರಲ್ಲಿ GCSE ಫಲಿತಾಂಶದ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯ ಹತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾಂಸ್ಥಾನಿಕ [[ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಲೆ]]ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಹೊಂದಿದೆ; [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಲಂಡನ್‌ನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್|ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಲಂಡನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಲಂಡನ್‌]] ಇವು 2008ರ [[THES - QS ಜಗತ್ತಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು|THES - QS ಜಾಗತಿಕ‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ‌‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯ 10 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1|title=The top 200 world universities|publisher=Times Higher Education|date=2008-10-09|accessdate=2009-05-14}}&lt;/ref&gt; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗೆಗಿನ ಒಲವು [[TIMSS]]) ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ, ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಗಣಿತಕ್ಕೆ 7ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ 6ನೇ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾ|ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯ]]ದ ದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೂರೋಪಿನ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂದುವರೆದಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7773081.stm ವಿಶ್ವ ಟಾಪ್‌ 10ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 10 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008&lt;/ref&gt;

[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ]], [[ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆಜೀವ ಕಲಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಕಲಿಕೆ ಖಾತೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಶಾಲೆಗಳ ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡುವುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕಗಳು|ಇಲಾಖೇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಹಾಗೂ [[ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ|ಮಾಧ್ಯಮಿಕೋತ್ತರ]] [[ಮುಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ|ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನೀಡಲಾಗುವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಾನ್ಯತೆ, ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಅರ್ಹತಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಕ್ವಾಲಿಫಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಅಥಾರಿಟಿ]] ಹೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.sqa.org.uk/sqa/5656.html SQA ಬಗ್ಗೆ] sqa.org.uk. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಉನ್ನತ ಧ್ಯೇಯ ಹಾಗೂ ಉತೃಷ್ಟತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆ|ಲರ್ನಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೀಚಿಂಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುಂತಾದ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ] ltಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್.org.uk. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್‌‌ಲೆಂಡ್‌ 1496ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.scotland.org/about/innovation-and-reativity/features/education/e_brain_drain.html ಬ್ರೈನ್‌ ಡ್ರೈನ್‌ ಇನ್‌ ರಿವರ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} scotland.org. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ 4%ಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಅಧಿಕ. ಆದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/6563167.stm |title=Increase in private school intake |publisher=BBC News |date=2007-04-17}}&lt;/ref&gt; 2001ರಲ್ಲಿ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕವೂ ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಪದವೀಧರ ದತ್ತಿ ಯೋಜನೆಯೂ ರದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಪದವಿ ದತ್ತಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನಾಗಲೀ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7268101.stm MSPs ವೋಟ್‌ ಟು ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್‌ ಫೀ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008&lt;/ref&gt;

[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ]]ವು, [[ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌)|ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂತ್ರಿ]] ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಖಾತೆಯ ಸಚಿವ|ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಯ ಮಂತ್ರಿ]]ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಐದು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮಂಡಳಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಬೋಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ|ಸರ್ಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ '[[ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಂಡಳಿ|ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು &amp;amp; ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಸಮಿತಿ‌]]'(CCEA) ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.ccea.org.uk/ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ - ನಾವು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305135914/http://ccea.org.uk/ |date=2018-03-05 }} ccea.org.uk. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

[[ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ|ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು [[ವೇಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನಸಭೆ|ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆ]] ಹೊತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಲ್ಶ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆ|ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 16 ವಯೋಮಾನದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವೆಲ್ಶ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿವೆ. ಪೂರ್ಣ ದ್ವಿಭಾಷೀ ವೇಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಹೊಂದುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ವೆಲ್ಶ್‌ ಮಾಧ್ಯಮದ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪದಲ್ಲಿವೆ.

== ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:NorfolkAndNorwichUniversityHospital(KatyAppleton)Aug2005.jpg|thumb|right|ನಾರ್‌ಫೋಕ್‌ ಮತ್ತು ನಾರ್ವಿಚ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ಒಂದು ಆಧುನಿಕ NHS ಆಸ್ಪತ್ರೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Royal Aberdeen Children's Hospital.jpg|thumb|right|ದಿ ರಾಯಲ್ ಅಬರ್ದೀನ್ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶೇಷಜ್ಞ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದ್ದು, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.]]
[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ]] ಒಂದು [[ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರ|ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ವಿಚಾರ]]. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ನಿಯಮಾವಳಿ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm 'ಹ್ಯೂಜ್‌ ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ಸ್‌' ಇನ್ ಡಿವಾಲ್ವ್ಡ್ NHS] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು 28 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm NHS ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಬೇರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು] [[BBC]] 2 ಜನವರಿ 2008&lt;/ref&gt; ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಉತ್ತಮ ಸಹಕಾರದ ಕಾರಣ ಸೇವಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿರುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಕಾನೂನು|UK ಖಾಯಂ ನಿವಾಸಿ]]ಗಳಿಗೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಬಂಡವಾಳದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅಗತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆ ನಿರ್ಧರಣೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಈ ಸೇವೆಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. UKಯಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ]]‌, [[ಶುಶ್ರೂಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೂತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮಂಡಳಿ|ಶುಶ್ರೂಷಾ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಂಡಳಿ‌]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಉದಾ: ರಾಯಲ್‌ [[ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್‌|ಕಾಲೇಜ್‌]]ಗಳು ). [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ]]ಗಳು, [[ದಂತಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಾಸ್ತ್ರ|ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ದಾದಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಪರರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು UKಯಾದ್ಯಂತ ಬೃಹತ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.

[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ]] ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ‌]]ಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 5 ಜುಲೈ 1948ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ [[1946ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ)|ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ&lt;ref&gt;[http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಬಗ್ಗೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214204741/http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm |date=2009-12-14 }} dh.gov.uk. 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ [[ಆರೋಗ್ಯ ಖಾತೆಯ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಆರೋಗ್ಯ ಖಾತೆಯ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ‌]] - ಇವರು ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಮತ್ತು NHSನ ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗೆಗೆ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ NHS 1.3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ತೆರನಾದ ಸಂಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6450303.stm |title=NHS workforce 'falls by 11,000' |publisher=BBC News, |date=2007-03-14}}&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣಾ ಸೇವೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ([[ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯ|ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ]]), ಮಾಧ್ಯಮಿಕ([[ಆಸ್ಪತ್ರೆ|ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]])ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ([[ಬೋಧಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ|ಬೋಧಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]]), ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾತುಕತೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟೂಟ್‌ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್‌ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್‌]] ಅಥವಾ NICE ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ಜನತೆಗೆ NHS ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ [[NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌|NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆ [[1947ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್) ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. (ತದನಂತರ ಇದು 1978ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್) ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ರದ್ದಾಯಿತು) ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ NHSಗೆ ಸರಿಹೊಂದಲೆಂದು 5 ಜುಲೈ 1948ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಸಂಸ್ಥಾನ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ ಯೋಜನೆಯೊಂದು [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ 1948ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌(HIMS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114040031/http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html |date=2013-01-14 }} www.60yearsofnhsಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌.co.uk. 28 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ 47,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾದಿಗಳು, ಶುಶ್ರೂಷಕಿಯರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕ ವೈದ್ಯರು ಹಾಗೂ 3,800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಲಹಾವೈದ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸುಮಾರು 158,000 ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, 12,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯರು, ಕುಟುಂಬ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೃತ್ತಿಪರರು ಎಂದರೆ ದಂತವೈದ್ಯರು, ನೇತ್ರತಜ್ಞರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಭತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು NHSನ ವತಿಯಿಂದ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ಔಷಧ ತಜ್ಞರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ NHS ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628224652/http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx |date=2014-06-28 }} NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್&lt;/ref&gt; [[ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ‌]] - ಇವರು NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಜವಾಬ್ಧಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

[[NHS ವೇಲ್ಸ್‌]] ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[NHS ವೇಲ್ಸ್‌|ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ]] ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[1946ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ NHSನಂತೆಯೇ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇದೂ ಕೂಡ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ NHS ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರಿಗೆ 1969ರಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11595&amp;amp;orgid=452 1960ರ NHS ವೇಲ್ಸ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707175543/http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=452&amp;pid=11595 |date=2009-07-07 }} www.wales.nhs.uk&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ NHS ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವೆಲ್ಶ್‌ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಮಿತಿಗೆ 1999ರಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. NHS ವೇಲ್ಸ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವೇಲ್ಸ್‌ ಜನತೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 90,000 ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ವೇಲ್ಸ್‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11590&amp;amp;orgid=452 NHS ವೇಲ್ಸ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯ - ಸಿಬ್ಬಂದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707180613/http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?orgid=452&amp;pid=11590 |date=2009-07-07 }} www.wales.nhs.uk&lt;/ref&gt; ವೇಲ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಮಂತ್ರಿ, ವೇಲ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪುಟ ದರ್ಜೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಇಲಾಖೆ|ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಇಲಾಖೆ]] ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

== ಸಾರಿಗೆ ==
[[ಚಿತ್ರ:London Heathrow T5 AB1.JPG|thumb|ಹೀಥ್ರೂ ನಿಲ್ದಾಣ 5ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಬೇರಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕಿಂತ ಲಂಡನ್‌ನ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [412] [414]]]
[[ಚಿತ್ರ:Bb-forthrailbridge.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಫೋರ್ತ್‌ ರೈಲ್ವೆ ಬ್ರಿಜ್‌, ರೈಲು ಜಾಲದ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ.]]

[[ಹೈವೇಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆ|ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೇಶದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ [[M6 ಟೋಲ್|M6 ಟೋಲ್‌]] ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 M6ಟೋಲ್‌ ಆಗಿದಾಂಗ್ಯೆ ಕೇಳಲಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113225031/http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 |date=2013-01-13 }} www.m6toll.co.uk. 13 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;[[ಸಂಚಾರಿ ದಟ್ಟಣೆ|ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ವಾಹನ ಸಂದಣಿ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ £22 ಶತಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳಬಹುದು ಎಂದು ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title = Tackling congestion on our roads|url = http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-21|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053607/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ 2006ರ [[ಎಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್ ಸಾರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ|ಎಡ್ಡಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ವರದಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ‌ನಲ್ಲಿ [[ರಸ್ತೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದು|ರಸ್ತೆ ಶುಲ್ಕ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸದೇ ಇದ್ದರೆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ವಾಹನ ಸಂದಣಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|title = Delivering choice and reliability|url = http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-21|archive-date = 2009-06-06|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090606082130/http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = The Eddington Transport Study|author = Rod Eddington|year = 2006|month = December|url = http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|publisher = UK Treasury|access-date = 2009-10-21|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053704/http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ [[ಸಾರಿಗೆ]] ಜಾಲದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ [[ಉದ್ಯಮ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಕಲಿಕಾ ಇಲಾಖೆ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌)|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದಿಮೆ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಕಲಿಕೆ ಇಲಾಖೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸಾರಿಗೆ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಾರಿಗೆ]] ಎಂಬ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಉನ್ನತ ಏಜೆನ್ಸಿ]]ಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸತತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಪುಟ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ದೇಶದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲು ಜಾಲದ ಸತತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಈ ಸಂಬಂಧ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯವರಿಗೆ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೊರ್ಟ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ -ಕೀಪ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮೂವಿಂಗ್‌ ] www.transportscotland.gov.uk. 1 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ರೈಲು ಜಾಲ ಸುಮಾರು 340 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 3,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳ ರೈಲು ಹಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 62 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/rail ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಾರಿಗೆ - ರೈಲು] www.transportscotland.gov.uk. 10 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಿನ 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಫೋರ್ಥ್‌ ರೋಡ್‌ ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ರೈಲು ಜಾಲದ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7775936.stm ಸಾರಿಗೆ ನೀಲನಕ್ಷೆ ಮೇಲ್ನೋಟ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 10 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008&lt;/ref&gt;

UKಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಪ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಿರುವ{{convert|46904|km|mi|0}} ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಮೋಟಾರ್‌ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{convert|3497|km|mi|0}} ಇಲ್ಲಿ {{convert|213750|km|mi|0}}ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ರಸ್ತೆಗಳೂ ಇವೆ.

ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 16,116 ಕಿ.ಮಿ.ಗಳ (10,072 ಮೈಲಿಗಳ) [[ಜಾಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೈಲು|ರೈಲು ಜಾಲ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ 303 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಮಾರ್ಗ(189 ಮೈಲಿಗಳ ಮಾರ್ಗ) ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 18,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು 1,000 ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ರೈಲುಗಳು ಓಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ರೈಲು ಜಾಲಗಳು ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿವೆ. UKಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ 48,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು (30,000 ಮೈಲಿ ಮಾರ್ಗ) ರೈಲು ಜಾಲವಿತ್ತು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು 1955ರಿಂದ 1975ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾದರೆ, 1960ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಲಹೆಗಾರ ([[ಬೀಚಿಂಗ್ ಕೊಡಲಿ|ಬೀಚಿಂಗ್‌ ಕೊಡಲಿ]] ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ)[[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಬೀಚಿಂಗ್‌]] ನೀಡಿದ ವರದಿ ನಂತರ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 2025ರೊಳಗೆ ಅತಿ ವೇಗವಾದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7467203.stm ಮಹತ್ವದ ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಪರಿಗಣನೆ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 21 ಜೂನ್‌ 2008&lt;/ref&gt;

ರಾಜಧಾನಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 15 ಮೈಲಿ (24 ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಲಂಡನ್‌ನ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಲಂಡನ್‌ ಹೀಥ್ರೂ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌]] UKಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಸಂದಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;airport&quot; /&gt;

== ಕ್ರೀಡೆ ==
ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌, ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌, ವೆಲ್ಶ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್‌ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಐರಿಷ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವದ [[ಕ್ರೀಡೆ]]ಗಳೆಂದರೆ, [[ಸಾಂಘಿಕ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]‌, [[ರಗ್ಬಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]]‌, [[ಮುಷ್ಟಿಕಾಳಗ|ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್‌ಮಿಂಟನ್]]‌, [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]], [[ಟೆನ್ನಿಸ್|ಟೆನ್ನಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗಾಲ್ಫ್‌|ಗಾಲ್ಫ್]] ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದಿವೆ ಅಥವಾ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿವೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೀಡೆ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಕ್ರೀಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದು ಬಂತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|title=Crowded Summer Of Sport|publisher=Ipsos Mori|accessdate=2008-10-17|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618163751/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಾಂಘಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]‌, [[ವೇಲ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. (ಕ್ರೀಡಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ತಂಡಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ [[ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]ಎಂಬಂತೆ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು.) ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಂಡ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌|ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌|ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ತಂಡ]] UKಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

=== ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ===
[[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. (ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದು ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ಆವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡಿದ್ದು ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ.) &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7919429.stm ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ 'ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕಾರ'] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 2 ಮಾರ್ಚ್‌ 2009
&lt;/ref&gt;[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮಂಡಳಿ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ]]&lt;ref&gt;[http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ ECB ಬಗ್ಗೆ] www.ecb.co.uk. 4 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; UKನಲ್ಲಿ [[ಟೆಸ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸ್ಥಾನಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವಾಗಿದೆ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಕೌಂಟಿ ತಂಡಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್‌ ಆಟಗಾರರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಮತ್ತು ರಗ್ಬಿಗಳಿಗಿಂತ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ವೇಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಗಳನ್ನು ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೂ ವೇಲ್ಸ್‌ ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ತಂಡವನ್ನು ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿಸಿತ್ತು. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೀಡೆ|ಐರಿಷ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌]] ಆಟಗಾರರು ಈವರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ತಂಡ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ತಂಡಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನದ ಪಂದ್ಯ|ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ (ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌) ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ತಂಡಗಳು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿವೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ತಂಡ ಮೂರು ಬಾರಿ ಫೈನಲ್‌ ತಲುಪಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ [[ದೇಶದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಪಟ್ಟ|ಲೀಗ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌]] ಇದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ 17 ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕ್ಲಬ್‍ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು 1 ವೆಲ್ಶ್‌ ಕೌಂಟಿ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.

=== ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ===
[[ಚಿತ್ರ:Wembley Stadium closeup.jpg|thumb|right|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೊಸ ವೆಂಬ್ಲೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಇದುವರೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಲ್ಲೇ ಇದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದ್ದು[441]]]
[[ಚಿತ್ರ:Hampden Stadium.jpg|thumb|right|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಡೆನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌-ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]
[[ಚಿತ್ರ:Millennium Stadium North.jpg|thumb|ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನ ಮಿಲೆನಿಯಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]

ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು [[ಲೀಗ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ಲೀಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಆಡುತ್ತಿವೆ.

[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]‌, [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ|ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ಗಳು ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿವೆ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆ]]ಗಳ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ UK ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. [[2012ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತಂಡ|UK ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ]]ಗಳಿವೆ, ಆದರೆ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್]], [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ|ವೆಲ್ಶ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐರಿಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ|ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್‍]] ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಬಂದೀತು ಎಂಬ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿವೆ. ಇದನ್ನು FIFA ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೆಪ್‌‌ ಬ್ಲ್ಯಾಟರ್‌ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7286011.stm|title=Blatter against British 2012 team|publisher=BBC News|date=2008-03-09|accessdate=2008-04-02}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ತಂಡ [[1966ರ FIFA ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|1966ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಾಯಿನೆಲದಲ್ಲಿ]] [[FIFA ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌|ವಿಶ್ವಕಪ್‌]] ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತು, ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಪೈಪೊಟಿ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಸಮಬಲದಿಂದ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ]]ನೀಡಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅತಿಥೇಯ ತಂಡ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು.

[[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸಾವಿರಾರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೂರಾರು ಅಂತರ್‌-ಸಂಬಂಧಿ ಲೀಗ್‌ಗಳಿವೆ. ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ಷಿಪ್‌]] ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ನೋಡುವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ಆಗಿದ್ದು,&lt;ref&gt;[http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಅಂಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌ ಲೀಗ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205073341/http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html |date=2008-12-05 }} watch-football.net. 1 ಅಕ್ಟೊಬರ್‌, 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3207829.stm |title=Chinese phone maker's fancy footwork |publisher=BBC News |date=2003-10-27 |accessdate=2006-08-09}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಕೆಳಗಿರುವ [[ದಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಸಮಾವೇಶ|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಕಾನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌]] ಬಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಪ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲೀಗ್‌ಗಳಿವೆ. 
ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಇದರ ರಚನೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. [[ಆರ್ಸೆನಾಲ್‌ F.C.|ಆರ್ಸೆನಲ್]], [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ F.C.|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌]], [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚೆಲ್ಸಿಯಾ F.C.|ಚೆಲ್‌ಸೀ]] ಮುಂತಾದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ತಂಡಗಳು ಯುರೋಪಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ, ಆ ಪೈಕಿ [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ F.C.|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌]](ಐದು ಬಾರಿ), [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್‌ F.C.|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಯುನೈಟೆಡ್‌]](ಮೂರು ಬಾರಿ), [[ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ F.C.|ನಾಟಿಂಗ್ಯಾಮ್‌ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌]] (ಎರಡು ಬಾರಿ) ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟನ್‌ ವಿಲ್ಲಾ F.C.|ಆಸ್ಟನ್‌ ವಿಲ್ಲ]] ತಂಡಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌/UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಲೀಗ್‌ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಬೇರಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ (ಇಟಲಿ,ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್‌ಗಳ ಮೂರು ತಂಡಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ). ಮೇಲಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ತಂಡ 35 ಬಾರಿ ಗೆದ್ದು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಟ್ರೋಫಿ ಗೆದ್ದವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, 36 ಬಾರಿ ಜಯಗಳಿಸಿರುವ ಇಟಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ [[ವೋಲ್ವರ್‌ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್ F.C.|ವೋಲ್ವರ್‌ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್‌ ವಾಂಡರರ್ಸ್‌]] ಯುರೋಪಿನ ಅಗ್ರ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು.

90,000-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ [[ವೆಂಬ್ಲೆ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ವೆಂಬ್ಲೆ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ.

[[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌ಗಳಿವೆ; ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾಗಿರುವ[[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್]] ಮೂರು ವಿಭಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಕೆಳಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೀಗ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಮೂರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲೀಗ್‌ಗಳಿವೆ; [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್]]‌, [[ಈಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ಈಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌|ಸೌತ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್]]‌. [[ಬರ್ವಿಕ್‌ ರೇಂಜರ್ಸ್‌ F.C.|ಬೆರ್‌ವಿಕ್‌ ರೇಂಜರ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. [[ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ|ಹಳೆಯ ತಂಡ]]ಗಳಾದ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ F.C.|ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ರೇಂಜರ್ಸ್‌ F.C.|ರೇಂಜರ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ ತಂಡಗಳ ಪೈಕಿ [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ F.C.|ಸೆಲ್ಟಿಕ್]] ([[1966–67ರ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌|1967ರ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್]]‌), [[ರೇಂಜರ್ಸ್‌ F.C.|ರೇಂಜರ್ಸ್‌‌]] ([[1971–72ರ UEFA ಕಪ್‌ ವಿನ್ನರ್ಸ್‌ ಕಪ್‌|1972ರ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌ ವಿಜೇತರ ಕಪ್]]‌) ಮತ್ತು [[ಅಬರ್‌ದೀನ್ F.C.|ಅಬೆರ್‌ದೀನ್‌]]([[1982–83ರ UEFA ಕಪ್‌ನ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳ ಕಪ್‌|ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌ ವಿಜೇತರ ಕಪ್‌]] ಮತ್ತು [[1983 UEFA ಸೂಪರ್ ಕಪ್|1983ರ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸೂಪರ್‌ ಕಪ್]]‌)ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ತಂಡಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ ತಂಡ [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ಕಪ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಪ್‌]] ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಗಿದೆ.

[[ವೆಲ್ಷ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ವೆಲ್ಶ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು, [[ವೆಲ್ಷ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌|ವೆಲ್ಶ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲೀಗ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವೆಲ್ಶ್‌ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನ, [[ದಿ ನ್ಯೂ ಸೇಂಟ್ಸ್ F.C.|ದಿ ನ್ಯೂ ಸೇಂಟ್ಸ್‌]]ಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಶೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು [[ಓಸ್‌ವೆಸ್ಟ್ರಿ]]ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ತಂಡದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ನಗರ F.C.]]ಯ ವೆಲ್ಶ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ, [[ಕಾಲ್ವಿನ್ ಬೇ F.C.|ಕೋಲ್‌ವಿನ್‌ ಬೇ F.C.]], [[ಮೆರ್ಟಿರ್ ಟೈಡ್‌ಫಿಲ್‌ F.C.|ಮೇರ್‌ಥಿರ್‌ ಟೈಡ್‌ಫಿಲ್‌ F.C.]], [[ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯ A.F.C.|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಕೌಂಟಿ A.F.C.]], [[ಸ್ವಾನ್‌ಸೀ ನಗರ A.F.C.]] ಮತ್ತು [[ರೆಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಂ F.C.|ರೆಕ್ಸ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ F.C.]]ತಂಡಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ. 76,250 ಆಸನಗಳಿರುವ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ನಗರದ [[ಮಿಲೆನಿಯಂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ|ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್‌‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]] ವೇಲ್ಸ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ.

[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪದ್ಧತಿ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ‌]]ಯು [[IFA ಅಧಿಕಾರ|IFA ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಶಿಪ್‌]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಡೆರ್ರಿ ನಗರ F.C.|ಡೆರ್ರಿ ಸಿಟಿ]] ಎಂಬ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ UKಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ FAI ಲೀಗ್‌|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ‌]]ಯಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ.

=== ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ===
[[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌]]ಅನ್ನು UKಯಾದ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆಟವಾಗಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌, ಕುಂಬ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಕಷೈರ್‌ ನಗರಗಳ [[ವೈಗನ್|ವಿಗನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್‌ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌, ಮರ್ಸೆಸೈಡ್‌|ಸೇಂಟ್‌ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌]]‌ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಂಡನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ.

[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌|ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]] ಇದರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಲಯನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಏಕೈಕ ತಂಡ [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌|ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]] ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಟ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿತ್ತು. ಆದರೆ 2008ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]‌, [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ತಂಡ‌|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ತಂಡಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rlwc08.com/|title=Official Website of Rugby League World Cup 2008}}&lt;/ref&gt;

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಆಶಸ್‌ ಸರಣಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ತಂಡವನ್ನು ಈಗಲೂ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡವನ್ನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

[[2013]]ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ 5ನೇ ಬಾರಿಗೆ [[ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ವಿಶ್ವಕಪ್‌|ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_league/8172440.stm ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ಗೆ UK ಆಥಿತ್ಯ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 28 ಜುಲೈ 2009
&lt;/ref&gt;

=== ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌ ===

[[Rugby union in England|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]‌, [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್]], [[ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ವೇಲ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಂಡ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌]] ಅನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಂಡ ತಮ್ಮದೇ ಲೀಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ.

[[ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ|ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌]]ಅನ್ನು UKಯ ಕೆಲವಡೆ ಮಾತ್ರ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್‌|ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್]]‌, [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗಡಿಗಳು]]‌, ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ [[ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ವೆಸ್ಟ್‌ ಕಂಟ್ರಿ]] ಮುಂತಾದ ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಟವನ್ನಾಗಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ (ಸಮಸ್ತ-ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಎಂಬ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ RU ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಂಡಿದೆ.), ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

2003ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಶ್ವಕಪ್‌|ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]] ಗೆದ್ದಾಗ, [[ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡ|ವೇಲ್ಸ್‌]] ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತಂಡಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದವು. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡ|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ತಂಡಕ್ಕೆ ಕ್ಟಾರ್ಟರ್‌ ಪೈನಲ್‌ ಪಂದ್ಯದಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

[[2015]]ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]], ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ [[ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌|ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌]]ಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/8170488.stm ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 2015ರ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಆಥಿತ್ಯ ವಹಿಸಲಿದೆ ], BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 28 ಜುಲೈ 2009
&lt;/ref&gt;

=== ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Wimbledon Grojean 2004 RJL.JPG|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಸ್ಲಾಮ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿರುವ ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ಸ್‌‌ನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನ ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜೂನ್‌/ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Royal &amp; Ancient Clubhouse.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌ನ ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ಲಬ್‌, ವಿಶ್ವದ &quot;ಗಾಲ್ಫ್‌ ನೆಲೆ&quot; ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.]]

ಹಲವು ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳವಾದ UK, [[ಸ್ನೂಕರ್|ಸ್ನೂಕರ್‌]] ಕ್ರೀಡೆಗೂ ತವರು ಮನೆ. ಸ್ನೂಕರ್ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಸ್ನೂಕರ್ ‌ನ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ [[ಷೆಫೀಲ್ಡ್‌|ಷೆಫ್ಫೀಲ್ಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

[[ಟೆನ್ನಿಸ್|ಟೆನ್ನಿಸ್‌]] ಆಟ ಮೊದಲು 1859 ಮತ್ತು 1865ರ ನಡುವೆ [[ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಂ|ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಳೆಯಿತು. [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು]]ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಟೆನ್ನಿಸ್|ಟೆನ್ನಿಸ್‌]] ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಲಂಡನ್‌]]ನ [[ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌, ಲಂಡನ್‌|ವಿಂಬಲ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಜಾಗತಿಕ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಾಗಿವೆ.

[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ IIನೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ II]], ಇವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ &quot;ರಾಜರ ಆಟ&quot;ವಾಗಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದ [[ಶುದ್ಧತಳಿಯ ಕುದುರೆ ಜೂಜು|ಥರೋಗ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌]](ಕುದುರು ರೇಸಿಂಗ್) UKಯಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೇಸ್‌ಗಳಾದ [[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]]‌, [[ಎಪ್ಸಮ್‌ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯ|ಎಪ್ಸಂ ಡರ್ಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಕಾಟ್ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯದ ಮೈದಾನ#ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಕಾಟ್‌|ರಾಯಲ್‌ ಆಸ್ಕಾಟ್‌]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. 0}ನ್ಯೂಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುದುರೆ ಪಂದ್ಯದ ಜಾಡು|ನ್ಯೂ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್‌]] ಇಲ್ಲಿರುವುದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣ.

ಅಂತರ‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ದೋಣಿಯ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ (ಕ್ರೀಡೆ)|ರೋವಿಂಗ್]] ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲೂ UK ತನ್ನ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. [[ಸ್ಟೀವ್‌ ರೆಡ್‌ಗ್ರೇವ್‌]] ಅವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದ ರೋವರ್‌ ಎಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವೀವ್ ಅವರು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸತತ ಐದು ಬಾರಿ ಐದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು [[ವಿಶ್ವ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು|ವಿಶ್ವ ರೋವಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ ಷಿಪ್‌]]‌ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಲೆ ರಾಯಲ್ ವಿಹಾರ ನೌಕಾಪಂದ್ಯ|ಹೆನ್‌‌ಲೆ ರಾಯಲ್‌ ರೆಗಟ್ಟಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯ ಜಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ರೀಡೆ UKಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆರನೇ ದೊಡ್ಡ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆ. ಆದರೂ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೇಂಟ್‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌ನ ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ಲಬ್‌|ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಏನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಸೇಂಟ್‌ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್‌]]ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ತವರು ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|title=Tracking the Field|format=PDF|publisher=Ipsos MORI|accessdate=2008-10-17|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ನೈಜ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಾಲ್ಫ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌ ಮುಸ್ಸೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಲಿಂಕ್‌‌ನ ಹಳೆಯ ಗಾಲ್ಪ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm ಲಿಂಕ್ಸ್ ಪ್ಲೇಸ್‌ ಇನ್‌ಟು ದಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಬುಕ್ಸ್ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 17 ಮಾರ್ಚ್ 2009&lt;/ref&gt;

[[ಷಿಂಟಿ|ಶಿಂಟಿ]] (ಅಥವಾ ''ಕ್ಯಾಮನಚಾಡ್'' )[[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ (ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆ)|ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಬೆಟ್ಟದ ಸೀಮೆ‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಅತಿ ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ UKಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಇದು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದರ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿ [[ಕ್ಯಾಮಾನಾಚ್‌ ಕಪ್‌|ಕ್ಯಾಮನಚಾಡ್‌ ಕಪ್‌]]ಯ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಜನರ ದಂಡೇ ನೆರೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm ಶಿಂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916014743/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |date=2019-09-16 }} scottishsport.co.uk. 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಗೇಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಗ್ಯಾಲಿಕ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹರ್ಲಿ ಎಸೆತ|ಹರ್ಲಿಂಗ್‌]]ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಂಘಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ವಲಸಿಗ ಐರಿಷ್‌ಗಳು ಕೂಡ UKಯಾದ್ಯಂತ ಈ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.

[[ಮೋಟಾರು ಕ್ರೀಡೆ|ಮೋಟಾರ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ UK ತೀರ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ರೇಸಿಂಗ್‌ನ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ರೇಸಿಂಗ್‌ ಚಾಲಕರು UK ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಕಾರು ಚಾಲಕರು ಬೇರೆಲ್ಲ ದೇಶದ ಚಾಲಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. F1 ರೇಸಿಂಗ್ ನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ರ್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ಗಳಿಗೆ UK ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಾರಿನ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌|ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್]]‌(BTCC) ಎಂಬ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ [[ಪ್ರವಾಸಿ ಕಾರು ಜೂಜು|ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಾರ್‌ ರೇಸಿಂಗ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಸರ್ಕ್ಯುಟ್‌|ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೋನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]] ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
{{Refimprove|section|date=July 2008}}
ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದೇ ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಅದರ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು. [[ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ]] ಒಂದು [[ದ್ವೀಪ ದೇಶ|ದ್ವೀಪದೇಶ]]ವಾಗಿ, ಬೃಹತ್ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ [[ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವಾಗಿಯೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವೂ ತಂತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]]ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಕೆನಡಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳಂತಹ ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ವಸಾಹತುಗಳ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು|ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

=== ಚಲನಚಿತ್ರ ===
ಇಲ್ಲಿನ [[ಈಲಿಂಗ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್‌|ಈಲಿಂಗ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]], ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂಯ ಹಳೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡುಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಸ್ವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅದರ ಮೇಲೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತಿವೆ ಇಲ್ಲವೇ ನಟರನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಟರು ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. [[BFIನ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯ 100 ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು|BFI ಟಾಪ್ 100 ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್]]‌ ಎಂಬ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನಡೆಸಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದು ಜನತೆಯು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ 100 ಚಿತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ನೀಡಿದೆ.

=== ಸಾಹಿತ್ಯ ===
[[ಚಿತ್ರ:Shakespeare.jpg|thumb|upright|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ ಚಾಂಡೋಸ್ ಭಾವಚಿತ್ರ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Robert burns.jpg|thumb|upright|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌—ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, [[ಐಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನ್ ಕಿರುದ್ವೀಪ|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಕಿರುದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ದ್ವೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುವ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಬಂದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಕೂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯವು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿದೆ.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿಯಾಗಿರುವ [[ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ‍್]] ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್ ನಾಟಕಕಾರನೆಂದು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |title=Encyclopedia Britannica article on Shakespeare |accessdate=2006-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |accessdate=2006-02-26 |archive-date=2006-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |title=Columbia Electronic Encyclopedia article on Shakespeare |accessdate=2006-02-26}}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ, [[ಜೆಫ್ರಿ ಚೇಸರ್|ಜೆಫ್ರಿ ಚೇಸರ‍್]] (14ನೇ ಶತಮಾನ), [[ಥಾಮಸ್ ಮೆಲೊರಿ]] (15ನೇ ಶತಮಾನ), [[ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಮೋರ್|ಸರ‍್ ಥಾಮಸ್ ಮೋರ‍್]] (16ನೇ ಶತಮಾನ), ಮತ್ತು [[ಜಾನ್‌ ಮಿಲ್ಟನ್‌|ಜಾನ್ ಮಿಲ್ಟನ್]] (17ನೇ ಶತಮಾನ) ಇವರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ [[ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌|ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ರಿಚರ್ಡ್‌‌ಸನ್‌]]ಗೆ ಸಂದಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಒಂದಷ್ಟು ಬರಹಗಾರರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊಸತನವನ್ನು ತಂದರು. ಅವರುಗಳೆಂದರೆ, [[ಜೇನ್‌ ಆಸ್ಟೆನ್‌|ಜೇನ್ ಆಸ್ಟೆನ್]], ಗಾತಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ [[ಮೇರಿ ಷೆಲ್ಲಿ]], ಮಕ್ಕಳ ಬರಹಗಾರ [[ಲೂಯಿಸ್ ಕರೋಲ್]], [[ಬ್ರಾಂಟೆ|ಬ್ರಾಂಟೆ ಸೋದರಿಯರು]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಂದೋಲನಕಾರನಾದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್‌|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್]], [[ಯಥಾರ್ಥವಾದ (ಸಾಹಿತ್ಯ)|ನಿಸರ್ಗವಾದಿ ಶೈಲಿ]]ಯ ಬರಹಗಾರ [[ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿ]], ದಾರ್ಶನಿಕ ಕವಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್]] ಮತ್ತು ರಮ್ಯತಾವಾದಿ ಕವಿ [[ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್‌|ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್‌‌ವರ್ತ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಎಚ್‌. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್‌|ಎಚ್‌. ಜಿ. ವೇಲ್ಸ್‌]], ಮಕ್ಕಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ರುಡ್‌ಯಾರ್ಡ್‌ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್]], [[ಎ. ಎ. ಮಿಲ್ನ್‌]], ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಾರ [[ಡಿ. ಎಚ್. ಲಾರೆನ್ಸ್]], [[ಆಧುನಿಕತಾವಾದ|ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿ]] [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್|ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್‌]], ವಿಡಂಬನಕಾರ [[ಎವೆಲಿನ್ ವಾ]], ಪ್ರತಿಪಾದಕವಾದಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಆರ್ವೆಲ್‌|ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್‌]], ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಗ್ರಹಾಂ ಗ್ರೀನ್]], ಅಪರಾಧ ವಿಷಯಗಳ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ್ತಿ [[ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ]], ಮತ್ತು ಕವಿಗಳಾದ [[ಟೆಡ್‌ ಹ್ಯೂಸ್|ಟೆಡ್ ಹ್ಯೂಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್ ಬೆಟ್ಜ್‌ಮನ್|ಜಾನ್‌ ಬೆಟ್ಜ್‌ಮನ್‌]]. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಚಲನೆಯನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, [[ಜೆ. ಕೆ. ರೌಲಿಂಗ್]] ಬರೆದ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಪನಾ ಕಥಾನಕವಾದ [[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್|ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ‍್]] ಶ್ರೇಣಿಯು [[ಜೆ. ಆರ್. ಆರ್. ಟೋಕಿಯೆನ್|ಜೆ. ಆರ‍್. ಆರ‍್. ಟೋಕಿಯೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿ. ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್|ಸಿ. ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್‌]]ರವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ.

ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸ್ಕಾಡ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೊಡುಗೆ]]ಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ಪತ್ತೇದಾರಿ ಬರಹಗಾರ [[ಅರ್ಥರ್ ಕಾನನ್ ಡಾಯ್ಲ್|ಅರ್ಥರ‍್ ಕಾನನ್‌ ಡಾಯ್ಲ್‌]], ರಮ್ಯವಾದಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬರೆದ ಸರ್‌ [[ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್|ವಾಲ್ಟರ‍್ ಸ್ಕಾಟ್]], ಮಕ್ಕಳ ಬರಹಗಾರ [[ಜೆ. ಎಂ. ಬ್ಯಾರೀ]] ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯದಂಥ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿದ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಸ್ಟೀವನ್‌ಸನ್]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹೆಸರಾಂತ ಕವಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಕೆಟ್ಟ ಕವಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಂದ ಕರೆಸಿಕೊಂಡ [[ವಿಲಿಯಂ ಮೆಕ್‌ಗೊನಗಾಲ್‌]]ರಂಥವರನ್ನೂ ಸಹ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ತಯಾರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/31/AR2007073101696.html ಹೌ ಟು ಸೆಲೆಬ್ರೆಟ್‌ 'ದಿ ವಲ್ರ್ಸ್ಡ್ ‌ವರ್ಸ್ಟ್ ಪೊಯೆಟ್‌'?] washingtonpost.com, 1 ಆಗಷ್ಟ್‌, 2007&lt;/ref&gt; ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಆಧುನಿಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ [[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡಯರ್ಮಿಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ನೀಲ್ ಎಂ. ಗುನ್‌|ನೀಲ್‌ ಎಂ. ಗುನ್]]‌ರವರುಗಳು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಪುನರುತ್ಥಾನ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಇಯಾನ್ ರಾನ್‌ಕಿನ್|ಇಯಾನ್ ರಾನ್‌ಕಿನ್‌]]ನ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಇಯೈನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘೋರ-ಹಾಸ್ಯಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಠೋರತೆಯ ಹೊರನೋಟ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌, UNESCOದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯದ ನಗರ|ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ &lt;ref&gt;[http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=27852&amp;amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;amp;URL_SECTION=201.html ಎಡಿಂಬರ್ಗ್, UK ನೇಮಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ UNESCO ನಗರ ] unesco.org. 20 ಆಗಷ್ಟ್‌ 2008ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

ಈಗ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಎಂದು ಜನಜನಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ''[[ವೈ ಗೊಡೊಡ್ಡಿನ್]]'' (Y Gododdin) ಕವಿತೆಯನ್ನು ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಕುಂಬ್ರಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಕಂಬ್ರಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಷ್|ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ಅರ್ಥರ್ ರಾಜ|ಅರ್ಥರ‍್ ರಾಜ]]ನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಅರ್ಥರನ ಕಾಲದ ದಂತಕಥೆಗಳು|ಅರ್ಥರನ ಕಾಲದ ದಂತಕಥೆ]]ಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಮಧ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಆಂಗ್ಲ ಚರಿತ್ರಾಕರರು|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಮಾನ್‌ಮೌತ್‌ನ ಜಿಯೊಫ್ರೆ]]ಯು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಹಾನ್‌ ವೆಲ್ಷ್‌ ಕವಿ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನವಕ್ಕೆ [[ಡಫಿಡ್‌ ಅಪ್‌ ಗ್ವಿಲಿಮ್|ಡಫಿಡ್‌ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್‌]] ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯದೇ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವು ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬಹುತೇಕ ಗದ್ಯಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವೆಲ್ಷ್‌-ಭಾಷೆಯ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನವನ್ನು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಬರಹಗಾರನಾದ [[ಡೇನಿಯಲ್ ಜೋನ್ಸ್‌|ಡೇನಿಯಲ್‌ ಜೋನ್ಸ್]]‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಕವಿಗಳಾದ, [[ಆರ್. ಎಸ್. ಥಾಮಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಕವಿತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೆ, [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್]] ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ರೊಲ್ಡ್‌ ಡಾಹ್ಲ್]]ರವರುಗಳೂ ಸಹ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ವೆಲ್ಷ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ [[ಕೇಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ (ಲೇಖಕ)|ಕೇಟ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗಳಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಅಥವಾ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]]‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಲೇಖಕರುಗಳು UKಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಶತಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬಂದಿರುವ ಅಂಥಾ ಗಣನೀಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಜೋನಾಥನ್ ಸ್ವಿಫ್ಟ್‌]], [[ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್‌]], [[ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್|ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್‍]], [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಷಾ]], [[ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ರಾಡ್‌|ಜೋಸೆಫ್‌ ಕಾನಾರ್ಡ್‌]], [[ಟಿ. ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್|ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್‌]]ರವರುಗಳು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಕಜುವೊ ಇಷಿಗುರೊ]] ಮತ್ತು [[ಸಲ್ಮಾನ್ ರಷ್ದಿ|ಸರ್ ಸಲ್ಮಾನ್‌ ರಷ್ದಿ]]ಯವರಂಥಾ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಲೇಖಕರುಗಳೂ ಸಹ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಷೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ನ ಸಮಕಾಲೀನರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮಾರ್ಲೋ|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ‍್ ಮಾರ್ಲೋ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್|ಬೆನ್‌ ಜಾನ್ಸನ್‌]]ರವರುಗಳು ಗಾಢತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, [[ಅಲನ್ ಐಕ್‌ಬೋರ್ನ್‌|ಅಲನ್‌ ಐಕ್‌ಬೋರ್ನ್‌]], [[ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ ಪಿಂಟರ್‌]], [[ಮೈಕೇಲ್ ಫ್ರಯಾನ್|ಮೈಕೇಲ್‌ ಫ್ರಯಾನ್‌]], [[ಟಾಮ್ ಸ್ಟೊಪಾರ್ಡ್‌|ಟಾಮ್‌ ಸ್ಟೊಪಾರ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್‌ ಎಡ್ಗರ್ (ನಾಟಕಕಾರ)|ಡೇವಿಡ್‌ ಎಡ್ಗರ್‌]]ರಂಥಾ ಬರಹಗಾರರು ಅತಿ ಯಥಾರ್ಥತಾವಾದ, ಯಥಾರ್ಥತಾವಾದ ಮತ್ತು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.

=== ಮಾಧ್ಯಮ ===
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ UKಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಾಮ ದೊರೆತಿದೆ.

==== ಪ್ರಸರಣಾ ಕಾರ್ಯ ====
[[ಚಿತ್ರ:BBC Television Centre.JPG|thumb|BBC ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರBBCಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Channel 4 Building - Horseferry Road - London - 310504.jpg|thumb|Channel 4 ಕಟ್ಟಡ.]]

UKಯಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[BBC One]], [[BBC Two]], [[ITV]], [[Channel 4]] ಮತ್ತು [[ಐದು (ವಾಹಿನಿ)|Five]]. ಇವುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನಲೋಗ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್, ಮುಕ್ತ ಪ್ರಸಾರದ ಸಂಕೇತಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕೊನೆಯ ಮೂರು ವಾಹಿನಿಗಳಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಣ ಬರುತ್ತಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[S4C]] ಎಂಬ ವೆಲ್ಷ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಾಹಿನಿಯು Channel 4ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿ, ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿಯು Channel 4ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

[[BBC]]ಯು UKಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಂಡವಾಳದ [[ರೇಡಿಯೋ]], [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌|ಅಂತರಜಾಲ]] ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸಾರ ನಿಗಮವಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರಸಾರಕನಾಗಿದೆ. ಇದು UK ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು [[BBC ದೂರದರ್ಶನ|ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[BBC ರೇಡಿಯೋ|ರೇಡಿಯೋ]] ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. BBCಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆಯಾದ [[BBC ವಿಶ್ವ‌ ನ್ಯೂಸ್|BBC ವರ್ಲ್ಡ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌]] ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[BBC ವಿಶ್ವ‌ ಸರ್ವೀಸ್|BBC ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌]] ರೇಡಿಯೋ ಜಾಲವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೂವತ್ತಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[BBC ರೇಡಿಯೋ ಸಿಮ್ರು]] ಮೂಲಕ ವೆಲ್ಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ [[BBC ರೇಡಿಯೋ nan Gàidheal]] ಮೂಲಕ ಗೇಲಿಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.

BBCಯ ಸ್ವದೇಶೀ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ [[ದೂರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿ|ದೂರದರ್ಶನದ ಪರವಾನಗಿ]]ಯಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಒದಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ ರೇಡಿಯೋಗೆ [[ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕಚೇರಿ|ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌]] ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಬಂಡವಾಳವು ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಬಲ್‌ ಹಾಗೂ ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[BBC ವಿಶ್ವ‌ವೈಡ್‌|BBC ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌]]ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. BBCಯ ಈ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗವು [[ವರ್ಜಿನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ|ವರ್ಜಿನ್ ಮೀಡಿಯಾ]]ದ ಜೊತೆಗೂಡಿ [[UKTV]]ಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

UKಯು ಈಗ ಬೃಹತ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, BBCಯಿಂದ ಬಂದ ಇನ್ನೂ ಆರು ವಾಹಿನಿಗಳು, ITVಯಿಂದ ಬಂದ ಐದು ವಾಹಿನಿಗಳು ಮತ್ತು Channel 4ನಿಂದ ಬಂದ ಮೂರು ವಾಹಿನಿಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್‌ನಲ್ಲೇ ಇರುವ S4Cಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ವಾಹಿನಿಯೂ ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ವಾಹಿನಿ ಸಮೂಹವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ [[ಕೇಬಲ್ ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ಸೇವೆಗಳ ಅಗಾಧ ಪಾಲನ್ನು [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೀಡಿಯಾ|ವರ್ಜಿನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ]] ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. [[ಫ್ರೀಸ್ಯಾಟ್]]‌ನಿಂದ ಅಥವಾ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸ್ಕೈ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್]]‌ನಿಂದ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ]]ದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೀವ್ಯೂ (UK)|ಫ್ರೀವ್ಯೂ]]ನಿಂದ ಬರುವ [[ಮುಕ್ತಪ್ರಸಾರ|ಮುಕ್ತ ಪ್ರಸಾರ]]ದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ದೂರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಈ ಸೇವೆಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿವೆ. 2012ರ ವೇಳೆಗೆ ಇಡೀ UKಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ದೂರದರ್ಶನ#ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ]].

[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ರೇಡಿಯೋ|UKಯಲ್ಲಿನ ರೇಡಿಯೋ ವಲಯ]]ದ ಮೇಲೆ [[BBC ರೇಡಿಯೋ]] ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, ಹತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅದು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಕೇಳುಗರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[BBC ರೇಡಿಯೋ 2]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ನಂತರದ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು [[BBC ರೇಡಿಯೋ 1]] ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಂಗೀತ ಅಥವಾ ಮಾತುಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ.

==== ಅಂತರಜಾಲ ====
[[.uk|uk.]] ಎಂಬುದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ದೊರೆತಿರುವ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌]] [[ಕಂಟ್ರಿ ಕೋಡ್‌|ಕಂಟ್ರಿಕೋಡ್]] [[ಟಾಪ್-ಲೆವೆಲ್ ಡೊಮೈನ್|ಟಾಪ್‌-ಲೆವೆಲ್ ಡೊಮೈನ್‌]]([[ccTLD]])ಆಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2009ರಲ್ಲಿ &quot;[[.sco]]&quot; ಅಥವಾ &quot;.scot&quot; ಎಂಬ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ವೆಬ್‌ ಡೊಮೈನ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯನಿರತರ ತಂಡವೊಂದು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7782273.stm ಸಾಲ್‌ಮಾಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ ಡಾಟ್‌ಸ್ಕಾಟ್‌ ವೆಬ್‌ ನೇಮ್‌ ] BBC ವಾರ್ತೆಗಳು, 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008&lt;/ref&gt;

==== ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮ ====
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ''ಗುಣಮಟ್ಟ'' ದ, ಗಂಭೀರ-ಮನೋಧರ್ಮದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ (ಅವುಗಳಿಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು &quot;[[ದೊಡ್ಡಹಾಳೆ]]ಗಳು&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನುಳ್ಳ ''[[ಚಿಕಣಿ-ಪತ್ರಿಕೆ]]'' (ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್‌) ಬಗೆಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ಓದುವಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೊಡ್ಡಹಾಳೆಗಳು, [[ಚಿಕಣಿ-ಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚು [[ಸಾಂದ್ರವಾದ (ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ)|ಸಾಂದ್ರವಾದ]]-ಗಾತ್ರದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. UKಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ''[[ದಿ ಸನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಸರಣದ ಪ್ರಮಾಣವು 3.1 ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಒಟ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;paper&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing|title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008|publisher=Audit Bureau of Circulations|accessdate=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಒಡನಾಡಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ, ''[[ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್‌ ದಿ ವಿಶ್ವ‌|ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌‌]]'' ಭಾನುವಾರದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗೆ ರೂಢಿಗತ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing1|title=ABCs: National Sunday newspaper circulation September 2008 |publisher=Audit Bureau of Circulations |date=2008-10-10|accessdate=2008-10-17}}&lt;/ref&gt;''[[ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್|ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌]]'' ಒಂದು [[ಬಲಪಂಥೀಯ]] ದೊಡ್ಡಹಾಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, &quot;ಗುಣಮಟ್ಟದ&quot; ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;paper&quot; /&gt;''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಉದಾರತಾವಾದ|ಉದಾರವಾದಿ]] &quot;ಗುಣಮಟ್ಟದ&quot; ದೊಡ್ಡಹಾಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ''[[ಫಿನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್‌|ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಿತ್ತಳೆ-ಪಾಟಲ ವರ್ಣದ ದೊಡ್ಡಹಾಳೆಯ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವ ''[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಲೆಟರ್|ದಿ ನ್ಯೂಸ್‌ ಲೆಟರ‍್]]'' ಪತ್ರಿಕೆ 1737ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್‌ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ''[[ದಿ ಐರಿಷ್ ನ್ಯೂಸ್|ದಿ ಐರಿಷ್‌ ನ್ಯೂಸ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು 2006 ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಬಾರಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಎಂಬ ಅಭಿದಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |title=The Newspaper Awards |accessdate=2007-05-19 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510080001/http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು ನೋಡಿದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಬರಹಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಇಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ಹಾಗೂ ''[[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ನೇಚರ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.

ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯ ವಾಚಕವೃಂದದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಹೊಂದಿದೆ ([[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ]]). ''[[ಡೈಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್‌(ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್)|ಡೈಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಿಕಣಿ-ಪತ್ರಿಕೆಯು ಯಾವುದೇ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ''[[ದಿ ಸನ್#ದಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸನ್|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಸನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗಿಂತ ಒಂದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದರ ಸಹಯೋಗಿ ಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಸಂಡೆ ಮೇಲ್ (ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌)|ಸಂಡೆ ಮೇಲ್]]'' ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ''[[ದಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌ (ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ)|ದಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ &quot;ಗುಣಮಟ್ಟದ&quot; ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ''[[ದಿ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಮನ್|ದಿ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಮನ್‌]]'', ''[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಆನ್ ಸಂಡೆ|ದಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಆನ್ ಸಂಡೆ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಹಯೋಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಭಾನುವಾರದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.business7.co.uk/business-news/breaking-business-news/2008/02/11/scottish-newspaper-readership-falls-97298-20316075/ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಓದುಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿತ ] ಬಿಸಿನೆಸ್‌7, 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008&lt;/ref&gt;

=== ಸಂಗೀತ ===
[[ಚಿತ್ರ:The Fabs.JPG|thumb|ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌, ವಾಣಿಜ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [491] [493] [495]]]

ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌, ವೇಲ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]]ದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು [[ವೇಗದ ತಾಳ-ಧ್ವನಿಯ ಸಂಗೀತ]]ದವರೆಗಿನ ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳು UKಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.

ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]], [[ಕ್ವೀನ್|ಕ್ವೀನ್‌]], [[AC/DC]], [[ಬೀ ಗೀಸ್|ಬೀ ಗೀಸ್‌]], [[ಕ್ಲಿಫ್ ರಿಚರ್ಡ್‌]], [[ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್|ಎಲ್ಟನ್‌ ಜಾನ್‌]], [[ಲೆಡ್ ಜೆಪೆಲಿನ್|ಲೆಡ್‌ ಜೆಪ್ಪೆಲಿನ್‌]], [[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್|ಪಿಂಕ್‌ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ದಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್|ದಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 200 ದಶಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾರ್ಹ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.emigroup.com/Press/2009/press17.htm |title=British rock legends get their own music title for PLAYSTATION3 and PlayStation2 |work=[[EMI Group]] |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029085831/http://www.emigroup.com/Press/2009/press17.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.britannica.com/EBchecked/topic/58259/the-Bee-Gees&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article3897823.ece ದಿ ಟೈಮ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525121851/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article3897823.ece |date=2010-05-25 }} ಆನ್‌ ಕ್ಲಿಫ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080801175725/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |date=2008-08-01 }} ಆನ್‌ ಎಲ್ಟನ್‌ ಜಾನ್‌&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |title=Rock group Led Zeppelin to reunite|work=[[The Daily Telegraph]]|date=2008-04-19}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite news |title=Pink Floyd founder Syd Barrett dies at home |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2265034,00.html |work=Times Online |date=2006-07-11 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2012-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313205002/http://www.thetimes.co.uk/tto/news/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first=Kate |last=Holton |title=Rolling Stones sign Universal album deal |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117 |format= |agency=[[Reuters]] |work=Reuters.com |date=2008-01-17 |accessdate=2008-10-26}}&lt;/ref&gt; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Beatles sales&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;McCartney&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;uktvrecording&quot; /&gt;[[ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳು|ಗಿನ್ನೆಸ್‌ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ]]ಗಳ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅನುಸಾರ, UKಯಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಸಂಗೀತ ಕೋಷ್ಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಹತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಎಂಟು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ನವೇ ಆಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಸ್ಟೇಟಸ್ ಕೋ(ತಂಡ)|ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಕೊ]], ಕ್ವೀನ್, ದಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್‌, [[UB40]], [[ಡಿಪೀಚ್ ಮೋಡ್|ಡಿಪೀಚ್‌ ಮೋಡ್‌]], ಬೀ ಗೀಸ್‌, [[ಪೆಟ್ ಷಾಪ್ ಬಾಯ್ಸ್|ಪೆಟ್‌ ಷಾಪ್ ಬಾಯ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾನಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರೀಚರ್ಸ್|ಮ್ಯಾನಿಕ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಪ್ರೀಚರ್ಸ್‌]].&lt;ref name=&quot;Hit singles&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4259312.stm|title=Status Quo hold UK singles record|date=2005-09-19|publisher=BBC News|accessdate=2009-08-02}}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವರೆಂದರೆ, [[ವಿಲಿಯಂ ಬೈರ್ಡ್‌]], [[ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್|ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್‌]], ಸರ್‌ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಎಲ್ಗರ್|ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಎಲ್ಗರ್‌]], [[ಗಸ್ಟವ್ ಹೋಸ್ಟ್|ಗುಸ್ಟವ್‌ ಹೋಸ್ಟ್‌]], ಸರ್‌ [[ಅರ್ಥರ್ ಸಲ್ಲಿವನ್|ಅರ್ಥರ್‌ ಸಲ್ಲಿವನ್‌]] (ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ ಸರ್‌ [[ಡಬ್ಲ್ಯು. ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್|ಡಬ್ಲ್ಯು.ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್]]‌ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದವ), [[ರಾಲ್ಫ್ ವೌಘನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌|ರಾಲ್ಫ್‌ ವಾಘನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ [[ರೂಪಕ]][[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬ್ರಿಟ್ಟನ್]]ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು. ಈಗ ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಸರ್ [[ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಡೇವಿಸ್|ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ ಡೇವಿಸ್‌]] ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, [[ದಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಒಡೆಯ|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಈಗಿನ ಒಡೆಯ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[BBC ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್ ಸಿಂಫನಿ ಕೋರಸ್|ಲಂಡನ್‌ ಸಿಂಫನಿ ಕೋರಸ್]]‌ನಂತಹ ಜಗತ್‌ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರಮೇಳದ‌ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಮೇಳಗಾಯನಗಳಿಗೂ ಸಹ UKಯು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ವಾದ್ಯವೃಂದ [[ನಿರ್ವಹಣೆ|ನಿರ್ವಾಹಕ]]ರಲ್ಲಿ ಸರ್ [[ಸೈಮನ್ ರ್ಯಾಟಲ್|ಸೈಮನ್‌ ರ್ಯಾಟಲ್]], [[ಜಾನ್ ಬಾರ್ಬಿರೋಲಿ|ಜಾನ್‌ ಬಾರ್ಬಿರೋಲಿ]] ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಮಾಲ್ಕಮ್ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್]]‌ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ|ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ]] [[ಸಂಯೋಜಕ]]ರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವರೆಂದರೆ, [[ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರಿ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಜಾನ್‌ ಬ್ಯಾರಿ]], [[ಕ್ಲಿಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಸೆಲ್|ಕ್ಲಿಂಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ಸೆಲ್‌]], [[ಮೈಕ್ ಓಲ್ಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌|ಮೈಕ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌]], [[ಜಾನ್ ಪೋವೆಲ್|ಜಾನ್‌ ಪೊವೆಲ್‌]], [[ಕ್ರೆಗ್‌ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಕ್ರೆಗ್‌ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌]], [[ಡೇವಿಡ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಡೇವಿಡ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌]], [[ಜಾನ್ ಮರ್ಫಿ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಜಾನ್‌ ಮರ್ಫಿ]], [[ಮೋಂಟಿ ನಾರ್ಮನ್|ಮೊಂಟಿ ನಾರ್ಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯರಿ ಗ್ರೆಗ್ಸನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್|ಹ್ಯಾರಿ ಗ್ರೆಗ್ಸನ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌]]. [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್‌]] ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ [[ಜರ್ಮನ್ ಬ್ರೈಟನ್|ಜರ್ಮನ್‌]] ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ [[ಜರ್ಮನ್ ಬ್ರೈಟನ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌]] ಆಗಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ (ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜರುಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಸಿಯಾ (Messiah) ಕೃತಿಯಂತೆಯೇ ಅವನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಜನ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನ]]ರಿಗೆಂದೇ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

UKಯ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ರೂಪಕಗಳಿಗೆ ಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದ ರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ [[ತಲಾ]] ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ UKಯ ಸಂಗೀತ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Liverpool vs Stavanger&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS|title=A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger|last=Hughes|first=Mark|date=2008-01-14|work=The Independent|accessdate=2009-08-02}}&lt;/ref&gt; 2008ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ]] ನಗರವನ್ನು [[UNESCO]] [[ಸೃಜನಶೀಲ ನಗರಗಳ ಜಾಲ|ಸಂಗೀತದ ನಗರ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದಾಗ ಸಂಗೀತ ರೂಪಕಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕೊಡುಗೆಯ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಕೇವಲ ಮೂರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಕೂಡಾ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm|title=Glasgow gets city of music honour|publisher=BBC News|date=2008-08-20|accessdate=2009-08-02}}&lt;/ref&gt;

=== ತತ್ವಚಿಂತನೆ ===
ಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿರುವ &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಅನುಭವೈಕ್ಯವಾದ&quot; ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅನುಭವದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಿತಗೊಂಡ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರವೇ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದುದು ಅಥವಾ ಸಿಂಧುವಾದುದು ಎಂದು ಈ ತತ್ವವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, &quot;ವ್ಯವಹಾರ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಶಾಲೆ‌&quot; ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ತತ್ವಚಿಂತನೆಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಅನುಭವೈಕ್ಯವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ವಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್ ಲೋಕ್|ಜಾನ್‌ ಲೋಕ್‌]], [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಬರ್ಕ್‌ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್‌|ಡೇವಿಡ್‌ ಹ್ಯೂಮ್‌]] (ಈತ ಸ್ವತಃ ಓರ್ವ [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಜನ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌]] ಆಗಿದ್ದ) ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರೆ, [[ಡುಗಾಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌]], [[ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್‌|ಥಾಮಸ್‌ ರೀಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್, 9ನೇ ಬ್ಯಾರನೆಟ್|ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌]] ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ &quot;ಕಾಮನ್‌ ಸೆನ್ಸ್‌&quot; ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. [[ಪ್ರಯೋಜನ ತತ್ವ]] ಎಂಬ ನೈತಿಕ ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು [[ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಾಮ್|ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಾಮ್‌]] ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಮಿಲ್‌|ಜಾನ್‌ ಸ್ಟುವರ್ಟ್‌ ಮಿಲ್‌]] ಎಂಬಾತನು ಇದನ್ನು ''[[ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನಿಸಂ (ಪುಸ್ತಕ)|ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನಿಸಂ]]'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುಟ್ಟ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

UK ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಬಂದ ಇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ವಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಡನ್ಸ್‌ ಸ್ಕೋಟಸ್|ಡನ್ಸ್‌ ಸ್ಕೋಟಸ್‌]], [[ಜಾನ್ ಲಿಲ್‌ಬರ್ನೆ|ಜಾನ್‌ ಲಿಲ್‌ಬರ್ನೆ]], [[ಮೇರಿ ವೋಲ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌|ಮೇರಿ ವೊಲ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌]], [[ವಿಲಿಯಂ ಆಫ್ ಓಕ್‌ಹ್ಯಾಂ|ಒಕ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ನ ವಿಲಿಯಂ]], [[ಥಾಮಸ್ ಹೋಬ್ಸ್‌|ಥಾಮಸ್‌ ಹೋಬ್ಸ್‌]], [[ಬರ್ಟ್ರೆಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್|ಬರ್ಟ್ರೆಂಡ್‌ ರಸ್ಸೆಲ್‌]], [[ಆಡಮ್‌ ಸ್ಮಿತ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಏಯರ್|ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್‌ ಎಯರ್]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದು, UKಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ತತ್ವಚಿಂತಕರಲ್ಲಿ [[ಇಸಾಯ ಬರ್ಲಿನ್|ಇಸಾಯ ಬರ್ಲಿನ್‌]], [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್|ಕಾರ್ಲ್‌ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌]]‌, [[ಕಾರ್ಲ್ ಪೊಪ್ಪರ್|ಕಾರ್ಲ್‌ ಪೊಪರ್]] ಮತ್ತು [[ಲುಡ್‌ವಿಗ್ ವಿಟ್‌ಜೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್|ಲುಡ್‌ವಿಗ್‌ ವಿಟ್‌ಜೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

=== ವಿಜ್ಞಾನ, ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|right|upright|ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್]]
[[ಚಿತ್ರ:Charles Darwin aged 51.jpg|thumb|right|upright|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]]

ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿದ್ದ ದೇಶಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ಮಂಡನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

* [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ವಾನ್|ಜೋಸೆಫ್‌ ಸ್ವಾನ್‌]]ನಿಂದ [[ತಾಪಜ್ವಲನ ದೀಪದ ಬಲ್ಬ್|ತಾಪಜ್ವಲನ ದೀಪದ ಬಲ್ಬ್‌]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರ 
* [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ತತ್ವಚಿಂತಕ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬೆಕಾನ್]]‌ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಧುನಿಕ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದ್ಧತಿ]] 
* [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜನ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] [[ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], [[ಭೌತಿಕ ತತ್ವಚಿಂತಕ]], [[ರಸವಿದ್ಯೆ|ರಸವಿದ್ಯಾ ತಜ್ಞ]] ಮತ್ತು [[ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ|ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್‌ [[ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌]]ರಿಂದ ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ನ್ಯೂಟನ್ನನ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು|ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ]]ಯ ಅರಿವು. 
* [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಕ್ಲರ್ಕ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌]] ಮಂಡಿಸಿದ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ]]ಯ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ 
* [[ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಷ್|ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್‌]]ನಿಂದ [[ಜಲಜನಕ]]ದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆ 
* [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಟ್ರೆವಿಥಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ವಿವಿಯನ್]]‌ರಿಂದ [[ಉಗಿಬಂಡಿ ಯಂತ್ರ]]ದ ಆವಿಷ್ಕಾರ 
* [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜನ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್]] [[ಶಿಲ್ಪಿ]] ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ [[ಜಾನ್ ಲೋಗಿ ಬೇರ್ಡ್‌|ಜಾನ್‌ ಲೋಗಿ ಬೇರ್ಡ್‌]]ನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯನಿರತ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು [[ಬಣ್ಣದ ದೂರದರ್ಶನ]] 
* [[ಫ್ರಾಂಕ್ ವೈಟಲ್‌|ಫ್ರಾಂಕ್‌ ವೈಟ್ಲ್‌]]ನಿಂದ [[ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್|ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರ 
* [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಾರ್ವಿನ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಾರ್ವಿನ್‌]]ನಿಂದ ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ]]ಯಿಂದ ವಿಕಾಸ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ 
* ಆಧುನಿಕ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]]ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಅಲಾನ್‌ ಟ್ಯೂರಿಂಗ್‌|ಅಲನ್‌ ಟ್ಯೂರಿಂಗ್]] ರೂಪಿಸಿದ [[ಟ್ಯೂರಿಂಗ್ ಯಂತ್ರ]] 
* [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕಾಕೆರೆಲ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೋಕೆರೆಲ್]]‌ನಿಂದ [[ಸುಳಿವಿಮಾನ]]ದ (ಹಾವರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌) ಆವಿಷ್ಕಾರ 
* [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ನಿಂದ [[ಕಾನ್‌ಕಾರ್ಡ್‌]] ಎಂಬ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸೂಪರ್‌ಸಾನಿಕ್‌ ಪ್ರಯಾಣ ವಿಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ 
* ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುವಾಗುವಂತೆ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ [[ಮೈಕೇಲ್‌ ಫ್ಯಾರಡೆ|ಮೈಕೇಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆ]] ರೂಪಿಸಿದ [[ವಿದ್ಯುತ್‌ಚಾಲಿತ ಮೋಟಾರ್‌|ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರು]] 
* [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌‌ ಜನತೆ|ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌]] [[ಆವಿಷ್ಕಾರಕ]] [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಗ್ರಹಾಂ ಬೆಲ್‌]] ರೂಪಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕಾರ್ಯರೂಪದ [[ದೂರವಾಣಿ]] 
* [[ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ರಿಕ್‌|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಕ್ರಿಕ್]] ಮತ್ತು ಇತರರು ರೂಪಿಸಿದ [[DNA]]ಯ ರಚನೆ 
* [[ಟಿಮ್‌ ಬ್ಯಾನರ್ಸ್‌-ಲೀ|ಟಿಮ್‌ ಬೆರ್ನರ್ಸ್‌-ಲೀ]]ಯಿಂದ [[World Wide Web#ಮೂಲ|ವಿಶ್ವ‌ ವೈಡ್‌ ವೆಬ್‌]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರ 
* ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜಾನ್‌ ನೇಪಿಯರ್‌]]ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಲಾಗರಿದಮ್ಸ್‌|ಲಘುಗಣಕ ಪಟ್ಟಿಗಳು]] 
* ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿ|ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಹಾಗೂ [[ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನಿ|ಔಷಧ ಪ್ರಭಾವ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಸರ್ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡರ್‌ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್|ಸರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್]]‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ಲಿನ್‌|ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌]]ನ ಶೋಧನೆ

[[ಇಸಾಂಬರ್ಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬ್ರುನೆಲ್‌|ಇಸಂಬರ್ದ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬ್ರುನೆಲ್‌]]ರಂಥ ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಮನಾರ್ಹ [[ಸಿವಿಲ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. UKಯಲ್ಲಿ ಪಥನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಇತರ ಮಂಡನೆಗಳು ಅಥವಾ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[ಮರೀನ್‌ ಕ್ರೋನೋಮೀಟರ್‌|ನೌಕಾ ಕಾಲಮಾಪಕ]], [[ಜೆಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌]], ಆಧುನಿಕ [[ಬೈಸಿಕಲ್‌]], [[ಲ್ಯಾಂಪ್‌ (ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣ)|ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪವ್ಯವಸ್ಥೆ]], [[ಸ್ಟೀಮ್‌ ಟರ್ಬೈನ್|ಆವಿಯ ನೀರ್ಗಾಲಿ]], [[ಸ್ಟಿರಿಯೋ|ಸ್ಟೀರಿಯೋ]] ಧ್ವನಿ, [[ಎಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಮುಯ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌|ಚಲನಚಿತ್ರ]], [[ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲರ್‌|ತಿರುಪು ಚಾಲಕ]], [[ಇಂಟರ್ನಲ್ ಕಂಬ್ಯೂಷನ್ ಎಂಜಿನ್|ಆಂತರಿಕ ದಹನದ ಎಂಜಿನ್‌]], ಸೇನಾ [[ರೇಡಾರ್‌]], ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌|ಗಣಕಯಂತ್ರ]], [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಕೆಲೆ|ವೈಮಾನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ‌]], [[ಸಾಫ್ಟ್‌ ಡ್ರಿಂಕ್|ಸೋಡಾ ನೀರು]], [[ನರ್ಸಿಂಗ್‌|ಶುಶ್ರೂಷೆ]], [[ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್‌|ಕೀವುನಾಶಕ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, [[ಲಸಿಕೆ|ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಹಾಕುವಿಕೆ‌]] ಮತ್ತು [[ಆಂಟಿಬಯಾಟಿಕ್‌|ಪ್ರತಿಜೀವಕ‌]]ಗಳು.‌

UKಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ''[[ನೇಚರ್ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ನೇಚರ್]]'', ''[[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಜರ್ನಲ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್]]'' ಹಾಗೂ ''[[ದಿ ಲ್ಯಾನ್‌ಸೆಟ್‌|ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌]]'' ಸೇರಿವೆ. ವಿಶ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 9ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತು ಆಧಾರಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡಾ 12ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು UKಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಂದೂ 2006ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ USನ ನಂತರದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |title=Britain second in world research rankings |work=The Guardian |last=MacLeod |first=Donald|date=2006-03-21 |accessdate=2006-05-14}}&lt;/ref&gt;

=== ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಕಲೆ ===
[[ರಾಯಲ್‌ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ|ರಾಯಲ್ ಅಕೆಡೆಮಿ]]ಯು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಸೇರಿವೆ: [[ಸ್ಲೇಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್‌ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಸ್ಲೇಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್ ಫೈನ್‌ ಆರ್ಟ್‌]]; [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಅರ್ಟ್ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಚೆಲ್‌ಸೀ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಅರ್ಟ್ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌|ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌]] ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಿಕ್ಸ್‌-ಸ್ಕೂಲ್‌ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಲಂಡನ್‌|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಲಂಡನ್‌]]; [[ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗೋಲ್ಡ್‌ಸ್ಮಿತ್ಸ್‌. ಈ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮವು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಕಲಾವಿದರುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಕಂಡವರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ: ಸರ್‌ [[ಜೆಷುವ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್|ಜೊಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್]]‌, [[ಥಾಮಸ್‌ ಗೇನ್ಸ್‌ಬೋರೋಗ್‌|ಥಾಮಸ್ ಗೇನ್ಸ್‌ಬರೋ]], [[ಜಾನ್‌ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌|ಜಾನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್‌]], [[ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್|ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್]], [[J. M. W. ಟರ್ನರ್‌|ಜೆ. ಎಂ. ಡಬ್ಲ್ಯು. ಟರ್ನರ್]], [[ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಮೊರ್ರಿಸ್|ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್]], [[L. S. ಲೋರಿ|ಎಲ್. ಎಸ್. ಲೌರಿ]], [[ಫ್ರ್ಯಾನ್‌ಸಿಸ್‌ ಬೇಕನ್‌|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಬೇಕನ್]], [[ಲ್ಯೂಸಿಯನ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌|ಲೂಸಿಯನ್ ಫ್ರೆಡ್]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಹಾಕ್‌ನಿ|ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನೆ]], [[ಗಿಲ್‌ಬರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌|ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್‌]], [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ (ಕಲಾವಿದ)|ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]], [[ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್‌ (ಕಲಾವಿದ)|ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್]], [[ಹೌವಾರ್ಡ್‌ ಹೋಡ್ಕಿನ್‌|ಹೋವರ್ಡ್‌ ಹಾಡ್‌ಕಿನ್]], [[ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್‌ಲಿ|ಆಂಟೊನಿ ಗಾರ್ಮ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಅನಿಶ್‌ ಕಪೂರ್|ಅನೀಶ್ ಕಪೂರ್]]. 1980ರ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಸಾಚಿ ಗ್ಯಾಲರಿ]]ಯು ಬಹುಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಅವರೇ ಮುಂದೆ [[ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಲಾವಿದರು|ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಲಾವಿದ]]ರು ಎಂದು ಹೆಸರಾದರು. ಸಡಿಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ, [[ಡ್ಯಾಮಿಯೆನ್ ಹಿರ್ಸ್ಟ್|ಡೇಮಿಯನ್ ಹಿರ್ಸ್‌]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಓಫಿಲಿ|ಕ್ರಿಸ್ ಒಫಿಲಿ]], [[ರೇಚಲ್‌ ವೈಟರೀಡ್‌|ರಾಚೆಲ್ ಡೈಟ್‌ರೀಡ್‌]], [[ಟ್ರೇಸಿ ಎಮ್ಲಿನ್‌|ಟ್ರೇಸಿ ಎಮಿನ್]], [[ಮಾರ್ಕ್ ವಾಲ್ಲಿಂಗರ್|ಮಾರ್ಕ್‌ ವ್ಯಾಲಿಂಜರ್]], [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಮ್ಯಾಕ್ವೀನ್ (ಕಲಾವಿದ)|ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್]], [[ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್‌-ವುಡ್‌|ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್-ವುಡ್]], ಮತ್ತು [[ಜೇಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿನೋಸ್‌ ಚಾಪ್‌ಮನ್|ಚಾಪ್‌ಮನ್‌ ಸೋದರರು]].

== ಸಂಕೇತಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Britannia-Statue.jpg|thumb|upright|ಪ್ಲಿಮೌಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಾನಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಬ್ರಿಟಾನಿಯ UKಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪ]]
[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗಡಂನ ಧ್ವಜ]]ವು [[ಯೂನಿಯನ್‌ ಧ್ವಜ|ಒಕ್ಕೂಟ ಧ್ವಜ]]ವಾಗಿದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಧ್ವಜ|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ]] ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ನ ಧ್ವಜ|ಸೇಂಟ್‌ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ರ ಧ್ವಜ]]ವನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಇರಿಸಿ ಈ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗಡಂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ವೇಲ್ಸ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಒಕ್ಕೂಟ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಧ್ವಜವನ್ನು ಪುನರ‍್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಇನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm|title=Welsh dragon call for Union flag|publisher=BBC|date=27 November 2007|dateformat=dmy|accessdate=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;&quot;[[ರಾಣಿಯನ್ನು ದೇವರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.|ಗಾಡ್ ಸೇವ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್]]&quot; ಎಂಬುದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ [[ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ]]. ಒಂದು ವೇಳೆ ಪುರುಷನಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ &quot;ಕಿಂಗ್&quot; ಪದವನ್ನು &quot;ಕ್ವೀನ್‌&quot;ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಹೆಸರು &quot;ಗಾಡ್‌ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್&quot; ಎಂದೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

[[ಬ್ರಿಟಾನಿಯ|ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮಾತೆ]]ಯು (ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ)ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂರ್ತರೂಪ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್‌|ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್]]‌ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರುವಂಥಾದ್ದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |dateformat=dmy|accessdate=25 June 2006}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟನ್ ಮಾತೆಯನ್ನು ಕಂದು ಅಥವಾ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಕೂದಲನ್ನುಳ್ಳ, [[ಕೋರಿಂಥಿಯನ್ ಹೆಲ್‌ಮೆಟ್‌|ಕಾರಿಂತ್‌ ಶೈಲಿಯ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ]] ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಯುವ ಸ್ತ್ರೀಯಂತೆ ಸಂಕೇತಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪೋಸಿಡಾನ್‌]]ನ ಮೂರು ಕವಲುಳ್ಳ ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಷೀಲ್ಡ್‌|ಗುರಾಣಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಆಕೆಯು, ಒಕ್ಕೂಟದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯು ಸಿಂಹದ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದಲೂ, ''[[ರೂಲ್‌, ಬ್ರಿಟಾನಿಕ'|ರೂಲ್, ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ!]]'' ಎಂಬ ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಮಾತೆಯು ಹಲವುಬಾರಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಐವತ್ತು ಪೆನ್ಸ್‌ ನಾಣ್ಯ|ಐವತ್ತು ಪೆನ್ನಿಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ನಾಣ್ಯ]]ದ ಮೇಲೆ [[ಸಿಂಹ]]ದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮಾತೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಹತ್ತು ಪೆನ್ಸ್‌ ನಾಣ್ಯ|ಹತ್ತು ಪೆನ್ನಿಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ನಾಣ್ಯ]]ದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ಧರಿಸಿದ ಮಾತೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಸೇನೆ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸೇನೆ]]ಯ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಧ್ವಜದ ಮೇಲೆಯೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬುಲ್‌ಡಾಗ್|ಗೂಳಿನಾಯಿ]]ಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ [[ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್‌ ಚರ್ಚಿಲ್‌]]ರವರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=Steve|title=Picturing the Beast|url=https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8|publisher=University of Illinois Press|year=2001|pages=[https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8/page/52 52]|isbn=0252070305}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ===

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!ಧ್ವಜ 
!ದೇಶ 
!ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಸಂತ 
!ಪುಷ್ಪ 
|-
|  {{flagicon|England}} 
| ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
| [[ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌|ಸಂತ ಜಾರ್ಜ್‌]] 
| [[ಟೂಡರ್ ರೋಸ್|ಪಂಚದಳದ ಗುಲಾಬಿ]]
|-
|  {{flagicon|Scotland}} 
| ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ 
| [[ಸೇಂಟ್‌ ಆಂಡ್ಯ್ರೂ|ಸಂತ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ]] 
| [[ಥಿಸ್ಟಲ್‌|ದತ್ತೂರಿ]]
|-
|  {{flagicon|Wales}} 
| ವೇಲ್ಸ್‌ 
| [[ಸೇಂಟ್‌ ಡೇವಿಡ್‌|ಸಂತ ಡೇವಿಡ್]] 
| [[ಲೀಕ್‌|ಈರುಳ್ಳಿ ಜಾತಿಯ ಹೂವು]]/[[ನಾರ್ಸಿಸಸ್‌ (ಜೀನಸ್‌)|ನೆಲನೈದಿಲೆ]]
|-
|  
| ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ 
| [[ಸೇಂಟ್‌ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌|ಸಂತ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] 
| [[ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್|ಸೀಮೆ ಅಗಸೆ ಹೂವು]]/[[ಶ್ಯಾಮ್‌ರಾಕ್‌|ತ್ರಿದಳಪರ್ಣಿ]]
|}
[[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ 1973|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ 1973ರ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ]]ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾದ, [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಧ್ವಜ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜ]]ವಾಗಲೀ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಧ್ವಜವಾಗಲೀ ಉತ್ರರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿವಿಧ ಧ್ವಜಗಳ ಬಳಕೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಅಲ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಬ್ಯಾನರ್|ಸಡಿಲವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಧ್ವಜಪಟ]]ವನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಧ್ವಜ ವಿವಾದ|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜಗಳ ವಿವಾದ]] ಮತ್ತು [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf ಒಕ್ಕೂಟದ ಧ್ವಜಗಳು ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜಗಳು] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf |date=2008-05-21 }} ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ.

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ ==
* [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸ್ಢೂಲಪರಿಚಯ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಸ್ಥೂಲಚಿತ್ರಣ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks|United Kingdom}}

;ಸರ್ಕಾರ
* [http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213150954/http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp |date=2009-02-13 }}
* [http://www.direct.gov.uk/en/index.htm ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907093139/http://www.direct.gov.uk/en/index.htm |date=2009-09-07 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026195959/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html |date=2009-10-26 }}
* ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20011119164232/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703 ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಅಧಿಕೃತ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ]
* &quot;[http://www.number10.gov.uk/Page823 ದೇಶದೊಳಗೆ ದೇಶಗಳು] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |date=2008-09-09 }}&quot; [http://www.number10.gov.uk/ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] ನಿಂದ

;ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ

* {{CIA World Factbook link|uk|United Kingdom}}
* [http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;amp;CO=29 ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010152137/http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;CO=29 |date=2008-10-10 }}
* ''UCB ಲೈಬ್ರರಿಗಳು GovPubs'' ನಿಂದ [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm |date=2009-04-06 }}
* {{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom}}
* {{wikiatlas|United Kingdom}}

;ಪ್ರವಾಸ
* [http://www.visitbritain.com/ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ]
* {{wikivoyage|United Kingdom}}

{{United Kingdom topics|state=expanded}}
{{Template group
|title = Geographic locale
|list =
{{Countries of Europe}}
{{British Isles}}
}}
{{Template group
|title = European Union
|list =
{{Members of the European Union (EU)}}
}}
{{Template group
|title = International organisations
|list =
{{Commonwealth of Nations}}
{{Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) }}
{{North Atlantic Treaty Organisation (NATO)|state=collapsed}}
{{G8 nations}}
{{UN Security Council}}
{{coord|52|N|1|W|region:GB_scale:100000000|display=title}}
}}
{{Commonscat|United Kingdom}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:G8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:G20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್‌‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:1801ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]]

[[si:බ්‍රිතාන්‍ය (වක්‍රෝක්තිහරණය)]]</text>
      <sha1>fbrgsy93hbebn2evy25gc4id4bb5n2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19422</id>
    <revision>
      <id>1384621</id>
      <parentid>1370684</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T20:44:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29747" sha1="d3uol6vdghcwwy1xcyrqoh665towzd2" xml:space="preserve">{{Infobox former country
|common_name         = ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
|continent           = Afroeurasia
|native_name         = {{lang|ota-Arab|دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه}} &lt;br /&gt;''ದೆವ್ಲೆತಿ ಅಲಿಯ್ಯೆ ಒಸ್ಮಾನಿಯ್ಯೆ''
|conventional_long_name =ಮಹೋನ್ನತ ಓಸ್ಮಾನೀಯ ಆಧಪತ್ಯ
|image_coat          = Osmanli-nisani.svg
|image_flag          = Flag of the Ottoman Empire.svg
|flag                = Flags of the Ottoman Empire
|flag_type           = Flag (1844–1923)
|symbol              = Coat of arms of the Ottoman Empire
|symbol_type         = Coat of arms (1882 design)
|image_map           = OttomanEmpireIn1683.png
|image_map_caption   = The Ottoman Empire at its greatest extent, in 1683.
|national_motto      = {{lang|ota-Arab|دولت ابد مدت}}&lt;br /&gt;''Devlet-i Ebed-müddet''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;The Eternal State&quot;&lt;/small&gt;
|national_anthem     = ''[[Imperial anthems of the Ottoman Empire|various]]''&lt;br /&gt;(during 1808–1922)
|capital             = {{plainlist|
*[[Söğüt]]&lt;ref name=Shaw-13&gt;Stanford Shaw, ''History of the Ottoman Empire and Modern Turkey'' (Cambridge: University Press, 1976), vol. 1 p. 13&lt;/ref&gt;
* &lt;small&gt;(1299–1335)&lt;/small&gt;
* [[Bursa]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;&quot;In 1363 the Ottoman capital moved from Bursa to Edirne, although Bursa retained its spiritual and economic importance.&quot; [http://www.kultur.gov.tr/–EN,33810/ottoman-capital-bursa.html ''Ottoman Capital Bursa'']. Official website of Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey. Retrieved 26 June 2013.&lt;/ref&gt;
* &lt;small&gt;(1335–1363)&lt;/small&gt;
* [[Edirne]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
* &lt;small&gt;(1363–1453)&lt;/small&gt;
* [[Constantinople]] &lt;small&gt;(present-day [[Istanbul]])&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;In Ottoman Turkish the city was known with various names, among which were ''[[Kostantiniyye]]'' ({{lang|ota-Arab|قسطنطينيه}}) (replacing the suffix ''-polis'' with the Arabic [[Arabic nouns and adjectives#Nisba|nisba]]), ''[[Dersaadet]]'' ({{lang|ota-Arab|در سعادت}}) and ''Istanbul'' ({{lang|ota-Arab|استانبول}}). Names other than Istanbul gradually became obsolete in Turkish, and after Turkey's transition to Latin script in 1928, the city's Turkish name attained international usage.&lt;/ref&gt;&lt;small&gt;
* (1453–1922)&lt;/small&gt;}}
|common_languages    = {{plainlist|
* [[Ottoman Turkish language|Turkish]] (official)
* [[Languages of the Ottoman Empire|many others]]}}
|religion                 = {{plainlist|
* [[Sunni Islam]]
* [[Islamic theology|Creed]]: [[Maturidi]]
* [[Madhab]]: [[Hanafi]]&lt;ref name=Gunduz&gt;Gunduz, Sinasi [https://books.google.com/books?id=4BXsV0_qhs4C&amp;pg=PA104&amp;lpg#v Change And Essence: Dialectical Relations Between Change And Continuity in the Turkish Inrtellectual Traditions] Cultural Heritage and Contemporary Change. Series IIA, Islam, V. 18, p.104-105&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mei.edu/content/map/salafism-infiltrates-turkish-religious-discourse Middle East Institute: &quot;Salafism Infiltrates Turkish Religious Discourse&quot; By Andrew Hammond - Middle East Policy Fellow - European Council on Foreign Relations] July 22, 2015&lt;/ref&gt;}}
|government_type     = {{plainlist|
* [[Absolute monarchy]]
* &lt;small&gt;(1299–1876)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(1878–1908)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(1920–1922)&lt;/small&gt;
* [[Constitutional monarchy]]
* &lt;small&gt;(1876–1878)&lt;/small&gt;
* &lt;small&gt;(1908–1920)&lt;/small&gt;}}
|title_leader        = [[List of sultans of the Ottoman Empire|Sultan]]
|leader1             = [[Osman I]] &lt;small&gt;(first)&lt;/small&gt;
|year_leader1        = 1299–1326
|leader2             = [[Mehmed VI]] &lt;small&gt;(last)&lt;/small&gt;
|year_leader2        = 1918–1922
|title_representative= [[Caliph of Islam|Caliph]]
|year_representative1= 1512–1520
|representative1     = [[Selim I]] &lt;small&gt;(first)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Lambton&quot;&gt;{{cite book |last1=Lambton |first1=Ann |author-link1=Ann Lambton |last2=Lewis |first2=Bernard |author-link2=Bernard Lewis |title=The Cambridge History of Islam: The Indian sub-continent, South-East Asia, Africa and the Muslim west |volume=2 |url=https://books.google.com/books?id=4AuJvd2Tyt8C |page=320 |publisher=Cambridge University Press |year=1995 |isbn=978-0-521-22310-2|access-date= }}&lt;/ref&gt;
|year_representative2= 1922–1924
|representative2     = [[Abdülmecid II]] &lt;small&gt;(last)&lt;/small&gt;
|title_deputy        = [[List of Ottoman Grand Viziers|Grand Vizier]]
|deputy1             = [[Alaeddin Pasha (vizier)|Alaeddin Pasha]] &lt;small&gt;(first)&lt;/small&gt;
|year_deputy1        = 1320–1331
|deputy2             = [[Ahmet Tevfik Pasha]] &lt;small&gt;(last)&lt;/small&gt;
|year_deputy2        = 1920–1922
|legislature         = [[General Assembly of the Ottoman Empire|General Assembly]]
|house1              = [[Senate of the Ottoman Empire|Senate]]
|type_house1         =
|house2              = [[Chamber of Deputies of the Ottoman Empire|Chamber of Deputies]]
|type_house2         =
|event_start         = [[Rise of the Ottoman Empire|Founded]]
|year_start          = 1299
|date_start          =
|event_end           = [[Turkey|Republic of Turkey]] established&lt;ref group=dn&gt;The [[Treaty of Sèvres]] (10 August 1920) afforded a small existence to the Ottoman Empire. On 1 November 1922, the [[Grand National Assembly of Turkey|Grand National Assembly]] (GNAT) abolished the sultanate and declared that all the deeds of the Ottoman regime in Istanbul were null and void as of 16 March 1920, the date of the [[occupation of Constantinople]] under the terms of the Treaty of Sèvres. The international recognition of the GNAT and the [[Government of the Grand National Assembly|Government of Ankara]] was achieved through the signing of the [[Treaty of Lausanne]] on 24 July 1923. The Grand National Assembly of Turkey promulgated the &quot;[[Republic of Turkey|Republic]]&quot; on 29 October 1923, which ended the Ottoman Empire in history.&lt;/ref&gt;
|year_end            = 1923
|date_end            = 29 October
|event1              = [[Ottoman Interregnum|Interregnum]]
|date_event1         = 1402–1414
|event2              = [[Rise of the Ottoman Empire|Transformation from sultanate to empire]]
|date_event2         = 1453
|event3              = [[First Constitutional Era (Ottoman Empire)|1st Constitutional]]
|date_event3         = 1876–1878
|event4              = [[Second Constitutional Era (Ottoman Empire)|2nd Constitutional]]
|date_event4         = 1908–1920
|event5              = [[Abolition of the Ottoman Sultanate|Sultanate abolished]]&lt;ref group=dn&gt;[[Mehmed VI]], the last Sultan, was expelled from Constantinople on 17 November 1922.&lt;/ref&gt;
|date_event5         = 1 November 1922
|event_post          = [[Ottoman Caliphate#Abolition|Caliphate abolished]]
|date_post           = 3 March 1924
|stat_year1          = 1683
|ref_area1           = &lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite journal |last1=Turchin |first1=Peter |last2=Adams |first2=Jonathan M. |last3=Hall |first3=Thomas D. |title=East-West Orientation of Historical Empires and Modern States |date=December 2006 |work=Journal of World-Systems Research |issn=1076-156X |volume=XII |issue=II |pages=219–229 |url=http://www.jwsr.org/wp-content/uploads/2013/03/jwsr-v12n2-tah.pdf |format=PDF |accessdate=11 February 2013 |archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225193447/https://www.jwsr.org/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|stat_area1          = 5200000
|stat_year2          = 1914
|stat_area2          = 1800000
|ref_area2           = &lt;ref&gt;Dündar, Orhan; Dündar, Erhan, 1.Dünya Savaşı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1999, ISBN 975-11-1643-0&lt;/ref&gt;
|stat_year3          = 1856
|stat_pop3           = 35350000
|stat_year4          = 1906
|stat_pop4           = 20884000
|stat_year5          = 1912
|stat_pop5           = 24000000
|ref_pop5            = &lt;ref name=&quot;Erickson2003&quot;&gt;{{cite book |last=Erickson |first=Edward J.  |title=Defeat in Detail: The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913 |url=https://books.google.com/books?id=3fYuy5iUi_sC |year=2003 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-275-97888-4 |page=59}}&lt;/ref&gt;
|stat_year6          = 1914
|stat_pop6           = 18520000
|stat_year7          = 1919
|stat_pop7           = 14629000
|currency            = [[Akçe]], [[Para (currency)|Para]], [[Sultani]], [[Kuruş]], [[Ottoman lira|Lira]]
|p1                       = Sultanate of Rum{{!}}'''Sultanate of Rum'''
|flag_p1                  =
|p2                  = Adal Sultanate
|flag_p2             = Flag of Adal Sultanate.svg
|p3                  = Anatolian beyliks
|flag_p3             = Anadolu Beylikleri.png
|p4                 = Byzantine Empire
|flag_p4             = Byzantine imperial flag, 14th century.svg
|p5                  = Kingdom of Bosnia{{!}}Kingdom of Bosnia
|flag_p5             = Грб Котроманића штит.png
|p7                  = Second Bulgarian Empire{{!}}Second Bulgarian Empire
|flag_p7             = Coat of arms of the Second Bulgarian Empire.svg
|p8                  = Serbian Empire{{!}}Serbian Empire
|flag_p8             = Flag of the Serbian Empire, reconstruction.svg
|p9                  = Kingdom of Hungary (1000–1538){{!}}Kingdom of Hungary
|flag_p9             = Coa Hungary Country History (19th Century).svg
|p10                  = Kingdom of Croatia (1102–1526){{!}}Kingdom of Croatia
|flag_p10             = Coa Croatia Country History (Fojnica Armorial).svg
|p11                 = Mamluk Sultanate (Cairo){{!}}Mamluk Sultanate
|flag_p11            = Mameluke Flag.svg
|p12                 = Hafsid dynasty{{!}}Hafsid dynasty
|flag_p12            = 
|p13                 = History of Malta under the Order of Saint John{{!}}Hospitallers of Tripolitania
|flag_p13            = Coat of arms of the Sovereign Military Order of Malta.svg
|p14                 = Kingdom of Tlemcen{{!}}Kingdom of Tlemcen
|flag_p14            = Dz tlem2.gif
|p15                 = Empire of Trebizond{{!}}Empire of Trebizond
|flag_p15            = 
|p16                 = Despotate of the Morea{{!}}Despotate of the Morea
|flag_p16            = Byzantine imperial flag, 14th century.svg
|p17                 = Zeta under the Crnojevići{{!}}Zeta
|flag_p17            = Coat of arms of the house of Crnojevic.svg
|s1                  = Government of the Grand National Assembly{{!}}'''Turkish Prov. Gov.'''
|flag_s1             = Ottoman flag alternative 2.svg
|s2                  = First Hellenic Republic{{!}}Hellenic Republic
|flag_s2             = Flag of Greece (1828-1978).svg
|s3                  = Caucasus Viceroyalty (1801–1917){{!}}Caucasus Viceroyalty
|flag_s3             = Flag of Russia.svg
|s4                  = Condominium of Bosnia and Herzegovina{{!}}Bosnia and Herzegovina
|flag_s4             = Flag of Bosnia (1878-1908).svg
|s5                  = Revolutionary Serbia{{!}}Serbia
|flag_s5             = Flag of Revolutionary Serbia.svg
|s6                  = Provisional Government of Albania{{!}}Albania
|flag_s6             = Flag of Albanian Provisional Government 1912-1914.gif
|s7                  = Kingdom of Romania{{!}}Romania
|flag_s7             = Flag of Romania.svg
|s8                  = Principality of Bulgaria{{!}}Bulgaria
|flag_s8             = Flag of Bulgaria.svg
|s9                  = Occupied Enemy Territory Administration{{!}}OETA
|flag_s9             = Flags of France and the UK.png
|s10                 = Mandatory Iraq
|flag_s10            = Flag of Iraq (1924–1959).svg
|s11                 = Kingdom of Hejaz{{!}}Hejaz
|flag_s11            = Flag of Hejaz 1920.svg
|s12                 = French Algeria
|flag_s12            = Flag of France.svg
|s13                 = British Cyprus (1914–1960){{!}}British Cyprus
|flag_s13            = Flag of Cyprus (1922-1960).svg
|s14                 = French protectorate of Tunisia{{!}}French Tunisia
|flag_s14            = Pre-1999 Flag of Tunisia.svg
|s15                 = Italian Libya
|flag_s15            = Flag of Italy (1861-1946).svg
|s17                 = Sheikhdom of Kuwait{{!}}Kuwait
|flag_s17            = Flag of Kuwait (1915-1956).svg
|s18                 = Mutawakkilite Kingdom of Yemen{{!}}Kingdom of Yemen
|flag_s18            = Flag of the Mutawakkilite Kingdom of Yemen.svg
|s19                 = Italian East Africa
|flag_s19            = Flag of Italy (1861-1946).svg
|s20                 = British Somaliland
|flag_s20            = Flag of British Somaliland (1950-60).png
|s21                 = French Somaliland
|flag_s21            = Flag of France.svg
|today = {{Collapsible list |titlestyle=font-weight:normal; background:transparent; text-align:left;|title=&amp;nbsp;|{{plainlist|
* {{flag|Albania}}
* {{flag|Algeria}}
* {{flag|Armenia}}
* {{flag|Austria}}
* {{flag|Azerbaijan}}
* {{flag|Bahrain}}
* {{flag|Bosnia and Herzegovina}}
* {{flag|Bulgaria}}
* {{flag|Croatia}}
* {{flag|Cyprus}}
* {{flag|Djibouti}}
* {{flag|Egypt}}
* {{flag|Eritrea}}
* {{flag|Georgia}}
* {{flag|Greece}}
* {{flag|Hungary}}
* {{flag|Iran}}
* {{flag|Iraq}}
* {{flag|Israel}}
* {{flag|Jordan}}
* ''{{flag|Kosovo}}''
* {{flag|Kuwait}}
* {{flag|Lebanon}}
* {{flag|Libya}}
* {{flag|Macedonia}}
* {{flag|Moldova}}
* {{flag|Montenegro}}
* ''{{flag|Northern Cyprus}}''
* {{flag|Oman}}
* {{flag|Palestine}}
* {{flag|Qatar}}
* {{flag|Romania}}
* {{flag|Russia}}
* {{flag|Saudi Arabia}}
* {{flag|Serbia}}
* {{flag|Slovakia}}
* {{flag|Slovenia}}
* {{flag|Somaliland}}
* {{flag|Sudan}}
* {{flag|Syria}}
* {{flag|Tunisia}}
* {{flag|Turkey}}
* {{flag|United Arab Emirates}}
* {{flag|Ukraine}}
* {{flag|Yemen}}}}}}}}
'''ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ'''ಅಥವಾ '''ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' ಅಥವಾ '''ಒಸ್ಮಾನೀಯ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ''' ಅಥವಾ '''ಒಸ್ಮಾನೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ''' ತುರ್ಕಿ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಜನಾಂಗದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದು (೧೪ ರಿಂದ ೧೬ನೆಯ ಶತಮಾನ). ಇದಕ್ಕೆ ತುರ್ಕಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದ್ದು ಈಗಿನ ತುರ್ಕಿಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಏಷ್ಯಾಮೈನರ್ ಇದರ ಕೇಂದ್ರ. ಸ್ಥಾಪಿತವಾದದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸುಮಾರು ೧೩00ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಶಾಸ್ತ್ರಸಮ್ಮತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಶಿಥಿಲವಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದುವು; ಇಸ್ಲಾಮೀಯರ ನಾಗರಿಕತೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಗತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Battle of Nicopolis.jpg|thumb|left|[[Battle of Nicopolis]] in 1396. Painting from 1523.]]
ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಭವ್ಯವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ತುರುಕರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೂ ಬಂದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಸುಲ್ತಾನ ಒಸ್ಮಾನ್- ೧ (೧೨೮೧-೧೩೨೫). ಅವನಿಂದಲೇ ಆ ವಂಶದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು. ಒಸ್ಮಾನ್ ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ ಆಟೋಮನ್ ಅಥವಾ ಒಸ್ಮಾನೀಯ ಎಂದು ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿತು. ಅವನ ಮಗ ಅರ್‍ಹಾನ್ (೧೩೮-೫೯). [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್‍]]ಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬರ್ಸಾವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಅರ್‍ಹಾನನ ಮಗನಾದ ಸುಲೇಮಾನ ಗಾಲಿಪೋಲಿಯ ಪೀಠಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಯನ್ನು 1358ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ತುರುಕರಿಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮುರಾದ್ I (೧೩೫೯-೮೦) ಏಡ್ರಿಯನೋಪಲನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು [[ಬೈಜಾಂಟೈನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಇಸ್ತಾನ್‍ಬುಲ್‍ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. [[ಸರ್ಬಿಯ]] ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಾಜಯ ಹೊಂದಿದುವು&lt;ref&gt;{{cite book|author=Robert Elsie|title=Historical Dictionary of Kosova|url=https://books.google.com/books?id=Fnbw1wsacSAC&amp;pg=PA95|year=2004|publisher=Scarecrow Press|pages=95–96|isbn=978-0-8108-5309-6}}&lt;/ref&gt;. ಇದೇ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದ ಕಾಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಣ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮಹಮದ್ ಷಾ II (೧೪೫೧-೮೧) ಸುಲ್ತಾನ ೧೪೫೩ರಲ್ಲಿ [[ಕಾನ್‍ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‍]]ನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆಗೆ, ಕಲೆಗೆ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರಕಿತು. ಈತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾನ್‍ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲನ್ನು ಭವ್ಯಸೌಧಗಳಿಂದ, ಮಸೀದಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ. ಅವನಿಗೆ ಎಂಟು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ಪರಿಚಯವಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ತಾನು ಗೆದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನರ ಮತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಇವನ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವಯುತವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಪ್ರಗತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
[[File:Zonaro_GatesofConst.jpg|thumb|left|ಕೊಂಸ್ತಾಂತಿನೊಪೊಲಿಗೆ ಸುಲ್ತಾನ [[ಇಮ್ಮಡಿ ಮೆಹಮದ್]] ರ ಪ್ರವೇಶ;  [[ಫೌಸ್ತು ಝೊನಾರು]] ಅವರ ಚಿತ್ರಕಲೆ (1854-1929)]]
ತುರುಕರು ಬೆಲ್‍ಗ್ರೇಡನ್ನು ೧೫೨೧ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ೧೫೨೨ರಲ್ಲಿ ರ್ಹೋಡ್ಸ್ ಅವರ ಕೈ ಸೇರಿತು. ೧೫೨೪ರಲ್ಲಿ ಹಂಗೇರಿಯನ್ನೂ ಗೆದ್ದರು. ಅವರ ಈ ದಾಳಿ ಅಲ್‍ಜೀರಿಥಿಂದವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಆಫ್ರಿಕ]]ದ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವರ ಕೈವಶವಾದುವು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಮೂವರು ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕೀರ್ತಿವೈಭವಗಳು ಕುಂದಿದುವು.

==ಪುನಶ್ಚೇತನ==
[[File:January Suchodolski - Ochakiv siege.jpg|thumb|Ottoman troops attempt to halt advancing Russians during the [[Siege of Ochakov (1788)|Siege of Ochakov]] in 1788]]
[[File:Ottoman Sultan Selim III (1789).jpg|thumb|left|[[Selim III]] receiving dignitaries during an audience at the Gate of Felicity, [[Topkapı Palace]].]]
ಅಹಮದ್ Iಗಿನ(೧೬೪೯-೮೭) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಳಿಗತಿ ಕೊನೆಗಂಡು, ಆಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡಿತು. ಅವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಟ್, ಪೊಡೋಲಿಯ ಮತ್ತು [[ಉಕ್ರೈನ್| ಉಕ್ರೈನಿನ]] ಒಂದು ಭಾಗ ತುರುಕರ ಕೈ ಸೇರಿದುವು. ಆದರೆ ೧೬೮೩ರಲ್ಲಿ [[ವಿಯನ್ನಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರೂ ನಿಷ್ಫಲವಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ಒಂದು ನೂರ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ತುರ್ಕಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುವು. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬಾಲ್ಕನ್ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಜಯಾಪಜಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಬ್ದುಲ್ ಮಜೀದ್ ಎಂಬುವನ (೧೮೩೯-೬೧) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನೆರವು ಪಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಹಮೀದ್ II ಸುಲ್ತಾನನಾದ. [[ರಷ್ಯಾ]] ತುರ್ಕಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿತು (೧೮೭೭-೭೮). ಈ ಯುದ್ಧ 1878ನೆಯ ಮಾರ್ಚ್‍ನಲ್ಲಾದ ಸ್ಯಾನ್ ಸ್ಟಿಫಾನೊ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಕೊನೆಗಂಡಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ್ನೇಯ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಶಾಂತಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಸಮಾನಬಲತೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಆ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ. ಈ ಕೊರತೆಯ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದು ಬರ್ಲಿನ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಸ್ಟಿಫಾನೊ ಒಪ್ಪಂದ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಹೊಂದಿ, ಬರ್ಲಿನ್ ಕೌಲು ಹೊರಬಂದಿತು. ಹೊಸ ಕ್ರೈಸ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೊಂಚ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದುವು. ತುರ್ಕಿ ಮಾತ್ರ, ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕ್ರೀಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕರು ತುರ್ಕಿಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಹೂಡಿದಾಗ, ಸುಲ್ತಾನ್ ಆದಂ ಪಾಷಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಥೆಸಲಿಯನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ.
==ವಿಸರ್ಜನೆ==
[[File:Sultanvahideddin.jpg|thumb|left|[[Mehmed VI]], the last Sultan of the Ottoman Empire, leaving the country after the [[Abolition of the Ottoman Sultanate|abolition of the Ottoman sultanate]], 17 November 1922]]

೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್ ಚಳವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಆಧುನಿಕ ತುರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ, ಅನುಕೂಲವಾದ ರಾಜ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, ಅದಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ೧೭ನೆಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಭೆಯೊಂದು ಸೇರಿತು. ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿದೇಶ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಪರವಾಗಿತ್ತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿದ್ದ ಗ್ರೀಕರ ಸೈನ್ಯ ಒಂದು ಇಜ್‍ಮೀರ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿತು. ಆಗ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ತುರ್ಕಿ ಯುವಕ ತಂಡವೊಂದು ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಾಲ್‍ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಗ್ರೀಕರ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿತು. ದಿನಾಂಕ ೨೦, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೦ರಂದು ತುರ್ಕಿಯ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೇ ಹೊಸ ತುರ್ಕಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ದಿನವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ೧೯೨೦ರ ಏಪ್ರಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಾಲ್ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅನಟೋಲಿಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂಕಾರಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ.  ಗ್ರೀಕರು ತುರ್ಕಿ ದೇಶದೊಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದ್ದರು. ಕೆಮಾಲ್ ಅವರನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದ. ಈ ಯುದ್ಧ ೧೯೨೩ರ ಲಾಸೇನ್ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಪ್ರಜಾಧಿಪತ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದಾಗ ಆಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕೊನೆಗಂಡಿತು.
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery mode=packed heights=130px&gt;
File:Opening ceremony of the First Ottoman Parliament at the Dolmabahce Palace in 1876.jpg|Opening ceremony of the First [[Ottoman Parliament]] at the [[Dolmabahçe Palace]] in 1876. The [[First Constitutional Era (Ottoman Empire)|First Constitutional Era]] lasted for only two years until 1878. The Ottoman Constitution and Parliament were [[Second Constitutional Era (Ottoman Empire)|restored 30 years later]] with the [[Young Turk Revolution]] in 1908.
File:Turkish troops storming Fort Shefketil (cropped).jpg|Turkish troops storming [[Shekvetili|Fort Shefketil]] during the [[Crimean War]] of 1853–1856
File:The ruined gateway of Prince Eugene, Belgrade.jpg|[[Belgrade]], c. 1865. In 1867, [[British Empire|Britain]] and [[Second French Empire|France]] forced the Ottoman military to retreat from northern [[Serbia]], securing its ''de facto'' independence (formalized after the [[Russo-Turkish War (1877–78)|Russo-Turkish War of 1877–78]] and the [[Congress of Berlin]] in 1878.)
&lt;/gallery&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

&lt;references group=&quot;dn&quot;/&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://courses.washington.edu/otap/ Ottoman Text Archive Project – University of Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110703054841/http://courses.washington.edu/otap/ |date=2011-07-03 }}
* [http://www.shapell.org/journeys.aspx?american-travelers-to-the-holy-land-in-the-19th-century American Travelers to the Holy Land in the 19th Century] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523113237/http://www.shapell.org/journeys.aspx?american-travelers-to-the-holy-land-in-the-19th-century |date=2013-05-23 }} Shapell Manuscript Foundation
* [http://www.umich.edu/~turkish/ottemp.html The Ottoman Empire: Resources – University of Michigan]
* [http://www.turizm.net/turkey/history/ottoman.html The Ottoman Empire: A Chronological Outline]
* [http://www.theottomans.org/ Information about Ottomans]
* [http://www.wdl.org/en/item/11770/ Turkey in Asia]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 1920
* [http://economics.stanford.edu/content/tba-370 Partners of the empire: notables, communities, and crisis of the Ottoman Order in the age of revolution (1760–1820)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150411074815/http://economics.stanford.edu/content/tba-370 |date=2015-04-11 }}, by Ali Yaycıoğlu; introduction &amp; chapter one.
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಟೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>d3uol6vdghcwwy1xcyrqoh665towzd2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21116</id>
    <revision>
      <id>1384638</id>
      <parentid>1364258</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27091" sha1="3t4ihg12f3gwr33g72tem7kdk9truma" xml:space="preserve">{{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ
| image = NI-1.jpg|
| image_size = 250px 
| alt = 
| caption = 'ಡಾ.ವೆಂಕಿ, ೨೦೦೯ ರ ಸಾಲಿನ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಅಮೆರಿಕದ,'ಥಾಮಸ್.ಎ.ಸ್ಟೀಟ್ಜ್,'ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲಿನ,'ಡಾ.ಅಡಾ ಯೂನತ್',ರವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ 
| name = ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ (ಡಾ.ವೆಂಕಿ)
| birth_date = ೧೯೫೨
| birth_place = [[ಚಿದಂಬರಮ್]], [[ತಮಿಳು ನಾಡು]]
| residence = [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]
| citizenship = [[ಅಮೇರಿಕ ದೇಶ]]
| ethnicity = 
| alma_mater  = [[ಮಹಾರಾಜ ಸಯ್ಯಾಜಿರಾವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಬರೋಡ]]&lt;br /&gt;[[ಒಹಾಯೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
| field = [[ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಜೀವಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
| work_institution = [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
| known_for  = Bio-crystallography
| prizes = [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೨೦೦೯)
| footnotes = 
| 
}}
(Venkatraman &quot;Venki&quot; Ramakrishnan (Tamil: வெங்கட்ராமன் ராமகிருஷ்ணன்;)
'ವೆಂಕಿ' ಎಂದೆ ಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ '''ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್''' ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ [[ಅಮೇರಿಕ ದೇಶ]]ದ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ]]ದ ವಿಜ್ನಾನಿ.&lt;ref&gt;[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/ramakrishnan-facts.html Venkatraman Ramakrishnan - FactsThe Nobel Prize in Chemistry 2009]&lt;/ref&gt; ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಚಿದಂಬರಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಇವರು,ಪ್ರಸ್ತುತ 'ಬ್ರಿಟನ್' ನ '[[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'ದಲ್ಲಿರುವ ಎಂ.ಆರ್.ಸಿ. ಲೆಬೋರೆಟರಿ ಆಫ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಬಯಾಲಜಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ನಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mrc-lmb.cam.ac.uk/ramak/|title=Venki Ramakrishnan|date=2004|publisher=Laboratory of Molecular Biology|accessdate=2009-10-07|archive-date=2009-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010071033/http://www.mrc-lmb.cam.ac.uk/ramak/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.ಇವರು ೨೦೦೯ರ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ [['ಥಾಮಸ್.ಎ. ಸ್ಟೀಟ್ಜ್']] ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನ [[ಆಡ ಯೊನಾತ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sciencecentric.com/news/article.php?q=09100741-the-nobel-prize-chemistry-is-going-ramakrishnan-steitz-yonath|title=The Nobel Prize in chemistry is going to Ramakrishnan, Steitz, Yonath|last=Abadjiev|first=Stanislav P.|date=7 October 2009|publisher=Science Centric|accessdate=2009-10-07|archive-date=2009-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010074028/http://www.sciencecentric.com/news/article.php?q=09100741-the-nobel-prize-chemistry-is-going-ramakrishnan-steitz-yonath|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==='DNA' ಯ ಒಳನೋಟದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದ 'ರೈಬೊಸೋಮ್' ಅಧ್ಯಯನ===
[[ಚಿತ್ರ:Sciencelarge.jpg|thumb|right|250px|'ಸನ್, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ 'ಚೆನ್ನೈನ,ಎಸ್.ಆರ್.ಎಂ. ವಿ.ವಿ.'ದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ, '೯೮ ನೇ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್' ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ,'ಡಾ. ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್, ಚಿನ್ನದ ಪದಕದಿಂದ ಗೌರವಿಸುತ್ತಿರುವುದು']]
೨೦೦೯ ರ ಸಾಲಿನ '[[ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]],'ಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮೂಲದ ೫೭ ವರ್ಷ ಹರೆಯದ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾ. ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, (ಈಗ, 'ಲಂಡನ್ನಿನ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್,' ನ 'ಮಾಲಿಕ್ಯೂಲಾರ್ ಬಯಾಲಜಿ ಲಾಬೋರೇಟರೀಸ್' 'MRC ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ). ಅಮೆರಿಕದ,'ಥಾಮಸ್.ಎ. ಸ್ಟೀಟ್ಜ್', ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲಿನ, 'ಡಾ. ಅಡಾ ಯೂನತ್',ರವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂರ್ವರೂ ೧.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆದಿದ್ದು, ಸನ್, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ೯೮ ನೇ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ ’ರೈಬೊಸೋಮ್’, [ಕೋಶದಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು 'RNA' ಅಣುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಣ್ಣ ಚೆಂಡಿನಾಕಾರದ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು) (೨೦ ’ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್ ಅಗಲ’, ೧ ನ್ಯಾನೋ ಮೀ. = ಮೀಟರ್ ನ ಮಿಲಿಯನ್ ಭಾಗದಷ್ಟು).'DNA' ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಜೀವವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇದು ಸಾರುತ್ತದೆ.
==='ರೈಬೊಸೋಮ್,' ಪ್ರೋಟೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರವಾಗಲಿದೆ===
'ರೈಬೊಸೋಮ್' ಪ್ರೋಟೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಯಂತ್ರವಾಗಲಿದೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ರಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವಕ್ಕೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ'ರೈಬೊಸೋಮ್' ಗಳು ಇರುವುದಲ್ಲದೆ, ಹೊಸ ವಿಷಹಾರಕಗಳಿಗೆ ಇವು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷ್ಯವೂ ಆಗಿವೆ.'ರೈಬೊಸೋಮ್' ನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಮೂವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆಂತಹ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಅಣುಗಳು, ರೈಬೊಸೋಮ್ ನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು, '[[ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಲೋಗ್ರಫಿ]]', ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ೩ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಥ್ಯದಿಂದ ಅಣುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 'MRC ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ’ ದಿಂದ, ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ’ವೆಂಕಿ’ ಯೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ, ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ೧೩ ನೇ ಸಾಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ’[[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಅಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]]’ ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಮೋಘ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ’ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿ’ ೨೦೦೯ ರ ಸಾಲಿನ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ, ಈ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, 'MRC' ಯಿಂದ ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕವನ್ನು ಪಡೆದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ 'Fred Sangar'-ಎರಡು ಬಾರಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ, ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
==ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ==
'ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್' ಜನಿಸಿದ್ದು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ’[[ಚಿದಂಬರಂ]]’ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ '[[ಶ್ರೀ. ಸಿ. ವಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]],' ಹಾಗೂ '[[ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿ]]', ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದರು. 'ಮದ್ರಾಸ್' ನಿಂದ 'ವಡೋದರ'ಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಮಕೃಷ್ಣರಿಗೆ, ೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. 'ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೀಡಿಯಮ್ ಶಾಲೆ'ಗೆ ಹುಡುಕಿ '[[ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಅಂಡ್ ಮೇರಿ ಶಾಲೆ]]'ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅದು ಹುಡುಗಿಯರ ಶಾಲೆ. ಹೇಗೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿಸಿದರು. ಆಟ-ಪಾಟಗಳಿಗಿಂತ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ 'ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ', ಹಾಗೂ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ'ದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ರಾಶಿ-ರಾಶಿಯಾಗಿದ್ದವು. ತಂದೆ ತಾಯಿ, ಮನೆಯಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನ ವಿಶಯಗಳ ಬಗೆಗೆ, ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯ ಮೂಲೆ-ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಓದು, ವಿಶ್ಲೇಶಣೆ, ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಾತಾವರಣವಿತ್ತು. ಅಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳ ಲಾಲನೆ-ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ಸಹಜವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದರು. ತಂದೆ,'[[ಎಮ್ ಎಸ್. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],,ದಲ್ಲಿ 'ಬಯೊ-ರಸಾಯನ-ಶಾಸ್ತ್ರ' ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ, ನಂತರ, ಆ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ತಾಯಿಯವರೂ ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 'ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್' ೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ, ಪಿ ಯು.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ’ಅಣ್ಣಾಮಲೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದದ್ದು, ಬರೋಡದಲ್ಲಿ. ಅದ್ದರಿಂದ ಬರೋಡ ನಗರದ ನಂಟು ಹೆಚ್ಚು. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ, ಗೆಳೆಯರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಇತ್ಯಾದಿ. ಈಗ ಅವರ ತಂದೆ, ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ಅಮೆರಿಕದ ಸಿಯಾಟಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
===ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಜೀವನ===
* ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ 'ಬರೋಡದ ಸಯ್ಯಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕವಾಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ' ದಲ್ಲಿ 'BSc; (ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ)’ ಪದವಿ'.
* ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ ’ಪಿ. ಎಚ್. ಡಿ’ ಒಹೈ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ'
* ೧೯೭೬-೭೮ 'ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾಗೊ'
* ೧೯೭೮-೮೨-'ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಫೆಲೊ'
* ೧೯೮೩-೯೫ ’ಬ್ರೂಕ್ ಹೆವೆನ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ’ ದಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ'
* ೧೯೮೩-೮೫' ಸಹಾಯಕ ಜೀವ, ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ' ರಾಗಿ,
* ೧೯೮೫-೮೮ 'ಸಹ-ಜೀವ-ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ'
* ೧೯೮೫-೯೦ 'ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ'ರಾಗಿ.
* ೧೯೯೪-೯೫ ಹಿರಿಯ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ'.
* ೧೯೯೫-೯೯ 'ಊಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, 'ಜೈವಿಕ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್'
* ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ MRC ಅಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ’ಗ್ರೂಪ್ ಲೀಡರ್’.
* ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಸಂರಚನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ 'ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ'.
* ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ 'ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಫೆಲೋ'
* ೧೯೯೧-೯೨ ’ಗಗ್ಗನ್ ಹೀಮ ಫೆಲೊ ಶಿಪ್'
* ೨೦೦೨’ EMBO ಗೆ ಆಯ್ಕೆ' 
* ೨೦೦೩’ 'Fellow of Royal Society', ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ
* ೨೦೦೪ 'American National Academy of Science,' ಸದಸ್ಯತ್ವ ಆಯ್ಕೆ'
* ೨೦೦೭ 'ಔಷಧ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ, ’ಲೂಯಿಸ್ ಜೀನ್ ಟೆಟ್’ ಬಹುಮಾನ' 
* ೨೦೦೭ 'ವಿಯೆನ್ನಾದ ಲ್ಲಿ ನಡೆದ 'FEBS' ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆ’ ವಿಶೇಷ ಪದಕ, ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ'
* ೨೦೦೮’'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಯೊ-ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೀಬ್ಲೆ ಪದಕ', 
* ೨೦೦೮ 'Indian National Science Academy' 'ವಿದೇಶ ಸದಸ್ಯತ್ವ, ಆಯ್ಕೆ', 
* ೨೦೦೮, ರಲ್ಲಿ, 'ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಫೆಲೊ'
===ಮದುವೆ===
ಡಾ. ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಲೇಖಕಿ, 'ವೆರಾ ರೊಸೆನ್ಬೆರ್ರಿ'ಯವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರ ಮಲಮಗಳು 'ತಾನ್ಯಕಪ್ಕ', ಒರೆಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ, ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 'ಸೆಲಿಸ್ಟ್' ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

==='ಡಾ.ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್,ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,'ನ MRC ಅಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯದ ಹಿರಿಯವಿಜ್ಞಾನಿ===
'ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,'ನ MRC ಅಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಡಾ.ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ೨೦೦೯ ರ ಸಾಲಿನ, 'ಥಾಮಸ್ ಇ ಸ್ಪಿಟ್ಜ್' (ಅಮೆರಿಕ) 'ಅಡಾ ಇ ಯೋನಾತ್'[ಇಸ್ರೇಲ್] ಜೊತೆ, ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ, ೧.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಧನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಗುಟ್ಟು ರಟ್ಟುಮಾಡುವ, 'ರೈಬೊಸೋಮ್' ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮತ್ತು ಸಂರಚನೆ, ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ದೊರೆತ ಮನ್ನಣೆಯೆಂದು 'ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಿತಿ,' ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿದೆ. 'ರೈಬೊಸೋಮ್' ನಿರ್ಮಿಸುವ, ಸಾವಿರಾರು ಅಣುಗಳ ಪೈಕಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಅಳೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ, 'ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಲೋಗ್ರಫಿ,'ತಂತ್ರವನ್ನು ಈ ಮೂರು ಅನುಸಂಧಾನಕರ್ತರು, ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು, ವಿಷಹಾರಕಗಳು 'ರೈಬೊಸೋಮ್' ಗಳಿಗೆ, ಹೇಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದರ, ಪರಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು, ’೩ಡಿ’ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು. 'ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,ನ MRC ಅಣು-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ',' ದ ೧೩ 'ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರುಗಳಲ್ಲಿ ವೆಂಕಿಯೂ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
=='MRC' ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ'ದ ಇತರ 'ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತರು'==
* 'ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಯಾಂಗರ್'-೧೯೫೮
* 'ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪೆರುಟ್ಜ್'-೧೯೬೨
* 'ಜಾನ್ ಕೆಂಡ್ರ್ಯೂ'-೧೯೬೨
* 'ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕ್ರಿಕ್'-೧೯೬೨
* 'ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್'-೧೯೬೨
* 'ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಯಾಂಗರ್'-೧೯೮೦
* 'ಆರಾನ್ ಕ್ಲೆಗ್'-೧೯೮೨
* 'ಜಾರ್ಜಸ್ ಕೊಪ್ಲರ್'-೧೯೮೪
* 'ಸೀಸರ್ ಮಿಲ್ ಸ್ಟೀನ್'-೧೯೮೪
* 'ಜಾನ್ ವಾಕರ್'-೧೯೯೭
* 'ಸಿಡ್ನಿ ಬೆನ್ನರ್'-೨೦೦೨
* 'ಜಾನ್ ಸ್ಯಾಲ್ಸ್ ಟನ್'-೨೦೦೨
* 'ರೋಬರ್ ಹೌರಿಟ್ಜ್'-೨೦೦೨
* ಇವರಲ್ಲಿ '[[ಫ್ರೆಡ್ ಸ್ಯಾಂಗರ್]],' ೨ ಬಾರಿ, 'ನೋಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ' ಕ್ಕೆ, ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
===ಮೂರು ಜನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ೩-ಡಿ ಮಾಡೆಲ್ ತಯಾರಿಸಿ, ಹೊಸ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ನಾಂದಿಹಾಡಿದ್ದಾರೆ===
ಈ ಮಾಡೆಲ್ ಗಳ ಉಪಯೋಗದಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೊಸ ವಿಷಹಾರಕಗಳನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಉದ್ಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.ಇದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಮನುಕುಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಹಲವಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆಯೆಂದು ಸಮಿತಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.'ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್' ಪ್ರಾಯೊಗಿಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ, ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿ, ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mrc-lmb.cam.ac.uk/ribo/homepage/ramak/index.html |title=Ribosome Structure and Function- Venki Ramakrishnan |access-date=2014-10-15 |archive-date=2011-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421041831/http://www.mrc-lmb.cam.ac.uk/ribo/homepage/ramak/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪದವಿಯ ಬಳಿಕೆ ೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿದರು. 'ಒಹೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದಿಂದ, 'ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ,' ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, 'ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'ದಲ್ಲಿ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ನಡೆಸಿದ 'ವೆಂಕಟರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್, ಮುಂದೆ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಶೈಕ್ಷಣಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ/ವಾಸಿಸಿದ/ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ, ಇತರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿವಿಜೇತರು==
* ೧೯೦೨ '[[ರೋನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್]]', ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಅಲ್ಮೋರ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
* ೧೯೦೨ '[[ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್]]', ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮುಂಬಯಿ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.
* ೧೯೧೩ '[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]]' ಸಾಹಿತ್ಯ
* ೧೯೩೦ 'ಸರ್.[[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ವೆಂಕಟರಾಮನ್]]', ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
* ೧೯೬೮ 'ಡಾ.[[ಡಾ. ಹರಗೋಬಿಂದ ಖುರಾನ]]', ಮೆಡಿಕಲ್.
* ೧೯೭೯ '[[ಮದರ್‌ ತೆರೇಸಾ]]', ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೧೯೮೩ '[[ಡಾ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]]' ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ
* ೧೯೮೯ '[[ದಲೈ ಲಾಮಾ]]', ಟಿಬೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದು, ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೧೯೯೮ 'ಡಾ. [[ಅಮಾರ್ತ್ಯ ಸೇನ್]]', ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ
* ೨೦೦೧ '[[ವಿ.ಎಸ್.ನಯಪಾಲ್]]', ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು. ಸಾಹಿತ್ಯ. 
* ೨೦೦೭ '[[ಡಾ.ಆರ್.ಕೆ.ಪಚೋರಿ]]', ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೧೪ '[[ಕೈಲಾಸ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿ]]', ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
===ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೯೮ ನೇ ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿತರಣೆ===
ಸನ್, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ [[ಚೆನ್ನೈನ ಎಸ್.ಆರ್.ಎಂ.ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ,(ISCA) ಪ್ರಧಾನಿ, [[ಡಾ.ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ರವರು, ಒಟ್ಟು ೨೬ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ೫ ಮಂದಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ :
* '[[ಡಾ.ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]],'
* '[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಚಾಲ್ಫಿ]]',
* '[[ಆರ್ ಟಿಮೋಟಿ ಹಂಟ್]]',
* '[[ಥಾಮಸ್.ಎ. ಸ್ಟೀಟ್ಜ್']], ಮತ್ತು
* '[[ಅಡಾ ಇ.ಯೊನಾತ್]]'
===ವರ್ಷ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ ನ, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ===
೧೬ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ  ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸರ್. ವೆಂಕಟ್ರಾಮನ್‌ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್‌, ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ, 'ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ'ರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://royalsociety.org/news/2015/03/Venki-Ramakrishnan-PRS-elect/ 'The Royal Society', 'Sir Venki Ramakrishnan confirmed as President Elect of the Royal Society', 18 March 2015]&lt;/ref&gt; ಇವರು ಈ ಹುದ್ದೆಗೇರಿದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ. ಡಿ. ೧ ರಂದು ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ 'ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿ ಆಫ್ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲಾರ್‌ ಬಯೋಲಾಜಿ'ಯ ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

==ಮೂಲಗಳು==
&lt;references/&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [https://www.theguardian.com/science/2013/nov/24/venkatraman-ramakrishnan-ribosome-nobel-chemistry Venkatraman Ramakrishnan interview: 'It takes courage to tackle very hard problems in science' Robin McKie, The Observer, Sunday 24 November 2013]
* [http://www.bbc.com/news/science-environment-41698375 How science transformed the world in 100 years, Prof. Venki ramakrishnan, BBC 25th, Oct, 2017]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]]</text>
      <sha1>3t4ihg12f3gwr33g72tem7kdk9truma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27093</id>
    <revision>
      <id>1384620</id>
      <parentid>1372756</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T20:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109550" sha1="8h9oculwsqmspc9ccq1dk6poqm1v7fp" xml:space="preserve">{{Infobox Writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt;
| name     = ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌
| image     = Arundhati Roy W.jpg
| imagesize   = 250px
| caption    = 
| birth_date   = 1961 ನವೆಂಬರ್ 24
| birth_place  = [[ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್]], [[ಮೇಘಾಲಯ]], [[ಭಾರತ]]
| nationality  = ಭಾರತೀಯ
| religion   = ನಾಸ್ತಿಕ&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/240/000073021 Profile – Arundhati Roy][[NNDB]]&lt;/ref&gt;
| occupation  = ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ, ಪ್ರಬಂಧಗಾರ್ತಿ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ
| period    = ೧೯೯೭–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ
| notableworks = [[ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ಼್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್]]
| awards    = {{nowrap|[[ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೧೯೯೭) &lt;br /&gt; [[ಸಿಡ್ನಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (೨೦೦೪)}}
| signature   = ArundhatiRoy_Autograph.jpg
}}
'''ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್''' (ಜನನ 1961 ನವೆಂಬರ್ 24) ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತ|ಭಾರತೀಯ]] ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ. ಅವರು 1997ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ '''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'''ಗಾಗಿ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಎರಡು ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಹೊರ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಪರಿಸರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಬರೆಹಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 
== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಭಾರತ ದೇಶದ [[ಮೆಘಾಲಯ|ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯದ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ,&lt;ref name=&quot;loc&quot;&gt;{{cite web
| last =
| first =
| authorlink =
| coauthors =
| title = Arundhati Roy, 1959 –
| work = The South Asian Literary Recordings Project
| publisher = [[Library of Congress]], New Delhi Office
| date = 2002-11-15
| url = http://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/arundhathiroy.html
| doi =
| accessdate = 2009-04-06}}&lt;/ref&gt; ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಮೇರಿ ರಾಯ್ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳೀಯ]] ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡದವರಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಅವರ ತಂದೆ ರಣಜಿತ್‌ ರಾಯ್‌ ಬಂಗಾಲ ಮೂಲದ ವೃತ್ತಿಪರ ಚಹಾ ತೋಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು [[ಕೇರಳ]]ದ ಐಮನಮ್‌ದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಕೊಟ್ಟಾಯಂನ ಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅರುಂಧತಿ ನಂತರ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿ]]ನ ನೀಲಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲವ್‌ಡೇಲ್‌ನ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]ಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅರುಂಧತಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಡ ಕುನ್ಹಾ ಅವರನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾದರು. 
1984ರಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆ ಪತಿ, ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಪ್ರದೀಪ್ ಕೃಷ್ಣ ಅವರನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಮಾಸ್ಸೇ ಸಾಹಿಬ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಒಬ್ಬ ಹಳ್ಳಿ ಹುಡುಗಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿ 'ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್‌' ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅದರಿಂದ ಅರುಂಧತಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಲಭಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನವದೆಹಲಿಯ ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಏರೋಬಿಕ್ಸ್ ವ್ಯಾಯಾಮ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ, ಅವರು ಇತರೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಅರುಂಧತಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಚಿರಪರಿಚಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರಣಯ್‌ ರಾಯ್‌ಗೆ ಅರುಂಧತಿ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ.&lt;ref&gt;[http://www.rediff.com/news/oct/15mary.htm ರೆಡಿಫ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ನೆಟ್‌: ಪುತ್ರಿಯ ವಿಜಯದ ಸಿಹಿಘಳಿಗೆ ಸವಿದ ಮೇರಿ ರಾಯ್‌].&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿ ಸದ್ಯ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
=== ಸಾಹಿತ್ಯ ಜೀವನ ===
===ಆರಂಭದ ವೃತ್ತಿ: ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳು===
ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಕಿರುತೆರೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪತಿ 1989ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಇನ್ ವಿಚ್ ಆನ್ನಿ ಗಿವ್ಸ್ ಇಟ್ ದೋಸ್ ಒನ್ಸ್‌'' ಗಾಗಿ ಅರುಂಧತಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದರು. ಅವರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಪಡೆದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರವಿದು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೆ, 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೂನ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ಚಿತ್ರಕಥೆ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಫೂಲನ್ ದೇವಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ, 1994ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಬ್ಯಾಂಡಿಟ್ ಕ್ವೀನ್‌'' ನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ ಅರುಂಧತಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು. 'ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ರೇಪ್ ಟ್ರಿಕ್' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, 'ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು ಜೀವಂತವಿರುವಾಗ ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅತ್ಯಾಚಾರವನ್ನು ಆಕೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮರುಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ' ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. 'ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್ ಫೂಲನ್‌ ದೇವಿಯನ್ನು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ' ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Arundhati Roy: A 'small hero' | publisher = BBC News Online | date = 2002-03-06 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1857495.stm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;live&quot;&gt;{{cite news
| last = Ramesh
| first = Randeep
| coauthors =
| title = Live to tell
| work =
| place =
| pages =
| language =
| publisher = [[The Guardian]]
| date = 2007-02-17
| url = https://www.theguardian.com/books/2007/feb/17/fiction.arundhatiroy
| accessdate = 2009-04-06
| location=London}}&lt;/ref&gt;
=== ''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'' ===
''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದ ಅರುಂಧತಿ, 1996ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;social&quot;&gt;{{cite book
| last = Roy
| first = Amitabh
| authorlink =
| coauthors =
| title = The God of Small Things: A Novel of Social Commitment
| publisher = Atlantic
| year = 2005
| location =
| pages = 37–38
| url = https://books.google.com/?id=2LgYuhRK0yIC&amp;pg=PA37&amp;dq=%22Pradip+Krishen%22
| doi =
| id =
| isbn = 978-81-269-0409-9}}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯೆನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಐಮಾನಮ್‌ನಲ್ಲಿಯ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;loc&quot; /&gt;
''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್‌'' ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಅರುಂಧತಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. 
1997ರಲ್ಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ,ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾನಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿಗೆ ಬುಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' ‌ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಹೆಸರಿಸಿದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Notable Books of the Year 1997 | publisher = New York Times | date = 1997-12-07 | url = https://www.nytimes.com/books/97/12/07/reviews/notable-fiction.html | accessdate = 2007-03-21}}&lt;/ref&gt; ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್'' ‌ ಘೋಷಿಸಿದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಥೆಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿಯ ಪುಸ್ತಕ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Best Sellers Plus | publisher = New York Times | date = 1998-01-25 | url = https://www.nytimes.com/books/98/01/25/bsp/fictioncompare.html | accessdate = 2007-03-21 }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅರುಂಧತಿ ಐದು ಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ ಹಣವನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;live&quot; /&gt; ಇದು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಜೂನ್ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಹದಿನೆಂಟು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;social&quot; /&gt;
''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'' ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಮೆರಿಕದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾರಾ ಮಟ್ಟದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆ ಗಳಿಸಿತು. ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಒಂದು 'ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ,'&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Kakutani
 | first = Michiko
 | title = Melodrama as Structure for Subtlety
 | newspaper = [[New York Times]]
  | date = 1997-06-03
 | url = https://www.nytimes.com/1997/06/03/books/melodrama-as-structure-for-subtlety.html?scp=3&amp;sq=%22the+god+of+small+things%22&amp;st=nyt
 | accessdate = }}&lt;/ref&gt; 'ಅಸಾಮಾನ್ಯ', 'ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನೈತಿಕವಾಗಿ ತ್ರಾಸದಾಯಕವೂ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಸುಲಭವೇದ್ಯವೂ ಆದ ಕೃತಿ'&lt;ref&gt;{{Cite news | last = Truax | first = Alice | title = A Silver Thimble in Her Fist | newspaper = New York Times | date = 1997-05-25 | url = https://www.nytimes.com/books/97/05/25/reviews/970525.25truaxt.html | postscript = &lt;!--None--&gt;}}&lt;/ref&gt;; ''ಲಾಸ್ ಎಂಜಿಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ 'ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮನಸೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿ&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Eder
 | first = Richard
 | title = As the world turns: rev. of ''The God of Small Things''
 | newspaper = [[Los Angeles Times]]
 | page = 2
 | date = 1997-06-01
 | url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/12168713.html?dids=12168713:12168713&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Jun+01%2C+1997&amp;author=RICHARD+EDER&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;desc=As+the+World+Turns%3B+THE+GOD+OF+SMALL+THINGS.++By+Arundhati+Roy+.+Random+House%3A+321+pp.%2C+%2423&amp;pqatl=google
 | accessdate = 2010-01-18
 | archive-date = 2011-06-04
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604044505/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/12168713.html?dids=12168713:12168713&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Jun+01,+1997&amp;author=RICHARD+EDER&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;desc=As+the+World+Turns%3B+THE+GOD+OF+SMALL+THINGS.++By+Arundhati+Roy+.+Random+House:+321+pp.,+$23&amp;pqatl=google
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;'; ಕೆನಡಾದ ''ಟೋರಂಟೋ ಸ್ಟಾರ್'' ಸೇರಿದಂತ ಇತರೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 'ಒಂದು ರಸಭರಿತ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಕಾದಂಬರಿ'&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Carey
 | first = Barbara
 | title = A lush, magical novel of India
 | newspaper = [[Toronto Star]]
 | page = M.21
 | date = 1997-06-07
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt;. ದಿ ಗಾಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಮಾಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಕಾದಂಬರಿಯು 1997ರ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್'' ‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಐದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | title = Books: The best of 1997
 | newspaper = [[Time (magazine)|TIME]]
 | date = 1997-12-29
 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,987619,00.html
 | accessdate = 2010-01-18
 | archive-date = 2010-08-25
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100825144624/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,987619,00.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1996ರಲ್ಲಿ ಬುಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸದಸ್ಯ ಕಾರ್ಮೆನ್‌ ಕಾಲಿಲ್‌ ಈ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು 'ಅಸಹ್ಯ' ಎಂದು ಜರಿದರು. 'ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಬಹಳ ನಿರಾಸೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ' ಎಂದು ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'' ಟೀಕಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | title = The scene is set for the Booker battle
 | publisher = [[BBC News]]
 | date = 1998-09-24
 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/179131.stm
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿಯ ಮೂಲ ರಾಜ್ಯ [[ಕೇರಳ]]ದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಇ. ಕೆ. ನಯನಾರ್ &lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Kutty
 | first = N Madhavan
 | title = Comrade of Small Jokes
 | newspaper = [[Indian Express]]
 | date = 1997-11-09
 | url = http://www.indianexpress.com/ie/daily/19971109/31350653.html
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt;‌ಅವರು, ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಭಂಧವಿಲ್ಲದೇ ವರ್ಣಿಸಿದ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಅಶ್ಲೀಲತೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Bumiller
 | first = Elisabeth
 | title = A Novelist Beginning with a Bang
 | newspaper = [[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]
 | date = 1997-07-29
 | url = https://www.nytimes.com/1997/07/29/books/a-novelist-beginning-with-a-bang.html?scp=4&amp;sq=%22the+god+of+small+things%22&amp;st=nyt
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt;
=== ನಂತರದ ವೃತ್ತಿ ===
ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಅರುಂಧತಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆಹಗಾರರಾದರು. ಟೀವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ದಿ ಬನ್ಯನ್ ಟ್ರೀ'',{{Citation needed|date=November 2008}} ಹಾಗೂ ''ಡ್ಯಾಂ/ಏಜ್: ಎ ಫಿಲ್ಮ್ ವಿಥ್ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್'' (2002) ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಬರೆದರು.
2007ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಎರಡನೆ ಕಾದಂಬರಿ ಬರೆಯಲಾರಂಭಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅರುಂಧತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;live&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.smh.com.au/news/books/an-activist-returns-to-the-novel/2007/03/08/1173166881043.html?page=fullpage#contentSwap2 |title=An activist returns to the novel |date= 2007-03-10 |publisher = Sydney Morning Herald | accessdate = 2007-03-13 |author=Randeep Ramesh}}&lt;/ref&gt; 
''ವಿ ಆರ್ ಒನ್: ಎ ಸಿಲೆಬ್ರೇಷನ್ ಆಫ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್'' ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು, ಇದು 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.survivalinternational.org/news/4981 |title=''We Are One: a celebration of tribal peoples'' published this autumn |publisher=Survival International |date=2009-10-16 |accessdate=2009-11-25}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಅವರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅಪಾಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಸಂಭಾವನೆ,ರಾಜಧನವು ಭಾರತೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆ ಸರ್ವೈವಲ್‌ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿತು.
== ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದ ==
''ದಿ ಗಾಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್'' ಪ್ರಕಟನೆ ಬಳಿಕ ಅರುಂಧತಿ ತಮ್ಮ ಸಮಯದ ಹೆಚ್ಚುಪಾಲನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕಲ್ಪಿತ ವಸ್ತು ಕೃತಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟರು. ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರಲ್ಲದೇ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗತೊಡಗಿದರು. ಅವರು ಜಾಗತೀಕರಣ -ವಿರೋಧಿ/ಎಚ್ಚೆತ್ತ-ಜಾಗತೀಕರಣ ಚಳವಳಿಯ ವಕ್ತಾರರಾದರು; ಮತ್ತು ನವ-ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಜಾಗತಿಕ ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಭಾವಾವೇಶದ ಕಟು-ಟೀಕಾಕಾರರಾದರು. ಸದ್ಯ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನೀತಿ, ತ್ವರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಲಂಗುಲಗಾಮಿಲ್ಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನೀತಿ-ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನರ್ಮದಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಎನ್ರಾನ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಇವರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದವು.
=== ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ===
2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ದೈನಿಕ ''ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಕಾಶ್ಮೀರ ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದುವುದರ ಪರ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಆಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಪರ ಭಾರೀ ಧರಣಿಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಅಮರನಾಥ್‌ ಭೂ ವರ್ಗಾವಣೆ ವಿವಾದದ ನಂತರ, 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 18ರಂದು, [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ರಾಜ್ಯದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಭಾಗದ ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 500,000 ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news
| last = Thottam
| first = Jyoti
| title = Valley of Tears
| publisher = [[Time magazine]]
| date = 2008-09-04
| url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1838586,00.html
| accessdate = 2009-04-06
| archive-date = 2010-05-05
| archive-url = https://web.archive.org/web/20100505142414/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1838586%2C00.html
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಜನರು ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಲು ಬಯಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಚಳವಳಿಗಳು ಸೂಕ್ತ ಸಂಕೇತ.&lt;ref&gt;{{cite news
| last = Ghosh
| first = Avijit
| title = Kashmir needs freedom from India: Arundhati Roy
| publisher = [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]
| date = 2008-08-19
| url = http://timesofindia.indiatimes.com/Kashmir_needs_freedom_from_India_Arundhati_Roy/articleshow/3378687.cms
| accessdate = 2009-04-06}}&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿಯ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (ಐಎನ್‌ಸಿ)‌ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;ectimes20808&quot;&gt;{{cite news
|url=http://economictimes.indiatimes.com/News/PoliticsNation/Cong_attacks_Roy_on_Kashmir_remark/articleshow/3384003.cms
|title=Cong attacks Roy on Kashmir remark
|date=20 Aug 2008|work=Economic Times
|publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]
|accessdate=2009-03-25}}&lt;/ref&gt;
2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ '''ಆಜಾದಿ'' - ಇದೊಂದೇ ದಾರಿ' (ಆಜಾದಿ ಎಂದರೆ 'ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ' &lt;ref name=&quot;NYT01&quot; /&gt;) ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌, ಹುರ್ರಿಯತ್‌ ಕಾನ್ಫೆರೆನ್ಸ್‌ ಮುಖಂಡ ಸಯದ್‌ ಅಲಿ ಷಾ ಜಿಲಾನಿ ಮತ್ತು ವರವರ ರಾವ್‌ ಒಂದಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಕಾಶ್ಮೀರವು '''ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಸ್ತ್ರ ಸ್ಥಿತಿ'' ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದಿಂದ '''ಆಜಾದಿ'' ' ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಅರುಂಧತಿ ಹೇಳಿದ್ದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಅರುಂಧತಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:&lt;ref&gt;http://www.mid-day.com/news/2010/oct/301010-Arundhati-Roy-controversial-Kashmir-speech-LTG-Sedition.htm{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{{quotation|When I was in Kashmir.. what broke my heart on the street of [[Srinagar]] was when people say &quot;Nanga Bhukha Hindustan, Jaan se Pyara Pakistan&quot; and I said no because &quot;Nanga Bhukha Hindustan&quot; is with you, and if you are fighting for a just society then you must align yourself with powers and here are people who have fought their lives opposing Indian state....You have to look beyond stone pelting and how the state is using people....You have to know your enemy and you have to be able to respond by aligning tactically, intelligently, locally or internationally.}}
ಅವರ ಈ ಭಾಷಣ ಬಿಜೆಪಿ ಮುಖಂಡ ಅರುಣ್‌ ಜೇಟ್ಲಿಯವರಿಂದ ಕಟು ಟೀಕೆ ಎದುರಿಸಿತು. ಅರುಂಧತಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ವಿಚಾರ ಕುರಿತು ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅರುಂಧತಿ ಹಾಗೂ ಆ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ದಂಡನೆಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅರುಣ್‌ ಜೈಟ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dailypioneer.com/291631/Jaitley-blasts-Arundhati--co.html |title=ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ದಂಡನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ, ಅವರ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರಾಮ ಹಾಕಿ |access-date=2011-01-12 |archive-date=2010-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227092202/http://www.dailypioneer.com/291631/Jaitley-blasts-Arundhati--co.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ನೀಡಿದ ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ಆದರೆ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನೇರ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅರುಂಧತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಭಾರತದ ಗೃಹಮಂತ್ರಿ ಪಿ ಚಿದಂಬರಮ್‌ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/No-legal-action-against-Arundhati-Chidambaram/Article1-620769.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-12 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204085855/http://www.hindustantimes.com/No-legal-action-against-Arundhati-Chidambaram/Article1-620769.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ದೈನಿಕ ಡೈಲಿ ಪಯೊನಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ, 'ಅರುಂಧತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಭಾಗ 124ಎ ಅಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ದ್ರೋಹದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಆಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಾಸನಾತ್ಮಕವಾದ ಕಾನೂನಿನ ಸೂಕ್ತ ಕಲಮುಗಳಡಿ ಅರುಂಧತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು' ಎಂದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಐಪಿಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಮಿತಾಭ್‌ ಠಾಕುರ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.dailypioneer.com/292395/UP-IPS-man-seeks-action-against-Geelani-Roy.html |title=ಅರುಂಧತಿ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ |access-date=2011-01-12 |archive-date=2010-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029052526/http://dailypioneer.com/292395/UP-IPS-man-seeks-action-against-Geelani-Roy.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://dailypioneer.com/294261/Social-status-doesn%E2%80%99t-give-immunity-to-Arundhati.html |title=ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಯಾವುದೇ ರಿಯಾಯತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ |access-date=2011-01-12 |archive-date=2021-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309182007/https://www.dailypioneer.com/294261/Social-status-doesn%E2%80%99t-give-immunity-to-Arundhati.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಬಳಿಕ, ಅರುಂಧತಿ ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಷೋಪಿಯಾನ್‌ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಭೇಟಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ವರದಿ ನೀಡಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಹುಸೇನ್‌ ಒಬಾಮಾ]]ರ ಭೇಟಿ ಆಗಷ್ಟೇ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದದ್ದನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಹೇಳಿದ್ದರು -ಒಬಾಮಾ ಅವರ ದ್ವಂದ್ವ ಹೇಳಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ನೀಡಿ,ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾದರು. &quot;2008ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಚುನಾಯಿತರಾಗುವ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚೆ... ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕಾರವೇ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೋರಾಟದ ಕಾರಣ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ 1947ರಿಂದಲೂ ಮೂರು ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಇದರ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿರುವುದು.. ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಸಿವಿಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು&quot; ಏಕೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಆದಾಗಿಂದಲೂ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕುರಿತು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ಲ.' ಒಬಾಮಾ ಭಾರತ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ, 'ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಚಾರದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಿತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಮ್ಮ ಅತಿಥೇಯರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿದರು ಎಂಬು ಅರುಂಧತಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮದೇ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತು, ತಾವು ಷೋಪಿಯಾನ್ ನಗರ ತಲುಪುವ ಮುಂಚೆಯೇ, 2009ರ ಷೋಪಿಯಾನ್‌ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣ ಕಂಡಿದ್ದು ಕೇಳಿದ್ದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, 'ನನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ &quot;ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿರಿಕಿರಿ&quot;ಯುಂಟಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಾನು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಷಾದಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರೇರಣೆಯಿರಲಿಲ್ಲ'. ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಅರುಂಧತಿ ಮರಳಿದಾಗ, 'ಇಂದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಬಿಜೆಪಿಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗವು ನನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಧರಣಿ ಕುಳಿತು, ನನ್ನ ಬಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹನಗಳು ಈ ಘಟನೆಯ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದವು. ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲೂ ಹೇಸುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲಾಗುವುದೆಂದು, ಮಾರಕವೆನಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಬಜರಂಗದಳವು ಘೋಷಿಸಿದೆ.' 'ದಬಾವಣೆ ಮತ್ತು [[ಬೋಯಿಂಗ್|ಬೊಯಿಂಗ್]]‌ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ವಿಜೃಂಭಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ನಂಬಿದಂತಿವೆ.  ಆದರೆ ಬೆಚ್ಚನೆಯ, ಬೇಯಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತಿಲ್ಲ' 
ಎಂದು ಸ್ಥೂಲ ಟಿಪ್ಪಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರುಂಧತಿ ತಮ್ಮ ವರದಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿ-17 ಗ್ಲೋಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ III ವಿಮಾನವು ಒಬಾಮಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಿದ್ದತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಷೋಪಿಯಾನ್ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದವರೊಬ್ಬರ ಪೋಷಕರಿಂದ ಅರುಂಧತಿಗೆ ಈ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಸಂದಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;NYT01&quot;&gt;ರಾಯ್, ಅರುಂಧತಿ, [https://www.nytimes.com/2010/11/09/opinion/09roy.html?pagewanted=1&amp;amp;_r=1&amp;amp;ref=opinion &quot;ಕಾಶ್ಮೀರ್ಸ್‌ ಫ್ರುಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ಕಾರ್ಡ್&quot;], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'',ನವೆಂಬರ್ 8, 2010 (2010-11-09ರಂದು ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. A20 ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಆವೃತ್ತಿ.). ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ್ದು 2010-11-09.&lt;/ref&gt; 
=== ಸರ್ದಾರ್‌ ಸರೋವರ್‌ ಯೋಜನೆ ===
ನರ್ಮದಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರೀಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ [[ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್|ಮೇಧಾ ಪಾಟ್ಕರ್‌]] ಜೊತೆ ಅರುಂಧತಿ ಸಹಯೋಗ ನೀಡಿದರು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ, ಜೊತೆಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನೂ ನೀಡದು.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last = Roy | first = Arundhati | author-link =  | title = The Greater Common Good | journal = [[Frontline (magazine)]] | volume = 16 | issue = 11 | date = May 22 – June 04, 1999 | url = http://www.hinduonnet.com/fline/fl1611/16110040.htm | postscript = &lt;!--None--&gt; | access-date = ಜನವರಿ 12, 2011 | archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070211021855/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1611/16110040.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿ ತಮ್ಮ ಬೂಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಹಣ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವನೆ ರಾಜಧನವನ್ನು ನರ್ಮದಾ ಬಚಾವೊ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ದಾನ ನೀಡಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, ನರ್ಮದಾ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾನಿ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌ರ ''ಡ್ರೌನ್ಡ್‌ ಔಟ್‌'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
| last =
| first =
| authorlink =
| coauthors =
| title = Drowned Out
| work =
| publisher = [[Internet Movie Database]]
| year = 2009
| url = http://www.imdb.com/title/tt0424055/
| format =
| doi =
| accessdate = 2009-04-06}}&lt;/ref&gt; ನರ್ಮದಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಗೆ ಅರುಂಧತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ತರುವ ಯತ್ನವೆಂದು ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ನಾಯಕರು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು..&lt;ref&gt;{{cite news
| last =
| first =
| coauthors =
| title = Playwright Tendulkar in BJP gunsight
| work =
| place =
| pages =
| language =
| publisher = [[The Telegraph (Kolkata)]]
| date = 2003-12-13
| url = http://www.telegraphindia.com/1031213/asp/nation/story_2674388.asp
| accessdate = 2009-04-06}} ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ – ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ: ನೇಶನ್].&lt;/ref&gt;
2002ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತೀಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ತಮಗೆ ನೀಡಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನಾ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಒಂದು ಶಪಥಪತ್ರ(ಅಫಿಡವಿಟ್‌)ದಲ್ಲಿ 'ಸೇನಾ ಗುತ್ತಿಗೆ ಹಗರಣಗಳ ಆರೋಪದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಂಗವು, ಯಾವುದೋ ಸಡಿಲ ಆಧಾರದ ದೂರಿನ ಮೇರೆಗೆ ನನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ, ನ್ಯಾಯನಿಂದನೆಯ ಗುಮ್ಮವನ್ನು ಬಳಸಿ ಟೀಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹತ್ತಿಕುವ ಯತ್ನ' ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | title = Arundhati’s contempt: Supreme Court writes her a prison sentence | publisher = Indian Express | date = 2002-03-07 | url = http://www.indianexpress.com/india-news/ie20020307/top3.html }}{{cite news | title = Of contempt and legitimate dissent | author = V. Venkatesan and Sukumar Muralidharan | publisher = Frontline | date = August 18–31, 2001 | url = http://www.flonnet.com/fl1817/18170910.htm | access-date = 2011-01-12 | archive-date = 2012-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120220161858/http://www.flonnet.com/fl1817/18170910.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರುಂಧತಿಯಿಂದ ಪಡೆದ, ಯಾವುದೇ ವಿಷಾದವಿಲ್ಲದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಅಪರಾಧೀ ಪ್ರಮಾಣಕದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಒಂದು ದಿನದ 'ಸಾಂಕೇತಿಕ' ಕಾರಾವಾಸ ಮತ್ತು 2,500 ರೂಪಾಯಿಗಳ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite court |litigants= In re: Arundhati Roy.... Contemner |reporter= JUDIS |court= Supreme Court of India bench, Justices G.B. Pattanaik &amp; R.P. Sethi |date=2002-03-06 | url = http://judis.nic.in/supremecourt/qrydisp.asp?tfnm=18299}}&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿ ಕಾರಾವಾಸ ಮುಗಿಸಿ, ದಂಡ ಪಾವತಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾವಾಸ ತಪ್ಪಿಸಲು, ದಂಡದ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Roy | first = Arundhati | author_link = Arundhati Roy | title = Statement by Arundhati Roy | date = 2002-03-07 | publisher = Friends of River Narmada | url = http://www.narmada.org/sc.contempt/aroy.stmt.mar7.2002.html | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2006-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060928143159/http://www.narmada.org/sc.contempt/aroy.stmt.mar7.2002.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
ಪರಿಸರೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ ಅರುಂಧತಿಯ ನರ್ಮದಾ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಅರುಂಧತಿಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರೂ, 'ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆ ಅತಿರೇಕತೆ ಹಾಗೂ ವಿಷಯಲೋಲುಪತೆಯಿಂದ &lt;ref&gt;ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ, [http://www.hinduonnet.com/2000/11/26/stories/13260411.htm ದಿ ಅರುಣ್ ಶೌರೀ ಆಫ್ ದಿ ಲೆಫ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108121117/http://www.hinduonnet.com/2000/11/26/stories/13260411.htm |date=2010-11-08 }}, ''ದಿ ಹಿಂದು'', 2000-11-26.&lt;/ref&gt; ಕೂಡಿದೆ' ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 'ಅರುಂಧತಿ ವಿಷಯಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಸರಳಗೊಳಿಸುವ, ಸೈತಾನನೊ ದೈವ ರೂಪದವನು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ದ್ವಂದ್ವ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವು, ಅವರ ಜೋರು ಮಾತು-ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಪರಿಸರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ತಂದಿವೆ.' &lt;ref&gt;ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ, [http://www.hindu.com/2000/12/17/stories/1317061b.htm ಪೆರಿಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮಿಸ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140620101457/http://www.hindu.com/2000/12/17/stories/1317061b.htm |date=2014-06-20 }}, ''ದಿ ಹಿಂದೂ'', 2000-12-17.&lt;/ref&gt; ನರ್ಮದಾ ಬಚಾವೊ ಆಂದೋಲನ್‌ ಸಂಘಟನೆಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮನವಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ವಿರುದ್ಧ ಅರುಂಧತಿಯ ಟೀಕೆಯು ಬಹಳ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಅರುಂಧತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ತಾವು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮತ್ತು ಭಾವಾವಿಷ್ಠ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. 'ಹೌದು, ನಾನು ''ನಿಜಕ್ಕೂ'' ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ,ಚಿತ್ತೋದ್ರೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಮನೆಮೇಲಿಂದ ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹವಳು. ಆದರೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಠಾಕು ಠೀಕಾದ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯದ ಕ್ಲಬ್..ಮಾತನಾಡುವುದೇ ಬೇಡ, 'ಶ್ಶ್‌! ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚು. ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದವರಿಗೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುತ್ತೆ!' ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲೇ''ಬೇಕು'', ಅದು ನನ್ನ ಇಂಗಿತ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಣ್ತೆರೆದು ನೋಡಲಿ.' &lt;ref&gt;{{cite web | last = Ram | first = N. | author_link = N. Ram | title = Scimitars in the Sun: N. Ram interviews Arundhati Roy on a writer's place in politics. | date = 6–19 January 2001| publisher = ''Frontline'', ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]'' | url = http://www.frontlineonnet.com/fl1801/18010040.htm | accessdate = 2008-10-30 }}&lt;/ref&gt;
ಅರುಂಧತಿ ಹಾಗೂ ಗೇಯ್ಲ್‌ ಒಮ್ವರ್ಟ್‌ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನರ್ಮದಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು-ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ ಕುರಿತು ಗಹನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದುಂಟು. ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಅರುಂಧತಿಯ ನಿಲುವು, ಹಾಗೂ, ಇತರೆ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕೆಂದು ಗೇಯ್ಲ್‌ ಒಮ್ವರ್ಟ್‌ ನಿಲುವು ತಾಳಿದ ಕಾರಣ ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಮತವಿದ್ದರೂ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಟೀಕಾ-ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Omvedt | first = Gail | author_link = Gail Omvedt | title = An Open Letter to Arundhati Roy | date =  | publisher = Friends of River Narmada | url = http://www.narmada.org/debates/gail/gail.open.letter.html | accessdate = 2008-10-30 | archive-date = 2008-10-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081026041539/http://www.narmada.org/debates/gail/gail.open.letter.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
=== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿದೇಶ ನೀತಿ, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ ಯುದ್ಧ ===
ಆಗ 2001ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೇನಾ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. 2001ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೇಲೆ ಆತಂಕವಾದಿ ದಾಳಿಗೆ ಸೇಡಿನ ಕ್ರಮ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. 'ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸೇಡಲ್ಲ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಜನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಆತಂಕಕಾರಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಕೃತ್ಯ.' ಅರುಂಧತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್]]‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೊನಿ ಬ್ಲೇರ್‌ ದೊಡ್ಡಣ್ಣನ ತರಹ ದ್ವಂದ್ವ ಯೋಚನೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 'ಅವರು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಮೇಲೆ ವಾಯುಸೇನಾ ದಾಳಿ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು, 'ನಮ್ಮದು ಶಾಂತಿಯುತ ದೇಶ.' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದ ನೆಚ್ಚಿನ ರಾಯಭಾರಿ ಎನ್ನಲಾದ, ಅಸಲಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ ಪ್ರಧಾನಿ ಟೋನಿ ಬ್ಲೇಯ್ರ್‌ ಬುಷ್‌ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ದನಿಗೂಡಿಸಿದರು: 'ನಾವು ಶಾಂತಿಯುತ ಜನ.' ‌ಎಂದಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ನಮಗೆ ಸತ್ಯಾಂಶ ಏನೆಂದು ಗೊತ್ತು. ಹಂದಿಗಳು ಕುದುರೆಗಳಾಗಿವೆ. (ನಿಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.) ಹುಡುಗಿಯರು ಹುಡುಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. (ಮೃದು ಸ್ವಭಾವ ಬಿಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.) ಯುದ್ಧವೀಗ ಶಾಂತಿಯಾಗಿದೆ.&quot;
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ತಾನು ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ-ಪ್ರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶವು ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಸಮರದ ನಂತರ, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಇತರೆ ತೃತೀಯ ಪ್ರಪಂಚದ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಕದನ ನಡೆಸಿದ್ದುಂಟು ಅಥವಾ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದುಂಟು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೆ ತಾಲಿಬಾನ್‌ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ-ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿದ್ದು, ಆನಂತರ ಇದೇ ತಾಲಿಬಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತರ ವಲಯದ ಮೈತ್ರಿಪಡೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದುಂಟು. ಈ ಔತ್ತರೀಯ ಮೈತ್ರಿಪಡೆಯ 'ರೀತಿನೀತಿಗಳು ತಾಲಿಬಾನ್‌ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಷ್ಟೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ'. ಅರುಂಧತಿ ತಾಲಿಬಾನ್‌ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕಿಡಿಕಾರಿದ್ದರು: 'ಇಂದು, ಪ್ರೌಢರೂ ಹಾಗೂ ಆಳುವವರೆನಿಸಿದ, ತಾಲಿಬಾನ್‌ ಜನರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲೆಸೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರವೆಸಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡುವುದು ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದು ತಾಲಿಬಾನ್‌ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.'
ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಶೈಲಿಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸುತ್ತಾರೆ: 'ಅಮೆರಿಕಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ದಿಮೆ, ತೈಲ, ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಜಾಲಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿದೇಶ ನೀತಿಗಳು - ಇವೆಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮೂಹಗಳ ಕೈವಾಡವಿದೆ.' ಅವರು ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ]]ದ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ- ಅಂದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಆತಂಕವಾದದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. 2001ರ ನಂತರ ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದೂ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ವಿಷಾದಿಸಿದರು. 'ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಧಾನಗತಿಯ, ಎಳೆ ಮರಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣು ಬಿಡುವ ಮುಂಚೆಯೇ ನಡೆದಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂದು ಅವರು ಅಚ್ಚರಿಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಕಣ್ಣುಮಿಟುಕಿಸುವ ಹಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಿಲ ಕೊರೆಯುವ ದಂಶಕವೊಂದು ಆಗಷ್ಟೇ ನಿಮ್ಮ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಸುಗುಟ್ಟಿದಾಗ, ವಿಶ್ವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನದ ಘಟನೆ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸದೇ ಅದಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪಿಸುಗುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?' ಎಂದು ಅರುಂಧತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;brutality&quot;&gt;{{cite news
| last = Roy
| first = Arundhati
| coauthors =
| title = 'Brutality smeared in peanut butter': Why America must stop the war now
| work =
| pages =
| language =
| publisher = [[The Guardian]]
| date = 2001-10-23
| url = https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4283081,00.html
| accessdate = 2009-03-11
| location=London}}&lt;/ref&gt;
2003ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದ ರಿವರ್ಸೈಡ್‌ ಚರ್ಚ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ 'ಇಂಸ್ಟೆಂಟ್‌-ಮಿಕ್ಸ್‌ ಇಂಪಿರಿಯಲ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ (ಬಯ್‌ ಒನ್‌, ಗೆಟ್‌ ಒನ್‌ ಫ್ರೀ)' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾಷಣ ನೀಡಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ಎಲ್ಲೇಯಾದರೂ, ಎಂದಾದರೂ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ದೇವರಿಂದಲೂ ಜನಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅರುಂಧತಿ ವಿವರಿಸಿದರು.  ಇರಾಕ್‌ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ ಭಾಷಣವಿದು.&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Roy
| first = Arundhati
| authorlink = 
| coauthors = 
| title = Instant-Mix Imperial Democracy (Buy One, Get One Free)
| work = Text of speech at the [[Riverside Church]]
| publisher = Commondreams.org
| date = 2003-05-13
| url = http://www.commondreams.org/views03/0518-01.htm
| doi = 
| accessdate = 2009-04-06
| archive-date = 2009-04-04
| archive-url = https://web.archive.org/web/20090404085415/http://www.commondreams.org/views03/0518-01.htm
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Roy
| first = Arundhati
| authorlink =
| coauthors =
| title = Instant-Mix Imperial Democracy, Buy One Get One Free – An Hour With Arundhati Roy
| work = Text of speech at the [[Riverside Church]]
| publisher = Democracy Now!
| date =
| url = http://www.democracynow.org/2003/10/24/instant_mix_imperial_democracy_buy_one
| format =
| doi =
| accessdate = 2009-04-06}}&lt;/ref&gt; 
2005ರ ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಇರಾಕ್‌ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ 2006ರ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್‌]] ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಟೀಕಿಸಿ, 'ಬುಷ್‌ ಒಬ್ಬ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಿ' ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Roy | first = Arundhati | title = George Bush go home | language = en | publisher = The Hindu | date = 2006-02-28 | url = http://www.hindu.com/2006/02/28/stories/2006022804301100.htm
| accessdate = 2007-03-21}}&lt;/ref&gt;
=== ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತ ===
ಭಾರತ 1998ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಪೋಖರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವೀ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅರುಂಧತಿ '''ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್'' ‌' ಬರೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಮಾಣು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಕಲನ '''ದಿ ಕಾಸ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಲಿವಿಂಗ್'' ‌' ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್‌ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.
=== ಇಸ್ರೇಲ್‌ ದೇಶದ ಟೀಕೆ ===
2006ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ಮತ್ತು [[ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ|ನೋಮ್‌ ಚೊಮ್ಸ್ಕಿ]], ಹೊವಾರ್ಡ್‌ ಝಿನ್‌ ಮತ್ತಿತರರು, ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ‌ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿ-ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ 2006ರ ಲೆಬನಾನ್‌ ಯುದ್ಧವು ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧೀ ಕೃತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ-ಬೆಂಬಲಿತ ಆತಂಕವಾದದ ಆರೋಪವನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/israel/Story/0,,1835915,00.html |title=War crimes and Lebanon |date= 2006-08-03 | accessdate = 2009-04-06 | location=London | work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; 2007ರಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿಯರ್ಸ್‌ ಅಂಡರ್ಮೈನಿಂಗ್‌ ಇಸ್ರೇಲಿ ಟೆರರಿಸಮ್‌ ಹಾಗೂ ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯನ್‌, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಕೊಲ್ಲಿ ವಲಯ ಕ್ವಿಯರ್ಸ್‌ ಮೊದಲು ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿದ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿ]] ಪ್ರಾಯೋಜನವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ಹಾಗೂ, ಯಾವುದೇ ಸಮಾರಂಭ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಸ್ರೇಲಿ ದೂತಾವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಿಸದಿರುವ ಮೂಲಕ ಇಸ್ರೇಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&amp;article=1838 |title=Political Notebook: Queer activists reel over Israel, Frameline ties |date=2007-05-17 |access-date=2011-01-12 |archive-date=2007-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820041155/http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&amp;article=1838 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://electronicintifada.net/v2/article6966.shtml |title=San Francisco Queers Say No Pride in Apartheid |date= 2007-05-29}}&lt;/ref&gt;
=== 2001ರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್‌ ದಾಳಿ ===
2001ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 13ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್‌ ಭವನದ ಮೇಲೆ ಆತಂಕವಾದಿಗಳ ದಾಳಿಯ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ಆರೋಪಿಯ ವಿಚಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರುಂಧತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಮುಗಿಸುವ ವರೆಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಅಫ್ಜಲ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ಮರಣದಂಡಣ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.countercurrents.org/hr-roy311006.htm ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, 'ಎಂಡ್ ಹೀಸ್ ಲೈಫ್ ಶುಡ್ ಬಿಕಮ್ ಎಕ್ಸ್ಟಿಂಕ್ಟ್‌'], ''ಔಟ್ಲುಕ್'', 2006-10-30.&lt;/ref&gt; [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಅರುಂಧತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಒಬ್ಬ ಆತಂಕವಾದಿಯ ಪರ ನಿಲುವು ತಾಳುವುದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಬಹಳ ಮಾರಕ ಎಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.hindu.com/thehindu/holnus/002200610281922.htm ಬಿಜೆಪಿ ಫ್ಲೇಯ್ಸ್‌ ಅರುಂಧತಿ ಫಾರ್ 'ಡಿಫೆಂಡಿಂಗ್' ಅಫ್ಜಲ್], ''ದಿ ಹಿಂದು'', 2006-10-28. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016195649/http://hindu.com/thehindu/holnus/002200610281922.htm |date=2007-10-16 }}&lt;/ref&gt;
=== ಮುಥಾಂಗಾ ಘಟನೆ ===
2003ರಲ್ಲಿ, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಭೂ ಹಕ್ಕು ಪರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಯಾದ ಆದಿವಾಸಿ ಗೋತ್ರ ಮಹಾ ಸಭಾ ಸಂಘಟನೆಯು, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಧಾಂಗಾ ವನ್ಯಧಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ನೀಲಗಿರಿ ತೋಟದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಧರಣಿ ನಡೆಸಿತು.
48 ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅಲ್ಲಿನ ಹಿಡುವಳಿದಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿದುಕೊಂಡವರನ್ನು, ಹೊರಹಾಕಲು,ಓಡಿಸಲು ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪೊಲೀಸ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. ಈ ಚಳವಳಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅರುಂಧತಿ ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ಚಳವಳಿಯ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ನಂತರ, ಕೇರಳದ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ಎ ಕೆ ಆಂಟೊನಿಯವರಿಗೆ ಒಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರ ಬರೆದರು -ಅದರಲ್ಲಿ 'ನಿಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ!' ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;frontline&quot;&gt;{{cite news
|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2006/stories/20030328002104500.htm
|title=&quot;You have blood on your hands&quot;; Arundhati Roy to Kerala Chief Minister Antony
|last=Roy
|first=Arundhati
|date=March 15, 2003
|work=Frontline, Vol.20, Issue 6
|publisher=The Hindu
|accessdate=2009-03-25
|archive-date=2008-12-22
|archive-url=https://web.archive.org/web/20081222014454/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2006/stories/20030328002104500.htm
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
=== 2008 ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ===
ಆಗ 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಮುಂಬಯಿ ನಗರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಆತಂಕವಾದಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು. ಬದಲಿಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಡಿಲುತನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯ, ಹಾಗೂ [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]] (ಅರುಂಧತಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ಉದರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅಂತಿಮವಾದ, ಬಲವಾದ ಒದೆತ), 2002ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಮುಗಲಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಘರ್ಷಣೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ ನೋಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 13ರ ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ವಾದಿಸಿದರು. ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಕೂಗುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದರೂ, 'ಆತಂಕವಾದವನ್ನು ಯಾವುದೂ, ಏನೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾರದು' ಎಂದು ಅರುಂಧತಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಅವರು ಆತಂಕವಾದವನ್ನು 'ಹೃದಯವಿಲ್ಲದ ಸಿದ್ದಾಂತ' ಎಂದು ಜರಿದಿದ್ದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. 'ಆತಂಕವಾದಿ ದಾಳಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಿಡಿದು, ಅದೇ ದೇಶದ ಗಡಿಯೊಳಗೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಡಲು ಅಸಾಧ್ಯ'. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ವಲಯವು ಅರಾಜಕತೆಯ ಪ್ರಪಾತಕ್ಕೆ ಬೀಳಬಹುದು'.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Roy
 | first = Arundhati
 | coauthors =
 | title = The monster in the mirror
 | newspaper = [[The Guardian]]
 | date = 2008-12-13
 | url = https://www.theguardian.com/world/2008/dec/12/mumbai-arundhati-roy
 | accessdate = 2010-01-18
| location=London}}&lt;/ref&gt; [[ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ|ಸಲ್ಮಾನ್‌ ರಷ್ದಿ]] ಮತ್ತು ಇತರರು ಅರುಂಧತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಮುಂಬಯಿಯ ಆತಂಕವಾದಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳಿಗೆ &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/All_terrorism_roads_lead_to_Pakistan_says_Salman_Rushdie/articleshow/3855871.cms |title=All terrorism roads lead to Pakistan, says Rushdie |date=18 December 2008 |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ಹೋಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ರಷ್ದಿ ಅವರು ತಾಜಮಹಲ್‌ ಪ್ಯಾಲೆಸ್‌ &amp; ಟವರ್‌ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅರುಂಧತಿ ಮೇಲೆ ಟೀಕಾ ಪ್ರಹಾರ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | title = Rushdie Slams Arundhati Roy
 | newspaper = [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]
 | date = 2008-12-18
 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/videoshow/3858343.cms
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt; ಭಾರತದ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ತವ್ಲೀನ್‌ ಸಿಂಗ್, ಅರುಂಧತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು 'ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ವಿರುದ್ಧ ಹುಚ್ಚುಹುಚ್ಚಾದ, ಭ್ರಮಾಧೀನ ಮಾತುಗಳ ಸರಣಿ'‌ ಎಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news
 | last = Singh
 | first = Tavleen
 | title = The Real Enemies
 | newspaper = [[Indian Express]]
 | date = 2008-12-21
 | url = http://www.indianexpress.com/news/the-real-enemies/400963/
 | accessdate = 2010-01-18}}&lt;/ref&gt;
=== ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಿರುದ್ಧ ಟೀಕೆ ===
2009ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1ರಂದು, ಪುನಃ, ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಸೂಚಿ ಅಂಕಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಅರುಂಧತಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ತಮಿಳರ ವಿರುದ್ಧ ಆ ದೇಶದ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳತ್ತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಗಮನ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ತಮಿಳರನ್ನು ತುಂಬಿ ತುಳುಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಶಿಬಿರಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. 'ಯಾವುದೇ ಲಂಗುಲಗಾಮಿಲ್ಲದ, ನಿರ್ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಯುದ್ಧವಿದು' ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news
|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/apr/01/sri-lanka-india-tamil-tigers
|title=This is not a war on terror. It is a racist war on all Tamils
|last=Roy|first=Arundhati|date=2009-04-01
|work=The Guardian online edition
|publisher=[[The Guardian]]
| location=London}}&lt;/ref&gt; ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆ&lt;ref&gt;{{cite news
|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/apr/01/sri-lanka-india-tamil-tigers
|title=This is not a war on terror. It is a racist war on all Tamils
|last=Roy|first=Arundhati|date=2009-04-01
|work=The Guardian online edition
|publisher=[[The Guardian]]
| location=London}}&lt;/ref&gt; ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಕೃತ್ಯವನ್ನೆಸಗುವುದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಐಡಿಪಿ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು 'ಸೆರೆ ಶಿಬಿರಗಳು' ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.dailymail.co.uk/news/worldnews/article-1176597/Exclusive-Inside-Sri-Lankas-concentration-camps.html|title=Inside Sri Lanka's 'concentration camps'|last=Fernandes|first=Edna|date=3 May 2009|publisher=[[Daily Mail]], UK|accessdate=24 October 2009}}&lt;/ref&gt; ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮೂಲದ ಬರಹಗಾರ ರುವಾನಿ ಫ್ರೀಮನ್‌ ಅರುಂಧತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು 'ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಆಷಾಢಭೂತಿತನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅರುಂಧತಿ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಯ ಘೋರ ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಕೂಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
[http://www.expressbuzz.com/edition/story.aspx?Title=Lankan+writer+slams+Arundhati+Roy&amp;amp;artid=IqkFCp223gA= ಲಂಕನ್ ರೈಟರ್ ಸ್ಲಾಮ್ಸ್ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್] ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್ – ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2009&lt;/ref&gt; ಅರುಂಧತಿ ಇಂತಹ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ, 'ಇತರೆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಡುವವರನ್ನು ನಾನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾರೆ. ಆದರೂ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಂಹಳೀಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರು ತಮಿಳು ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಘೋರ, ಭೀಕರ, ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ, ಅನ್ಯಾಯದ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಹಿಂಸಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಯ ಕೃತ್ಯಗಳು ನಗಣ್ಯ' ಎಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Situation in Sri Lanka absolutely grim|url=http://www.tamilguardian.com/article.asp?articleid=2582|work=[[Tamil Guardian]]|date=25 October 2010|accessdate=1 November 2010}}&lt;/ref&gt;
=== ಅರಣ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ===
''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌'' ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 2003ರಲ್ಲಿ ಪಂಚಮಢಿ ಸನಿಹ ಅರುಂಧತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ &lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1681245.cms ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, ವಿಕ್ರಮ್ ಸೇಠ್ ಇನ್ ಎನ್ಕ್ರೋಚ್ಮೆಂಟ್ ಕೇಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110126125844/http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1681245.cms |date=2011-01-26 }} ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ – ಜೂನ್ 26, 2006&lt;/ref&gt; ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಬಂಗಲೆಯು ಗುರುತಿಸಲಾದ ವನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅದನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಪಂಚಮಢಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news | last = KIDWAI | first = RASHEED | title = Bungalow blow to Arundhati – Allotment on notified forest land cancelled in Panchmarhi | language = en | publisher = The Telegraph (Calcutta) | date = 2003-05-07 | url = http://www.telegraphindia.com/1030507/asp/frontpage/story_1945565.asp | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2006-11-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061111105335/http://www.telegraphindia.com/1030507/asp/frontpage/story_1945565.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಪ್ರಕರಣದಡಿ ಭಾರತೀಯ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ವಿಕ್ರಮ್‌ ಸೇಠ್‌ರ ಸಹೋದರಿ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅರುಂಧತಿಯ ಪತಿ ಈ {{convert|4346|sqft|m2|abbr=on}} ಸ್ವತ್ತನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರು. [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ರಕ್ಷಿತಾರಣ್ಯ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುವರಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.dailypioneer.com/297320/Arundhati-Roy--Pradip-Krishen-grab-tribal-land-in-MP.html ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರದೀಪ್ ಕೃಷೆನ್ ಗ್ರಾಬ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್ ಎಂಪಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110122030055/http://www.dailypioneer.com/297320/Arundhati-Roy--Pradip-Krishen-grab-tribal-land-in-MP.html |date=2011-01-22 }} ದಿ ಪಾಯೋನೀರ್ - ನವೆಂಬರ್ 18, 2010&lt;/ref&gt;
=== ನಕ್ಸಲರ ಬಗೆಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ===
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲೀಯ-ಮಾವೋವಾದಿ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಸಶಸ್ತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅರುಂಧತಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು 'ದೇಶದ ಅತಿ-ಬಡಜನರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, (ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಸರ್ಕಾರವು, ಈ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದು, 'ಜನತೆಯತ್ತ ಇರುವ ಅಗತ್ಯವಾದ ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ' &lt;ref name=&quot;Thapar&quot; /&gt; ನಕ್ಸಲರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿದೆ'.&lt;ref&gt;[http://ibnlive.in.com/news/govt-at-war-with-naxals-to-aid-mncs-arundhati/103627-3-single.html ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಎಟ್ ವಾರ್ ವಿಥ್ ನಕ್ಸಲ್ಸ್ ಟು ಏಡ್ ಎಮ್‌ಎನ್‌ಸಿಸ್‌: ಅರುಂಧತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227204938/http://ibnlive.in.com/news/govt-at-war-with-naxals-to-aid-mncs-arundhati/103627-3-single.html |date=2013-12-27 }}. IBNLive.com. 21 ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 2009&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅರುಂಧತಿ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥನೆ ದೊರಕಿದರೂ,&lt;ref&gt;ಅಮೂಲ್ಯ ಗಂಗೂಲಿ. [http://www.dnaindia.com/opinion/main-article_rooting-for-rebels_1381959 ರೂಟಿಂಗ್ ಫಾರ್ ರೆಬಲ್ಸ್]. 11 ಮೇ 2010. ಡಿಎನ್ಎ ಇಂಡಿಯಾ.&lt;/ref&gt; ಮಾವೊವಾದಿಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿವಾದಿಗಳು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದದ್ದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.outlookindia.com/article.aspx?264738-0 ವಾಕಿಂಗ್ ವಿಥ್ ದಿ ಕಾಮ್ರೇಡ್ಸ್] ಔಟ್ ಲುಕ್ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿ. 29 ಮಾರ್ಚ್ 2010 &lt;http://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSL08815827&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Cops-shouldnt-have-used-public-bus-Arundhati/articleshow/5946936.cms ಕಾಪ್ಸ್ ಶುಡ್ ನಾಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ಯೂಸ್ಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬಸ್: ಅರುಂಧತಿ]. ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಮೇ 19, 2010&lt;/ref&gt; ಇತರೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, 'ಒಂದೆಡೆ, ನಕ್ಸಲೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ದೇಶಭಕ್ತರಾಗಿ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Naxals-are-patriots-Arundhati/Article1-629303.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-12 |archive-date=2011-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110120023756/http://www.hindustantimes.com/Naxals-are-patriots-Arundhati/Article1-629303.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಂವಿಧಾನದ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;Thapar&quot; /&gt; ಮಾವೋಗಳ ಆತಂಕವಾದೀ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅರುಂಧತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನುಕಂಪವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲವು ಟಿಪ್ಪಣಿಕಾರರು ಗಮನಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.southasiaanalysis.org/%5Cpapers35%5Cpaper3489.html ಎ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಟು ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್: “ದಿ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಈಸ್ ಅಂಡರ್ ಅಟ್ಯಾಕ್”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112013727/http://www.southasiaanalysis.org/%5Cpapers35%5Cpaper3489.html |date=2012-01-12 }} ಸೌಥ್ ಏಶಿಯಾ ಅನಲಿಸಿಸ್ ಗ್ರೂಪ್ – ನವೆಂಬರ್ 5, 2009&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailypioneer.com/291666/Privilege-of-being-Arundhati-Roy.html ಪ್ರಿವಿಲೇಜ್ ಆಫ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227092208/http://www.dailypioneer.com/291666/Privilege-of-being-Arundhati-Roy.html |date=2010-12-27 }} ದಿ ಪಯೊನಿಯರ್‌ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2010&lt;/ref&gt;
[[Karan Thapar|ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌-ಐಬಿಎನ್]] ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡ, ಕರಣ್‌ ಥಾಪರ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ, 'ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ವರ್ಗವನ್ನು ಉರಳಿಸುವುದು ಮಾವೋವಾದಿಯ ಪರಮೋಚ್ಚ ಗುರಿ' ಎಂದು ನಕ್ಸಲರ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಕೇವಲ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅಥವಾ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುವುದೆಂದು ನಂಬದ ಕಾರಣ, ತಾವು ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ಮಾವೋವಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಪದೇ-ಪದೇ ಕೇಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Thapar&quot;&gt;{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/india-is-a-corporate-hindu-state-arundhati/130817-3.html |title=ಇಂಡಿಯಾ ಈಸ್ ಎ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್, ಹಿಂದೂ ಸ್ಟೇಟ್: ಅರುಂಧತಿ - ಕರಣ್ ಥಾಪರ್, ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್, ಸೆ. 12, 2010 |access-date=2011-01-12 |archive-date=2013-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227204935/http://ibnlive.in.com/news/india-is-a-corporate-hindu-state-arundhati/130817-3.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;
ಕರಣ್‌ ಥಾಪರ್‌: ನೀವು ಮಾವೋವಾದಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಣುವಿರಿ?&lt;br&gt;
ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌: ''ಈಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹಲವು ವಿರೋಧೀ ಚಳವಳಿಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಅತಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಗುಂಪು.'' &lt;br&gt;
ಕರಣ್‌ ಥಾಪರ್‌: ಆದರೆ, ಭಾರತೀರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಉರುಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಯತ್ನವನ್ನು ನೀವು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತೀರೇನು?&lt;br&gt;
ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌: ''...'' '' ಒಂದು ವೇಳೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಮಾವೋವಾದಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಸಹ ಒಬ್ಬ ಮಾವೋವಾದಿ ಎಂದಂತೆ. '' ''ಆದರೆ ನಾನು ಮಾವೋವಾದಿಯಲ್ಲ.'' &lt;br&gt;
ಕರಣ್‌ ಥಾಪರ್‌:.. ಆದರೆ ಮಾವೋವಾದಿಗಳು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇನು ಹೇಳುತ್ತೀರಿ?..&lt;br&gt;
ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌: ''ಈಗಾಗಲೇ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ... ನಿಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಸುತ್ತ 800 ಜನ ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ ಸೈನಿಕರಿದ್ದು, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ ಹಾಳು ಮಾಡಿ, ದೋಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿರಾಹಾರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು.'' ''ಜನರು ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಾನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.'' &lt;br&gt;
&lt;/blockquote&gt;
== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==
'ದಿ ಗಾಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಮಾಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಾಗಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ಗೆ 1997ರಲ್ಲಿ ಬೂಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ 30,000 ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳು &lt;ref&gt;{{cite web | title = Arundhati Roy interviewed by David Barsamian | publisher = The South Asian | month = September | year = 2001 | url = http://www.the-south-asian.com/Sept2001/Arundhati_Roy-Interview1.htm}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ 'ಈ ಪುಸ್ತಕವು ತಾನು ನೀಡಿದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈಡೇರಿಸಿದೆ' ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಿನ್ನವತ್ತಳೆ ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Previous winners – 1997 | publisher = Booker Prize Foundation | url = http://www.themanbookerprize.com/about/previous/1997.php | accessdate = 2007-03-21 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070127162449/http://www.themanbookerprize.com/about/previous/1997.php |archivedate = January 27, 2007}}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, 1989ರಲ್ಲಿ ''ಇನ್‌ ವಿಚ್‌ ಆನೀ ಗಿವ್ಸ್ ಇಟ್‌ ದೋಸ್‌ ಒನ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.imdb.com/title/tt0233926/awards ಇನ್‌ ವಿಚ್‌ ಆನ್ನೀ ಗಿವ್ಸ್‌ ಇಟ್‌ ದೋಸ್‌ ಒನ್ಸ್‌ - ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌] ''ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಮೂವಿ ಡಾಟಾಬೇಸ್''.&lt;/ref&gt; 
ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಪ್ರಬಲ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು (ಉದ್ದಿಮೆ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ನಾಗರಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿವಿಧತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ ಲಾನಾನ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ ಅರುಂಧತಿಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = 2002 Lannan Cultural Freedom Prize awarded to Arundhati Roy | publisher = Lannan Foundation | url = http://www.lannan.org/lf/cf/detail/2002-prize-for-cultural-freedom-roy/ | accessdate = 2007-03-21 | archive-date = 2007-02-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070206132403/http://www.lannan.org/lf/cf/detail/2002-prize-for-cultural-freedom-roy/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಅಹಿಂಸೆಯ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅರುಂಧತಿಗೆ 2004ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಡ್ನಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು.
ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ಅಲ್ಜಿಬ್ರಾ ಆಫ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟ್ ಜಸ್ಟಿಸ್'' ಎಂಬ‌ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ 2006ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಅಕ್ಷರ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ತಾಳಕ್ಕೆ ಕುಣಿದು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ನೀತಿ ಅನುರಿಸರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸೈನ್ಯೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ನವ-ಸುಧಾರೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ ಅರುಂಧತಿ, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;commondreams.org&quot;&gt;[http://www.commondreams.org/headlines06/0116-01.htm ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್: ಗೌರವವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821132821/http://www.commondreams.org/headlines06/0116-01.htm |date=2013-08-21 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;commondreams.org&quot;/&gt;
== ಕೃತಿಗಳು ==
=== ಪುಸ್ತಕಗಳು ===
* ''ದಿ ಗಾಡ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಮಾಲ್‌ ಥಿಂಗ್ಸ್‌''. ಫ್ಲಮಿಂಗೊ, 1997. ISBN 0-00-655068-1.
* ''ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್‌''. ಕೊಟ್ಟಯಮ್‌: ಡಿ.ಸಿ. ಬುಕ್ಸ್‌, 1998. ISBN 81-7130-867-8.
* ''ದಿ ಕಾಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌''. ಫ್ಲಮಿಂಗೊ, 1999. ISBN 0-375-75614-0. 'ದಿ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಗುಡ್'‌ ಮತ್ತು 'ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್'‌ ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
* ''ದಿ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಗುಡ್‌''. ಮುಂಬಯಿ: ಇಂಡಿಯಾ ಬುಕ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟರ್‌, 1999. ISBN ISBN 81-7310-121-3.
* ''ದಿ ಅಲ್ಜಿಬ್ರಾ ಆಫ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟ್‌ ಜಸ್ಟಿಸ್‌.''. ಫ್ಲಮಿಂಗೊ, 2002. ISBN 0-00-714949-2. ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸಂಕಲನ: &quot;ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್‌,&quot; &quot;ದಿ ಗ್ರೇಟರ್‌ ಕಾಮನ್‌ ಗುಡ್‌,&quot; &quot;ಪವರ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌&quot;, &quot;ದಿ ಲೇಡಿಸ್‌ ಹ್ಯಾವ್‌ ಫೀಲಿಂಗ್ಸ್‌, ಸೊ...,&quot; &quot;ದಿ ಅಲ್ಜಿಬ್ರಾ ಆಫ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟ್ ಜಸ್ಟಿಸ್‌,&quot; &quot;ವಾರ್‌ ಇಸ್‌ ಪೀಸ್‌,&quot; &quot;ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ,&quot; &quot;ವಾರ್‌ ಟಾಕ್‌&quot;, ಮತ್ತು &quot;ಕಮ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌.&quot;
* ''ಪವರ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: ಸೌತೆಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2002. ISBN 0-89608-668-2.
* ''ವಾರ್‌ ಟಾಕ್‌''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: ಸೌತೆಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2003. ISBN 0-89608-724-7.
* ಫೋರ್‌ವರ್ಡ್‌ ಟು [[ನೋಅಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕೀ|ನೋಮ್‌ ಚೋಮ್ಸ್ಕಿ]], ''ಫಾರ್‌ ರೀಸನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌''. 2003. ISBN 1-56584-794-6.
* ''ಆನ್‌ ಆರ್ಡಿನರಿ ಪರ್ಸನ್ಸ್‌ ಗೈಡ್‌ ಡು ಎಂಪೈಯರ್‌''. ಕನ್ಸಾರ್ಟಿಯಮ್‌, 2004. ISBN 0-89608-727-1.
* ''ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಪವರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಪೈಯರ್‌'' ಸೆವೆನ್‌ ಸ್ಟೋರೀಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004. ISBN 1-58322-682-6.
* ''ದಿ ಚೆಕ್‌ಬುಕ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಕ್ರೂಯಿಸ್‌ ಮಿಸ್ಸೈಲ್‌: ಕಾನ್ವರ್ಸೇಷನ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌''. (ಡೇವಿಡ್ ಬರ್ಸಮಿಯನ್ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಶನಗಳು). ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: ಸೌತೆಂಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004. ISBN 0-89608-710-7.
* ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌‌ ಟು ''13 ಡಿಸೆಂಬರ್‌, ಎ ರೀಡರ್‌: ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌ ಕೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟ್ಯಾಕ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪಾರ್ಲಿಯಮೆಂಟ್‌''  ನವದೆಹಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, 2006. ISBN 0-14-310182-X.
* ''ದಿ ಷೇಪ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬೀಸ್ಟ್‌: ಕಾನ್ವರ್ಸೇಷನ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌''. ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ವೈಕಿಂಗ್‌, 2008. ISBN 978-0-670-08207-0.
* ''ಲಿಸೆನಿಂಗ್‌ ಟು ಗ್ರ್ಯಾಸ್‌ಹಾಪರ್ಸ್‌: ಫೀಲ್ಡ್‌ ನೋಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ''. ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ: ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ಹ್ಯಾಮಿಷ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌, 2009. ISBN 978-0-670-08379-4.
=== ಭಾಷಣಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು, ಸಂದರ್ಶನಗಳು ===
* [http://www.weroy.org We] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629021718/http://www.weroy.org/ |date=2006-06-29 }} 'ವಿ,' ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಚಯ ನೀಡುವ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ
* [http://nmazca.com/verba/roy.htm ಕಮ್‌ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728082504/http://nmazca.com/verba/roy.htm |date=2010-07-28 }} 2002ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ನೀಡಿದ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ, ಹಾಗೂ ಹವಾರ್ಡ್‌ ಜಿನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ
* [http://www.democracynow.org/2006/5/23/arundhati_roy_on_india_iraq_u ಭಾರತ, ಇರಾಕ್‌, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸಮ್ಮತಿ - ''ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ ನೌ!'' ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ.]
* [http://www.greenleft.org.au/back/2004/569/569p12.htm 'ವಿ ಹ್ಯಾವ್‌ ಟು ಬಿಕಮ್‌ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ರಿಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್‌'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928203747/http://www.greenleft.org.au/back/2004/569/569p12.htm |date=2006-09-28 }} 2004ರ ಜನವರಿ 16ರಂದು ವಿಶ್ವ ಸಮಾಜ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆವೃತ್ತಿ)
* [http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml ಟೈಡ್‌? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115062050/http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml |date=2007-11-15 }}[http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml ಆರ್‌ ಐವರಿ ಷೋ? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115062050/http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml |date=2007-11-15 }}[http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಪವರ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಏಜ್‌ ಆಫ್‌ ಎಂಪೈಯರ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071115062050/http://www.democracynow.org/static/Arundhati_Trans.shtml |date=2007-11-15 }} (ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ 2004ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 16ರಂದು ನೀಡಿದ ಭಾಷಣ)
* ಎಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೊ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ [http://abc.net.au/rn/bigidea/stories/s1232956.htm ಸಿಡ್ನಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಂದು ನೀಡಲಾದ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಲಿಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090101071039/http://www.abc.net.au/rn/bigidea/stories/s1232956.htm |date=2009-01-01 }} (ಧ್ವನಿಪಥದೊಂದಿಗೆ) [http://www.tvset.org/roy3.html ಅಥವಾ ಭಾಷಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202035956/http://www.tvset.org/roy3.html |date=2008-12-02 }}
* [http://www.globalresearch.ca/index.php?context=viewArticle&amp;amp;code=ROY20050628&amp;amp;articleId=540 'ದಿ ಮೋಸ್ಟ್‌ ಕವರ್ಡ್ಲಿ ವಾರ್‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ'; ಇರಾಕ್‌ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವಾಕ್ಯ] (ಲೇಖನದ ದಿನಾಂಕ 24 ಜೂನ್‌ 2005)
* [http://www.cityweekend.com.cn/shanghai/articles/blogs-shanghai/shanghai-book-club/live-blogging-with-arundhati-roy-andpankaj-mishra-india-in-the-world-arundhati-roy-in-coversation-with-pankaj-mishra/ ಷಾಂಘೈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಪಂಕಜ್‌ ಮಿಶ್ರಾ 'ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್‌ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌' ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆಯ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101028032829/http://www.cityweekend.com.cn/shanghai/articles/blogs-shanghai/shanghai-book-club/live-blogging-with-arundhati-roy-andpankaj-mishra-india-in-the-world-arundhati-roy-in-coversation-with-pankaj-mishra/ |date=2010-10-28 }}
* [http://www.democracynow.org/2009/9/28/author_arundhati_roy_on_conflicts_and ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಬಾಮಾರ ಹೇಳಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಅಫ್‌-ಪಾಕ್‌ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾ ದಾಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರುಂಧತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ]
* [http://www.bbc.co.uk/worldservice/documentaries/2009/07/090703_theforum_050709.shtml ಧ್ವನಿಪಥ: ''ದಿ ಫೋರಮ್‌'' ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸರ್ವಿಸ್‌ ಚರ್ಚಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಸಂಭಾಷಣೆ]
* [http://www.democracynow.org/2010/3/22/arundhati_roy_on_obamas_wars_india ಒಬಾಮಾರ ಯುದ್ಧಗಳು, ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೆಂಬುದು ಏಕ 'ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಗರಣ'ವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ]
* [http://ascentmagazine.com/articles.aspx?articleID=94&amp;amp;page=read&amp;amp;subpage=past&amp;amp;issueID=09 &quot;ಇನ್‌ ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಟೈಗರ್ಸ್‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707174855/http://ascentmagazine.com/articles.aspx?articleID=94&amp;page=read&amp;subpage=past&amp;issueID=09 |date=2011-07-07 }}; ನರ್ಮದಾ ಕಣಿವೆಯ ಕುರಿತು ಅಸೆಂಟ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಡನೆ ಸಂದರ್ಶನ
* [https://www.theguardian.com/books/2010/mar/27/arundhati-roy-india-tribal-maoists-1 ''ಘಾಂಡಿ ಬಟ್‌ ನಾಟ್‌ ವಿತ್‌ ಗನ್ಸ್‌'' ] – guardian.co.ukದಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ (2010-03-27)
* [https://www.youtube.com/watch?v=gnTS9gHCZoI ''ಫಾಲ್ಟ್‌ ಲೈನ್ಸ್‌ – ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌'' (ವೀಡಿಯೊ)] – ಅಲ್‌ ಜಝೀರಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ (2010-05-06ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು)

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* {{wikiquote-inline}}
* {{commonscat-inline}}
*([http://www.democracynow.org/2010/10/27/acclaimed_indian_author_arundhati_roy_faces ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಬಂಧನದ ಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಿಸಲಿರುವ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್]‌ - ''ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ ನೌ!'' ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ವರದಿ)
*([http://www.democracynow.org/2010/11/8/acclaimed_indian_author_arundhati_roy_on ಒಬಾಮಾರ ಯುದ್ಧಗಳು, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಾವೊವಾದಿ ಬಂಡುಕೋರರ ಬಗ್ಗೆ ಅರುಂಧತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು] - ''ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ ನೌ!'' ವೀಡಿಯೊ ಸಂದರ್ಶನ)
{{Man Booker Prize Winners}}
{{NationalFilmAwardBestScreenplay}}
{{Footer Sydney Peace Prize laureates}}

{{Persondata
|NAME= Roy, Arundhati
|ALTERNATIVE NAMES= Roy, Suzanna Arundhati
|SHORT DESCRIPTION= Indian novelist, essayist
|DATE OF BIRTH= November 24, 1961
|PLACE OF BIRTH= Shillong, Meghalaya
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:Roy, Arundhati}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೬೧ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಿಸಿರುವ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ ಮೂಲದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾಗತೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಬರಹಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಬರಹಗಾರ್ತಿಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಲೇಖಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತ ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಾ ಬರಹಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ನಾಸ್ತಿಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]]</text>
      <sha1>8h9oculwsqmspc9ccq1dk6poqm1v7fp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32130</id>
    <revision>
      <id>1384627</id>
      <parentid>1363357</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mahaveer Indra</username>
        <id>34672</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1384627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10712" sha1="gq8mmdzd31uj0aqj63pabhctis8l2an" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ
| image              = Gregório Lopes - Vasco da Gama (ca 1524).jpg
| caption            =
| birth_date         = ೧೪೬೦ ಅಥವಾ ೧೪೬೯
| birth_place        = Sines, Portugal or Vidigueira, Alentejo, Kingdom of Portugal
| death_date         = ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫೨೪ (ಪ್ರಾಯ ೫೪-೬೪)
| death_place        =  ಕೊಚ್ಚಿ, ಭಾರತ.
| occupation         = ಅನ್ವೇಷಕ, 
}}

'''ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ''' (c. ೧೪೬೦ ಅಥಮಾ ೧೪೬೯ – ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೫೨೪) [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕ. [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮಬಾರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿ]]ನಿಂದ ಬಂದ ಹಡಗಿನ ಮುಖ್ಯ ನಾವಿಕನಾಗಿದ್ದನು.ಅಲ್ಪಕಾಲ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತಿನ ವೈಸರಾಯ್ ಆಗಿದ್ದನು.
[[ಚಿತ್ರ:Gama route 1.svg|300px|thumb|ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮನ ಪ್ರಥಮ ಯಾನದ ಪಥ (೧೪೯೭-೧೪೯೯)]]
[[ಚಿತ್ರ:Vascodagama.JPG|thumb|upright|ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ ಕ್ಷಣ [[Kozhikode|ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]],ಮೇ ೨೦, ೧೪೯೮.]]

ಜನನ, ಆಲೇಂತೇಜೂ ಪ್ರಾಂತದ ಸ್ಪೆನ್ಸನಲ್ಲಿ. ಗಾಮನ ಬಾಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ೧೪೯೨ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೈನ್ಯಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಈತ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ. ಗುಡ್ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಬಾರ್ತಲೋಮ್ಯು ಡೀಯಷನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ದೊರೆ ಎರಡನೆಯ ಜಾನನಿಂದ ನಿಯುಕ್ತನಾದ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣ ಯಾತ್ರೆ 1497ರ ಜುಲೈ 8 ರಂದು ಲಿಸ್ಬನಿನಿಂದ ಹೊರಟಿತು. ಗಾಮನ ವಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಡಗುಗಳಿದ್ದವು. ಇವನ ಯಾತ್ರೆ ಕ್ಯಾನರೀ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು ಜುಲೈ 15 ರಂದು. ನಾವಿಕರ ತಂಡ ಆ ತಿಂಗಳ 26ರಂದು ಕೇಪ್ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 3 ರವರೆಗೂ ಅಲ್ಲೇ ತಂಗಿದ್ದು, [[ಗಿನಿ|ಗಿನೀ]] ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮೂಲಕ ಬಳಸು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಡ್ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿ, ನವೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೀನಾ ಕೊಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು. ನವೆಂಬರ್ 16ರ ವರೆಗೂ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ಅನಂತರ ಮುಂದುವರಿದ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಮಾರುತಗಳಿಂದಾಗಿ ತಡವಾಗಿ ಗುಡ್ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಸೆಲ್ ಕೊಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು 25 ರಂದು ನಟ್ಯಾಲ್ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಿತು. ಮರುವರ್ಷದ ಮಾರ್ಚ್ 2ರಂದು ಮೋಂಬಿಕ್ ತಲುಪಿತು. ಗಾಮ ಮತ್ತು ಇವನ ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮುಸ್ಲಿಮರೆಂದು ನಂಬಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸುಲ್ತಾನ ಗಾಮನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಚಾಲಕರ ನೆರವು ನೀಡಿದ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕ್ರೈಸ್ತರೆಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು ಆ ಚಾಲಕರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಇವರನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ. ಗಾಮ ಮೊಂಬಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು ಏಪ್ರಿಲ್ 7ರಂದು. ಮಲಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿ, ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಗೆ ಹಾದಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಚಾಲಕನೊಬ್ಬನ ನೆರವಿನಿಂದ ಈತ ಯಾನ ಮುಂದುವರಿಸಿದ. 23 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಿಂದೂಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ ಮೇಲೆ ಘಟ್ಟಗಳು ಕಾಣಿಸಿದುವು.17ಮೇ1498 ರಂದು ಗಾಮ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ ತಲುಪಿದ. ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದರ ಕುರುಹಾಗಿ ಗಾಮ ಅಲ್ಲೊಂದು ಶಿಲಾಸ್ತಂಭ ನೆಟ್ಟ. ಅಲ್ಲಿಯ ಜಾಮೊರಿನ್ ದೊರೆಯಿಂದ ಗಾಮನಿಗೆ ಸ್ವಾಗತ ದೊರಕಿತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ದೊರೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೂ ಇವನಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ.

ಆಗಸಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಮ ಭಾರತದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟ. ಅಂಜೆದಿವ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಮಲಿಂಡಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ. ಮಾರುತಗಳು ಅನುಕೂಲಪ್ರದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಇವನಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಯಿತು. ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸತ್ತರು. ಮರುವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಹೋಪ್ ಭೂಶಿರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಮುಂದುವರಿಯುವಾಗ ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಯಿತು. ಉಳಿದಿದ್ದ ಎರಡು ಹಡಗುಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ಗಾಮ ಟರ್ಸೇಯಿರ ದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪಿ ತನ್ನ ಹಡಗನ್ನು ಲಿಸ್ಬನಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿ ಕಳಿಸಿದ. ಅವನು ಲಿಸ್ಬನ್ ತಲಪಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು. ಟರ್ಸೇಯಿರದಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಸೋದರನಿಗಾಗಿ ಶೋಕವನ್ನಾಚರಿಸಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ಗಾಮ ವಿಜಯ ಮೆರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಸ್ಬನ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ದೊರೆ 1ನೆಯ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯೆಲ್ ಇವನಿಗೆ ಡಾಂ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನೂ ವರ್ಷಾಶನವನ್ನೂ ನೆಲದ ಉಂಬಳಿಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿದ.

ಅನಂತರ ದೊರೆಯ ಆದೇಶದಂತೆ ಕವ್ರಾಲ್ ಎಂಬುವನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಠಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಕವ್ರಾಲನ ನಿರ್ಗಮನಾನಂತರ ಕೊಲೆಗೆ ಈಡಾದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೊರೆ ಗಾಮನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಇವನಿಗೆ ಭಾರತ ಸಮುದ್ರದ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಎಂಬ ಬಿರುದು ದತ್ತವಾಯಿತು. ದೊರೆ ಇವನಿಗೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ. ಗಾಮ ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪಿ ದೊಡನೆಯೇ ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿ, ಭಾರತದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿದ. ಅನಂತರ ಕೊಚ್ಚಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ (1503). ಇವನ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದಾಗಿ ಗಾಮ ಪೋರ್ಚುಗಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ. ಇವನು ಅನಂತರ ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ. 1519ರಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ವಿಡಿಗೈರಿರದ ಕೌಂಟ್ ಪದವಿ ದೊರಕಿತು. 1524ರಲ್ಲಿ ಈತ ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್ ಆದ. ಇವನು ನಿಧನನಾದ 1524ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಈತ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ.

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{commons|Vasco da Gama}}
* [http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html Vasco da Gama's ''Round Africa to India''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110828160915/http://www.fordham.edu/halsall/mod/1497degama.html |date=2011-08-28 }}, fordham.edu
* [http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco.html Vasco da Gama web tutorial  with animated maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703091222/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/vasco.html |date=2007-07-03 }}, [[University of Calgary|ucalgary.ca]]
* [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1095-9270.12175/pdf A Portuguese East Indiaman from the 1502–1503 Fleet of Vasco da Gama off Al Hallaniyah Island, Oman: an interim report], IJNA


{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]

[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಗೋವ]]</text>
      <sha1>gq8mmdzd31uj0aqj63pabhctis8l2an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸತ್ಯಕ್ಕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71400</id>
    <revision>
      <id>1384635</id>
      <parentid>1366117</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47116-93</username>
        <id>101436</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸತ್ಯಕ್ಕ */</comment>
      <origin>1384635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="3kmudfrnac6t1g4u9g9z3a68932l8qh" xml:space="preserve">{{Infobox vachanakaara
| name              = ಸತ್ತಕ್ಕ
| birth_date        = ೧೧೬೦
| ankita            = ಶಂಭುಜಕೇಶ್ವರ
| spouse            = 
| known_for         = 
}}

=='''ಸತ್ಯಕ್ಕ'''==
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸತ್ಯಸಾಧಕಿ. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿರಳಕೊಪ್ಪದ ಬಳಿ ಹಿರೇಜಂಬೂರಿನಲ್ಲಿ ಬಡ ದಲಿತ ಹೊಲೆಯ (ಛಲವಾದಿ)ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು

. ಸಂಸಾರದಿಂದ ದೂರವೇ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವಿವಾಹಿತೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಶರಣೆ. ತಾನು ಲಂಚ-ವಂಚನೆಗಳಿಗೆ ಕೈಯೊಡ್ಡದವಳೆಂದೂ, ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಅನ್ಯರ ಒಡವೆ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತನಗೆ ತಾನೇ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಧಿಸಿ ಕೊಂಡವಳು. [[ಶಿವ]]ನನ್ನು ಅಂತರಂಗದ ದೈವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವನೊಡನೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು. 'ಏಕೆನಗೆ ಕರುಣಿಸಲೊಲ್ಲದೆ ಕಾಡಿದೆ, ಏಕೆ ಹೇಳು ಎಲೆ ಲಿಂಗವೇ ? ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪೇನು?' ಎಂದು ಶಿವನನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈಕೆಯ
[[ವರ್ಗ:ವಚನಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಚನಸಂಚಯ ಯೋಜನೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಲಿಂಗಾಯತ]]
ವಚನಗಳ ಅಂಕಿತ &quot;ಶಂಭುಜಕೇಶ್ವರ&quot;.
&lt;poem&gt;
ಅರ್ಚನೆ ಪೂಜೆ ನೇಮವಲ್ಲ
ಮಂತ್ರ-ತಂತ್ರ ನೇಮವಲ್ಲ
ಧೂಪ-ದೀಪದಾರತಿ ನೇಮವಲ್ಲ
ಪರಸ್ತೀ-ಪರದೈವಗಳಿಗೆರಗದಿಪ್ಪುದೇ ನೇಮ
ಶಂಭುಜಕೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಕಾಣಿರಣ್ಣಾ!
ಇವೇ ನಿತ್ಯನೇಮ
&lt;/poem&gt;

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>3kmudfrnac6t1g4u9g9z3a68932l8qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Renamed user e16667ca7f2b1131113425a583e5647f</title>
    <ns>3</ns>
    <id>96758</id>
    <revision>
      <id>1384628</id>
      <parentid>824891</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Deepfriedokra</username>
        <id>67856</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Deepfriedokra moved page [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Thenecrocofe]] to [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Renamed user e16667ca7f2b1131113425a583e5647f]] without leaving a redirect: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Thenecrocofe|Thenecrocofe]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user e16667ca7f2b1131113425a583e5647f|Renamed user e16667ca7f2b1131113425a583e5647f]]&quot;</comment>
      <origin>824891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="1myu21p0y2fcbebt6yope6zxmo1m2bt" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Thenecrocofe}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:New user message|New user message]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:New user message|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೪, ೧೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)</text>
      <sha1>1myu21p0y2fcbebt6yope6zxmo1m2bt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜ಼ರ್ದಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130398</id>
    <revision>
      <id>1384625</id>
      <parentid>1347400</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3181" sha1="5pw8fdhr4t5sw1hw2953gfkplk4omli" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Coloured Zarda Chawal.JPG|thumb]]

'''ಜ಼ರ್ದಾ''' ಬೇಯಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಹಿ ಅನ್ನದ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು (ಕಿತ್ತಳೆ) ಆಹಾರ ಬಣ್ಣ, [[ಹಾಲು]] ಮತ್ತು [[ಸಕ್ಕರೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಲಕ್ಕಿ, [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]], [[ಕೇಸರಿ]], [[ಪಿಸ್ತಾ]] ಅಥವಾ [[ಬಾದಾಮಿ (ಪದಾರ್ಥ)|ಬಾದಾಮಿ]] ಸೇರಿಸಿ ರುಚಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/anisa/zarda-recipe-indian-sweet_b_13055084.html|title=Zarda Recipe (Indian Sweet Rice)|date=17 November 2016|website=The Huffington Post|access-date=19 January 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IAN-2015&quot;&gt;[http://www.indoamerican-news.com/mamas-punjabi-recipes-mithe-chawal-sweet-rice/ &quot;Mama’s Punjabi Recipes- Mithe Chawal (Sweet Rice)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204065923/http://www.indoamerican-news.com/mamas-punjabi-recipes-mithe-chawal-sweet-rice/ |date=2019-02-04 }}. Indo American News. 12 February 2015.&lt;/ref&gt; ಜ಼ರ್ದಾ ಹೆಸರು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶಬ್ದ 'ಜ಼ರ್ದ್' ದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ 'ಹಳದಿ' ಏಕೆಂದರೆ ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣವು ಅದಕ್ಕೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಜ಼ರ್ದಾವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊಟದ ನಂತರ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ, ಜ಼ರ್ದಾ ಮದುವೆಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗಿದೆ.

ಹಲವುವೇಳೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, ಹಳದಿ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣದ ಬದಲು, ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಅನ್ನದ ಕಾಳುಗಳು ಅನೇಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಖೋವಾ, ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ತುಂಬಿ ಕೆಡದಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು ([[ಮುರಬ್ಬ]]) ಮತ್ತು ನಟ್‍ಗಳು ಶುಭ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಜ಼ರ್ದಾದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಖಾದ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಒಣಫಲಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಳಕೆ ಕೂಡ ಇರುತ್ತದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳು]]</text>
      <sha1>5pw8fdhr4t5sw1hw2953gfkplk4omli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಲೂಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131181</id>
    <revision>
      <id>1384626</id>
      <parentid>1358283</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T03:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shreelatha.Halemane</username>
        <id>88264</id>
      </contributor>
      <origin>1384626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25959" sha1="7iengcs2bmonda6pwcirc8gfw6e52k0" xml:space="preserve">==ಮಲೂಟಿ==
[[File:&quot;3. Cluster Of Temples in the village of Maluti in the Dumka district of Jharkhand.jpg|thumb|&quot;3. Cluster Of Temples in the village of Maluti in the Dumka district of Jharkhand]]
ಮಾಲುಟಿ (मालुती) ಅಥವಾ ಮಾಲೂಟಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ರಾಜ್ಯದ ದುಮ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದುಮ್ಕಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಿಖರಿಪಾರ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 72 ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಪಾಲ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100115084257/http://maluti.org/location.html&lt;/ref&gt; ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಕೆಗಳು, ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಲಿಗೆ ಮಾಲೂಟಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿವೆ.

ಇಂದು, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಲೂಟಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;https://cm.jharkhand.gov.in/maluti-temple-town&lt;/ref&gt;

==ಸ್ಥಳ==
[[File:Terracotta works in Temple.jpg|thumb|Terracotta works in Temple]]
ಮಾಲುತಿ 24°09′40″ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 87°40′29″ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ.
==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 325 ಮನೆಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,469. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 761 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 708 ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವಯಸ್ಸಿನ ಒಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ 163. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 93 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 70 ಮಹಿಳೆಯರು. 363 (189 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 174 ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. 52 (23 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 29 ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು.

ಮಾಲುತಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲುತಿಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 75.42% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 66.41% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಮಾಲುತಿಯ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 81.29% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 69.28% ರಷ್ಟಿತ್ತು. &lt;ref&gt;https://www.awanderingmind.in/post/the-terracotta-temples-of-maluti-in-jharkhand&lt;/ref&gt;
==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Tepmles in maluti.jpg|thumb|Tepmles in maluti]]
15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಲುತಿ ಗ್ರಾಮವು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆಗ ಅದು ನಂಗರ್ ರಾಜ್ (ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯ) ಎಂಬ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಗೌಡದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ (1495–1525) ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕದಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಸಂತ ರಾಯ್‌ಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬಸಂತ ಸುಲ್ತಾನನ ಸಾಕು ಗಿಡುಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು. ಬಸಂತ ಗಿಡುಗ (ಬಾಜ್) ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ರಾಜ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿ ದಮ್ರಾದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಮಾಲುತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನವು ಬಹಳ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು.

ಬಸಂತ ಗಿಡುಗ (ಬಾಜ್) ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಾಜನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಕಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಸಂತ ಹೆಸರಿಗೆ &quot;ಬಾಜ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಬಸಂತನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಜಗುರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸುಮೇರು ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ರಾಜ ಬಾಜ್ ಬಸಂತನ ವಂಶಸ್ಥರ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ಇಂದಿಗೂ, ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ರಾಜಗುರುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;https://rangandatta.wordpress.com/2013/05/15/maluti-rebirth-of-a-temple-town/&lt;/ref&gt;
==ದೇವಾಲಯ ನಗರಿಯಾಗಿ ಮಾಲೂಟ್ಟಿ==
ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಹೇಗೆ &quot;ದೇವಾಲಯ ನಗರಿ&quot;ಯಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು, ರಾಜರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ, ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ತರಫ್‌ಗಳಾಗಿ (ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ) ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತರಫ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವಾಲಯ ಗ್ರಾಮವಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಬಂಕುರಾದ ಮಲ್ಲ ರಾಜರ &quot;ಮಲ್ಲಹಟ್ಟಿ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು. ವಿಷ್ಣುಪುರದ ರಾಜರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಂಕುರಾದ ಮಲ್ಲ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಮಿನ್-ಇ-ಕೊಹ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ಪಾಕುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬುರ್ದ್ವಾನ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮೇದಿನಿಪುರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಚೋಟಾನಾಗಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಲ್ಲಭುಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ &quot;ಮಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಸರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ

==ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಮದೇವರ ಭೇಟಿ==
1857 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಬಂಗಾಳದ ಮಹಾನ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಮದೇವ (ಅಥವಾ ಸಾಧಕ ಬಾಮಕ್ಷಯಪ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅರ್ಚಕರಾಗಲು ಬಂದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅರ್ಚಕರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 18 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಮಕ್ಷಯಪರು ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಅವರು ತಾರಾಪೀಠಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅವರ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮಾಲೂಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾಲುತಿ==
ಆದರೆ ಮಾಲುತಿ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ &quot;ಗುಪ್ತ ಕಾಶಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಲುತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಶುಂಗ ರಾಜವಂಶದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 185–75) ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 185–151).

[[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ]]ದ ರಾಜನು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವಜ್ರಯಾನ ಬೌದ್ಧರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಮೌಲೀಕ್ಷ ಮಾತೆಯದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ವೈದಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳ ಮಾಲುತಿ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ದಂಡಿಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇನ್ನೂ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾಲುತಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
==ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಅವಧಿ==
ಚೀಲಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಚೀಲಾ ನದಿಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ದುಮ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬನ್ಸ್ಪಹರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದ್ವಾರಕಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಆಯುಧಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಕೊಡಲಿಗಳು, ಸ್ಕ್ರೇಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ತುಣುಕುಗಳು ನದಿಪಾತ್ರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್‌ನಿಂದ ಮೆಸೊಲಿಥಿಕ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಕೆಲಸದ ಭಾಗಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ಕೊಲಿಥಿಕ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಉಪಕರಣಗಳು **ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಗೆ (ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗ)** ಸೇರಿವೆ.
ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಎಂದು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೆಸೊಲಿಥಿಕ್ (ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ) ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚೀಲಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿರ್ಭುಮ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಚೀಲಾ ನದಿಯ ಮಾಲುತಿ ಸದರ್ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದೆ. ಕೈ ಕೊಡಲಿಗಳು, ಸೀಳುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಬಳಸಲಾಗದ ಕಲ್ಲಿನ ತುಣುಕುಗಳು, ಚಕ್ಕೆಗಳು, ಕೋರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಲೆ ಕಲ್ಲು, ಬಸಾಲ್ಟ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್‌ಜೈಟ್, ಚೆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್‌ನಂತಹ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲುತಿ ಸದರ್ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಚೀಲಿಯನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಮರುರೂಪಿಸಲಾದ ಚಕ್ಕೆಗಳು, ಪಕ್ಕ-ಗುದ್ದುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ತುದಿ-ಗುದ್ದುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಚುಚ್ಚುವ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪಕರಣಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರದೇಶವು ಸದರ್ಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಶಿರಾಲಿಯವರೆಗೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್. ಮಲುತಿ ಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮಲುತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಮಲುತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು

ಇಂದು, ಮಲುತಿ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲ್ಲಿನ 72 ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಂಗರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಮೂಲತಃ 108 ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 36 ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದವು.
==ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು==
2010 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ &quot;ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ನಿಧಿಯು ಮಾಲುತಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 12 ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ವರದಿಯು (&quot;ಆನ್ ದಿ ವರ್ಜ್&quot;) ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
2010 ರ &quot;ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ನಿಧಿಯು ಮಾಲುತಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ (&quot;ಆನ್ ದಿ ವರ್ಜ್&quot;) ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಗರ, ವೇಸರ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡದಂತಹ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ನುರಿತ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಐದು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮಾಲುತಿ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ &quot;ಮಾ ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ದೇವಾಲಯ&quot;. ಮಾ ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ಬಾಜ್ ಬಸಂತಾ ರಾಯ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಮಾಲುತಿಯ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ಈ ದೇವತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಜ್ರಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪಾಂಡೋರಾ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ಈ ದೇವರು ಹಿಂದೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.</text>
      <sha1>7iengcs2bmonda6pwcirc8gfw6e52k0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1384631</id>
      <parentid>1384626</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T06:47:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keerthana Kelaginabeedu</username>
        <id>101434</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ</comment>
      <origin>1384631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25971" sha1="5p9yuz6zjfgumnbhmlje6304uj90vr7" xml:space="preserve">==ಮಲೂಟಿ==
[[File:&quot;3. Cluster Of Temples in the village of Maluti in the Dumka district of Jharkhand.jpg|thumb|&quot;3. Cluster Of Temples in the village of Maluti in the Dumka district of Jharkhand]]
ಮಾಲುಟಿ (मालुती) ಅಥವಾ ಮಾಲೂಟಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ರಾಜ್ಯದ ದುಮ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದುಮ್ಕಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಿಖರಿಪಾರ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮವು 72 ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಪಾಲ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100115084257/http://maluti.org/location.html&lt;/ref&gt; ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಗಳು ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ವಿವಿಧ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಳಿ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಕೆಗಳು, ಎಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಲಿಗೆ ಮಾಲೂಟಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿವೆ.

ಇಂದು, ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಲೂಟಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;https://cm.jharkhand.gov.in/maluti-temple-town&lt;/ref&gt;

==ಸ್ಥಳ==
[[File:Terracotta works in Temple.jpg|thumb|Terracotta works in Temple]]
ಮಾಲುತಿ 24°09′40″ ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು 87°40′29″ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿದೆ.
==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 325 ಮನೆಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1,469. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 761 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 708 ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವಯಸ್ಸಿನ ಒಟ್ಟು ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ 163. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 93 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 70 ಮಹಿಳೆಯರು. 363 (189 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 174 ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು. 52 (23 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 29 ಮಹಿಳೆಯರು) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು.

ಮಾಲುತಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಲುತಿಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 75.42% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 66.41% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಮಾಲುತಿಯ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 81.29% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 69.28% ರಷ್ಟಿತ್ತು. &lt;ref&gt;https://www.awanderingmind.in/post/the-terracotta-temples-of-maluti-in-jharkhand&lt;/ref&gt;
==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Tepmles in maluti.jpg|thumb|Tepmles in maluti]]
15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಲುತಿ ಗ್ರಾಮವು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಆಗ ಅದು ನಂಗರ್ ರಾಜ್ (ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ರಾಜ್ಯ) ಎಂಬ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಗೌಡದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ (1495–1525) ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕದಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರಾಮದ ಬಸಂತ ರಾಯ್‌ಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬಸಂತ ಸುಲ್ತಾನನ ಸಾಕು ಗಿಡುಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸುಲ್ತಾನನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದನು. ಬಸಂತ ಗಿಡುಗ (ಬಾಜ್) ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವನು ರಾಜ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿ ದಮ್ರಾದಲ್ಲಿತ್ತು. ನಂತರ, ಅದನ್ನು ಮಾಲುತಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನವು ಬಹಳ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು.

ಬಸಂತ ಗಿಡುಗ (ಬಾಜ್) ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ರಾಜನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಕಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿಜವಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಘಟನೆಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಸಂತ ಹೆಸರಿಗೆ &quot;ಬಾಜ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ, ಬಸಂತನ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ರಾಜಗುರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸುಮೇರು ಮಠದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ರಾಜ ಬಾಜ್ ಬಸಂತನ ವಂಶಸ್ಥರ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ಇಂದಿಗೂ, ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ರಾಜಗುರುಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;https://rangandatta.wordpress.com/2013/05/15/maluti-rebirth-of-a-temple-town/&lt;/ref&gt;
==ದೇವಾಲಯ ನಗರಿಯಾಗಿ ಮಾಲೂಟ್ಟಿ==
ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಹೇಗೆ &quot;ದೇವಾಲಯ ನಗರಿ&quot;ಯಾಯಿತು ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು, ರಾಜರು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ, ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ತರಫ್‌ಗಳಾಗಿ (ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ) ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತರಫ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ದೇವಾಲಯ ಗ್ರಾಮವಾಯಿತು. ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾಲೂಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಸರು ಬಂಕುರಾದ ಮಲ್ಲ ರಾಜರ &quot;ಮಲ್ಲಹಟ್ಟಿ&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು. ವಿಷ್ಣುಪುರದ ರಾಜರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಂಕುರಾದ ಮಲ್ಲ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಮಿನ್-ಇ-ಕೊಹ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇಂದಿನ ಪಾಕುರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಬುರ್ದ್ವಾನ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮೇದಿನಿಪುರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಚೋಟಾನಾಗಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಲ್ಲಭುಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ &quot;ಮಲ್ಲ&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹೆಸರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ

==ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಮದೇವರ ಭೇಟಿ==
1857 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಬಂಗಾಳದ ಮಹಾನ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಸ್ವಾಮಿ ಬಾಮದೇವ (ಅಥವಾ ಸಾಧಕ ಬಾಮಕ್ಷಯಪ) ಇಲ್ಲಿಗೆ ಅರ್ಚಕರಾಗಲು ಬಂದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅರ್ಚಕರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಪೂಜೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 18 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಬಾಮಕ್ಷಯಪರು ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ಅವರು ತಾರಾಪೀಠಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅವರ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮಾಲೂಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾಲುತಿ==
ಆದರೆ ಮಾಲುತಿ ಬಾಜ್ ಬಸಂತ ರಾಜವಂಶದ ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ &quot;ಗುಪ್ತ ಕಾಶಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಲುತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಶುಂಗ ರಾಜವಂಶದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 185–75) ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 185–151).

[[ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ]]ದ ರಾಜನು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವಜ್ರಯಾನ ಬೌದ್ಧರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಗ್ರಹವು ಮೌಲೀಕ್ಷ ಮಾತೆಯದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ವೈದಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳ ಮಾಲುತಿ. ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ, ವಾರಣಾಸಿಯ ಸುಮೇರು ಮಠದ ದಂಡಿಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇನ್ನೂ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮಾಲುತಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.
==ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಅವಧಿ==
ಚೀಲಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಚೀಲಾ ನದಿಯು ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿಂದೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ದುಮ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಬನ್ಸ್ಪಹರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ದ್ವಾರಕಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಆಯುಧಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಕೊಡಲಿಗಳು, ಸ್ಕ್ರೇಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಲೇಡ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕಲ್ಲಿನ ತುಣುಕುಗಳು ನದಿಪಾತ್ರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್‌ನಿಂದ ಮೆಸೊಲಿಥಿಕ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಕೆಲಸದ ಭಾಗಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಅಥವಾ ಚಾಲ್ಕೊಲಿಥಿಕ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವ-ಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಉಪಕರಣಗಳು **ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಗೆ (ಹಳೆಯ ಶಿಲಾಯುಗ)** ಸೇರಿವೆ.
ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸುಬ್ರತಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಎಂದು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಮೆಸೊಲಿಥಿಕ್ (ಮಧ್ಯ ಶಿಲಾಯುಗ) ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚೀಲಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿರ್ಭುಮ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಚೀಲಾ ನದಿಯ ಮಾಲುತಿ ಸದರ್ಘಾಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಯೂಲಿಯನ್ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದೆ. ಕೈ ಕೊಡಲಿಗಳು, ಸೀಳುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಬಳಸಲಾಗದ ಕಲ್ಲಿನ ತುಣುಕುಗಳು, ಚಕ್ಕೆಗಳು, ಕೋರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಸ್ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಲೆ ಕಲ್ಲು, ಬಸಾಲ್ಟ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್‌ಜೈಟ್, ಚೆರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾಸ್ಪರ್‌ನಂತಹ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲುತಿ ಸದರ್ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಚೀಲಿಯನ್ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಮರುರೂಪಿಸಲಾದ ಚಕ್ಕೆಗಳು, ಪಕ್ಕ-ಗುದ್ದುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ತುದಿ-ಗುದ್ದುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ಚುಚ್ಚುವ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಉಪಕರಣಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರದೇಶವು ಸದರ್ಘಾಟ್‌ನಿಂದ ಶಿರಾಲಿಯವರೆಗೆ, ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್. ಮಲುತಿ ಗ್ರಾಮದೊಳಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಮಲುತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.
ಮಲುತಿ ದೇವಾಲಯಗಳು

ಇಂದು, ಮಲುತಿ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಲ್ಲಿನ 72 ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಂಗರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ಮೂಲತಃ 108 ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, 36 ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದವು.
==ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಮಾಲುತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು==
2010 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ &quot;ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ನಿಧಿಯು ಮಾಲುತಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ 12 ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ವರದಿಯು (&quot;ಆನ್ ದಿ ವರ್ಜ್&quot;) ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
2010 ರ &quot;ನಮ್ಮ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು&quot; ಎಂಬ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ನಿಧಿಯು ಮಾಲುತಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು 12 ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗದ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ (&quot;ಆನ್ ದಿ ವರ್ಜ್&quot;) ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ದೇವಾಲಯಗಳು ನಾಗರ, ವೇಸರ ಅಥವಾ ದ್ರಾವಿಡದಂತಹ ಯಾವುದೇ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ನುರಿತ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಐದು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮಾಲುತಿ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ &quot;ಮಾ ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ದೇವಾಲಯ&quot;. ಮಾ ಮೌಲಿಕ್ಷಾ ಬಾಜ್ ಬಸಂತಾ ರಾಯ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ದೇವತೆ ಮತ್ತು ಮಾಲುತಿಯ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿ, ಈ ದೇವತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಜ್ರಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದಲ್ಲಿ, ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪಾಂಡೋರಾ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಭಾವ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ಈ ದೇವರು ಹಿಂದೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.</text>
      <sha1>5p9yuz6zjfgumnbhmlje6304uj90vr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಚಂತಾ ಶರತ್ ಕಮಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143553</id>
    <revision>
      <id>1384619</id>
      <parentid>1334230</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T19:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22749" sha1="c292n7i56b2544b0oum6be61ebn4olw" xml:space="preserve">'''ಅಚಂತಾ ಶರತ್ ಕಮಲ್''' (ಜನನ ೧೨ ಜುಲೈ ೧೯೮೨) ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]] ವೃತ್ತಿಪರ [[ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಕಮಲೇಶ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ|ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/other-sports/padma-shri-awards-2019-sunil-chhetri-sharath-kamal-gautam-gambhir-ajay-thakur-bajran-punia-harika-dronavalli/article26093206.ece|title=Kamal, Chhetri, Punia and Gambhir to receive Padma Shri Award|last=Sportstar|first=Team|website=Sportstar|language=en|access-date=2021-05-08}}&lt;/ref&gt;

ಅವರ ಐಟಿಟಿಫ಼್ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು ಮೇ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೩೨ ಆಗಿದೆ. ಅವರು ಜೂ ಸೆ ಹ್ಯುಕ್ ಮತ್ತು ಚುವಾಂಗ್ ಚಿಹ್-ಯುವಾನ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://results.ittf.link/index.php?option=com_fabrik&amp;view=list&amp;listid=69&amp;Itemid=206|title=Current WR - Men|website=results.ittf.link|access-date=2018-04-14|archive-date=2018-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420215455/http://results.ittf.link/index.php?option=com_fabrik&amp;view=list&amp;listid=69&amp;Itemid=206|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಶರತ್ ಅವರು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪುರದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ೧೬ ನೇ [[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] [[ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್|ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೨೦೦೪  [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ  ಜರ್ಮನಿಯ ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ  ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.  ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ  ಬೊರುಸ್ಸಿಯಾ ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಜುಲೈ ೨೦೧೦  ರಲ್ಲಿ ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಗ್ರಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯು.ಎಸ್ ಓಪನ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಪುರುಷರ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ೭ ಗೇಮ್‌ಗಳ ಮಹಾ  ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ೪-೩ ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಥಾಮಸ್ ಕೀನಾಥ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಓಪನ್ ಅನ್ನು ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ ಲಿ ಚಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ೧೧-೭, ೧೧-೯, ೧೧-೮, ೧೧-೪ ನೇರ ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು; ಹೀಗಾಗಿ ಐಟಿಟಿಎಫ಼್ ಪ್ರೊ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು.&lt;ref name=&quot;rediff news&quot;&gt;{{Cite web|url=http://sports.rediff.com/report/2010/jul/11/sharath-kamal-wins-egypt-open-tt.htm|title=Rediff News|publisher=Rediff India|access-date=2010-07-12}}&lt;/ref&gt; ಫೇವರಿಟ್ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ   ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ತಂಡದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೂ ಅವರು ವಹಿಸಿದ್ದರು.

೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರದ]] ವಿರುದ್ಧದ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಟೀಮ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ತಂಡವು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ಜೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರು [[ನವ ದೆಹಲಿ|ಸುಭಜಿತ್]]  ಜೊತೆಗೂಡಿ ೨೦೧೦ &lt;ref name=&quot;rediff sports&quot;&gt;{{Cite web|url=http://sports.rediff.com/report/2010/oct/13/cwg-2010-delhi-table-tennis-tt-sharath-kamal-subhajit-saha.htm|title=Rediff Sports|publisher=Rediff India|access-date=2010-10-13}}&lt;/ref&gt; [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೨೦೧೮ ರ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಪುರುಷರ ಟೀಮ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಟನಿ ಅಮಲ್‌ರಾಜ್, ಹರ್ಮೀತ್ ದೇಸಾಯಿ, ಸತ್ಯನ್ ಜ್ಞಾನಶೇಖರನ್ ಮತ್ತು ಸನಿಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನ್ ಜ್ಞಾನಶೇಖರನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games/cwg-2018-iconic-achantha-sharath-kamal-bows-out-with-tt-bronze/articleshow/63767722.cms|title=CWG 2018: Iconic Achantha Sharath Kamal bows out with TT bronze|date=15 April 2018|work=Times of India|access-date=15 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/story/cwg-2018-sathiyan-g-sharath-kamal-settle-for-silver-in-men-s-doubles-table-tennis-1212213-2018-04-14|title=CWG 2018: Sathiyan G, Sharath Kamal settle for Silver in men's doubles table tennis|date=14 April 2018|access-date=15 April 2018|publisher=India Today}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.firstpost.com/sports/commonwealth-games-2018-sharath-kamal-leads-india-to-gold-medal-in-mens-team-event-4424473.html|title=Commonwealth Games 2018: Sharath Kamal leads India to gold medal in men's table tennis team event|date=10 April 2018|access-date=15 April 2018|publisher=Firstpost}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅಗ್ರ ಭಾರತೀಯ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕತಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು.

೩೦೦೭  ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ಯೊಂಗ್ಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ಯೊಂಗ್ಯಾಂಗ್ ಆಹ್ವಾನಿತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ೨೧ನೇ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಪಾನ್ ಪ್ರೊ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಬಂದಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವ ನಂ.೧೯, ಲೀ ಜಂಗ್ ವೂ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ) ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಈ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಅವರು ವಿಶ್ವ ನಂ. ೭೩ ರ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಶ್ರೇಯಾಂಕವು [https://web.archive.org/web/20161115073755/http://ittf.com/ittf_ranking/ ೪೪] ತಲುಪಿದೆ.  ಶರತ್ ಅವರು ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಏಕೈಕ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.

೨೦೧೦-೧೧ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಟಿ.ಎಸ್.ವಿ ಗ್ರ್ಯಾಫೆಲ್ಫಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಜರ್ಮನ್ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ (ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾ) ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ಜರ್ಮನ್  ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧-೧೨ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಸ್.ವಿ ವೆರ್ಡರ್ ಬ್ರೆಮೆನ್ ಪರ ಆಡಿದ್ದರು.   ಮೇ ೨೦೧೩ ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಮೊದಲು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. &quot;  ಶರತ್ ಮತ್ತು ತಂಡವು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಪ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್ ೨೦೧೩ ರ ಡಚ್ ಪೋಕಲ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡವು ೨೦೧೩–೧೪ರ ಬುಂಡೆಸ್ಲಿಗಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಏಷ್ಯನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅರ್ಹತೆಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ನೋಶಾದ್ ಅಲಮಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಶರತ್ [[೨೦೧೬ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|೨೦೧೬ ರ ರಿಯೊ]] ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.inshorts.com/news/achanta-sharath-kamal-qualifies-for-rio-2016-1460809091461|title=Achanta Sharath Kamal qualifies for Rio 2016|date=16 April 2016|access-date=8 August 2016|publisher=Inshorts}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಪುರುಷರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾದ]] ಆಡ್ರಿಯನ್ ಕ್ರಿಸನ್‌ಗೆ ಸೋಲುವ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thequint.com/rio-olympics-2016/2016/08/06/tt-player-mouma-das-knocked-out-in-first-round|title=TT Players Mouma, Manika, Soumyajit and Kamal Lose in 1st Round|date=7 August 2016|access-date=8 August 2016|agency=The Quint}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಬಿ ನುಂಗಂಬಾಕ್ಕಂ ಶಾಲೆ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.psbbschools.ac.in/alumni-1.html|title=PSBB Alumni|publisher=PSBB Schools|access-date=2009-08-28|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150342/http://www.psbbschools.ac.in/alumni-1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; (2000 ನೇ ಸಾಲಿನ) ಮತ್ತು ಲೊಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ.&lt;ref name=&quot;indiatoday&quot;&gt;{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/content_mail.php?option=com_content&amp;name=print&amp;id=55396|title=Fresh Faces|publisher=India Today|access-date=2009-08-06}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://indiatoday.intoday.in/content_mail.php?option=com_content&amp;name=print&amp;id=55396 &quot;Fresh Faces&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.achantasharathkamal.com/sharath.html|title=Achanta Sharath Kamal Fan Webpage|publisher=Achanta Sharath Kamal|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528151753/http://www.achantasharathkamal.com/sharath.html|archive-date=2010-05-28|access-date=2010-05-20}}&lt;/ref&gt; ಅವರು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್|ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2006/03/26/stories/2006032604532300.htm|title=Sharath Kamal storms into final|date=2006-03-26|work=[[The Hindu]]|access-date=2006-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20060420151222/http://www.hindu.com/2006/03/26/stories/2006032604532300.htm|archive-date=2006-04-20|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt;

ಶರತ್‌ಗೆ ೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಶರತ್ ಅವರ ತಂದೆ ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಮುರಳೀಧರ ರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ಯಾಡ್ಲರ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು.

ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೆಲ್ಲಲೇಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲವಿದ್ದ ಶರತ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.ಸೋತಾಗ  ಅವರು ಆಗಾಗ ಹತಾಶರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಅವನ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಶರತ್‌ನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅವನಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಶಾಲೆಗೆ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೊಂದಿಗೆ [[ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಶರತ್ ಕಮಲ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಶರತ್ ಕಮಲ್ ಅವರು ವೃತ್ತಿಪರ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಉನ್ನತ ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಜ್ಯ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಶರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆದರು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಶರತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದರು.

== ವೃತ್ತಿ ==

=== ೨೦೦೪ ===
೨೦೦೪ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶರತ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು.ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೨೦೦೪ ರ ಅಥೆನ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಾಗ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಗ್ರಾಫ್ ಹೊಸ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಶರತ್ ಅವರು ೨೦೦೪ರ ಸಮ್ಮರ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ಗೆ ಪಾದರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.   ಅವರು ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧೧-೪,೧೨-೧೦,೧೧-೬,೧೧-೧೩,೧೧-೭ ರಲ್ಲಿ [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಜೀರಿಯಾದ]] ಮೊಹಮದ್ ಸೋಫಿಯಾನೆ ಬೌಡ್ಜಡ್ಜಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಆದರೆ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನ]] ಕೊ ಲೈ ಚಾಕ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೧-೯,೧೧-೫ ರಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

=== ೨೦೦೫ ===
ಶಹರತ್ ೨೦೦೫ ರ ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ದಂತಕಥೆ ವಾಂಗ್ ಲಿಕಿನ್‌ಗೆ ೧೧-೮,೧೧-೮,೧೧-೫,೯-೧೧ ಮತ್ತು ೧೧-೮ ರಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

=== ೨೦೦೬ ===
ಶರತ್ ಅವರು ೨೦೦೬ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ]] ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಪುರುಷರ ಡಬಲ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಸೌಮ್ಯದೀಪ್ ರಾಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾದರು ಆದರೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್-ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಬಗ್ಗಲೆ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ರಶ್ಟನ್ ವಿರುದ್ಧ ೮-೧೧,೧೨-೧೦,೭-೧೧,೧೧-೬ ಮತ್ತು ೪-೧೧ರಲ್ಲಿ ಸೋತರು. ಆದರೆ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶರತ್ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ಜೆಲ್ ಅವರನ್ನು ೧೧-೫,೮-೧೧,೫-೧೧,೧೧-೮,೧೧-೮,೭-೧೧,೧೧-೮ ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ನಂತರ ಪುರುಷರ ತಂಡ ವಿಭಾಗದ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಗಾಪುರ]] ತಂಡವನ್ನು 3–2ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶರತ್ ೨೦೦೬ ರ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ಗೆ]] ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೩ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಅವರು ೩೧ನೇ ಸುತ್ತಿಗೆ ಬೈ ಪಡೆದರು. ಅವರು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ]] ಡೋನ್ ಕಿಯೆನ್ ಕ್ವೊ ಅವರನ್ನು ೧೧-೬,೧೧-೭,೧೩-೧೫,೧೧-೫,೧೧-೯  32 ರ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಡಬಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶರತ್ ಪ್ರಿ-ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಯಾಂಗ್ ಪೆಂಗ್- ಲುಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ,೫-೧೧,೮-೧೧,೯-೧೧ ರಿಂದ ಸೋತರು. ಅವರು ೩೧ ರ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೯-೧೧,೯-೧೧,೯-೧೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಜೋಡಿಗೆ ಸೋತರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೌಮ್ಯದೀಪ್ ರಾಯ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾದರು. ಟೀಮ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರ ತಂಡವು ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]]</text>
      <sha1>c292n7i56b2544b0oum6be61ebn4olw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ.ಟಿ.ಅಚ್ಚಯ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149630</id>
    <revision>
      <id>1384617</id>
      <parentid>1343079</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <origin>1384617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8287" sha1="1rar1kbhroaqj77i8gyuiczq9dcyzc9" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:23em; font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;&quot; | ಕೆ.ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#dbe9f4; color:#1c4a6e;&quot; | ರಾಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ
|-
! ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು
| ಕೊಂಗಂಡ ತಮ್ಮು ಅಚ್ಚಯ
|-
! ಜನನ
| ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬, ೧೯೨೩, ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ
|-
! ನಿಧನ
| ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೦೨, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ಶಿಕ್ಷಣ
| ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ; ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಪಿಎಚ್‌ಡಿ)
|-
! ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ
| ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ (೧೯೯೪)
|}

{{Interwikineeded}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1923 - 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002) ತೈಲ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sen |first=Mayukh |date=1 June 2018 |title=KT Achaya's pioneering scholarship on Indian food |url=https://caravanmagazine.in/reviews-essays/kt-achaya-pioneering-scholarship-indian-food |url-access=subscription |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-07 |website=[[The Caravan]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ''ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್'', ''ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್‌ನ'' ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 November 2004 |title=Changes in the Indian menu over the ages |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sci-tech-and-agri/changes-in-the-indian-menu-over-the-ages/article28512908.ece |access-date=15 December 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ಅವರು 1923 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು [[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ|ಮದ್ರಾಸ್]] [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ]] (ಈಗ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಭಾಗ) ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1943 ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ]] ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪಿ ಹಿಲ್ಡಿಚ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;

== ವೃತ್ತಿ ==
ಅವರು ಹತ್ತಿಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಆಯಿಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ 1950 ರಿಂದ 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು 150 ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು 11 ಪೇಟೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 1971 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರೋಟೀನ್ ಫುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. 1977 ರಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಫೆಲೋಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ (UNU) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಸಂಶೋಧನಾಲಯ|ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CFTRI)]] ಗೆ '''ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ತೆರಳಿದರು. ಅವರು 1983 ರಲ್ಲಿ CFTRI ಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;

== ಪುಸ್ತಕಗಳು ==
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ಅವರು ತೈಲ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Worldcat search |url=http://www.worldcat.org/search?qt=worldcat_org_all&amp;q=k.+t.+achaya |access-date=2 June 2013 |website=WorldCat |publisher=OCLC}}&lt;/ref&gt;

* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ತೈಲ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (1990),
* ಘನಿ: ದಿ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್ ಆಯಿಲ್ ಮಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1993)
* ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (1994)
* ನಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಕಥೆ (2000)
* ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1994)
* [[Indian Food: A Historical Companion|ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]] (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1994)
* ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಘಂಟು (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1998)
* ದಿ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಫುಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, AZ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2009)

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}
[[ವರ್ಗ:ಕೊಡವರು]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೦೨ ನಿಧನ]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೨೩ ಜನನ]]</text>
      <sha1>1rar1kbhroaqj77i8gyuiczq9dcyzc9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1384618</id>
      <parentid>1384617</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T17:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <origin>1384618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8304" sha1="6u5r6grpa030leggoofo77ucop7aqnh" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:23em; font-size:90%; text-align:left;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:110%; background:#f0f0f0;&quot; | ಕೆ.ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#dbe9f4; color:#1c4a6e;&quot; | ರಾಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ
|-
! ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು
| ಕೊಂಗಂಡ ತಮ್ಮು ಅಚ್ಚಯ
|-
! ಜನನ
| ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬, ೧೯೨೩, ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ
|-
! ನಿಧನ
| ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೦೨, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ಶಿಕ್ಷಣ
| ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ; ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಪಿಎಚ್‌ಡಿ)
|-
! ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿ
| ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ (೧೯೯೪)
|}

{{Interwikineeded}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' (6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1923 - 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002) ತೈಲ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿ, ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸಕಾರ. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sen |first=Mayukh |date=1 June 2018 |title=KT Achaya's pioneering scholarship on Indian food |url=https://caravanmagazine.in/reviews-essays/kt-achaya-pioneering-scholarship-indian-food |url-access=subscription |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=2019-12-07 |website=[[The Caravan]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ''ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್'', ''ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್‌ನ'' ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 November 2004 |title=Changes in the Indian menu over the ages |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sci-tech-and-agri/changes-in-the-indian-menu-over-the-ages/article28512908.ece |access-date=15 December 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ==
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ಅವರು 1923 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6 ರಂದು [[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ|ಮದ್ರಾಸ್]] [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ]] (ಈಗ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಭಾಗ) ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1943 ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ]] ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಟಿಪಿ ಹಿಲ್ಡಿಚ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;

== ವೃತ್ತಿ ==
ಅವರು ಹತ್ತಿಬೀಜ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಆಯಿಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕುರಿತು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ 1950 ರಿಂದ 22 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು 150 ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು 11 ಪೇಟೆಂಟ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. 1971 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರೋಟೀನ್ ಫುಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. 1977 ರಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಫೆಲೋಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ (UNU) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನ]] [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಆಹಾರ ಸಂಶೋಧನಾಲಯ|ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (CFTRI)]] ಗೆ '''ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ತೆರಳಿದರು. ಅವರು 1983 ರಲ್ಲಿ CFTRI ಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt;


== ಪುಸ್ತಕಗಳು ==
'''ಕೆ. ಟಿ. ಅಚ್ಚಯ್ಯ''' ಅವರು ತೈಲ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;[http://www.ias.ac.in/currsci/oct252002/1037.pdf Life’s history ends for a food scientist-historian-An obituary of K. T. Achaya]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Worldcat search |url=http://www.worldcat.org/search?qt=worldcat_org_all&amp;q=k.+t.+achaya |access-date=2 June 2013 |website=WorldCat |publisher=OCLC}}&lt;/ref&gt;

* ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ತೈಲ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್: ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (1990),
* ಘನಿ: ದಿ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್ ಆಯಿಲ್ ಮಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (1993)
* ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (1994)
* ನಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಕಥೆ (2000)
* ದಿ ಫುಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1994)
* [[Indian Food: A Historical Companion|ಇಂಡಿಯನ್ ಫುಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್]] (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1994)
* ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿಘಂಟು (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 1998)
* ದಿ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಫುಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, AZ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2009)


== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references/&gt;
{{Reflist}}
[[ವರ್ಗ:ಕೊಡವರು]]
[[ವರ್ಗ:೨೦೦೨ ನಿಧನ]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೨೩ ಜನನ]]</text>
      <sha1>6u5r6grpa030leggoofo77ucop7aqnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಭಗವಂತಿ ನವನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172830</id>
    <revision>
      <id>1384634</id>
      <parentid>1377274</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T07:37:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9570" sha1="5wgkguu623jegj9r7jgyv2dxa1h4l02" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ಭಗವಂತಿ ನವನಿ
| image              = 
| image_size         = 
| caption            = 
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| birth_name         = 
| birth_date         = {{birth date|1940|02|1|df=yes}}
| birth_place        = [[:en:Naserpur|ನಾಸರ್ಪುರ್]], [[:en:Sind Province (1936–55)|ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]], [[:en:British India|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]]
| death_date         = {{death date and age|1986|10|22|1940|02|1|df=yes}}
| death_place        = [[ಭಾರತ]]
| nationality        = [[:en:Indian people|ಭಾರತೀಯ]]
| other_names        = ಸಿಂಧಿ ಕೋಯಿಲ್ (ಸಿಂಧಿ ಕೋಗಿಲೆ)
| occupation         = [[:en:Playback singer|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ]], [[:en:folk singer|ಜಾನಪದ ಗಾಯಕಿ]], [[ನಟಿ]]
| years_active       = ೧೯೬೦–೧೯೮೦
| parents            =  
| relatives          =  
| signature          =  
| awards             =  
| honours            =  
}}

'''ಭಗವಂತಿ ನವನಿ''' (೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೪೦ - ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೬) ಇವರು [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆಯ]] [[ಸಂಗೀತ]] ಮತ್ತು [[ಚಲನಚಿತ್ರ|ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ ಮತ್ತು ನಟಿ. ಇವರು [[ಜಾನಪದ]] ಮತ್ತು [[:en: playback singer|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು]], ಅವರ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಿಂದಾಗಿ, &quot;ಸಿಂಧಿ ಕೋಯೆಲ್&quot; (ಸಿಂಧಿ [[ಕೋಗಿಲೆ]]) ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. &quot;ಲಾಡಾ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವರ ವಿವಾಹ ಗೀತೆಗಳು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಅವರು ''ಸಿಂಧು ಜೇ ಕಿನಾರೇ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.

==ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ==
ಭಗವಂತಿಯವರು ೧೯೪೦ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ ರಂದು [[:en:British India|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ]] [[:en:Sindh|ಸಿಂಧ್‌ನ]] [[ಕರಾಚಿ|ಕರಾಚಿಯಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಸಿಂಧ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[:en:Naserpur|ನಾಸೆರ್ಪುರದವರು]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhagwanti Navani |url=https://sindhyat.com/artist/Bhagwanti%20Navani |website=Sindhyat |language=en |access-date=25 May 2020}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಜಸ್ಸು ಮಲ್ ನವನಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ವಿಶ್ನಿ ಬಾಯಿ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Dr Asha |first=Dayal |date=31 January 2021 |title=سنڌين جي ڪوئل ڀڳونتي نواڻي |url=http://epaper.hindvasi.com/31-01-2021/2 |journal=Hindvasi |pages=2 |access-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2025 |archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222193553/https://epaper.hindvasi.com/31-01-2021/2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಭಗವಂತಿಯವರಿಗೆ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಇದ್ದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ರಚನೆಯಾದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಬಾಂಬೆಗೆ (ಈಗ [[:en:Mumbai|ಮುಂಬೈ]]) ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ವಲಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕರಾಚಿಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕಮಲಾ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧಿಗಳ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ, ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು.

ಭಗವಂತಿಯವರು ದೇವಘರ್ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆ, ಅರುಣ್ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಪೀಪಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರತಿಭೆಯು ಕಾನು ಘೋಷ್ ಮತ್ತು ಕಾನು ರೇ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhagwanti Navani |url=https://thesindhuworld.com/bhagwanti-navani/ |website=The Sindhu World |access-date=25 May 2020}}&lt;/ref&gt; [[ಭಜನೆ|ಭಜನೆಗಳು]], ದೋಹಿರಾಗಳು, [[:en: Kalams|ಕಲಾಂಗಳು]], ಓರನ್‌ಗಳು, ಲಾರಿಗಳು, ಲಡಾಗಳು, ಸಖಿಯೂನ್ ಮತ್ತು ಸಹರಾಸ್ ಮುಂತಾದ ಸಿಂಧಿ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿ ಅವರು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು [[:en: Hindi film industry|ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ]] ಹಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಮಹೇಂದ್ರ ಕಪೂರ್]], [[:en:C. H. Atma|ಸಿ.ಎಚ್.ಆತ್ಮಾ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲದ ಇತರ ದಿಗ್ಗಜರೊಂದಿಗೆ ಯುಗಳಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು.

ಅವರು ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಸಿಂಧಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sindhu-a Je Kinare |url=http://sindhiwiki.org/index.php?title=Sindhu-a_Je_Kinare |website=sindhiwiki.org |publisher=Encyclopedia of Sindhi}}&lt;/ref&gt; ಆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ಜುಲೇಲಾಲ್, ಲಾಡ್ಲಿ, ಸಿಂಧು ಜೆ ಕಿನಾರೆ, ಶಾಲ್ ಧೀರ್ ನಾ ಜಮಾನ್, ಹೊಜಮಾಲೊ, ಕನ್ವರ್ ರಾಮ್, ಹಾಲು ತಾ ಭಾಜಿ ಹಲೂನ್ ಮತ್ತು ಪರದೇಸಿ ಪ್ರೀತಮ್'' ಸೇರಿವೆ.

ಭಗವಂತಿಯವರು ಬಹುಮುಖ ನಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ [[ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ|ಸಿಂಧಿ ಭಾಷಾ]] ಬರಹಗಾರ [[:en: Gobind Malhi|ಗೋವಿಂದ್ ಮಲ್ಹಿಯವರು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಲಾಕರ್ ಮಂಡಲದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=سنڌوءَ جي ڪناري |url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%88%D8%A1%D9%8E%20%D8%AC%D9%8A%20%DA%AA%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%8A |website=[[Encyclopedia Sindhiana]] |language=sd |access-date=25 May 2020 |archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222045352/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%88%D8%A1%D9%8E%20%D8%AC%D9%8A%20%DA%AA%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%8A |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕಗಳೆಂದರೆ: ''ಮೆಹ್ಮಾನ್, ಗುಸ್ತಾಖಿ ಮಾಫ್, ತುಹಿಂಜೊ ಸೂ ಮುಹಿಂಜೊ ಮತ್ತು ದೇಶ್ ಜಿ ಲಾಲ್ಕರ್''. ಅವರು ೧೯೬೮ ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಂಧಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸಿಂಧು ಜೆ ಕಿನಾರೆ'' (ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ) ನಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.

==ಮರಣ==
ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨, ೧೯೮೬ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, &quot;ಭಗವಂತಿ ನವನಿ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್&quot; ಅನ್ನು ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೭ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhagwanti Navani Trust |url=http://gobindmalhi.com/Bhagwanti-Navani-Trust |website=gobindmalhi.com |access-date=25 May 2020}}&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳೆ]]</text>
      <sha1>5wgkguu623jegj9r7jgyv2dxa1h4l02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180234</id>
    <revision>
      <id>1384623</id>
      <parentid>1382977</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T22:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19286" sha1="htudneqeh0b1ckyeoiwdpbd10d8xba9" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox river
| name                = ಕಡಲುಂಡಿ
| native_name         = 
| name_native_lang    = 
| other_name          = 
| etymology           = 
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image               = Kadalundi Bridge - A border of Malappuram and Kozhikode.jpg
| image_size          = 
| image_caption       = ಕಡಲುಂಡಿ ಸೇತುವೆ
| map                 = 
| map_size            = 
| map_caption         = 
| pushpin_map         = 
| pushpin_map_size    = 
| pushpin_caption     = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1   = ದೇಶ
| subdivision_name1   = [[ಭಾರತ]]
| subdivision_type2   = ರಾಜ್ಯ
| subdivision_name2   = [[ಕೇರಳ]]
| subdivision_type3   = ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
| subdivision_name3   = [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]]
| subdivision_type4   = 
| subdivision_name4   = 
| subdivision_type5   = 
| subdivision_name5   = 
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km           = 130
| width_min           = 
| width_avg           = 
| width_max           = 
| depth_min           = 
| depth_avg           = 
| depth_max           = 
| discharge1_location = [[ನದೀಮುಖ]]
| discharge1_min      = 
| discharge1_avg      = {{convert|36|m3/s|cuft/s|abbr=on}}
| discharge1_max      = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1             = ಚೆರಕೊಂಬನ್ ಮಲ
| source1_location    = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]]
| source1_coordinates = {{coord|11|08|N|76|28|E|display=inline}}
| source1_elevation   = {{convert|1160|m|abbr=on}}
| mouth               = [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]
| mouth_location      = ಕೇರಳ, [[ಭಾರತ]]
| mouth_coordinates   = {{coord|11|07|N|75|49|E|display=inline,title}}
| mouth_elevation     = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression         = 
| river_system        = 
| basin_size_km2      = 1122
| tributaries_left    = 
| tributaries_right   = 
| custom_label        = 
| custom_data         = 
| extra               = 
}}
[[File:Kadalundi Kadavu.jpg|thumb|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ '''ಕಡಲುಂಡಿ ಕಡವು''' ಸೇತುವೆ]]
[[File:Kadalundi river, Malappuram.jpg|thumb|[[ಮಲಪ್ಪುರಂ|ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ]]
'''ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ''' ('''ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ''') [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಮೂರು [[ಚಾಲಿಯಾರ್]], [[ಭಾರತಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ತಿರೂರ್ ನದಿ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.malappuram.net/html/history.htm|title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು|publisher=Malappuram.net|access-date=13 October 2006}}&lt;/ref&gt; ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಈ ನದಿಯು {{convert|130|km|mi}} ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|title=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ - ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು|publisher=ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ|access-date=13 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061102072030/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/generalfeatures.htm|archive-date=2 November 2006}}&lt;/ref&gt; ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ಕೇರಳದ ಆರನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯೂ ಆಗಿದೆ. ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಕರುವಾರಕುಂಡು]], [[ತುವ್ವೂರು]], [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]], [[ಪಂದಿಕ್ಕಾಡ್]], [[ಮಂಜೇರಿ]], [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]], [[ಪನಕ್ಕಾಡ್]], [[ಪರಪ್ಪೂರು]], [[ವೆಂಗರ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ವೆಂಗರ]], [[ತಿರೂರಂಗಡಿ]], [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]], [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಮೂಲಕ ಹಾದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು|ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನುನ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನಗರಂನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;&gt;{{cite web |title=ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು |url=https://malappuram.nic.in/about-district/ |access-date=23 November 2019 |website=malappuram.nic.in}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಂದ]] [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಒಲಿಪ್ಪುಳ ಮತ್ತು ವೆಳಿಯಾರ್ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು [[ಏರನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಳ್ಳುವನಾಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಳ್ಳುವನಾಡ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು 1274 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 120 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NIC&quot;&gt;[http://malappuram.nic.in/gw.html NIC ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಾಲತಾಣ]&lt;/ref&gt; [[ಚೇರ ರಾಜವಂಶ|ಚೇರ ರಾಜವಂಶದ]] ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂದರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಟಿಂಡಿಸ್]] ಬಂದರನ್ನು [[ಮುಝಿರಿಸ್]] ನಂತರ, ಈ ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಾದ [[ವಳ್ಳಿಕ್ಕುನ್ನು]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಕೇರಳ ಇತಿಹಾಸದ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಎ. ಶ್ರೀಧರ ಮೆನನ್&lt;/ref&gt; ಕಡಲುಂಡಿಪುಳ ನದಿಯು [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;river&quot;/&gt; ಇಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 60 ಜಾತಿಯ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.keralaeverything.com/wil.htm|title=ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|publisher=keralaeverything.com|access-date=13 October 2006}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|1500px|ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ}}

==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ==
[[File:Melattur palam.jpg|thumb|[[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿಪ್ಪುಳಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು ಸೇತುವೆ]]
[[File:This is a image of velliyar river in edathanattukara 2013-10-29 19-46.jpg|left|thumb|ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿ (ವೆಳ್ಳಿಯಾರ್ ನದಿಯು [[ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ|ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ [[ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು, ಕೇರಳ|ಮೇಲಾಟ್ಟೂರು]] ಬಳಿ ಒಲಿಪ್ಪುಳ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯಾಗುತ್ತದೆ)]]
16 ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಕವಿ ಮತ್ತು ''[[ಜ್ಞಾನಪ್ಪಾನ]]'' ದ ಲೇಖಕ [[ಪೂಂತಾನಂ ನಂಬೂದಿರಿ]] ಅವರು [[ಪೆರಿಂತಲ್ಮಣ್ಣ]] ಬಳಿಯ [[ಕೀಳಾಟ್ಟೂರು|ಕೀಳಾಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Menon&quot;&gt;{{cite book|author=I K K Menon|title=ಕೇರಳದ ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು|url=https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&amp;pg=PT194|publisher=ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಡಿವಿಷನ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವಾಲಯ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|isbn=978-81-230-2188-1|pages=194–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;c1971&quot;&gt;{{Cite book|title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ - ಮಲಪ್ಪುರಂ (ಭಾಗ-ಸಿ) - 1971|last=ಕೆ. ನಾರಾಯಣನ್|publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ|year=1972|location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ|pages=3|url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;c2011&quot;&gt;{{cite book |last1=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |title=ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ, ಮಲಪ್ಪುರಂ |publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ |location=ತಿರುವನಂತಪುರಂ |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf}}&lt;/ref&gt;

[[ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್|ಕೇರಳ ವರ್ಮ ವಲಿಯ ಕೊಯಿ ತಂಪುರಾನ್]] (''ಕೇರಳ ಕಾಳಿದಾಸ''), [[ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ]] (''ಕೇರಳ ಪಾಣಿನಿ'') ಮತ್ತು [[ರಾಜ ರವಿ ವರ್ಮ]] (ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ) ಇವರು [[ಪರಪ್ಪನಾಡ್]] ರಾಜಮನೆತನದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ]]ಯಿಂದ ಹರಿಪ್ಪಾಡ್, ಚಂಗನಾಶ್ಶೇರಿ, ಮಾವೇಲಿಕ್ಕರ ಮತ್ತು ಕಿಳಿಮಾನೂರಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=ವಿಶಾಖಂ ತಿರುನಾಳ್.|date=2012|publisher=Duc|isbn=978-613-9-12064-2|location=[ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಸ್ಥಳ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ]|oclc=940373421}}&lt;/ref&gt; ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;c2011&quot;/&gt; ದಿನಪತ್ರಿಕೆ &quot;[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]&quot; ದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ (1898 ರಿಂದ 1905) ಮತ್ತು &quot;ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್&quot; ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ದಿವಾನ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಕೊಳಿಶ್ಶೇರಿ ಕರುಣಾಕರ ಮೆನನ್ (1863–1922) ಸಹ ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿಯವರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/somemadrasleader00allauoft|title=ಕೆಲವು ಮದ್ರಾಸ್ ನಾಯಕರು|date=1922|publisher=ಅಲಹಾಬಾದ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ}}&lt;/ref&gt; [[ಒ. ಚಂದು ಮೆನನ್]] ಅವರು ಪರಪ್ಪನಂಗಡಿ ಮುನ್ಸಿಫ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ಕಾದಂಬರಿಗಳಾದ &quot;ಇಂದುಲೇಖಾ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಶಾರದಾ&quot; ವನ್ನು ಬರೆದರು. ''ಇಂದುಲೇಖಾ'' [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾದಂಬರಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

== ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ==
ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯು ತನ್ನ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಳಿವೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, 125 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ [[ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] ವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ—ಇದು ರಾಮ್ಸರ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಂಗುದಾಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.keralatourism.org/destination/kadalundi-bird-sanctuary/137 |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ |access-date=2025-11-02}}&lt;/ref&gt; ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ವಿಂಬ್ರೆಲ್, ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಪೈಪರ್, ಹೆರಾನ್ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಕ್ರಾಬ್-ಪ್ಲೋವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮತ್ತು ಕೆಸರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/kadalundi-bird-sanctuary |title=ಕಡಲುಂಡಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ [[ನದೀತೀರ ವಲಯ|ನದೀತೀರ ವಲಯಗಳು]] ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ (''ಅವಿಸೆನ್ನಿಯಾ ಅಫಿಷಿನಾಲಿಸ್'' ಮತ್ತು ''ರೈಜೋಫೋರಾ ಮ್ಯೂಕ್ರೊನಾಟಾ''), ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸುರಿನಾ ತೋಪುಗಳಂತಹ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಲ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸೀಗಡಿಯಂತಹ ಮೀನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/KadalundiRiver_1832.aspx |title=ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ |publisher=ಪರಿಸರ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಂಡಳಿ |access-date=2025-11-02}}&lt;/ref&gt;

ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ [[ಉಪ್ಪುನೀರು|ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ನೀರು]] ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕರಾವಳಿ ಸವಕಳಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ|ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನಿಯಮಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=ಪರಿಸರ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಮಿತಿಗಳು |publisher=ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ |access-date=2025-11-02}}&lt;/ref&gt;

==ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಅಪಘಾತ==
ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ [[ಕಡಲುಂಡಿ ರೈಲು ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ]]
ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು-ಚೆನ್ನೈ ಮೇಲ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು ಕಡಲುಂಡಿ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳು ನೀರಿಗೆ ಬಿದ್ದವು, 59 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಅಥವಾ ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 300 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಾರೀ ಮಳೆಯ ನಂತರ 140 ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಒಂದು ಕಂಬವು ನದಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರಿಂದ ಹಳಿತಪ್ಪುವಿಕೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು, ಆದರೂ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{commons category|Kadalundi River}}

*{{cite web |title=ಕೇರಳದ ನದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ |work=ಆಲ್ ಕೇರಳ ರಿವರ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ |url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html |access-date=10 September 2009 |archive-date=16 ಜುಲೈ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html |url-status=dead }}

[[ವರ್ಗ:ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು]]</text>
      <sha1>htudneqeh0b1ckyeoiwdpbd10d8xba9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180571</id>
    <revision>
      <id>1384622</id>
      <parentid>1384543</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T21:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1384622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44119" sha1="eh5f79ay5k7f61iw61bgc2t93tolo61" xml:space="preserve">== ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ==
&quot;ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಉಕ್ರೇನ್&quot; ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಾಜಕ-ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ, ಮಖ್ನೋವ್ಶಿನಾ ನೋಡಿ.
ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಅನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR, UkrSSR, UkSSR ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,&lt;ref&gt;http://irbis-nbuv.gov.ua/cgi-bin/ua/elib.exe?&amp;I21DBN=UKRLIB&amp;P21DBN=UKRLIB&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=fullwebr&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=I=&amp;S21STR=%2D498008&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=CQ0MAAAAIAAJ&amp;q=united+nations+ukraine&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=xupEAQAAMAAJ&amp;dq=united+nations+ukraine&amp;pg=PA1843&lt;/ref&gt;1922 ರಿಂದ 1991 ರವರೆಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಘಟಕ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಏಕಪಕ್ಷ ಮಾದರಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಅನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವು ಅದರ ಗಣರಾಜ್ಯ ಶಾಖೆಯಾದ ಉಕ್ರೇನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು.
ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನ ಮೊದಲ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭವು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು, ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1917 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸೋವಿಯತ್ ಫೆಡರೇಟಿವ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (RSFSR) ಆಳುತ್ತಿತ್ತು; ನಂತರ ಇದನ್ನು 1918 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://www.un.org/depts/dhl/unms/ukraine.shtml&lt;/ref&gt;

ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಜೊತೆಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು - ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ವಿರುದ್ಧ, ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಾಯ ಅಥವಾ ವಿರೋಧದೊಂದಿಗೆ. &lt;ref&gt;http://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Ukraine_vie_politique_depuis_1991/187636&lt;/ref&gt; 1922 ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಚನೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಾಲ್ಕು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು (ರಷ್ಯಾದ SFSR, ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ SSR ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಶಿಯನ್ SFSR ಜೊತೆಗೆ). ಸೋವಿಯತ್ ಅರೆ-ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR 1945 ರಲ್ಲಿ ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ SSR ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದರು &lt;ref&gt;http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/2_98/economic.htm&lt;/ref&gt;, ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ. 1991 ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನ್ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸೋವಿಯತ್ ಯುಗದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಜೂನ್ 1996 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20090720122016/http://www.worldbank.org/html/prddr/trans/julaug99/pgs3-4.htm&lt;/ref&gt;

ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬದಲಾದವು, ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಇತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] 1939 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಗಲಿಷಿಯಾ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಹಿನಿಯಾವನ್ನು, 1940 ರಲ್ಲಿ ರೊಮೇನಿಯಾದ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1945 ರಲ್ಲಿ ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ರುಥೇನಿಯಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಈಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಆಗಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್-ಜರ್ಮನ್ ಮೊಲೊಟೊವ್-ರಿಬ್ಬನ್‌ಟ್ರಾಪ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. 1919 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ 1934 ರವರೆಗೆ, ಖಾರ್ಕೊವ್ ನಗರವು ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಂತರ 1934 ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕೀವ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಗೆ ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು.

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮೊಲ್ಡೇವಿಯಾ (1940 ರಿಂದ), ಬೈಲೋರುಷ್ಯ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ರೊಮೇನಿಯಾ, ಹಂಗೇರಿ, ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು. ಜೆಕೊಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿ ಬಿಂದುವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. 1989 ರ ಸೋವಿಯತ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಉಕ್ರೇನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು 51,706,746 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ರಷ್ಯಾದ ನಂತರ ಎರಡನೇ).&lt;ref&gt;http://www.wumag.kiev.ua/wumag_old/archiv/2_98/economic.htm&lt;/ref&gt;
=== ಹೆಸರು ===
೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮೂಲ ಹೆಸರುಗಳು ಉಕ್ರೇನ್&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://lenin.rusarchives.ru/dokumenty/dogovor-o-peremirii-i-preliminarnyh-usloviyah-mira-mezhdu-rossiey-i-ukrainoy-s-odnoy |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-28 |archive-date=2023-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230828230656/https://lenin.rusarchives.ru/dokumenty/dogovor-o-peremirii-i-preliminarnyh-usloviyah-mira-mezhdu-rossiey-i-ukrainoy-s-odnoy |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=jQkEAAAAYAAJ&amp;dq=ukraine+rakovsky&amp;pg=PA368&lt;/ref&gt;ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Українська Соціалістична Радянська Республіка, ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉಕ್ರೇನ್ಸ್ಕಾ ಸೊಟ್ಸಿಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ನಾ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ಕಾ ರೆಸ್ಪಬ್ಲಿಕಾ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ УСРР, USRR). ೧೯೩೬ ರ ಸೋವಿಯತ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ, ಎಲ್ಲಾ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಎರಡನೆಯ (ಸಮಾಜವಾದಿ) ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ಸ್ಕಾಯಾ ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯನ್ಸ್ಕಾ) ಪದಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 1936 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿನ 8 ನೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದನ್ನು ಜನವರಿ 31, 1937 ರಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 14 ನೇ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp&lt;/ref&gt;

=== ಇತಿಹಾಸ ===
ಸ್ಥಾಪನೆ: 1917–1922
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ ಆಫ್ ಉಕ್ರೇನ್ (ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ)
ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ: ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನ್
1917 ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಹಲವಾರು ಬಣಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಾಜವಾದಿ-ಆಧಾರಿತ ಹಲವಾರು ಬಣಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು, ಮೆನ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು, ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು-ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಣವೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೆನ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು.

1917 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತ್ಸಾರ್ ನಿಕೋಲಸ್ II ರ ಪದತ್ಯಾಗದ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅನೇಕ ಜನರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. 1917 ರಿಂದ 1923 ರವರೆಗಿನ ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಗಳೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನೇಕ ಬಣಗಳು ರಚನೆಯಾದವು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಕೀವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (UNR) ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಕೊವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (USR) ಎಂಬ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾ-ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರ. ಬ್ರೆಸ್ಟ್-ಲಿಟೊವ್ಸ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಕೀವ್ ಮೂಲದ UNR ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, &lt;ref&gt;https://www.britannica.com/place/Ukraine/World-War-I-and-the-struggle-for-independence&lt;/ref&gt;ಆದರೆ ಖಾರ್ಕೊವ್ ಮೂಲದ USR ಅನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ಪಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು, ಆದರೆ UNR ಅಥವಾ USR ಅನ್ನು ಉಳಿದಿರುವ ಬಿಳಿ ರಷ್ಯನ್ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಿಂದಿನದರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದವು. &lt;ref&gt;https://www.britannica.com/event/treaties-of-Brest-Litovsk&lt;/ref&gt;

===== ಆರಂಭಿಕ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು =====
ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್
ಪೆಟ್ರೋಗ್ರಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೀವ್ ಅನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೀವ್ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾವನ್ನು ಆಳುವವರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೀವ್ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಗುಂಪು ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಖಾರ್ಕೊವ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ, ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೆಲವು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಷರ್‌ಗಳು (ಯೆವ್ಜೆನಿಯಾ ಬಾಷ್) ತಪ್ಪೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾಗೆ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು ಅಲ್ಟಿಮೇಟಮ್ ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಡಾ ಬಹಳ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು. ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಕರೆದು 1917 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ಮೊದಲ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಾಡಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್-ಸೋವಿಯತ್ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ರಷ್ಯಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಜೊತೆಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧವೂ ಆಗಿತ್ತು.

ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24-25, 1917 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ, ಸೈನಿಕರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ &lt;ref&gt;https://www.britannica.com/event/treaties-of-Brest-Litovsk&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  1917 ರ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ದೇಶವಾದ ರಷ್ಯನ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಫೆಡರೇಟಿವ್ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ಗುರುತಿಸಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ನೇರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಉಕ್ರೇನ್ ಸರ್ಕಾರವು ವಿದೇಶಿ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿತು, ಇತರರು ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ರಷ್ಯಾ ಬ್ರೆಸ್ಟ್-ಲಿಟೊವ್ಸ್ಕ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರಷ್ಯಾದ SFSR ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೋವಿಯತ್ ಅನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 1918 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದಿನ ಸದಸ್ಯರು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ್) ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಅದರ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ಹಗೆತನವನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ರೈತರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 28, 1918 ರಂದು ಕುರ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಾನವು ಸುಡ್ಜಾ ನಗರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್ 10, 1919 ರಂದು, ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳ ಮೂರನೇ ಆಲ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp&lt;/ref&gt; ರಷ್ಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಮೀನುಗಳಿಂದ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಸಾವಿರ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಂಪನ್ನು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಖಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಲೆನಿನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 1919 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ದಿವಾಳಿ ಮಾಡಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.
ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆ
1922 ರವರೆಗೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್ ಉಕ್ರೇನ್, ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. 1919 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಹಣಕಾಸು, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂವಹನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಜನರ ಕಮಿಷರಿಯಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಧೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;http://www.knowbysight.info/1_UKRA/08983.asp&lt;/ref&gt; ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್) ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 1919 ರಂದು ಮೂರನೇ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಸ ಹಗೆತನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ರಿಗಾದಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್-ಸೋವಿಯತ್ ಶಾಂತಿಯ ನಂತರ ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರವಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

೧೯೨೦–೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ, ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಸೋವಿಯತ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಒಂದು ಭಾಗವು, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರಷ್ಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಜಟೋನ್ಸ್ಕಿ ನೇತೃತ್ವದ ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸೋವಿಯತ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗಣರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲೆನಿನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಂತರ, ೧೯೨೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಲೆನಿನ್ ಆ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೋದ ಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸೋವಿಯತ್ ರಷ್ಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಲ್-ಯೂನಿಯನ್ ಅಂಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು, ಇತರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಅಂಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 1922 ರಂದು, ರಷ್ಯನ್, ಬೈಲೋರುಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಕೇಶಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (USSR) ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.  1924 ರ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂವಿಧಾನವು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. &lt;gallery widths=&quot;220px&quot; heights=&quot;160px&quot;&gt;
File:Bolsheviks Kharkov Ukraine anrc 04262a.jpg|Bolshevik commissars in Ukraine (1919)
File:Map of Ukraine for Paris Peace Conference.jpg|Territories claimed by the [Ukrainian People's Republic] (1917–1920)
File:Europe location UkrSSR 1922.png|Boundaries of the Ukrainian SSR (1922)
File:Soviet Russia in Europe in 1921.jpg|Soviet Russia and Soviet Ukraine in 1921
&lt;/gallery&gt;
== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು: 1922–1939 ==
===== ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ =====
ಯುದ್ಧ ಕಮ್ಯುನಿಸಂನ ನೀತಿಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿನಾಶ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ರೈತ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯದ ಪಡೆಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು ಮತ್ತು 1921 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 4,060 ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು. ಇದು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರೈಲ್ವೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಕೆಂಪು ಸೇನೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಸಹ ಕ್ಷಾಮ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA&lt;/ref&gt;
[[File:Children affected by famine in Berdyansk, Ukraine - 1922.jpg|thumb|Starving children during the 1921-1923 famine in Ukraine]]
1921 ರ ಆರಂಭಿಕ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ (NEP) ಪರಿಚಯದ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಡ್ರಾಜ್‌ವ್ಯೋರ್ಸ್ಟ್ಕಾವನ್ನು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಅಂಶವೆಂದು ನೋಡಿದರು. ಮೇ 1921 ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್ಸ್) 10 ನೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಂತರ, ಖಾರ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿರೋಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ NEP ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಆ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ರೈತರ ಅಶಾಂತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. NEP ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಗರದ ನಡುವೆ ಸರಕುಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಚಯವು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬೋಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA&lt;/ref&gt;
೧೯೨೧ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬರಗಾಲ ಉಂಟಾಯಿತು, ಸೋವಿಯತ್ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತರಿಂದ ಆಹಾರ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಅಭಿಯಾನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೋಟಾಗಳು ರೈತರು ತಮ್ಮ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭಯದಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರ ಆಹಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್‌ಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮನವಿ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು, ವೋಲ್ಗಾ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಡಾನ್‌ಬಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕ್ಷಾಮವು ಆವರಿಸಿತು, ಇದು ೧೯೨೩ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯು ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಕೋರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆಹಾರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನ ಮೂಲಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನವೆಂದು ನೋಡಿದರು.
===== ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ =====
ರಷ್ಯನ್ ಅಲ್ಲದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಬೊಲ್ಶೆವಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವು ಕೊರೆನಿಜಾಟ್ಸಿಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು,&lt;ref&gt;https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA&lt;/ref&gt; ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರನ್ನು ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ನೀತಿಗಳು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೈಬಿಡದೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ&quot;ವು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು &quot;ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಪೆಟ್ಲಿಯುರೈಟ್&quot; ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು, ಎರಡನೆಯದನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಏಕತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರು. ಉಕ್ರೇನೀಕರಣದ ಅಭಿಯಾನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವು ಅನ್ಯಲೋಕದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲೆನಿನ್ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧಿಕಾರ ಹೋರಾಟಗಳಿಂದ ಇದರ ಹಾದಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸಿತು. [[File:SVU trial 1930.jpg|thumb|Trial of alleged members of the &quot;Union for the Freedom of Ukraine&quot; in Kharkiv, 1930]] ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ರಷ್ಯನ್ನರು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.  1932-1933ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಆಡಳಿತವು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ &quot;ಬೂರ್ಜ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ&quot;ಯನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಏಕತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಉಕ್ರೇನೀಕರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80_%D0%BE%D0%B1_%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B8_%D0%A1%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%B0_%D0%A1%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A1%D0%BE%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%A0%D0%B5%D1%81%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA&lt;/ref&gt;
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==</text>
      <sha1>eh5f79ay5k7f61iw61bgc2t93tolo61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ranju shetty</title>
    <ns>3</ns>
    <id>180767</id>
    <revision>
      <id>1384614</id>
      <timestamp>2026-08-29T14:19:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1384614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="bl331rn3647q85ja08yskl62flafxun" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Ranju shetty}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೯, ೨೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>bl331rn3647q85ja08yskl62flafxun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಾಶಿಪುರ, ಪುರುಲಿಯಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180768</id>
    <revision>
      <id>1384615</id>
      <timestamp>2026-08-29T16:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shreelatha.Halemane</username>
        <id>88264</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಕಾಶಿಪುರ, ಪುರುಲಿಯಾ== [[File:Kashipur Rajbari 05.jpg|thumb|Kashipur Rajbari 05]] ಕಾಶಿಪುರವು ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶಿಪುರ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿ...</comment>
      <origin>1384615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9676" sha1="2hvj9tdxu330ej2wsv0ubqeahvd8s5e" xml:space="preserve">==ಕಾಶಿಪುರ, ಪುರುಲಿಯಾ==
[[File:Kashipur Rajbari 05.jpg|thumb|Kashipur Rajbari 05]]
ಕಾಶಿಪುರವು ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶಿಪುರ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಇರುವ ಕಲ್ಲೋಲಿ, ಕಾಶಿಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20190121045803/http://www.wbpspm.gov.in/publications/District%20Statistical%20Handbook&lt;/ref&gt;
==ಚರಿತ್ರೆ==
[[File:India West Bengal adm location map.svg|thumb|India West Bengal adm location map]]
ಪಂಚ್‌ಕೋಟ್ ರಾಜ್ 940 ಮತ್ತು 1750 CE ನಡುವೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿ ಗರ್ ಪಂಚಕೋಟ್‌ನಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗರ್ ಪಂಚಕೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಕೂಲಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. 1600 CE ಸುಮಾರಿಗೆ ಬಾರ್ಗಿ (ಮರಾಠ) ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಧ್ವಂಸಗೊಂಡಿತು. ತರುವಾಯ, 1750 CE ಸುಮಾರಿಗೆ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಕಾಶಿಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕುಟುಂಬವು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://wikimapia.org/463867/Kashipur&lt;/ref&gt;

ಪಂಚಕೋಟ್ ಜಾಗೀರ್ (ಪಂಚಕೋಟ್ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ರಾಜ್ ಅಥವಾ ಚಕ್ಲಾ ಪಂಚಕೋಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಅನ್ನು 80 CE ಸುಮಾರಿಗೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಪರ್ಮಾರ್ (ಅಗ್ನಿವಂಶಿ) ಕುಲದ ದಾಮೋದರ್ ಶೇಖರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು&lt;ref&gt;https://books.google.co.in/books?id=2ApyEAAAQBAJ&amp;dq=Damodar+Sekhar&amp;pg=PA100&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=Damodar%20Sekhar&amp;f=false&lt;/ref&gt;
ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ 1901 ರಿಂದ 1938 ರವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ರಾಜಾ ಬಹದ್ದೂರ್ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ದಿಯೋ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು 1912 ರಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌರವವಾಗಿ 'ರಾಜ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರ ನಂತರ ರಾಜಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ದಿಯೋ (1938–1945 ಆಳ್ವಿಕೆ), ರಾಜಾ ಶಂಕರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ದಿಯೋ (1945–1956), ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ದಿಯೋ (1956–1972) ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.
==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ==
ಪ್ರದೇಶದ ಅವಲೋಕನ
ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ]] ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಚದುರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಲೆಯಾಕಾರದ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.80% ಜನರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರೀಕರಣದ ಭಾಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 16.20% ಜನರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 14 ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಬೇಲಿಯಾ ಸುತ್ತಲೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ - 500 MW ಸಂತಾಲ್ದಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ [16] ಮತ್ತು 1200 MW ರಘುನಾಥಪುರ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ. ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 11 ನೇ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಬಂಡಾ ಡ್ಯೂಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://asianheritagealertiaah.blogspot.com/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html&lt;/ref&gt;

==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಶಿಪುರದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2,369, ಅದರಲ್ಲಿ 1,246 (53%) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1,123 (47%) ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 258 ಜನರಿದ್ದರು. ಕಾಶಿಪುರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರರ ಸಂಖ್ಯೆ 1,632 (6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 77.31%)
==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ==

ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ
ಕಾಶಿಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ, ಆದ್ರಾ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕಾಶಿಪುರ ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 801.88 ಕಿಮೀ 2 ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 199,932
==ಶಿಕ್ಷಣ==
2000 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಾಶಿಪುರ ಮೈಕೆಲ್ ಮಧುಸೂಧನ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸಿಧೋ ಕನ್ಹೋ ಬಿರ್ಷಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂತಾಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವು ಕಲಿಸುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ೧೮೭೨ ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕೆಲ್ ಮಧುಸೂದನ್ ದತ್ ಕಾಶಿಪುರ್ ರಾಜ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು.
ಕಾಶಿಪುರ್ ರಾಜ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ

ಜೆ.ಕೆ.ಎಂ. ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಬಾಲಕಿಯರ ಮಾತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಐದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧನೆಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕಾಶಿಪುರ್ ವಿವೇಕಾನಂದ ವಿದ್ಯಾಪೀಠವು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಶಿಕ್ಷಣ ಮಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಪಂಚಕೋಟ್ ಕಾಶಿಪುರ್ ರಾಜ್ ಭಗಿನಿ ನಿವೇದಿತಾ ವಿದ್ಯಾಪೀಠವು ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಎಂಟನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧನೆಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

==ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ==
ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೦ ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೊಲ್ಲೋಳಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಕಾಶಿಪುರ್ ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.</text>
      <sha1>2hvj9tdxu330ej2wsv0ubqeahvd8s5e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NIRMALA123456</title>
    <ns>3</ns>
    <id>180769</id>
    <revision>
      <id>1384616</id>
      <timestamp>2026-08-29T17:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1384616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="7qmwlb1fu6pq555j8mt5sibngl23sko" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=NIRMALA123456}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೭, ೨೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>7qmwlb1fu6pq555j8mt5sibngl23sko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೆಲಿಯಮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180770</id>
    <revision>
      <id>1384624</id>
      <timestamp>2026-08-30T02:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shreelatha.Halemane</username>
        <id>88264</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಚೆಲಿಯಾಮ== [[File:Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4).jpg|thumb|Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4)]] ಚೆಲಿಯಾಮಾ (ಚೆಯಾಮಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌...</comment>
      <origin>1384624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8451" sha1="k0y0b7cgd4yofzpo4bscctnqpwhqhkj" xml:space="preserve">==ಚೆಲಿಯಾಮ==
[[File:Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4).jpg|thumb|Cheliyama - Radha Gobindo Temple (4)]]
ಚೆಲಿಯಾಮಾ (ಚೆಯಾಮಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಭಾರತದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ.

==ಪ್ರದೇಶದ ಅವಲೋಕನ==
[[File:India West Bengal location map.svg|thumb|West Bengal, a state of India]]
ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಚೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಚದುರಿದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಲೆಗಳ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ. ರಘುನಾಥಪುರ ಉಪವಿಭಾಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.80% ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಗರೀಕರಣದ ಭಾಗಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 16.20% ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 14 ಜನಗಣತಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರ್ಬೇಲಿಯಾ ಸುತ್ತಲೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿವೆ - 500 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಂತಾಲ್ದಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು 1200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ರಘುನಾಥಪುರ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ. ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 11 ನೇ ಶತಮಾನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಬಂಡಾ ಡ್ಯೂಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಾದರೂ, ಪಂಚಕೋಟ್ ರಾಜ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://wbhc.in/home/place_details/ODNkMWYxZThlMGI1OGU4ZTI3ZDZhM2U2YmY3ZGFlYmUyMzJlYzMyZDRmZDRhZDA1OWMxNmE5ZmY1MzM4YmQ5NTc4YWVhMWM1ZDUyZDMyNWIzZDc0MTFmMGMyNzI1MzhjOTM4ZmMyYWU1NTQ1YWQxNzE2MjBlNjI4OTkzYzI4NzRIZFN1Y3haR0NtMnExc0laVW5KTXZ1QWQvNkJVQWp2UHhkTjR5SXdUSENNPQ==&lt;/ref&gt;

==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆಯಾಮಾ ಒಟ್ಟು 7,413 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 3,809 (51%) ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 3,604 (49%) ಮಹಿಳೆಯರು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 853 ಜನರಿದ್ದರು. ಚೆಯಾಮಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರರ ಸಂಖ್ಯೆ 4,758 (6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 72.53%).
==ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ==
ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಚೆಲ್ಯಾಮಾದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;https://www.wbtrafficpolice.com/state-highways.php&lt;/ref&gt;
ಸಾರಿಗೆ

ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ (ಪುರುಲಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ದಿಂದ ಮಜ್ದಿಯಾ (ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ವರೆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 8 ಚೆಲ್ಯಾಮಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.

==ಶಿಕ್ಷಣ==
ಸಂತಾಲ್ದಿಹ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಚತರ್ಮಹುಲ್‌ನ ಉಸಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://www.icbse.com/schools/cheleyama-b-p-high-school-h-s-8qlkr5&lt;/ref&gt;

ಚೆಲೆಮಾ ಬಿಜೋಲಿ ಪ್ರೊವಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಹಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2,100 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಚೆಲೆಮಾ ಬಿ.ಸಿ.ಗರ್ಲ್ಸ್ ಎಚ್.ಎಸ್. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾಧ್ಯಮ ಬಾಲಕಿಯರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು 5 ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 12 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20161201143747/http://asianheritagealertiaah.blogspot.in/2011/10/capital-in-shambles-garh-panchakot.html&lt;/ref&gt;

==ಸಂಸ್ಕೃತಿ==
ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 1619 ರ ಸಕಾಬ್ದ (ಸುಮಾರು 17 ನೇ ಶತಮಾನ) ದಿನಾಂಕದ ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೃಷ್ಣಲೀಲಾ (ಕೃಷ್ಣನ ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿ) ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

ಚೆಲಿಯಾಮನಂತೆ ಅಚ್ಕೋಡವು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಅಚ್ಚಲ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಘುನಾಥನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಮಾಲೀಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದೇವಾಲಯಗಳು ವೈಷಾಣವ ಸಾಧಕರ ಶವಾಗಾರ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ.

1 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡಾದಲ್ಲಿ 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ರೇಖಾ ದೆಯುಲ್ ಇದೆ.

==ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ==
ಚೆಲಿಯಾಮದಲ್ಲಿ 30 ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಂದ (ಚೆಲಿಯಾಮ) ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ರಘುನಾಥಪುರ II ಸಿಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.
==ರಾಧಾ ವಿನೋದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಫಲಕಗಳು==
[[File:Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1).jpg|thumb|Cheliyama - Terracotta Panels - Temple Front (1)]]
[[File:Radha Vinod temple of Purulia.jpg|thumb|Radha Vinod temple of Purulia]]
[[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 04]]
[[File:Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05.jpg|thumb|Terracotta panel of Radha Vinod temple of Cheliama in Purulia. 05]]</text>
      <sha1>k0y0b7cgd4yofzpo4bscctnqpwhqhkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ದಿಮೌ, ಧೇಮಾಜಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180771</id>
    <revision>
      <id>1384629</id>
      <timestamp>2026-08-30T06:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shreelatha.Halemane</username>
        <id>88264</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ==ದಿಮೌ, ಧೇಮಾಜಿ== [[File:India Assam location map.svg|thumb|India Assam location map]] ಡಿಮೋವ್ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ನ ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಸ್ಸಿಬೋರ್ಗಾಂವ್ ತೆಹಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 48 ಕಿಮೀ...</comment>
      <origin>1384629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8411" sha1="64km7e5n65a23ile6xe4isfnm8hn1oq" xml:space="preserve">==ದಿಮೌ, ಧೇಮಾಜಿ==
[[File:India Assam location map.svg|thumb|India Assam location map]]
ಡಿಮೋವ್ [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ನ ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿಸ್ಸಿಬೋರ್ಗಾಂವ್ ತೆಹಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 48 ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಸಿಲಾಪಥರ್‌ನಿಂದ 16 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಡಿಮೌ ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ದಿಮೌ ಗಾಂವ್ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗೆ ಸೇರಿದೆ. 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಿಮೌ ಚರಿಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 731 ಜನರು ಮತ್ತು 146 ಮನೆಗಳಿವೆ.

ದಿಮೌ ಚಿಲಾಪ್ಥರ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್‌ನ ಉಪವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 14 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;https://villageinfo.in/assam/dhemaji/sissibargaon/dimow-chariali/#google_vignette&lt;/ref&gt;

==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ==
[[File:India location map.svg|thumb|India location map]]
ದಿಮೌ ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಗ್ರಾಮ ಸಂಹಿತೆ 289231 ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 52.02 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://www.villagemaps.in/assam/dimow-chariali-sissibargaon-dhemaji-289231/&lt;/ref&gt;

ದಿಮಾಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆಂದರೆ ಚಿಲಾಪ್ಥರ್, ಇದು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
==ಆಡಳಿತ==
ದಿಮೌ ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್ ಉಪವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ದಿಮೌ ಗಾಂವ್ ಪಂಚಾಯತ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ದತ್ತಾಂಶದಲ್ಲಿ ದಿಮೌ ಅನ್ನು ಚಿಚಿಬರ್ಗಾಂವ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂವ್ ಪಂಚಾಯತ್ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://villageinfo.in/assam/dhemaji/sissibargaon/dimow-chariali/&lt;/ref&gt;

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ದಿಮೌ ಚರಿಯಾಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ 403 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 328 ಮಹಿಳೆಯರು. ಒಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 146.[1]

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 96 ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 70.55 ಪ್ರತಿಶತ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 82.81 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 55.59 ಪ್ರತಿಶತ.

ಗ್ರಾಮದ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು 1,000 ಪುರುಷರಿಗೆ ಸುಮಾರು 814 ಮಹಿಳೆಯರು
==.ಶಿಕ್ಷಣ==
ದಿಮಾಪುರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿಮೌ ಹಿರಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ.ದಿಮೌ ಚರಿಯಾಲಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

==ಸಾರಿಗೆ==
ದಿಮೌ ಪ್ರದೇಶವು ಧೇಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು NH-5 ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ
ದಿಮೌ ಚರಿಯಾಲಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಗ್ರಾಮ ಆಧಾರಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಗ್ರಾಮದಿಂದ 10 ಕಿ.ಮೀ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಚಿಲಪ್ತರ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

==ಆರ್ಥಿಕತೆ==
ಕೃಷಿಯು ದಿಮಾಪುರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 255 ಜನರು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 189 ಜನರು ಪ್ರಮುಖ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 66 ಜನರು ಗಡಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ.
ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ 69 ರೈತರು ಮತ್ತು 40 ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

==ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು==
ದಿಮೌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

==ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರ==
ದಿಮೌ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ, ಮಿಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗೂರ್ಖಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಸರವು ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಭಾಷೆಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.
==ರಾಜಕೀಯ==
ದಿಮೌ ಚರಿಯಾಲಿ ಜೋನೈ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದು ಲಖಿಂಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.

==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ==
ದಿಮೌ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಚಿಲಾಪ್ತರ್, ಜೋನೈ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದಿಮಾಪುರದಿಂದ ತಲುಪಬಹುದು.</text>
      <sha1>64km7e5n65a23ile6xe4isfnm8hn1oq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಹೋ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180772</id>
    <revision>
      <id>1384630</id>
      <timestamp>2026-08-30T06:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shreelatha.Halemane</username>
        <id>88264</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಕಹೋ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ== [[File:India Arunachal Pradesh location map.svg|thumb|India Arunachal Pradesh location map]] ಕಹೋ ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾರತ-[[ಚೀನಾ]] ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ (LAC) [[ಲೋಹಿತ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸ...</comment>
      <origin>1384630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9460" sha1="1zbonwfeifn66eirro00whi8veptx3n" xml:space="preserve">==ಕಹೋ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ==
[[File:India Arunachal Pradesh location map.svg|thumb|India Arunachal Pradesh location map]]
ಕಹೋ ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾರತ-[[ಚೀನಾ]] ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ (LAC) [[ಲೋಹಿತ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/other-states/arunachal-to-showcase-heroic-village-near-the-china-border/article37358696.ece&lt;/ref&gt;
==ಇತಿಹಾಸ==
1962 ರ [[ವಾಲೋಂಗ್ ಕದನ]]ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ==
[[File:Kaho Village, Arunachal.jpg|thumb|Kaho Village, Arunachal]]
ಈ ಗ್ರಾಮವು 1,240 ಮೀಟರ್ (4,070 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಇಟಾನಗರ]]ದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 580 ಕಿಮೀ, ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 70 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಭಾರತ-ಚೀನಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಭಾರತ-ಚೀನಾ-ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಟ್ರೈ-ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪೂರ್ವದ ಬಿಂದುವಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಫು ಪಾಸ್‌ನಿಂದ 30 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತು ಬ್ಲಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಖಾವೋ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಚೆಕ್‌ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://arunachalobserver.org/2025/05/04/kaho-hidden-gem-in-indo-china-border-why-no-mechanism-to-monitor-tourists/&lt;/ref&gt;

ಕಹೋ (ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರಿ ಕಾರ್ಪೋ ಅಥವಾ ರೊಂಗ್ಟೋ ಚು ಕಣಿವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ) ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಿಬಿತು (ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ) ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಏಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಲೋಹಿತ್ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಿನುಟಾಂಗ್ (ಅಕ್ಷಾಂಶ 28° 11' 54&quot; N &amp; ರೇಖಾಂಶ 96° 31' 53&quot; E), ಕಿಬಿತು-ಕಹೋ-ಮಿನುಟಾಂಗ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಹೋದಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತುದಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿಮೀ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ, ಇದು ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ LAC ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.
==ಆಡಳಿತ==
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು [[ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಹೋವನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಸರಪಂಚ (ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿವಾಸಿಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳು ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಬಿಥೂದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 2007 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಇದೆ.
==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
ಜಖ್ರಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಯೋರ್ ಸಮುದಾಯವು ಕಹೋದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 65 ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 64.15% ರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವಿತ್ತು, ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ 65.38% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 74.07% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 53.85% ರಷ್ಟಿತ್ತು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 12 ವರ್ಷಗಳು, ಇದು ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 18.46% ರಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ==
ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಸ್ಕವರ್ ಫಾರ್‌ಈಸ್ಟ್ ತಂಡವು ಕಹೋವನ್ನು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಹೋ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕಿಬಿಟೂದಿಂದ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಚೀನಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಸ್ಟ್, ಲೋಹಿತ್ ನದಿ, ಬೌದ್ಧ ಮಠ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ LAC ಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ತುದಿಗೆ ಚಾರಣ ಮಾಡುವುದು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;https://www.dnaindia.com/india/report-narendra-modi-government-to-provide-funds-for-restoration-of-damaged-highways-2020106&lt;/ref&gt;

==ಸಾರಿಗೆ==
ವಾಲೋಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಲೋಂಗ್ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 30 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ವಾಯು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms&lt;/ref&gt;

[[ಕಿಬಿತು]] ಕಪ್ಪು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೋಟಾರಬಲ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಗಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಲಿದೆ, ಇದು ಮಾಗೋ-ಥಿಂಗ್ಬುವಿನಿಂದ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಮೆಕ್‌ಮಹಾನ್ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ 2,000-ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ (1,200 ಮೈ) ಎಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಅರುಣಾಚಲ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತುಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಜೋಡಣೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿಬಿತುದಿಂದ, ಕಹೋ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ 10 ಕಿ.ಮೀ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಅರುಣಾಚಲ ಗಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಿಬಿತು ಮತ್ತು ಕಹೋ-ಮಿನುಟಾಂಗ್ ನಡುವೆ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಕಪ್ಪು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;https://arunachalobserver.org/2024/12/09/well-built-road-links-kibithu-indo-china-border-equation-changing/&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>1zbonwfeifn66eirro00whi8veptx3n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1384637</id>
      <parentid>1384630</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T11:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keerthana Kelaginabeedu</username>
        <id>101434</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ</comment>
      <origin>1384637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9454" sha1="gzbxp3y4zqc5rs0cs5vd1k3fgfynjan" xml:space="preserve">==ಕಹೋ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ==
[[File:India Arunachal Pradesh location map.svg|thumb|India Arunachal Pradesh location map]]
ಕಹೋ ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾರತ-[[ಚೀನಾ]] ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ (LAC) [[ಲೋಹಿತ್ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ.&lt;ref&gt;https://www.thehindu.com/news/national/other-states/arunachal-to-showcase-heroic-village-near-the-china-border/article37358696.ece&lt;/ref&gt;
==ಇತಿಹಾಸ==
1962 ರ [[ವಾಲೋಂಗ್ ಕದನ]]ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು.

==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ==
[[File:Kaho Village, Arunachal.jpg|thumb|Kaho Village, Arunachal]]
ಈ ಗ್ರಾಮವು 1,240 ಮೀಟರ್ (4,070 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಇಟಾನಗರ]]ದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 580 ಕಿಮೀ, ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 70 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಭಾರತ-ಚೀನಾ ವಾಸ್ತವಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 8 ಕಿಮೀ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಭಾರತ-ಚೀನಾ-ಮಯನ್ಮಾರ್ ಟ್ರೈ-ಜಂಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪೂರ್ವದ ಬಿಂದುವಿನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಫು ಪಾಸ್‌ನಿಂದ 30 ಕಿಮೀ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತು ಬ್ಲಾಕ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಖಾವೋ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಚೆಕ್‌ಪೋಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;https://arunachalobserver.org/2025/05/04/kaho-hidden-gem-in-indo-china-border-why-no-mechanism-to-monitor-tourists/&lt;/ref&gt;

ಕಹೋ (ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರಿ ಕಾರ್ಪೋ ಅಥವಾ ರೊಂಗ್ಟೋಚು ಕಣಿವೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ) ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಜಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಿಬಿತು (ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ) ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ಏಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಲೋಹಿತ್ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಮಣೀಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಮತ್ತು ಬೈಲಿ ಸೇತುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಿನುಟಾಂಗ್ (ಅಕ್ಷಾಂಶ 28° 11' 54&quot; N &amp; ರೇಖಾಂಶ 96° 31' 53&quot; E), ಕಿಬಿತು-ಕಹೋ-ಮಿನುಟಾಂಗ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಹೋದಿಂದ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತುದಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿಮೀ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಇದೆ, ಇದು ಭಾರತ-ಟಿಬೆಟ್ LAC ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ.
==ಆಡಳಿತ==
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು [[ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಹೋವನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿರುವ ಸರಪಂಚ (ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿವಾಸಿಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರಾಮದ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮಕ್ಕಳು ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಬಿತುದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 2007 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಇದೆ.
==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ==
ಜಖ್ರಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಯೋರ್ ಸಮುದಾಯವು ಕಹೋದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==
2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 65 ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು 64.15% ರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವಿತ್ತು, ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ 65.38% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 74.07% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 53.85% ರಷ್ಟಿತ್ತು. 0–6 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳ ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 12 ವರ್ಷಗಳು, ಇದು ಗ್ರಾಮದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 18.46% ರಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/&lt;/ref&gt;
==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ==
ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಸ್ಕವರ್ ಫಾರ್‌ ಈಸ್ಟ್ ತಂಡವು ಕಹೋವನ್ನು ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹಳ್ಳಿ ಎಂದು ಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಹೋ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಕಿಬಿತುದಿಂದ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ದಿನದ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಚೀನಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಸ್ಟ್, ಲೋಹಿತ್ ನದಿ, ಬೌದ್ಧ ಮಠ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ LAC ಯಲ್ಲಿ ಪರ್ವತದ ತುದಿಗೆ ಚಾರಣ ಮಾಡುವುದು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;https://www.dnaindia.com/india/report-narendra-modi-government-to-provide-funds-for-restoration-of-damaged-highways-2020106&lt;/ref&gt;

==ಸಾರಿಗೆ==
ವಾಲೋಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಲೋಂಗ್ ವಾಯುನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ 30 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ವಾಯು ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms&lt;/ref&gt;

[[ಕಿಬಿತು]] ಕಪ್ಪು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೋಟಾರಬಲ್ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಗಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಲಿದೆ, ಇದು ಮಾಗೋ-ಥಿಂಗ್ಬುವಿನಿಂದ ವಿಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಮೆಕ್‌ಮಹಾನ್ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ 2,000-ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ (1,200 ಮೈ) ಎಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಅರುಣಾಚಲ ಹೆದ್ದಾರಿ, ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಕಿಬಿತುಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ ಜೋಡಣೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿಬಿತುದಿಂದ, ಕಹೋ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ 10 ಕಿ.ಮೀ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಅರುಣಾಚಲ ಗಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಿಬಿತು ಮತ್ತು ಕಹೋ-ಮಿನುಟಾಂಗ್ ನಡುವೆ ಲೋಹಿತ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಕಪ್ಪು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;https://arunachalobserver.org/2024/12/09/well-built-road-links-kibithu-indo-china-border-equation-changing/&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>gzbxp3y4zqc5rs0cs5vd1k3fgfynjan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Anand kalloor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>180773</id>
    <revision>
      <id>1384632</id>
      <timestamp>2026-08-30T06:48:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1384632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="6q2b9e417cgnqj4eiwsujiqmxoysey0" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Anand kalloor}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೧೮, ೩೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>6q2b9e417cgnqj4eiwsujiqmxoysey0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:Keerthana Kelaginabeedu</title>
    <ns>2</ns>
    <id>180774</id>
    <revision>
      <id>1384633</id>
      <timestamp>2026-08-30T06:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Keerthana Kelaginabeedu</username>
        <id>101434</id>
      </contributor>
      <comment>ಪರಿಚಯ</comment>
      <origin>1384633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="477" sha1="ted5a4sxc9jqa5r8a3f84yj202031az" xml:space="preserve">ನಾನು ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕಿ. ನನಗೆ ವಿಕಿಪಿಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ನಾನು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದೆ.</text>
      <sha1>ted5a4sxc9jqa5r8a3f84yj202031az</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>