ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 13279 1427392 1383937 2026-09-04T01:55:00Z ~2026-45944-17 101292 /* ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ */ 1427392 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name = ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ | type = city | latd = 12.66 | longd = 76.49| locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ| district = [[ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಂಡ್ಯ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = 790| population_as_of = ೨೦೧೧ | population_total = 25942| population_density = | area_magnitude= sq. km | area_total = | area_telephone = 08230 | postal_code = 571426| vehicle_code_range = KA 54| sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯು ಸಕ್ಕರೆಯ ಸೀಮೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ಮಂಡ್ಯ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಏಳು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಪಾಂಡವಪುರ]] ಉಪವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ, ಜಾನಪದ ಕಣಜವಾಗಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಠ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ತಾಲ್ಲೂಕಾಗಿದ್ದು, ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ನೂತನ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಉದಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಒಟ್ಟು ೯೦೪.೪೨ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೮೧೨.೨೮ ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೨’ ೩೫ ಅಕ್ಷಾಂಶದಿಂದ ೭೬’ ೧೯ ೫೦ ರೇಖಾಂಶದವರೆಗೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸ್ಥಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಪೂರ್ವ, ಈಶಾನ್ಯ, ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ [[ನಾಗಮಂಗಲ]] ಮತ್ತು ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ]], ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಕೆರೆತೊಣ್ಣೂರು]] ಮತ್ತು [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]], [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] ಇವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ [[ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು]], [[ಬೂಕನಕೆರೆ]], ಕಸಬಾ, [[ಕಿಕ್ಕೇರಿ]], [[ಶೀಳನೆರೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ]] ಎಂಬ ೬ ಹೋಬಳಿಗಳಿವೆ. ಒಟ್ಟು ೩೧೬ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ೨ ನಾಡಕಚೇರಿಗಳು, ೬೬ ಗ್ರಾಮ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಗಳ ವೃತ್ತಗಳು, ೩೪ ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯ್ತಿಗಳಿವೆ. ೬ ಜಿ.ಪಂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ೨೩ ತಾ.ಪಂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದವು ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಮುರುಕನಹಳ್ಳಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಸ ತಾಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ವನ್ನಾಗಿ ಸೃಷ್ಠಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಈಗ ಒಟ್ಟು ೨೪ ತಾ.ಪಂ.ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಪುರಸಭೆಯಿದೆ. ==ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ== ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ, ಜೈನರ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ‘[[ಸಿಂಧಘಟ್ಟ]] ಸೀಮೆ’ ಎಂಬ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ಮೊದಲು ‘ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದವರು ಇಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಹತ್ತಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿದ್ದ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಗಳು ನೋಡುಗರಿಗೆ ಹತ್ತಿಯ ಗುಪ್ಪೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ‘ಹತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ ‘ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ’ಯಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅತ್ತಿಮರಗಳಿದ್ದವು. ರಸ್ತೆಯ ತುಂಬೆಲ್ಲಾ ಅತ್ತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಶಿ ಬಿದ್ದಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಥೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಜೈನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ, ಅತ್ತಿಗ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಂತೆ ಇದೂ ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆಯಾಯಿತು ಎಂದೂ ಸಹ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೭೨೨ರ ತೊಂಡನೂರು ತಾಮ್ರ ಶಾಸನವು ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆಯನ್ನು ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ವರ್ಧಂತಿಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಎಡತೊರೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜನಗರವಾಗಿ, ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆಯು ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ೧೮೯೦ ರವರೆಗೆ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯು ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ತರುವಾಯ ೧೮೯೧ರಿಂದ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೬೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ -ಮೈಸೂರು ಹೆದ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರು - ಜಲಸೂರು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರಿಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ನಾಗಮಂಗಲ ಸೀಮೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗಲೆಲ್ಲ ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ದಾರಿ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಜಾಗಿನಕೆರೆಯ ಛತ್ರದಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆ ಒದಗಿಸುವ ಕುದುರೆ ಲಾಯ, ಅಪರೂಪದ ಕೆತ್ತನೆ, ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮನೆ ಈಗಲೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಮನೆಗೆ ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಹೋಗಿ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ, ಮಹಾರಾಜರ ಸೇವೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಲಭ್ಯವಾದ ಬಗ್ಗೆ ಹಿರಿಯರು ಈಗಲೂ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ಮತ್ತು ನಾಗಮಂಗಲ ನಡುವಿನ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ, ಪಟ್ಟಣದ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ, ಪಟ್ಟಣದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಇವರೇ ಕಾರಣಕರ್ತರು. ಅಲ್ಲದೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಟ್ಟಹಳ್ಳಿ ಅಣೆ (ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿದೆ), ಮಂದಗೆರೆ ಅಣೆ ಮತ್ತು ಹೇಮಗಿರಿ ಅಣೆ (೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ೧೪೫ಮೀ. ಉದ್ದ, ೯೯೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು) ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಡೆಯರೇ ಕಾರಣ. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ದೇವೀರಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿರುವ ಕೆರೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ ಈಗಿನ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯಾಯಿತು. '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು :''' ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಾಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಕರೆನೀಡಿದ ಕ್ವಿಟ್‌ಇಂಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿಗೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜನರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚಳುವಳಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಕೃತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯ರ ರಾತ್ರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆನೆಗೊಳ ಮತ್ತು ಕಿಕ್ಕೇರಿ ನಡುವಿನ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಚಳುವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೆರೆಯ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೆ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ರಂದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂತೆಯಾದ ತೆಂಡೆಕೆರೆಯ ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಕೆಟಿಂಗ್ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೮ ಜನರನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ದೇಶಾಭಿಮಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮಠಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸುಖಗಳಿಗೆ ತಿಲಾಂಜಲಿಯಿತ್ತು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಜೈಲುವಾಸ ಅನುಭವಿಸಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಗೋವಿಂದೇಗೌಡ, ಬಳ್ಳೇಕೆರೆಯ ಬಿ.ಆರ್. ರಂಗೇಗೌಡ ಉರುಪ್ ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಗೌಡ, ಕೆ.ಎಸ್. ಬೋರೇಗೌಡ ಶೀಳನೆರೆ, ಕಾಗೇಪುರದ ಸುಬ್ಬೇಗೌಡ, ಮಡುವಿನಕೋಡಿ ಸಿದ್ದೇಗೌಡ, ಬೊಮ್ಮನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಮಾಯಣ್ಣಗೌಡ, ಅಘಲಯದ ವೀರಭದ್ರಯ್ಯ, ಜವರೇಗೌಡ, ಮರಡಹಳ್ಳಿಯ ಗಿರೀಗೌಡ, ಎಂ.ಬಿ.ಬೋರೇಗೌಡ, ಮೊಸಳೆಕೊಪ್ಪಲು ನಿಂಗೇಗೌಡ, ಬೂಕನಕೆರೆ ಬೋರೇಗೌಡ, ಹೊಸಹೊಳಲು ಗೋವಿಂದಶೆಟ್ಟಿ, ಮಡುವಿನಕೋಡಿ ಎಂ.ಪಿ.ಹಾಳೇಗೌಡ, ಬಿದರಹಳ್ಳಿಯ ಶಿವರಾಮಯ್ಯ, ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ನರಸೇಗೌಡ, ಸೊಳ್ಳೇಪುರದ ಕಂಬೇಗೌಡ, ಸಿಂಧಘಟ್ಟದ ದೇವೇಗೌಡ, ಎಸ್.ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಪ್ಪ, ರಾಮೇಗೌಡ, ಸಿದ್ದೇಗೌಡ, ಎಸ್.ಕೆ.ಲಿಂಗೇಗೌಡ, ಕಾಳೇಗೌಡ, ಎಸ್.ಸಿ.ಸದಾಶಿವಯ್ಯ, ನಂಜೇಗೌಡ, ಕಾಗೇಪುರದ ಮರೀಗೌಡ, ಪಟ್ಟಣದ ಮುದಲಿಂಗೇಗೌಡ ಸೇರಿದಂತೆ ೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ೧,೩೦,೭೪೪ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ೧,೨೯,೯೧೩ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೨,೬೦,೬೫೭ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ೨೭೫ ರಷ್ಟಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರ== ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಜೇಡಿಮಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೫೭೬೭ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟು ಕಾಡು, ೧೫,೪೨೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗೋಮಾಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ೨೪,೩೪೪ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯಿದ್ದರೆ, ೧೨೨೧೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ನೈರುತ್ಯ ಮಾರುತಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸರಾಸರಿ ೬೫೦ಮಿ.ಮೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶೇ.೯೦ ರಷ್ಟು ಜನರು ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಸಬಾ, ಕಿಕ್ಕೇರಿ, ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಹೋಬಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ೨೦೫೦೧ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಉಳಿದ ಬೂಕನಕೆರೆ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ, ಶೀಳನೆರೆ ಹೋಬಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳವೆಬಾವಿ ಆಧಾರಿತ ಅರೆನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಾಧಾರಿತ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹುರಳಿ, ರಾಗಿ, ಬತ್ತ, ಕಬ್ಬು, ಬಾಳೆ ತೆಂಗಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಸಾಕಣೆ ಅಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಿಕೆ ತಯಾರಿಕೆ, ಕೈಮಗ್ಗದ ನೇಯ್ಗೆಯಂತಹ ಗುಡಿಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ ಕೆಲವರು ಅವಲಂಭಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಬ್ರಾಡ್‌ಗೇಜ್ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವಿದ್ದು, ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು, ಬೀರವಳ್ಳಿ ಮತ್ತು [[ಮಂದಗೆರೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ರೇಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ೮೮.೪೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ, ೫೭೦.೫೨ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆ, ೧೭೧.೫೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಜಿಲ್ಲಾ ಇತರೆ ರಸ್ತೆ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೧೮೬೮.೯೪ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ರಸ್ತೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆ. ಖನಿಜ, ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು : ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕತ್ತರಘಟ್ಟದ ಬಳಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನದ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅದಿರು ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯಿತಾದರೂ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವು ದುಬಾರಿಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹೇಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೀಳನೆರೆ ಹೋಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಜರಾಜಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮೈಟ್, ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು, ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಶಿಲೆ, ಬೆಳ್ಳಿಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ನಾರು ಹಾಗೂ ಬೂಕನಕೆರೆ ಹೋಬಳಿಯ ವಿವಿಧೆಡೆ ಆಭ್ರಕದ ಅದಿರುಗಳು ದೊರಕಿವೆ ===ಪ್ರಮುಖ ಕೆರೆಗಳು, ನಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳು=== ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೦೪ ಕೆರೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕೆರೆಗಳೆಂದರೆ ವಳಗೆರೆಮೆಣಸ, ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ, [[ಅಘಲಯ]], ಬಳ್ಳೇಕೆರೆ, ಸಿಂಧಘಟ್ಟ, ಕಿಕ್ಕೇರಿ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ, ಬೀರವಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆರೆಗಳು, ಪಟ್ಟಣದ ದೇವೀರಮ್ಮಣ್ಣಿ ಕೆರೆ, [[ಹೊಸಹೊಳಲು]] ಗ್ರಾಮದ ದೊಡ್ಡಕೆರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕೆರೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಜನ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು ೫೫೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರೊದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ನಾಲೆ, ಹೇಮಗಿರಿ ನಾಲೆ, ಮಂದಗೆರೆ ನಾಲೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀರಾಮದೇವರ ನಾಲೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೧೧೯೫೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನುಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಸೇತುವೆ, ಕಟ್ಟಹಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆ, ಬಂಡಿಹೊಳೆ ಸೇತುವೆ, ಮಂದಗೆರೆ ಸೇತುವೆ, ಗೊಂದಿಹಳ್ಳಿ ಸೇತುವೆ, ಒಡೆಯರ ಕಾಲದ [[ಹೇಮಗಿರಿ]] ಅಣೆ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋದ ಕಟ್ಟಹಳ್ಳಿ ಅಣೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಚಟ್ಟಂಗೆರೆ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಸುಮಾರು ೨ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಏಕೈಕ ಸುರಂಗ ಈ ಭಾಗದ ನೂರಾರು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರೊದಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ [[ಹೇಮಾವತಿ]]ಯನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾರಂಗಿ ಬಳಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಮೀ. ಉದ್ದದ ಮೇಲ್ಗಾಲುವೆ ಈ ಭಾಗದ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇರಿ ೫೮ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳು, ಉಪಠಾಣೆ ಸೇರಿ ೫ ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಗಳು, ವಿವಿಧ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ೧೨ ಶಾಖೆಗಳು, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ೮ ಶಾಖೆಗಳು, ೧೦ ವಿವಿಧ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ೩೦ ವ್ಯವಸಾಯ ಆಧಾರಿತ, ೫೭ ಇತರೆ ಮತ್ತು ೧೬೦ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಇವೆ. ಮೂವರು ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೨೪ ಪಶುವೈದ್ಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಇವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮ ದುಂಡಶೆಟ್ಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (೧), ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು(೫), ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು (೨೫), ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು (೨), ಉಪಕೇಂದ್ರಗಳು (೬೩) ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇವೆ == ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು== ದೇಶವು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ನಂತರ ಈವರೆಗೆ ೭ ಮಂದಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಿರಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಧುರೀಣ [[ಎಸ್.ಎಂ.ಲಿಂಗಪ್ಪ]]ನವರು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಅವಧಿಗೆ (೧೯೫೨, ೧೯೭೨, ೧೯೭೮) ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಏಕೈಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜನ್ನು ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ತಂದ ಖ್ಯಾತಿಯ [[ಎಂ.ಕೆ.ಬೊಮ್ಮೇಗೌಡ]]ರು ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ (೧೯೫೭, ೧೯೬೭) ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಹೇಮಗಿರಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರದ ಎನ್.ನಂಜೇಗೌಡರು (೧೯೬೨), ಬಳ್ಳೇಕೆರೆಯ ಎಂ.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿಗೌಡರು (೧೯೮೩, ೧೯೮೯) ಬೊಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿಯ ಬಿ.ಪ್ರಕಾಶ್ (೧೯೯೬) ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೪-೨೦೦೮ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದ [[ಕೊತ್ತಮಾರನಹಳ್ಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಚಿವರಾಗಿ, ಮಂಡ್ಯದ ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದವರು ತಾಲ್ಲೂಕನ್ನು ಮೂರು ಬಾರಿ (೧೯೮೫, ೧೯೯೪, ೨೦೦೪) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆ.ಬಿ.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಎರಡು ಅವಧಿಗೆ (೧೯೯೯, ೨೦೦೯) ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯಮಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಸಿ.ನಾರಾಯಣಗೌಡ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (೨೦೧೩)<ref>[http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/19956969.cms ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ - ಪತ್ರಿಕೆಯ ವರದಿ]</ref>. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ದೇಶದ ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಉಪ ಸಭಾಪತಿಗಳಾಗಿರುವ [[ಕೆ.ರೆಹಮಾನ್‌ಖಾನ್‌]]ರವರು ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ವಿಧಾನಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯವರಾದ [[ಬಿ.ಎಸ್.ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]ನವರು ಸಹ ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೂಕನಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಉನ್ನತಿ ಪಡೆದರು. == ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ== ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷಣಕಾಶಿ ಎಂದು ಕರೆದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಕ್ಕಳ ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪ್ರಾಥಃಸ್ಮರಣೀಯರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಎಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು (೧), ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು(೧), ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು(೩), ಸರ್ಕಾರಿ, ಅನುದಾನಿತ, ಖಾಸಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಎಡ್ ಕಾಲೇಜು(೧), ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು(೩), ಡಿಎಡ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು(೩), ಐಟಿಐ ಕಾಲೇಜುಗಳು(೯), ಪಿಯುಸಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು (೧೯) ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ೫೬ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು, ೩೮೧ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಇವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾದರಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಕೀರ್ತಿ ಮಾಜಿ ಶಾಸಕ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಧುರೀಣ, ನಿಷ್ಠುರವಾದಿ, ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿ, ದಿ.ಎಸ್.ಎಂ.ಲಿಂಗಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಗ್ರಾಮಭಾರತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಇಂದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಇವರ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ ದಿ.ಎಸ್.ಸಿ.ಚಿಕ್ಕಣ್ಣಗೌಡ ಮೂಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಇಂದಿನ ಬೃಹತ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಘಲಯ ಗ್ರಾಮದ ಎ.ಶೇಷಯ್ಯಂಗಾರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರಾಗಿದ್ದವರು. ರಾಜ್ಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ‘ವಿದ್ಯಾಧಾಯಿನಿ’ ಎಂಬ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದೊಡ್ಡಕ್ಯಾತನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರಾದ ಎಂ.ಆರ್.ರಾಮಯ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತ ಸ್ಥರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಇವರು ನೀಡಿರುವ ವರದಿ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾದುದು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿಯವರಾದ ಅಂ.ಚಿ.ಸಣ್ಣಸ್ವಾಮಿಗೌಡ ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾದ ಏಕೈಕ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಆ ಮೂಲಕ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದವರು. ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ವಿವಿಧ ಸ್ಥರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಿಲ್ಲಾ ಲೋಕಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜೈನಹಳ್ಳಿಯ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣಗೌಡ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ‘ಜ್ಞಾನಬುತ್ತಿ’ ಎಂಬ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಇಂದು ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹೇಮಾವತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿರುವ ಆಲೇನಹಳ್ಳಿ ರಾಮೇಗೌಡರ ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಹೇಮಗಿರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಸಹಿತ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಗದ್ದೆಹೊಸೂರಿನವರಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ನಿವೃತ್ತ ಜಂಟಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜಿ.ಪಿ.ಶಿವರಾಂ, ಮಾಜಿ ಶಾಸಕ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರ ನಂಜೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬೀರವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ಕಿವುಡಪ್ಪನವರ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಆರಂಭಿಸಿದ ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರಪ್ರಸಾದ್ ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಂದಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಜಿ.ಪಿ.ಶಿವರಾಂರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಹೇಮಾವತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸೋಮನಹಳ್ಳಿಯ ಕುಂಟೇಗೌಡರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ (ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ) ಬಳಿಯಿರುವ ಕೆ.ಎನ್.ಜವರೇಗೌಡರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ eನದೇಗುಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೊಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಡಾ.ಎಂ.ಎನ್ ದೇವರಾಜ್ ಆರಂಭಿಸಿರುವ ವಿವೇಕಾನಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ನೀತಿಮಂಗಲ ಬಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿರುವ ಆದರ್ಶ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಾಸಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೇಬಿಬೆಟ್ಟದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ. ==ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ== ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಟಿಎಪಿಸಿಎಂಎಸ್ (೧), ಎಪಿಎಂಸಿ (೧), ಹಾಲು ಶೀಥಲೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರ (೧) ಇವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು ಬೈವೋಲ್ಟಿನ್ ರೇಷ್ಮೆ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಚಿಕ್ಕೋನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜು, ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆಗೂಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೂ ಇವೆ. [[ಬಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ಎನಿಸುವ ಸೇವಂತಿಗೆ ಹೂವಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೂವಿನ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಮಂದಗರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭರೂಕಾ, [[ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು]] ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ಹೈಡ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ಹೇಮಗಿರಿ]] ಬಳಿ ತ್ರಿಶೂಲ್ ಪವರ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇವೆ. ಉಯ್ಗೋನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿ ೨೨೦ ಕೆವಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ವೀಕರಣಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಇದೆ. ಮಾಕವಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಕೋರಮಂಡಲ್ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ (ಹಿಂದಿನ ಐಸಿಎಲ್) ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ನಂತರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬಳೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಬ್ಬಿನ ಕ್ರಷರ್‌ಗಳು (ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಾಣಗಳು) ಸಹ ಇವೆ. ==ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ== ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಿಂದೂ, ಇಸ್ಲಾಂ, ಜೈನ, ಕ್ರೈಸ್ತ, ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವರವರ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಗಳು, ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಕಾಪನಹಳ್ಳಿ ಗವಿಮಠ]]ದಲ್ಲಿ ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪವಾಡಪುರುಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರು]] ಇಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಗದ್ದುಗೆ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗದ್ದುಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾದ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ನಾಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದೀಗ ಪುನರ್‌ನವೀಕರಣ ಗೊಂಡಿದೆ. ೧೫೦ ಅಂಕಣದ ಮೂಲ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೈದರಾಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೯೦೦ ಎಕರೆಯಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಈ ಗದ್ದುಗೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮಾಘಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜೀವನದಿ ಹೇಮಾವತಿಯ ತಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಹೇಮಗಿರಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ವಿಷ್ಣುವು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಬೇಸರವಾದಾಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಥೆ ಇದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಮನಸೋತು, ಕೆಲಕಾಲ ತಪೋನಿರತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಪುರಾಣಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಥಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಂಕಟರಮಣ ಸ್ವಾಮಿಯ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಕಾಲ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠದ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಠದ ವತಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಅಣೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ಹೇಮಾವತಿ ಪುಟ್ಟ ಜಲಪಾತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಇಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದ ನಡುಗಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದು ಗೂಡುಕಟ್ಟಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಗೇರಿಯ ಬಳಿ ವಿಶ್ವ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಶಿಕ್ಷಣ, ದಾಸೋಹ ಮತ್ತಿತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಕುಮಾರ ಚಂದ್ರಶೇಖರನಾಥ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗಳು ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ಗೋವಿಂದೇಗೌಡ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರಿನ ಇವರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಓಡಿಸಿದ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಬಸ್ ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಮ್ಮ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರು. [[ಬೇಬಿಮಠ]]ದ ಈಗಿನ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ತ್ರಿನೇತ್ರ ಮಹಾಂತ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತೆಂಡೆಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ಮಂಜುನಾಥ ಎಂಬ ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದ ಹೆಸರಿನ ಇವರು ಇಲ್ಲಿನ ಪಂಚಾಕ್ಷರಯ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಗರತ್ನಮ್ಮ ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಾಟನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಗೌಡರು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ನಂತರ ಸನ್ಯಾಸತ್ವ ಪಡೆದವರು. ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠವನ್ನು ಸೇರಿದ ಇವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮೀಜಿಯಾಗಿ ಮಠದ ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಶಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನ ಜಗದ್ಗುರು ರಂಬಾಪುರಿ ಮಠದ ಖಾಸಾ ಶಾಖಾಮಠವು ಸಹ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತೆಂಡೆಕೆರೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಂದೂರು ಬಳಿ ಬಾಬಯ್ಯನ ಗುಡ್ಡ ಇದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ವಿಯೊಬ್ಬ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಪುರಾಣ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗದ ಬಂಧುಗಳು ಆಗಾಗ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮೀಪದ ಭಾರತೀಪುರದಲ್ಲಿ ಹಜರತ್ ನಿಜಾಮುದ್ದೀನ್ ಔಲಿಯಾ ದರ್ಗಾ ಇದ್ದು, ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಗ್ರಾಮದ ಒಂದೇ ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ಧಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಮುರುಕನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಹಜರತ್ ಜಂಗ್ಲಿಪೀರ್ ದರ್ಗಾ, ಆಲಂಬಾಡಿ ಕಾವಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೈಯದ್ ಗೌಸ್‌ಪೀರ್ ಷಾ ಖಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೈಯದ್ ಹಫೀಜುಲ್ಲಾ ಷಾ ಖಾದ್ರಿ, ಸಿಂಗನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಹಜರತ್ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಔಲಿಯಾ, ಹರಿಹರಪುರ ಬಳಿಯಿರುವ ಜಷ್ನೆ ಸೊಂದಲ್- ಓ- ಉರುಸೆ ಷರೀಫ್ ಹಜ್ರತ್, ಸೈಯದ್ ಸಫ್ದರ್ ಆಲಿಷಾ ಔಲಿಯಾ, ಹಜ್ರತ್ ಸೈಯದ್ ಶಿರಾಜ್ ಆಲಿಷಾ ಔಲಿಯಾ, ಸಿಂಧಘಟ್ಟ ಬಳಿಯಿರುವ ದರ್ಗಾ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೋಂದಲ್ ಇಲ್ಲವೇ ಖವ್ವಾಲಿ ಎಂಬ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜೈನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ [[ಹೊಸಹೊಳಲು]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ವನಾಥ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಬಸದಿಯಿದೆ. ಸಮೀಪದ [[ಕತ್ತರಘಟ್ಟ]] ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು, ಕತ್ತರಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೂಟ ಜಿನಾಲಯವಿತ್ತು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ವಿವಿಧ ತೀರ್ಥಕರರ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಯ ಬಳಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿತೀರದಲ್ಲಿ ೧೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗೊಮ್ಮಟನ ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನರು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಈ ಗೊಮ್ಮಟನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವ ಪದ್ದತಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮುರುಕನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ದಿಗಂಬರ ಬಸದಿ ಇದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶ್ರವಣನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ಜೈನರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಲ ಏಸುವಿನ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಚಾರಿಟೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತಾಲಯದ ವತಿಯಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕೋಡೀಮಾರನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾದನೂರು ಬಳಿ ಒಂದು ಹಾವು ಕಡಿತದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ==ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== [[File:Lakshminarayana Temple at Hosaholalu.jpg|thumb|ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹೊಸಹೊಳಲು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ೧೨-೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ, [[ಅಘಲಯ]], [[ಕಿಕ್ಕೇರಿ]], [[ಗೋವಿಂದನಹಳ್ಳಿ]], ತೆಂಗಿನಘಟ್ಟ, ತೊಣಚಿ, (ತೊಳಸಿ), ಮಾದಾಪುರ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ, [[ಸಿಂಧಘಟ್ಟ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಖರಪ್ರಾಯವಾದದು ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ. ಇದು ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಪಮವಾದ ಕೆತ್ತನೆ, ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಗವತಗಳ ಕಥಾಪ್ರಸಂಗಗಳು, ದಶಾವತಾರ, ಸಮುದ್ರಮಥನ, ತ್ರಿಪುರ ದಹನ, ಅಹಲ್ಯೋದ್ದಾರ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಕೋತಿಯೊಂದು ಎಳನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೆತ್ತನೆ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿದೆ. ಗೋವಿಂದನಹಳ್ಳಿಯ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸಹ ಉತ್ತಮವಾದ ಕಲಾಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸದ್ಯೋಜಾತೇಶ್ವರ, ವಾಮದೇವೇಶ್ವರ, ಅಘೋರೇಶ್ವರ, ತತ್ಪುರುಷೇಶರ ಮತ್ತು ಈಶಾನೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಐದು ಲಿಂಗಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳಿವೆ. ೧೩ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಇದನ್ನು ಮಲ್ಲಿತಮ್ಮ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಸೊರಗುತ್ತಿದೆ. ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಏಕಕೂಟ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದನೇ ನರಸಿಂಹನ ಕಾಲದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಬಮ್ಮವ್ವೆ ನಾಯಕಿತಿ ಎಂಬಾಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೭೧ರಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದಳು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ.೨೭) ದಾಖಲೆಯಿದೆ. ಇದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ.೪೯, ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೧೧), ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಯೋಗಾನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರದ ಹರಿಹರ- ಬುಕ್ಕರಾಯರ ಕಾಲದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಕಿಕ್ಕೇರಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯ ಸಹ ಇವೆ. ಕಿಕ್ಕೇರಮ್ಮನ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಕೊಂತವನ್ನು ಕುಣಿಸುವ ಆಚರಣೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಣಸೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಗರುಡಗಲ್ಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಗರುಡಗಲ್ಲುಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಗರುಡ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ೧೨೫೭ರ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ‘ಮುಗಿಲಕುಲ’ ಎಂಬ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸಿವನೆನಾಯಕ, ಲಖ್ಖಯನಾಯಕ, ಕಂನೆಯ ನಾಯಕ, ಸಿಂಗನಾಯಕ ಎಂಬುವವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಯದಾತರಾದ ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ಪರಿವಾರದ ಸಮೇತ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತೆತ್ತರು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧಘಟ್ಟದದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ದ್ವಿಕೂಟಾಚಲ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಜನ್ನೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೭೯ರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ಪುರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೯೯ರ ಹೊಯ್ಸಳ ವೀರಬಲ್ಲಾಳನ ಶಾಸನ ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಹಿಂದೂಗಳು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಮಸೀದಿಯೊಂದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿಂದೂಗಳ ಉದಾರತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ೧೫೩೭ರ ಶಾಸನ ಸಮೀಪದ ಶಿವಪುರವನ್ನು ಈ ಮಸೀದಿಗೆ ದತ್ತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ‘ಸಿಂಧಘಟ್ಟದ ದೇವರು ಹಿಂದುಮುಂದು’ ಎಂಬ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ತಿರುಮಲ ದೇವರ ಗುಡಿ ಸಹ ಇದ್ದು, ವಿಗ್ರಹ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿದೆ. ಅಘಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಶೈಲಿಯ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಮೂರನೇ ನರಸಿಂಹನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಘಲಯ’ (ಅಘ-ಪಾಪ, ಲಯ-ನಾಶ) ಸ್ಥಳಗಥೆಯೊಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಮುಂಭಾಗದ ದ್ಯಾವನಕೆರೆಯ ಎದುರಿಗೆ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಇರುವ ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಗೊಂಡು ದರ್ಶನಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಪಟಲದಮ್ಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಮಾಳಗೂರಿನ ಪಂಚಲಿಂಗಗಳ ದೇವಾಲಯ ಸಹ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಿಂಗಗಳಿರುವ ಐದು ದೇವಾಲಯಗಳಿದ್ದು, ಪಂಚಲಿಂಗಗಳ ದೇವಾಲಯ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಪತ್ನಿ ನಾಟ್ಯರಾಣಿ ಶಾಂತಲೆ ಇದೇ ಗ್ರಾಮದವಳು ಎಂಬುದು ವಿಧ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ತೆಂಗಿನಘಟ್ಟದ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ, ಮಾದಾಪುರದ ತ್ರಯಂಬಕೇಶ್ವರ, ತೊಣಚಿಯ (ತೊಳಸಿ) ಬಸವೇಶ್ವರ ಸಹ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಶಿವಾಲಯ, ಕೊಂಗಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳ ಕಣಜ ಎನಿಸಿದೆ, ಪ್ರತಿಭಾವಂತರ ಆಗರವಾಗಿದೆ. ಮೋದೂರಿನ ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ ಎಂದು ಸ್ಥಳಗಥೆಯೊಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡದ್ದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೂ ಇವೆ. [[ವರಾಹನಾಥ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ]] ಎಂಬ ಗ್ರಾಮ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು, ಅಪರೂಪದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಭೂವರಾಹನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ವರಾಹಾವತಾರದ ಭವ್ಯವಾದ ೧೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮೂರ್ತಿ ಭೂದೇವಿಯ ಸಹಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ೩ನೇ ಬಲ್ಲಾಳ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ನೆನಪಿಗೆ ಅಗ್ರಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದ ದೇಮಲಾಪುರ ಈಗಿನ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಪರಕಾಯ ಮಠದ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಡುವೆಯೂ ಉಪೇಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಈ ದೇವಾಲಯ ಇದೀಗ ಪುನರ್ ನವೀಕರಣಗೊಳುತ್ತಿದೆ. ಸಂಗಾಪುರದ ಬಳಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯ. ಗೂಡೇಹೊಸಳ್ಳಿಯಿಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿ ಬರುವ ಹೇಮಾವತಿಯು, ಇಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಇವೆರಡರ ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೇ ಹರಿದು ಬರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಣತೀರ್ಥ ಸೇರಿ ಮೂರು ನದಿಗಳ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರದ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಗಳಿಸುವ ಇಲ್ಲಿನ ಸುಂದರ, ಪ್ರಶಾಂತವಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ತಿಪ್ಪೂರಿನ ಪಾಳಯಗಾರ ಮಾಚನಾಯಕ ಎಂಬಾತ ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಸಲಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಮತ್ತು ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳು ಬಯಲು ಸೀಮೆಯ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ಕಾರ್ತೀಕ ಮಾಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಸೋಮವಾರ ಇಲ್ಲಿಗೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ನಾಗಾರಾಧನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಷದ ಹಾವಿನ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಚರ್ಮರೋಗಗಳನ್ನು ವಾಸಿಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಕುದುರೆ ಮಂಡಮ್ಮ ಇಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ. ಮಾನಿಗ ಶೆಟ್ಟಿಯ (ಕತ್ತೆಯ) ಮೆರವಣಿಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ [[ಗವಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ]] ಗ್ರಾಮೀಣರ ಪಾಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಜನ- ಜಾನುವಾರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಲ್ಲಿನ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿರುವ ಗವಿರಂಗನಾಥ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತ ಎಂಬುದು ಜನರ ನಂಬಿಕೆ. ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಿವಿ ಚುಚ್ಚಿಸುವುದು, ಹರಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತವರು ಮಾಂಸಾಹಾರದ ಪರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ವಿಷ್ಣುವು ಋಷಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಸ್ಥಳಗಥೆಯಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಭಾರತೀಪುರದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಭೈರಾಪುರದ ಭೈರವೇಶ್ವರ, ಹಿರಿಕಳಲೆ ಅರ್ಕೇಶ್ವರ, ನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಯ ಭೈರವೇಶ್ವರ, ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯ ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರ, ನಾಗರಘಟ್ಟದ ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ, ಆಲೇನಹಳ್ಳಿಯ ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ, ಹರಿಹರಪುರದ ಹರಿಹರೇಶ್ವರ, ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ ಚಂದುಗೋನಹಳ್ಳಿಯ ಅಮ್ಮನ ದೇವಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹ. ಹಂದಿ, ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳ ಬಲಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಸ್ಥಳ. ==ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಸ್ತಿಗಲ್ಲುಗಳು== ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಈವರೆಗೆ ೧೧೪ ಶಾಸನಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಶಾಸನಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಸನಗಳು ಕಿಕ್ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಬಹುಪಾಲು ಶಾಸನಗಳು ಕನ್ನಡದಲಿ, ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದಾನ ಶಾಸನ, ವೀರ ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಶಾಸನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಸ್ತಿಗಲ್ಲುಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ೧೧೭೯ರ ವೀರಬಲ್ಲಾಳನ ಕಾಲದ ವೀರಗಲ್ಲು ಸಾಮಂತ ಬಬ್ಬೆಯ ನಾಯಕ ತನ್ನ ರಾಜನ ಪರವಾಗಿ ಕಾದಾಡಿದ್ದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಗ್ರಾಮದ ೧೨೨೪ರ ವೀರಗಲ್ಲು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಲು ಕೇತಣನೆಂಬುವನು ಹೋರಾಡಿ ಸತ್ತನೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಘಟ್ಟದ ವೀರಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ, (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ ೪೩, ಕಾಲ ೧೧೧೭) ಹೋರಾಡಿ ಸತ್ತ ಸಾವಂತ ಕಾಳಯ್ಯನನ್ನು ಕಲಿಯುಗ ಮಾರ್ತಾಂಡ, ಸಂಗ್ರಾಮ ಸಹಸ್ರಬಾಹು, ಕದನ ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಪರನಾರಿದೂರ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಳ್ಳಹಳ್ಳಿಯ ವೀರಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ, (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ ೧೧೧೪ರಲ್ಲಿ) ಬಿಟ್ಟಿಯ ಮಾರಯ್ಯನ ಮಗ ಸೆಟ್ಟಿಯಣ್ಣನು ಕಳ್ಳರಿಂದ ತುರುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಹಲವು ಕಳ್ಳರನ್ನು ಕೊಂದು ತಾನೂ ಸತ್ತನೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಧಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ ೯೨, ಕಾಲ ೧೫೩೭) ರಂಗಯ್ಯನಾಯಕ ಮತ್ತು ಬಾಬುಸೆಟ್ಟಿ ಎಂಬುವವರು ಇಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಂಧವರಿಗಾಗಿ ‘ಕಲ್ಲ ಮಸೀತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ’ ಎಂಬ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿದ್ದು, ಇದು ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹೈದರಾಲಿಯು ಖಾದ್ರಿದರ್ಗಾಕ್ಕೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಟ್ಟಂಗೆರೆ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದತ್ತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ೧೭೫೯ರ ಚಟ್ಟಂಗೆರೆ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೧೦೨) ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋವಿಂದನಹಳ್ಳಿಯ ದೇವಾಲಯದ ೧೨೩೬ರ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೩೯) ಹೊಯ್ಸಳ ವಂಶದ ಆರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನಿಡುತ್ತದೆ. ಆಲೇನಹಳ್ಳಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೧೯) ನೀತಿವಾಕ್ಯ ಪೆರ್ಮಾನಡಿಯು ನಡೆಸಿದ ಕಲವೂರ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಬಮ್ಯನು ಪ್ರಾಣಕೊಟ್ಟ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕನಹಳ್ಳಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೬೭) ಗುಳೆಯ ನಾಯಕ ಎಂಬುವವನ ಆಳು ಕುರುಳೆಯ ನಾಯಕನ ಮಗ ಮಚನ ಎಂಬಾತ ಸಿಂಗಕಟ್ಟಕದ ಜವರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಎಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಡುವಿನಕೋಡಿಯ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೨೦೦ರ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೧೧೧) ಮಹಾಪ್ರಭು ಮಲ್ಲಿಯಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆತನ ತಮ್ಮ, ಬೀರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಒಂದೇ ದಿನ ಕೈಲಾಸಪ್ರಾಪ್ತರಾದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಸ್ತಿ ಹೊಸಕೋಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ (ಕೃಪೇ ೧೦೭) ಇಲ್ಲಿನ ಜೈನ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಮಾವಿನಕೆರೆಯನ್ನು ದತ್ತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿರುವ ೧೧೨೫ರ ಕಾಲದ ಶಾಸನವು ನೊಣಬಸೆಟ್ಟಿಯು ಶ್ರೀ ಶುಭಚಂದ್ರ ಸಿದ್ದಾಂತ ದೇವರಿಗೆ ಬಸದಿಗಾಗಿ ಅರುಹನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದತ್ತಿ ನೀಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೨೦) ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವರಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗಿವೆ. ===ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು === ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ ೮೨, ಕಾಲ ೧೧೪೨) ಗರುಡ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಒಡೆಯರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತೆತ್ತ ವೀರರ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಕಲ್ಲವ್ವೆ, ಜವನವ್ವೆ, ಉಮ್ಮವ್ವೆ ಎಂಬುವವರು ಸಹ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ವೀರಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ಶಾಸನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಮ್ಮವ್ವೆ ನಾಯಕಿತಿ ಎಂಬಾಕೆಯ ಕುರಿತು ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ‘ಭಕ್ತಿ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಶನ ಪಾದಕಮಳಭೃಂಗೆ ಎನಲು ಧಾರಿಣಿಯಲು ಬಮ್ಮವ್ವೆಯಂತೆ ನೋಂತವರೊಳರೇ’ ಎಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ (ಶಾಸನ ಕೃಪೇ ೩) ನೊಣಂಬಿಶೆಟ್ಟಿ ಎಂಬಾತನ ಪತ್ನಿ, ಪ್ರಭುವಿನ ಮನೋನಯನವಲ್ಲಭೆ ದಾನವಿನೋದೆ ದೇಮಿಕಬ್ಬೆ, ಕತ್ತರಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಕೆರೆಯ ಕೆಳಗಿನ ಗದ್ದೆ, ತೋಟ, ಮನೆಗಳನ್ನು ದತ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಳು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣನಹಳ್ಳಿಯ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೨೧) ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಹಿರಿಯ ರಾಣಿ ಚಂದಲದೇವಿ, ಮಂದಗೆರೆಯ ಉಪಗ್ರಾಮ ಕಾವನಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ವೀರ [[ಕೊಂಗಾಳ್ವರು|ಕೊಂಗಾಳ್ವ]] ಜಿನಾಲಯ ದೇವರ ಅಂಗಭೋಗಕ್ಕೆ ದತ್ತಿಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಂಗಿನಘಟ್ಟದ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೪೨) ವೀರನಾರಸಿಂಹನ ಹಡವಳಕೊಳ್ಳಿ ಅಯ್ಯನ ಸಭಾಂಗ ಲಕ್ಷುಮಿ ಚಾವುಂಡವ್ವೆಯ ಸುಪುತ್ರರಾದ ಹಡವಳ ಕಾವಣ್ಣ, ಕಂಚ, ಕಾಳಯ, ಚಿಕ್ಕಾಟಯ ಮತ್ತಿತರರು ‘ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲ್ಯವ ಮಾಡಿಸಿ, ಕೆರೆಯಂ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವರ್ಗೆ ದತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟರು’ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೈರಾಪುರದ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೯೬, ೧೪೨೪) ಚಾಮಾಂಬಿಕೆಯ ಗರ್ಭದುಗ್ಧಾಬ್ಧಿಚಂದ್ರ ಶ್ರೀಮನ್ನಹಾ ಪ್ರಧಾನಂ ಚಿಕ್ಕೊಡೆಯ ಮತ್ತು ಮಲ್ಲಾಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಸೇರಿ ಈ ಭೈರವೇಶ್ವರ ಪುರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಭೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಐಗಂಡುಗ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ದತ್ತಿಬಿಟ್ಟ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಊರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ (ಕೃಪೇ ೯೮) ರೇಕವ್ವೆ ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ರೇಖಾದೇವಿ ಮಗಳು ತಿಪ್ಪವ್ವೆ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಸೋಯಕ್ಕ ಎಂಬ ನಾಲ್ವರು ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದ್ದು, ರೇಕವ್ವೆ ದಣ್ನಾಯಕಿತ್ತಿ ‘ತಾವು ಮಾಡಿದ ಅಗ್ರಹಾರ ಹೊಸವಾಡದ ಭೈರಾಪುರವಾದ ಬೊಂಮನಾಯ್ಕನಹಳ್ಳಿಯ ಊರ ಈಶಾಂನ್ಯದಲ್ಲಿ ತಾವು ಮಾಡಿಸಿದ ಶಿವಾಲ್ಯ ಭೈರವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವನೂ ಆ ದೇವರ ನಾಲ್ಕು ವ್ರಿತ್ರಿಗಳನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ದಾನವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ವಿವರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಡುವಿನಕೋಡಿಯ ಶಾಸನ (ಕೃಪೇ ೧೧೦) ಮಾದಗೌಡಿ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಧರ್ಮದ ಮೇರು ಪಾರ್ಬತಿ ಗಉರಿ ಅಭಿಮಾನ ಸುಗ್ಗಲದೇವಿ ಗೋತ್ರಚಿಂತಾಮಣಿ ರಾಣಿಮೊಖಜ್ಯೋತಿ ಎಂದು ಸ್ಥುತಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಊರಿನ ಶಾಸನಗಳು (ಕೃಪೇ ೧೧೧ ಮತ್ತು ಕೃಪೇ ೧೧೨) ದುಬಿಗೌಡಿ ಮತ್ತು ಮಾಚವ್ವೆ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಣಿಮೊಖಜ್ಯೋತಿ ದಬಿಗಾವುಂಡಿಯ ಸುಪುತ್ರ ಮಲ್ಲಿಯಂಣ ತುರುಗಾಳಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಚವ್ವೆಯ ಮಗ ಬಿಕೆಯನಾಯಕ ದಾಳಿಕೋರರೊಂದಿಗೆ ಕಾದು ಪ್ರಾಣತೆತ್ತರು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅಂಕನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸನ ತೋಳುಗಲ್ಲು ಮಾದರಿಯ ಮಾಸ್ತಿಕಲ್ಲು ಇದೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ == ‘ನಿಜಗುರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ’ ಎಂಬ ಅಂಕಿತನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ವಚನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಾಪನಹಳ್ಳಿ ಗವಿಮಠದಲ್ಲಿ ೧೩ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದವರು. ತಮ್ಮ ‘ಭೈರವೇಶ್ವರ ಕಾವ್ಯ’ದಿಂದ ನಾಡಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದವರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ನಂಜುಂಡಾರಾಧ್ಯ. ಸುಮಾರು ೧೫೫೦ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದ ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ‘ಚಿತ್ರಗಳು-ಪತ್ರಗಳು’ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶತಾಯುಷಿ ಸಾಹಿತಿ [[ಎ.ಎನ್.ಮೂರ್ತಿರಾವ್|ಎ.ಎನ್.ಮೂರ್ತಿರಾಯರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದವರು. ಕನ್ನಡ ಪ್ರಬಂಧದ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಎನಿಸಿರುವ ಇವರ ವೈಚಾರಿಕ ಕೃತಿ ‘ದೇವರು’ ಓದುಗರ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ ಪದವಿ ಪಡೆದ, ವಿವಿಧ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ ಡಾ.ನಾ.ನಾಗಪ್ಪ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಲಾಮಂದಿರ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಖ್ಯಾತಿಯ [[ಅ.ನಾ.ಸುಬ್ಬರಾಯರು]], ವಿನೋದ ಸಾಹಿತಿ [[ಅ.ರಾ.ಮಿತ್ರ]], ‘ಆಕಾಶವಾಣಿ ಈರಣ್ಣ’ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯ [[ಎ.ಎಸ್.ಮೂರ್ತಿ]], ವಿಡಂಬನಾ ಸಾಹಿತಿ ಅ.ರಾ.ಶೇಷಗಿರಿ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದ ಕೃ.ನ.ಮೂರ್ತಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಅ.ರಾ.ಆನಂದ, ಶಿಶುಸಾಹಿತಿ ಅ.ರಾ.ಚಂದ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ [[ಎ.ಆರ್.ಶಶಿಧರ್ ಭಾರಿಘಾಟ್]], ಭರತನಾಟ್ಯ ಪ್ರವೀಣರಾದ ಶ್ರೀಧರ್ ಸಹ ಇದೇ ಗ್ರಾಮದವರು. ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಆದ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರೆನಿಸಿದ [[ಅರ್ಚಕ ರಂಗಸ್ವಾಮಿಭಟ್ಟರು]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಂಡಿಹೊಳೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ವೈಖಾಸಾಗಮ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದ ಇವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ‘ಹುಟ್ಟಿದ ಹಳ್ಳಿ’ (ಹುಟ್ಟಿದಹಳ್ಳಿಯ ಹಳ್ಳಿಯ ಹಾಡು) ಕೃತಿಯು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವೂ ಆಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ಈ ಅದ್ವಿತೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ, ಹಾಡುಗಳು, ಹಬ್ಬಗಳು, ಗಾದೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಅಂಶಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲಸಂಗಿ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಭಟ್ಟರದ್ದು. ‘ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ’ಯ ಕಂಪನ್ನು ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಪಸರಿಸಿದ ಪ್ರೇಮಕವಿ [[ಕೆ.ಎಸ್.ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯವರು. ಇವರ ಕವನಸಂಕಲನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ‘ಮೈಸೂರು ಮಲ್ಲಿಗೆ’ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ರಸಋಷಿ ಕುವೆಂಪುರವರ ಅಕ್ಕರೆಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದ, ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ನಡೆನುಡಿಯ [[ಸುಜನಾ (ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ)|ಡಾ.ಸುಜನಾ]] (ಎಸ್.ನಾರಾಯಣಶೆಟ್ಟಿ) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದವರು. ತಮ್ಮ ಯುಗಸಂಧ್ಯಾ ಕೃತಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಆದರ್ಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪಾರ ಶಿಷ್ಯಕೋಟಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ‘ಮೇಷ್ಟು’. ನಿಘಂಟು ತಜ್ಞ ಗಂಜಾಂ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ (ಜಿ.ವಿ) ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೈಗೋನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು ಅಳಿಯ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವ [[ಡಾ.ಲತಾರಾಜಶೇಖರ್]] ಹೆಸರು ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹವಾದುದು. ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರೂ ಆದ ಇವರು ಬುದ್ದ ಮಹಾದರ್ಶನ, ಬಸವ ಮಹಾದರ್ಶನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಶಾರದಾ ಜಡೆ ಎಂಬುವವರು ಹಿಂದಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ‘ನವರತ್ನ ಕಡಗ’ (ಕಥಾ ಸಂಕಲನ) ಮತ್ತು ‘ಸಾಗರ ದೀಪ’ (ಕವನ ಸಂಕಲನ) ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ ವಿಭಾಗದ ವಿಶ್ರಾಂತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಕರ್ತೃ ಡಾ.ಶಿವಣ್ಣ (ಮಾವಿನಕೆರೆ), ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಡಾ.ಸೋಮಶೇಖರಗೌಡ]], ಪತ್ನಿ ಜೈನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ [[ಡಾ.ಪದ್ಮಾಶೇಖರ್]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ‘ಪರಪುಟ್ಟ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳ ಕರ್ತೃ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ರಾಜಯೋಗಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿಯರಾದ ಆಲೇನಹಳ್ಳಿ ಪ್ರೇಮಾ, ಹೊಸಹೊಳಲು ವಿಜಯಶ್ರೀ, ಸ್ತ್ರೀ ಅಶ್ರುಧಾರೆ ಕಾದಂಬರಿ ಕರ್ತೃ ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ, ಆಶುಕವಿ ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿಯ ಅಂ.ಚಿ.ಸುಬ್ಬಣ್ಣ ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ಲೇಖಕರಾಗಿ, ಸಾಹಿತಿಗಳಾಗಿ ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳು, ಹಲವು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿರುವ ಬಮನಾ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೆ ಬಾಜನರಾಗಿರುವ ಮಂಜುನಾಥ್ ಅವರು ತಾಲೂಕಿನ ಬೂಕನಕೆರೆ ಹೋಬಳಿಯ ಬಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು‌.ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಲೋಕೇಶ್ ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಅಪಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುಟ್ಟನ ಪ್ರಾಸಗಳು, ಈ ಹಾಡು ನಿಮಗಾಗಿ, ಬೆಕ್ಕಿನ ಬೆಟ್ಟ, ನನ್ನ ದೇಶ ನನ್ನ ಜನ, ಆಧುನಿಕ ವಚನ ಸಂಕಲನ ಬಸವ ಗುರು, ಲೋಕಾನುಭವ ಶತಕ, ಬಸವ ಗೀತೆಗಳು, ಸಾಸಲು ಶಂಭುಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಹೋಬಳಿ ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮಗುಡಿ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದವರು. ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೇ ಮೀಸಲಾದ ಚಿಣ್ಣರ ನುಡಿ ತ್ರೈ ಮಾಸಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ ಹೊರತರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಸವಿ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮ ದೊಂದಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸವಿತಾರಮೇಶ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯವರು.ವೃತ್ತಿ ಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಛಾಯಾದೇವಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಇವರು' ತುಂತುರು', 'ಸವಿಗನಸು ' ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಸಾರಾಯಿ 'ಅಂಗಡಿ ಇಲಿಗಳು ' ಕಥಾಸಂಕಲನ 'ಜನಮನಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ 'ಚಿಣ್ಣರ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ ' ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಹಿಳಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಜರುದ್ದೀನ್ ತನ್ನ "ಅಕ್ಕಿ-ಚುಕ್ಕಿ" ಮತ್ತು "ನಿಸರ್ಗ ನಾದ" ಎಂಬ ಎರಡು ಕವನ ಸಂಕಲನದಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಯುವಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ಧಾರೆ.ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಜರುದ್ದೀನ್ ಅವರು ಕಾವ್ಯಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ== ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಮತ್ತಿಘಟ್ಟದ ದಿ.ಎಂ.ಎನ್.ಸುಬ್ಬರಾಜೇಗೌಡರು. ಇವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಆರ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆ’ಯೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಿತು. ನಂತರ ಕೆ.ಆರ್.ನೀಲಕಂಠ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಹೇಮಾವತಿ ಬಯಲು’, ಎಂ.ಕೆ.ಹರಿಚರಣ್ ತಿಲಕ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಅತ್ತಿಗುಪ್ಪೆ’, ಜಿ.ಅರವಿಂದ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಸುದ್ದಿಸಮರ’, ಸಾದುಗೋನಹಳ್ಳಿ ಮಹದೇವ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಸಾಕ್ಷಿಬೀಡು’, ಪ್ರಗತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಶೈಲಜಾ ಕಾಳೇಗೌಡರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಸಮೂಹ ಧ್ವನಿ’, ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಲೋಕೇಶ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಚಿಣ್ಣರ ನುಡಿ’ (ಶಿಶು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆ), ಅ.ಮ.ಶ್ಯಾಮೇಶ್ ಸಂಪಾದಕತ್ವದ ‘ಹನಿ ಹನಿ’ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಬ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗ ‘ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್’ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗ ‘ಮಹಿಳಾ ಧ್ವನಿ’ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತಿವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗಡಿ ಗ್ರಾಮ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಯೋಗೇಶ್‌ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿಯವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ–ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನುಭವ ಅವರಿಗಿದೆ. ಉದಯವಾಣಿ, ಈ ಸಂಜೆ ಸೇರಿ ವೀಕ್‌ ಎಂಡ್‌ ಡೈರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಹಿತಿಯೂ ಆಗಿರುವ ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಯೋಗೇಶ್ ಅವರು ‘ಜೀವ ಸೆಲೆ ಕಾಮೇಗೌಡ’ ಕೃತಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಂಡ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಠ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಬಳ್ಳೆಕೆರೆ ಮಂಜುನಾಥ್-ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ, ಬಲ್ಲೇನಹಳ್ಳಿ ಮಂಜುನಾಥ್ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಕೆ.ಆರ್.ನೀಲಕಂಠ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ,ಹರಿಚರಣತಿಲಕ್ - ಕನ್ನಡಪ್ರಭ, ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಆರ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್-ಮೈಸೂರುಮಿತ್ರ/ & ಉದಯಕಾಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಅಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಅರುಣ್ ಕುಮಾರ್- ಉದಯವಾಣಿ, ಹೆಚ್.ಆರ್.ಲೋಕೇಶ್- ಆಂದೋಲನ,ಕಾಡುಮೆಣಸ ಚಂದ್ರು- ಸುವರ್ಣ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಕರ್ನಾಟಕ,ಮಾಕವಳ್ಳಿ ಎಂ.ಸಿ.ರವಿಕುಮಾರ್- ವಿಜಯವಾಣಿ, ಹೆಚ್.ಬಿ.ರಾಜೇಶ್- ಹೊಸದಿಗಂತ,ಕೆ.ಸಿ.ವೆಂಕಟರಾಮು-ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ, ಎಚ್.ಬಿ.ಮಂಜುನಾಥ-ಶಿಂಷಾಪ್ರಭಾ,ಸಂಜೆಮಿತ್ರ, (ಸೊಳ್ಳೇಪುರ) ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಶಂಭು ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ,ಜನಮಿತ್ರ,ಸುದ್ದಿ ಕಿರಣ, ಚಾಮುಂಡಿ ನ್ಯೂಸ್ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನಲ್ ಗಳು ವಿವಿದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಸುದ್ದಿಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಬಲರಾಮು- ವಿಜಯವಾಣಿ,ಕನ್ನಡಪ್ರಭ,, ಕರೋಠಿ ಮಹೇಶ್ ಆಂದೋಲನ(ಕಿಕ್ಕೇರಿ), ಬಸವರಾಜು- ಜನಮಿತ್ರ, ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಕೆಗಳು, ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಗೋವಿಂದರಾಜು ಪ್ರಜಾವಾಣಿ,ಟಿವೈ ಆನಂದ್- ಕನ್ನಂಬಾಡಿ,ರವಿ ವಿಜಯವಾಣಿ, ಮಹೇಶ್ ಗಂಜಿಗೆರೆ ರಾಜ್ಯಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾನುಡಿ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮಟ್ಟದ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾಧಕರು== '''ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ : ಖ್ಯಾತ ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞರಾದ ಐಚನಹಳ್ಳಿಯ ಡಾ.ಅಂಕೇಗೌಡ, ರಾಯಸಮುದ್ರದ ಡಾ.ವಿಜಯಕುಮಾರ್, ಖ್ಯಾತ ಮನೋವೈದ್ಯ ಸೊಳ್ಳೇಪುರದ ಡಾ.ಎಸ್.ಕೆ.ಸುಬ್ಬೇಗೌಡ, ಪ್ರಸೂತಿ ತಜ್ಞೆ ಮಾಂಬಳ್ಳಿಯ ಡಾ.ಆಶಾ, ಖ್ಯಾತ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ತಜ್ಞರಾದ ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ಡಾ.ಮೂರ್ತಿ, ಪಟ್ಟಣದ ಡಾ.ಮಧುಸೂಧನ್ ವೆಸ್ಟ್‌ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯ ಬೊಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಡಾ.ಬಿ.ಬಸವರಾಜ್, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯ ಲೋಕನಹಳ್ಳಿಯ ಡಾ.ಎಲ್.ಎಸ್.ಬೋರೇಗೌಡ, ಮೈಸೂರಿನ ಖ್ಯಾತ ಹೃದಯ ತಜ್ಞ ಅಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯ ಡಾ.ಬಸಪ್ಪ, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಕಾಲ ಮೃತ್ಯುವಶನಾದ ವಳಗೆರೆ ಮೆಣಸ ಗ್ರಾಮದ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. *'''ಕಾನೂನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಂದಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದ ಎಂ.ಡಿ.ಅನುರೇವ್ ಅವರು (public prosecutor) ಸರಕಾರಿ ವಕೀಲರಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಸಿಟಿ ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಟಿ.ಬಿ.ಬಡಾವಣೆಯ ಎಂ.ಆರ್.ಪ್ರಸನ್ನಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಪಲ್ಲವಿ ಅವರು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಸೇವೆೆೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ* ಸಮಾಜಸೇವೆ: ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಆಲಂಬಾಡಿಕಾವಲು ಗ್ರಾಮದ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಮಾದಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ಸುಪತ್ರರಾಗಿರುವ ಆರ್.ಟಿ.ಓ‌.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್ ಅವರು ನಾಗಮಂಗಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್.ಟಿ.ಓ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ಟಿ.ಓ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಹಾಗು ಬೆಂಗಳೂರು ಶಾಂತಿನಗರ ಆರ್.ಟಿ.ಓ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ಟಿ.ಓ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆವಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ 2021ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರು ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರ,ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳು, ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡಜನರ ಕಷ್ಟ ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಉದಾರವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಚಾಪು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ಪಟ್ಟಣದ ಜಯನಗರ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ (ನಳಂದ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಬಳಿ) ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗಾಗಿಯೇ ಕಚೇರಿ ತೆರೆದು ದಿನದ 24ಗಂಟೆಯೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಕಷ್ಟಸುಖಗಳಿಗೆ ಆರ್.ಟಿ.ಓ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜನ್ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾ ಜನನಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಗ್ರಾಮಾಭಿವೃದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನಜಾಗೃತಿ ವೇದಿಕೆಯ ಜಿಲ್ಲಾಧ್ತಕ್ಷರಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರ ಸಂಘದ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಆರ್.ಟಿ.ಓ. ನೌಕರರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ್ ಅವರು ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರಾಗಿರುತ್ತದೆ.. '''ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕರು :''' ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಹ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಉನ್ನತವಾದ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಖಿಲ ಭಾರತ ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಡಾ.ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಸವರಾಜ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಗ್ರಾಮದವರು. ವಾಕ್ ಶ್ರವಣ ದೋಷ ಪತ್ತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರ ತೆರೆಯಲು ಕಾರಣರಾದವರು. ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶ್ರೀಮತಿ ಜೆ.ಪ್ರೇಮಕುಮಾರಿ ರಂಗಪ್ಪ ಮಂಡ್ಯ ಜಿ.ಪಂ.ನ ಪ್ರಭಾರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೆಲಕಾಲ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲೋಕಪಾವನಿ ಮಹಿಳಾ ಸಹಕಾರಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ವಿಠಲಾಪುರದ ಶ್ರೀಮತಿ ಲೀಲಾ ದೇವೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಶೀಳನೆರೆಯ ಯಶೋಧಾ ಎಸ್.ಎಲ್. ರಮೇಶ್ ಅವರು ಕಾ ರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀಮತಿ ಮಂಜುಳಾ ಚನ್ನಕೇಶವ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತ ಸಂಘದ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಮತಿ ನಂದಿನಿಜಯರಾಂ, ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಳೆದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈತ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆ ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ ಸಿ.ಎನ್.ಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖನಾರ್ಹ. <blockquote>ಚಲನಚಿತ್ರ –ಕಿರುತೆರೆ : </blockquote>ಹಳೆಯ ಸಿನೆಮಾಗಳ ಚಿತ್ರನಟ ನಿರಂಜನ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯವರು. ಖ್ಯಾತ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಟ ಕೆ.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸ್ವಾಮಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯವರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಕಿರುತೆರೆ ನಟ ಜಿ.ಅರವಿಂದ್ ಪಟ್ಟಣದವರು. ಸುವರ್ಣ ಚಾನೆಲ್‌ನ ‘ಹಳ್ಳಿ ಹುಡ್ಗೀರ್ ಪ್ಯಾಟೆ ಲೈಫು’ ಖ್ಯಾತಿಯ ಪದ್ಮನಾಭ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಾಯಸಮುದ್ರದವರು. ಕಿರುತೆರೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ರವಿಶ್ರೀವತ್ಸ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮಂದಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದವರು. ಕಿರುತೆರೆ ನಟ ಅನಂತವೇಲು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅಘಲಯ ಗ್ರಾಮದವರು. ಜೀಟೀವಿ ವಾಹಿನಿಯ ಕಾಮಿಡಿಕಿಲಾಡಿಗಳು ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿವರಾಜ್ ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ ಅವರು ತಾಲೂಕಿನ ರಾಜಘಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದವರು. ಸುಮಾರು 40 ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿರುವ ಮಧು ಮಂದಗೆರೆ ಇವರು ತಾಲೂಕಿನ ಮಂದಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದವರು. '''ಸಂಗೀತ -ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ :''' ಮೈಸೂರಿನ ಅರಸರಾದ ಜಯಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ವಿಧ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದ ಎಸ್.ಚನ್ನಕೇಶವಯ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ನಾಟನಹಳ್ಳಿ (ಹೇಮಗಿರಿ) ಗ್ರಾಮದವರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಈ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಕಂಠದಿಂದ ಜನಮನ ಸೂರೆಗೊಂಡಿರುವ ನಾಡಿಗ್ ಸಹೋದರಿಯರು ಇದೇ ತಾಲ್ಲೂಕಿನವರು. ನಾರ್ಗೋನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ರವಿಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಕಂಠದಿಂದ ಗಾಯಕರಾಗಿ, ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗಾನ ಸುಧೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಅಬಾರಾಶೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರು ಹರಿಕಥೆ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನಾಕಾರರಾಗಿ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧೆಡೆ ತಮ್ಮ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಕಂಠದ ಮೂಲಕ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. '''ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರ :''' ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಡಿಹೊಳೆಯ ಬಿ.ಆರ್.ಪ್ರಮಿಳಾ ನೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ೨೦೦೮ರ ‘ಏಕಲವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ ಮಲ್ಲಾರಾಧ್ಯ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ೨೦೦೪ರ ೪ನೇ ಏಷ್ಯನ್ ಬಾಲಕಿಯರ ನೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಿಂಧಘಟ್ಟದ ಎಸ್.ಎನ್.ಮಂಜುನಾಥ್ ಕಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭೂಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ರೇವಣ್ಣ ವಾಲೀಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭದ್ರಾವತಿಯ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಟ್ಟಣದ ಕೆ.ವಿ.ಪವಿತ್ರ ವಾಲೀಬಾಲ್, ಹರಿಹರಪುರದ ಐಶ್ವರ್ಯ ಈಜು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಗೌರವ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ತಾಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಹೋಬಳಿಯ ಗೌಡೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ವಿಜಯಕುಮಾರಿ ಎಂಬಾಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಪಟುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ‌. ತಾಲೂಕಿನ ಚಟ್ಟಂಗೆರೆ ಗ್ರಾಮದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಂಜುಗೌಡ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ, ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪದಕ ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕಿನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದ್ದಾರೆ‌. ==ಜಾನಪದ ಕಲೆ, ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ತಾಲ್ಲೂಕು ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ತವರೂರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಜನೆ ಮೇಳಗಳು, ಮೂಡಲಪಾಯ ಯಕ್ಷಗಾನ, ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು, ಹುಲಿವೇಷ, ಕೋಲಾಟ, ರಂಗಕುಣಿತ, ಸೋಮನಕುಣಿತ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು, ಹೊಸಹೊಳಲು, ದೊಡ್ಡಯಾಚೇನಹಳ್ಳಿ, ಮಡುವಿನಕೋಡಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಡಲಪಾಯ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಕಲಾವಿದರು ಹಿಂದೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರು ಇದ್ದಾರೆ. ಜೈನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ನೀಲಗಾರರ ಕುಣಿತದ ಕಲಾವಿದರಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಳಮಾರನಹಳ್ಳಿಯ ತತ್ವಪದಗಳ ಸಾಕಮ್ಮ, ಹರಿಹರಪುರದ ಚೌಡಿಕೆ ಎಲ್ಲಯ್ಯ ಮತ್ತು ಚೌಡಿಕೆ ಕೋಡಿಯಮ್ಮ, ಸಿಂಗನಹಳ್ಳಿಯ ಮರಗಾಲು ಕುಣಿತದ ಕೃಷ್ಣೇಗೌಡ, ಎ.ಎನ್.ಮೂರ್ತಿರಾಯರ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಾದ ಕಾಳೇಗೌಡ -ಕೆಂಚೇಗೌಡ (ಮದ್ದಲೆ), ಚಲುವನಾಯಕ (ಬಹುರೂಪಿ -ಸ್ತ್ರೀವೇಷ), ಕಮಲನಾಯಕ, ಸುಬ್ಬಶೆಟ್ಟಿ, ನಂಜಪ್ಪಶೆಟ್ಟಿ, ಹಾಲೇಗೌಡ, ನರಸಿಂಹನಾಯಕ, ದೊಡ್ಡಯಾಚೇನಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಡಲಪಾಯದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾವಿದ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ದೊಡ್ಡಟ್ಟಿ ರಾಮಪ್ಪ, ಹರಿಹರಪುರದ ಸೋಬಾನೆ ಚನ್ನಮ್ಮ, ಅಂಬಿಗರಹಳ್ಳಿಯ ಕೊರವಂಜಿ ವೇಷದ ಕಲ್ಯಾಣಯ್ಯ ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಅeತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿವೆ. ಪೂಜೆಕೊಪ್ಪಲು ಗ್ರಾಮದ ಪೂಜಾ ಕುಣಿತ, ಸಾಕ್ಷಿಬೀಡಿನ ವೀರಭದ್ರನ ಕುಣಿತ, ಬೀರವಳ್ಳಿಯ ಜಡೆಕೋಲಾಟ, ನಗರೂರು, ಮಾರ್ಗೋನಹಳ್ಳಿ ಗುಡ್ಡರ ಕುಣಿತ, ನಂದಿಕಂಬದ ಕುಣಿತ, ಹೊಸಹೊಳಲಿನ ರಂಗದ ಕುಣಿತ, ಚಿಕ್ಕೋನಹಳ್ಳಿ ಪುರದ ಮರಗಾಲು ಸಹಿತ ಜಡೆಕೋಲಾಟ, ಜಾಗಿನಕೆರೆಯ ಸೋಮನ ಕುಣಿತ, ಬೆಳ್ತೂರಿನ ರಂಗಕುಣಿತ, ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ಕೊರವಂಜಿ ಕೋಲಾಟ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ಗಾರುಡಿಕುಣಿತ, ಕಡಹೆಮ್ಮಿಗೆಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ, ಸೇರಿದಂತೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಾದ್ಯಂತ ನಡೆಯುವ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುವ ಬೆಂಕಿಭರಾಟೆ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಬಿಜಲಿ ವರಸೆ, ಪಾಳೆಗಾರಿಕೆ ವೇಷ, ಹುಲಿವೇಷ ಅಲ್ಲದೆ ವಿವಿಧ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜಾನಪದ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಾಗಿಯೂ ಹಲವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕಿಕ್ಕೇರಿ ನಾರಾಯಣ, ಸಿಂಗನಹಳ್ಳಿ ಸ್ವಾಮಿಗೌಡ, ಪಿ.ಶಂಕರ ಬಳ್ಳೇಕೆರೆ,(ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರದಶ೵ನ ಕಲೆಗಳು, ಹ.ಕ.ರಾಜೇಗೌಡರೊಂದಿಗೆ) ಶಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಎಂ.ಕೆ.ಹರಿಚರಣ್‌ತಿಲಕ್, ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ ಲೋಕೇಶ್, ಲಾವಣಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಎ.ಕೆ.ಪುಟ್ಟರಾಮು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈದ್ಯದ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನ- ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ನಾಟಿ ಔಷಧಿ ನೀಡುವ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವರು ಇಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಠ ಜೀವರಕ್ಷಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ನಾಂದಿಹಾಡಿ ಕಾಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ===ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗು ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಬ್ಬಗಳು=== ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮನುಷ್ಯನ ಇತಿಹಾಸದಷ್ಟೇ ಪುರಾತನವಾದುದು. ಪ್ರಕೃತಿಯೆಡೆಗಿನ ಮನುಷ್ಯನ ಭಯ, ಮೌಢ್ಯತೆ, ಜನ-ಜಾನುವಾರುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಗತ್ಯ, ಅರ್ಪಣಾ ಮನೋಭಾವಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಶೂದ್ರ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾಗುವ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೊಂದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದು, ಜಾತಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದೇವತೆಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಗುಡಿಗಳಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಬಯಲೇ ಆಲಯ. ಒಂದೊಂದು ದೇವತೆಯೂ, ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಮತ್ತು ಹಲವು ಮಾಂಸಾಹಾರದ ದೇವತೆಗಳೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಂಡಿಹೊಳೆಯ ದೊಡ್ಡಮ್ಮ, ಏಳೂರಮ್ಮ, ಸಿಂಗನಹಳ್ಳಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ, ಅಗ್ರಹಾರಬಾಚಳ್ಳಿಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಮ್ಮ, ಹೊಸಹೊಳಲಿನ ಸಿಂಗಮ್ಮ, ಹರಿಹರಪುರದ ಗಿಡ್ಡಮ್ಮ, ಕಿಕ್ಕೇರಮ್ಮ, ಸಾಸಲಿನ ಕುದುರೆ ಮಂಡಮ್ಮ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಸಿಡಿ ಆಚರಣೆ, ಬಾಯಿಬೀಗದ ಹರಕೆ, ಓಕಳಿ, ತೇರುಗಳಿಂದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆಯ ದೊಡ್ಡಕೇರಮ್ಮ, ಮತ್ತು ಅಗ್ರಹಾರ ಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ಬಾಚಳ್ಳಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುಗಾಧಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೋಣನ ಬಲಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಬಂಡಿಹೊಳೆಯ ದೊಡ್ಡಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖಂಡರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದಂತೆ, ಸಮೃದ್ಧ ಫಸಲು ಕೈಗೆ ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೋ ಮೂರೋ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿನ ಏಳೂರಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಗೌರಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯುಗಾಧಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹರಿಹರಪುರದ ಗಿಡ್ಡಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕರಗ, ಬಂಡಿ-ಕೊಂಡ, ದೇವರ ಗುಡ್ಡರ ಅಶ್ಲೀಲ ಹಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಯ ಓಲೈಕೆ ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷಗಳು. ಹೋಬಳಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಿಕ್ಕೇರಿಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಕಿಕ್ಕೇರಮ್ಮನ ಹಬ್ಬ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಿಮ್ಮಸಾಲೆ ಎಂಬ ಗುಡ್ಡನು ಲೈಂಗಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತೀಕರಿಸಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಪದಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಕೊಂತವನ್ನು ಕುಣಿಸುವ ಆಚರಣೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ. ಹರಕೆ ಹೊತ್ತ ಭಕ್ತರಿಂದ ಎಲೆಪೂಜೆ, ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳ ಬಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಸಿಂಗಮ್ಮನ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಗೌರಿಹಬ್ಬದ ನಂತರ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದ ಶಕ್ತಿದೇವತೆಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ನಾಡಿನ ಉದ್ದಗಲದಿಂದ ಜನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪೋಲೀಸ್ ಕಲ್ಲು ದೇವಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳ ಬಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಪಟಲದಮ್ಮ, ಈಕೆಯ ಹಬ್ಬ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ದಿನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾತ್ರೆ, ಹಸಿರುಬಂಡಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ದೊದ್ದನಕಟ್ಟೆ – ಕಾಪನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯ ಮಡಿಲಮ್ಮ ಈ ಭಾಗದ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ. ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲದೆ ಕೋಣನ ಬಲಿ ಸಹ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವರಲ್ಲದೆ ಮುರುಕನಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯ ತೊರೆಯಮ್ಮ, ಪಟ್ಟಣದ ತೋಟದಮ್ಮ, ಬಿಸಿಲುಮಾರಿ, ಹೆತ್ತಗೋನಹಳ್ಳಿಯಮ್ಮ, ಹುಬ್ಬನಹಳ್ಳಿಯಮ್ಮ, ಹಿಳ್ಳಳ್ಳಮ್ಮ, ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯರು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆಲ್ಲಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಹಬ್ಬಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ===ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತೆಗಳು=== ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತೆಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಜಾತ್ರೆಗಳು ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಹೇಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಥಸಪ್ತಮಿಯ ದಿನದಂದು ಕಲ್ಯಾಣ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ರಥೋತ್ಸವ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆಯುವ ಭಾರಿ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೀಮೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜನರು, ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ದನಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗವಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಜಾತ್ರೆ ಈ ಭಾಗದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ದನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಗವಿರಂಗನಾಥನನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದಲ್ಲದೆ ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಜನರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೊಸಹೊಳಲು ಜಾತ್ರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ರಥೋತ್ಸವ, ರಂಗದ ಕುಣಿತ, ಓಕಳಿ ಆಚರಣೆ, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಜನರನ್ನು ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗವಿಮಠದ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ದು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರರ ರಥೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳಿನ ಲಕ್ಮೀನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಯ ಜಾತ್ರೆ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದದ್ದು, ವೈಖಾಸಾಗಮ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪೂಜಾ ಆಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ನಗರೂರು- ಮಾರ್ಗೋನಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಮರಡಿಲಿಂಗೇಶ್ವರನ ಜಾತ್ರೆ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶಿವರಾತ್ರಿ ನಂತರ ನಡೆಯವ ಇಲ್ಲಿನ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಯ್ಯ- ದೊಡ್ಡಯ್ಯನ ರಥ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ರಥಗಳು ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ದೆವ್ವ ಬಿಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ‘ಬಸವ ತುಳಿಯುವ ಆಚರಣೆ’, ಜನರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಹಲ್ಲುಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವುದು ಜಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷ. ಬೊಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿಯ ಬಳಿಯ ಮುತ್ತುರಾಯನಿಗೆ ನಡೆಯುವ ‘ನಾಡು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜಾತ್ರೆ ವಿಶೇಷವಾದುದು. ಆಷಾಢ ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನದಂದು ಸುತ್ತಲ ಏಳೂರಿನ ಜನರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಕುರಿಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಹಲ್ಲುಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷದಿಂದ ಈ ಕ್ರೂರ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸಹೊಳಲು ಸಿಂಗಮ್ಮನ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗೌರಿಹಬ್ಬದ ತರುವಾಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಗುಡ್ಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಡೆಯ ಕಾರ್ತೀಕ ಸೋಮವಾರದಂದು ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಯ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲಂಕೃತ ದನಕರುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿಸುವುದು, ಉತ್ತಮ ದನಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ ಎನಿಸುವ ಗರುಡೋತ್ಸವ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಕ ಆಚರಣೆ. ಇದೇ ಹೋಬಳಿಯ ಕೊಡಗಳ್ಳಿಯ ಬಳಿ ಬೀರೇದೇವರ ಗುಡಿಯಿದೆ. ಶಿವರಾತ್ರಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನವ ದಂಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಹಲ್ಲಿನಿಂದ ಮರಿಯನ್ನು ಸಿಗಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಊಗಿನಹಳ್ಳಿಯ ಕಾರೆಮೆಳೆ ಸಿಂಗಮ್ಮ ಈ ಭಾಗದ ಶಕ್ತಿದೇವತೆ. ಕಡೆಯ ಕಾರ್ತಿಕ ಸೋಮವಾರದ ಮರುದಿನ ಇಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕುರಿ, ಕೋಳಿಗಳ ಬಲಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿಠಲಾಪುರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಗಾಡಿನಹಳ್ಳಿ ನಡುವೆ ಕಾಡು ಬಸವಣ್ಣನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಮಡುವಿನಕೋಡಿಯ ಆಂಜನೇಯನ ಜಾತ್ರೆ, ಹರಿಹರಪುರದ ಆಂಜನೇಯನ ಜಾತ್ರೆ, ಪಟ್ಟಣದ ಮುತ್ತುರಾಯನ ಜಾತ್ರೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಜಾನುವಾರಗಳ ಸಂತೆ ಸೋಮವಾರ ತೆಂಡೆಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂತೆಯಿದು. ಪಟ್ಟಣದ ಎಪಿಎಂಸಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ, ಬುಧವಾರ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ತರಕಾರಿ ಸಂತೆ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ, ಕಿಕ್ಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರವಾರ ನಡೆಯುವ ಕಾಯಿಸಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಪಟ್ಟಣದ ಎಪಿಎಂಸಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎಳನೀರು ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ, ಭಾನುವಾರ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಸಂತೆ, ಹೊಸಹೊಳಲು ಸಂತೆ, ಹರಿಯಾಲದಮ್ಮನಗುಡಿ ಸಂತೆ, ಬುಧವಾರದ ಸೋಮನಹಳ್ಳಿ ಸಂತೆ, ಗುರುವಾರದ ಹರಿಹರಪುರ ಸಂತೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ==ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಲಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳು == ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೇಲೆ ಹೊಯ್ಸಳರ, ಜೈನರ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರ ಪ್ರಭಾವವು ವಿವಿಧ ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳ ಕೆಲವು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ರಾಯಸಮುದ್ರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ನಾರಾಯಣದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆಯಿದ್ದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಈಗಲೂ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಪಾಳೆಯಗಾರನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿದ ಎಂದು ಸ್ಥಳಗಥೆಯಿದೆ. ದುರ್ಗದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ದಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕೈವಲ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಇದೆ. ತಮ್ಮ ವನವಾಸದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮ, ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿಗಾಗಿ ಭೀಮ ತನ್ನ ಮಂಡಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಹಳ್ಳವೊಂದು ಇಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ಸಮೀಪದ ಹೇಮಾವತಿ ನದಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ನಡುಗಡ್ಡೆಯಂತಿರುವ ಹೊಸಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಟಿಪ್ಪುಸುಲ್ತಾನ್ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ. ಆದರೆ ರಕ್ಷಣಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಮನಗಂಡು ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗದ ಕಟ್ಟಡದ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಬಳ್ಳೇಕೆರೆ ಸಮೀಪ ಕಂಡುಬರುವ ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ಕಾಲದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ ಕೋಟೆಯ ಪಳಯುಳಿಕೆಗಳು, ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೋಟೆ ಬಾಗಿಲು, ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಗ್ರಾಮದ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು, ಅಘಲಯ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕೋಟೆಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿಬೆಟ್ಟದ ಸಾಲು, ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಲಾಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಪನಹಳ್ಳಿ ಗವಿಮಠದ ಗಜರಾಜಗಿರಿ, ಮೇಲುಕೋಟೆ ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ನಾರಾಯಣದುರ್ಗ, ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಾದಗಿತ್ತಿ ಬೆಟ್ಟ, ಹಂದಿಬೆಟ್ಟ, ಮುದಿಬೆಟ್ಟಗಳು, ಹಾದನೂರು ದಿಣ್ಣೆ ಸಾಲು, ಹೇಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟ, ಸಂತೇಬಾಚಹಳ್ಳಿ ಹೋಬಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನ ಬೆಟ್ಟ, ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಾಗಿವೆ. ==ಚಿತ್ರಶಾಲೆ== <gallery> File:Lakshminarayana Temple, view of shrine, at Hosaholalu.jpg File:Stellate shrine outer wall with relief in Lakshminarayana temple at Hosaholalu.jpg File:Wall frieze and moulding relief in Lakshminarayana temple at Hosaholalu.jpg </gallery> ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.krpettown.gov.in/ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ ಪುರಸಭೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130318054516/http://www.krpettown.gov.in/ |date=2013-03-18 }} <references /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} hj6q950444v5iupg6zgm1x2cm40wley 0 22768 1427387 1364705 2026-09-03T22:52:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427387 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = Shashi Tharoor |image =Shashi Tharoor 2015.jpg |office2 = [[Thiruvananthapuram]] |term_start2 = 16 May 2009 |predecessor2 = [[Pannyan Raveendran]] |office1 = [[External Affairs Minister|Minister of State for External Affairs of India]] |term_start1 = 28 May 2009 |alongside2 = [[Preneet Kaur]] |predecessor1 = [[Anand Sharma]] |birth_date = {{birth date and age|1956|3|9|df=y}} |birth_place = {{flagicon|UK}} [[ಲಂಡನ್]], United Kingdom |nationality = {{flagicon|India}}Indian |residence = [[ನವ ದೆಹಲಿ]]/[[Trivandrum]] |occupation = [[Writer]], [[Diplomat]], [[Politician]], [[Union Minister]] |party = [[Indian National Congress]] |office2 = [[Member of Parliament|MP]] |spouse = Tilottama Mukherji (div.)<br>Christa Giles (m. ೨೦೦೭) |children = Ishaan, Kanishk |education = [[St. Stephen's College, Delhi]] (B.A.)<br>[[Tufts University]] (M.A.)<br>[[Tufts University]] ([[Master of Arts in Law and Diplomacy]])<br>[[Tufts University]] (Ph.D.) |religion = <!-- pls cite Reliable Source when adding here --> |website = [http://tharoor.in tharoor.in] |Twitter = [http://www.shashitharoor.in ShashiTharoor.in] }} ಡಾ.'''ಶಶಿ ತರೂರ್''' {{lang-ml|ശശി തരൂ൪}},{{lang-hi|शशि तरूर}} (ಜನನ ೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೬ ) [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] [[ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್]] ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಿ ಬಂದ ಭಾರತದ [[ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತಿನ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆ|ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆಯ]] [[ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ|ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ೨೦೦೨ರಿಂದ ೨೦೦೭ರವರೆಗೆ,[[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ [[ಕೋಫಿ ಅಣ್ಣನ್]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿಭಾಗದ ಅಧೀನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ]] ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿದರು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ]] ಕಚೇರಿಗೆ ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅಧಿಕೃತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿತರಾಗಿ,ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಏಳು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಉತ್ತಮ ಲೇಖಕರೂ, ಅಂಕಣಕಾರರೂ, ಪತ್ರಕರ್ತರೂ, ಮಾನವ-ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವವರೂ ಹಾಗೂ ಪರೋಪಕಾರಿಗುಣ ಉಳ್ಳವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ|ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿಯ]] ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ,[[ಆಸ್ಪೆನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನ ಟ್ರಸ್ಟೀಗಳ (ನಿಕ್ಷೇಪಧಾರಿಗಳ) ಮಂಡಳಿಯ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಇಂಡೋ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ದ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪೌಂಡೇಷನ್]],ದ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಾಲಿಸಿ ಜರ್ನಲ್]], ದ ವರ್ಚ್ಯೂ ಫೌಂಡೇಷನ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಬ್ರೇಕ್ ಥ್ರೂ]] ಗಳ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೮ -೨೦೧೧ರ ಅವಧಿಗೆ ಜಿನೇವಾದ [[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆಫ್ ದ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] ನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿರುವ ಇವರು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್ ನ ಫೆಲೋ ಆಗಿಯೂ, ದುಬೈ ಮಾಡ್ರನ್ ಶಾಲೆಯ ಆಧಾರಸ್ಥಂಭವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಕ ಜೀವನ== [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ನ, ಚಿಟ್ಟಿಲಾಂಚೆರಿಯ [[ತರೂರ್]] ಥಾರವಾಡ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಚಂದ್ರನ್ ತರೂರ್(ಜನ್ನನಾಮ ತರೂರ ಚಂದ್ರಶೇಖರನ್ ನಾಯರ್)ರವರ ಮಗನಾಗಿ ಶಶಿ ತರೂರ್ [[ಲಂಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಚೆ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ನ ಎಳವಾಂಚೆರಿಯ ಮುಂಡಾರತ್ ಥಾರವಾಡ್ ತರೂರ್ ರ ತಾಯಿಯಾದ ಲಿಲ್ಲಿ ತರೂರ್(ಜನ್ಮನಾಮ ಸುಲೇಖಾ ಮೆನನ್)ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದ, ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನೇ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೆಸರಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ತರೂರ್ ರ ಬೇರುಗಳು [[ಭಾರತ]]ದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ನಲ್ಲಿವೆ. ಅವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವು [[ಯೆರ್ಕಾಡ್]] ನ [[ಮಾನ್ಫೋರ್ಟ್ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲೂ, [[ಮುಂಬೈ]]ನ [[ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಜರುಗಿ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು [[ಕೋಲ್ಕಟಾ]]ದ [[ಸೇಂಟ್ ಝೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದು, [[ದೆಹಲಿ]]ಯ [[ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಚರಿತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕಲಾ ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/002200905291312.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-09 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925104534/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/002200905291312.htm |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ನಂತರ ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ದಿಪ್ಲೊಮಸಿಯನ್ನು ಸೇರಿದರು.<ref>http://www.livemint.com/2009/07/10201849/The-Shashi-Tharoor-profile.html?pg=4</ref> ತರೂರ್ ನಂತರ [[ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ದಿಪ್ಲೊಮಸಿ]], [[ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 22ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ,ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.english.emory.edu/Bahri/Tharoor.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-09 |archive-date=2010-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100324151817/http://www.english.emory.edu/Bahri/Tharoor.html |url-status=dead }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== [[File:Tharoor and Cyrus Cylinder.jpg|thumb|250px|left|ಯುಎನ್ ಮುಖ್ಯಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸೈರಸ್ ಸಿಲಿಂಡರ್ ನ ನಕಲನ್ನು ಆಗಂತುಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಶಿ ತರೂರ್.]] 1978ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ನ [[UN ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯೂಜೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಸಿಂಗಪುರ]]ದ ಕಚೇರಿಯು ''[[ಹಡಗಿನ ಜನ]]'' ರ ದುರಂತದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1989ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನ[[ಯುನೈಟೆಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಕಚೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಆಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ ತರೂರ್ 1996 ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾ]]ದ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ [[ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ]] ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 1997ರಿಂದ ಜುಲೈ 1998ರವರೆಗೂ ತರೂರ್ [[ಯು ಎನ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]][[ಕೋಫಿ ಅಣ್ಣನ್]] ರ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಕರೆಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜನವರಿ 2001ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿಭಾಗದ ಹಂಗಾಮಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 1, 2002ರಂದು ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿಭಾಗದ ಅಧೀನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಪರ್ಕ ಕೌಶಲ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಹೆಸರನ್ನೂ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದರು. 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಇವರಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಬಹುಭಾಷಾ ಹೊಂದಾವಣೆಗಾರನ (ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟರ್ ಫಾರ್ ಮಲ್ಟಿಲಿಂಗ್ವಿಸಂ) ಅಧಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿತು. ತರೂರ್ ರದು ಅಪರೂಪವಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದ್ದು, P-2 ಹಂತದಿಂದ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿ ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅತ್ಯುಚ್ಛ ಪದವಿಯಾದ ಅಧೀನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಪದಕ್ಕೆ 23 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿದಂತಹ ಮಹತ್ತರ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಹಡಗಿನ ಜನರ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಾದ ನಾಗರಿಕ ಸಮರದವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಭಾಗ್ಯ ಅವರದಾಗಿದ್ದು, ಪರೋಪಕಾರಿ, ಶಾಂತಿ-ಪಾಲನ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ-ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ದುಡಿಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶ ಅವರದಾಯಿತು.<ref name="Ref-1">{{Cite web |url=http://www.nysun.com/new-york/shashi-tharoor-inside-man/32384/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-09 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214436/http://www.nysun.com/new-york/shashi-tharoor-inside-man/32384/ |url-status=dead }}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸುಧಾರಕ<ref>https://www.theguardian.com/commentisfree/2006/aug/22/comment.india</ref> ಗುಣಗಳಿಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ತರೂರ್ ಯುಎನ್ ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದನಿಯಾದುದಲ್ಲದೆ, ಏಕಧೃವೀಕೃತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವಂತಹ ಯುಎನ್ ನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಚಾಲಕರಾದರು.<ref>"A gifted Indian for the top UN post", Abdallah al-Madani, http://archive.gulfnews.com/articles/print_friendly_version.jsp?global_name=/channels/gulfnews_com/articles/06/08/27/10063066.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417154603/http://archive.gulfnews.com/articles/print_friendly_version.jsp?global_name=%2Fchannels%2Fgulfnews_com%2Farticles%2F06%2F08%2F27%2F10063066.html |date=2009-04-17 }}</ref> ತರೂರ್ ಹಲವಾರು ನೂತನಪಥ-ಪಥಿಕರಾಗಿದ್ದು ಯುಎನ್ ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸೆಮಿಟಿಸಂ-ವಿರೋಧಿ ಸಭೆ ನಡೆಸಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.jewishaz.com/jewishnews/040618/hold.shtml |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-09 |archive-date=2010-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109132935/http://www.jewishaz.com/jewishnews/040618/hold.shtml |url-status=dead }}</ref> ದರು, ಮೊದಲ ಇಸ್ಲಾಮೋಫೋಬಿಯಾ<ref name="Ref-1" /> ದ ಸಭೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ "ಜಗತ್ತು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ, ಆದರೆ ಬಲು ಕಡಿಮೆ ವರದಿಯಾದ ಹತ್ತು ಕಥೆಗಳು" ಎಂಬ ಪಟ್ಟಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.fistules.org/download/vidura_march06.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-09 |archive-date=2009-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229033721/http://www.fistules.org/download/vidura_march06.pdf |url-status=dead }}</ref> ಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ ಇರಿಸಿದರು.<ref>https://www.un.org/en/events/tenstories/08/</ref> ತರೂರ್ ಯುಎನ್ ನ ಅಧೀನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2007ರಂದು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2007ರಂದು ಯುಎನ್ ನಿಂದ ಕಡೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹೊರಬಂದರು. ===ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ=== {{wikinews|Ban Ki-Moon leads contest for next UN Secretary-General: Poll|Shashi Tharoor withdrawing candidacy}} ಜೂನ್ 15 , 2006ರಂದು [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು [[ಯುಎನ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ [[ಕೋಫಿ ಅಣ್ಣನ್]] ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ತರೂರ್ ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಯುಎನ್ [[ಭದ್ರತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕು[[ಸ್ಟ್ರಾ ಪೋಲ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 24ರಂದು ಬನ್ ಗೆ ದೊರೆತ 12<ref>{{cite web|url=http://www.unsg.org/wordpress/archives/115|title=Ban takes 1st Straw Poll|publisher=[http://www.unsg.org UNSG.org]|date=2006-07-24|accessdate=2006-09-28|archive-date=2007-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20070808050637/http://unsg.org/wordpress/archives/115|url-status=dead}}</ref> ಮತಗಳ ವಿರುದ್ಧ 10 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 14<ref>{{cite web|url=http://www.unsg.org/wordpress/archives/138|title=Ban firms up lead in second Straw Poll|publisher=[http://www.unsg.org UNSG.org]|date=2006-09-14|accessdate=2006-09-28|archive-date=2009-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612093608/http://www.unsg.org/wordpress/archives/138|url-status=dead}}</ref> , ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28<ref>{{cite web|url=http://www.unsg.org/wordpress/archives/164|title=Ban slips but holds, Vike Freiberga pushes into third|publisher=[http://www.unsg.org UNSG.org]|date=2006-09-28|accessdate=2006-09-28|archive-date=2009-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090612093630/http://www.unsg.org/wordpress/archives/164|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲೂ ತರೂರ್ [[ಬನ್-ಕಿ-ಮೂನ್]] ಗಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಮಾತ್ರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದು, ಬಿಬಿಸಿ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಡೆಸಿದ ಆನ್-ಲೈನ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಚ್ಚಳ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ತಲುಪಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.unsg.org/wordpress/archives/170|title=Ban Ki-moon wins|publisher=[http://www.unsg.org UNSG.org]|date=2006-10-02|accessdate=2006-10-02|archive-date=2006-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20061104211923/http://www.unsg.org/wordpress/archives/170|url-status=dead}}</ref> ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವ ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ಐದೂ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲವುಳ್ಳ ಏಕೈಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಬನ್ ಯಶಗಳಿಸಿದರು. ಕಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಏಳು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ತರೂರ್ ಮಾತ್ರ ಭದ್ರತಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಎರಡನೆಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದರು; ಒಬ್ಬ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ(ನಂತರ ಅವರು ಬುಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಯುಎಸ್ ಸದಸ್ಯರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು) ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಹಾಕಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ (ಚೀನಾದವರು) ಈ ಆಯ್ಕೆಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮತದಾನದ ನಂತರ ತರೂರ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ವರದಿಗಾರರಿಗೆ "ಬನ್ ಗೆದ್ದೇ ಗೆಲ್ಲುವರು ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ" ತಮಗಿದೆ ಎಂದರು. ಅವರೇನಾದರೂ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇದುವರೆಗೂ ಯುಎನ್ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ===ಯುಎನ್ ಜೀವನದ ನಂತರ=== [[File:Shashi Tharoor.jpg|thumb|Université d'été du MEDEFನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಶಶಿ ತರೂರ್, 2007.]] ಫೆಬ್ರವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಯುಎನ್ ನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ತರೂರ್ ಏನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಕುತೂಹಲ ತಾಳಿದ್ದ ಜನತೆಗೆ ಇದ್ದು, ತರೂರ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಚಿವರಾಗಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್]] ರ ಸಚಿವಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಬಹುದೆಂಬ ವರದಿಯೂ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವರಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url = http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1080342 |date = 2007-02-16 |title = Shashi Tharoor to be inducted in government? |accessdate = |publisher = DNA Daily News and Analysis}}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗಾಳಿಮಾತಿನ [[ಬ್ಲಾಗ್]] ನಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ[[USC ಆನ್ ಬರ್ಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್]]ನ ಡೀನ್ ಆಗುವ ಕಡೆಯ ಹಂತ ತಲುಪಿದ್ದರೆಂದೂ, ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆಂದೂ ವದಂತಿ ಹರಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.laist.com/archives/2007/02/20/top_5_candidates_for_usc_annenberg_dean.php |title=ಎಂಟ್ರೀಸ್ ಫ್ರಂ LAist ಟ್ಯಾಗ್ಡ್ ವಿತ್ '2007/02/20/top_5 ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ಸ್_ಫಾರ್_usc_annenberg_dean' |access-date=2010-03-09 |archive-date=2007-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070403083550/http://www.laist.com/archives/2007/02/20/top_5_candidates_for_usc_annenberg_dean.php |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ತರೂರ್- ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿರುವ ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ - ದುಬೈ ಮೂಲದ ಆಫ್ರಾಸ್ ವೆಂಚರ್ಸ್ ನ ಆಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು; ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿನ ಟ್ರಿವೆಂಡ್ರಂನಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಾಶ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ (AABC)<ref>http://www.aabc.in/</ref> ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವವರೆಗೂ ಕೇರಳದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದ ತರೂರ್ ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದರು.<ref name="Rediff">{{cite news | last=Haniffa | first=Aziz | title=Shashi Tharoor joins the corporate world | date=May 10, 2007 | publisher=Rediff News | url=http://www.rediff.com/money/2007/may/10shashi.htm}}</ref> ===ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ=== [[2009ರ ಮಹಾಚುನಾವಣೆ]]ಗೆ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ನ ಉಮೇದುವಾರರಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್ 13, 2009ರಂದು ತರೂರ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ತರೂರ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಪಂಚಕೋನ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]](CPI)ದ [[ರಾಮಚಂದ್ರನ್ ನಾಯರ್]],[[ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಾರ್ಟಿ]] (BSP)ಯ ನೀಲೋಹಿತದಾಸನ್ ನಾದರ್, [[ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಪಕ್ಷ]](NCP)ದ ಎಂ.ಪಿ.ಗಂಗಾಧರನ್ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]](BJP)ದ [[ಪಿ.ಕೆ.ಕೃಷ್ಣದಾಸ್]] ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|publisher = The Hindu|title = Congress ticket for Shashi Tharoor|url = http://www.hindu.com/2009/03/20/stories/2009032058370100.htm|date = March 20, 2009|accessdate = 2009-03-22|archive-date = 2009-03-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20090323032408/http://www.hindu.com/2009/03/20/stories/2009032058370100.htm|url-status = dead}}</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/ ಶಶಿ ತರೂರ್ (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ವಿನ್ಸ್ ಇನ್ ತಿರುವನಂತಪುರಂ]</ref> ತರೂರ್ ರ ರಾಜಕೀಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ www.tharoor.in, ಮತ್ತು ಅವರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ನವೀನ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು (ಈ-ಮೇಲ್ ಗಳು, ಧ್ವನಿ ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತರಜಾಲ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಾದ [[ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ವಿಟರ್]]ಗಳ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ) ಮುಂದೆ ರಾಜಕೀಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದವು. ಕೆಲಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಟ್ವಿಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದಂತಹ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ತಾರೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://www.headlinesindia.com/politics-news/celebrities/shashi-tharoor-1lakh-followers-on-twitter-21734.html ಶಶಿ ತರೂರ್- 1 ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾಲೋಯರ್ಸ್ ಆನ್ ಟ್ವಿಟರ್]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಡಪಕ್ಷದ ವಿರೋಧದ ಮತಗಳು ಹಲವಾರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಹೋದಾಗ್ಯೂ, ಇವರು ಮೇಲುಸ್ತರದ "ಹೊರಗಿನವನು" ಎಂದು ವಿರೋಧಪಕ್ಷದವರು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ್ಯೂ, ತರೂರ್ ತನ್ನ ಸಮೀಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸಿಪಿಐನ ಪಿ.ರಾಮಚಂದ್ರ ನಾಯರ್ ಗಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮತಗಳ(ಕಡೆಯ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೆಲುವಿನ ಅಂತರವಿದು)ಅಂತರದಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದರೆಂದು ಮೇ 16, 2009ರಂದು ಹೊರಬಿದ್ದ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಮೇ 28, 2009ರಂದು ಶಶಿ ತರೂರ್ ಭಾರತ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ರ ಸಚಿವಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ [[ರಾಜ್ಯಸಚಿವ]]ರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ== ತರೂರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು "[[ಭಾರತೀಯ-ಸೊಗಡಿಗೆ ಮರಳುವ]]" ವಿಷಯದ್ದಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರ ಬಹುಬೇಡಿಕೆಯ ಕೃತಿಯಾದ, 1989ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ, ''[[ದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವೆಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾಶೈಲಿಯಲ್ಲೇ [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾಂತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ವಕ್ರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿ, ಭಾರತೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಷೋ ಬಿಸಿನೆಸ್]]'' (1992)"ಬಾಲಿವುಡ್ " ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಯಿತು.[http://www.imdb.com/title/tt0109313/%7CBollywood ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''(1994)'' .''ದಿವಂಗತ [[ಇಸ್ಮೈಲ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್]]'' ತರೂರ್ ರ ಕಾದಂಬರಿ 'ರಾಯಿಟ್' ಆಧರಿಸಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರ ಮಾಡುವ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ''2005ರಲ್ಲಿ ಗತಿಸುವ ಕೆಲವೇ ದಿನ ಮುನ್ನ'' ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ತರೂರ್ ಬಹಳ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೂರು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುಮಾಡಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ''[[ದ ಹಿಂದೂ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೂ (2001-2008)ಮತ್ತು "ಶಶಿ ಆನ್ ಸಂಡೇ" ಎಂಬ ''[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ದ ಸಾಪ್ತಾಹಿ ಅಂಕಣದಲ್ಲೂ (ಜನವರಿ 2007 - ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008) ಲೇಖನಗಳ ಹೊಳೆ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅವರು ''[[ಜೆಂಟಲ್ ಮನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''[[ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಅಂಕಣ ಬರೆದಿದ್ದರಲ್ಲದೆ ''[[ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]]'' ಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ [[ಅಭಿಪ್ರಾಯ-ಸಂಪಾದಕೀಯ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಪುಸ್ತಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು]] ದ ''[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' . ದ ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ದ ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಗಳಲ್ಲಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು [[ಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ತರೂರ್ ತನ್ 6ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಕಥೆ "ಭಾರತ್ ಜ್ಯೋತಿ" ಮುಂಬೈಯ "ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್ ಜರ್ನಲ್"ನ ಭಾನುವಾರದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು 10ರ ಹರೆಯದವರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]]ರ [[ಸಾಹಸಮಯ ಕಾದಂಬ]]ರಿ ''ಆಪರೇಷನ್ ಬೆಲ್ಲೋಸ್ '' [[ಬಿಗ್ಗಲ್ಸ್]] ಬುಕ್ಸ್ ನಿಂದು ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಜೂನಿಯರ್ [[ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮನ್]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿ, ಅವರ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ, ಪ್ರಕಟಿತವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್]] ಗಳಾಗಿವೆ. [[ದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವೆಲ್]] ಈಗ 26ನೆಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೃತಿ [[ದ ಎಲಿಫೆಂಟ್, ದ ಟೈಗರ್ ಎಂಡ್ ದ ಸೆಲ್ ಫೋನ್]] ಐದನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹಾರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ತರೂರ್ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಉಪಯೊಗಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ "ಭಾರತವು, ಜನ ಹೇಳುವಂತೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕುಂಠಿತ ದೇಶವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿಸಿದಾಗ, ಬಹಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಈಗ ಕೊಳೆತುಹೋಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ" ಎನ್ನುವುದೂ ಒಂದು.<ref>ದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವೆಲ್: ವೈಕಿಂಗ್, 1989, ಪುಟ. 18</ref> ಅವರು ಭಾರತದ ಥಾಲಿ ಮತ್ತು ಅಮೆಲಿಕದ ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಣಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಅಮೆರಿಕವು ಒಂದು ಮೆಲ್ಟಿಂಗ್ ಪಾಟ್(ಕರಗುವ ಮಡಿಕೆ)ಯಾದರೆ ಭಾರತವು ನನಗೆ ಥಾಲಿ - ರುಚಿಕರವಾದ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹುದು. ಪ್ರತಿ ಬಟ್ಟಲೂ ಬೇರೆ ರುಚಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ತಿನಿಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವಂತಿದ್ದು, ಇಡೀ ಊಟವು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ತರೂರ್.<ref>ದ ಎಲಿಫೆಂಟ್, ದ ಟೈಗರ್ ಎಂಡ್ ದ ಸೆಲ್ ಫೋನ್, ವೈಕಿಂಗ್, ನ್ಯೂ ಡೆಲ್ಲಿ, 2007, ಪುಟ 62</ref> . ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ತರೂರ್ ಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣ, ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್; ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ''ದ ಕ್ರಿಕೆಟರ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್'' , ''ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ದ ಹಿಂದೂ '' ಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗದ ಗೀಳು ಇದ್ದು ಶಾಲಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ನಟರಾಗಿದ್ದ ತರೂರ್ [[ಮೀರಾ ನಾಯರ್]] ರ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ಎಂಬ 1974ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ''ಆಂಥೋನಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ'' ನಾಟಕದ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಥೋನಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. 1970ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್]] ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸದ ಕ್ವಿಜ್ ಕ್ಲಬ್ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವರು ವುಡ್ ಹೌಸ್ ಸೊಸೈಟಿಗೂ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದರೂ ಈಗ ಅದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಕಾಲೇಜ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ(ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಘೋಷಣೆ: "ಶಶಿ ತರೂರ್ ''ಜೀತೇಗಾ ಝರೂರ್'' ")ಅವರು ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿತ್ವಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ವಿನೋದಪತ್ರಿಕೆಯಾದ "ಕೂಲರ್ ಟಾಕ್"ನ ಸಂಪಾದಕ ಹುದ್ದೆಗೂ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. 2005ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಕಾಲೇಜ್ ತನ್ನ 125ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಂದು ಭಾಷಣ ಮಾಡಲು ತರೂರ್ ರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ದ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್]]ನ ಚುನಾಯಿತ ಫೆಲೋ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಜಾಗತಿಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಬ್ರೇಕ್ ಥ್ರೂ]] ನ ನಿರ್ದೇಶಕಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ, [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ ಎಂಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ]]ಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣ ಮಂಡಲಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, [[ಆಸ್ಪೆನ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯವರಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆಫ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್]] ನ ಜಾಗತಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರೂ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದು, ಯುಎಇನಲ್ಲಿರುವ ದುಬೈ ಮಾಡ್ರನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ನ ಸದಸ್ಯರು. 1976ರಲ್ಲಿ ದ [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫಾ ಲಾ ಎಂಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದ ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ದ ಫ್ಲೆಚರ್ ಫೋರಂ ಆಫ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ ಆಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪೀಠ(ಪ್ರಾಯಶಃ ಇಂತಹ ಮೊದಲ ಪೀಠ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.ony.unu.edu/09February2006Panelists.html |title = in cooperation with UNU-P&G, United States Institute of Peace, and Cambridge University Press: |accessdate = 2007-05-10 |publisher = United Nations University Office at the United Nations |archive-date = 2007-06-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070609181244/http://www.ony.unu.edu/09February2006Panelists.html |url-status = dead }}</ref> ತರೂರ್ ಗೆ ಮೊದಲ ವಿವಾಹದಿಂದ ಈಶಾನ್ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಕ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಅವಳಿ-ಜವಳಿ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ [[ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ಈಶಾನ್ [[ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕನಿಷ್ಕ್ ಲಂಡನ್ ನ [[ಓಪನ್ ಡೆಮಾಕ್ರೆಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ವಿವಾದಗಳು== ತರೂರ್ "ಇಂಡಿಯಾ ಈಸ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಎನ್ವಿ" ಎಂಬ ಲೇಖನದ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.haaretz.com/hasen/spages/1057981.html |title = India's Israel Envy |accessdate = 2009-10-22 |publisher = [[Haaretz]] |archive-date = 2009-09-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090928031508/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1057981.html |url-status = dead }}</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪದ ವಾಕ್ಯಗಳು ಇದ್ದವು. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,2009ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಾಗಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ತರೂರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿದಾಗ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೇನಿಯನ್ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಯುಎನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತರೂರ್ ಮಟ್ಟ ಹಾಕಿದರು. [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009]]ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ಮತ್ತು [[ಎಸ್.ಎಂ.ಕೃಷ್ಣ]]ರವರು ದುಬಾರಿಯಾದ [[ಪಂಚತಾರಾ ಹೊಟೆಲ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರೆಂದು ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.indianexpress.com/news/austere-ministers-krishna-at-maurya-tharoor-at-taj/514351/ |title = Austere Ministers: Krishna at Maurya, Tharoor at Taj |accessdate = 2009-09-08 |publisher = [[The Indian Express]] }}</ref> ತಮಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಗೃಹವನ್ನು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾದುದರಿಂದ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತೆಂದೂ, ಹೊಟೆಲ್ ನ ಖರ್ಚನ್ನು ತಾವೇ ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಭರಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ ತರೂರ್ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url = http://www.hindustantimes.com/homepage/india/I-am-spending-my-own-savings-Tharoor-tweets/451583/H1-Article1-451560.aspx |title = I am spending my own savings&nbsp;— Tharoor tweets |accessdate = 2009-09-08 |publisher = [[Hindustan Times]] |archive-date = 2009-09-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090911075305/http://www.hindustantimes.com/homepage/india/I-am-spending-my-own-savings-Tharoor-tweets/451583/H1-Article1-451560.aspx |url-status = dead }}</ref> ನಂತರ,[[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]ಯವರ ಕೋರಿಕೆ<ref>{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&sid=aX5mI.p2MaZU |title=Quit Expensive Hotel Suites, India’s Mukherjee Tells Colleagues |accessdate = 2009-09-08 |publisher = [[Bloomberg L.P.|Bloomberg]] }}</ref> ಯ ಮೇರೆಗೆ ತರೂರ್ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಹೊಟೆಲ್ ಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಮಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.ptinews.com/news/271060_Krishna--Tharoor-move-out-of-5-star-accomodation |title=Krishna, Tharoor move out of 5-star accomodation |accessdate=2009-09-08 |publisher=[[Press Trust of India]] |archive-date=2009-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090911162217/http://www.ptinews.com/news/271060_Krishna--Tharoor-move-out-of-5-star-accomodation |url-status=dead }}</ref> ತರೂರ್ ರನ್ನು ನೀವು ಎಂದು "ಕ್ಯಾಟಲ್ ಕ್ಲಾಸ್" (ದನದ ಶ್ರೇಣಿ)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ ತರೂರ್ ತಾನು ಹಾಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದುದು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[Twitter]] <span class="plainlinks">[http://twitter.com/ShashiTharoor @ShashiTharoor]</span>ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ತರೂರ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರನ್ನು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದನೆಂದು ಜರೆದ ಮಾಧ್ಯಮ, ಅವನ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]ಅನ್ನೂ ಅವರ ನಿಷ್ಠುರ ನಿಲುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.headlinesindia.com/politics-news/congress/shashi-tharoor-taunts-about-austerity-through-twitter-congress-not-happy-22620.html |title= Shashi Tharoor taunts about austerity through Twitter, Congress not happy |accessdate = 2009-09-16|publisher = [[Headlines India]]}}</ref> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬಹುದೆಂದೂ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.samaylive.com/news/cong-may-take-action-against-shashi-tharoor-for-austerity-taunt/657004.html |title= Cong may take action against Shashi Tharoor for austerity taunt |accessdate = 2009-09-16 |publisher = [[Samay Live]]}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.headlinesindia.com/politics-news/congress/tharoors-taunt-on-austerity-drive-angers-congress-22632.html |title= Tharoor's taunt on austerity drive angers Congress |accessdate = 2009-09-16 |publisher = [[Headlines India]]}}</ref>. ಆದರೆ ಪ್ರದಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಘ್ ಅದು ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳಿದುದಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ತೆರೆ ಬಿತ್ತು. ತರೂರ್ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]ಯಂದು ಜನರು ರಜ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವುದರ ಬದಲು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. [[26/11]]ರ ಕುಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದವರೆನ್ನಲಾದ [[ಡೇವಿಡ್ ಹೆಡ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ತಹಾವುರ್ ರಾಣಾರನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನೂತನ ವೀಸಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ತರೂರ್ ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನೇ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಛೀಮಾರಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅವರು ನಂತರ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ಎಸ್,ಎಂ,ಕೃಷ್ಣ]]ರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಆ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದರು. ತದನಂತರ ಆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.hindu.com/2010/01/01/stories/2010010152681100.htm|title=Relaxation in 60-day Visa rule|date=Jan 01, 2010|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=23 January 2010|archive-date=7 ನವೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107230058/http://www.hindu.com/2010/01/01/stories/2010010152681100.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಜನವರಿ 2010]]ರಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು [[ನೆಹರೂ]]ರವರನ್ನು, ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತರೂರ್ ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದರೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಪಕ್ಷವಾದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ವ್ಯಗ್ರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://tharoor.in/press/icwa-statement-by-dr-shashi-tharoor/ |title = STATEMENT BY DR SHASHI THAROOR |accessdate = 2010-01-10 }}</ref> ಈ ವಿವಾದ ಏಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ತರೂರ್ ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ, "ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯು ಕೊಂಚಕಾಲ ಕೆಲವು ವಿವಾದ-ಬೇಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವರ್ಗದವರಿಗೆ ಸಂತಸ ನೀಡಬಹುದು, ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಬೇಕಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರ ವಿನಿಮಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಂದ ಯಾವ ಉಪಯೋಗವೂ ದೊರಕದು. ಭಾರತ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ, ನಾನೂ ಸಹ" ಎಂದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು== *1976ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ 20ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, 30 ವರ್ಷದ ಒಳಗಿನ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪತ್ರಕರ್ತನಿಗೆ ನೀಡುವ ರಾಜಿಕಾ ಕೃಪಲಾನಿ ಯುವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು. * 1990ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ರ ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವೆಲ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಫೆಡರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್-ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಲಿಟರರಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಗಳಿಸಿತು. ಅದೇ ಪುಸ್ತಕವು 1991ರಲ್ಲಿ ಯೂರೇಷಿಯನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿ ಎಂಬ ಹಿರಿಮೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿ [[ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರೈಟರ್ಸ್ ಪ್ರೈಝ್]] ಅನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. *1998ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ಗೆ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕಾ (AIA) ಮತ್ತು ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ಸ್ (NetIP)ನವರು ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೀಡುವ ಎಕ್ಸೆಲ್ಸಿಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. *ಅವರು ಮೇ 2000ದಲ್ಲಿ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪುಗೆಟ್ ಸೌಂಡ್]] ನವರು ನೀಡುವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಎಂಬ ಗೌರವ ಪದವಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು ಮತ್ತು ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ರೋಮಾನಿಯಾದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬುಕಾರೆಸ್ಟ್ ಆನಾರಿಸ್ ಕಾಸಾ ಎಂಬ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. *ಜನವರಿ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಝರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ [[ಡಾವೋಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕಾನಮಿಕ್ ಫೋರಂ]] ತರೂರ್ "ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್ ಆಫ್ ಟುಮಾರೋ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. *2004ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಪ್ರವಾಸಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮ್ಮಾನ್]] ಎಂಬ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಕಾನೂನು ಅನಿವಾಸಿಯರು ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದೆಂದು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದುದರಿಂದ ಆಗ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಅಧೀನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ, 2007ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |url = http://hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=1756e2bb-7259-4d02-80a6-5fa5350b0fec&MatchID1=4461&TeamID1=10&TeamID2=6&MatchType1=2&SeriesID1=1108&PrimaryID=4461&Headline=Tharoor+gets+Pravasi+Samman |date = 2007-05-09 |title = Tharoor honoured with Pravasi Bharatiya Samman Award |accessdate = 2007-05-10 |publisher = The Hindustan Times |archive-date = 2007-09-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930060932/http://hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=1756e2bb-7259-4d02-80a6-5fa5350b0fec&MatchID1=4461&TeamID1=10&TeamID2=6&MatchType1=2&SeriesID1=1108&PrimaryID=4461&Headline=Tharoor+gets+Pravasi+Samman |url-status = dead }}</ref> *ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ತರೂರ್ ಗೆ ಝಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್(ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆ)ನವರ "ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ"(ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆ)ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 15 , 2009ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಉದಯಪುರದ ಮಹಾರಾಣಾರವರು ದೇಶದ ಐಕ್ಯತೆಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಹಕೀಮ್ ಖಾನ್ ಸುರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದರು. ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== ====ಕಥೆ ==== * ''ರೈಯಾಟ್'' (2001) * ''[[ಷೋ ಬಿಸಿನೆಸ್]]'' (1992) * ''[[ದ ಫೈವ್ ಡಾಲರ್ ಸ್ಮೈಲ್ ಎಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್]]'' (1990) * ''[[ದ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವೆಲ್]]'' (1989) ====ಕಲ್ಪಿತವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳು==== * ''ಶ್ಯಾಡೋಸ್ ಅಕ್ರಾಸ್ ದ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಫೀಲ್ಡ್: ಸಿಕ್ಸ್ಟಿ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ '' {ಶಹರ್ಯಾರ್ ಖಾನ್ ರೊಂದಿಗೆ} (2009) * ''ದ ಎಲಿಫೆಂಟ್, ದ ಟೈಗರ್ ಎಂಡ್ ದ ಸೆಲ್ ಫೋನ್: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇನ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (2007) * ''[[ಬುಕ್ ಲೆಸ್ ಇನ ಬಾಗ್ದಾದ್]]'' (2005) * ''ನೆಹರೂ: ದ ಇನ್ವೆಂಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' (2003) * ''[[India: From Midnight to the Millennium]]'' (1997) * ''ರೀಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್'' (1982) ====ಚಿತ್ರಸಹಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳು==== * ''ಕೇರಳಾ: ಗಾಡ್ಸ್ ಓನ್ ಕಂಟ್ರಿ'' (2002)[ಕಲಾವಿದ ಎಂ.ಎಫ್.ಹುಸೇನ್ ರೊಡನೆ] * ''L'Inde'' (ಫ್ರೆಂಚ್) ಎಂಡ್ ''ಇಂಡಿಯಾ '' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) (2008) [ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಫೆರಾಂಟೆ ಫೆರಾಂಟಿಯೊಡನೆ] ==ಆಕರಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Shashi Tharoor}} {{wikiquote|Shashi Tharoor}} * [http://tharoor.in/ ಶಶಿ ತರೂರ್] * [http://www.twitter.com/ShashiTharoor ಶಶಿ ತರೂರ್ ಆನ್ ಟ್ವಿಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214232046/http://twitter.com/ShashiTharoor |date=2010-02-14 }} * [http://www.ted.com/talks/shashi_tharoor.html TED ಟಾಕ್ - ''ಶಶಿ ತರೂರ್: ವೈ ನೇಷನ್ಸ್ ಶುಡ್ ಪರ್ಸ್ಯೂ "ಸಾಫ್ಟ್" ಪವರ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713094816/http://www.ted.com/talks/shashi_tharoor.html |date=2011-07-13 }} * [https://www.un.org/News/ossg/sg/stories/tharoor_bio.htm ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413040623/http://www.un.org/News/ossg/sg/stories/tharoor_bio.htm |date=2012-04-13 }} * [http://uscpublicdiplomacy.com/index.php/about/bio_detail/shashi_tharoor/ USC ಸೆಂಟರ್ ಆನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225023730/http://uscpublicdiplomacy.com/index.php/about/bio_detail/shashi_tharoor/ |date=2009-02-25 }} * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/talking_point/forum/797205.stm BBC Q&amp;A ತರೂರ್ ರೊಂದಿಗೆ, 22 ಜೂನ್ 2000] * [http://tharoor.in/archives/st-for-sg/ "ಶಶಿ ತರೂರ್ UN ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ" ವೆಬ್ ಸೈಟ್] * [http://www.project-syndicate.org/series/68/description "ಅವೇಕನಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ:" ಶಶಿ ತರೂರ್ ರ ಮಾಸಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ/ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿವರಣಾ ಸರಣಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100726130521/http://www.project-syndicate.org/series/68/description |date=2010-07-26 }}, [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್]] ಗಾಗಿ * [http://www.bbc.co.uk/worldservice/specials/1246_the_forum/page44.shtml ಆಡಿಯೋ: ಶಶಿ ತರೂರ್ ಬಿಬಿಸಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಡಿಸ್ಕಷನ್ ಷೋ ನಲ್ಲಿ ಮಾತಾನಾಡುತ್ತಾ], ''[[ದ ಫೋರಮ್]]'' {{s-start}} {{s-bef | before = [[Pannyan Raveendran]]}} {{s-ttl | title = [[Member of Parliament#India|Member of Parliament]] from [[Thiruvananthapuram]] | years = 2009 – present}} {{s-inc | }} {{end}} {{DEFAULTSORT:Tharoor, Shashi}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಕಾಲೀನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕಲ್ಪಿತ-ರಹಿತ ಕಥಾ ( non-fiction)ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪೀಳಿಗೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಲಮ್ನಿ]] [[ವರ್ಗ:15ನೆಯ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಆಂಗ್ಲಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] 7phxjsq1mle6swrcdb9b6san6hm4w7f 0 27280 1427412 1381235 2026-09-04T08:41:18Z ~2026-48058-32 101555 /* ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಟ್ಟಿ */ 1427412 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್‌ | Img = AR Rahman-2.jpg | Img_capt = A.R. Rahman in 2007 | Img_size = 320px | Background = non_performing_personnel | Birth_name = A. S. Dileep Kumar | Alias = A. R. Rahman, ARR, AR | Born = {{birth date and age|df=yes|1966|1|6}} [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India | Instrument = | Genre = [[Film score]], theatre, [[world music]] | Occupation = [[Composer]], [[record producer]], [[music director]], singer, [[instrumentalist]], [[arranger]], [[programmer]] | Years_active = 1984–present | Label = K M Musiq | Associated_acts = | URL = [http://www.arrahman.com/ arrahman.com] }} '''[[ಅಲ್ಲಾಹ|ಅಲ್ಲಾಹ್‌]] ರಖಾ ರಹಮಾನ್‌''' ({{lang-ta|அல்லா ரக்கா ரஹ்மான்}} (ಉರ್ದು: اللہ رکھا رحمان); (ಜನನ 6 ಜನವರಿ 1966; ಜನ್ಮನಾಮ: '''ಎ. ಎಸ್‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್''' ) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ, ಧ್ವನಿಸುರಳಿ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ [[ನಿರ್ಮಾಪಕ]], ಸಂಗೀತಗಾರ ಹಾಗೂ ಗಾಯಕ. ಆಗ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೂ ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಹನ್ನೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ನಾಲ್ಕು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ (ಆಸ್ಕರ್‌) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಒಂದು ಬಾಫ್ತಾ BAFTA [ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಅವಾರ್ಸ್ಡ್] (BAFTA) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಗೊಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಲಭಿಸಿವೆ.<ref name="AFP"/><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/4179888.cms|title=It's a bridge for Indian cinema: A R Rahman|work=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]]|accessdate=26 February 2008}}</ref> [[ಲಂಡನ್‌]]ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಮೂಲ ನಗರ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ 'ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌' ಎಂಬ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಂಚತನ್‌ ಬಹುಶಃ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀಕೃತ (ಧ್ವನಿಸಂಯೋಜನಾ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ-ವಿನ್ಯಾಸ) ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.apple.com/logicstudio/in-action/arrahman/ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನ], Bio apple.com/Logic Studio</ref> [[ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ|ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯು‌, 2004ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅವಧಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತಾವು ರಚಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಪಥಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|title=Culture: The Mozart of Madras|author=[[Richard Corliss]]|date=3 May 2004|work=[[Time (magazine)|Time]]|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|accessdate=2010-02-03|archive-date=2010-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100715184529/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994077,00.html|url-status=dead}}</ref><ref name="selling">{{cite news | title=Indian film composer for Rings| work=[[BBC]]| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/3211258.stm| accessdate=15 November 2008 | date=2003-10-21}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು 200 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿವೆ.<ref name="release">{{cite web | author=Das Gupta, Surajeet|coauthors=Sen, Soumik|title=Composing a winning score| work=[[Rediff]]| url=http://www.rediff.com/money/2002/sep/21bizsp.htm| accessdate=15 November 2008}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವಂತಹ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಟೈಮ್‌ ಮ್ಯಾಗ್ಜಿನ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿತು.<ref>ಕಾರ್ಲಿಸ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌. (ಜನವರಿ 1, 2005). [https://web.archive.org/web/20101104193322/http://www.time.com/time/columnist/corliss/article/0,9565,1013198,00.html That Old Feeling: Isn't It Rahmantic?] ''ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಝೀನ್‌''. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2008-11-10.</ref> ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ [[ಸಂಗೀತ]] ಧ್ವನಿ-ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾತ್ಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಮಿಶ್ರಣ, ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು, ಹೊಸ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ-ಸಮಾಗಮಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅವರನ್ನು "ಮೊಝಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್ ಮದ್ರಾಸ್‌"ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಹಲವು ತಮಿಳು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರನ್ನು ''Isai Puyal'' 'ಸಂಗೀತದ ಬಿರುಗಾಳಿ' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ({{lang-ta| இசைப் புயல்}};{{lang-en|Music Storm}}).<ref>specials.msn.co.in/sp08/oscar/rahman.asp All About Rahman – Oscars 2009 Special. 2009ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಂತರ 2009ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್'' ಮತ್ರಿಕೆಯು ತಾನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html The 2009 TIME 100 - A.R. Rahman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110217065614/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894435,00.html |date=2011-02-17 }}‌ TIME.</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:AR Rahman Shashi Gopal.jpg|thumb|right|ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌.]] ಭಾರತ ದೇಶದ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯುಳ್ಳ, ಶ್ರೀಮಂತ ಮೊದಲಿಯಾರ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎ. ಎಸ್‌‌. ದಿಲೀಪ್‌ ಕುಮಾರ್ ಆಗಿ ಜನಿಸಿದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ರ ತಂದೆ ಆರ್. ಕೆ. ಶೇಖರ್ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,‌ [[ಮಲಯಾಳಂ]] [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ದಿಲೀಪ್‌‌ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆ ತೀರಿಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ರ ತಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಆದಾಯ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಮುಂಚೆ 'ಕಸ್ತೂರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅವರ ತಾಯಿ ಕರೀಮಾ ದಿಲೀಪ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ,ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಬೆಳೆಯುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಿಲೀಪ್‌ (ರಹಮಾನ್‌) ಒಬ್ಬ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯರಾದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿ, ಜಾನ್‌ ಆಂಟೊನಿ, ಸುರೇಶ್‌ ಪೀಟರ್ಸ್‌, ಜೊಜೊ ಮತ್ತು ರಾಜಾ ಇವರೊಂದಿಗೆ "ರೂಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ವಾದ್ಯತಂಡ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಾದ್ಯತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Rahmanrs">{{cite web |url=http://www.rollingstone-india.com/feature/featuredetails.php?featureid=73 |last=Rangan |first=Baradwaj |coauthors=Suhasini, Lalitha |title=A R Rahman – The Rolling Stone Interview |work=[[Rolling Stone]] |date=14 June 2008 |accessdate=16 November 2008 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> "ನೆಮೆಸಿಸ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ" ಎಂಬ ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವೃಂದಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಸ್ಥಾಪರಾದರು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಪಿಯಾನೋ]],ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌, [[ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಗಿಟಾರ್]]‌ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ರಹಮಾನ್‌ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ ಸಂಯೋಜಕ ವಾದ್ಯವು “ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ"ಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಸಿಂಥಸೈಜರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref name="TFM Rahman">{{cite web | title= Artist of the Month: AR Rahman | work= [[TFM Page|TFM Page Magazine]] | url= http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | month= January | year= 2006 | accessdate= 15 February 2007 | archive-date= 4 ಮೇ 2007 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070504133424/http://tfmmagazine.mayyam.com/jan06/?t=5568 | url-status= dead }}</ref> ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಧನರಾಜ್‌ ಎಂಬ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಂಗೀತ ದಿಗ್ಗಜ [[ಇಳಯರಾಜಾ]]<ref name="TFM Rahman" /> ಅವರ ವಾದ್ಯತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿ, ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದರೊಂದಿಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ, ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110109034305/http://www.hindustantimes.com/Happy-Birthday-A-R-Rahman/Article1-494096.aspx |date=2011-01-09 }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ಟೈಮ್ಸ್‌, 05 ಜನವರಿ 2010.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಂದೆಯವರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಎಂ. ಎಸ್‌. ವಿಶ್ವನಾಥನ್,‌ ರಮೇಶ್‌ ನಾಯ್ಡು ಹಾಗೂ ರಾಜ್-ಕೋಟಿ ಮುಂತಾದವರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ, [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್‌ ಹುಸೇನ್‌]]‌, ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್‌. ಶಂಕರ್‌‌ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರ ವಾದ್ಯವೃಂದದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ವಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ಸಹ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನವನ್ನೂ ಪಡೆದ ರಹಮಾನ್‌, ಅಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="WaPost.">{{cite news | author=Wax, Emily|title= 'Slumdog' Composer's Crescendo Of a Career. | url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/18/AR2009021803790.html |day = 9| month= February | year= 2009 | accessdate=8 November 2010 | work=The Washington Post}}</ref> ಅವರ ತಂದೆ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ತಂಗಿ ತೀವ್ರ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ತಲುಪಿದಾಗ, ದಿಲೀಪ್‌ರನ್ನು ಖಾದಿರಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]]‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಐದು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದರು, ತಮ್ಮ 23ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ದಿಲೀಪ್‌ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್‌]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು.<ref name="Rahmanrs"/> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡರೂ, 1975ಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, 9 ವರ್ಷದ ರಹಮಾನ್‌, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪಿಯಾನೊ ನುಡಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಈ ನಾದವನ್ನು ಆರ್‌ ಕೆ ಶೇಖರ್ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಚಲನಚಿತ್ರ 'ಪೆಣ್‌ಪಾಡಾ'ಗಾಗಿ ವೆಲ್ಲಿಥಿನ್ ಕಿಣ್ಣಮ್ ಪೊಲ್''Vellithen Kinnam Pol' ಎಂಬ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಡನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿದರು. ಆರ್ ಕೆ ಶೇಖರ್‌ ಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾದ, ಭರಣಿಕ್ಕವು ಶಿವಕುಮಾರ್ ರಚಿಸಿದ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಜಯಚಂದ್ರನ್‌ ಹಾಡಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|title=Vellithen Kinnam: Rahman's first song|publisher=Malayalasangeetham|accessdate=26 November 2010|archive-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004000436/https://www.malayalasangeetham.info/php/SongDetails.php?sid=3602&encode=utf|url-status=dead}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು === ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಂತವು 1992ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿಯೇ, ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಎಂಬ ಸಂಗೀತ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇದು ಮುಂದೆ ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಯಿತು.<ref name="internationalrahman">{{Cite journal | last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002: A. R. Rahman|pages= 419–420 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 1992ರಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ರಹಮಾನ್‌ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ತಾವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ಗಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="internationalrahman" /> ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ರಜತಕಮಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೇ ಈ ತರಹದ ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸು, ರಹಮಾನ್‌ ಪಾಲಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಯಿತು. ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಲ, ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ಲಭಿಸಿದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ''ಮಿನ್ಸಾರ ಕಣವು'' (''Electric Dreams'', ತಮಿಳು), 2002ರಲ್ಲಿ ''ಲಗಾನ್‌'' (''Tax'', ಹಿಂದಿ), ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌‌‌‌'' (''A Peck on the Cheek'', ತಮಿಳು) 2003ರಲ್ಲಿನ ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಮಧುರ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ರಿಗೆ ರಜತಕಮಲ ದೊರಕಿತು. ಹೀಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ರಜತಕಮಲ ಗಳಿಸಿದವರಾದರು.<ref name="lotrrahmanc">{{cite web| title=A. R. Rahman| author=Iyer, Vijay| work=lotr.com| url=http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| accessdate=15 November 2008| archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081025124725/http://www.lotr.com/cast_creative/creative_bio_03.php| url-status=dead}}</ref> '''''ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರೋಜಾ]] ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತವು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗಿ, ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಬಿಂಗ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅಲೆಯಬ್ಬಿಸಿತು.''' '' '''''ನಂತರ, ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹಲವು ತಮಿಳು ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ, ರಾಜಕೀಯ ಕಥಾಹಂದರವುಳ್ಳ''' '' '''ಬಾಂಬೆ, ''ನಗರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ'' ಕಾದಲನ್‌, ''ಭಾರತಿರಾಜ'' ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾರುತ್ತಮ, ''ಸ್ಯಾಕ್ಸೊಫೊನ್‌ ಪ್ರಧಾನ'' ಸಂಗೀತಮಯ ಡ್ಯುಯೆಟ್‌, ಇಂದಿರಾ'','' ''ಹಾಗೂ'' ಪ್ರೇಮ-ಹಾಸ್ಯ ಮಿಶ್ರಣದ ಮಿ. ರೋಮಿಯೊ ಹಾಗೂ ಲವ್‌ ಬರ್ಡ್ಸ್‌ ''ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆದರು.<ref>{{cite book | title=Pop Culture India!: Media, Arts and Lifestyle| last=Kasbekar|first=Asha| year=2006| publisher=ABC-CLIO|location=| url=https://books.google.com/?id=Sv7Uk0UcdM8C&pg=PA215&dq=A.+R.+Rehman+tamil|chapter=|isbn= 9781851096367|page=215|quote=Songs play as important a part in South Indian films and some South Indian music directors such as A. R. Rehman and Ilyaraja have an enthusiastic national and even international following}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Now the South is believed to excel the North in many respects, including its colour labs, state of the art digital technology and sound processing facilities (which have improved the dubbing of Tamil and other South Indian languages into Hindi since the 1970s | postscript =<!--None-->}}</ref>'' ''' '''ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮುತ್ತು ''ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ'' ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿ ಬಳಗ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು''.<ref name="muthunoborderss">{{cite web| author=Prasad, Ayappa| title=Films don't believe in borders| work=[[Screen (magazine)|Screen]]| url=http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| year=2003| accessdate=15 November 2008| archive-date=18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081218060205/http://www.screenindia.com/old/fullstory.php?content_id=5670| url-status=dead}}</ref> ''' '''''ಅವರ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ/ಲೋಕ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಗಳು, [[ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ]]‌, ರೆಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ರಾಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅವರ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಧ್ವನಿಪಥಗಳಿಂದಾಗಿ, ತಮಿಳುನಾಡು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.<ref>{{Cite journal | last =Ramaswamy | first =V.|title= Historical Dictionary of the Tamils|page= 199 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{Cite book | last =Chaudhuri | first =S.|title= Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia|chapter=Cinema of South India and Sri Lanka|page= 149|quote=Southern filmmakers like Mani Ratnam, Ram Gopal Varma and [[Priyadarshan]] have altered the profile of Indian 'national' cinema. So too have southern specialists... cinematographers [[Santosh Sivan]], [[P. C. Sriram]] and music composer A. R. Rahman who formed a highly successful team with Ratnam and have all attained star status in their own right | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanindiainfo">http://www.indiainfo.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201230174022/http://indiainfo.com/ |date=2020-12-30 }} ನಂಬಿಯಾರ್‌, ಸ್ಮಿತಾ. "ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ - ದಿ ಮೆಲೊಡಿ ಕಿಂಗ್‌." 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ 16ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> '' ''' '''''ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶನದ ಬಾಂಬೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬೆ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಗ'' ವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ''ದೀಪಾ ಮೆಹ್ತಾರ ಫೈರ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ'', ''ಹಲವಾರು ಸಂಕಲನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.'' ''' '''''ರಾಮ್‌ ಗೋಪಾಲ್‌ ವರ್ಮಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ'' ರಂಗೀಲಾ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ರಹಮಾನ್‌ [[ಬಾಲಿವುಡ್|ಮುಂಬಯಿ [[ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]]] ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ''' '''''ನಂತರ'', ಶಾರುಕ್‌ಖಾನ್‌ ಖಾನ್‌ ಅಭಿನಯದ, ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ದಿಲ್‌ ಸೆ, ಹಾಗೂ ಸುಭಾಷ್‌ ಘೈ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, ''ತಾಳ-ಪ್ರಧಾನ'' ತಾಲ್‌ ''ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಯಶಸ್ವೀ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು''.<ref name="understandingaf">{{Cite book | last =Stafford | first =Roy|title=Understanding Audiences and the Film Industry | year =2007 | url =https://archive.org/details/understandingaud0000staf |page= [https://archive.org/details/understandingaud0000staf/page/27 27]|isbn=9781844571413|publisher=British Film Institute|location=London | postscript =<!--None-->}}</ref><ref>{{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| page=540| publisher=Taylor & Francis|location=| url=https://books.google.com/?id=ZOlNv8MAXIEC&pg=RA2-PA555&dq=A.+R.+Rahman+tamil+film+music|chapter=Film music in the late Twentieth century|isbn= 9780824049461|quote=The recent success of the Tamil film music director A. R. Rehman in achieving widespread popularity in the world of Hindi film music is now possibly opening doors to new South-North relationships and collaborations}}</ref> ''' '''''ಸೂಫಿ ಅನುಭಾವವು ದಿಲ್‌ ಸೆ ಚಲನಚಿತ್ರದ'' ಛಯ್ಯಾ ಛಯ್ಯಾ ಹಾಡಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero]]ದ [[Netaji Subhas Chandra Bose: The Forgotten Hero|ಝಿಕ್ರ್‌]]'' ಹಾಡಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ವಿಶಾಲ ಮೇಳವೃಂದ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗ ಗಾಯಕರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು''.<ref name="Rahmanrs"/> ''' '''ಸಂಗಮಂ ''ಮತ್ತು'' ಇರುವರ್‌ ''ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್'' ‌ ''ಕರ್ನಾಟಕ ಶೈಲಿಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ವೀಣೆಯಂತಹ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಾಗೂ, ರಾಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌ ಮತ್ತು ಜಾಝ್‌ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು''.<ref name="archat98">{{cite web| title=The A R Rahman Chat| work=[[Rediff|Rediff On The Net]]| publisher=Rediff| url=http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| date=17 August 1998| accessdate=6 December 2008| archive-date=16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008| archive-url=https://web.archive.org/web/20081216150459/http://www.rediff.com/chat/rahmchat.htm| url-status=dead}}</ref> ''' '''ನಂತರ ''2000ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್ ಮೆನನ್‌ರ'' ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್ ಕಂಡುಕೊಂಡೈನ್'','' ಮಣಿರತ್ನಮ್‌ರ ಅಲೈಪಯುತೆಯ್, ''ಆಶುತೋಷ್‌ ಗೋವಾರೀಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ '' ಸ್ವದೇಶ್‌ ''ಹಾಗೂ'' ರಾಕೇಶ್‌ ಓಂಪ್ರಕಾಶ್‌ ಮೆಹ್ರಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ರಂಗ್ ದೇ ಬಸಂತಿ|ರಂಗ್‌ ದೇ ಬಸಂತಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳು ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದವು.'' <ref>{{cite book | title=Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| page=[https://archive.org/details/tamilcinemacultu0000selv/page/6 6]|location=| url=https://archive.org/details/tamilcinemacultu0000selv|chapter=|isbn= |quote=}}</ref>'' ''' '''ವಾಟರ್‌ ''(2005)'' '' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸ್ವರಶ್ರೇಣಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು''.''' [[ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್|ಜಾವೇದ್‌ ಅಕ್ತರ್‌‌]], ಗುಲ್ಜಾರ್‌, ವೈರಮುತ್ತು ಹಾಗೂ ವಾಲಿಯಂತಹ ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೀತೆ ರಚನಾಕಾರರ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶಿಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ನಿರಂತರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ತಾವು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ರೋಜಾ'' ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಣಿರತ್ನಂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ರಹಮಾನ್ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಸ್‌. ಶಂಕರ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜೆಂಟ್ಲ್‌ಮನ್‌'', ''ಕಾದಲನ್‌'', ''ಇಂಡಿಯನ್‌'', ''ಜೀನ್ಸ್‌'', ''ಮುಧಲ್ವನ್‌'', ''[[Nayak: The Real Hero|ನಾಯಕ್‌]]'', ''ಬಾಯ್ಸ್‌'', ''[[Sivaji: The Boss|ಶಿವಾಜಿ ದಿ ಬಾಸ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಏಂಥಿರನ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman became a major star with his hit music in Roja followed by hit scores for Mani Ratnam's and Shankar's films in Tamil. | postscript =<!--None-->}}</ref> ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈನ ಕೊಡಂಬಾಕಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಎಂ ಸ್ಟೂಡಿಯೊಸ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಪಂಚತನ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಟೂಡಿಯೊವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ದಾಖಲಿಸುವ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="Rahmanammix">{{cite web | last= | first= | lcoauthors= | title= Film Composer A.R. Rahman Selects Bag End Bass Speakers | work= [[Mix (magazine)|Mix]] | url= http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | month= 7 June | year= 2006 | accessdate= 18 November 2008 | archive-date= 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081216141733/http://mixonline.com/news/headline/bag-end-arrahman-060706/ | url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite news | last =Omkar | first =Ashanti|title= Interview with A. R. Rahman|date=March 2008|page=|issue=1|volume=1|periodical=[[The Score Magazine]]|location=[[Chennai]]|issn=|oclc=|url=|accessdate= 18 November 2008 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಹೀಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ ಹೆಸರಾಂತ ಉದ್ದಿಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news | last =Maria Verghis | first =Shana|title= A R Rahman Interview| newspaper= [[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]] | publication-place=New Delhi| date=11 August 2006| page=| url=http://smaramra.blogspot.com/2006/08/r-rahman-interview.html|quote= | postscript =<!--None-->}}</ref> ಅವರು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸಿಲ್ಲುನು ಒರು ಕಾದಲ್‌‌'' ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಉದ್ದಿಮೆಯ ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|work=[[Tamil Guardian]]|title=Cine Scope|date=19 October 2005|page=7|access-date=20 ಜನವರಿ 2011|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924113310/http://www.tamilguardian.com/tg310/p7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, 2003ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್‌ ಭಾಷೆಯ ''ವಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಹೆವನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ಥ್'' ‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಶೇಖರ್‌ ಕಪೂರ್‌ ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[Elizabeth: The Golden Age]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತದ ಸಹ-ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದ ಇತರೆ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news | last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070|quote=However, the song was lifted by a whole range of well-known music directors from Bombay so much so that the original composition in Tamil by AR Rahman... | postscript = <!--None-->}}</ref> ಇವು ''ಇನ್ಸೈಡ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'', ''ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ವಾರ್‌'', ''ಡಿವೈನ್‌ ಇಂಟರ್ವೆಂಷನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ದಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟಲ್‌ ಹಸ್ಬಂಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ. '' ಹಾಗೆಯೇ 2008ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ '''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಈ ಹಾಸ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮರು ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ರಚನೆಗಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಇಂಥ ಅದ್ದೂರಿ,ವೈಭಪೂರ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಸಿದ ಅವರು, ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರಾದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಈ ಧ್ವನಿಪಥವು ನೃತ್ಯ‌/ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಟಾಪ್‌ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="achart">[http://acharts.us/album/41241 ವಿಶ್ವದ ಸಂಗೀತ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲಂಡಾಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳು]</ref> 'ಜೈ ಹೋ' ಹಾಡು ಯುರೋಚಾರ್ಟ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ <ref>http://www.billboard.com ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಅತಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ಪಟ್ಟಿಗಳು. 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 29ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100 ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 15ನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref name="soulja">http://www.billboard.com ಬಿನ್‌-ಯಹೂದಾ, ಆಯಲಾ. "ಸೌಲಜಾ ಬಾಯ್‌ ಕ್ಲೈಂಸ್‌ ಹಾಟ್‌ 100" 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 5ರಂದು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.</ref> === ಇತರ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳು === ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲದೆ, ಇತರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ''ವಂದೇ ಮಾತರಮ್'' ‌ ಎಂಬ ಅಲ್ಬಮ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Allen | first =John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith|title= Refashioning pop music in Asia|page= 67 | postscript =<!--None-->}}</ref><ref name="Rahmanbiovm">{{cite web | title= A. R. Rahman: Summary Biography | work= A. R. Rahman: A Biography | url= http://members.tripod.com/gopalhome/arrbio.html |quote=Particularly impressed with Vande Mataram, [[Jeremy Spencer]], formerly of [[Fleetwood Mac]] stated that Rahman was the only Indian composer he knew about and liked| month= November | year= 2002 | accessdate=15 February 2007}}</ref> ಇದಾದ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಭಾರತ್‌ ಬಾಲಾ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''ಜನ ಗಣ ಮನ'' ಎಂಬ ವೀಡಿಯೊ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಅಲ್ಬಮ್‌ ರಚಿಸಿ ಹೊರತಂದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾಶನಗಳು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿಯ ಮೇಳವೃಂದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Nobel Peace Prize Concert 2010 A.R. Rahman IMG 7174.jpg|thumb|right|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಾರಂಭದ 2010ರ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ರಹಮಾನ್‌.]] 1999ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ನೃತ್ಯನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಶೋಭನಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುದೇವ ಸುಂದರಂ ಹಾಗೂ ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ನೃತ್ಯಸಮೂಹದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ, ಜರ್ಮನಿಯ [[ಮ್ಯೂನಿಕ್]]‌ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೈಕಲ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು. 2002ರಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಟಕವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಪ್ರಧಾನ ರಂಗಮಂದಿರದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಲಾಯ್ಡ್‌ ವೆಬ್ಬರ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ''ಬಾಂಬೆ ಡ್ರೀಮ್ಸ್'' ‌ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊದಲ ರಂಗಮಂದಿರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲದ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ತಂಡ ವಾರ್ಟಿನಾ '''ದಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರಿಂಗ್ಸ್'' ‌' ಎಂಬ ತನ್ನ ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ರಹಮಾನ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ನಡೆಸಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾನೆಸಾ-ಮೇ ಅಲ್ಬಮ್‌ ''ಕೊರಿಯೊಗ್ರಾಫಿ'' ಗಾಗಿ ರಾಗಾಸ್‌ ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಗೀತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/> 2004ರಿಂದಲೂ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಪುರ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ದುಬೈ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]], [[ಕೆನಡಾ]], ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಮೂರು ಯಶಸ್ವೀ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="lotrrahmanc"/><ref>{{cite news|author=Chander, Bhuvana|work=[[Tamil Guardian]]|title=Tamil Cinema|url=http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|date=2006-04-19|page=15|accessdate=2010-10-24|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720125653/http://www.tamilguardian.com/tg321/p15.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕರೇನ್‌ ಡೇವಿಡ್‌ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊರತರಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸ್ಟೂಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಸಹಯೋಗ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ''ಇಂಟ್ರೊಡ್ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಎ. ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌'' ಎಂಬ ಎರಡು ಸಿಡಿಗಳ ಸಂಪುಟ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ 25 ಹಾಡುಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿತ್ತು. ''ಕನೆಕ್ಷನ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಅವರ ಫಿಲ್ಮೇತರ ಅಲ್ಬಮ್‌ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್|ಮನ್ಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಆತಿಥ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವೇತಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಔಪಚಾರಿಕ ಭೋಜನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |title=(ಪುಟ 6) |access-date=2021-07-21 |archive-date=2016-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202073422/https://www.whitehouse.gov/files/documents/2009/november/state-dinner-press-preview.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003181622/http://voices.washingtonpost.com/postrock/2009/11/indian_composer_ar_rahman_to_p.html |date=2018-10-03 }}, ಲೇಖಕರು: ಕ್ರಿಸ್‌ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್‌, 24 ನವೆಂಬರ್‌ 2009; 3:34 PM ET</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಹೈಟಿ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತರಿಗಾಗಿ ತುರ್ತು ಸಹಾಯ ನಿಧಿಗಾಗಿ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು '[[We Are the World: 25 for Haiti]]' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಏಕಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರ ಪೈಕಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. 2010ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ, 'ಜಯ್‌ ಜಯ್‌ ಗರ್ವೀ ಗುಜರಾತ್‌' <ref>{{cite news|author=TNN, May 2, 2010, 06.50am IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/City/Ahmedabad/Gujarat-turns-50-in-style/articleshow/5882277.cms |title=Gujarat turns 50 in style – Ahmedabad – City – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2010-05-02 |accessdate=2010-08-23}}</ref>, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಮಿಳ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ 'ಸೆಮ್ಮೊಝಿಯಾನ ತಮಿಳ್‌ ಮೊಝಿಯಾಮ್‌', ಹಾಗೂ, 2010 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಂಛನಗೀತೆ ಜಿಯೊ ಉಠೊ ಬಢೋ ಜೀತೋ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ [[A. R. Rahman Jai Ho Concert: The Journey Home World Tour]] ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸ ನಡೆಸಿದರು. 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಾಸ್ಸಾವ್‌ ಕೊಲಿಸಿಯಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ ಮೊದಲ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 16 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ನಡೆದವು.<ref>[http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html ಎ ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಜೈ ಹೋ ಕಾನ್ಸರ್ಟ್‌: ದಿ ಜರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೂರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100605033832/http://www.arrahmanlive.com/concert/abouttour.html |date=2010-06-05 }} 2010ರ ಜೂನ್‌ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ರಹಮಾನ್‌ ಏರ್ಟೆಲ್‌ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಅತಿ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2010ರ ನವೆಂಬರ್‌ 18ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/113986/airtel-unveils-logo-tune.html|title=Airtel unveils new logo, tune|publisher=[[Deccan Herald]]|accessdate=2010-11-18}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|title=Airtel New Signature Tune Available for Download|author=Bharat|publisher=Indiamag.in|accessdate=2010-11-19|archive-date=2010-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20101120222528/http://www.indiamag.in/airtel-new-signature-tune-available-for-download.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅವರು ರೇಡಿಯೊ ದೇಸಿ ಬೀಟ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ರಹಮಾನ್‌ ಈ ರೇಡಿಯೊ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಧಾನ ರೂಪದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.musicaloud.com/2010/11/28/a-r-rahmans-new-theme-tune-for-radio-desibeat/|title=A.R.Rahman's exclusive tune for Radio Desi Beats|publisher=Musicaloud|accessdate=2010-11-28}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೊಟಾದವರು ಭಾರತೀಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದ ಇಟಿಯೊಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಮಾರಾಟದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ರಹಮಾನ್ ಚುರುಕು-ಚುಟುಕು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/auto/automobiles/Toyota-ropes-in-Rahman-to-endorse-Etios-in-India/articleshow/6757478.cms|title=Toyota ropes in Rahman to endorse Etios in India|publisher=[[The Economic Times]]|accessdate=2010-10-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://business.rediff.com/report/2010/oct/15/auto-ar-rahman-is-toyota-etios-brand-ambassador.htm|title=AR Rahman is Toyota Etios' brand ambassador|publisher=[[Rediff]]|accessdate=2010-10-15}}</ref> ಅವರು ಈ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದರಲ್ಲದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ 'ಪಹಲೀ ಬಾರ್'‌ ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ಮಯಿ, ಜಾವೇದ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುಶ್ರೀ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.motoism.com/20101205178/top-news/ar-rahman-performs-at-the-launch-of-the-toyota-etios.htm|title=A.R. Rahman performs at the launch of the Toyota Etios|publisher=Motoism|accessdate=2010-12-05}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಸಂಗೀತದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ === [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]], [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ನುಸ್ರತ್‌ ಫತಹ್‌ ಆಲಿ ಖಾನ್‌ರವರ ಕವ್ವಾಲಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಪರಿಣತರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಅನ್ಯ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪಂಕ್ತಿ ಮಾಡಿ, ಆಶುರಚನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸುವರು.<ref name="Rahmanrs" /><ref>{{Cite journal | last =Viswanathan | first =T.|last2=Harper Allen|first2=Matthew|title= Music in South India|page= 139 | postscript =<!--None-->}}</ref> ಸ್ವರಮೇಳದ ವಿಷಯಗಳು ಅವರ ಸಂಗೀತಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಆವರ್ತಕ ಸ್ವರಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾದ ಕೆ. ವಿ. ಮಹಾದೇವನ್‌ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವನಾಥನ್‌-ರಾಮಮೂರ್ತಿ ಜೋಡಿಯಂತೆ, ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಏಕ-ಧ್ವನಿಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಶೈಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನವೀನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಾದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಗೊಳಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.<ref name="Rahmanrs" /> ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಶೈಲಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆಗಳ ಒಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ [[:ವರ್ಗ:Tamil film score composers|ಚೆನ್ನೈ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕ]]ರ ಸಂಗೀತದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಸಂವಾದಿ ರಾಗ, ವಾದ್ಯವೃಂದದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಧ್ವನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಗಾಧ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ಮೂಲಕ, ಅನನ್ಯ ನಾದಗುಣಗಳು, ಧ್ವನಿ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣಗಳು, ವಿಶಾಲ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಮನ್ವಯದ ಶೈಲಿಯಿಂದಾಗಿ, ಅವರ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿರುಚಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೋತೃಗಳ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರುತ್ತದೆ.<ref name="wom">ಈ ತರಹದ ನಾವೀನ್ಯಗಳಿಂದ, ರಹಮಾನ್‌ರ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, 'ಜಾಝ್‌ ವಾದ್ಯಸಮೂಹಗಳು, ಸ್ವರಮೇಳ ವೃಂದಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಾಪ್‌ ಗೀತೆಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತವೆ.' {{Cite book | last =Todd Titon | first =Jeff|coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]|chapter=India/South India|title= Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples|pages= 202–205 | postscript =<!--None-->}}</ref> ''ರೋಜಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಯೋಜನೆಯು, 2005ರಲ್ಲಿ ''ಟೈಮ್‌‌ನ'' ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ "10 ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿಪಥಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಲಿಸ್‌ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 'ರಹಮಾನ್‌ರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಬಹಳ ನಿಬ್ಬೆರಗಾಗಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಬಾಹ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮಿಳು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ದಕ್ಕುವವರೆಗೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ ಅಪಾರ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ.'<ref name="Timetop10s">{{cite news| author=Corliss, Richard| title=Best Soundtracks – ALL TIME 100 MOVIES – TIME| work=[[Time (magazine)|TIME]]| url=http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| year=2005| accessdate=24 February 2008| archive-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2010| archive-url=https://web.archive.org/web/20100312033139/http://www.time.com/time/2005/100movies/0,23220,soundtracks,00.html| url-status=dead}}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ವೃತ್ತಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಅನಿವಾಸಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಜನಾಂಗದವರು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನತೆಯುಳ್ಳ ಸಂಗೀತಗಾರರೆನಿಸಿಕೊಂಡ ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಪೂರ್ವ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite journal | last =Ganti | first =T.|title= Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema|page= 112|quote=Rehman is an innovative and phenomenally successful contemporary Tamil and Hindi composer whose style transformed film music in the 1990s...he is considered a genius in the Bombay film industry, and in terms of how much control and autonomy he is allowed over his compositions and working style, he holds tremendous power over film producers and directors | postscript =<!--None-->}}</ref> ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ಶೈಲಿಯ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು' ಎಂದು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾನ್‌ ಫೇರ್‌ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|first=Ethan|last=Smith|title='Slumdog' Remix: The Oscar-winning song 'Jai Ho' is reworked with help from a Pussycat Doll|journal=[[The Wall Street Journal]]|date=27 February 2009|url=http://online.wsj.com/article/SB123568984902087603.html|accessdate=2009-03-01|postscript=<!--None-->}}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೂಲದ ಬಝ್‌ ಲುಹ್ರ್‌ಮನ್‌ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: {{cquote| I had come to the music of A. R. Rahman through the emotional and haunting score of ''Bombay'' and the wit and celebration of ''Lagaan''. But the more of AR's music I encountered the more I was to be amazed at the sheer diversity of styles: from swinging brass bands to triumphant anthems; from joyous pop to West-End musicals. Whatever the style, A. R. Rahman's music always possesses a profound sense of humanity and spirit, qualities that inspire me the most.<ref name="charindaa">{{cite web| title=Baz Luhrrman comments on A. R. Rahman| author=| work=Charindaa| url=http://www.charindaa.org/news.html| year=2005| accessdate=15 November 2008| archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090202183124/http://www.charindaa.org/news.html| url-status=dead}}</ref>}} === ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === {{main|List of awards and nominations received by A. R. Rahman}} ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ದೊರಕಿವೆ. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ 1995ರಲ್ಲಿನ ಮಾರಿಷಸ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷ್ಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್‌-ಎಂಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚಲನಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರು ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಒಲಿವಿಯರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಸ್ವರ ಪ್ರಸ್ತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನವೀನತೆ ಮೆರೆದ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು‌, ಆರು ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು [[ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೆರಡು ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವರ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ಅವರು ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="arstan06">{{cite web | author=Prakash, B.S.| title=Stanford University honours A R Rahman| work=[[Rediff]]|publisher=Rediff.com| url=http://www.rediff.com/news/2006/jul/06bsp.htm| date=6 July 2006| accessdate=16 December 2008}}</ref> ''ಸ್ಲಮ್‌ಡಾಗ್‌ ಮಿಲಿಯನೇರ್‌'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌ಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ <ref name="globes">{{cite web | title= 66th Annual Golden Globe Awards | work= [[IMDb]] | url= http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | accessdate= 12 December 2008 | archive-date= 14 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081214041722/http://www.imdb.com/features/rto/2009/globes | url-status= dead }}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಫ್ಟಾ (BAFTA)[ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಫಾರ್ ಟೆಲೆವಿಜನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್] ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಗೀತೆಗಾಗಿ [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಳೂ 2009ರ ಆಸ್ಕರ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದವು. ಮಿಡ್ಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಲಿಗಢ್‌ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ ರಹಮಾನ್‌, ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title= Rahman to be awarded an Honorary Degree in July |url= http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |work= The Hindu |date= 1 April 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090820034813/http://www.hindu.com/holnus/009200904010921.htm |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title= Rahman to be conferred honorary doctorate by AMU |url= http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |work= The Hindu |date= 26 May 2009 |accessdate= 26 May 2009 |location= Chennai, India |archive-date= 4 ಜೂನ್ 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110604162150/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/009200905261962.htm |url-status= dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿಂದ ರಹಮಾನ್‌ ಗೆ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್‌ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.hindustantimes.com/Anna-University-honours-Stalin-AR-Rahman-and-Moon-Man-Annadurai/Article1-438737.aspx ಸ್ಟ್ಯಾಲಿನ್‌, ಎ.ಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌ ಹಾಗೂ 'ಚಂದ್ರ ಮಾನವ' ಅಣ್ಣಾದುರೈ ಅವರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿದ ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌, ಎಂಆರ್‌ ವೆಂಕಟೇಶ್‌, 01 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009 Venkatesh August 01, 2009</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹದ ಧ್ವನಿಪಥ ಸಂಪುಟ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ರಹಮಾನ್‌ ಎರಡು ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AFP">{{cite web|title=India's A.R. Rahman strikes Grammys gold|publisher=[[Agence France-Presse]]|year=2010|url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|accessdate=2010-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204030253/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hGgeRMlZ8ASQ9a-5v5AnbvmL0K9Q|archivedate=2010-02-04}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಭಾರತದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]ದಿಂದ ಪುರಸ್ಕೃತರಾದರು.<ref>{{cite press release |title=This Year's Padma Awards announced |url=http://www.pib.nic.in/release/release.asp?relid=57307 |publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2010 |accessdate=25 January 2010}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ''127 ಅವರ್ಸ್‌'' ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮೂಲ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ 2011ರ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |title=The 68th Annual Golden Globe Award |publisher=[[Golden Globe Award]] |date=14 December 2010 |accessdate=14 December 2010 |archive-date=5 ಮೇ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505130819/http://www.goldenglobes.org/blog/2010/12/the-68th-annual-golden-globe-awards-nominations/ |url-status=dead }}</ref> ಲಂಡನ್‌ನ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ (ಆನರರೀ ಫೆಲೊ ಆಫ್ ಟ್ರಿನಿಟಿ)ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite video|Interviewer| people = Ashanti Omkar, A. R. Rahman | title = [https://www.youtube.com/watch?v=UJPJTpATdzM A.R Rahman interview 2010 part 1 - Vinnaithandi Varuvaayaa (VTV) - Thai Pongal special] | medium = Web interview | publisher = Thamarai.com | location = London | date = January 13, 2010}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಹಮಾನ್‌, ಸಾಯಿರಾ ಬಾನುರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಈ ಜೋಡಿಗೆ ಖತೀಜಾ, ರಹೀಮಾ ಮತ್ತು ಅಮೀನ್‌ ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ, ಪುತ್ರ ಅಮೀನ್,''ಕಪಲ್ಸ್‌ ರಿಟ್ರೀಟ್'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ‌'ನಾ ನಾ' ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುತ್ರಿ ಖತೀಜಾ ''ಏಂಥಿರನ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 'ಪುಧಿಯಾ ಮನಿಧಾ' ಹಾಡಿಗೆ ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/AR-Rahmans-son-sings-for-Hollywood/articleshow/4832755.cms |title=AR Rahman’s son sings for Hollywood |author=Vickey Lalwani |work=TNN |publisher=[[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] |accessdate=2010-07-29 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |title=A R Rahman’s daughter sings song in ‘Yanthram’ |author= |publisher=Indiaglitz |accessdate=2010-07-29 |archive-date=2010-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100730042144/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/58995.html |url-status=dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ಎ. ಆರ್‌. ರೆಹಾನಾ ಪುತ್ರ ಜಿ. ವಿ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕುಮಾರ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಹಮಾನ್‌ ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ್‌ರ ಸೋದರಮಾವ. ''ಕಣ್ಣತಿಲ್‌ ಮುತ್ತಮ್‌ಇಟ್ಟಾಳ್‌ '' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ವಿದಾಯಿ ಕೊಡು ಎಂಗಲ್ ನಾಡೆ" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ರೆಹಾನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ರಹಮಾನ್‌ರ ಭಾಮೈದುನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕಾಲ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರು ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ 1989ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಕುಟುಂಬದ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಟೈಮ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ತಾವು ಸೂಫಿಸಂ ಮೂಲಕ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=TqUbiOgEb0w&amp;feature=fvw</ref> ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಂಡರೆ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ-ನಿಷ್ಠೆ. 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ತಾಯಿಗೆ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: '''ದೀವಾರ್‌' ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ' ಎಂಬ ಮಾತಿದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ತಾಯಿಯಿದ್ದಾರೆ' '' <ref>[http://www.mid-day.com/news/2009/feb/230209-Mere-paas-maa-hai-A-R-Rahman.htm ಮೇರೆ ಪಾಸ್‌ ಮಾಂ ಹೈ: ಎಆರ್‌ ರಹಮಾನ್‌]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮುಂಚೆ ನಾಸ್ತಿಕರಾಗಿದ್ದರೂ, ರಹಮಾನ್‌ [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿ]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದರು '''Ella pughazhum iraivanukke'' ' ಎಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ'. ರಹಮಾನ್‌ 81ನೆಯ ಅಕ್ಯಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಈ ಮಾತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |title=Front Page : Great composer, greater human feted |publisher=The Hindu |date=2009-02-24 |accessdate=2010-08-23 |location=Chennai, India |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224225225/http://www.hindu.com/2009/02/24/stories/2009022460281200.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == ಸಹಾಯಾರ್ಥದ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ WHO ಆರಂಭಿಸಿದ ಅಭಿಯಾನ ಯೋಜನೆಯಾದ, ಸ್ಟಾಪ್ ಟೀಬಿ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಶಿಪ್,''ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿವಾರಣಾ ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಯಭಾರಿ'' ಯಾಗಿ ರಹಮಾನ್‌, 2004ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="lotrrahmanc"/> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ; ಅಭಿಯಾನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸಹಾಯಾರ್ಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಹಾಡು '''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಓಷನ್'' ‌'ಗಾಗಿ ಕ್ಯಾಟ್‌ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ / ಯುಸುಫ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ರೊಂದಿಗಿನ ಸಹಯೋಗಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಏ-ಹಾ a-ha ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕ ಮ್ಯಾಗ್ನೆ ಫರುಹೋಲ್ಮನ್‌ ಮತ್ತು ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ ನೀಲ್‌ ಪ್ರಿಮ್‌ರೋಸ್‌‌ರ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಈ ಹಾಡು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಾಡಿನಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯವನ್ನು, 2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಹಿಂದೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುನಾಮಿ ಪೀಡಿತ ಬಂದಾ ಆಕೆಹ್‌ ಅನಾಥರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ‌ ಮುಖ್ತಾರ್‌ ಸಹೋಟಾರೊಂದಿಗೆ ಡಾನ್‌ ಏಷ್ಯನ್‌ ಸೇರಿ ಹಾಡಿದ, "''ವೀ ಕ್ಯಾನ್‌ ಮೇಕ್‌ ಇಟ್‌ ಬೆಟರ್‌'' " ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆಯನ್ನು ಸಹ ರಹಮಾನ್‌ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Rahmanhb">{{cite web | title= LA Phil presents Hollywood Bowl: About the Performer: AR Rahman | work= Hollywood Bowl Official Website | url= http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | accessdate= June 2006 | archive-date= 2009-02-16 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090216154816/http://www.hollywoodbowl.com/music/artist_detail.cfm?id=2648 | url-status= dead }}</ref> ರಹಮಾನ್‌ ತಮ್ಮ ಕೆಎಂ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿಯನ್ನು(ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ) 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಬಯಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ವಾದ್ಯಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿವಿನ್ಯಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಶಾಲೆಯ ಬೋಧಕ ತಂಡದಲ್ಲಿ-ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ,ಸಾಧನೆಗೈದ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ವರಮೇಳ ವಾದ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಹ ಈ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಕೋಡಂಬಾಕಂನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಂಚತನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೋಧನಾ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Rahmankm">{{cite web | title= Rahman's music conservatory in June | work= [[Screen (magazine)|Screen]] | url= http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | accessdate= November 2008 | archive-date= 2008-12-18 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081218060027/http://www.screenindia.com/news/Rahmans-music-conservatory-in-June/285836/ | url-status= dead }}</ref> ಈ ಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಹಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ-ಶಿಷ್ಯರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|work=[[Tamil Guardian]]|title=Briefly Tamil Cinema|date=19 April 2006|accessdate=24 October 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303230719/http://www.tamilguardian.com/print.asp?articleid=602|url-status=dead}}</ref> ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ಗತಿಕ ಮಹಿಳೆಯರ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ದಿ ಬ್ಯಾನ್ಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ರಹಮಾನ್‌ ಇದರ ವಿಷಯ ವಸ್ತುವಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾಗಿ ಆವರ್ತಕ ರಾಗ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಆಗ 2008ರಲ್ಲಿ, ತಾಳವಾದ್ಯಕಾರ ಶಿವಮಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು '''ಜಿಯಾ ಸೆ ಜಿಯಾ'' ' ಎಂಬ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ರಹಮಾನ್ ರಚಿಸಿದರು. ಇದು(ಫ್ರೀ ಹಗ್ಸ್ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನ) ಮುಕ್ತ ಅಪ್ಪುಗೆಯ ಆಂದೋಲನದಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ರಹಮಾನ್‌ ಇದನ್ನು ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. == ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {{main|A. R. Rahman discography}} * ರೋಜಾ * ತಿರುಡಾ ತಿರುಡಾ * ಬಾಂಬೆ * ಕಾದಲನ್ * ಜೀನ್ಸ್ * ಕಾದಲ ಕೋಟೈ * ರಂಗೀಲಾ * ಗುರು == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references></references> * {{cite book | last = Allen | first = John|coauthors=Uck Lun Chun, Allen Chun, Ned Rossiter, Brian Shoesmith| title = Refashioning pop music in Asia| url = https://archive.org/details/refashioningpopm0000unse | publisher = Routledge | year = 2004 | location = USA | isbn =9780700714018}} * {{cite book | title=The Garland Encyclopedia of World Music| last=Arnold|first=Alison| year=2000| pages=| publisher=Taylor & Francis|location=| url=|chapter=|isbn= 9780824049461|quote=}} * {{cite journal| last = | first =|title= Cinemaya 1998|year=1998|page=9|issue=39–41|periodical=[[Cinemaya]]|location=[[ನವ ದೆಹಲಿ]]|issn=0970-8782|oclc=19234070}} * {{cite book | last = Chaudhuri | first = Shohini | title = Contemporary World Cinema: Europe, the Middle East, East Asia and South Asia | url = https://archive.org/details/contemporaryworl0000chau |chapter=Cinema of South India and Sri Lanka| publisher = Edinburgh University Press | year = 2005 | location = [[Edinburgh]] | isbn = 074861799X}} * {{cite book| last =Eur | first =Andy Gregory|title=The International Who's Who in Popular Music 2002| url =https://archive.org/details/internationalwho2002unse |chapter=A. R. Rahman|isbn=9781857431612|publisher=Routledge|year=2002}} * {{cite book | last = Ganti | first = Tejaswini | title = Bollywood: A Guidebook to Popular Hindi Cinema | url = https://archive.org/details/bollywoodguidebo0000gant | publisher = Routledge | year = 2004 | location = | isbn = 0415288541}} * {{cite book | last = Ramaswamy | first = Vijaya | title = Historical Dictionary of the Tamils | publisher = The Scarecrow Press | year = 2007 | location = [[Michigan]] | isbn = 0810853795}} * {{cite book | last = Terska Ciecko | first = Anne | title = Contemporary Asian Cinema: Popular culture in a Global Frame | url = https://archive.org/details/contemporaryasia0000unse | publisher = Berg Publishers | year = 2006 | location = Berg | isbn = 1845202376}} * {{cite book | last = Todd Titon | first = Jeff |coauthors=Linda Fujie, David Locke, [[David P. McAllester]]| title =Worlds of Music: An Introduction to the Music of the World's Peoples |chapter=India/South India| publisher = Thomson Shirmer | year = 2005 | location = USA | isbn =9780534627577}} * {{cite book | title= Tamil Cinema: The Cultural Politics of India's Other Film Industry| url=https://archive.org/details/isbn_9780415396806| last=Velayutham|first=Selvaraj| year=2008| pages=| publisher=Routledge|location=| isbn=9780415396806}} * {{cite book | last = Vishwanathan | first = T.|coauthors=Matthew Harp-Allen| title = Music in South India: The Karṇāṭak Concert Tradition and Beyond : Experiencing Music, Expressing Culture | url = https://archive.org/details/musicinsouthindi00visw | publisher = Oxford University Press | year = 2004 | location = USA | isbn =9780195145915}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|A. R. Rahman}} * [http://www.arrahman.com ಎ.ಆರ್‌. ರಹಮಾನ್‌ರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ] * {{IMDb name|id=0006246}} * ಡಬ್ಲ್ಯೂಎನ್‌ನಲ್ಲಿ [http://wn.com/A_R_Rahman ಎಆರ್‌ ರಹ್ಮಾನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110111183205/http://wn.com/A_R_Rahman |date=2011-01-11 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲಿವುಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೈಜ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತಾರದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಸ್ಲಾಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರು]] 4pa1brn33h1uo816kopjgsvs3tkedyt 0 29786 1427385 1383046 2026-09-03T18:42:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427385 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = Liverpool |nickname = The Pool, The World In One City<ref name=Nicknames>{{Cite news|url=http://www.liv.ac.uk/news/press_releases/2006/07/liverpool800.htm|title=Is Liverpool still the world in one city?|accessdate=2010-05-01}}</ref> |settlement_type = [[Metropolitan borough]] & [[City status in the United Kingdom|City]]<!--For Town or Village (Leave blank for the default City) --> |motto = <!-- images and maps -----------> ||image_skyline = Liverpool Montage.jpg |image_caption = Clockwise from the upper left: the [[Cavern Club]], the ''Three Graces'' of the [[Pier Head]] (the [[Liver Building]], [[Cunard Building]] and [[Port of Liverpool Building]]), the skyline of Liverpool's commercial district, the [[Albert Dock]] and [[St George's Hall, Liverpool|St George's Hall]] |imagesize = 270px |image_blank_emblem =Coat of arms of Liverpool City Council.svg |blank_emblem_type = Coat of arms of [[Liverpool City Council]] |blank_emblem_size = 150px |image_map = Liverpool UK locator map.svg |mapsize = 200 * 247 |map_caption = Location within England <!-- Location ------------------> |coordinates_region = GB |subdivision_type = Sovereign state |subdivision_name = United Kingdom |subdivision_type1 = [[Constituent country]] |subdivision_name1 = [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] |subdivision_type2 = [[Regions of England|Region]] |subdivision_name2 = [[North West England]] |subdivision_type3 = [[Ceremonial counties of England|Ceremonial county]] |subdivision_name3 = [[Merseyside]] |subdivision_type4 = Admin HQ |subdivision_name4 = [[Liverpool City Centre]] <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = [[Metropolitan borough]], [[City status in the United Kingdom|City]] |leader_title = Governing&nbsp;body |leader_name = [[Liverpool City Council]] |leader_title1 = [[Local government in England#Councillors and mayors|Leadership]]: |leader_name1 = [http://councillors.liverpool.gov.uk/mgCommitteeDetails.aspx?ID=1201 Leader & Cabinet] |leader_title2 = Executive: |leader_name2 = [[Labour Party (UK)|Labour]] |leader_title3 = [http://councillors.liverpool.gov.uk/mgExecPostDetails.aspx?ID=1110 Leader of the City Council] |leader_name3 = Cllr [[Joe Anderson (politician)|Joe Anderson]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]) |leader_title4 = [[MPs elected in the United Kingdom general election, 2010|MPs]]: |leader_name4 = [[Steve Rotherham]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]),<br />[[Stephen Twigg]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]),<br />[[Louise Ellman]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]),<br />[[Luciana Berger]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]),<br />[[Maria Eagle]] ([[Labour Party (UK)|Lab]]) |established_title = Founded |established_date = 1207 |established_title2 = City Status |established_date2 = 1880 |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 111.84<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2007 est / Urban=2006 |population_footnotes = |population_note = |population_total = {{EnglishDistrictPopulation|ONS=00BY}} ([[List of English districts by population|Ranked {{EnglishDistrictRank|ONS=00BY}}]]) |population_density_km2 = 5001 |population_density_sq_mi = |population_metro = 1,103,089 |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = 816,900 |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = Ethnicity<br /><small>(June 2007 estimates)<ref name=ethnicity/></small> | population_blank1 = {{Collapsible list | title = Ethnic groups | frame_style = border:none; padding: 0; <!--NOTICE: This will hide the borders and make rows closer (padding)--> | title_style = | list_style = text-align:left;display:none; | 1 = '''91.5% [[White people|White]]''' | 2 = 88.2% [[White British]] | 3 = 1.1% [[Irish migration to Great Britain|White Irish]] | 4 = 2.2% [[Other White (United Kingdom ethnicity category)|Other White]] | 5 = &nbsp; | 6 = '''2.0% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|Mixed]]''' | 7 = 0.6% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)#Mixed Black Caribbean and White|Black Caribbean & White]] | 8 = 0.5% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)#Mixed Black Caribbean and White|Black African & White]] | 9 = 0.4% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)#Mixed South Asian and White|South Asian & White]] | 10 = 0.5% [[Mixed (United Kingdom ethnicity category)|Other Mixed]] | 11 = &nbsp; | 12 = '''2.3% [[British Asian|Asian or Asian British]]''' | 13 = 1.1% [[British Indian|Indian]] | 14 = 0.4% [[British Pakistanis|Pakistani]] | 15 = 0.2% [[British Bangladeshi|Bangladeshi]] | 16 = 0.6% [[British Asian|Other Asian]] | 17 = &nbsp; | 18 = '''1.9% [[Black British|Black or Black British]]''' | 19 = 0.3% [[British African-Caribbean community|Black Caribbean]] | 20 = 1.3% [[Black British|Black African]] | 21 = 0.3% [[Other Black (United Kingdom ethnicity category)|Other Black]] | 22 = &nbsp; | 23 = '''2.3% [[Classification of ethnicity in the United Kingdom|Chinese or Other]]''' | 24 = 1.7% [[British Chinese|Chinese]] | 25 = 0.6% [[Classification of ethnicity in the United Kingdom|Other]]}} |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |blank4_name = [[Demonym]] |blank4_info = [[Scouser]]/[[Liverpudlian]] <!-- General information ---------------> |timezone = [[Greenwich Mean Time]] |utc_offset = +0 |timezone_DST = [[British Summer Time]] |utc_offset_DST = +1 |latd=53 |latm=24 |lats= |latNS=N |longd=2 |longm=59 |longs= |longEW=W |elevation_footnotes = <!--for references: use tags--> |elevation_m = |elevation_ft =230 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = Postal Code |postal_code = [[L postcode area]] |area_code = 0151 |blank_name = [[ISO 3166-2:GB|ISO 3166-2]] |blank_info = GB-LIV |blank1_name = [[ONS coding system|ONS code]] |blank1_info = 00BY |blank2_name = [[British national grid reference system|OS grid reference]] |blank2_info = {{gbmappingsmall|SJ3490}} |blank3_name = [[Nomenclature of Territorial Units for Statistics|NUTS]] 3 |blank3_info = UKD52 |website = [http://www.liverpool.gov.uk/ http://www.liverpool.gov.uk/] |footnotes = }} [[File:Opening Liverpool and Manchester Railway.jpg|thumb|1830ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ರೈಲ್ವೆಯ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಪ್ರಯಾಣ. ಇದು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೈಲು ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ.]] [[File:20 forthlin road.jpg|thumb|right|20 ಫೋರ್ಥ್‌ಲಿನ್ ರೋಡ್ ಇದು ದಿ ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ.]] '''ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|l|ɪ|v|ɚ|p|uː|l}}) ಇದು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಂದು [[ನಗರ]] ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮರ್ಸಿ ಎಸ್ಟುರಿಯ [[ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿತವಾಗಿದೆ. 1207 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1880 ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 435,500 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ವಾಗಿದೆ (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂರನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ), ಮತ್ತು 816,216 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಸ್ತೃತ ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್ ಅರ್ಬನ್ ಏರಿಯಾ (ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ) ದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ.<ref>{{Cite web|title= Key Statistics for urban areas in the North – Contents, Introduction, Tables KS01 – KS08 |publisher = Office for National Statistics |url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_urban_north_part_1.pdf |accessdate=2010-01-28|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040724074938/http://www.statistics.gov.uk/downloads/census2001/ks_urban_north_part_1.pdf|archivedate=2004-07-24}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗ. ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್‌ನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇವೆರಡು ನಗರಕೆ ಒಂದು ಬಂದರಿನ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ. 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಲೇವ್ ಟ್ರೇಡ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರ)ನ ಜೊತೆಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ವರ್ಧಿಸಿದವು. 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಜಗತ್ತಿನ ವಾಣಿಜ್ಯದ 40% ವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ರವಾನೆಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆವಾಸಿಗಳು '''ಲಿವರ್‌ಪ್ಯೂಡ್ಲಿಯನ್ಸ್''' ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ಟ್ಯೂ(ಬಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮಾಂಸದ ಭಕ್ಷ್ಯ)ನ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಸ್ಕೌಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸ್ಕೌಸರ್ಸ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. "ಸ್ಕೌಸ್" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆಗಳ ಸಮಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref> ಹಲವಾರು ಜನರು ತಾವು ಅಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದೇ ಅಥವಾ ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡದೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನವರು ಅಥವಾ ಸ್ಕೌಸರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಮರ್ಸಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಜನ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಕೂಡ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ತಾವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನವರಲ್ಲ ತಾವು ಸ್ಕೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.</ref> ಒಂದು ಬಂದರು ನಗರವಾಗಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಮಾನ್ಯತೆಯು ಇದರ ವಿಭಿನನ್ವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಕ ವಿಧದ ಜನರು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ (ಕಪ್ಪು ಆಫ್ರಿಕನ್) ಸಮುದಾಯದ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೈನೀಸ್ ಸಮುದಾಯದ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ದ ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]ನ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಬೀಟ್ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು; ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಗರವು 2007 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ 800 ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು 2008 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾವೆಂಜರ್, ನಾರ್ವೇ ಜೊತೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/ culture/ pdf/ doc1155_en.pdf|format=PDF|title=Report on the Nominations from the UK and Norway for the European Capital of Culture 2008|accessdate=2008-07-11}}</ref> ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳು 2004 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] (UNESCO) ದಿಂದ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೈಟ್]]ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಮರ್ಕಂಟೈಲ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ತಾಣವು ಪಿಯರ್ ಹೆಡ್, ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಮ್ ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಗಡಿ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Liverpool – Maritime Mercantile City |publisher=UK Local Authority World Heritage Forum |url=http://www. lawhf.gov.uk/ LAWHF/ liverpool.htm |accessdate=2008-10-09 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080423041054/http://www.lawhf.gov.uk/LAWHF/liverpool.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-04-23}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಎರಡು [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀ]]ಗ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಎಫ್.ಸಿ. ಮತ್ತು ಎವೆರ್ಟನ್ ಎಫ್.ಸಿ. ಗಳ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳ ನಡುವಣ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್ ಡರ್ಬಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== {{Ref improve section|date=January 2010}} {{Main|History of Liverpool}} [[File:Liverpoolmap 1947.jpg|thumb|left|1947ರ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನಕಾಶೆ]] [[File:Original 7 streets of Liverpool.jpg|thumb|right|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಏಳು ಮೂಲ ರಸ್ತೆಗಳು (ಉತ್ತರದಿಂದ ಎಡಕ್ಕೆ)]] ಕಿಂಗ್ ಜಾನ್‌ರ 1207 ರ ಪತ್ರಗಳ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಪಾಯವು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 500 ಇತ್ತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಮೂಲ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ರಾಯಲ್ ಶಾಸನವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕಿಂಗ್ ಜಾನ್‌ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಏಳು ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳು ಎಚ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: * ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ವಾಟರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) * ಕ್ಯಾಸಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ * ಚಾಪೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ * ಡೇಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ * ಜಗ್ಲರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೈ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) * ಮೂರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಪ್ರಸ್ತುತದ ತೈತೆಬರ್ನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) * ವೈಟ್‌ಏಕರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಪ್ರಸ್ತುತದ ಓಲ್ಡ್ ಹಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್) 17 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕಂಡು ಬಂದಿತು. 1644 ರಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು-ದಿನಗಳ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1699 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನದ ಮೂಲಕ ಪಾದ್ರಿಯಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೊದಲ ಗುಲಾಮಿ ಹಡಗು ''ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್'' ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಸಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವ್ಯಾಪಾರವು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಮತ್ತು ರಿವರ್ ಡೀ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡಂತೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೆಟ್ ಡಾಕ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1715 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|title=The Lost Dock of Liverpool |publisher=Channel 4: Time Team, 21 April 2008 |url=http://www.channel4.com/history/microsites/T/timeteam/2008/liverpool/liverpool-found.html |accessdate =2008-06-02}}</ref><ref>{{Cite news|title=Liverpool Dock System |publisher=''New York Times'', 2 January 1898 |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C07EFD91039E433A25751C0A9679C94699ED7CF |accessdate=2008-06-02 | date=1898-01-02}} Note: "pdf" reader needed to see full article</ref> ಗುಲಾಮರ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆದಾಯಗಳು ನಗರವನ್ನು ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಗುಲಾಮಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಯುರೋಪ್‌ನ 41% ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ 80% ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ್ ಸೀಲಿಂಗ್ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಅದರ ಒಂದು ಗೌರವವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಶೆಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬೀಚ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://data.aad.gov.au/aadc/gaz/scar/display_name.cfm?gaz_id=137191 ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬೀಚ್] SCAR ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಆಫ್ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ.</ref> 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ 40% ವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಇದರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು. 1830 ರಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ನಗರಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ರೈಲ್ವೇ ಮೂಲಕ ಅಂತರ್-ನಗರ ರೈಲ್ ಲಿಂಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 1840 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕ್ಷಾಮದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಐರಿಷ್ ವಲಸಿಗರು ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರುವುದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1851 ರ ವೇಳೆಗೆ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 25% ವು ಐರಿಷ್-ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದಲೂ ಬಂದ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ===20ನೆಯ ಶತಮಾನ=== [[File:RMS Titanic 3.jpg|thumb|left|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇದು ದುರದೃಷ್ಟ ಟೈಟಾನಿಕ್ ಹಡಗಿನ ದಾಖಲಿತ ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಟೈಟಾನಿಕ್ ಶಬ್ಧಗಳು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯ ಶಬ್ಧಗಳಾಗಿವೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 1912ರಂದು ಸುಮಾರು 1,517ಜನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಜೀವ ತೆಗೆದ ಹಡಗನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಹಲವಾರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಿವಾಸಿಗಳೂ ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.)ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟೈಟಾನಿಕ್ ಹಡಗಿನ ಇಂಜಿನ್ ಕೋಣೆಯ ನಾಯಕರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಮಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.]] 1919 ರ ಹೌಸಿಂಗ್ ಶಾಸನವು 1920 ರ ಮತ್ತು 1930 ರ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಗರದ-ಅಂತರ್‌ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊಸ ಉಪನಗರ ಹೌಸಿಂಗ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು, ಇದು ಯಾವ ಯಾವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತ್ತೆಂದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅವರ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಖಾಸಗಿ ಮನೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರವೂ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೌಸಿಂಗ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮನೆನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಆಂತರಿಕ ನಗರದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೂಡ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ 80 ಏರ್-ಏಡ್‌ಗಳಿದ್ದವು, ಅವು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2,500 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದವು ಮತ್ತು ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೌಸಿಂಗ್ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರು ಯೋಜನೆಯಾದ ಸೀಫೋರ್ತ್ ಡಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಪುನರ್ನಿಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು 1950ರ ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರ ಯೋಜನೆಯ ನವೀಕರಣದಂತೆ ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು - ಜರ್ಮನ್ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಗರದ ಸ್ವತ್ತಿನ ಭಾಗಗಳು ನಗರ ಪುನಶ್ಚೇತನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. 1952ರ ನಂತರದಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜರ್ಮನಿಯ ಒಂದು ನಗರವಾದ ಕೊಲೊಗ್ನ್ ಜೊತೆಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರೀಕೀಕೃತ ನಗರಗಳಂತೆ, [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ವಲಸಿಗರ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಯಿತು, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟಾಕ್ಸ್‌ಟೆತ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಮುದಾಯವು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರು. 1919 ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಮೊದಲ - ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನದಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ - ವರ್ಣ ದಂಗೆಯ ತಾಣವಾಯಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಜನರು ನಗರದ ಕಪ್ಪು ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಕಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯನು ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿತ ಹಲ್ಲೆದಾರನಿಂದ ಮರಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>[http://www.searchlightmagazine.com/index.php?link=template&amp;story=35 ]</ref> 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ "ಮರ್ಸಿಬೀಟ್"ಸೌಂಡ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ದ ಬೀಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲಿಕ ಲಿವರ್‌ಪ್ಯೂಡ್ಲಿಯನ್ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. 1970 ರ ದಶಕದ-ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರದಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ದಿಮೆಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಅವನತಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕಂಟೇನರೈಸೇಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವು ನಗರದ ಬಂದರುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]ದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೆಕಡಾವಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಂಚೆ ಲ್ಯಾಂಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ಭಾಗ, ಮತ್ತು 1889 ರಿಂದ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 1974 ರಲ್ಲಿ ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನ ಹೊಸತಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾನಗರ ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಒಂದು ಮಹಾನಗರ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಿತು, ಈ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. [[File:Oriel chambers.jpg|thumb|right|ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡ ಓರಿಯಲ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್]] ===21ನೇ ಶತಮಾನ=== 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಎಲಿಜಬೆಥ್|ಎಲಿಜಬೆತ್ II]] ರ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ, ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಚಾರಿಟಿ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್‌ಲೈಫ್ ದೇಶದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಅಯೋಜಿಸಿತು; ಸೀ-ಹೋಲಿ ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. 1960 ರ ರಾಕ್ ಗುಂಪುಗಳಾದ [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ದ ಬೀಟಲ್ಸ್]] ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ನಗರದ ವರ್ಲ್ಡ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶಗಳಾದವು. 2004 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಕಾರ ಗ್ರಾಸ್‌ವೆನರ್ ಪ್ಯಾರಾಡೈಸ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಒಂದು £920&nbsp;m ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಪ್ಯಾರಾಡೈಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಕೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರದಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ’ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 1' ಎಂಬುದಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರ ಕೇದ್ರವು ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2007 ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 800ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಕೊಂಡಿತು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 2008ನೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳು 20 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು 37 ಟನ್‌ಗಳ ಭಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಪೈಡರ್ ಲಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ "ಎಂಟು ವಿಭಾಗಗಳ" ಪ್ರತಿ ನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು: ಗೌರವ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಗೀತ, ಮರ್ಸಿ, ಬಂದರುಗಳು, ಆಡಳಿತ, ಸನ್‌ಶೈನ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಲಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಉತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀದಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಿತು, ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ವೇ ಟ್ಯುನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿತು. ===ರಾಜನ ಎರಡನೆಯ ನಗರ=== [[File:Liverpool1890s.jpg|thumb|right|ಲೈಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 1890, ಎಡಕ್ಕೆ ಸೇಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್ ಹಾಲ್, ಬಲಕ್ಕೆ ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ಥ್‌ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಹೊಟೆಲ್, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಕರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಸೆಷನ್ಸ್ ಹೌಸ್.ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ನ ಮೂರ್ತಿ, ಡಿಸ್ರೇಲಿ, ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕಾಲಮ್ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ)]] 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಸಂಪತ್ತು ಲಂದನ್‌ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು,<ref name="Ten facts about Liverpool">[http://www.telegraph.co.uk/news/1431943/Ten-facts-about-Liverpool.html ಟೆನ್ ಫಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಬೌಟ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್] ಟೆಲೆಗ್ರಾಪ್, 4 ಜೂನ್ 2003</ref> ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಕಸ್ಟಮ್ ಹೌಸ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವರಮಾನ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಏಕೈಕ ಬೃಹತ್ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|last=Hatton|first=Brian|title=Shifted tideways: Liverpool's changing fortunes|publisher=The Architectural Review|location=|year=2008|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_1331_223/ai_n24265855/?tag=content;col1|archiveurl=https://archive.today/20120604181307/http://findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_1331_223/ai_n24265855/?tag=content;col1|archivedate=2012-06-04|access-date=2011-05-17|url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವೈಟ್‌ಹಾಲ್ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ನಗರ ಎಂಬ ಸತ್ಯಸಂಗತಿಯಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite book|last=Henderson|first=W.O.|title=The Liverpool office in London|publisher=London School of Economics |series=Economica xiii|pages=473–479|location=|year=1933|url=}}</ref> ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕನ್ಸುಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಮೌರಿ 1790 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗೆ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು 39 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅದೇ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1851 ರಲ್ಲಿಯೇ ನಗರವು "ಯುರೋಪ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು<ref>{{Cite book|title=The Bankers' Magazine|publisher=Groombridge & Sons|location=London|series=v.11|year=1851|url=http://books.google.co.uk/books?id=nC05AAAAMAAJ&pg=PA783&dq=new-york-of-europe&client=firefox-a}}</ref> ಮತ್ತು ಒಂದು ಔನತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು, 20ನೆಯ ಶತಮಾನವು ಕಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ನಗರದ ಮೆಗಲೋಮೇನಿಯಾಕಲ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿಲಾಷೆಯ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 1930 ರಿಂದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಯುಕೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಗರ್‌ರ ಪೊಂಪ್ ಎಂಡ್ ಸರ್ಕಮ್‌ಸ್ಟನ್ಸಸ್ ಮಾರ್ಚ್ ನಂ. 1, ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಸಾಮ್ರ್ಯಾಜ್ಯಷಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂಬಂತೆ ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದರ ಸಂಯೋಜಕನಿಂದ ''ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1901 ರಲ್ಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಾರಿಕಾ ಮಹತ್ವವು ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಲ್ ಇವರಿಬ್ಬರಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಜೊತೆಗೆ ನಗರವು ಮಿಂಚುಧಾಳಿಗೆ ಲಂಡನ್‌ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು,<ref>{{Cite web|url=http:// www.liverpoolmuseums.org.uk/maritime/exhibitions/blitz/blitz.asp|title=Spirit of the Blitz : Liverpool in the Second World War|publisher=Liverpool Museums|year=2003 |accessdate=2010-09-13}}</ref> ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಯುದ್ಧವು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಅದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಜಯಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www. liverpoolmuseums. org.uk/ maritime/archive/displayGuide.aspx?sid=4&mode=html&sorStr=&serStr=&pgeInt=&catStr= |title=Merseyside Maritime Museum, Sheet No. 4: Battle of the Atlantic |publisher= Liverpoolmuseums.org.uk |date=1939-09-03 |accessdate=2010-08-03}}</ref> ===ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು=== [[File:Liverpool School Tropical Medical School 1.JPG|thumb|left|ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರೈಲ್ವೇಗಳು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಚೆಯ ಉಗಿಹಡಗುಗಳು, ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ರಸ್ತೆರೈಲಿಬಂಡಿಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.vam. ac.uk/collections/ periods_styles/19thcentury /steam/ other_ transport/index.html |title=Victoria & Albert Museum. London |publisher=Vam.ac.uk |date=2005-06-01 |accessdate=2010-08-03 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿದ್ಯುತ್ ರೈಲುಗಳು<ref>{{Cite web |url=http: //www.emus.co.uk/zone/mersey/mersey.htm |title=Suburban Electric Railway Association, Coventry |publisher=Emus.co.uk |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929110313/http://www.emus.co.uk/zone/mersey/mersey.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಹೆಲಿಕ್ಯಾಪ್ಟರ್ <ref>{{Cite book|last=Bagwell|first=Philip Sidney|title=Transport in Britain 1750–2000|publisher=Continuum International Publishing Group|location =|year=2006|url =http: //books.google.co.uk/books?id=OcY5PkqeqgIC&pg=PA170&dq=helicopter+1950+liverpool+cardiff&num=100&client=firefox-a | isbn=9781852855901}}</ref> ಇವರುಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಸಾಗಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬಂದವು. ಅಂಧರಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಾಲೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.rsblind.org.uk/map.html |title=Royal School for the Blind, Liverpool |publisher=Rsblind.org.uk |date=1999-03-12 |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603053551/http://www.rsblind.org.uk/map.html |url-status=dead }}</ref> ಹುಡುಗಯರಿಗಾಗಿ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್,<ref>{{Cite book|last=Bisson|first=Frederick|title=Our schools and colleges|publisher=Simpkin, Marshall|location=London|year=1884|url=http://books.google.co.uk/books?id=XcNJZAcjHQwC&q=girls+school+1844+liverpool+first&dq=girls+school+1844+liverpool+first&num=100&client=firefox-a}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://dickens.classicauthors.net/speeches/speeches7.html |title=Charles Dickens, speech, 26 Feb, 1844 |publisher=Dickens.classicauthors.net |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704081557/https://dickens.classicauthors.net/speeches/speeches7.html |url-status=dead }}</ref> ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಹೌಸ್<ref>{{Cite web |url=http://www.scottiepress.org.uk/projects/martinplq.htm |title=The Scottie Press |publisher=The Scottie Press |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100303172146/http://www.scottiepress.org.uk/projects/martinplq.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಜುವನೈಲ್ ಕೋರ್ಟ್<ref>{{Cite book|last=Adler|first=N|title=The work of Juvenile Courts|publisher=Journal of International and Comparative Law|location=Cambridge University Press|series=Third Series, Vol.7, No.4|pages=217–227|year=1925|url=http://www.jstor.org/pss/753176}}</ref> ಮುಂತಾದವುಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟವು. ಆರ್‌ಎಸ್‌ಪಿಸಿಎ,<ref>{{Cite book|last=Garner|first=Robert|title=Animals, politics, and morality|publisher=University Press|location=Manchester|year=1993|url=http://books.google.co.uk/books?id=GSK8AAAAIAAJ&pg=PA41&dq=liverpool+rspca+wanton-cruelty&num=100&client=firefox-a | isbn=9780719035753}}</ref> ಎನ್‌ಎಸ್‌ಪಿಸಿಸಿ,<ref>{{Cite book|last=Hendrick|first=Harry|title=Child welfare and social policy – an essential reader|publisher=The Policy Press|location=|year=2005|url=http://books.google.co.uk/books?id=eYr7CllxrLUC&pg=PA37&dq=nspcc+liverpool+first&num=100&client=firefox-a | isbn=9781861345660}}</ref> ಏಜ್ ಕನ್ಸರ್ನ್,<ref>{{Cite web |author=Derren Hayes |url=http://www.communitycare.co.uk/Articles/2009/01/01/110282/liverpool-pss-planting-the-seed-of-modern-social-work.html |title=communitycare.co.uk |publisher=communitycare.co.uk |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818163026/http://www.communitycare.co.uk/Articles/2009/01/01/110282/liverpool-pss-planting-the-seed-of-modern-social-work.html |url-status=dead }}</ref> ರಿಲೇಟ್, ನಾಗರಿಕರ ಸಲಹಾ ಕೇಂದ್ರ<ref>{{Cite web|author=Jackie Rand |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/politics_show/8022549.stm |title=BBC Politics Show, 1 May 2009 |publisher=BBC News |date=2009-05-01 |accessdate=2010-08-03}}</ref> ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಹಾಯಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ವಿಕಸನ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಲೈಫ್‌ಬೋಟ್ ಸ್ಟೇಷನ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ವಾಷ್-ಹೌಸ್‌ಗಳು,<ref>{{Cite book|last=Wohl|first=Anthony S.|title=Endangered Lives: Public Health in Victorian Britain|publisher=Taylor & Francis|location=|year=1984|url=http://books.google.co.uk/books?id=E5kOAAAAQAAJ&pg=PA73&dq=public+baths+liverpool+rathbone&client=firefox-a | isbn=9780416379501}}</ref> ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಶಾಸನ,<ref>[http://www.bmj.com/cgi/pdf_extract/1/4545/298-a ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 14 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1948</ref> ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಜಿಲ್ಲಾ ನರ್ಸ್, ಸ್ಲಮ್ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್,<ref>{{Cite book|last=Dennis|first=Richard|title=English Industrial Cities of the Nineteenth Century: A Social Geography.|publisher=Cambridge University Press|location=|year=1986|url=http://books.google.co.uk/books?id=NQQQ5Dq9RWgC&pg=PA167&dq=liverpool+first+slum+clearance&num=100&client=firefox-a | isbn=9780521338394}}</ref> ಉದ್ದೆಶ-ನಿರ್ಮಿತ ತುರ್ತುವಾಹನ,<ref>{{Cite web |url=http://www.lmi.org.uk/ambulance_merseyside.html |title=Liverpool Medical Institution |publisher=Lmi.org.uk |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716102900/http://www.lmi.org.uk/ambulance_merseyside.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ,<ref>{{Cite book|last=Peltier|first=Leonard F.|title=Fractures: a history and iconography of their treatment|publisher=Norman Publishing|location=|year=1990|url=http://books.google.co.uk/books?id=kdBfBd5BdEwC&pg=PA227&dq=first+x-ray+1896+lodge+liverpool&client=firefox-a | isbn=9780930405168}}</ref> ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಸ್ಕೂಲ್, ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಫೈರ್-ಎಂಜಿನ್,<ref>{{Cite book|last=Wallington|first=Neil|title=One Hundred Years of the British Fire Engine|publisher=Jeremy Mills Publishing|location=|year=|url=http://books.google.co.uk/books?id=7LZain9YBTkC&pg=PA9&dq=fire-engine+motorised+liverpool+1901&client=firefox-a | isbn=9781906600303}}</ref> ಫ್ರೀ ಸ್ಕೂಲ್ ಮಿಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಮೀಲ್ಸ್,<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolmuseums.org.uk/mol/collections/liverpoollives/jessie_reid_crosbie.aspx |title=National Museums,Liverpool |publisher=Liverpoolmuseums.org.uk |date= |accessdate=2010-08-03}}</ref> ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ,<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/91322.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್] 12 ಮೇ 1998</ref> ಮತ್ತು ಜೂನೋಸಿಸ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ<ref>[http://www.liv.ac.uk/news/press_releases/2006/02/zoonosis.htm ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ] ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ, 22 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006</ref> ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟೀಷ್ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯು ರೋನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್‌ಗೆ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೊದಲ ಶಾಲೆಯಾದ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.liv.ac.uk/lstm/about/history_of_the_school.htm |title=Liverpool School of Tropical Medicine |publisher=Liv.ac.uk |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2009-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831103320/http://www.liv.ac.uk/lstm/about/history_of_the_school.htm |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಥೋಪೆಡಿಕ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂ ಔನ್ ಥಾಮಸ್‌ರಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು,<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2165718/?page=1 ಔಷದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್‍ನ ಕೊಡುಗೆ] ಲಾರ್ಡ್ ಕೊಹೆನ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಕನ್‌ಹೆಡ್ ಬಿಎಮ್‌ಜೆ 1965 ಏಪ್ರಿಲ್ 10; 1(5440): 945–948</ref> ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಸೆಸಿಲ್ ಗ್ರೇಯ್‌ರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅನಸ್ಥೆಟಿಕ್ಸ್ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯುಕೆಯ ಮೊದಲ ಅಂಡರ್‌ರೈಟರ್‌ರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು<ref>{{Cite book|title=125 years of the International Union of Marine Insurance |publisher=Verlag Versicherungswirtsch|year= 1999 |url=http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=RdVOPhSMsvMC&oi=fnd&pg=PR7&dq=world+liverpool-underwriters+association+oldest+OR+first+1802+OR+1803&ots=K6JCgAIGWT&sig=ckreyVUJwj-LoFZgPapzKOvmTz0 |accessdate=2009-07-14}}</ref> ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಕೌಂಟಂಟ್‌ರ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತುಗಳ ಮೊದಲ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು (ಕಾಟನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು) 1700 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪ್ಲ್ ಕಾಟನ್ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite book|title=The Professional Risk Managers' Guide to Financial Markets |publisher=McGraw Hill Professional|year= 2007 |url=http://books.google.co.uk/books?id=upN4A6jOpkoC&pg=PA126&dq=futures+cotton+derivative+liverpool+rice&num=100&client=firefox-a |accessdate=2009-07-14 | first1=Carol | last1=Alexander | first2=Elizabeth | last2=Sheedy | isbn=9780071546485}}</ref> ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮೊದಲ ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಅಥೇನಿಯಮ್ ಸಮಾಜ, ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ,<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/merseyside/7397702.stm |title=BBC news, 13 May 2008 |publisher=BBC News |date=2008-05-13 |accessdate=2010-08-03}}</ref> ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.culture24.org.uk/mw189 |title=Culture 24 |publisher=Culture 24 |date=2006-11-26 |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2021-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515045216/https://www.culture24.org.uk/mw189 |url-status=dead }}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯುಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆರ್ಕೆಸ್ಟಾ ರಾಯಲ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಫಿಲಾರ್ಮೊನಿಕ್ ಅರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation | last = Henley| first = Darren| author-link = | last2 = McKernan| first2 = Vincent| author2-link = | publication-date = | date = | year = 2009| title = The Original Liverpool Sound: The Royal Liverpool Philharmonic Society | edition = | volume = | series = | publication-place = Liverpool | page = 68 | publisher = Liverpool University Press | id = | isbn = 978-1-84631-224-3}}</ref> 1864 ರಲ್ಲಿ, ಪೀಟರ್ ಎಲಿಸ್ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಕಬ್ಬಿಣ-ಚೌಕಟ್ಟಿನ, ಕರ್ಟನ್-ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡ, ವಾತಾಯನ ಕೋಣೆಗಳು, ಸ್ಕೈಕ್ರೇಪರ್‌ನ ಏಕಪ್ರಕಾರತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 1862 ಮತ್ತು 1867 ರ ನಡುವೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಒಂದು ''ವಾರ್ಷಿಕ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಓಲಿಂಪಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್'' ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಜಾನ್ ಹ್ಯುಲೇಯ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆಲ್ಲಿ ಇವರುಗಳಿದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಆಟಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಆಟಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್ (2005). '''' ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಓಲಂಪಿಕ್ಸ್: ದಿ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ 1904 ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 9780826215888</ref><ref>ಇಂಗಮೋರ್ ವೈಲರ್(2004). ''ದಿ ಪ್ರೆಡೆಸೆಸ್ಸರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಓಲಂಪಿಕ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್, ಆಂಡ್ ಫಿಯರ್ರೆ ಡೆ ಕೌಬರ್ಟಿನ್'' ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಿವ್ಯೂ, ಆವೃತ್ತಿ. 12, ನಂ. 3, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್</ref> ಅಥೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1896 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಓಲಿಂಪೈಡ್‌ನ ಯೋಜನೆಯು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಓಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ ಏಕಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>ಕ್ರೇಗ್ ರೀಡಿ, ಜಿಮ್ ಪೆರ್ರಿ, ವಾಸಿಲ್ ಗಿರ್ಗಿನೊವ್(2005). ''ದಿ ಓಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೇನ್ಡ್: ಎ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಎವೆಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಓಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್, ರೌಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್'' ISBN 9780415346047</ref> 1865 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯುಲೇಯ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಓಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಒಂದು ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಲಿಂಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಲಿಂಪಿಕ್ ಚಾರ್ಟರ್‌ನ ಚೌಕಟ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಹಡಗು ಮಾಲಿಕ ಸರ್ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಜೋನ್ಸ್ 1884 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣನ್ನು]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/34222 |title=Oxford DNB article: Jones, Sir Alfred Lewis |publisher=www.oxforddnb.com |accessdate=2010-09-28 }} (requires login or UK library card)</ref> 1897 ರಲ್ಲಿ, ಲ್ಯೂಮೈರ್ ಸಹೋದರರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ಸಿನೆಮಾವಾಗಿಸಿದರು,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_i5ApsjD46o ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ದೃಶ್ಯಗಳು 1896/1897] ''YouTube''</ref> ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಶಾಟ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,<ref>[http://www.liverpool.gov.uk/News/newsdetail_2754.asp ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನ್ಯೂಸ್, 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008</ref> ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಎತ್ತರದ ವಿದ್ಯುತ್ ರೈಲ್ವೇಯಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಓವರ್‌ಹೆಡ್ ರೈಲ್ವೇಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಂಶೋಧಕ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿ ಆಟಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಟಿಕೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂರು ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು: ಮೆಕಾನೋ, ಹಾರ್ನ್‌ಬಿ ಮೊಡೆಲ್ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಡಿಂಕಿ ಟಾಯ್ಸ್. 1999 ರಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ "ಇದರ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಂದ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ನೀದಲ್ಪಟ್ತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೊಡುಗೆಯ" ಒಂದು ಮನ್ನಣೆಯಾಗಿಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ನಿಂದ ರಾಜಧಾನಿಯ ಹೊರಗಿನ ಮೊದಲ ಬ್ಲ್ಯೂ ಪ್ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/353286.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್] 26 ಮೇ 1999</ref> ==ಸರ್ಕಾರ== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮೂರು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಯುನಿಟರಿ ಅಥಾರಿಟಿಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮರ್ಸಿಸೈಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಒಂದು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪುನಃ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಎಂಡ್ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಸರ್ವಿಸ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಸೇವೆಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ===ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿ=== {{See also|Liverpool City Council}} [[File:Municipal Buildings Liverpool 5.jpg|right|thumb|ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕೆಲವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸರ್ವಿಸ್‌ಗಳು]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಐದು ಮಹಾನಗರ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಮಂಡಳಿಯು 90 ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸೆಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವರು ನಗರದೆಲ್ಲೆಡೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite web |title=How the council is governed |publisher=[[Liverpool City Council]] |url=http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/index.asp |accessdate=2008-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081025064532/http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/index.asp |archivedate=2008-10-25 |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಟೀಮ್ ಮಂದಳಿಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|title=The executive management team |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_managed/Executive_management_team/index.asp |accessdate=2008-09-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080622183306/http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_managed/Executive_management_team/index.asp <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-06-22}}</ref> ಕೌನ್ಸೆಲರ್‌ಗಳ ಭಾಗಶಃ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಒಬ್ಬ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮುಖಂಡನ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್‌ನ ಚುನಾಯಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮುಖಂಡರುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಮಂಡಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿ, ಕೆಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=The leader of the council |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/Executive_board/Council_leader/index.asp |accessdate=2008-09-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080609185521/http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/Executive_board/Council_leader/index.asp <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-06-09}}</ref> ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ನಗರದ "ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ, ಸ್ಥಳೀಯ ಚಾರಿಟಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಹಾಗೆಯೇ ನಾಗರಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite web|title=The Lord Mayor |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/Full_council/Lord_Mayor/index.asp |accessdate=2008-09-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080507041633/http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/How_the_council_is_governed/Full_council/Lord_Mayor/index.asp <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-07}}</ref> ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮುಖಂಡ ಜೋ ಆಂಡೆರ್‌ಸನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಕೌನ್ಸೆಲರ್ ಮೈಕ್ ಸ್ಟೋರೇಯ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.civichalls.liverpool.gov.uk/lordmayor/index.asp |title=The Lord Mayor |publisher=Civichalls.liverpool.gov.uk |date= |accessdate=2010-04-15 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211003805/http://www.civichalls.liverpool.gov.uk/lordmayor/index.asp |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಗರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Ward Profiles |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Business/Economic_development/Key_Statistics_and_Data/Ward_profiles/index.asp |accessdate=2008-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060301161644/http://www.liverpool.gov.uk/Business/Economic_development/Key_statistics_and_data/Ward_profiles/index.asp |archivedate=2006-03-01 |url-status=dead }}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವರ್ಣಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: {| class=style="margin:0 auto; background:none;" | style="padding-right:0;"| <ol> <li>ಅಲರ್ಟನ್ & ಹಂಟ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್</li> <li>ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್</li> <li>ಬೆಲ್ಲೆ ವೇಲ್</li> <li>ಕೇಂದ್ರ </li> <li>ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್</li> <li>ಚರ್ಚ್</li> <li>ಕ್ಲಂಬೂರ್</li> <li>ಕೌಂಟಿ</li> <li>ಕ್ರೆಸಿಂಗ್‌ಟನ್</li> <li>ಕ್ರಾಕ್ಸ್‌ಟೆತ್</li> <li>ಎವರ್ಟನ್</li> <li>ಫ್ಯಾಜಾಕೆರ್ಲೇಯ್</li> <li>ಗ್ರೀನ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್</li> <li>ಕೆನ್ಸಿಂಗ್‌ಟನ್ & ಫೇರ್‌ಫೀಲ್ಡ್</li> <li>ಕಿರ್ಕ್‌ಡೇಲ್</li> </ol> | style=class="toccolours"|{{Image label begin|image=Liverpool City Council Wards - Numbered.svg|width={{{width|250}}}|float=right}} | |||||| <ol><li>ನಾಟಿ ಆಷ್</li> <li>ಮೊಸ್ಲೇಯ್ ಹಿಲ್</li> <li>ನಾರಿಸ್ ಗ್ರೀನ್</li> <li>ಓಲ್ಡ್ ಸ್ವಾನ್</li> <li>ಪಿಕ್ಟನ್</li> <li>ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್</li> <li>ರಿವರ್‌ಸೈಡ್</li> <li>ಸ್ಪೇಕ್ ಗ್ಯಾರ್ಸ್ಟನ್</li> <li>ಸೇಂಟ್ ಮೈಕ್ಲೆಸ್</li> <li>ಟ್ಯೂಬ್ರೂಕ್ & ಸ್ಟೋನಿಕ್ರಾಫ್ಟ್</li> <li>ವಾರ್‌ಬ್ರೆಕ್</li> <li>ವೇವರ್‌ಟ್ರೀ</li> <li>ವೆಸ್ಟ್ ಡರ್ಬಿ</li> <li>ವೂಲ್ಟನ್</li> <li>ಯೂ ಟ್ರೀ</li> </ol> |} ಮೇ 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು, ಮೇ 2010 ರ ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Liverpool Liberal Democrats being wiped out in Local Government elections 2011">{{cite web|title=Liverpool Liberal Democrats being wiped out in Local Government elections 2011|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2011/05/06/liverpool-liberal-democrats-being-wiped-out-in-local-government-elections-2011-100252-28644711/|publisher=''Liverpool Echo''|accessdate=6 May 2011}}</ref> ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 11 ಸೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 62 ಸೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಲಿಬರಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟ್ಸ್ ಪಕ್ಷವು 22 ಸೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಉಳಿದ ಸೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷವು ಮೂರು ಸಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಸೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ ಪಕ್ಷವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Liverpool Liberal Democrats being wiped out in Local Government elections 2011" /><ref name="England Council Elections: Liverpool">{{cite web|title=England Council Elections: Liverpool|url=http://www.bbc.co.uk/news/special/election2011/council/html/by.stm|publisher=''BBC News''|accessdate=6 May 2011}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು-ಸ್ಟಾರ್ ರೇಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು (ಅಸಮರ್ಪಕ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಪಡೆದುಕೊಂಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ-ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಂಡಳಿ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ರೇಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್-ನೀಡುವ ಹಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಸಮರ್ಪಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಧಿಯ ಹಣದದಲ್ಲಿ ಒಂದು £20m ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |last=Coligan |first=Nick |title=Official: Liverpool city council is worst – yes, the WORST – in the country |publisher=[[Liverpool Echo]] |date=2008-02-07 |url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2008/02/07/official-liverpool-city-council-is-worst-yes-the-worst-in-the-country-100252-20446758/ |accessdate=2008-09-23 |archive-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522095040/http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2008/02/07/official-liverpool-city-council-is-worst-yes-the-worst-in-the-country-100252-20446758/ |url-status=dead }}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟೀವ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಇತರ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ 1979 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ಮೊಂಟೆಸರಿಸ್ಟ್ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಮಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು, ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಯಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2008/07/21/the-real-legacy-of-margaret-thatcher-is-a-nation-divided-100252-21375195/ ]</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ ನಗರವು ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸಂಕಷ್ಟಕರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಂಟರ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್‌ಕಂಟೆಂಟ್ (1978ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1979ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ) ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹಾಗೆಯೇ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಅನ್ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಮುಷ್ಕರಗಳಿಂದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು ಆದರೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡದೆಯೇ ಗ್ರೇವ್-ಡಿಗ್ಗರ್‌ಗಳು ಮುಷ್ಕರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ದುರದೃಷ್ಟವೂ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/3067563.stm ]</ref> ===ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಪಿ ಗಳು=== {{See also|List of Parliamentary constituencies on Merseyside}} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ತನ್ನ ನಗರದ ಒಳಗೇ ನಾಲ್ಕು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಎಮ್‌ಪಿ ಗಳು) ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ: ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಾಲ್ಟನ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವೇವರ್‌ಟ್ರೀ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವೆಸ್ಟ್ ಡರ್ಬಿ.<ref>{{Cite web |title=Liverpool Members of Parliament |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/MPs_and_MEPs/Liverpool_MPs/index.asp |accessdate=2008-07-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080907071841/https://www.liverpool.gov.uk/Council_government_and_democracy/MPs_and_MEPs/Liverpool_MPs/index.asp |archivedate=2008-09-07 |url-status=dead }}</ref> ಕೊನೆಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಲೇಬರ್ ಮೂಲಕ ಜಯಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಜೊತೆಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಲೂಯೀಸ್ ಎಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಸ್ಟೀವ್ ರೋಥೆರಮ್, ಲ್ಯೂಸಿಯಾನಾ ಬರ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಟ್ವಿಗ್ ಇವರುಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕತೆಯೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 2010 ರ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುಂಚೆ ಗಡಿಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಗ್ಯಾರ್ಸ್ಟನ್ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಸ್ಲೇಯ್ ಸೌತ್ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ಯಾರ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಹೇಲ್‌ವುಡ್ ಕ್ರಾಸ್-ಬೌಂಡರಿ ಸಿಟ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೀಟ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಮಾರಿಯಾ ಈಗಲ್‌ರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Election 2010 - Garston & Halewood">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/shared/election2010/results/constituency/b80.stm|title=Election 2010 – Garston & Halewood|publisher=BBC News|accessdate=9 May 2010}}</ref> ==ಭೂವಿವರಣೆ== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಯಾವುದೇ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ "ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ."<ref>ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ –ಲಂಕಾಶೈರ್: ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ -ರಿಚರ್ಡ್ ಪೊಲಂಡ್, ನಿಕೊಲಸ್ ಪೆವ್‌ಸ್ನರ್, ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2006, p243</ref> {{Coord|53|24|0|N|2|59|0|W|city}}(53.4, −2.98), ಲಂಡನ್‌ನ ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು ಮರಳುಗಲ್ಲು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎವರ್ಟನ್‌ ಬೆಟ್ಟದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 230 ಅಡಿ (70 ಮೀ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಕಾಶೈರ್ ಕೋಸ್ಟಲ್ ಪ್ಲೇನ್ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ನೇರವಾಗಿ ಬೂಟಲ್, ಕ್ರಾಸ್ಬಿ ಮತ್ತು ಮಘುಲ್ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸೆಫ್ಟಾನ್, ಕರ್ಕ್ಬಿ, ಹ್ಯುಟಾನ್, ಪ್ರಿಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ಹಾಲೆವುಡ್, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನೋಸ್ಲೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮರ್ಸಿ ನದಿಗುಂಟ ವಲೆಸಿ ಮತ್ತು ಬರ್ಕನ್‌ಹೆಡ್ ಇದೆ. ===ಹವಾಮಾನ=== ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗಗಳಂತೆಯೇ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಕಡಲ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಡಲ ತೀರದ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ದಿನನಿತ್ಯದ ತಾಪಮಾನವು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ 7.0 ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಇದ್ದು ಮೇಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತನಕ ಕೇವಲ 3.8 ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಬಿಡ್ಸ್‌ಟನ್ ಒಬ್ಸರ್ವೇಟರಿಯು ಮರ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ವೈರಲ್ ಪೆನಿಸ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿದೆ) ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮತ್ತು ಸತತವಾದ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀಗೆ, ಕ್ರಾಸ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ ಆಫೀಸ್ ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವು ಬಿಡ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 1881ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ, ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ರಾತ್ರಿ (1971-2000 ಸುಮಾರು)ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿನ ಏರಿಳಿತವು ಕ್ರಾಸ್ಬಿ ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=http://www.tutiempo.net/en/Climate/CROSBY/21-12-2010/33160.htm |title=Dec 2010 Minimum |accessdate=2011-03-22 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಗಸ್ಟ್ 1990ರಲ್ಲಿ ಬಿಡ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಟು ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಸೆಕೆಯ ದಿನ (1971-2000 ಸರಿಸುಮಾರು)ಗೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ರಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಕ್ರಾಸ್ಬಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2006ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.tutiempo.net/en/Climate/CROSBY/19-07-2006/33160.htm |title=Jul 2006 Maximum |accessdate=2011-03-22 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Weather box|location = Bidston Observatory, elevation 7m, Temp averages 1976-2002, Rain & Sun averages 1971-2000, extremes 1867-2002 |collapsed = |metric first = y |single line = y |Jan record high C = 14.7 |Feb record high C = 16.6 |Mar record high C = 21.2 |Apr record high C = 25.3 |May record high C = 28.1 |Jun record high C = 30.7 |Jul record high C = 31.6 |Aug record high C = 34.5 |Sep record high C = 30.4 |Oct record high C = 24.6 |Nov record high C = 17.8 |Dec record high C = 15.8 |year record high C = 34.5 |Jan high C = 6.8 |Feb high C = 7.2 |Mar high C = 9.2 |Apr high C = 11.5 |May high C = 15.3 |Jun high C = 17.3 |Jul high C = 19.2 |Aug high C = 19.3 |Sep high C = 16.6 |Oct high C = 13.1 |Nov high C = 9.6 |Dec high C = 7.4 |year high C = |Jan low C = 2.6 |Feb low C = 2.6 |Mar low C = 4.1 |Apr low C = 5.4 |May low C = 8.3 |Jun low C = 10.9 |Jul low C = 13.1 |Aug low C = 13.1 |Sep low C = 11.2 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 5.6 |Dec low C = 3.6 |year low C = |Jan record low C = −12.8 |Feb record low C = −11.3 |Mar record low C = −7.5 |Apr record low C = −5.0 |May record low C = 0.0 |Jun record low C = 3.4 |Jul record low C = 6.6 |Aug record low C = 5.2 |Sep record low C = 3.7 |Oct record low C = −2.9 |Nov record low C = −5.3 |Dec record low C = −10.7 |year record low C = −12.8 |Jan precipitation mm = 61.65 |Feb precipitation mm = 48.91 |Mar precipitation mm = 51.86 |Apr precipitation mm = 43.86 |May precipitation mm = 50.83 |Jun precipitation mm = 63.07 |Jul precipitation mm = 46.08 |Aug precipitation mm = 59.25 |Sep precipitation mm = 61.50 |Oct precipitation mm = 60.58 |Nov precipitation mm = 60.34 |Dec precipitation mm = 68.82 |year precipitation mm = 684.37 |Jan sun = 56.0 |Feb sun = 70.3 |Mar sun = 105.1 |Apr sun = 154.2 |May sun = 207.0 |Jun sun = 191.5 |Jul sun = 197.0 |Aug sun = 175.2 |Sep sun = 132.7 |Oct sun = 97.3 |Nov sun = 65.8 |Dec sun = 46.8 |year sun = 1499.1 |source 1 = National Oceanography Centre <ref>{{cite web | url=http://www.pol.ac.uk/appl/hist_met/ | title=Climate Normals and extremes | publisher=National Oceanography centre | accessdate=22 mar 2011 | archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110224035445/http://www.pol.ac.uk/appl/hist_met/ | url-status=dead }}</ref> |date=March 2011}} {{Weather box |location = Liverpool |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 13 |Feb record high C = 15 |Mar record high C = 17 |Apr record high C = 26 |May record high C = 27 |Jun record high C = 32 |Jul record high C = 32 |Aug record high C = 33 |Sep record high C = 27 |Oct record high C = 23 |Nov record high C = 16 |Dec record high C = 15 |Jan record high F = 57 |Feb record high F = 59 |Mar record high F = 64 |Apr record high F = 79 |May record high F = 82 |Jun record high F = 90 |Jul record high F = 91 |Aug record high F = 93 |Sep record high F = 82 |Oct record high F = 75 |Nov record high F = 61 |Dec record high F = 59 |year record high C = 33 |year record high F = 93 |Jan high C = 6.6 |Feb high C = 6.6 |Mar high C = 9.4 |Apr high C = 11.6 |May high C = 15.5 |Jun high C = 17.7 |Jul high C = 20 |Aug high C = 19.4 |Sep high C = 16.6 |Oct high C = 12.7 |Nov high C = 9.4 |Dec high C = 7.7 |year high C = 12.7 |Jan mean C = 5 |Feb mean C = 4 |Mar mean C = 7 |Apr mean C = 8 |May mean C = 12 |Jun mean C = 14 |Jul mean C = 17 |Aug mean C = 16 |Sep mean C = 14 |Oct mean C = 11 |Nov mean C = 7 |Dec mean C = 6 |year mean C = 10 |Jan low C = 2.2 |Feb low C = 2.2 |Mar low C = 3.3 |Apr low C = 4.4 |May low C = 7.2 |Jun low C = 10.5 |Jul low C = 12.7 |Aug low C = 12.2 |Sep low C = 10 |Oct low C = 7.2 |Nov low C = 4.4 |Dec low C = 3.3 |year low C = 6.6 |Jan record low C = -10 |Feb record low C = -7 |Mar record low C = -6 |Apr record low C = -2 |May record low C = 0 |Jun record low C = 0 |Jul record low C = 7 |Aug record low C = 5 |Sep record low C = 0 |Oct record low C = -2 |Nov record low C = -5 |Dec record low C = -13 |Jan record low F = 14 |Feb record low F = 19 |Mar record low F = 21 |Apr record low F = 27 |May record low F = 32 |Jun record low F = 32 |Jul record low F = 45 |Aug record low F = 41 |Sep record low F = 32 |Oct record low F = 27 |Nov record low F = 23 |Dec record low F = 9 |year record low C = -13 |year record low F = 9 |Jan rain mm = 97 |Feb rain mm = 94 |Mar rain mm = 101 |Apr rain mm = 85 |May rain mm = 68 |Jun rain mm = 71 |Jul rain mm = 40 |Aug rain mm = 55 |Sep rain mm = 44 |Oct rain mm = 61 |Nov rain mm = 78 |Dec rain mm = 65 |year rain mm = 859 |Jan snow days = 6 |Feb snow days = 5 |Mar snow days = 4 |Apr snow days = 2 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0 |Nov snow days = 1 |Dec snow days = 4 |Jan precipitation days = 25 |Feb precipitation days = 22 |Mar precipitation days = 26 |Apr precipitation days = 23 |May precipitation days = 22 |Jun precipitation days = 22 |Jul precipitation days = 23 |Aug precipitation days = 23 |Sep precipitation days = 24 |Oct precipitation days = 24 |Nov precipitation days = 23 |Dec precipitation days = 25 |Jan sun = 62 |Feb sun = 56 |Mar sun = 124 |Apr sun = 150 |May sun = 186 |Jun sun = 210 |Jul sun = 186 |Aug sun = 155 |Sep sun = 129 |Oct sun = 93 |Nov sun = 60 |Dec sun = 31 |year sun = 1442 |source 1 = <ref name="Liverpool climate">{{Cite web|url=http://www.myforecast.com/bin/climate.m?city=60872&metric=true|title=Historical weather for Liverpool, England, United Kingdom|accessdate=2010-12-02|publisher=My Forecast}}</ref><br>Rainfall:<ref name="Liverpool rainfall">{{Cite web|url=http://www.wordtravels.com/Cities/England/Liverpool/Climate|title=Historical rainfall for Liverpool, England, United Kingdom|accessdate=2010-12-02|publisher=Wordtravels|archive-date=2011-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809053737/http://www.wordtravels.com/Cities/England/Liverpool/Climate|url-status=dead}}</ref><br>Sunshine:<ref name="Liverpool sunshine">{{Cite web|url=http://www.holidaycheck.com/climate-wetter_Liverpool-ebene_oid-id_9053.html|title=Historical sunshine hours for Liverpool, England, United Kingdom|accessdate=2010-12-02|publisher=HolidayCheck|archive-date=2011-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110311123840/http://www.holidaycheck.com/climate-wetter_Liverpool-ebene_oid-id_9053.html|url-status=dead}}</ref> |date = December 2010}} ===ಗ್ರೀನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್=== 2010ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೈಮರಿ ಕೇರ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ ಕಮಿಷನ್ ಇದು [http://www.merseyforest.org.uk ಮರ್ಸಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌] ಗೆ ಹಸಿರು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ - www.ginw.co.uk/liverpool</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ== {{Main|Demography of Liverpool}} [[File:Liverpool population history.jpg|thumb|right|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, 1801–2001]] [[File:Paifang.jpg|thumb|right|ಚೈನಾಟೌನ್‌ಗೆ ಇರುವ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಕೃತವಾದ ಗೇಟ್. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]] ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ನಗರಗಳಂತೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕೂಡ ಭಾರಿ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2001 ಯುಕೆ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 441,900,<ref> {{Cite web|title=Resident Population Estimates Jun2001, All Persons|publisher=[[Office for National Statistics]] |date=2007-12-18 |url=http:// neighbourhood. statistics.gov.uk /dissemination/ LeadTableView.do?adminCompAndTimeId=22187%3A131&a=3&b=276787&c=liverpool&d= 13&r=1&e=13&f= 22194&o=74&g=359393&i =1001x1003 x1004 x1005&l=1813&m=0&s=1221897754789&enc=1 |accessdate=2008-09-20}}</ref> 2008 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 434,900.<ref>{{Cite web |title=Resident Population Estimates, All Persons |publisher=[[Office for National Statistics]] |date=1 October 2009 |url=http://neighbourhood. statistics.gov.uk /dissemination/LeadTableView.do?a=3&b=276787&c=liverpool&d=13&e=13&g=359393&i=1001x1003x1004&m=0&r=1&s=1221897647445&enc=1&dsFamilyId=1813 |accessdate=21 January 2010 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1930ರ ಸುಮಾರಿಗೆ 846,101 ತಲುಪಬಹುದೆಂದು1931ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref name="populationhistory">{{Cite web|url=http://www.visionofbritain. org.uk/data_cube_ table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_TPop&u_id=10105821&c_id=10001043&add=N|title=Liverpool District: Total Population|work=A Vision of Britain through Time|publisher=University of Portsmouth|accessdate=2008-08-07}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಾವ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು, 1971 ಮತ್ತು 1981ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂದಾಜು 100,000 ಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Liverpool District: Population Change |publisher=[[University of Portsmouth]] |url=http://vision.edina.ac.uk/data_cube_table_page.jsp?data_theme=T_POP&data_cube=N_Pop_Ch&u_ id=10105821&c_id= 10001043&add=N |accessdate=2008-09-23 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2001ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯೆ ಯಾವುದೇ ಯುಕೆ ಏಕಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶೇಕಡಾ ಒಂಭತ್ತುರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="population2006">{{Cite news|url=http://www.statistics.gov. uk/pdfdir/ popest0807. pdf|format=PDF|title=UK population grows to 60,587,000 in mid-2006|date=2007-08-22|publisher=Office for National Statistics|page=9|accessdate=2008-08-06|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070906180615/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0807.pdf|archivedate=2007-09-06}}</ref> ಮರ್ಸಿ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಶಿಪ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದಂತೆ "ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ"ವು ವಿರಲ್, ವಿರಿಂಗ್ಟನ್, ಫ್ಲಿಂಟ್‌ಶೈರ್, ಚೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲು ಕೂಡಿ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 2 ಮಿಲಿಯನ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.merseyside.org.uk/dbimgs/LCRD_44pp.pdf|title=Liverpool City Region: Development Programme Report 2006|location=Liverpool|publisher=[[The Mersey Partnership]]|page=10|year=2006|accessdate=13 July 2010|archive-date=18 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718022646/http://www.merseyside.org.uk/dbimgs/LCRD_44pp.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಂತೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ 37.4 ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 42.3ರಷ್ಟು 30ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಯುವ ಜನಾಂಗವಾಗಿದೆ.<ref name="age">{{Cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=276787&c=liverpool&d=13&e=13&g=359393&i =1001x1003x1004&o=198&m=0&r=1&s= 1218016282764&enc=1&dsFamilyId=1818|title=Neighbourhood Statistics: Resident Population Estimates by Broad Age Band|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2008-08-06|archive-date=2015-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925235448/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=276787&c=liverpool&d=13&e=13&g=359393&i|url-status=dead}}</ref> 65.1ರಷ್ಟು ಜನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="age" /> ===ಜನಾಂಗೀಯತೆ=== ಜೂನ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಲ್ಲಿ ಶೇ 91.5 ಬಿಳಿಯರು, ಶೇ 2.3 ಏಷಿಯನ್ ಅಥವಾ ಏಷಿಯನ್ ಬ್ರಿಟೀಶ್, ಶೇ 1.9 ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬ್ರಿಟೀಶ್, ಶೇ 2.0 ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಶೇ 2.3 ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರು.<ref name="ethnicity">{{Cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=276787&c=liverpool&d =13&e=13&g =359393&i=1001x 1003x1004&m=0&r=1&s=1264021047892&enc=1&dsFamilyId=1812|title=Neighbourhood Statistics: Resident Population Estimates by Ethnic Group (Percentages)|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2010-01-21|archive-date=2015-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926013141/http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=7&b=276787&c=liverpool&d|url-status=dead}}</ref> ಸುಮಾರು 1730ರಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಕಪ್ಪು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತವರು, ಕೆಲವು ಕಪ್ಪು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಹತ್ತು ತಲೆಮಾರಿನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite book|last=Costello|first=Ray|title=Black Liverpool: The Early History of Britain's Oldest Black Community 1730–1918|url=https://archive.org/details/blackliverpoolea0000cost|publisher=Picton Press|location=Liverpool|year=2001|isbn=1873245076}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪುಜನಾಂಗದವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮೆನ್, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಕ್ಕಳು, ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದವರು, 1722ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತರು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="McIntyre-Brown">{{Cite book|last=McIntyre-Brown|first=Arabella|coauthors=Woodland, Guy|title=Liverpool: The First 1,000 Years |url=https://archive.org/details/liverpool0000arab|publisher=Garlic Press|location= Liverpool|year=2001|page=[https://archive.org/details/liverpool0000arab/page/57 57]|isbn=1904099009}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೂ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೈನಾಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ಸೀಮೆನ್‌ಗಳೆ ನಗರದ ಮೊದಲ ನಿವಾಸಿಗಳು.<ref name="Chinese">{{Cite web|url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369|title=Culture and Ethnicity Differences in Liverpool – Chinese Community|publisher=Chambré Hardman Trust|accessdate=2008-08-06|archive-date=2009-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಾದ ಹೊರಗಡೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌. ನಗರದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು ಕೂಡ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IrishWelsh">{{Cite web|url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1372|title=Culture and Ethnicity Differences in Liverpool – European Communities|publisher=Chambré Hardman Trust|accessdate=2008-08-06|archive-date=2009-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090110073826/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1372|url-status=dead}}</ref> 1813ರಲ್ಲಿ ಶೇ10ರಷ್ಟು ಜನ ವೆಲ್ಶ್ ಆಗಿದ್ದರು.ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="IrishWelsh" /> ಗ್ರೇಟ್ ಐರಿಶ್ ಫೆಮೈನ್ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/liverpool /content/articles/2005 /07/20/ coast05walks_stage5.shtml|title=Coast Walk: Stage 5 – Steam Packet Company|publisher=BBC|accessdate=2008-08-06}}</ref> 1851ರಿಂದ ಶೇ 20 ರಷ್ಟು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಐರಿಶ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolmuseums.org.uk/nof/emigrants/access/liverpool.asp?%5Blookup%5D=irish|title=Leaving from Liverpool|publisher=National Museums Liverpool|accessdate=2008-08-06}}</ref> 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ 1.17 ರಷ್ಟು ವೆಲ್ಶ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನನ, ಶೇ 0.75 ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನನ, ಶೇ 0.54 ಉತ್ತರ ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಜನನ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿಯರು ವೆಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಐರಿಷ್ ವಂಶಸ್ಥರು.<ref name="CoB">{{Cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov. uk/dissemination /LeadTableView.do?a=3&b=276787&c=liverpool&d=13&e=13&g=359393&i=1001x1003x1004&o=198&m=0&r=1&s=1219587699578&enc=1&dsFamilyId=11|title=Neighbourhood Statistics: Country of Birth|publisher=Office for National Statistics|accessdate=2008-08-24}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಧಾರ್ಮಿಕತೆ=== {{Ref improve section|date=January 2010}} [[File:Metropolitan cathedral of Christ the King.jpg|thumb|right|ಕ್ರೈಸ್ತ್‌ ದಿ ಕಿಂಗ್ ಅವರ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಕ್ಯಾಥಡ್ರೆಲ್‌‍ನ ನೋಟ]] [[File:Al-Rahma Mosque, Liverpool.jpg|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಟಾಕ್ಸೆತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಲ್-ರಹಮಾ ಮಸೀದಿ]] ಸಾವಿರಾರು ವಲಸಿಗರು ಮತ್ತು ನಾವಿಕರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http ://liverpoolstreetgallery.com/thumbnails.php?album=51 |title=Church, Mosque, Synagogue |publisher=Liverpool Street Gallery |date=2007-12-02 |accessdate=2010-04-15 |archive-date=2009-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118220910/http://www.liverpoolstreetgallery.com/thumbnails.php?album=51 |url-status=dead }}</ref> ಟ್ಯೂಬ್ರೂಕ್‌ನ ಬಕಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ತ್ ಚರ್ಚ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕನೆಕ್ಸಿಯಾನ್ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ec-fce.org.uk |title=The Evangelical Connexion of the Free Church of England |publisher=Ec-fce.org.uk |date= |accessdate=2010-04-15}}</ref> ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಸೋಲ್ ರೂಲ್ ಮತ್ತು 1785 ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.{0/} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆ‍ಯ್‌೦ಗ್ಲಿಕನ್ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಸ್ ಪಾದ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ :ನಾವಿಕರ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸತತವಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚ್‍ಗಳು ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ಥೊಡಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಸ್(ನಿಯೋ ಬೈಜಂಟೈನ್ ವಾಸ್ತು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ), ಮತ್ತು ಗುಸ್ತೇವ್ ಅಡೋಲ್ಫಸ್ ಕೈರ್ಕಾ(ಸ್ವಿಡೀಶ್ ಸೀಮನ್ ಚರ್ಚ್, ನಾರ್ಡಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ). 20ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಎರಡು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಸಮೃದ್ಧ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ನ್ನು ಸರ್ ಗಿಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆ ಉದ್ದವಾದ ಚರ್ಚಿನ ಮಧ್ಯಾಂಗಣ, ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಗನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎದುರಿನ ಮೌಂಟ್ ಪೀಸಂಟ್‌ನ್ನು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಸರ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಲುಟಿಯನ್, ಕೇವಲ ನೆಲಮಾಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಲುಟಿಯನ್‌ರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ ಸರ್ ಫೆಡರಿಕ್ ಗಿಬ್ಬರ್ಡ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಮಾದರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣದಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರಿಗಾತ್ರದ ಸ್ಟೇನ್ಡ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೋಪ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಸಂತೋಷ ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ ಆಕಾರದಿಂದ ಇದನ್ನು "ಭತ್ತದ ಡೇರೆ" ಎಂದು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/liverpool/content/articles/2007/05/10/faith_metro_cathedral_anniv_feature.shtml|title=Cathedral celebrates anniversary}}</ref><ref>ದ ಟರ್ಮ್ ಮೆ ಹ್ಯಾವ್ ಇಟ್ಸ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಇನ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಆಂಡ್ ರೇಷಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಟರಿಯಾನಿಸಮ್, ವಿಚ್, ವೈಲ್ ನೌ ಲಾರ್ಜ್ಲಿ ಡಿಸಪಿಯರ್ಡ್, ವಾಸ್ ಒನ್ಸ್ ನೊಟೊರಿಯಸ್ಲಿ ವೈರುಲಂಟ್ ಇನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್.</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹಲವಾರು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಪೂಜಾಮಂದಿರ ಹೊಂದಿದೆ,ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಗ್ರೇಡ್ 1 ಮೋರೀಶ್ ರಿವೈವಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ರೋಡ್ ಸಿನಗೋಗ್ ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ರೋಡ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಮೋರೀಸ್ ರಿವೈವಲ್ ಸಿನಗೋಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಾಯಮಾನವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.<ref>ಶಾರ್ಪ್ಲ್ಸ್, ಜೊಸೆಫ್, ಪೆವ್ಸ್ನರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರಲ್ ಗೈಡ್ ಟು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2004, p249</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮುಂದುವರೆದ ಜಿವೀಶ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಸಿನಗೋಗ್ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ನಗರದ ಅಲೆರ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ ಇವೆರಡರಲ್ಲೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಜೀವಿಶ್ ಸಮುದಾಯದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂರನೇಯ ಸಿನಗೋಗ್ ಗ್ರೀನ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ ನ L17 ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು 1930ರ ವಿನ್ಯಾಸವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಲುಬಾವಿಚ್ ಚಬಾದ್ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಸಿನಗೋಗ್ ಆಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ -18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದಲೂ ಜಿವೀಶ್ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಿವೀಶ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂದಾಜು 3000.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolheritageforum.org.uk/articles.php?id=36|title=Liverpool's Jewish heritage|accessdate=2007-05-13 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070206010004/http://www.liverpoolheritageforum.org.uk/articles.php?id=36 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-02-06}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, 253 ಮಂದಿರ್ಎಡ್ಜ್ ಲೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದ ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಂದಾಜು1147. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ L15ನಲ್ಲಿ ಗುರು ನಾನಕ್ ಸಿಕ್ ಗುರುದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದ [[ಮಸೀದಿ|ಮಾಸ್ಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದು 1887 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಕ್ವಿಲಿಯಂರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇವರೊಬ್ಬ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಡಾನ್ಬಿ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಲುಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 1908ರ ವರೆಗೆ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪೂಜಾ ಮಂದಿರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಛೇರಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|title=BBC – Legacies – Architectural Heritage – England – Liverpool – The 'little mosque' – Article Page 1|url=http://www.bbc.co.uk/legacies /heritage/england/ liverpool/ article_2. shtml |author=Lousie Sardais|publisher=BBC|accessdate=2009-01-24}}</ref> ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತು ಮಾಸ್ಕ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|title=BBC – Legacies – Architectural Heritage – England – Liverpool – The 'little mosque' – Article Page 2|url=http://www. bbc.co.uk/legacies/ heritage/england/ liverpool/a rticle_1.shtml|author=Lousie Sardais|publisher=BBC|accessdate=2009-01-24}}</ref> ಈಗ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾಸ್ಕ್ಸ್ ಇವೆ: ಅಲ್-ರಹ್ಮಾ ಮಾಸ್ಕ್ಸ್ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು, ನಗರದ ಟಾಕ್ಸ್‌ಟೆಂತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮಾಸ್ಕ್ಸ್ ಇತ್ತಿಚೀಗಷ್ಟೆ ಮಾಸ್ಲಿ ಹಿಲ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಮೂರನೇಯ ಮಾಸ್ಕ್ಸ್ ಟಾಕ್ಸ್‌ಟೆಂತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ಬಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== {{Main|Economy of Liverpool}} [[File:Liverpool city centre skyline.jpg|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರದ ರಾತ್ರಿಯ ನೋಟ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯ೦ತ ದೊಡ್ಡದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolvision.co.uk /invest/ economicdata.asp|title=Economic Data|publisher=[[Liverpool Vision]]|accessdate=24 February 2010|archive-date=10 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510181148/http://liverpoolvision.co.uk/|url-status=dead}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಜಿವಿಎ £7,626 ಮಿಲಿಯನ್, ತಲಾ ಆದಾಯ £17,489 ಇದು ನಾರ್ತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Liverpool Economic Briefing - March 2009">{{Cite web|url=http://www.liverpool.gov.uk/Images/tcm21-151396.pdf|title=Liverpool Economic Briefing – March 2009|date=March 2009|publisher=Liverpool City Council|accessdate=24 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101204185159/http://www.liverpool.gov.uk/Images/tcm21-151396.pdf|archivedate=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|url-status=dead}}</ref> ಹಲವಾರು ದಶಗಕ ಇಳಿಕೆಯ ನಂತರದಲ್ಲಿ 1990ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣ ದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 1995 ಮತ್ತು 2006 ರ ಮಧ್ಯೆ ಇದರ ಜಿವಿಎ 71.8% ಮತ್ತು 1998 ಮತ್ತು 2006 ರ ನಡುವೆ ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವು 12% ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.<ref name="Liverpool Economic Briefing - March 2009" /> ಇಂದು ಉಳಿದ ಯುಕೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಿಂತ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಈ ಎರಡು ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಸೇವಾ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ 60%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ವಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Liverpool Economic Briefing - March 2009" /> ತೀರಾ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಅರಿವು ಕುರಿತು ಮಾದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpool.gov.uk/Business/ Business_sectors_and_services/ index.asp|title= Business sectors and services|date=2009-10-08|publisher=Liverpool City Council|accessdate=24 February 2010|archiveurl=http:/ /web.archive.org/ web/20060926130941/ www.liverpool.gov.uk/Business/Business_sectors_and_services/index.asp|archivedate=26 September 2006}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಅಡಿಪಾಯವು ನಗರವನ್ನು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸುತ್ತ,<ref name="Liverpool City Region Film and TV">{{Cite web|url=http://www.visitliverpool.com/site/what-to-do/arts-culture-liverpool/liverpool-city-region-film-and-tv|title=Liverpool City Region Film and TV|publisher=Visit Liverpool|accessdate=4 March 2010|archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010115910/http://visitliverpool.com/site/what-to-do/arts-culture-liverpool/liverpool-city-region-film-and-tv|url-status=dead}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಚಿಕಾಗೋ, ಲಂಡನ್, ಮೋಸ್ಕೋ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಮತ್ತು ರೋಮ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು, ಎರಡನೇ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ನಗರವನ್ನಾಗಿಸಲೂ ಕೂಡ ಸಹಕರಿಸಿತು.<ref name="Locations, crew and facilities databases">{{Cite web|url=http://www.liverpool.gov.uk/Leisure_and_culture/Film_office/locations_crew_facilities/index.asp|title=Locations, crew and facilities databases|date=2010-01-12|publisher=Liverpool City Council|accessdate=4 March 2010|archiveurl=https://archive.is/20121224100609/http://www.liverpool.gov.uk/Business/film-office/|archivedate=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012|url-status=live}}</ref><ref name="Host City: Liverpool">{{Cite web|url=http://www.england2018bid.com/hostcity/liverpool.aspx|title=Host City: Liverpool|publisher=England 2018|accessdate=4 March 2010|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216193326/http://www.england2018bid.com/hostcity/liverpool.aspx|url-status=dead}}</ref> [[File:Liverpool One 22.jpg|thumb|left|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ONE ಇದು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಐದು ರಿಟೇಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಆರ್ಹಿಕತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಮತ್ತು ಲೀಜರ್ ವಲಯ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ 6ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ಕೊಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ<ref name="Birmingham overtakes Glasgow in top 10 most-visited">{{Cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/ttdsreg0709.pdf|title=Birmingham overtakes Glasgow in top 10 most-visited|publisher=[[Office for National Statistics]]|accessdate=3 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091230011314/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/ttdsreg0709.pdf|archivedate=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಾತ್ರಿಕರಿಂದ ಭೇಟಿಯಾಗಲ್ಪಡುವ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.euromonitor. com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|title=Top 150 City Destinations: London Leads the Way|date=2007-10-11|publisher=[[Euromonitor International]]|accessdate=3 March 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೆಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಗಲುರಾತ್ರಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £188 ಆದಾಯ ಬಂದಿದೆ.<ref name="Birmingham overtakes Glasgow in top 10 most-visited" /> ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆದಾಯ ಅಂದಾಜು £1.3 ಬಿಲಿಯನ್.<ref name="Host City: Liverpool" /> ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೊಸದಾದ ವಿಹಾರ ನೌಕಾಯಾನದ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗು ತಂಗುದಾಣವು ಪೀರ್ ಹೆಡ್ ಸಮೀಪವಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ವಿಹಾರ ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳು ನಿಲ್ಲುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="City of Liverpool Cruise Terminal">{{Cite web|url=http://www. liverpool.gov.uk/ Leisure_ and_culture/Tourism_and_travel/cruise_liverpool/index.asp|title=City of Liverpool Cruise Terminal|date=2010-12-10|publisher=Liverpool City Council|accessdate=4 March 2010|archiveurl=http://web. archive.org/web/20090607101739/www. liverpool.gov.uk/Leisure_and_culture/Tourism_and_ travel/cruise_ liverpool/ index.asp|archivedate=7 June 2009}}</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತಿಚೀಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಇಕೋ ಅರೆನಾ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಒನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿರಾಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಐದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/recession/uk-recession-telegraph-tour/5544024/Liverpools-retail-therapy-pays-off.html|title=UK recession tour: Liverpool's retail therapy pays off|date=2009-06-15|publisher=Daily Telegraph|accessdate=4 March 2010|location=London|archive-date=2010-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20100216174846/http://www.telegraph.co.uk/finance/financetopics/recession/uk-recession-telegraph-tour/5544024/Liverpools-retail-therapy-pays-off.html|url-status=dead}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ನಗರದ ಬಂದರಿನ ಸುತ್ತ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂದು ನಗರದಲ್ಲಿ 10%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿವೆ.<ref name="Liverpool Economic Briefing - March 2009" /> ಅದೆನೆ ಇದ್ದರು ಈ ನಗರವು ಯುಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು 2008ರಲ್ಲಿ 32.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಹಡಗಿನ ಸರಕು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದೆ.<ref name="Provisional Port Statistics 2008">{{Cite web|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/maritime/ports/provportstats2008|title=Provisional Port Statistics 2008|date=2009-05-14|publisher=[[Department for Transport]]|accessdate=4 March 2010|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006122807/http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/+/http://www.dft.gov.uk/pgr/statistics/datatablespublications/maritime/ports/provportstats2008|url-status=dead}}</ref> ಜಪನೀಸ್ ಫಿರ್ಮ್ ಎನ್‌ವೈಕೆ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಫಿರ್ಮ್ ಮೀಯರ್ಸ್ ಲೈನ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಹಡಗು ದಾರಿಗಳಿಗೆ ಯುಕೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2010/02/16/japanese-shipping-line-nyk-doubling-its-city-operation-100252-25841578/|title=Japanese shipping line NYK doubling its city operation|date=2010-02-16|publisher=Liverpool Echo|accessdate=24 February 2010}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2009/02/04/liverpool-wins-london-hq-as-maersk-relocates-to-city-100252-22852208/|title=Liverpool wins London HQ as Maersk relocates to city|date=2009-02-04|publisher=Liverpool Echo|accessdate=24 February 2010}}</ref> ನಗರದ ಉತ್ತರ ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಾಟರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಇದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಐವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ £5.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಬಂಡವಾಳ ತೊಡಗಿಸಲಾಗಿದ್ದು 17,000 ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="People power to decide fate of new £5.5bn waterfront">{{Cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news//tm_headline=people-power-to-decide-fate-of-new--5-5bn-waterfront&method=full&objectid=18715809&siteid=50061-name_page.html|title=People power to decide fate of new £5.5bn waterfront|date=2007-03-07|publisher=Liverpool Echo|accessdate=4 March 2010}}</ref> ದೇಶದ ಹಾಲೆವುಡ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜಗ್ವಾರ್ X-ಟೈಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೋವರ್ ಫ್ರೀಲ್ಯಾಂಡರ್ ಮಾದರಿ ಕಾರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನುಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು== {{Main|Architecture of Liverpool|Liverpool Maritime Mercantile City}} {{See also|List of tallest buildings and structures in Liverpool}} [[File:Liverpool city centre.jpg|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕೆಥಡ್ರಲ್‌ನಿಂದ ಕಾಣುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟ]] [[File:Albert Dock Liverpool 7.jpg|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾದ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುವಂತೆ, ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಟ್ಯುಡರ್ ಸ್ಟೈಲ್‌ನಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಸಮಕಾಲೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದವರೆಗೆ ನಗರದ ಒಳಗೆ ಗಣನೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಮಾದರಿಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="Hughes (1999), p10">ಹ್ಯೂಗ್ಸ್(1999), p10</ref> ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು18ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದ್ದಾಗಿದ್ದು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು.<ref name="Hughes (1999), p11">ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ (1999), p11</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ 27 ಇ ಶ್ರೇಣಿಯ<ref>{{Cite web|title=Grade I listing for synagogue |publisher=BBC |date=2008-03-03 |url=http://www.bbc.co.uk/liverpool/ content/articles/ 2008/03/03/faith_synagogue_feature.shtml |accessdate=2009-07-11}}</ref> ಮತ್ತು 85 II* ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ 2,500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಕಟ್ಟಡಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web|title=Listed buildings|publisher=Liverpool City Council|url=http://www.liverpool.gov.uk/Environment/Land_and_premises/Conservation/Listed_buildings/index.asp|accessdate=2008-09-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081017074148/http://www.liverpool.gov.uk/Environment/Land_and_premises/Conservation/Listed_buildings/index.asp|archivedate=2008-10-17|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಗರವು ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಆಚೆ <ref>{{Cite web|title=Historic Britain: Liverpool |publisher=HistoricBritain.com |url=http://www.historicbritain.com/results.aspx?showmessage =true&location=liverpool&AspxAutoDetectCookieSupport=1 |accessdate=2009-07-13}}</ref>[[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಥ್‌]]ನ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Merseyside Facts |publisher=[[The Mersey Partnership]] |year=2009 |url=http: //www. merseyside.org.uk/displaypage.asp?page=40 |accessdate=2009-07-13}}</ref> ವಾಸ್ತುವಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಶ್ ಹೆರಿಟೇಜ್, ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್ಸ್ ಫೈನೆಸ್ಟ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ನಗರ ಎಂದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Heritage map for changing city |publisher=BBC News |date=2002-03-19 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/1881661.stm |accessdate=2009-07-11}}</ref> ಯಾವಾಗ ನಗರದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೈಟ್‌]]ಆಗಿ ಘೋಷಿತವಾಯಿತೋ ಆಗ 2004ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮರ್ಟೈಮ್ ಮರ್ಕಂಟೈಲ್ ಸಿಟಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web|title=Liverpool – Maritime Mercantile City|url=http://whc.unesco.org/en/list/1150 |accessdate=2008-05-26}}</ref> ===ಜಲಾಭಿಮುಖಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆ=== ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬಂದರಿನಂತೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಗಳು ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದವು. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗುಕಟ್ಟೆಗಳುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1715ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ವೆಟ್ ಕಡಗುಕಟ್ಟೆ(ಒಲ್ಡ್ ಡಾಕ್) ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಎತ್ತುವ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite book|last=Jones |first=Ron |title=Albert Dock, Liverpool |publisher=R.J. Associates Ltd |year=2004 |page=46 }}</ref> ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಇಂದು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಡ್ 1 ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡೋಕ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |url=http://arts. guardian. co.uk/cityofculture2008/story/0,,950372,00.html |title=Glory of Greece, grandeur of Rome... and docks of Liverpool |publisher=Guardian Unlimited |date=2003-03-07 |author=Helen Carter |accessdate=2007-03-27 |location=London |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801105400/http://arts/ |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜೊತೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾಗಲು ಸಹಕರಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಸ್ಸಿ ಹಾರ್ಟ್ಲೇಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದ ಹದಗು ಕಟ್ಟೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. 1901ರಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡ ಎಂದು ಕರೆಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ<ref name="Nicholls, p38">ನಿಕೊಲ್ಸ್, p38</ref> ಮತ್ತು ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಕಟ್ಟಡಾವಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಿರುವ, ಸ್ಟೇನ್‌ಲೇ ಡಾಕ್ ಟೊಬೆಕೋ ವೇರ್‌ಹೌಸ್‌ಗೆ ಮನೆಯಾಗಿರುವ ಸ್ಟೇನ್‌ಲೇ ಡಾಕ್, ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolmuseums.org.uk/nof/docks/access/theme10.html#sta|title=Trading Places: A History of Liverpool Docks (Stanley Dock)|work=Liverpool Museums|accessdate=12 April 2008}}</ref> ಇದರ ಮೂಲವಾಗಿರುವ, ರೋಯಲ್ ಲಿವರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಕನಾರ್ಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ಓಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಈ ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಪಿಯರ್ ಹೆಡ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಉಯಿಲಾಗಿ ನಿಂತವು. ಇದು ''ತ್ರೀ ಗ್ರೇಸಸ್'' ಎಂದು ಸಾಂಘಿಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಇವು ವೈವಿಧ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದವು ಹಾಗೂ ಮರ್ಟೈಮ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಲಾಂಚನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಜಲಾಭಿಮುಖಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p49</ref><ref>ಮೊಸ್ಕಾರ್ಡಿನಿ (2008), p10</ref><ref>ನಿಕೊಲಸ್ (2005), p11</ref><ref>ಪೆವ್‌ಸ್ನರ್ (ಶಾರ್ಪಲ್ಸ್, 2004), p67</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರು ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಕಿಂಗ್ಸ್ ಡಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಕೋ ಅರೇನಾ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಟಿ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆನ್ಟರ್, ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಡಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಾ ಟವರ್ ಮತ್ತು 1 ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಡಾಕ್ ಹಾಗೂ ಕೋಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರುನ್‌ಸ್ವಿಕ್ ಡಾಕ್‌ಗಳ ಸುತ್ತ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮರಿನಾ, ಇವು ಸದ್ಯದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಬಿವೃದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ===ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಂತ=== [[File:Castlest01.jpg|thumb|ಕ್ಯಾಸಲ್ ಸ್ಟ್ರೀ‍ಟ್‌ನಿಂದ ಕಾಣುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಟೌನ್‌ಹಾಲ್ಮೊದಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಪ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಕಾಣುವ ಕಟ್ಟಡ]] ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಲಿವರ್ಪೂಲ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ನೌಕಾ ಸಮೂಹದ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದು ಹೆಚ್ಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿತು, ಯಾವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನು ನಗರವನ್ನು ಗೌರವದೊಂದಿದೆ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡವೊ, ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಪೌರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದರು.<ref name="Liverpool City of Architecture">{{Cite book|last=Hughes |first=Quentin |title=Liverpool City of Architecture |publisher=[[The Bluecoat Press]] |year=1999}}</ref> ಕೇಸ್ಟ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಸುತ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು, ನಗರದ ಡೇಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಹಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಈಪ್ರದೇಶವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p73</ref> 1754ರ ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಸಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ, ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಕಟ್ಟಡವು ಆ ಪ್ರದೆಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.<ref name="Liverpool City Council (2005), p74">ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p74</ref><ref name="ಶಾರ್ಪ್ಲಸ್, p48">ಶಾರ್ಪ್ಲಸ್, p48</ref> ನಗರದ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾಗವೆಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶೃಂಗಾರಗೊಂಡ ಪುರ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="Liverpool City Council (2005), p74"/><ref name="ಶಾರ್ಪ್ಲಸ್, p48"/> ಕೇಸಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಕೇವಲ ಮೂರು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ 1845ರಿಂದ 1848ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="Liverpool City Council (2005), p74" /> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು; ಟವರ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್, ಅಲ್ಬಿಯನ್ ಹೌಸ್ ( ವೈಟ್ ಸ್ಟಾರ್ ಲೇನ್ ಪೂರ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿ), ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಓರಿಯಲ್ ಛೇಂಬರ್ಸ್,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=S_pQPhVWNTY ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ವಿಡಿಯೊ]</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಪೂರಾತನವಾದ ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Oriel Chambers |publisher=Liverpool Architectural Society |url=http://www.liverpoolarchitecture.com/tours/buildings/building.php?id=25 |accessdate=2009-07-14 |archive-date=2008-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080922062904/http://www.liverpoolarchitecture.com/tours/buildings/building.php?id=25 |url-status=dead }}</ref> [[File:St George's Hall, Liverpool2.jpg|thumb|left|ನಿಯೋ-ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಹಾಲ್]] ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ನಗರದ 'ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರ'ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರೌನ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ವಾಕರ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಪಿಕ್ಟನ್ ರೀಡಿಂಗ್ ರೂಂಸ್ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref name="ReferenceA">ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p87</ref> ಯಾವುದರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜಸ್ ಹಾಲ್,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=vPHvynh3GQg& amp;feature= PlayList&amp;p=DC9B6CD6A63D327E&amp;index=30 ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ವಿಡಿಯೊ] YouTube</ref> ಯುರೋಪಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ನಿಯೋ-ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್(ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಯ) ಕಟ್ಟಡದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟೀದೆ ಯೋ, ಅದರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿಯೋ-ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್(ಆಧುನಿಕ ಮಾದರಿಯ) ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಇದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯ ಕಟ್ಟಡ, ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪೌರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು 1840 ಮತ್ತು 1855ರ ನಡುವೆ ಇದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇದರ ಬಾಗಿಲುಗಳು "ಎಸ್.ಪಿ.ಕ್ಯೂ.ಎಲ್." (ಲ್ಯಾಟಿನ್ senatus populusque Liverpudliensis) ಗಳಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ "ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಜನತೆ" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ''senatus populusque Liverpudliensis'' ), ಇದರ ಅರ್ಥ "ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಜನತೆ" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಕೊಲ್ಯುಮ್ನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಬಲ್ ಫೌಂಟೇನ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ಥಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದೇ ಉದ್ದೇಶವಿಟ್ಟುಕೊಂಡೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p93</ref> ವಿಲಿಯಂ ಬ್ರೌನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪ್ರದೇಶವು, ರೋಮನ್ ಫೋರಂ‌ನ ಆಧುನಿಕ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಮಾದರಿಯಂತಾಯಿತು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/programmes/b00tq3zz ಪಿಪಲ್ಸ್ ಪ್ಯಾಲೆಸಸ್: ದಿ ಗೊಲ್ಡನ್ ಏಜ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್] BBC4, ಸೆಪ್ 2010, ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್ ಡಾ.ಜೊನಾಥನ್ ಫೊಯ್ಲೆ</ref> ===ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು=== [[File:Speke Hall, Liverpool.jpg|thumb|right|ಸ್ಪೆಕ್ ಹಾಲ್ ಟ್ಯೂಡೊರ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಹೌಸ್ ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲೊಂದು]] [[File:West Tower, Liverpool May 23 2010 005.jpg|thumb|upright|ವೆಸ್ಟ್‌ ಟವರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ನಂತರದವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನವು. ಸ್ಪೀಕರ್ ಹಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ,1598ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಟ್ಯೂಡರ್ ಮ್ಯಾನರ್ ಹೌಸ್ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ ‘(1999), p20</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರುವ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಟ್ಯೂಡರ್ ಹೌಸಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ ಇದರ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಒಳಾಂಗಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Cousens |first=Belinda Cousins |title=Speke Hall |publisher=[[National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty|National Trust]] |year=2006 |page=5 }}</ref> ಸ್ಪೇಕ್ ಹಾಲ್ ಅಲ್ಲದೇ,ನಗರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವಾರು ಪುರಾತನಗಳು ವಿಶಾಲವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭವನಗಳಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೊಕ್ಸ್‌ಟೆಂತ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ವೂಲ್ಟನ್ ಹಾಲ್ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ, ಇವುಗಳು 1702 ಮತ್ತು 1704 ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.<ref>ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ (1999), p22</ref> 1717 ಮತ್ತು 1718ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ, ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಲೂಕೋಟ್ ಛೇಂಬರ್ಸ್,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8BC74oUqrrU ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ವಿಡಿಯೊ] YouTube</ref> ನಗರದ ಒಳಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕ್ವೀನ್ ಏನೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು,<ref name="Liverpool City Council 2005 p97">ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ (2005), p97</ref><ref>ಹ್ಯೂಗ್ಸ್ (1999), p23</ref> ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ರೆನ್‌<ref>ಶಾರ್ಪ್ಲ್ಸ್ (2004), p7</ref> ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಇದು ಬ್ಲೂಕೋಟ್ ಸ್ಕೂಲ್‌(ನಂತರ ಇವರು ನಗರದ ದೊಡ್ಡ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾದರು) ನ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು 1908ರಿಂದ ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Liverpool City Council 2005 p97" /> [[File:Liverpool Anglican Cathedral North elevation.jpg|thumb|left|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕೆಥಡ್ರಲ್ ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುತ್ತಲು ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web|title=The Cathedrals of Britain: Liverpool’s Cathedrals |publisher=BBC |url=http://www.bbc.co.uk/history/british/architecture_cathedral_08.shtml |accessdate=2009-07-15}}</ref> 1904 ರಿಂದ 1978ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥಡ್ರಲ್, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಗರ್ಜಿಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite book|last=Brooks |first=John |coauthors=Crampton, Malcolm |title=Liverpool Cathedral |publisher=Jarold Publishing |year=2007 |page=2 }}</ref> ಮತ್ತು ಜತ್ತಿನ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ<ref>ಶಾರ್ಪ್ಲ್ಸ್ (2004), p83</ref>. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಮಾಜಿ ಲಾರೆಟ್ ಕವಿ ಜಾನ್ ಬೆಂಟ್ಜಮನ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|title=Liverpool Cathedral |publisher=VisitLiverpool.com |url=http://www.visitliverpool.com/site/liverpool-anglican-cathedral-p9023 |accessdate=2009-07-15}}</ref> ರೋಮನ್ ಕೇಥೋಲಿಕ್ ಮೆಟ್ರೋಪೊಲಿಶನ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್ 1962ರಿಂದ 1967ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ವಿನಾಸವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲು ತಡೆದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಶಾರ್ಪಲ್ಸ್ (2004), p73</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ನಗರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಡೆಗಣನೆಯ ನಂತರ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮರು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪದೆದಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಒನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳಿಗಾಗಿ £1ಬಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.{{convert|42|acre|m2}} ಇದನ್ನು ಭೂಮಿ, ಹೊಸ ರಿಟೇಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ವಾಸಸ್ಥಳ, ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Key Facts |publisher=[[Grosvenor Group]] |url=http://www.liverpoolpsda.co.uk/ProjectOverview/keyfacts.htm |accessdate=2009-06-14 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611095659/http://www.liverpoolpsda.co.uk/ProjectOverview/keyfacts.htm |url-status=dead }}</ref> ರಿಬಾ(ರಾಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಯುನಿಟಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು 140ಎಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರ ಕಟ್ಟಡವಾದ ವೆಸ್ಟ್ ಟವರ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಅನೇಕ ಹೊಸ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಗರದ ಮಧ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತಿದ್ದವು. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಲೇಜ್(ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯಿತು),<ref>{{Cite web|last=Sharp |first=Laura |title=Liverpool Central Village regeneration plan approved |publisher=Liverpool Echo |date=2009-05-12 |url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2009/05/12/liverpool-central-village-regeneration-plan-approved-100252-23598263/ |accessdate=2009-07-15}}</ref> ಲೈಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ದ್ವಾರ(ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು)<ref>{{Cite web |title=Lime Street Gateway, Liverpool |publisher=[[English Partnerships]] |date=2008-10-15 |url=http://www.englishpartnerships.co.uk/limestreet.htm |accessdate=2009-07-15 |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228134054/http://www.englishpartnerships.co.uk/limestreet.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಾಟರ್ಸ್‌(ಈಗ ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ)<ref>{{Cite web |title=Peel unveil £5.5 billion investment plans |publisher=[[Peel Holdings]] |date=2007-03-06 |url=http://www.peel.co.uk/peelholdings/source/newsdetails.asp?type=1&page=1&newsid=169 |accessdate=2009-07-15 |archive-date=2007-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071009163744/http://www.peel.co.uk/peelholdings/source/newsdetails.asp?type=1&page=1&newsid=169 |url-status=dead }}</ref> ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಭವಿಷ್ಯದ ಮರು ಸುಧಾರಣಾ ಸ್ಥೂಲ ನಕ್ಷೆಗಳು ಕೂಡಾ ಪೂರ್ವಯೋಜಿತವಾದವು. ಸ್ಪೀಕ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೋ ಫಾರ್ಮರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್(''ರೆಡ್ ಬ್ರಿಕ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ'' ಪದಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡ) ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅಡೆಲ್ಫಿ ಹೊಟೆಲ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|last=Coslett |first=Paul |title=Once Upon a Time at the Adelphi |publisher=BBC |date=2008-06-20 |url=http://www.bbc.co.uk/liverpool/content/articles/2008/06/20/once_upon_a_time_adelphi_feature.shtml |accessdate=2009-07-15}}</ref> ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ವಿವರಿಸಿವಂತೆ, ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನ [[:ವರ್ಗ:Parks and commons in Liverpool|ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ "ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದುದ್ದಾಗಿದೆ"<ref>{{Cite web |url=http://www.liv.ac.uk/mcs/lfs/consultations/blandfordlet0205.pdf |title=President:: The Rt Hon the Earl of Derby |format=PDF |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2013-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130920155812/http://www.liv.ac.uk/mcs/lfs/consultations/blandfordlet0205.pdf |url-status=dead }}</ref>. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಹತ್ತು ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿಸ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ* ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20090304195958/http://www.liverpool.gov.uk/News/newsdetail_2910.asp ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] ''ನ್ಯೂಸ್'', 23/2/2009</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== {{Main|Transport in Liverpool}} [[File:Benkid77 Kingsway Tunnel Approach Road 2 090809.JPG|thumb|right|ಕಿಂಗ್ಸ್‌ವೆ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಕ್ಕಿರುವ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಮಾರ್ಗಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಗಗನನೋಟವನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಇದನ್ನು ನಗರದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಕೆಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕಾದರೂ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸಂರಚನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಿಯ ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರವು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದು ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮರ್ಸೈಡ್‌ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಪೋರ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ ಇದರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ರೈಲು ಬಸ್‌ ಮತ್ತು ವಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಹಡಗು ಸೌಕರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇವೆರಡೂ ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ=== ;ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ M62 ವಾಹನ ಸಾಗಾಟ ಮಾರ್ಗವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ್ನು ಹಲ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]], ಲೀಡ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. M62 ಮಾರ್ಗವು M6ವಾಹನ ಸಾಗಾಟ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು M1ವಾಹನ ಸಾಗಾಟ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ದೂರದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ ಬ್ರಿಮಿಗಂ, ಶೆಫಿಲ್ಡ್‌, ಪ್ರೆಸ್ಟೊನ್‌, [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌]] ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟಿಂಗ್‌ಹಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|last= |first= |title=Motorway Database M62 |publisher=cdrd.co.uk |date= |url=http://www.cbrd.co.uk/motorway/m62/ |accessdate=2008-02-07}}</ref> ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ ವೇ ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸ್‌ ವೇ ಎಂಬೆರಡು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ವಿರಾಲ್‌ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿರ್ಕೆನ್‌ಹೆಡ್‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೆಸ್ಸಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿಡುತ್ತದೆ. A41ರಸ್ತೆಯು ಬಿರ್ಕೆನ್‌ಹೆಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಚೆಶಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಶ್ರೊಪ್‌ಶೈರ್‌ ಮತ್ತು A55 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಉತ್ತರ ವೆಲ್ಸ್‌ಗೂ ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|last= |first= |title=Motorway Database A55 |publisher=cdrd.co.uk |date= |url=http://www.cbrd.co.uk/motorway/a55/ |accessdate=2008-02-07}}</ref> ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌, A562 ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವಿಡ್ನೆಸ್‌ ಮತ್ತು ವಾರಿಂಗ್‌ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಿಲ್ವರ್‌ ಜುಬ್ಲಿ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ರನ್‌ಕಾರ್ನ್‌‌ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಿರುವ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿರಾಳವಾಗಿ ನಿಭಾಯಹಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಮರ್ಸಿ ಗೆಟ್‌ವೇ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[File:Lime street july 2010.jpg|thumb|right|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಲೈಮ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಟೇಷನ್]] ;ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಎರಡು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಜಾಲವು ’ಮರ್ಸಿರೈಲ್‌’ರವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮರ್ಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು(ಕೆಳಗೆ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಗಾಟ ವಿವರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು) ಸಾಧಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಜಾಲವು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ’ಲೈಮ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್‌’ ಆಗಿದೆ. ನಗರಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಲೈಮ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈಮ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಟ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಲಂಡನ್‌(ಪೆಂಡೊಲಿನೊ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರೆ 2 ಗಂಟೆ 8 ನಿಮಿಷಗಳು), ಬರ್ಮಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್, ನ್ಯೂ ಕಾಸ್ಟಲ್‌ ಆಪಾನ್‌ ಟೈನ್‌, [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]], ಪ್ರೆಸ್ಟಾನ್‌, ಲೀಡ್ಸ್‌, ಸ್ಕಾರ್ಬೊರೊ, ಶಿಫಿಲ್ಡ್‌, ನೊಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌, ಮತ್ತು ನೊರ್ವಿಚ್‌ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಸೌತ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌‌ವೇ ಯು ನಗರದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. [[File:John Lennon Airport Lpool.jpg|thumb|left|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಜಾನ್ ಲೆನನ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ;ಪೋರ್ಟ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಬಂದರು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಇರಿಶ್‌ ಸಾಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಲ್‌ಪಾಸ್ಟ್‌, ಡಬ್ಲಿನ್‌, ಮತ್ತು ಐಸ್ಲ್ ಆಪ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಚಾರ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಐಸ್ಲ್‌‍ ಆಪ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಸ್ಟೀಮ್‌ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಕಂಪನಿ, ಪಿ&amp;ಒ ಮತ್ತು ನಾರ್‌ಪಾಲ್ಕ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಪಿಯರ್ ಹೆಡ್‌ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಲೆ ತಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಮೋಜಿನ ಹಡಗು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನೂ ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ(40 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು 2009<ref>{{Cite web |title=Port of Liverpool: Introduction |publisher=[[Peel Ports]] |url=http://www.shipcanal.co.uk/port-of-liverpool/ |accessdate=2009-07-17 |archive-date=2009-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090723184528/http://www.shipcanal.co.uk/port-of-liverpool/ |url-status=dead }}</ref> ಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರಕ್ಕಾಗಿನ ಸಂಚಾರಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Transatlantic liner on Mersey |publisher=Liverpool City Council|date=2009-05-26 |url=http://www.liverpool.gov.uk/News/newsdetail_3022.asp |accessdate=2009-07-17}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}</ref> ;ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಜಾನ್‌ ಲೆನಾನ್‌ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ಹಾಗೂ ಯುರೋಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು 5.3 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು<ref>{{Cite web|title=UK Airport Statistics: 2008 – annual |publisher=[[Civil Aviation Authority]] |url=http://www.caa.co.uk/default.aspx?catid=80&pagetype=88&sglid=3&fld=2008Annual |accessdate=2009-07-15}}</ref> ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಮತ್ತು<ref>{{Cite web|title=Airlines & Tour Operators |publisher=[[Liverpool John Lennon Airport]] |date= |url=http://www.liverpoolairport.com/flight-information/airlines-and-tour-operators.html#airlines |accessdate=2009-07-23}}</ref> ಇಂದು ಅದು, [[ಬರ್ಲಿನ್|ಬರ್ಲಿನ್‌, [[ರೊಮ್‌]]]], [[ಮಿಲನ್‌]], [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]], ಬಾರ್ಸಿಲೋನಿಯಾ,ಮತ್ತು ಜುರಿಚ್‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ೬೮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಮೂಲತಹ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಶುಲ್ಕವುಳ್ಳ ವಿಮಾನ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ರೈನಿಯರ್‌, ಮತ್ತು ಇಸಿಜೆಟ್‌ ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು ಬೆಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ಡಚ್‌]] ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್‌ ಆದ KLM ವು JLAದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆರ್ಮಸ್ಟ್‌ರ್ ಡ್ಯಾಮ್]] ಡಚ್‌ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದ 800ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="KLM increases Liverpool's JLA’s daily Amsterdam link to four flights">{{Cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2010/03/04/klm-increases-liverpool-s-jla-s-daily-amsterdam-link-to-four-flights-100252-25958340/|title=KLM increases Liverpool's JLA’s daily Amsterdam link to four flights|date=2010-03-04|publisher=Liverpool Echo|accessdate=25 March 2010}}</ref> ===ಲೋಕಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್‌=== [[File:Liverpool Central - Northern Line - Platforms 1 and 2 - 02.jpg|thumb|right|ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮರ್ಸಿರೈಲ್ ನೆಟವರ್ಕ್ ಇದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅಂತರ‍್ಭೂ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ]] ;ಬಸ್‌ಗಳ ಸಂಚಾರ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕಾಗಿನ ಬಸ್‌ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌( ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದನ್ನು ಮರ್ಸಿಟ್ರಾವೆಲ್‌ ಎಂತಲೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರೆವಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಗ್‌ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bus Information |publisher=[[Merseytravel]] |url=http://www.merseytravel.gov.uk/information_bus.asp |accessdate=2009-07-23 |archive-date=2009-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713235107/http://www.merseytravel.gov.uk/information_bus.asp |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ಅಂತಿಮ ಬಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ ಒಂದನೆಯದಾಗಿ, ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಕ್ವಿನ್‌ ಸ್ಕ್ವೆರ್‌ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೆಶನ್‌(ಲೈಮ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಬಸ್‌ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಹತ್ತಿರ‌), ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಬಸ್‌ನಿಲ್ದಾಣ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪೆರಡ್ಯಾಸ್‌ ಬಸ್‌ ಇನ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ (ಅಲ್ಬರ್ಟ್‌ ಡಾಕ್‌ನ ಬಳಿ ಇದೆ) ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿ ದಾಟುವ ಸೇವೆಯು ವೈರಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂತಿಮ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕಾಸ್ಟಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್‌ ಥಾಮಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿದೆ. ಶನಿವಾರಗಳಂದು ಮಧ್ಯ ನಗರದಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ಗಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಬಸ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|title=Night Bus Network |publisher=[[Merseytravel]] |url=http://www.merseytravel.gov.uk/information_bus_night-bus-network.asp |accessdate=2009-07-23|archiveurl=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110926145420/http://www.merseytravel.gov.uk/information_bus_night-bus-network.asp|archivedate=2011-09-26}}</ref> [[File:Benkid77 Mersey Ferry 120605.JPG|thumb|left|ಮರ್ಸಿಯ ಎಂ.ವಿ ರಾಯಲ್ ಐರಿಸ್ ಇದು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತು ವಿರ್ರಲ್ ನಡುವೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂರು ಫೆರ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]] ;ರೈಲುಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಿಯ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಜಾಲವು ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡವಾಗಿದೆ{{convert|75|mi|km}} ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 100,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Who are Merseyrail">{{Cite web |title=Who are Merseyrail |publisher=[[Merseyrail]] |url=http://www.merseyrail.org/about/?sGUID=2a45e2d07d59c0d621570a918cb62195 |accessdate=2009-07-23 |archive-date=2009-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090626073949/http://www.merseyrail.org/about/?sGUID=2a45e2d07d59c0d621570a918cb62195 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Public transport |publisher=Liverpool City Council |url=http://www.liverpool.gov.uk/Transport_and_streets/Public_transport/index.asp |accessdate=2009-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101217221541/http://liverpool.gov.uk/Transport_and_streets/Public_transport/index.asp |archivedate=2010-12-17 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮರ್ಸಿರೈಲ್‌ ಫ್ರಾಂಚಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್‌ಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಲವು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಉತ್ತರದ ಮಾರ್ಗ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಬಂದರು, ಒರ್ಮ್‌‌ಸ್ಕಿರ್ಕ್‌, ಕಿರ್ಕ್‌‌ಬೈ, ಮತ್ತು ಹಂಟ್ಸ್‌ಕ್ರಾಸ್‌ಗಳ ಕಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ವೈರಲ್‌ ಮಾರ್ಗ, ಇದು ಮರ್ಸಿ ರೈಲ್ವೆ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬ್ರಿಗ್‌ಟಾನ್‌,ಪಶ್ಚಿಮ ಕಿರ್‌ಬೈ, ಚೆಸ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಸ್ಮೆರ್‌ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಕವಲಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ನಗರದ ಮಾರ್ಗವು ಲೈಮ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸೆಂಟ್‌ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌, ವೈಗನ್‌, ಪ್ರೆಸ್ಟಾನ್‌, ವಾರಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರ್ಸಿರೈಲ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನಾರ್ಥನ್‌ ರೈಲ್‌ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಮರ್ಸಿರೈಲ್‌ನ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಲದಡಿಯ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ.{{convert|6.5|mi|km}} ಸುರಂಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಐದು ನಗರ ಮಧ್ಯನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Who are Merseyrail" /> ;ಮರ್ಸಿ ಫೆರ್ರಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೋಣಿವಿಹಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮರ್ಸಿ ಫೆರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಇದನ್ನು ಮರ್ಸಿಟ್ರಾವೆಲ್‌ ಇವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಪೆರ್‌ ಹೆಡ್‌ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಕನ್‌ಹೆಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ವುಡ್‌ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿಯಲ್ಲಿನ ಸೀಕೊಂಬೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೆ 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Complete Timetable |publisher=[[Mersey Ferries]] |url=http://www.merseyferries.co.uk/timetable/index.aspx |accessdate=2009-07-28 |archive-date=2009-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722083007/http://www.merseyferries.co.uk/timetable/index.aspx |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಮತ್ತು ವೈರಲ್‌ ಪೆನಿನ್‌ಸುಲಾ ನಡುವೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಂಚಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಮರ್ಸಿ ಫೆರಿಯು ದಿನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮೋಜಿನ ಹಡಗು ಪ್ರಯಾಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=River Explorer Cruises |publisher=[[Mersey Ferries]] |url=http://www.merseyferries.co.uk/river-explorer/index.aspx |accessdate=2009-07-28 |archive-date=2010-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133715/http://www.merseyferries.co.uk/river-explorer/index.aspx |url-status=dead }}</ref> ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== [[File:The Fabs.JPG|right|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇದು ಬೀಟ್ಲ್ಸ್‌ನ ಹುಟ್ಟುಸ್ಥಳ]] [[File:Echo Arena Liverpool at night.jpg|thumb|ದಿ ಎಕೊ ಅರೆನಾ]] {{Main|Culture of Liverpool}} ಇತರ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಕೂಡ ಸಂಗೀತ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ನಗರವನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ನಗರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದಂರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗೊ ಸುಪರ್‌ ಲಾಂ ಬಾನಾನಾಸ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೂಡ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಲಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ===ಸಂಗೀತ=== {{Main|Music of Liverpool|Beat music}} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ನಗರವು ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಿನ್ನಿಸ್‌ ಪುಸ್ತಕ]]ದಲ್ಲಿ ''"ವಲ್ಡ್‌ ಕೆಪಿಟಲ್‌ ಆಪ್‌ ಪೋಪ್‌"'' (World Capital City of Pop)ಎಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಠಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.visitliverpool.com/site/experiences/liverpool-rocks|title=Liverpool Rocks|publisher=''VisitLiverpool.com''|accessdate=9 March 2010|archive-date=25 ಜುಲೈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725091704/http://visitliverpool.com/site/experiences/liverpool-rocks|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಗರವು 56 ಹಾಡುಗಾರರನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಗರವು ಮಾಡದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2009/11/16/liverpool-bids-to-be-unesco-city-of-music-100252-25175804/|title=Liverpool bids to be UNESCO City of Music|date=2009-11-16|publisher=''[[Liverpool Echo]]''|accessdate=9 March 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.liverpool.gov.uk/News/archive/november/newsdetail_3269.asp|title=City bids for UNESCO music title|date=2009-11-16|publisher=''[[Liverpool City Council]]''|accessdate=9 March 2010}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ[[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ಗಂಡಸರ]] ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ಎರಡೂ ಗುಂಪು ಹಾಡುಗಾರರ ತಂಡವೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದವೇ ಆಗಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ [[ದಿ ಬೀಟಲ್ಸ್|ಬೀಟಲ್ಸ್‌]]ನ ಜನ್ಮಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು 1960ರ ದಶಕದ ಬೀಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸ್ವಾಮ್ವಿತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು. ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಗಿತಜ್ಞರಲ್ಲಿ, ಬಿಲ್ಲಿ ಜೆ ಕ್ರಾಮರ್‌, ಸಿಲ್ಲಾ ಬ್ಲಾಕ್‌, ಜೆರ್ರಿ & ಫೆಸ್‌ ಮೆಕರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಚರ್‌ ಇವರುಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿನ ಸಂಗೀತ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯು ಆ ಕಾಲದ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ನಡಾವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದ್ದು, ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣಗೆ ’ಲಿವರ್‌ ಪೂಲ್‌ ಸಾಹಿತಿಗಳು’, ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಪೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಹಿತಿಯಾದ ಅಲ್ಲೆನ್‌ ಜಿನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಇವರು ಈ ನಗರವನ್ನು "ದಿ ಸೆಂಟರ್‌ ಆಪ್‌ ಕಾನ್ಸಿಯಸ್‌ನೆಸ್‌ ಆಪ್‌ ದಿ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸ್‌" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/culture/2007/feb/21/europeancapitalofculture2008.liverpool|title='It's like San Francisco – with greyer weather'|date=2007-02-21|publisher=The Guardian|accessdate=9 March 2010 | location=London | first=Alfred | last=Hickling}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಸಂಗಿತಜ್ಞರೆಂದರೆ ಬಿಲ್ಲಿ ಫುರಿ, ಎ ಪೊಕ್‌ ಆಪ್‌ ಸೀಗಲ್ಸ್‌, ಎಕೊ ಎಂಡ್‌ ಬನ್ನಿಮೆನ್‌, ಫ್ರಾಂಕಿ ಗೊಸ್‌ ಟು ಹಾಲಿವುಡ್‌, ಫ್ರಾಂಕಿ ವಾಹನ್‌ ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಝೂಟೊನ್ಸ್‌, ಅಟೊಮೆಟಿಕ್‌ ಕಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹೈದಿರೆಂಜ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಹಳೆಯ ಭಾಷಣ ಮಿಶ್ರಿತ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಮಾದರಿಯ ಕಸುಬುದಾರ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್ ಹಾಲ್‌ ತವರುಮನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolphil.com/116/the-orchestra/musicmaking-at-home-and-abroad.html|title=The Orchestra|publisher=[[Liverpool Philharmonic]]|accessdate=10 March 2010|archive-date=17 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100117192733/http://www.liverpoolphil.com/116/the-orchestra/musicmaking-at-home-and-abroad.html|url-status=dead}}</ref> ರಾಯಲ್‌ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಫಿಲ್ಲಾರ್‌ಮೊನಿಕ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಇದು ಫಿಲ್ಲಾರ್‌ಮೊನಿಕ್‌ ಹಾಲ್‌ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈಗಿನ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಹಿರಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ವೈಸಿಲಿ ಪೆಟ್ರೆಂಕೋ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolphil.com/286/our-history/royal-liverpool-philharmonic-orchestra.html|title=Royal Liverpool Philharmonic Orchestra|publisher=[[Liverpool Philharmonic]]|accessdate=10 March 2010|archive-date=1 ಜನವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101060521/http://www.liverpoolphil.com/286/our-history/royal-liverpool-philharmonic-orchestra.html|url-status=dead}}</ref> ಸರ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಎಲ್‌ಗಾರ್‌ ಅವರು ಅವರ ವೈಭವದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆಯಾದ ಪಾಂಪ್ ಆಂಡ್ ಸರ್ಕಮ್‌ಸ್ಟನ್ಸ್ ಮಾರ್ಚ್‌ ನಂ.1 ನ್ನು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ದಾರೆಯೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರವನ್ನು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ 1901ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಎಮಿಗ್ರೆ ಫ್ರಿಜ್‌ ಸ್ಪಿಗ್ಲಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಕೇವಲ ಕ್ಸೌಸ್‌ನ ನಿಷ್ಟತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ(etymology)ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಾಣಾಕ್ಷರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಸಂಗಿತಕ್ಕೆ Z-ಕಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡಿಯೊ 4ಯುಕೆ ಥೀಮ್‌ಗಳಿಗೂ ಸಂಗಿತ ನಿರ್ದೆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಥಿವ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಹಬ್ಬವು ಒಂದು ನಗರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ವರ್ಷದ ಮರೆಯಲಾಗದ ಸಂಗೀತ ಸಭೆಯು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಗೀತ ಹಬ್ಬವಾದ ಕ್ರಿಮ್‌ಫಿಲ್ಡ್‌ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಮೂಲದ ಕ್ರಿಮ್‌ ಕ್ಲಬ್ಬಿಂಗ್‌ ತಂಡದಿಂದ ನೈಕ್ಲಬ್‌ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಗರದ ವಿವಿದೆಡೆ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗೆಂದು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಕೊ ಅರೆನಾ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಇದರಲ್ಲಿ 11,000ಜನರು ಕುಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಅದೇ ವರ್ಷ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿನ MTV ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಿಚೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾದ ಆಂಡ್ರಿಯಾ ಬೊಸೆಲ್ಲಿ, ಬೆಯೊನ್ಸ್‌, ಎಲ್ಟೊನ್‌ ಜಾನ್‌, ಕನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್‌, ಕಸಾಬಿಯನ್‌, ದಿ ಕಿಲ್ಲರ್ಸ್‌, ಲೆಡಿ ಗಾಗಾ, ಒಯಾಸಿಸ್‌, ಪಿಂಕ್‌ [[ರಿಹಾನ್ನಾ]], UB40 ಮುಂತಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ===ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳು=== [[File:Tate Liverpool2.jpg|thumb|left|ಟೇಟ್‌ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]] ಲಂಡನ್‌ನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿದರೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂಹ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="visitliverpool">{{Cite web|url=http://www.visitliverpool.com/site/what-to-do/arts-culture-liverpool/liverpool-city-region-must-see|title=Visit Liverpool|accessdate=2009-04-16|archive-date=2008-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907224947/http://visitliverpool.com/site/what-to-do/arts-culture-liverpool/liverpool-city-region-must-see|url-status=dead}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಲಾವಿದರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರತಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.culture.gov.uk/what_we_do/museums_and_galleries/3383.aspx/ DCMS sponsored museums and galleries]</ref> ಲಂಡನ್‌ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್‌ ಆಪ್ ಟೆಟ್‌ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ನವ್ಯ ಚಿತ್ರಸಂಗ್ರಹಲಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ನವ್ಯ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. FACT ಕೇಂದ್ರವು ಪ್ರವಾಸಿ ಬಹುಸ್ಟೋಟವರ್ಣಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಾಕರ್‌ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರಿ-ರೆಪಲ್ಟಿಸ್‌ ಸಂಗ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸಿಡ್ನಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು 20ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="liverpoolmuseums">{{Cite web|url=http://www.liverpoolmuseums.org.uk/|title=National Museums Liverpool|accessdate=2007-04-23}}</ref> ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಹೆಸರು ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಹೊಗುತ್ತದೆ. ಕೆರಿ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮಕಾಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಕಟ್ಟಡವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಔಡುಬನ್‌ ಅವರ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.liv.ac.uk/vgm/art/audubon.htm|title=John James Audubon - Victoria Gallery & Museum - University of Liverpool|accessdate=2010-09-05}}</ref> ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರೂ ಕೂಡ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವರ್ಣಕಾರರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಟಬ್ಸ್‌ ಇವರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ 1724ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಬೆನ್ನಿಯಲ್‌ ಕಲಾ ಹಬ್ಬವು ಮಧ್ಯಸಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್‍ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವೆಂದರೆ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಇಲ್ಲಿ ವಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲಿನ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೈಗೆಯ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="biennial">{{Cite web|url=http://www.biennial.com/|title=Liverpool Biennial|accessdate=2007-04-23}}</ref> ಇಲ್ಲಿ 2004ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯೊಕೊ ಒನ್‌ ಅವರ ಕಲೆಯಾದ "ಮೈ ಮದರ್‌ ಇಸ್‌ ಬ್ಯೂಟಿಪುಲ್‌" ಎಂಬ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಗ್ನವಾದ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅಂಗಡಿ ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಿರುವ ಶಹರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು.{{Citation needed|date=July 2008}} [[File:Superlambbanana.JPG|thumb|ಸೂಪರ್‌ಲಾಂಬಾನಾನಾ, ತಿಥೆಬಾರ್ನ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]] [[File:LambananasOM.jpg|thumb|''Superlambananas'', 2010]] ===ಸಾಹಿತ್ಯ=== ಡೆನಿಯಲ್‌ ಡೆಪೊಯ್‌, ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ಇರ್ವಿಂಗ್‌ ಥಾಮಸ್‌ ದೆ ಕ್ವೆನ್ಸಿ, ಹರ್ಮಿನ್‌ ಮೆಲ್‌ವಿಲ್ಲೆ, ನಥಾನಿಯಲ್‌ ಹಾಥೋರ್ನ್‌, ಚಾರ್ಲ್‌‌ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್‌. ಗೆರಾಲ್ಡ್‌ ಮಾನ್ಲಿ ಹೋಪ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಹಗ್‌ ವಾಲ್‌ಪೂಲ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಬರಹಗಾರರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಸ್ಪಲ್ಟದಿನಗಳ ಕಾಲ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಿಯೇ ಹೊಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} ಹಾವ್‌ಥ್ರೋನ್‌ ಲಿವರ್ಪೂ್ಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪರವಾಗಿ ಪರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಅವರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ 1853 ರಿಂದ 1856ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=January 2009}} ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲನ್ನು ಮೊದಲು ಬೇಟಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಂಗ್‌ ಅವರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉಜ್ವಲವಾದ ಕನಸನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದನ್ನು ವಿಷ್ಲೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://archive.org/details/memoriesdreamsre007394mbp |title='&#39;Memories, Dreams, Reflections'&#39; (1961) |publisher=Archive.org |date= |accessdate=2010-08-03}}</ref> 1960ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಕವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಯಿತು. ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ರೊಗರ್‌ ಮೆಕ್‌ಗೊ ಮತ್ತು ಸದ್ಯ ಮರಣಿಸಿದ ಅಡ್ರಿಯನ್‌ ಹೆನ್ರಿಯವರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 1967ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೆನ್ರಿ, ಮ್ಯಾಕ್ ಗೊ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಇವರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕವನ ಸಂಕಲನವಾದ ''ಮರ್ಸಿ ಸೌಂಡ್‌'' ನ ಸುಮಾರು 500,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡವು.{{Citation needed|date=January 2009}} ಹೆಲನ್‌ ಪಾರೆಸ್ಟರ್‌ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯನಾಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಜೂನ್‌ ಬಾಟಿಯಾ ಅವರು ಹಲವಾರು ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥನವಾದ ''ಟೊಪೆನ್ಸ್‌ ಟು ಕ್ರಾಸ್ ದಿ ಮರ್ಸಿ'' ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ===ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು=== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಕಲೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇವು ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ನಾಟಕ ಹಬ್ಬಗಳಾದ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲಿನ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚ್‌‌ನ ಒಳಗಡೆ ನಡೆಯುವ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್‌ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೆಂಟ್‌ ಜೆಮ್ಸ್‌ ಹುದೋಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬೆಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರಂಗಮಂದಿರದ ಎವ್ರಿವರ್ಡ್‌ ಹಬ್ಬ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ನಾನಾಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದೇ ನಮುನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.everymanplayhouse.com/Show/Everyword/69.aspx |title=Everyman and Playhouse Theatre, Liverpool - 2010 |publisher=Everymanplayhouse.com |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100712092440/http://www.everymanplayhouse.com/Show/Everyword/69.aspx |url-status=dead }}</ref> ಫಿಸಿಕಲ್‌ ಫೆಸ್ಟ್‌, ಇದು ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯ ರಂಗಮಂದಿರದ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ ಇದನ್ನು ಥೆಮಿಸ್‌ನವರು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜಾನ್‌ ಮೂರ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಾಟಕ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು LIPA ವಿಭಾಗಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.tmesistheatre.com/physicalfest/physical_fest.php |title=Tmesis Theatre Company - Physical Fest '05 |publisher=Tmesistheatre.com |date= |accessdate=2010-08-03 |archive-date=2010-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101114164125/http://www.tmesistheatre.com/physicalfest/physical_fest.php |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಇವು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ರಂಗಮಂದಿರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಪಾಯರ್‌, ಎವರಿಮ್ಯಾನ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಪ್ಲೆಹೌಸ್‌, ನೆಪ್ಚೂನ್‌, ರಾಯಲ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಯುನಿಟಿ ರಂಗಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಎವರಿಮ್ಯಾನ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ಲೆಹೌಸ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="everymanplayhouse">{{Cite web|url=http://www.everymanplayhouse.com/|title=Everyman & Playhouse|accessdate=2007-04-23}}</ref><ref name="unitytheatre">{{Cite web|url=http://www.unitytheatreliverpool.co.uk/|title=Unity Theatre Liverpool|accessdate=2007-04-23}}</ref> ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳೂ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|author=Catherine Jones |url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-news/local-news/2009/07/24/28m-liverpool-everyman-theatre-redevelopment-gets-green-light-with-12-8m-grant-100252-24227969/ |title=News - Liverpool Local News - £28m Liverpool Everyman theatre redevelopment gets green light with £12.8m grant |publisher=Liverpool Echo |date=2009-07-24 |accessdate=2010-08-03}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== {{Ref improve section|date=January 2010}} [[File:Victoria Building, University of Liverpool - geograph.org.uk - 209212.jpg|thumb|right|ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] [[File:LJMU Byrom Street.jpg|thumb|ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜಾನ್ ಮೂರ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಸೊನ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡ]] ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿವಿಧ ನಮೂನೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯಾತೀತ ದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, [[ಜ್ಯೂಯಿಶ್,]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಚರ್ಚ್‌ಗಳೆಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಪಲಬ್ದವಿರುವದಿಲ್ಲ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹತ್ವದ ಈ ಮೊದಲಿನ ಶಾಲೆಯು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬ್ಲೂ ಕೋಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಗಿದ್ದು, 1708 ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸೇವಾ ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬ್ಲೂ ಕೋಟ್ ಶಾಲೆಯು ಇಡೀ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾ ನೂರರಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಸಿಎಸ್‌ಇ(GCSE) ಯ A*-C ದರ್ಜೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಜಿಸಿಎಸ್‌ಇ(GCSE) ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದ್ಲಲಿಯೇ ಮೂವತ್ತನೇ ಅತ್ಯತ್ತಮ ಶಾಲೆಯೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯು A/AS ಶ್ರೇಣಿಯ 1087.4 ರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/education/07/school_tables/secondary_schools/html/341_gcse_lea.stm|title=Secondary schools in Liverpool|accessdate=2008-01-10 | work=BBC News}}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಗಮನೀಯವಾದ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ, 1840 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕಾಲೆಜ್ ಮತ್ತು 1620 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಟೇಲರ್‍ ಸ್ಕೂಲ್.<ref name="liverpoolcollege">{{Cite web|url=http://www.liverpoolcollege.org.uk/|title=Liverpool College|accessdate=2007-04-23}}</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಶಾಲೆಯು, ನಗರದ ವೆಸ್ಟ್ ಡರ್ಬಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಲೆಗಳಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕಾಲೇಜಿಯೇಟ್ ಗಳು 1980 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆದರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿಖರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಲ್ಲೆರೈವ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಕಾಲೇಜು 2007 ರಲ್ಲಿ ಜಿಸಿಎಸ್‌ಇ ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಗರದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ,ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜಾನ್ ಮೋರಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹೋಪ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಎಡ್ಜ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಎಡ್ಜ್ ಹಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಇದು ನೈರುತ್ಯ ಲಾನ್ಸ್‌ಶೈರ್‌ನ ಓರ್ಮ್‌‌ಸ್ಕಿರ್ಕ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆಟ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ(LIPA) ಮೂಲವೂ ಕೂಡಾ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು 1881ರಲ್ಲಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 1884ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. 1903 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್‍ ಮೂಲಕ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿತು. ಇದು ಬಯೋಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿ,ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್‍,ಸಿವಿಕ್ ಡಿಸೈನ್,ವೆಟರ್ನರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಗರ ಆದ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹೋಪ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು, ಈ ಹಿಂದೆ 1844 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದ ಮೂರು ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2005 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂಬ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದು ಕೇವಲ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/education/higher/liverpool-hope--europes-only-ecumenical-university--is-resisting-the-urge-to-expand-454872.html|title=Liverpool Hope – Europe's only ecumenical university – is resisting the urge to expand|work=The Independent|first=Lucy|last=Hodges|date=28 June 2007|accessdate=8 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090611040923/http://www.independent.co.uk/news/education/higher/liverpool-hope--europes-only-ecumenical-university--is-resisting-the-urge-to-expand-454872.html|archivedate=11 June 2009}}</ref> ಇದು ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟಾಗಾರ್ಟ್ ಅವೆನ್ಯೂದ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗವಾದ ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರೋಲಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದು ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪದವಿ ನಂತರದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ, ಹಗೆತನ ವಿರೋಧಿ ಸಂಪುಟ ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2007}} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜಾನ್ ಮೂರಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ಮೊದಲು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1992 ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಲಿಟ್ಲ್‌ವುಡ್ಸ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪೋಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಷಕರಾದ ಸರ್‍ ಜಾನ್ ಮೂರಸ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೊದಮೊದಲು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೊಳಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ಲಿವರರಪೂಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಇದು [[ಬರ್ಟೋನ್]] ಮನೋರ್‍, ಮತ್ತು ವ್ಹಿರೋನ್ ಪೆನಿನ್‌ಸುಲಾದಲ್ಲಿನ ಬರ್ಟೋನ್‌ ಹತ್ತಿರದ, ಹಿರಿಯರ ವಸತಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಜೆವಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳಿವೆ. ಎರಡೂ ಕಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗಳು ಹೈ ಸ್ಕೂಲು ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಕಿಂಗರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಕೂಡಾ ಇದೆ ಮತ್ತು ಹರಾಲ್ಡ್‌ ಹೌಸ್‌ನ ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರದ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗಳು,ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹರಾಲ್ಡ್‌ ಹೌಸ್‌ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಕಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸಿನಗೋಗ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್‌ ಸಿನಾಗೋಗ್ ನ ನಂತರದ ಬಾಗಿಲಂತೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ==ಕ್ರೀಡೆ== [[File:View of inside Anfield Stadium from Anfield Road Stand.jpg|thumb|right|ಆನ್ ಫಿಲ್ಡ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಎಫ್.ಸಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಳ]] ಎವರ್‌ಟನ್‌ನ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್]]ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಎಫ್.ಸಿಗೆ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು ತಾಯ್ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರವು 1888 ರಲ್ಲಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರದಿಂದ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ನಗರಗಳ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕ್ರೀಢಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತವೆ. ಎವರ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ಗಳೆರಡೂ 1992 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ [[ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ ಲೀಗ್‌‌|ಪ್ರೀಮಿಯರ್‍ ಲೀಗ್]] ಪಂದ್ಯ ಆಡುತ್ತಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎವರ್ಟನ್ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು 1878ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದವು ಮತ್ತು 1892 ರ ವರೆಗೆ ಗುಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿದವು. ಯಾವಾಗ ಇವುಗಳು ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮೈದಾನದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತೋ, ಆಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಎವರ್ಟನ್, ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಲೀಗ್ ಛಾಂಪಿಯನ್ ಆಯಿತು ಮತ್ತು ಐದು ಬಾರಿ ಎಫ್ ಎ ಕಪ್ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಬಾರಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್ ವಿನ್ನರ್‍ ಆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.southportreporter.co.uk/239/southportreporter239-main.shtml |title=ಸೌಥ್‌ ಪೋರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್ |access-date=2011-05-17 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812142255/http://www.southportreporter.co.uk/239/southportreporter239-main.shtml |url-status=dead }}</ref> ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಹ್ಯಾರಿ ಕ್ಯಾಟರಿಕ್ ಮತ್ತು ಹೋವಾರ್ಡ್ ಕೆಂಡಾಲ್ ಅವರುಗಳು. ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಟಗಾರರು ಎವರ್ಟನ್ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರುಗಳು, ಡಿಕ್ಸಿ ಡೀನ್(ಯಾರು ಒಂದೇ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ 60 ಗೋಲ್ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೋ ಅವರು),ಟಾಮಿ ಲಾವ್ಟನ್, ಬ್ರೇನ್ ಲಾಬೋನ್, ರೇ ವಿಲ್ಸನ್, ಅಲನ್ ಬಾಲ್ (ಯಾರು 1966 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೋ ಅವರು), ನೆವಿಲ್ಲೇ ಸೌತ್‌ಹಾಲ್, ಆಂಡಿ ಗ್ರೇ, ಗ್ರೇ ಲೈನ್‌ಕರ್‍, ಆಂಡ್ರೇ ಕಾಂಚೆಲ್ಕಿಸ್, ಡೇವ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು [[ವೇಯ್ನ್ ರೂನಿ|ವೇನ್ ರೂನೇ]] ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 18 ಲೀಗ್ ಟೈಟಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಏಳು ಎಫ್ ಎ ಕಪ್, ಏಳು ಲೀಗ್ ಕಪ್, ಐದು [[ಯುಇಎಫ್ಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಪ್]]ಮತ್ತು ಮೂರು ಯುಇಎಫ್‌ಎ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ತಂಡಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು 1892 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ತಿ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು, ತಾವು ಹುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲೇ ಕಳೆದವು. ಇದು ಮೊದಲು ಎವರ್ಟನ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದೇ, ಎವರ್ಟನ್‌ನ ತಾಯ್ನೆಲವಾಗಿತ್ತು. ಲಿರ್‌ಪೂಲ್, 1962 ರ ವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ತುತ್ತತುದಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಬಿಲ್‌ ಶಾಂಕ್ಲಿ, ಬೋಬ್ ಪೈಯಸ್‌ಲಿ,ಜೋ ಫಾಗನ್, ಕೆನ್ನಿ ಡಾಲ್ಗ್ಲಿಷ್(ಇವರು ಕ್ಲಬ್‌ನ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರೂ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದರು), ಗರಂಡ್ ಹೌಲಿಯರ್‍, ರಫೀಲ್ ಬೆನಿಟೆಝ್ ಮತ್ತು ರೋಯ್ ಹೋಡ್ಸನ್ ಅವರುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರಸಿದ್ದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆಟಗಾರರು,ಬಿಲ್ಲಿ ಲಿಡ್ಡೆಲ್, ಇಯಾನ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್, ರೋಜರ್ ಹಂಟ್, ರೋನ್ ಯೀಟ್ಸ್, ಎಮ್ಲಿನ್ ಹ್ಯೂಜಸ್, ಕೆವಿನ್ ಕೀಗನ್, ಇಯಾನ್ ರಶ್, ಗ್ರೀಮ್ ಸೌನೆಸ್, ರೋಬ್ಬೀ ಫೌಲರ್‍,ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿವನ್ ಗೆರಾರ್ಡ್|ಸ್ಟೆವನ್ ಗೆರಾರ್ಡ್]] ಅವರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗಿಯೂ ಕ್ಲಬ್, 1985 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರ್ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌ನ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್|ಬ್ರುಸ್ಸೆಲ್‌]]ನ ಹೇಸೆಲ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ, ಯುರೊಪಿಯನ್ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಢಾಂಗಣದ ಮೇಲ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪಂದ್ಯ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ 39 ವೀಕ್ಷಕರ ದುರ್ಮರಣ ನಡೆಯಿತು.(ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೂಡಾ ಜೆವೆಂಟಸ್ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು) ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಆವೃತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. (ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ತಂಡವು ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಪುನಃ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು). ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ನಂತರ 94 ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಶೆಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೊರೋ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಎಫ್ ಎ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನುಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಈ ದುರಂತವು, 1990 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿನ ನಿಂತುಕೊಂಡು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಮೇಲ್ಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಶೀಪಾರಸ್ಸಿನ ವರದಿಯನ್ನು ಟೇಲರ್‌ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[File:3rd Hole, Open 2006.jpg|thumb|left|ದಿ ರಾಯಲ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್, ಹೊಯ್‌ಲೇಕ್]] ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಆಧಾರದ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು ಹೊಸ ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಟಾನ್‌ಲೇ ಪಾರ್ಕ್ ಬಳಿ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜನೆ ಹಾಕಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎವರ್ಟನ್, ಕಿಂಗ್ ಡೊಕ್‌‍ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಿರ್ಕ್‌ಬೈನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮೈದಾನ ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ,ಎವರ್ಟನ್ ಟೈಗರ್‍ ತಂಡದ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌]]ನ ಆಗಮನವಾಯಿತು. ಎವರ್ಟನ್ ಟೈಗರ್‍ ತಂಡವನ್ನು ಈಗ ಮೆರ್ಸೆ ಟೈಗರ್‍ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಈ ತಂಡ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆಡಿತು. ಕ್ಲಬ್ಬು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎವರ್ಟನ್ ಎಫ್ ಸಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ''ಟೋಕ್ಸ್‌ಟೆಥ್ ಟೈಗರ್‌'' ಗಳ ಯುವಜನ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 1,500 ಯುವ ಜನರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Tigers">{{Cite web|url=http://www.uktvslam.tv/page/SlamLogin/BBLNews/0,,10023~1054720,00.html|title=Liverpool Toxteth Tigers website|accessdate=2008-05-02|archive-date=2012-08-05|archive-url=https://archive.ph/20120805170220/http://www.uktvslam.tv/page/SlamLogin/BBLNews/0,,10023~1054720,00.html|url-status=dead}}</ref> 2007–08 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಟೈಗರ್‌ಗಳು, ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಎಖೋ ಅರೇನಾದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಮೊದಲು, ಗ್ರೀನ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಟಾಪ್ ಲೀಗ್ ಆಡಿದವು. 2009–10 ನೇ ಸಾಲಿನ ನಂತರ ಎವರ್ಟನ್‌ ಎಫ್ ಸಿ ಯು, ಟೈಗರ್‌ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೆರ್ಸೆ ಟೈಗರ್ಸ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವುಗಳ ಸಮೀಪದ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ, ಛೆಸ್ಟರ್‌ನ ಆಚೆಗಿರುವ ಛೆಸ್ಟರ್‍ ಜೆಟ್ಸ್ ತಂಡವಾಗಿದೆ.{{convert|18|mi|km}} ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವು ಲಾನ್‌ಶೈರ್‍ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಜೊತೆಗೆ ಆಗಾಗ ಆಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಲಾನ್‌ಶೈರ್‍ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಐಗ್‌ಬರ್ತ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪಂದ್ಯ ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೋನ್‌ನ ನೆರೆಯ ಪೌರಗ್ರಾಮವಾದ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಐನ್‌ಟ್ರೀ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕುದುರೆ ಓಟದ ಪಂದ್ಯ,ಗ್ರಾಂಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತಾಯ್ನೆಲವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುದುರೆ ಓಟದ ಪಂದ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ ರೇಸಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿ,1950 ಮತ್ತು 1960ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡು, ವಾಹನಗಳ ರೇಸು(ಓಟದ ಪಂದ್ಯ) ಕೂಡಾ ಆಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[File:Earl of Derby Stand and Aintree Racecourse.JPG|thumb|right|ದಿ ಅರ್ಲ್ ಆಪ್‌ ಡರ್ಬಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌- ಏನ್‌ಟ್ರೀ ರೇಸ್‌ಕೋರ್ಸ್; ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ಮೂಲ]] ವ್ಹೇವರ್‌ಟ್ರೀ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಕೋಂಟೆ, ಅಲಾನ್ ರುಡ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಪೌಲ್ ಹೋಡ್ಕಿನ್‌ಸನ್ ಅವರುಗಳು ಉನ್ನತ ಪರಿಣಿತಿ ಹೊಂದಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿರುವ ಬಾಕ್ಸರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಕ್ ರೋಡ್ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೇಂದ್ರವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ಬು ಕಳೆದ 11 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 8, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪೀಡೋ ಲೀಗ್ ಛಾಂಪಿಯನ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾದ ವ್ಹೇವರ್‌ಟ್ರೀ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="development">{{Cite web|url=http://sportsdevelopment.liverpool.gov.uk/index.asp|title=Liverpool Sports Development website|accessdate=2007-04-23|archive-date=2007-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070207084915/http://sportsdevelopment.liverpool.gov.uk/index.asp|url-status=dead}}</ref> ರೆಡ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಕರಾಟೆ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಕೂಡಾ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ತಾಯ್ನೆಲವಾಗಿದೆ. ರೆಡ್ ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಕರಾಟೆ ಕ್ಲಬ್‌, ಇದು 1990 ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಶೊಟೊಕನ್ ಛಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಜಯಗಳಿಸಿದೆ. ಲುಮಿನರೀಸ್‌ಗಳು; ಸೆನ್ಸೀ ಕೆನೋಸ್ಯೂಕ್ ಎನೋಡಾ, ಸೆನ್ಸೀ ಫ್ರಾಂಕ್ ಬ್ರೆನ್ನನ್, ಸೆನ್ಸೀ ಓರ್ಮಿ ವ್ಹೀಸ್, ಸೆನ್ಸೀ ಡೆಕೆಲ್ ಕೆರೆರ್‍, ಸೆನ್ಸೀ ಆಂಡಿ ಶೆರ್ರೀಸ ಮತ್ತು ಸೆನ್ಸೀ ಟೆರ್ರೀೋ ಓನಿಯಲ್ ಅವರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರುಗ್‌ಬೈ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ಜನರಿಗಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲೇ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ತಂಡಗಳ ಕೊನೆಯ ಹೆಸರು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ನಗರದ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇದು 1960 ರಿಂದಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, 1857 ರಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಂದಿನಿಂದಲೇ ನಗರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕಾಲ್ಚೆಂಡು ತಂಡವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳು 1986 ರಲ್ಲಿ, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್‌ ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಹೆಲೆನ್ಸ್ ಆರ್‌ಯುಎಫ್‌ಸಿ ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpoolsthelensrugby.co.uk/page9.html|title=A Brief History of Liverpool St Helens|accessdate=2008-09-08|archive-date=2009-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090223144711/http://www.liverpoolsthelensrugby.co.uk/page9.html|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೋನ್‌ನ ಬ್ಲಂಡೆಲ್‌ಸ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಹಾಟರ್‌ಲೂ ರಗ್ಬಿ ಕ್ಲಬ್ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1882 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈಗ 2 ನೇ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯ ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್, ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೀಢೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್-ವ್ಹಾಲ್ಸ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮೆ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಟ್ರೋಜಾನ್ಸ್‌ಗಳು ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿದೆ. ದಿ ರಾಯಲ್ ಲಿವರ್‌ ಪೂಲ್ ಗೋಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ ವೈರಾಲ್ ಪೆನಿನ್‌ಸುಲಾದ ಹೋಯ್‌ಲೆಕ್ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತ ಛಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು 2008ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. 1983ರಲ್ಲಿ ವ್ಹಾಕರ್‍ ಕಪ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೂಡಾ ಇದು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ===ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು=== ತಮ್ಮ ಭೂಮಾಲೀಕನ ವಿರುದ್ಧದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಎವರ್ಟನ್‌ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲೇ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕ್ಲಬ್ ರಚನೆಯಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 1892ರಿಂದ ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌‌ ಆಡಲಾರಂಭಿಸಿತು. 1970ರಿಂದ ಮೈದಾನವು ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವಾಗತೊಡಗಿದ್ದರೂ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಸುಮಾರು 116 ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ ಇನ್ನೂ ಆಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1992ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪ್ರಮುಖ ಆಸನಗಳ ಸೇವೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ಸ್ಪಿಯೋನ್ ಕಾಪ್ (1994/1995ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕೂರಬಲ್ಲ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು) ಬಯಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮಹಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಭಿಮಾನಿ ಜನರ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಜಗತ್ತಿನಾಧ್ಯಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ 4 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಯುಇಎಫ್‌ಎ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಡಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 45,000 ವೀಕ್ಷಕರು ಆರಾಮವಾಗಿ ಆಸೀನರಾಗಬಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪುಟ್ಟದಾದ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಫೂಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಕೂಡಾ ಮಲ್ಟಿಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಯುವಆಟಗಾರರ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯದ ದಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[File:Goodisonview1.JPG|thumb|left|ಗೂಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಇವೆಂಟನ್ ಎಫ್.ಸಿಯ ಮೂಲ]] 1892ರಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಎವರ್ಟನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಎದುರುಬದಿಗಿದ್ದ ಗೂಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಗೂಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೋಲಿನ್ಯೂಕ್ಸ್ ( ವೋಲ್ವ್‌ನ ಮೈದಾನ) ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ತೆರೆದಿದ್ದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕೂಡಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನ ಸಂತ ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್ 1892ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಆಟದ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಂತ ತುಸು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾತ್ರ ಆಧುನೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗೂಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ರೇಂಜರ್‌ಗಳು 1887 ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ರಾಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು 3000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿ ಮೈದಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅದರ ಮೂರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೇರವಾದ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಡನೆ ಮೀರ್ ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎವರ್ಟನ್ ಅದ್ಭುತವಾದ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ತೋರಿತು. ಶ್ರೀಯುತ ಬಾರ್ಟನ್ ಅವರು552 ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ 4½ ಚದರ ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ವಾಲ್ಟನ್‌ನ ಕೆಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರು 1460 ಪೌಂಡ್‌‌ಗಳಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 4000 ಜನರಿಗಾಗಿ ಎರಡು ತೆರೆದ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು 3000 ಜನರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಆಸನವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇನ್ನೂ150 ಪೌಂಡ್, ಗೇಟ್ ಮತ್ತು ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು 132 ಪೌಂಡ್, 10 ಮತ್ತು 12 ತಿರುಗುಬಾಗಿಲು ಕಂಬಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ 715 ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದವು. ತಕ್ಷಣವೇ ಮೈದಾನವು ಗೂಡಿಸನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಹೊಂದಿ ಎಫ್ಎ(ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಎಸೋಸಿಯೇಶನ್)ನ ಲಾರ್ಡ್ ಕಿನ್ನೈರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಾಲ್‌ರಿಂದ 1892ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ವೈಭವದಿಂದ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, ಪಂದ್ಯದ ಬದಲಿಗೆ, 12,000 ಜನರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಸಂಗೀತದ ಆಯ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಸುಡುಮದ್ದು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಎವರ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಆಟ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 1892ರಂದು ನಡೆದು, ಇದು ಬೋಲ್ಟನ್ ತಂಡವನ್ನು 4–2 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು. ಈಗ ಅದು ಸುಮಾರು 40,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಕರೆಲ್ಲರೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಆಸನವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1970ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು ಇತರ ಎರಡು ಆಸನವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ನವೀಕರಣಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈಗ ಎರಡೂ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೇ ತರುವಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದು ತಂಡಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 2000ದಿಂದೀಚೆಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ, ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು 60,000 ಆಸನಗಳುಳ್ಳ ಮತ್ತು 2014ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. 1996ರಿಂದಲೇ ಎವರ್ಟನ್ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ 2003ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 55,000 ಆಸನಗಳುಳ್ಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳೆಂದರೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಗಡಿಯಿಂದಾಚೆಗಿರುವ ಕರ್ಬಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ, ಅಭಿಮಾನಿ ಜನರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರವಾಗಿ ದೃಢಗೊಂಡಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮುಂದೆ ಉದ್ಘಾಟನೆಗೊಳ್ಳಲಿರುವ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಎವರ್ಟನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತು ನಡೆದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಕೂಡಾ ಮುಂದುವರೆಸಲಿಲ್ಲ. ==ಮಾಧ್ಯಮ== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಐಟಿವಿ ಎಂದರೆ, ಐಟಿವಿ ಗ್ರಾನಡ. 2006ರಲ್ಲಿ [[ದೂರದರ್ಶನ]] ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೊಸ ವಾರ್ತಾಕಚೇರಿಯನ್ನು ರಾಯಲ್ ಲಿವರ್ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿತು. ಗ್ರಾನಡದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾರ್ತೆಗಳು ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಾರ್ತಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="itvnorthwestnews">{{Cite news|url=http://www.tv-ark.org.uk/itvnorthwest/itvnorthwestnews.html|publisher=TV Ark|title=ITV North West News|date=9 September 2006|access-date=17 ಮೇ 2011|archive-date=13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061013002015/https://www.tv-ark.org.uk/itvnorthwest/itvnorthwestnews.html|url-status=dead}}</ref> ಬಿಬಿಸಿ ಕೂಡಾ ತನ್ನ ಹೊಸ ವಾರ್ತಾ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಹಾನೋವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆದನು. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಐಟಿವಿಯ ದೈನಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ'' "ದಿಸ್ ಮಾರ್ನಿಂಗ್" '' ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್‌ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ 2002ರ ವರೆಗೆ ಬಹು ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳೂತ್ತಿತ್ತು. ಗ್ರಾನಡಾದ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗೆ ಶಾಪ್ ಎಂಬ ಶಾಪಿಂಗ್ ವಾಹಿನಿಯು ಇತ್ತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಚ್ಚುವವರೆಗೂ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ದೂರದರ್ಶನ ತಯಾರಿಕಾ ಕಂಪನಿಯ ಲೈಮ್ ಪಿಕ್ಚರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸೋಪ್ ''ಬ್ರೂಕ್ ಸೈಡ್'' ಮತ್ತು ''ಗ್ರಾಂಜ್ ಹಿಲ್‌'' ನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಮರ್ಸೀ ದೂರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ತಳಹದಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿ ವಾಹಿನಿ 4ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈಗಿನ ಸೋಪ್ ಒಪೇರ ಹಾಲಿಓಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಕೂಡಾ ತಯಾರಿಸಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಸರಣಿಗಳು ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಚೈಲ್ಡ್‌ವಾಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. ನಗರವು ಬೆಳಗಿನ "ಡೈಲಿ ಪೋಸ್ಟ್" ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ "ಇಖೋ" ಎಂಬ ಎರಡು ದೈನಂದಿನ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಕೂಡಾ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಮಿರ್ರರ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಡೈಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ ಸಹಿತ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯುಕೆ ಯ ಮೊದಲ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ ವಾರ್ತಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ಸೌತ್‌ಪೋರ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್ (ಸೌತ್ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿ ರಿಪೋರ್ಟ್) ಕೂಡಾ ನಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ, ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ಮರ್ಸಿಸೈಡ್, ಜ್ಯೂಸ್ ಎಫ್‌ಎಮ್ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ 96.7, ಸಿಟಿ ಟಾಕ್ 105.9 ಅಂತೆಯೇ, ಮ್ಯಾಜಿಕ್ 1548 ಕೂಡಾ. ಕೊನೆಯ ಮೂರು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ ಟವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು ನಗರದ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚುಗಳು (ಕೆತಡ್ರಲ್) ದಿಗಂತದೆತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ "ನರ್ವ್" ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇಂಡಿಮೀಡಿಯಾ ಸಹ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://www.filminfocus.com/article/movie_city__liverpool ಮೂವಿ ಸಿಟಿ:ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113155808/http://www.filminfocus.com/article/movie_city__liverpool |date=2010-01-13 }} ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ ಫೋಕಸ್, 10 ನವೆಂಬರ್ 2009</ref> ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.<ref name="Ten facts about Liverpool" /><ref>[https://www.theguardian.com/uk/1999/nov/08/davidward ಸಿಟಿ ಫೈಟ್ಸ್ ಟು ಪ್ರಿಸರ್ವ್ ಸ್ಟಾರ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ] ಗಾರ್ಡಿಯನ್, 8 ನವೆಂಬರ್ 1999</ref> 2008ರ ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಯುರೋಪ್ ಸಂಗೀತ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಅತಿಥೇಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ==ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{Main|List of people from Merseyside|List of bands from Merseyside}} ==ಲಿವರ್‌ಫೂಲ್ ಕುರಿತಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು== * "ಲೈರ್‌ಪೋಲ್, ಅಲಿಯಾಸ್ ಲಿವರ್‌ಪೋಲ್, ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಪಟ್ಟಣ ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್‌ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಅರಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಡರ್ಬೆಯ ಅರ್ಲ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಐರಿಶ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಬಂದಹಾಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು... ಲಿವರ್ ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಲಿವರ್ ಪೋಲ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಐರಿಷ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವವರು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ..." – ಜಾನ್ ಲೆಲಾಂಡ್‌ (ಆಂಟಿಕ್ವಾರಿ), '' ಇಟಿನರಿ'', c. 1536–39 * " ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಇದು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು... ಕೆಲವೇ ಶಬ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವುದಾದರೆ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅದರಂತೆ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವೆಂದರೆ ಇದೊಂದೆ." ಡೆನಿಯನ್ ಡೆಫೊ – ''ಎ ಟೂರ್ ಥ್ರೋ ದ ಹೋಲ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್'', 1721–26 * "ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ನೋಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಶುಚಿಯಾದ, ಉತ್ತಮ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು." – ಜಾನ್ ವೆಸ್ಲೆ. ''ಜರ್ನಲ್'', 1755 * "ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದುರ್ಬಾಗ್ಯವಂತರಿಂದ ಮುಖಬಂಗ ಅನುಭವಿಸಲು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲು ಕೂಡಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಜನರ ರಕ್ತದಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದೆ." ನಟ ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಕುಕ್ (1756–1812) ಲಿವರ್‌ಫೂಲ್ ಭೇಟಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಈತ ಕುಡಿದು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಲಿವರ್ ಫೂಲ್ ಕುರಿತಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{Cite web|url=http://www.channel4.com/history/microsites/T/timeteam/2008/liverpool/liverpool-cameo.html |title=Time Team &#124; Archaeology &#124; Channel 4 &#124; Tony Robinson |publisher=Channel 4 |date=2008-04-21 |accessdate=2010-04-15}}</ref> * "ಈ ನಗರವು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತ ಇನ್ನೊಂದು ವೆನಿಸ್ ನಗರದಂತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಸಂತಸಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅದ್ಭುತ ಪರಿವಾರದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ ಮನೆತನದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಬಯಕೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ... ಈ ಹಳ್ಳಿಯು, ಈಗ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಒಂದು ಯಾವತ್ತೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತಹ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿದೆ." ಥಾಮಸ್ ಎರ್ಸ್ಕೈನ್, 1st ಬ್ಯಾರೂನ್ ಎರ್ಸ್ಕಿನ್, 1791 * "ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆ ಏನೆಂದರೆ ಅದು ನನ್ನೆಲ್ಲ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸಿ ಅದರ ಸತ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ."-ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್, ''ಭಾಷಣ'', 184 * "ಲಿವರ್ ಫೂಲ್....ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಸ್ಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಯುರೋಪ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದದ್ದಾಗಿದೆ.” – ''ಇಲ್ಲಿಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಲಂಡನ್ ನ್ಯೂಸ್'', 15 ಮೇ 1886 * "ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್ ಇದು "ಜೀವನದ ಪೂಲ್"– ಸಿ.ಜಿ.ಯೂಂಗ್, ''ಮೆಮೊರಿಸ್, ಡ್ರೀಮ್ಸ್, ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್'', 1928 * "ಇದರ ಕೇಂದ್ರವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇದು ಒತ್ತಡ ಹೇರುವ, ಯಾವುದೋ ರಹಸ್ಯ ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ನಗರದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ...ಈಗ ನಾವು ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲು ಕೂಪದ ಹೃದಯಭಾಗದಂತಿದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ನಗರದಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂತಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಮುದ್ರ ನೆಲೆ ಇದ್ದು ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಕೂಡಾ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ..." – ಜೆ.ಬಿ.ಪ್ರಿಸ್ಟ್ಲೆ, ''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಜರ್ನಿ'', 1934 * "...ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉನ್ನತಿ ಹೊಂದುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತವಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತಡೆ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಚ್‌ಶೈರ್‌ನ ಯಾವ ಕಡೆಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ: ಈ ಹೋಲಿಕೆಯು ಹೊರದೇಶಗಳಾದ –ಡಬ್ಲಿನ್ ಅಥವಾ ಬೋಸ್ಟನ್, ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌." – ಇಯಾನ್ ನಾರಿನ್, ''ಬ್ರಿಟನ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಟೌನ್‌'', 1967 ==ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== ===ಅವಳಿ ನಗರಗಳು=== ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ಇದು ಈ ಮುಂದಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ<ref>{{Cite web|url=http://www.liverpool.gov.uk/Community_and_living/Twinning/index.asp|title=Liverpool City Council: twinning|accessdate=2007-11-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050409023931/http://www.liverpool.gov.uk/Community_and_living/Twinning/index.asp|archivedate=2005-04-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://spl.camara.rj.gov.br/spldocs/pl/2003/pl1488_2003_004271.pdf|title=Declara cidades-irmãs as cidades do Rio de Janeiro e de Liverpool|accessdate=2011-03-02|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326223751/http://spl.camara.rj.gov.br/spldocs/pl/2003/pl1488_2003_004271.pdf|url-status=dead}}</ref>: {{div col|colwidth=}} * [[Surabaya]], Indonesia (2017) * [[Birmingham, Alabama]], United States (2015) * [[Cologne]], Germany (1952) * [[Dublin]], Ireland (1997) * [[Johor Bahru]], Malaysia * [[Medan]], Indonesia * [[Penang]], Malaysia * [[Rio de Janeiro]], Brazil (2003) * [[Shanghai]], China (1999) {{div col end}} ===ಸ್ನೇಹದ ಕೊಂಡಿಗಳು=== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇದು ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ನಗರಗಳೊಂದಿದೆ ಹೊಂದೆದೆ (ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರದೆ)<ref>{{Cite web|url=http://old.liverpool.gov.uk/Community_and_living/Twinning/index.asp|title=Liverpool City Council: Twinning - Friendship links}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: * {{Flag icon|France}} '''Givenchy-lès-la-Bassée''', [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]'''' * {{Flag icon|Canada}} '''ಹ್ಯಾಲಿಫಾಕ್ಸ್''', [[ಕೆನಡಾ]]'''' * [43] '''ಹವಾನಾ''', [[ಕ್ಯೂಬಾ]]'''' * {{Flag icon|Argentina}} '''ಲಾ ಪ್ಲಾಟಾ''', [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜಂಟೀನಾ]]'''' * {{Flag icon|US}} '''ಮೆಂಫಿಸ್''', [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್]]'''' * {{Flag icon|Japan}} '''ಮಿನಾಮಿಟಾನ್''', [[ಜಪಾನ್]]'''' * {{Flag icon|Italy}} '''ನ್ಯಾಪಲ್ಸ್''', [[ಇಟಲಿ]]'''' * {{Flag icon|US}} '''[[ನ್ಯೂ ಒರ್ಲೀನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಒರ್ಲಿಯಾನ್ಸ್]]''', [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್]]'''' * {{Flag icon|Ukraine}} '''ಒಡೆಸ್ಸಾ''', [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೈನ್]]'''' * {{Flag icon|Italy}} '''ಪೊನ್ಸಾಕ್ಕೊ''', [[ಇಟಲಿ]]'''' * {{Flag icon|Romania}} '''Râmnicu Vâlcea''', [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮಾನಿಯಾ]]'''' * {{Flag icon|Chile}} '''Valparaíso''', [[ಚಿಲಿ]]'''' ===ಇತರೆ ಕೊಂಡಿಗಳು=== ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಇತರ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಬಂದ ಹೊಂದಿದೆ: * {{Flag icon|US}} '''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]''', [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್]] – ಫ್ರಿಡಮ್ ಆಪ್ ದಿ ಸಿಟಿ-ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'' – ಆಗಸ್ಟ್ 2003'' * {{Flag icon|Latvia}} '''ರಿಗಾ''', ಲಾಟ್ವಿಯಾ – ಲೆಟರ್ ಆಫ್ ಇಂಟೆಂಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು'' – ಮಾರ್ಚ್ 2003'' * {{Flag icon|Norway}} '''ಸ್ಟಾವೆಂಜರ್''', [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]] – ಲೆಟರ್ ಆಫ್ ಇಂಟೆಂಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು'' –ಜೂನ್ 2004'' ===ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೂತಾವಾಸಗಳು=== * {{Flag icon|Cape Verde}} ಕೇಪ್ ವರ್ಡಿಯನ್ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Hungary}} ಹಂಗೇರಿ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Italy}} ಇಟಲಿ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Netherlands}} ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Norway}} ನಾರ್ವೇ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Sweden}} ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ದೂತಾವಾಸ * {{Flag icon|Thailand}} ರಾಯಲ್ ಥಾಯ್ * {{flag icon|United States}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದೂತಾವಾಸ (ಮುಂಚಿನ) ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== {{Portal|North West England}} * 1911 ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಜನರಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ * 2008 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಮೆಚ್ಯೂರ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್ * ಲಾ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್, ದೊಡ್ದದಾದ ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೇಡವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡಿತು. * ಬಿಗ್ ಡಿಗ್ (ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್) * [[:ವರ್ಗ:Culture in Liverpool|ಲಿವರ‍್ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಿನೆಮಾಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಶೋಗಳು * ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಾರ್ಡನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ * ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಕೋಟೆ * ವಿಲಿಯಮ್‌ಸನ್ ಸುರಂಗಗಳು * ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ * ಎವರ್ಟನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ * ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್, ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * [https://archive.org/stream/liverpool00scot#page/n7/mode/2up ''ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'' ],ಡಿಕ್ಸಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್, 1907 * [https://archive.org/stream/historyofliverpo00muiruoft#page/n9/mode/2up ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'' ], ರಾಮ್ಸೆ ಮ್ಯೂರ್, 1907 * [https://archive.org/stream/bygoneliverpool00muiruoft#page/n9/mode/2up ''ಬೈಗಾನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'' ], ರಾಮ್ಸೆ ಮ್ಯೂರ್‌, 1913 * ''ಬೈಗಾನ್ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್'', ಡೇವಿಡ್ ಕ್ಲೆನ್ಸಿ, 2008. ISBN 978-1-4357-0897-6 * ''ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ 800'', ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಚಾಮ್, 2006. ISBN 978-1-84631-035-5 * ''ಚೈನಿಸ್ ಲಿವರ್‌ಪುಡ್ಲಿಯಾನ್ಸ್'', ಮರಿಯಾ ಲಿನ್ ವೊಂಗ್, 1989. ISBN 978-1-871201-03-1 * ''ರೈಟಿಂಗ್‌ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್: ಎಸ್ಸೇಸ್ ಆಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂಸ್'', -ಸಂಪಾದನೆ- ಮೈಕೆಲ್ ಮರ್ಫಿ ಮತ್ತು ರೀಸ್ ಜೋನ್ಸ್, 2007. ISBN 978-1-84631-073-7 ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು=== {{Reflist|2}} ===ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ=== *{{Cite book|last=Hughes |first=Quentin |title=Liverpool: City of Architecture |publisher=[[Bluecoat Press]] |year=1999 |isbn=1-872568-21-1}} *{{Cite book|author=Liverpool City Council |title=Maritime Mercantile City: Liverpool |publisher=[[Liverpool University Press]] |year=2005 |isbn=1-84631-006-7}} *{{Cite book|last=Moscardini |first=Anthony |title=Liverpool City Centre: Architecture and Heritage |url=https://archive.org/details/liverpoolcitycen0000mosc |publisher=[[Bluecoat Press]] |year=2008 |isbn=978-1904438649}} *{{Cite book|last=Nicholls |first=Robert |title=Curiosities of Merseyside |publisher=[[Sutton Publishing]] |year=2005 |isbn=978-0-7509-3984-3}} *{{Cite book|last=Sharples |first=Joseph |title=Pevsner Architectural Guides: Liverpool |url=https://archive.org/details/liverpool0000shar |publisher=[[Yale University Press]] |year=2004 |isbn=0-300-10258-5}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== {{Commons category}} {{Wikinews|:ವರ್ಗ:Liverpool|Liverpool}} * [http://www.liverpoolpictorial.co.uk/ ಲಿವರ‍್ ಪೂಲ್ ಚಿತ್ರಗಳು] * [http://www.liverpool.gov.uk/ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328002145/http://www.liverpool.gov.uk/ |date=2006-03-28 }} * [http://www.liverpool08.com/ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಲ್ಚರ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405123257/http://www.liverpool08.com/ |date=2007-04-05 }} * [http://www.visitliverpool.com/ ಅಧಿಕೃತ ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಸೈಟ್‌] * [http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConNarrative.61 ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಹೆಸರುಗಳ ಹುಟ್ಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127045958/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConNarrative.61 |date=2012-11-27 }} * {{wikivoyage|Liverpool}} {{Liverpool related articles}} {{Liverpool}} {{Merseyside}} {{NW England}} {{UK cities}} {{Metropolitan counties and metropolitan districts}} {{25 largest settlements in the UK by urban core population}} {{European Capital of Culture}} {{World Heritage Sites in the United Kingdom}} {{Liverpool B&S}} {{Coord|53.4|N|3|W|region:GB_source:enwiki-osgb36(SJ437905)|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್]] [[ವರ್ಗ:1922ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ನಗರಗಳು‌]] [[ವರ್ಗ:ಯೂರೋಪ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾನಗರದ ವಿಭಾಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಜನನಿಬಿಡ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮರ್ಸಿಸೈಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಯ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೈಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಸೇರಿದ ಲೇಖನಗಳು (ಯುಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌)]] [[ವರ್ಗ:ವಾಯುವ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NUTS 3 ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] krimuee61pmo7j5fzd085qwzj70cm69 0 38609 1427398 1368123 2026-09-04T04:16:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427398 wikitext text/x-wiki [[File:Soybeans.jpg|thumb|right|200px|ಸೋಯಾ ಗಿಡ]] [[File:Soybean flowers.png|thumb|right|200px|ಸೋಯಾ ಹೂ]] [[File:Glycine max 003.JPG|thumb|right|200px|ಸೋಯಾ ಕಾಯಿ]] [[File:Soybeanvarieties.jpg|thumb|right|200px|ಸೋಯಾ ಬಿತ್ತನೆಗಳು]] =ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆ= '''ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆ''' ಅಥವಾ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೋಯಾ ಬೀಜದಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸೋಯಾಗಿಡ [[ಗ್ಲೇಸಿನ್]] ಪ್ರಜಾತಿ, ಮತ್ತು [[ಫಾಬೇಸಿ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗಿಡ. ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಸರು'ಗ್ಲೆಸೀನ್ ಮಾಕ್ಸು'. ಸೋಯಾದ ಸಾಗುವಳಿ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಿ ನೋಡಲಾಗಿದೆ. ಇಳುವರಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಂದದ್ದು ನೊಡಿ, ಆಮೇಲೆ [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]] ಹಾಗೂ [[ಗುಜರಾತ್]]ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಯಾ ಸಾಗುವಳಿ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಯಾ ಹೆಸರು== *[[ಹಿಂದಿ]]=ಬಾಟ್(bhat),ಸೋಯಾಬೀನ್(soya bean) *[[ಮರಾಠಿ]],[[ಗುಜರಾತಿ]]=ಸೋಯ್‍ಬಿನ್(soybin) *[[ಪಂಜಾಬಿ]],[[ಮಳಯಾಳಮ್]], *[[ಕನ್ನಡ]]=ಸೋಯಾ ಬೀನ್(soyabean) *[[ತಮಿಳು]]=ಸೀಯಾ ಪಯರ್(soya payaru) *[[ಬೆಂಗಾಲಿ]]=ಗಾರಿಕಲೈ(garikalai) *[[ಅಸ್ಸಾಂ]]=ಗರಿಮಹ್(garimah) ==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡುತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳು== *[[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಗುಜರಾತ್]]ದಲ್ಲಿ ಅಧೀಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿ ಅಗುತ್ತಿದೆ. ಇನ್ನು [[ಹಿಮಚಲ ಪ್ರದೇಶ್]], [[ಪಂಜಾಬ್]],ಹಾಗೂ [[ದೆಹಲಿ]] ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಸೋಯಾದ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನ== ಸೋಯಾಬೀಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ ೧೮-೨೪% ಎಣ್ಣೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ೩೫-೫೦% ವರಕು ಎಣ್ಣೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಂತಹ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಎನ್ನುವ ಎಣ್ಣೆತೆಗೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ,ಬೀಜಗಳಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುವ /ಬರುವ ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ(oil cake)ಇನ್ನು ೬-೧೦% ಎಣ್ಣೆಯುಳಿದರೂ, ಇನ್ನು ೩೦-೩೫% ವರೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೋಯಾ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೧೮-೨೪% ಎಣ್ಣೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಸೋಯಾಬೀಜವನ್ನು ಎಕ್ಸುಪೆಲ್ಲರು ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೦-೧೪%ಮಾತ್ರ ಎಣ್ಣೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಉಳಿದಿದ್ದು ಹಿಂಡಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸೋಯಾ ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ಯನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೆಕ್ಸೆನ್]]ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಪೆಟ್ರೊಲಿಯಂ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಕ್ಸೆನನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತರಹ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಕರಗುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ಯಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಸೆನು ದ್ರಾವಣ(solvent)ವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವರು. ಆದರೆ ಬೀಜದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹೆಕ್ಸುನನ್ನು ಉಪ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ಯಲ್ಲಿ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಬೀಜದಿಂದ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ವಿಧಾನ ''' *ಮೊದಲು ಸೋಯಾ ಬೀಜವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಜರಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಲ್ಲಿಸಿ, ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣು,ಸಣ್ಣಕಲ್ಲುಗಳು, ತಾಳು, ಸಣ್ಣಕಂಡಿಗೆ, ದಂಟು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಜಲ್ಲಿಸಿದ ಸೋಯಾಬೀಜವನ್ನು ಸೀಡ್‌ ಕ್ರೇಕರು(seed cracker)ಎನ್ನುವ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಡ್‌ ಕ್ರೇಕರುದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೋಲರು ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಎರಡು ರೋಲರುಗಳು ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ರೋಲರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂದು/ಖಾಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಇದರ ಒಳಗಿನಿಂದ ಬೀಜ ಹೊರಗೆ ಬರುವಾಗ ಸಣ್ಣತುಂಡು/ತುಣಕೆ ಆಗುತ್ತವೆ. *ಈಗ ಸಣ್ಣ ಚೂರಾದ ಸೋಯಾಬೀಜವನ್ನು ಬೇಯುವ/ಕುಕರು(cooker) ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಚೂರನ್ನು ಆವಿ(steam)ಯಿಂದ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆವಿಯಿಂದ ಬೇಯಿಸಿದ ಬೀಜದ ಚೂರು ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆಯನ್ನು ೮೦-೮೫^೦C ತನಕ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೇವ ಪ್ರತಿಶತ ೧೪-೧೬%ಆಗುತ್ತದೆ. *ಕುಕರಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬರುವ ಸೋಯಾ ಬೀಜದ ಬಿಸಿ ತುಣಕುಗಳನ್ನು ಫ್ಲೆಕರು(flaker)ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫ್ಲೆಕರುನಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ದ ದೃಢ ಉಕ್ಕಿನ ರೋಲರುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡು ರೋಲರುಗಳು ಖಾಲಿ ೦.೩೫ಮಿ.ಮೀ, ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಲರುಗಳಿಂದ ಬೀಜ ತುಂಡುಗಳು ಬರುವಾಗ, ರೋಲರುಗಳು ಮಾಡು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಬೀಜದ ತುಂಡುಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. *ಫ್ಲೆಕರುವಿನಿಂದ ತೆಳುವಾದ ಹಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಬರುವ ಸೋಯಾ ಅವಕುವ ಉಷ್ಣೊಗ್ರತ ೭೫-೮೦^೦C, ಮತ್ತು ತೇವ ೧೪-೧೬% ಇರುವ ಸಂಭವವಿವೆ. ಇದರ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆಯನ್ನು ೩೫-೪೦^೦Cರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ತೇವ ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು(percent)೧೦.೦% ಆಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆ ಇರುವ ಸೋಯಾ ಬೀಜದ ಅವಲನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬಾರದು. ಏಕಂದರೆ ಹೆಕ್ಸೆನು ದ್ರವೀಭವನ ಉಷ್ಣೋಗ್ರತೆ ೫೮^೦C.ಅದರಿಂದ ೮೦-೮೫^೦C ಇದ್ದ ಸೋಯಾವನ್ನು ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರೆ,ಹೆಕ್ಸೆನು ಬೇಗ ಭಾಷ್ಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಸೋಯಾದ ಫ್ಲೆಕ್ಸು(flakes)ನು ಕೂಲರು(cooler)ಅನ್ನು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಫ್ಲೆಕ್ಸು ಮೇಲೆ ತಣ್ಣಗಿರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬೀಸಿ, ಸೋಯಾ ಫ್ಲೆಕ್ಸುನ್ನು ತಣ್ಣಗೆ ಮಾಡಿ, ಅದರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ೪೦-೪೫^೦C ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಕೂಲರುನಲ್ಲಿ ತಣ್ಣಗಾದ ಸೋಯಾಬೀಜ ಫ್ಲೆಕ್ಸುನ್ನು ಒಂದು ಕನ್ವೆಯರು(conveyor)ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್‌ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸುಟ್ರಾಕ್ಟರು (Extractor)ಎನ್ನುವ ಯಂತ್ರ ಪರಿಕರದಲ್ಲಿ ಸೋಯಾ ಬೀಜದಿಂದ, ಹೆಕ್ಸುನು ಎನ್ನುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆ== ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ ಎಕ್ಸುಟ್ರಾ‍‍ಕ್ಷನು‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾದ ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೀದಾ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ರಿಫೈನರಿ(refinery) ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿಮಾಡಿ, ಆಮೇಲೆ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ಪ್ಲಾಂಟ್‌ ನಿಂದ ಬಂದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಜಿಡ್ಡೆಣ್ಣೆ(crude oil)ಅಂತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮ್ಸು(gums), ಕೊಳೆ/ಕಿಣಿ(impurities)ಮತ್ತು ಫ್ರೀಫ್ಯಾಟಿ ಆಮ್ಲಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ರಿಫೈನರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಫ್ಯಾಟಿ(ಕೊಬ್ಬಿನ)ಆಮ್ಲಗಳು''' {| class="wikitable" |-style="background:red; color:yellow" align="center" |ಫ್ಯಾಟಿ(ಕೊಬ್ಬಿನ) ಆಮ್ಲ||ಕಾರ್ಬನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ಬಂಧನ ಸಂಖ್ಯೆ||ಶೇಕಡ |- |ಪಾಮಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ||C 16:0 ||7-12 |- |ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಆಮ್ಲ||C18:0 ||2-6 |- |ಒಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ||C18:1 ||19-30 |- |ಲಿನೊಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ||C18:2||50-59 |- |ಲಿನೊಲೆನಿಕ್ ಆಮ್ಲ||C18:3||5-10 |} '''ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆಯ ಭೌತಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು''' {|class="wikitable" |-style="background:yellow; color:red" align="center" | ಪದಾರ್ಥ/ಧರ್ಮ||ಮೌಲ್ಯದ ಮಿತಿ |- |ಸಾಂದ್ರತೆ||0.912-.0915 |- |ಐಯೋಡಿನ್ ಮೌಲ್ಯ||120-141 |- |ಸಪೋನಿಫಿಕೆಸನ್ ಮೌಲ್ಯ/ಸಂಖ್ಯೆ||189-195 |- |ಅನ್‌ಸಪೋನಿಫಿಯಮುಲ್‌ ಪದಾರ್ಥ||1.0% |- |ಗಮ್ಸು||3.0% |} ==ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆ-ಉಪಯೋಗಗಳು== *ಈ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಡಿಗೆ/ತಿನ್ನುವ ಎಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಜೈವಿಕ ಡಿಸೇಲ್ ತಯಾರು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. *ವನಸ್ಪತಿ(ಡಾಲ್ಡಾ)ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಇತರೆ== *ಸೋಯಾ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಮ್ಸು(gums)ನಿಂದ ಲೆಸಿಥಿನ್ಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸೋಯಾ ಹಿಂಡಿಯನ್ನು ಪಶುಮೇವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಚಿತ್ರಮಾಲಿಗೆ== <gallery> File:Seed cleaning screener.JPG|ಸೋಯಾ ಬೀಜವನ್ನು ಜರಿಸು ಜರಿಗೆ File:Seed craker.jpg|ಸೋಯಾ ಬೀಜದ ಕ್ರೇಕರು ಯಂತ್ರ File:Seed cooker.JPG|ಸೋಯಾ ಬೀಜವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವ ಕುಕರ್ File:Seed flaker.JPG|ಸೋಯಾ ಬೀಜವನ್ನು ಫ್ಲೇಕ್ಸು ಮಾಡುವ ಫ್ಲೇಕರು file: Flakes cooler.JPG|ಫ್ಲೇಕ್ಸು ಕೂಲರ್ File:Solvent plant.jpg|ಸಾಲ್ವೆಂಟ್‌ ಪ್ಲಾಂಟ್ </gallery> ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ie50150a024] *[http://www.soya.be/soybean-oil-production.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520055259/http://www.soya.be/soybean-oil-production.php |date=2013-05-20 }} {{ವಿವಿಧ ತರಹದ ಎಣ್ಣೆಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು]] [[en:Soybean oil]] fcimmok71z3afzsfge58epqsgvh7wav 0 62587 1427405 1426501 2026-09-04T06:29:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427405 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ಹಾರ್ವೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಕಷಿಂಗ್ |image = Harvey Williams Cushing 1938b.jpg |image_width =240px |caption = Harvey Cushing in 1938 |birth_date = {{Birth date|1869|04|08}} |birth_place = [[Cleveland]], [[Ohio]], US |death_date = {{death date and age|1939|10|07|1869|04|08}} |death_place = [[New Haven, Connecticut|New Haven]], [[Connecticut]], US |profession = [[Surgeon]]; [[Neurosurgeon]] |specialty = [[Neurosurgery]] |spouse = {{marriage|Katharine Stone Crowell |1902}} |parents = Kirke Cushing<br>Bessie Williams |known_for = Pioneering brain surgery<br>[[Cushing's syndrome]] |years_active = 1895–1935 |education = [[Yale University]]<br/>[[Harvard Medical School]]<br/>[[Johns Hopkins Hospital]] |work_institutions = [[Massachusetts General Hospital]]<br>[[Johns Hopkins Hospital]]<br>[[Johns Hopkins School of Medicine]]<br>[[Peter Bent Brigham Hospital]]<br>[[Harvard Medical School]]<br>[[Yale University School of Medicine]] |prizes = |children = William Harvey Cushing<br>[[Mary Benedict Cushing]]<br>[[Betsey Cushing Roosevelt Whitney|Betsey Maria Cushing]]<br>Henry Kirke Cushing<br>[[Babe Paley|Barbara Cushing]] }} '''ಹಾರ್ವೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಕಷಿಂಗ್''' (ಎಪ್ರಿಲ್ 8, 1869 – ಒಕ್ಟೋಬರ್ 7, 1939) ಅಮೆರಿಕದ ನರರೋಗ ತಜ್ಞ.ಮಿದುಳು, ನರಗಳ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿ ಹೆಸರಾದವ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (೧೮೯೧) ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯ ಶಾಲೆ (೧೮೯೫) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಪದವೀಧರನಾದ. ಜಾನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿದ್ದ. ಜರ್ಮನಿಯ ಬರ್ನ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಕರ್ನೊಡನೆಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಲಿವರ್ಪುಲಿನಲ್ಲಿ ಷೆರಿಂಗ್ಟನ್ನೊಡನೆಯೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರಿನ ಜಾನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಮಾಡಿ ರೋಗಿಯ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪಿಸದೆಯೇ ಕಪಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅರಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿ ಹಲವು ಏಕವಿಷಯಕಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು (ಮಾನೊಗ್ರಾಫ್ಸ್‌) ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ತಲೆಯೊಳಗಡೆ ಮಿದುಳಿನ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಸರನ ನರಗಂಟನ್ನು ಕೊಯ್ದು ತೆಗೆವ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ (೧೯೦೦) ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ. ಹಸುಗೂಸಿನ ಕಪಾಲದೊಳಗೆ ರಕ್ತಸುರಿತವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನೂ ರೂಢಿಸಿದ (೧೯೦೫). ಲಕ್ವ ಹೊಡೆದ ಮೊಗವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ನರ ನಾಟಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ. ತೆಮಡಿಕ (ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ) ಗ್ರಂಥಿಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಶೋಧನೆಯಿಂದ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೇ ಹೆಸರಾದ (೧೯೧೨). ಈಗ ಎರಡು ಬಗೆಗಳ ಕಷಿಂಗ್ ರೋಗಗಳು ಹೆಸರಾಗಿವೆ: ತೆಮಡಿಕ ಗ್ರಂಥಿಯ ಗಂತಿಯದೊಂದು, ಅಡ್ರಿನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ಚುರುಕಿನದೊಂದು. ಮಿದುಳಿನ ಗಂತಿಗಳ ವಿಂಗಡಣೆ, ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಸಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ಕಪಾಲದೊಳಗೆ ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲಾದರೂ ಒತ್ತಡವೇರಿದರೆ, ಮಿದುಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಕ್ತ ಒಗಿಸಲು ಅದರೊಳಗಿನ ರಕ್ತ ಒತ್ತಡ ಇದಕ್ಕೂ ಮೀರಿ ಏರುವುದಕ್ಕೆ ಕಷಿಂಗನ ನಿಯಮವೆಂದು ಈಗಲೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಷಿಂಗ್ ೨೦ ವರ್ಷ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ (೧೯೧೨-೧೯೩೨). ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆಗೆ ಮಿದುಳಿನ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ ಆಗಿದ್ದ. ಅವನು ಬರೆದ ಸರ್ ವಿಲಿಯಂ ಆಸ್ಲರನ ವಿವರವಾದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗೆ [[ಪುಲಿಟ್ಜರ್]] ಬಹುಮಾನ ದೊರಕಿತು (೧೯೨೫). ಅವನು ಬರೆದ ವೈದ್ಯಚರಿತ್ರೆಯ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ನ ಮೇಲೂ ಒಂದಿತ್ತು. ಮುಗಿಯದೆ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿದ್ದ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅವನ ನಿಕಟ ಗೆಳೆಯ ಪುಲ್ಟನ್ ಎಂಬಾತ ಕಷಿಂಗ್ ಸತ್ತಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ನ್ಯೂಹೇವನ್ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯತನಕ ನರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಅನೇಕ ಬರೆಹಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ (೧೯೨೮). ಆತ ವೈದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನವಾಗಿತ್ತ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[[John Farquhar Fulton|Fulton, John F.]] [http://cushing.med.yale.edu/cushing/ ''Harvey Cushing: A Biography'']{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Charles C. Thomas (Springfield, Illinois), 1946. * [http://mssa.library.yale.edu/findaids/eadHTML/mssa.ms.0160.html Guide to the Harvey Williams Cushing Papers, Manuscripts and Archives], Yale University Library *[[Michael Bliss|Bliss, Michael]]. ''Harvey Cushing : a Life in Surgery'', Oxford University Press, 2005. *[http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/Cushing_Harvey.pdf National Academy of Sciences Biographical Memoir] *[http://osler.library.mcgill.ca/archives/index.php/detail/?fondid=4685 Harvey Cushing Fonds]. Osler Library of the History of Medicine. McGill University. [[ವರ್ಗ:ನರವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] ls7zlsotqswmijxa3vlbo3wyt8zy3g3 0 64671 1427382 1359772 2026-09-03T17:31:30Z ~2026-47846-00 101544 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1427382 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |name = ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ |image = Mudnakudu Chinnaswamy.jpg |caption = |pseudonym = |birth_name = |birth_date = |birth_place = |spouse = |children = |death_date = |death_place = |occupation = * ಬರಹಗಾರ * ಕವಿ |alma_mater = |period = |genre = Dalit Literature |subject = |awards = ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <br />ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |movement = |notableworks = |influences = |influenced = |signature = |website = |nationality = ಭಾರತೀಯ }} '''ಮೂಡ್ನಾಕೂಡು ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ''' ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/dalit-literature-written-in-the-margins|title=Dalit Literature: Written in the Margins|date=6 May 2016|publisher=OPEN Magazine|accessdate=2 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/379372/progressive-writers-should-support-dalits.html|title=Progressive writers should support Dalits|date=22 June 2007|newspaper=[[Deccan Herald]]|accessdate=2 September 2017}}</ref> ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಅವರ 'ಬಹುತ್ವದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ತಾತ್ವಿಕತೆ' ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ೨೦೨೨ರ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು|ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ದೊರೆತಿದೆ. '''ಕೃತಿಗಳು:-''' ಚಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ನಾನು ಗೋಧೂಳಿ ನಾನೊಂದು ಮರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಚಂದಿರನ ಕಣ್ಣು ಇಂಗಲಾರದ ಹುಣ್ಣು ==ಕೃತಿಗಳು, ಕವನಗಳ ಸಂಕಲನಗಳು== #ಬಹುತ್ವದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ತಾತ್ವಿಕತೆ<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/books/books-reviews/sensitive-translation-of-dalit-experience/article19124611.ece|title=Sensitive translation of Dalit experience|date=22 June 2017|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2 September 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0021989417717295|title=A dialogue between Mudnakudu Chinnaswamy and Rowena Hill|publisher=[[The Journal of Commonwealth Literature]]|accessdate=29 October 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kar.nic.in/pue/PUE/PDF_files/academic/2013_14/02.pdf|title=First Year PU Course Syllabus, Sl No 7|publisher=Department of PU Education, Karnataka State|accessdate=29 October 2017|archive-date=13 ಜುಲೈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713001037/http://www.kar.nic.in/pue/PUE/PDF_files/academic/2013_14/02.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/Academy-awards-for-five/article16022990.ece|title=Academy awards for five|date=20 April 2010|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|accessdate=2 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2014/oct/31/Janaki-Kabaddi-Star-Mamata-Among-Rajyotsava-Awardees-677163.html|title=Rajyotsava Awards (2014)|date=31 October 2014|newspaper=[[The New Indian Express]]|accessdate=2 September 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=http://karnatakasahithyaacademy.org/downloads/prashasti/Academiya-gowrava-Prashasti-puraskrtaru.pdf|title=ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಗೌರವ ಪುರಸ್ಕೃತರು|accessdate=2 September 2017|publisher=[[Karnataka Sahitya Academy]]|archive-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417030449/http://karnatakasahithyaacademy.org/downloads/prashasti/Academiya-gowrava-Prashasti-puraskrtaru.pdf|url-status=dead}}</ref> == <span lang="ಕನ್ನಡ" dir="ltr">ಉಲ್ಲೇಖಗಳು</span> == {{reflist}} [[ವರ್ಗ :ಲೇಖಕರು]] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] qgvx5dnjseojdqefmskhwvw05cwfcos 0 76000 1427383 1362249 2026-09-03T17:44:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427383 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ |image =Rosalind Franklin.jpg|caption = ಜುಲೈ ೧೦, ೧೯೮೪ |birth_name = ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ |birth_date = ೨೫-೦೭-೧೯೨೦ |birth_place = ನಾಟಿಂಗ್ ಹಿಲ್, [[ಲಂಡನ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] |nationality = ಬ್ರಿಟಿಷ್ |death_date = ೧೬-೦೪-೧೯೬೮ |death_place = ಚೆಲ್ಸೀ, [[ಲಂಡನ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] |death_cause = ಅಂಡಾಶಯ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] |occupation = ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಫಟಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ }} {{WEP|ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಎಲ್ಸೀ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ (೨೫ ಜುಲೈ ೧೯೨೦-೧೬ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೮) ಒಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಆಂಗ್ಲ]] ರಸಾಯನತಜ್ಞೆ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಸ್ಫಟಿಕ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]]<ref>https://www.dnalc.org/view/15014-Franklin-s-X-ray-diffraction-explanation-of-X-ray-pattern-.html</ref>.[[ಡಿ.ಎನ್.ಎ]] (ಡಿ ಆಕ್ಸಿ ರೈಬೊನ್ಯುಕ್ಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್),ಆರ್.ಎನ್.ಎ(ರೈಬೊನ್ಯುಕ್ಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್),[[ವೈರಾಣು]],[[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಫೈಟ್]] ಗಳ ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಅಪಾರ.ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ವೈರಾಣುಗಳ ಮೇಲಿನ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಅವರ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿತ್ತಾದರೂ,ಇವರು ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.ರೊಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ನಂತೆ ತನ್ನ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಕೃತಿಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾದ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಮಹಿಳಾ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ]] ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲ<ref>http://www.livescience.com/39804-rosalind-franklin.html</ref>. ===ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ=== ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ೧೯೨೦ ಜುಲೈ೨೦ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಲಂಡನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೆಹೂದಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿಸ್ ಆರ್ಥರ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉದಾತ್ತ [[ಲಂಡನ್]] ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ನಗರದ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇವರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಮ್ಯುರಿಯೆಲ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ವಲೆಯ್.ರೊಸಾಲಿಂಡ್ ಹಿರಿಯ ಮಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐದು ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವಳಾಗಿದ್ದರು.ಇವರ ಕುಟುಂಬ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.ಅಲ್ಲಿ ಇವರ ತಂದೆ ಸಂಜೆ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]],ಕಾಂತೀಯತೆ,ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ವಾರ್ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ವಿಷಯಗಳನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಪ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು.ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರ ಪೋಷಕರು ನಾಜಿಗಳಿಂದ ಪರಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಯೆಹೂದಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ===ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ=== ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಅಸಾಧಾರಣ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.ಆರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ನೊರ್ಲಾಂಡ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಹಾಲೆಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅವೆನ್ಯೂ,ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ನಿನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಜೊತೆ ಸೇರಿದರು.ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.ಒಂಭತ್ತು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಇವರು ಸಸೆಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಡೋರ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಫಾರ್ ಯಂಗ್ ಲೇಡೀಸ್ ಎಂಬ ವಸತಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.ಇವರು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರಿತರು ಹಾಗೂ ನಂತರ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು.ಇವರು [[ಜರ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಕಲಿತರು,ನಂತರ ಇದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಯಿತು.ಇವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.ಇವರು ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪಾಸು ಮಾಡಿದರು.ಅಲ್ಲಿಂದ ಅವರು ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ,ಅವರಿಗೆ [[ಅನಿಲ]] ವರ್ಣರೇಖನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ನೀಡಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲ್ ಯೂಟಿಲೈಸೇಷನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಇವರು ಕೋಕ್ ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.ತನ್ನ [[ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ಇವರು ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲೋಸಫಿ (ಪಿ.ಹೆಚ್.ಡಿ) ಪದವಿಯನ್ನು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನಿಂದ ಪಡೆದರು. thumbnail|right|ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಆರ್.ಜಿ.ಗೋಸ್ಲಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ತೆಗೆದ ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಯ 'ಬಿ' ರೂಪದ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಸ್ಫಟಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ವರೂಪದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಫೋಟೊ ೫೧ ===ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು=== ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರವರನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾನ್ ರಾಂಡಾಲ್ ಅವರು ಕೇಳಿದ್ದರು.ಇವರನ್ನು [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] [[ಸ್ಫಟಿಕ]]ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ಡಿ.ಎನ್.ಎ]] ಫೈಬರ್ ಅಧ್ಯಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಡಲು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು.ಇವರು [[ಡಿ.ಎನ್.ಎ]] ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು.ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತಮ್ಮ ಭೌತರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ,[[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ ಫೈಬರ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು.ಇವರು [[ಡಿ.ಎನ್.ಎ]] ಯ 'ಎ' ಮತ್ತು 'ಬಿ' ರೂಪಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು.ಆದರೆ ತಮ್ಮ [[ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯನ್ನು 'ಎ' ರೋಪದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು.ಈ ರೂಪ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.ತಾನು ತನ್ನ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ಎಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದೆನೆಂದು ಎಂದು ೨೪ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೩ರಂದು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಮಾಡಿದರು.ಈ ವಾಸ್ತವದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರ ಕೊಡುಗೆಯ ಮೊದಲ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಾಚನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.'ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್'ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಆರೋಪಗಳಡಿ ಸಮಾಧಿಯಾದರೂ,ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಗೆ ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಡೇಟಾವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದೆಂದು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ 'ನೇಚರ್' ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇವರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಕಟಣೆಯು [[ಡಿ.ಎನ್.ಎ]]ಯ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿತ್ತು.'ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್' ಡಿ.ಎನ್.ಎ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಜನರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರ ಕೊಡುಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಡಬಲ್ ಹೆಲಿಕ್ಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವರಿಗೆ ಮೂಲ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಕೆಲಸದ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ,ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಟೊಬ್ಯಾಕೊ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಯೊ ವೈರಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು[https://www.dnalc.org/view/15014-Franklin-s-X-ray-diffraction-explanation-of-X-ray-pattern-.html].೧೯೫೧ರ ಸೆಮಿನಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಡಿ.ಎನ್.ಎ [[ಅಣು]]ವಿನ ಎರಡು ರೂಪಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಘಟಕಗಳು [[ಅಣು]]ವಿನ ಬಾಹ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಅಣು]]ವಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನೀರು]] ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು.ವಾಸ್ತವವಾಗಿ,[[ಅಣು]]ವಿನ ಒಂದು ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ನಂತರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಈ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಕ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮಾದರಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು[https://www.theguardian.com/science/2015/jun/23/sexism-in-science-did-watson-and-crick-really-steal-rosalind-franklins-data].[[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನಿಯಮಗಳು ಮರಣೋತ್ತರ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಿರಲಿಲ್ಲ,ತರುವಾಯ ಕ್ರಿಕ್,ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸ್ ನೊಬೆಲ್ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಭಾಜನರಾದರು[http://www.chemheritage.org/discover/online-resources/chemistry-in-history/themes/biomolecules/dna/watson-crick-wilkins-franklin.aspx]. ===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ=== ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರನ್ನು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯು ಯಾರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ,ಬದಲಿಗೆ ತನ್ನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.ಇವರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರ ತಾಯಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಟ್ರೆಕಿಂಗ್ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರು ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇವರು 'ರೋಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇವರು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ===ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು=== ಮಧ್ಯ ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ,ಅಂದರೆ [[ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಆರೋಗ್ಯ]] ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆಯೆಂದು ಶಂಕಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.ಅದೇ ವರ್ಷದ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೪ರಂದು ನಡೆದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅವರ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡು ಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿತು.ಈ ಅವದಿಯ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಜೊತೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಳುವುದು ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉಳಿಯದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು,ಮತ್ತು ಅವರ ಗುಂಪು ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ ಏಳು ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಆರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ನಂತರ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ,ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತೆ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ರಾಯಲ್ ಮಾರ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದರು.[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨ರಂದು ತನ್ನ ಉಯಿಲನ್ನೂ ಸಹ ಬರೆದಿಟ್ಟರು.ಅವರು [[ಜನವರಿ]] ೧೯೫೮ರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು ಹಾಗೂ [[ಫೆಬ್ರುವರಿ]] ೨೫ರಂದು ಜೀವಭೌತವಿವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಭಡ್ತಿ ಪಡೆದರು.ಮತ್ತೆ [[ಮಾರ್ಚ್]] ೩೦ರಂದು ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು.ಅವರು ೧೬ [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೧೯೫೮ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಚೆಲ್ಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಕೋನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ದ್ವಿತೀಯ ಕಾರ್ಸಿನೊಮ್ಯಾಟೋಸಿಸ್,ಮತ್ತು ಅಂಡಾಶಯದ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.[[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ವಿಕಿರಣಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಕೆಲಸವೇ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂಭವನೀಯ ಅಂಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರೂ ಸಹ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ನಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Rosalind Franklin University of Medicine and Science,.jpg|thumbnail|right|ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ===ಮರಣೋತ್ತರ ಮನ್ನಣೆಗಳು=== *೧೯೮೨, ಐಯೊಟಾ ಸಿಗ್ಮಾ ಪೈ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು. *೧೯೯೩,ಕಿಂಗ್ಸ್ [[ಲಂಡನ್]] ಕಾಲೇಜು ಹ್ಯಾಂಪ್ಸ್ಟೆಡ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಚರ್ಡ್ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. *೧೯೯೫,ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜು ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಕಟ್ಟಡವೆಂಬ ಪದವಿ ನಿವಾಸವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿ ಅದರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪುತ್ಥಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. *೧೯೯೭,[[ಲಂಡನ್]] ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲೋಗ್ರಾಫಿ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. *೧೯೯೭,೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಆದ ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹವನ್ನು ರೋಸ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. *೨೦೦೧,[[ಅಮೇರಿಕ]]ನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] [[ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಇ. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. *೨೦೦೩,ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಇನ್ನಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಹೋನ್ನತ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. *೨೦೦೬,ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. *ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. *೨೦೧೪,ವೂಲ್ವರ್ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಕಟ್ಟಡ ಎಂಬ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. *೨೦೧೫,ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಹೊಸ ರೇಸಿಂಗ್ ೮ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಹೆಸರಿರಿಸಿತು, ===ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು=== {{Gallery ||ಯೌವನದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ||ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಪರಿ ||೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ರೋಸಾಲಿಂಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ |File:Tobacco mosaic virus 1500.jpg|ಟೊಬ್ಯಾಕೊ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ವೈರಸ್ }} ===ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=== <References /> ===ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು=== *http://www.famousscientists.org/rosalind-franklin/ *https://profiles.nlm.nih.gov/ps/retrieve/Narrative/KR/p-nid/183/ *http://www.dnaftb.org/19/bio-3.html/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151204120834/http://www.dnaftb.org/19/bio-3.html |date=2015-12-04 }} *http://www.nature.com/scitable/topicpage/rosalind-franklin-a-crucial-contribution-6538012/ *http://www.biography.com/people/rosalind-franklin-9301344#illness-and-death/ {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ-೨೦೧೫-೧೬]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಕ್ಲಬ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]] 59hmwejbwnq2ul97xzohx05hggg3bvr 4 112271 1427413 1380714 2026-09-04T09:35:35Z 2530738 M Medha Reddy 100325 /* Help panel question on ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1427413 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) :ಓಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ. ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕಾಳಜಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕಪ್ಪೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೆ ವಿವಿಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ajIpMnxDNIdZt5_F9jEM0YFX3BJhCE9wkBFOb_vo4Xc/edit?gid=1955526827#gid=1955526827 ಇಲ್ಲಿದೆ]. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪುಟ ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಕೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೧, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> == Documenting the Folk Arts of North Karnataka – Phase 2 (ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ – ಹಂತ 2) == ನಮಸ್ಕಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ನಾನು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅನುದಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ" (Documenting the Folk Arts of North Karnataka) ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಚೌಡ್ಕಿ ಪದ, ಗಿಗಿ ಪದ, ಧುರುಂ ಮುರುಗೇರು ಮತ್ತು ಸುಡುಗಾಡು ಸಿದ್ಧರು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2025ರ ಯೋಜನೆಯ ಲಿಂಕ್: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka ಈ ಯೋಜೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ (Phase 2) ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಬಾರಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದ ಹಂತಿ ಪದ, ಪುರವಂತರು, ಗೊಂಡಳಗೇರಿ ಪದ, ವೇಷಗಾರರು, ಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ, ಹೇಳುವವರು ಹಾಗೂ ಜೋಗಮ್ಮ ಪದಗಳು ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನಾನು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇವುಗಳು ನಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಯೋಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು, ಕಲಾವಿದರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವು ಈ ಯೋಜೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <br> ಧನ್ಯವಾದಗಳು. Hello everyone, Last year, with the support of a Wikimedia Foundation grant, I successfully completed the "Documenting the Folk Arts of North Karnataka" project. The primary objective of the project was to preserve and promote the rich folk traditions of North Karnataka by documenting them and making the knowledge freely available through Wikimedia projects. During Phase 1, we documented five folk art forms—Dollu Kunitha, Chowdki Pada, Gigi pada, Dhuurum murugeru, Sudugadu Siddharu, We conducted field visits, photographed and recorded live performances, and uploaded the media to Wikimedia Commons. We also improved the related Wikipedia articles and embedded videos into relevant pages to help readers better understand these traditional art forms. <br> 2025 Project Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka <br> I have now applied for Phase 2 of the project. This phase aims to document six endangered folk art forms: Puravantharu, Gondhalageri Pada, Veshagararu, Hanthi Pada, Krishna Parijatha, Heluvavaru and Jogamma Padagalu. I chose these six folk arts because only a small number of artists continue to practice them today, and there is a real risk that they may disappear if they are not documented now. Since I belong to North Karnataka, I understand the cultural importance of these traditions and feel a personal responsibility to preserve them for future generations. At present, these folk-art forms do not have dedicated documentation on Wikimedia projects, making this initiative even more important. <br> I would greatly appreciate the support of the Wikimedia community. If anyone has reliable sources, books, photographs, historical information, or contacts with artists related to these folk art forms, please feel free to share them. Your suggestions and contributions will help make this project more comprehensive and ensure that this valuable cultural heritage is preserved as free knowledge for everyone. Thank you for your continued support. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಮುದಾಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ! ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] (IMDUG) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಎರಡು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಾವು [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic Community Task Force 2025]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆವು. ನಮಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. === ನಾವು ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? === ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ: *ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು. *ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. *ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರುಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು: *ತಿದ್ದುಪಡಿ (editing) ಅಥವಾ ಪೇಟ್ರೋಲಿಂಗ್ (patrolling) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು (tools) ಅಥವಾ ಬಾಟ್‌ಗಳು. *ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು. ೮ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು. ೮ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು. === ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ === ದಯವಿಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] ಅನ್ನು '''೧೮ನೇ ಆಗಸ್ಟ್''' ರೊಳಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. === ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? === ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ನಮಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ: *ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. *ಭಾರತೀಯ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು. *ಗಮನಹರಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು. *ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು. ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿನಂತಿಯ ಜಟಿಲತೆ, ಯೂಸರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ. ಎಲ್ಲಾ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾವು ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! '''Best wishes,''' ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' == ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ - ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ 2026 == '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ – ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಕುರಿತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. '''ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಅಗ್ರ ಮೂರು ವಿಜೇತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ನಗದು ಬಹುಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.''' 🥇 1ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹10,000 <br> 🥈 2ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹5,000 <br> 🥉 3ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹3,000 <br> ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ. ಅಭಿಯಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ನೋಡಿ:https://w.wiki/TP4p <br> ಬನ್ನಿ, ಸಂಪಾದಿಸೋಣ… ಸ್ಪರ್ಧಿಸೋಣ… ಗೆಲ್ಲೋಣ! 🏆🌏 [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೫, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == i wanted new page of trial page --[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2530738 M Medha Reddy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) p9ooxsv9mpllwsymeabwm2v1uiqyjjv 1427415 1427413 2026-09-04T09:57:37Z A826 72368 /* Help panel question on ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1427415 wikitext text/x-wiki [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ]] {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{ಸೂಚನಾಫಲಕ-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} __NEWSECTIONLINK__ * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on [[WP:Newbotrequest|this page]]. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below. * Admin/other rights can be requested at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ]] {{ಆರ್ಕೈವ್-ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ}} {{clear}} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ == [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ]] ಪುಟ Simple English ನ [[:en:Shah Bano case]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಯಾರಾದರು ಆ ಪುಟವನ್ನು [[:en:Minority appeasement in India]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಿ. Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] , {{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೭, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thanks!-[[ಸದಸ್ಯ:Baangla|Baangla]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Baangla|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == {{t|databox}} == ವಿಕಿಡೇಟಾದಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು ನೀವು {{t|Databox}} ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox/doc]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೫೨, ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ಇದು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಅಂದ್ರೆ, # ಬರೆವ ಪುಟಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ವಿಕಿಡೇಟಾ ವಸ್ತು ಮುಂಚೆಯೇ ಇರಬೇಕು # ಕನ್ನಡ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಡೇಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೦೯:೫೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] , ಹೌದು, ಡೇಟಾಬಾಕ್ಸ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೩೩, ೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57|ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2025-41292-57]] (೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್ 🙏. ನ. ನಾಗಲಿಂಗ ಸ್ವಾಮಿ ( ಕನ್ನಡ ಯೋಧ. ಕನ್ನಡ ಕ್ರಾಂತಿದಳ) ಇವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕುರಿತು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ೦೧:೧೫, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೧, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ೦೨:೩೧, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ - ೨೦೨೬ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2026ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ “ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್‌ಲೋರ್” ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಚಂದ್ರ ನವ ವರ್ಷದ ಅಂಗವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ WMGMC ಹಾಗೂ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೈನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸಹ-ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದರೊಂದಿಗೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 10ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 18ರವರೆಗೆ ಆರನೇ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಚೀನಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ ನವ ವರ್ಷದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ ವುಡ್ ಸ್ನೇಕ್ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 10–16) ಮತ್ತು ಫೈರ್ ಹಾರ್ಸ್ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 17–ಮಾರ್ಚ್ 18) ಎಂಬ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Page Link: https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D_%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8D_%E0%B2%8E%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%9F%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B3%8D ಈ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ಸೈಟ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೩೯, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ==ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೬- ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ== ನಾನು ಈ ಸ್ಪರ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಬೇಕಾಗಿದೆ. # ಬ್ಯಾನರ್ ನ ಲಿಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹ ಹೇಗಾಗುತ್ತದೆ? ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಲೇಖನಗಳು ಅನರ್ಹವಾಗುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. # ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರೇ ಜ್ಯೂರಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿ? Conflict of interest ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ನಿರ್ವಾಹಕರು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ದನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ::#ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ನೀವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪುಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಆ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ನಿರ್ಧಾರವೇ ಅಂತಿಮ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತವಾದ ಲೇಖನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ. ::#ಮತ್ತು ನಾನು ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಸ್ವತಃ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಸಂಘರ್ಷ(conflict of interest) ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳ ಹಾಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಕರು ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೧, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] , ಪಟ್ಟಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ, ನೀವು ವಿಕಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೨೫, ೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ೦೬:೧೨, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-02-16_Wikipedias&oldid=30094589 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೧೬:೪೫, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಆರಂಭ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್) ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ 2026 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಿಂದ 6 ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ಸಂಘಟಕರು ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆದಾರರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನೊಬ್ಬರು ಅರಿಯಲು, ಹೊಸ ವಿಚಾರ ಕಲಿಯಲು, ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. 🙂 ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ: [15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026, ರಾತ್ರಿ 11:59 ಕ್ಕೆ (IST)] ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊಂಡಿ: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]] ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ಸಮಿತಿ -[[ಸದಸ್ಯ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gnoeee|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೨, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೨, ೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF == "Kindly feel free to translate this text into your own language." Dear Community member, We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning. Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. * Platform: Google Meet * Date: 17th April, 2026 * Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC) * Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]] Note: Only those who have registered will receive the joining link. Look forward to seeing you on the call, Best, [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೧೧, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) == ''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>'' Hello everyone, We hope you are doing well. We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills. We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply]. We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants. Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೨, ೧೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೪, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|ಚರ್ಚೆ]])</bdi> ೨೨:೪೧, ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೮:೫೯, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. == ಆತ್ಮೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೇ, ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ (Self-funded Registration) ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions) ಈಗ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಿಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಿಂದ 6ರವರೆಗೆ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರು, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು, ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನದ ಆಸಕ್ತರು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಚಯ ಬೆಳೆಸಿ, ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026ರ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ (Theme) '''“ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆ: ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ”''' ಆಗಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಹೊಸ ಮಾದರಿಗಳಂತಹ ವೇಗವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ, ಜ್ಞಾನ ಸಮಾನತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. '''ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದ ನೋಂದಣಿ (Self-Funded Registration)''' ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಈಗ '''Pretix''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. * '''ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>] </nowiki> * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು:''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ (Call for Submissions)''' ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಈಗ '''Eventyay''' ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು (Workshops), ಚರ್ಚೆಗಳು (Discussions), ಪ್ಯಾನಲ್ ಚರ್ಚೆಗಳು (Panels), ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧಿವೇಶನಗಳು (Interactive Sessions), ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಟಾಕ್ಸ್ (Lightning Talks) ಹಾಗೂ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (Poster Presentations)ಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅನುಭವಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿ, ನಿಮ್ಮ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಗಳು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಬಹುದು. * '''ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme<nowiki>] </nowiki> * '''ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ:''' '''ಜುಲೈ 8, 2026''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ''', ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು, ಸಮ್ಮೇಳನದ ನವೀಕರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ. * '''ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಕಟಣೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>] </nowiki> ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯದವರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇವೆ. '''ಧನ್ಯವಾದಗಳು,''' '''ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ''' [[ಸದಸ್ಯ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Amrit Sufi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೮, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳ ವಿಷಯ, ವಿಚಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲ ಕೋರಿಕೆ == ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಚಾರ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಫ್ಯಾನ್‌ಗಳೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮಲೆನಾಡಿಗರ, ಕರಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಒಳನಾಡಿನ ಜನರ, ರೈತರ ಜೀವನಾಡಿಗಳು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಎಂದರೆ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಠದ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶೇಷ ಕಪ್ಪೆಗಳಾದ ಕುಂಬಾರ, ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮುಂಗಾರಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಮುಂಗಾರು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಜೀವ ಸಂತತಿಯೇ ನಾಶದಂಚಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳು ಜೀವ ಸಂಕುಲದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜನ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯಯನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಇರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ (ಪಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟ್‌) ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಲ್ಲದೇ ಇತರ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒಂದು [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ]. ಇದಕ್ಕೆ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Community_Resources_and_Partnerships/India_Rapid_Project/Frogs_of_the_Western_Ghats_-_A_pilot_project#Please_share_your_feedback_and_endorsements ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸಬೇಕಾಗಿ] ವಿನಂತಿ. ನಿಮಗೇನೇ ಸಲಹೆ, ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದರೂ ಯೋಜನೆಯ ಚರ್ಚಾಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನನಗೆ ನೇರವಾಗಿಯೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು. -- [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೮, ೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) :ಓಳ್ಳೆಯ ಯೋಜನೆ. ಜೀವ ಸಂಕುಲಗಳ ಉಳಿವಿನ ಕಾಳಜಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕಪ್ಪೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರೆ ವಿವಿಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1ajIpMnxDNIdZt5_F9jEM0YFX3BJhCE9wkBFOb_vo4Xc/edit?gid=1955526827#gid=1955526827 ಇಲ್ಲಿದೆ]. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಯೋಜನೆ ಪುಟ ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಕೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೧, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೪, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kuldeepburjbhalaike|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೧೪, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) *[[Project:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗಳು 2026]]--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೩೩, ೨೭ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> == Documenting the Folk Arts of North Karnataka – Phase 2 (ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ – ಹಂತ 2) == ನಮಸ್ಕಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ನಾನು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಅನುದಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ "ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ದಾಖಲಾತಿ" (Documenting the Folk Arts of North Karnataka) ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಚೌಡ್ಕಿ ಪದ, ಗಿಗಿ ಪದ, ಧುರುಂ ಮುರುಗೇರು ಮತ್ತು ಸುಡುಗಾಡು ಸಿದ್ಧರು ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಓದುಗರಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 2025ರ ಯೋಜನೆಯ ಲಿಂಕ್: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka ಈ ಯೋಜೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ (Phase 2) ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಬಾರಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗದ ಹಂತಿ ಪದ, ಪುರವಂತರು, ಗೊಂಡಳಗೇರಿ ಪದ, ವೇಷಗಾರರು, ಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ, ಹೇಳುವವರು ಹಾಗೂ ಜೋಗಮ್ಮ ಪದಗಳು ಎಂಬ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನಾನು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಇವುಗಳು ನಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಉಳಿಸುವುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<br> ಈ ಯೋಜೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು, ಕಲಾವಿದರ ಸಂಪರ್ಕ ವಿವರಗಳು ಯಾರಿಗಾದರೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಲಹೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವು ಈ ಯೋಜೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮಗ್ರವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <br> ಧನ್ಯವಾದಗಳು. Hello everyone, Last year, with the support of a Wikimedia Foundation grant, I successfully completed the "Documenting the Folk Arts of North Karnataka" project. The primary objective of the project was to preserve and promote the rich folk traditions of North Karnataka by documenting them and making the knowledge freely available through Wikimedia projects. During Phase 1, we documented five folk art forms—Dollu Kunitha, Chowdki Pada, Gigi pada, Dhuurum murugeru, Sudugadu Siddharu, We conducted field visits, photographed and recorded live performances, and uploaded the media to Wikimedia Commons. We also improved the related Wikipedia articles and embedded videos into relevant pages to help readers better understand these traditional art forms. <br> 2025 Project Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka#Documenting_the_Folk_Arts_of_North_Karnataka <br> I have now applied for Phase 2 of the project. This phase aims to document six endangered folk art forms: Puravantharu, Gondhalageri Pada, Veshagararu, Hanthi Pada, Krishna Parijatha, Heluvavaru and Jogamma Padagalu. I chose these six folk arts because only a small number of artists continue to practice them today, and there is a real risk that they may disappear if they are not documented now. Since I belong to North Karnataka, I understand the cultural importance of these traditions and feel a personal responsibility to preserve them for future generations. At present, these folk-art forms do not have dedicated documentation on Wikimedia projects, making this initiative even more important. <br> I would greatly appreciate the support of the Wikimedia community. If anyone has reliable sources, books, photographs, historical information, or contacts with artists related to these folk art forms, please feel free to share them. Your suggestions and contributions will help make this project more comprehensive and ensure that this valuable cultural heritage is preserved as free knowledge for everyone. Thank you for your continued support. [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಮುದಾಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ == ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ! ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] (IMDUG) ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ, ಎರಡು ಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಾವು [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic Community Task Force 2025]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೆವು. ನಮಗೆ ದೊರೆತ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಲಹೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಈ ವರ್ಷ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. === ನಾವು ಏನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? === ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಒಬ್ಬರು ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ: *ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರು. *ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. *ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರುಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು: *ತಿದ್ದುಪಡಿ (editing) ಅಥವಾ ಪೇಟ್ರೋಲಿಂಗ್ (patrolling) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು. *ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು (tools) ಅಥವಾ ಬಾಟ್‌ಗಳು. *ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅಥವಾ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು. ೮ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು. ೮ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳು. === ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ === ದಯವಿಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog form] ಅನ್ನು '''೧೮ನೇ ಆಗಸ್ಟ್''' ರೊಳಗೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. === ಮುಂದೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ? === ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ನಮಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ: *ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪರ್ಕಿತರ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. *ಭಾರತೀಯ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲು. *ಗಮನಹರಿಸಿದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು. *ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು. ನೀವು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿನಂತಿಯ ಜಟಿಲತೆ, ಯೂಸರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಗಮನಿಸಿ. ಎಲ್ಲಾ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಾವು ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ! '''Best wishes,''' ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' == ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ - ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ 2026 == '''ಗಡಿಯಾಚೆಯ ಪರಂಪರೆ – ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನ''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ ಕುರಿತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಈಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪಾದನಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿಯಾನದ ಅವಧಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರವರೆಗೆ. ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಕನ್ನಡ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. '''ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಅಗ್ರ ಮೂರು ವಿಜೇತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ನಗದು ಬಹುಮಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.''' 🥇 1ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹10,000 <br> 🥈 2ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹5,000 <br> 🥉 3ನೇ ಬಹುಮಾನ – ₹3,000 <br> ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನ ಗೆಲ್ಲಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿ. ನಿಮ್ಮ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನಾ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಾಗೂ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಅಭಿಯಾನದ ಭಾಗವಾಗಿ. ಅಭಿಯಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ, ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಲಿಂಕ್ ನೋಡಿ:https://w.wiki/TP4p <br> ಬನ್ನಿ, ಸಂಪಾದಿಸೋಣ… ಸ್ಪರ್ಧಿಸೋಣ… ಗೆಲ್ಲೋಣ! 🏆🌏 [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೫, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == Help panel question on [[:ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == i wanted new page of trial page --[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2530738 M Medha Reddy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy|2530738 M Medha Reddy]] , you can use any instances where you can just change pagename in URL like example given below. :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] :* [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/2]] :* * [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/3]] :--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೨೭, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) k0405gmteiy5d3sdqgdsnr4v9q4juqd 0 132685 1427384 1384241 2026-09-03T17:52:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427384 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ |ಚಿತ್ರ = |ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ರ‌್ಯಾಂಬೊ |ನಿರ್ದೇಶನ = ಎಂ ಎಸ್ ಶ್ರೀನಾಥ್ |ನಿರ್ಮಾಪಕರು = ಅಟ್ಲಾಂಟ ನಾಗೇಂದ್ರ<br/>[[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]] |ಕಥೆ = [[ತರುಣ್ ಸುಧೀರ್]] |starring = [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]]<br/>ಮಾಧುರಿ ಇಟಗಿ<br/>[[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ]]<br/>[[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] |ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = [[ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣ]] |ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೨೦೧೨]] |ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಲಡ್ಡು ಸಿನಿಮಾ ಹೌಸ್<br />ಡಿ ಆರ್ಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ |ಸಂಕಲನ = ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೆ ಎಂ | language = [[ಕನ್ನಡ]] | country = [[ಭಾರತ]] | budget = {{INR}}೨ ಕೋಟಿ<ref name="nie1"/> | gross = {{INRConvert|5|c}}<ref name="nie1">{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/article1385096.ece|title=Sandalwood: Hits and misses of 2012|publisher=newindianexpress.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121224103935/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article1385096.ece|url-status=dead}}</ref> }} '''ರ‌್ಯಾಂಬೊ''' ಎಂ.ಎಸ್.ಶ್ರೀನಾಥ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ೨೦೧೨ ರ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ. ಇದನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಾಗೇಂದ್ರ ಮತ್ತು [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]] ಮತ್ತು ಮಾಧುರಿ ಇಟಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_kannada-actor-sharans-rambo-to-feature-top-comedians_1629287|title=Kannada actor Sharan’s 'Rambo' to feature top comedians|date=23 December 2011|work=dna}}</ref><ref name="cinecircle.in">{{cite web|url=http://www.cinecircle.in/cinema_news/RAMBO_film.html|title=cinecircle - Kannada Movies News - Kannada Movies Gallery - TV News - Kannada Movie Reviews - cinecircle.in|work=cinecircle.in|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064024/http://www.cinecircle.in/cinema_news/RAMBO_film.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://chitratara.com/show-content.php?id=3706&ptype=News&title=%91RAMBO%92%20RAJA%20IS%20SHARAN!|title=Kannada Movie/Cinema News - ?RAMBO? RAJA IS SHARAN! - Chitratara.com|work=chitratara.com}}{{cite web|url=http://chitraloka.com/2012/04/25/rambo-shooting-completed/|title=chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image - Home|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2015-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001191430/http://chitraloka.com/2012/04/25/rambo-shooting-completed/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/shruthi-to-play-dc-in-rambo/251990-71-176.html|title=Shruthi to play DC in 'Rambo'|work=IBNLive|access-date=2020-10-17|archive-date=2014-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20141112095327/http://ibnlive.in.com/news/shruthi-to-play-dc-in-rambo/251990-71-176.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/263248/i-havent-planned-my-next.html|title='I haven't planned my next movie'|work=Deccan Herald}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/Madhuri-in-Rambo-imagegallery-kannada-mghrTHdhjbb.html?html=5|title=Madhuri in Rambo|work=Sify|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624071112/http://www.sify.com/movies/Madhuri-in-Rambo-imagegallery-kannada-mghrTHdhjbb.html?html=5|url-status=dead}}</ref> ಇದು ನಟ ಶರಣ್ ಅವರ ನೂರನೇ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.{{refn|<ref name="cinecircle.in"/><ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,108763.php|title='Rambo' gets the release date - Sandalwood News & Gossips|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2018-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028033818/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,108763.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://chitraloka.com/news/1244-rambo-releasing-on-september-7th.html|title=Rambo Releasing on September 7th - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203021610/http://chitraloka.com/news/1244-rambo-releasing-on-september-7th.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4032&ptype=News&title=THEATRE%20TANAKA%20BANNI%20THEATRE%20TANAKA%20-%20THORISTENE%20RAMBO%20NA!%20RELEASING%207th%20SEPTEMBER|title=Kannada Movie/Cinema News - THEATRE TANAKA BANNI THEATRE TANAKA - THORISTENE RAMBO NA! RELEASING 7th SEPTEMBER - Chitratara.com|work=chitratara.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4046&ptype=News&title=%60RAMBO%60%20LADDU%20FROM%20SHARAN-NAGENDRA%20ON%207|title=Kannada Movie/Cinema News - `RAMBO` LADDU FROM SHARAN-NAGENDRA ON 7 - Chitratara.com|work=chitratara.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2018-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028073756/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4046&ptype=News&title=%60RAMBO%60%20LADDU%20FROM%20SHARAN-NAGENDRA%20ON%207|url-status=dead}}</ref>}} [[ಅರ್ಜುನ್ ಜನ್ಯ]] ಈ ಚಿತ್ರದ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cinecircle.in"/> == ಕಥಾವಸ್ತು == 'ರ‌್ಯಾಂಬೊ' ಚಿತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಿಟ್ಟಿ (ಶರಣ್) ಎಂಬ ಚೇಷ್ಟನ ಕುರಿತ ಚಿತ್ರ. ಅವನಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಿಟ್ಟಿಯ ಸೋದರ ಮಾವನಾದ ಪ್ರೇಮ್‌ಕುಮಾರ್ (ತಬಲಾ ನಾಣಿ) ಅವನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಿಟ್ಟಿಯ ಕಾರ್ ಬ್ರೋಕರ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ''ವರಹಾವತಾರ'' ಇದ್ದಂತೆ . ಯಾವುದೇ ವಾಹನವು ಹಂದಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಬಾರದು, ಇದು ಮುಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮೂಢನಂಬಿಕೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಯಾರೂ ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲ. ಹಂದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಿಟ್ಟಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರುಗಳು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಮೇಶ್ ಒಡೆತನದ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಕಾರಿಗಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕಿಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ್‌ಕುಮಾರ್‌ಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಪಾಯವೂ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕಾರಿನ ಬಾನೆಟ್ ತೆರೆದಾಗ ಅಲ್ಲೊಂದು ಹೆಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪು ಈ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಆ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಸಚಿವ ಅಣ್ಣಪ್ಪ ([[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]]) ಅವರ ₹ ೨೫ ಕೋಟಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರೂ ಕೂಡ ಕಾರನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವರು. ಹೆಣವನ್ನು ನೋಡಿದ ಕಿಟ್ಟಿಯು ಕಾರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟ ಸ್ವಾಮೀಜಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅದು ಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಒಳಗೆ ಇರುವ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ದುರಾಸೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಕಾರಿನ ಟ್ರಂಕ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಣದ ಹಿಂದೆ ಯಾಕೆ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಕಿಟ್ಟಿ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಪೆನ್ ಡ್ರೈವ್ ಕೂಡಿಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪು ದೊಡ್ಡ ದಾಳಿ ಎಸಗಲು ನಡೆಸಿದ ಯೋಜನೆ ಅದರಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಡಿಸಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ([[ಶ್ರುತಿ (ನಟಿ)|ಶ್ರುತಿ]]) ಬಳಿ ಬಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರಜೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ. == ನಿರ್ಮಾಣ == ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಚಿತ್ರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ನಾಗೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶರಣ್ ಅವರ ಜಂಟಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-sharan-and-tabla-nani-team-up-for-rambo/20120709.htm|title=Sharan and Tabla Nani team up for Rambo|date=9 July 2012|work=Rediff}}</ref> ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೂಪರ್ ೩೫ ಎಂ.ಎಂ ಕ್ಯಾಮರಾ ಬಳಸಿ ೪೭ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೫೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]]- ಕೃಷ್ಣ ಮೂರ್ತಿ ಅಲಿಯಾಸ್ ಕಿಟ್ಟಿಯಾಗಿ * ಮಾಧುರಿ ಇಟಗಿ-ರೇವತಿಯಾಗಿ * [[ತಬಲಾ ನಾಣಿ]]- ಪ್ರೇಮ್ ಕುಮಾರ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಕುಮಾರನಾಗಿ * [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]]- ದುಮಿಲ್ ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ * [[ರಂಗಾಯಣ ರಘು]]- ಮಂಗಳೂರು ಅಣ್ಣಪ್ಪನಾಗಿ * [[ಉಮಾಶ್ರೀ]] * [[ಸಂಕೇತ್ ಕಾಶಿ]] * [[ಶ್ರುತಿ (ನಟಿ)|ಶ್ರುತಿ]] * [[ಎಂ. ಎಸ್. ಉಮೇಶ್|ಎಂ.ಎಸ್.ಉಮೇಶ್]] * ಧರ್ಮ * ರಿಷಿ * ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್ * ಚಂದನ್ ಆಚಾರ್ * ಶಿವ ಮಂಜು * [[ನವೀನ್ ಕೃಷ್ಣ]] (ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ) * [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್]] * [[ನವೀನ ಶಂಕರ್]] == ಧ್ವನಿಪಥ == ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಕ್ರೇಜಿ ಸ್ಟಾರ್ [[ರವಿಚಂದ್ರನ್]], ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟಾರ್ [[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]] ಮತ್ತು ಬಾಲಾಜಿ ವೀರಸ್ವಾಮಿ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆಡಿಯೊ ಸಿಡಿ ಕವರ್ ಕಾರಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.{{refn|<ref name="cinecircle.in"/><ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/rambo-audio-released-news-kannada-mg1luzidjde.html|title=Rambo audio released|work=Sify|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630135817/http://www.sify.com/movies/rambo-audio-released-news-kannada-mg1luzidjde.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://chitraloka.com/2012/06/27/rambo-audio-released/|title=chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image - Home|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630131001/http://chitraloka.com/2012/06/27/rambo-audio-released/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://chitratara.com/show-content.php?id=3856&ptype=News&title=BANDHANO%20BANDHANU%20%60RAMBHO%60%20BANDHANU|title=Kannada Movie/Cinema News - BANDHANO BANDHANU `RAMBHO` BANDHANU - Chitratara.com|work=chitratara.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2025-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20250709000630/http://chitratara.com/show-content.php?id=3856&ptype=News&title=BANDHANO%20BANDHANU%20%60RAMBHO%60%20BANDHANU|url-status=dead}}</ref><ref>[https://archive.is/20130118042449/http://www.bangaloremirror.com/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=25&contentid=2012070620120706092112643465457d2&subsite= All for Rambo's sake]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.filmglitz.com/kannada/arjun-janya-fumbles-at-rambo-audio-launch/ |title=Arjun Janya fumbles at Rambo Audio launch |access-date=2020-10-17 |archive-date=2018-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181028033805/http://www.filmglitz.com/kannada/arjun-janya-fumbles-at-rambo-audio-launch/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/260592/gandhinagar-grapevine.html|title=Gandhinagar Grapevine|work=Deccan Herald}}</ref> <ref>[http://www.cinegallata.com/2012/06/rambo-audio-released-events/ Rambo audio released]{{dead link|date=April 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/47765/sandalwood/rambo-laddu-from-laddu-cinemas-news-details|title='Rambo' Laddu from Laddu cinemas!|work=supergoodmovies.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304065119/http://www.supergoodmovies.com/47765/sandalwood/rambo-laddu-from-laddu-cinemas-news-details|url-status=dead}}</ref>}} ಆಕರ್ಷಕ ರಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಾಗಿ ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಆಡಿಯೊ ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. "ಮನೆ ತನಕ ಬಾರೆ" ಹಾಡು ೨೦೧೨ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಸಿಡಿ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರ‌್ಯಾಂಬೊ ೨೦೧೨ ರ ಟಾಪ್ ಕನ್ನಡ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,105358.php|title='Rambo' audio response - Sandalwood News & Gossips|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2018-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616153701/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,105358.php|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಆರಂಭ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=15007523&cid=14635444/|title=Bengaluru Box office (September 7 to 9)|work=sify.com|access-date=2021-08-10|archive-date=2014-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140124231645/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=15007523&cid=14635444%2F|url-status=dead}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಕರ್ನಾಟಕದ ೪೦ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ೨೫ ದಿನ ಓಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/49981/sandalwood/laddoo-rambo-25-days-news-details|title=Laddoo 'Rambo' 25 days|work=supergoodmovies.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304083222/http://www.supergoodmovies.com/49981/sandalwood/laddoo-rambo-25-days-news-details|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4143&ptype=News&title=%60RAMBO%6025%20DAYS%20SUCCESS%20AND%20SHARAN|title=Kannada Movie/Cinema News - `RAMBO`25 DAYS SUCCESS AND SHARAN - Chitratara.com|work=chitratara.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220725/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4143&ptype=News&title=%60RAMBO%6025%20DAYS%20SUCCESS%20AND%20SHARAN|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4144&ptype=News&title=LADDOO%20CREATIONS%20REAL%20LADDOO%20RAMBO%2025%20DAYS|title=Kannada Movie/Cinema News - LADDOO CREATIONS REAL LADDOO RAMBO 25 DAYS - Chitratara.com|work=chitratara.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/1800-rambo-turning-out-to-be-a-surprise-hit.html|title=Rambo Turning Out To Be a Surprise Hit - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085700/https://www.chitraloka.com/news/1800-rambo-turning-out-to-be-a-surprise-hit.html|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite web|url=http://cinecircle.in/cinema_news/RAMBO_film.html|title=cinecircle - Kannada Movies News - Kannada Movies Gallery - TV News - Kannada Movie Reviews - cinecircle.in|work=cinecircle.in|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121044525/http://cinecircle.in/cinema_news/RAMBO_film.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,111224.php|title='Rambo' scores a hit!! - Sandalwood News & Gossips|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2015-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003192650/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,111224.php|url-status=dead}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ ದಿನ ಓಡಿದೆ.<ref name="ReferenceA"/><ref>{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/50758/sandalwood/rambo-50-going-strong-news-details|title='Rambo' 50 Going Strong|work=supergoodmovies.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121545/http://www.supergoodmovies.com/50758/sandalwood/rambo-50-going-strong-news-details|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/1920-rambo-50-days-celebration.html|title=Rambo 50 Days Celebration - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085704/https://www.chitraloka.com/news/1920-rambo-50-days-celebration.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/news/5-113107/rambo-completes-half-century|title='Rambo' completes half century - Kannada Movie News|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2019-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190308081749/http://www.bharatstudent.com/news/5-113107/rambo-completes-half-century|url-status=dead}}</ref> ರಾಂಬೊ ೨೦೧೨ ರ ಅಗ್ರ ೫ ಹಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/52840/sandalwood/ten-tops-ten-avg-five-ok-and-dozen-super-flops-of-2012-news-details|title=Ten Tops, Ten Avg, Five Ok and Dozen Super Flops of 2012|work=supergoodmovies.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130202104836/http://www.supergoodmovies.com/52840/sandalwood/ten-tops-ten-avg-five-ok-and-dozen-super-flops-of-2012-news-details|archivedate=2 February 2013|df=dmy-all}}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/121205/entertainment-sandalwood/gallery/hits-2012-kannada-cinema |title=HITS of 2012 KANNADA CINEMA - RAMBO |access-date=2020-10-17 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130323182857/http://www.deccanchronicle.com/121205/entertainment-sandalwood/gallery/hits-2012-kannada-cinema |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article1385096.ece|title=Sandalwood: Hits and misses of 2012|work=The New Indian Express|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121224103935/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article1385096.ece|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://chitratara.com/show-content.php?id=4402&ptype=News&title=30%20PERCENT%20SUCCESS%20IN%202012%20%96%20TAKE%20A%20LOOK%20AT%20FILMS%20OF%20THE%20YEAR!|title=Kannada Movie/Cinema News - 30 PERCENT SUCCESS IN 2012 ? TAKE A LOOK AT FILMS OF THE YEAR! - Chitratara.com|work=chitratara.com}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://m.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-top-kannada-grossers-of-2012/20130117.htm|title=The Top Kannada grossers of 2012|date=17 January 2013|work=Rediff}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://cinecircle.in/cinema_news/2012_PROGRESSIVE_YEAR_271212.html|title=cinecircle - Kannada Movies News - Kannada Movies Gallery - TV News - Kannada Movie Reviews - cinecircle.in|work=cinecircle.in|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121044423/http://cinecircle.in/cinema_news/2012_PROGRESSIVE_YEAR_271212.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/301727/a-few-hits-many-misses.html|title=A few hits, many misses|work=Deccan Herald}}</ref> == ವಿಮರ್ಶೆಗಳು == [[ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಮೂರೂವರೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/movie-reviews/Rambo/movie-review/16295934.cms|title=Rambo Movie Review|work=The Times of India}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್ ೩ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>[http://bangaloremirror.com/article/76/20120907201209072027505042dd0cd60/iRambo-iSteals-the-heart-.html Rambo steals the heart] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915055200/http://www.bangaloremirror.com/article/76/20120907201209072027505042dd0cd60/iRambo-iSteals-the-heart-.html |date=15 September 2012 }}</ref> ಇಂಡಿಯಾಗ್ಲಿಟ್ಜ್ ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರ ಎಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/15642.html|title=Rambo review. Rambo Kannada movie review, story, rating - IndiaGlitz.com|work=IndiaGlitz|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-01-26|archive-url=https://archive.ph/20130126060416/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/15642.html|url-status=dead}}</ref> ಸಿಎನ್ಎನ್ ಐಬಿಎನ್ ಲೈವ್ ರ‌್ಯಾಂಬೊವನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನರಂಜನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/kannada-review-rambo-a-complete-entertainer/289923-71-203.html|title=Kannada Review: 'Rambo' is a complete entertainer|work=IBNLive|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923010218/http://ibnlive.in.com/news/kannada-review-rambo-a-complete-entertainer/289923-71-203.html|url-status=dead}}</ref> ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿಯು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಮುಗಿಸುವವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಮನರಂಜನೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=264985&keyword=regional&subcatg=MOVIESINDIA&nid=264985|title=NDTVMovies.com : Bollywood News, Reviews, Celebrity News, Hollywood news, Entertainment News, Videos & Photos|work=ndtv.com|access-date=20 September 2012|archive-url=https://archive.is/20130129165420/http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?section=Movies&Id=264985&keyword=regional&subcatg=MOVIESINDIA&nid=264985|archive-date=29 January 2013|url-status=dead}}</ref> ಡಿಎನ್‌ಎ ಇಂಡಿಯಾ ೭೦% ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review_review-rambo-kannada_1738376|title=Review: 'Rambo' (Kannada)|date=8 September 2012|work=dna}}</ref> ಚಿತ್ರತಾರ ಇದನ್ನು ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯ ಎಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4073&ptype=Reviews&title=%60RAMBO%60+WORTH+WATCHING+CINEMA|title=Kannada Movie/Cinema News - `RAMBO` WORTH WATCHING CINEMA - Chitratara.com|work=chitratara.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2024-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202102009/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=4073&ptype=Reviews&title=%60RAMBO%60+WORTH+WATCHING+CINEMA|url-status=dead}}</ref> ಚಿತ್ರಲೋಕವು ತರ್ಕ ಮರೆತು ಜಾದೂ ಆನಂದಿಸಿ ಎಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://chitraloka.com/movie-reviews/1722-rambo-review.html|title=Rambo Movie Review - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2012-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120921162540/http://chitraloka.com/movie-reviews/1722-rambo-review.html|url-status=dead}}</ref> ಸೂಪರ್ ಗುಡ್ ಮೂವೀಸ್ ಇದನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡುವ ಚಿತ್ರ ಎಂದು, ಮೂರೂವರೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.supergoodmovies.com/49190/sandalwood/rambo-movie-review-movie-review-details|title=Rambo Movie Review|work=supergoodmovies.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160530013425/http://www.supergoodmovies.com/49190/sandalwood/rambo-movie-review-movie-review-details/|url-status=dead}}</ref> ಒನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್ಮೆಂಟ್ ರ‌್ಯಾಂಬೊವನ್ನು ಮನೋರಂಜಕ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2012/rambo-movie-review-099220.html|title=Rambo Movie Review|work=www.filmibeat.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20131012014708/http://entertainment.oneindia.in/kannada/reviews/2012/rambo-movie-review-099220.html|url-status=dead}}</ref> "ಸಿನಿ ಲೋಕ" ವು ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಒಂದು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾಮಿಡಿ ಚಿತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>[http://www.cineloka.co.in/index.php/reviews/movie-reviews/item/312-rambo-an-unmissable-laugh-riot Rambo - An Unmissable Laugh Riot] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130420215053/http://cineloka.co.in/index.php/reviews/movie-reviews/item/312-rambo-an-unmissable-laugh-riot |date=20 April 2013 }}</ref> ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರ‌್ಯಾಂಬೊವನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾಮಿಡಿ ಎಂದು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/reviews/article602671.ece|title='Rambo' (Kannada)|work=The New Indian Express|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315161150/http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/article602671.ece|url-status=dead}}</ref> "ಭರತ್‌ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್" ಇದನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಮನರಂಜನೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Kannada-Rambo_-Movie-Review-5,2061.php|title=Rambo Kannada Movie Reviews,Rambo Sandalwood Movie Review,Movie Review Rating, Kannada Film Review Rating|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225900/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/movie_reviews_2-Kannada-Rambo_-Movie-Review-5,2061.php|url-status=dead}}</ref> == ಸಾಗರೋತ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆ == ರ‌್ಯಾಂಬೊವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/1780-rambo-releasing-in-usa.html|title=Rambo Releasing In USA - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2022-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20220926132556/https://www.chitraloka.com/news/1780-rambo-releasing-in-usa.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,110921.php|title='Rambo' going to USA - Sandalwood News & Gossips|work=Bharatstudent|access-date=2020-10-17|archive-date=2019-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085720/http://www.bharatstudent.com/cafebharat/view_news-Kannada-News_and_Gossips-5,110921.php|url-status=dead}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://chitraloka.com/news/2472-rambo-releasing-in-australia.html|title=Rambo Releasing in Australia - chitraloka.com - Kannada Movie News, Reviews - Image|author=Super User|work=chitraloka.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213011127/http://chitraloka.com/news/2472-rambo-releasing-in-australia.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://chitratara.com/show-content.php?id=4496&ptype=News&title=RAMBO%20%96Releasing%20in%20AUSTRALIA|title=Kannada Movie/Cinema News - RAMBO ?Releasing in AUSTRALIA - Chitratara.com|work=chitratara.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-07/news-interviews/36971991_1_100th-film-rambo-solo-hero-sharan|title=Rambo on the road to Australia|work=The Times of India|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-04-11|archive-url=https://archive.today/20130411040326/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-07/news-interviews/36971991_1_100th-film-rambo-solo-hero-sharan|url-status=dead}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಉದಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ೪ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/udaya-film-awards-pics-upendra-radhika-winners-list-104563.html|title=Udaya Film Awards Pics: Upendra, Radhika Pandit won Best Actor Awards|work=www.filmibeat.com|access-date=2020-10-17|archive-date=2013-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021035309/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2013/udaya-film-awards-pics-upendra-radhika-winners-list-104563.html|url-status=dead}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ೨೦೧೨ ರ ಬೆಂಗಳೂರು ಟೈಮ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://ww.itimes.com/times-polls/category/kannada-film-awards-2012|title=Miss Diva 2015|work=itimes.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/news-interviews/Bangalore-Times-Film-Awards-2012-goes-to--/articleshow/21893862.cms|title=Bangalore Times Film Awards 2012 goes to...|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://photogallery.indiatimes.com/awards/awards-and-honours/top-honours-for-sandalwoods-best/articleshow/21894578.cms|title=Best Actor in a comic role— Sharan (Rambo): It took Sharan a good 100 films to turn hero with his home production Rambo, staying true to the kind of actor he is — one who entertains with comedy - Photogallery|work=indiatimes.com}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಚಿತ್ರವು ೬೦ ನೇ ಐಡಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೩ ಕ್ಕೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.filmfare.com/features/60th-idea-filmfare-awards-2013-south-nominations-3603.html|title=60th Idea Filmfare Awards 2013 (South) Nominations|work=filmfare.com|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160406095119/http://www.filmfare.com/features/60th-idea-filmfare-awards-2013-south-nominations-3603.html|archivedate=6 April 2016|df=dmy-all}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಂತೋಷಮ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೩ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://idlebrain.com/news/functions1/santoshamawrds2013.html|title=Santosham 11th anniversary awards 2013 presentation - Telugu cinema news|work=idlebrain.com}}</ref> ರ‌್ಯಾಂಬೊ ಚಿತ್ರವು ಈ ಟಿವಿ ಕನ್ನಡ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮಾನ್ ೨೦೧೩ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ೪ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.etvsangeetsamman.com/kannada-online-voting.html Rambo nominated for ETV kannada sangeet samman 2013 awards] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130712012637/http://etvsangeetsamman.com/kannada-online-voting.html |date=12 July 2013 }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] 7c4rnm7zh2tkrh6zudbrdgd8gwt0mol 0 142611 1427411 1365254 2026-09-04T08:25:16Z ~2026-48058-32 101555 /* ಪಾತ್ರವರ್ಗ */ ಪಾತ್ರವರ್ಗ 1427411 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಶೌರ್ಯ | native_name = | image = | caption = | director = [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ]] | writer = ಕೆ. ವಿ. ರಾಜು [ಸಂಭಾಷಣೆ] | screenplay = ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ | based_on = ''[[Souryam]]'' | producer = ಬಿ. ಬಸವರಾಜ್ , ಎ. ವೆಂಕಟೇಶ್ | story = ಜೆ. ಶಿವ ಕುಮಾರ್ | starring = [[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್]] , [[ಮದಾಲಸಾ ಶರ್ಮಾ]] , [[ಅವಿನಾಶ್]], ರೀಮಾ ವೋಹ್ರಾ | music = [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ]] | cinematography = ರಮೇಶ್ ಬಾಬು | editing = ಜೋ ನಿ ಹರ್ಷ | studio = ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | distributor = ಎ. ಎನ್. ಎಸ್. ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ | released = 2010 ರ ಅಗಸ್ಟ್ 20 | runtime = 155 ನಿಮಿಷಗಳು | language = ಕನ್ನಡ | country = ಭಾರತ }} '''''ಶೌರ್ಯ''''' 2010 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಸ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಬರೆದಿದ್ದು [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ|ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್]] ಮತ್ತು ಮದಾಲಸಾ ಶರ್ಮಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆಕೆ ಈ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು <ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2010/madalasa-debut-kannada-270410.html|title=Madalasa Sharma enters Kannada with Darshan's Shourya|year=2009|publisher=Entertainment. One India|access-date=2022-04-10|archive-date=2014-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528010636/http://entertainment.oneindia.in/kannada/news/2010/madalasa-debut-kannada-270410.html|url-status=dead}}</ref> . ಇದು ಗೋಪಿಚಂದ್ ಮತ್ತು [[ಅನುಷ್ಕಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] ಅಭಿನಯದ ಯಶಸ್ವಿ [[ತೆಲುಗು]] ಚಿತ್ರ ''ಸೌರ್ಯಂ'' (2008) ನ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ, ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಸಾಧಾರಣ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/90308/shourya.html|title=Shourya : Muscle-show laced with emotion|year=2010|publisher=Deccan Herald}}</ref> == ಕಥಾವಸ್ತು == ಸೂರ್ಯ ( [[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್]] ) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾ (ರೀಮಾ ವೋಹ್ರಾ) ಸ್ಥಳೀಯ ಗೂಂಡಾಗಳಿಂದ ದುರ್ವರ್ತನೆಗೊಳಗಾದ ಅನಾಥ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾ ಒಬ್ಬ ಅನಾಥಾಶ್ರಮ ಸಂಘಟಕನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ,ಅವನು ಅವಳನ್ನು ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನು ಅವಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳಿಂದ ದೂರವಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಈಗ ವಯಸ್ಕ ಸೂರ್ಯ, ಒಬ್ಬ ಪೋಲೀಸ್, ತನ್ನ ಪೋಷಕನ ( [[ಅವಿನಾಶ್ (ನಟ)|ಅವಿನಾಶ್]] ) ನ ಹಂತಕರಾದ ವಿಜಯೇಂದ್ರ ವರ್ಮಾ ( ಸಂಪತ್ ರಾಜ್ ) ಮತ್ತು ಅವನ ತಂಡವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಉಳಿದ ಕಥೆ . == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * ಸೂರ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ್ * ಶ್ವೇತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮದಾಲಸಾ ಶರ್ಮಾ * ವಿದ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರೀಮಾ ವೋಹ್ರಾ * ವಿಜಯೇಂದ್ರ ವರ್ಮಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ ರಾಜ್ * ಸೂರ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಂ ಪ್ರಭು * ಜಾನ್ ಕೊಕ್ಕೆನ್ * ರವೀಂದ್ರ ನಾಥ್ * ಅವಿನಾಶ್ * ಓಂ ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾವ್ * ಜಿಮ್ಸನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧು ಕೋಕಿಲಾ * ರಮೇಶ್ ಭಟ್ * ಬುಲೆಟ್ ಪ್ರಕಾಶ್ * ಸತ್ಯಜಿತ್ * ಚಿತ್ರಾ ಶೆಣೈ * ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ * ಶಶಿಕಲಾ * ಸ್ಟಂಟ್ ಸಿದ್ದು * ನಂಜುಂಡಿ ನಾಗರಾಜ್ * ಕೆ ಎಸ್ ಎಲ್ ಸ್ವಾಮಿ * ಬೆಂಗಳೂರು ನಾಗೇಶ್ * ತಿಮ್ಮೇಗೌಡ * ಮುಮೈತ್ ಖಾನ್ * ಅನಂತ ವೇಲು * ಶನಿ ಮಹದೇವಪ್ಪ * ಮಹೇಶ್ ರಾಜ್ == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ == ಅಶ್ವಿನಿ ಮೀಡಿಯಾ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆಡಿಯೋ ಬಿಡುಗಡೆಯು 26 ಜೂನ್ 2010 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು <ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/Events/22603.html|title='Shourya' Audio Launch|date=26 June 2010|publisher=Indiaglitz|access-date=10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-date=24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924122227/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/Events/22603.html|url-status=dead}}</ref> {{tracklist | headline = ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ | all_music = [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ]] | all_lyrics = ವಿ. ಶ್ರೀಧರ್, [[ತುಷಾರ್ ರಂಗನಾಥ್]], ವಿ. ನಾಗೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ , [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] | extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು | title1 = ಲಕ ಲಕ | extra1 = [[ಟಿಪ್ಪು (ಗಾಯಕ)|ಟಿಪ್ಪು]] | length1 = | title2 = ಕಳೆದು ಹೋಯ್ತು | extra2 = [[ಕುಣಾಲ್ ಗಾಂಜಾವಾಲಾ]], [[ಚಿನ್ಮಯಿ]] | length2 = | title3 = 100% ಪ್ರೀತಿ | extra3 = [[ಕೈಲಾಶ್ ಖೇರ್]], [[ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ]] | length3 = | title4 = ಸ್ಯಾಟರ್‍ಡೇ ನೈನ್ ಟು ನೈನ್ | extra4 = [[ರಂಜಿತ್ (singer)|ರಂಜಿತ್]], [[ಚೈತ್ರಾ ಎಚ್.ಜಿ.]] | length4 = | title5 = ನೀ ಇಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೆ | extra5 = [[ಜಾವೇದ್ ಅಲಿ]], [[ಅನುರಾಧಾ ಭಟ್ ]] | length5 = }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * [http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/12222.html ಇಂಡಿಯಾಗ್ಲಿಟ್ಜ್ ವಿಮರ್ಶೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924131512/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/review/12222.html |date=2015-09-24 }} * [http://movies.rediff.com/review/2010/aug/20/south-telugu-review-shourya.htm ರೆಡಿಫ್ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು] * [http://www.raaga.com/channels/kannada/album/K0001195.html ಗಂಡೇಧೆ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528010829/http://www.raaga.com/channels/kannada/album/K0001195.html |date=2014-05-28 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೦ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] lt4hu6dm0ba8vnpolng6xjqhzoqpix4 0 143286 1427409 1369829 2026-09-04T07:38:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427409 wikitext text/x-wiki ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳು ತೆರೆದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಡುವ [[ಆಟ|ಆಟಗಳಾಗಿವೆ]]. ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳು<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/most-searched-products/pregnancy-and-parenting/kids/outdoor-games-for-kids-enhance-their-motor-skills-coordination/articleshow/77800834.cms</ref> ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಆಟಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳೆಂದರೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್|ಫುಟ್‍‍‍‍ಬಾಲ್]], ವಾಲಿಬಾಲ್, ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್, ಇತ್ಯಾದಿ. ಅಲ್ಲದೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್, ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಮುಂತಾದವು ಸಹ ಹೊರಾಂಗಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು. ==ಕೆಲವು ಹೊರಾಂಗಣ ಆಟಗಳು== ===ಹಾಕಿ=== ಹಾಕಿ ಒಂದು ತಂಡದ [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ೧೦ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಲ್ಕೀಪರ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಗೋಲಿಗೆ ಹಾಕಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಕಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಗೋಲ್‌ಕೀಪರ್ ಮಾತ್ರ ಚೆಂಡನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್ ಆಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೋಲಿನ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚೆಂಡನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:2019 Men's EuroHockey Championship II - 12.jpg|300px|center|ಹಾಕಿ]] ===[[ಲಗೋರಿ]]=== ಕನಿಷ್ಠ ೩ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ೭ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಲಗೋರಿ<ref>https://fairgaze.com/fgnews/lagori-a-popular-indian-street-game_61194.html</ref> ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಳು ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಚೆಂಡನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಲಗೋರಿ[https://fallinsports.com/local-games-and-sports/read-about-different-sports-in-english/lagori-seven-stones-game-hindi-english/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220807214925/https://fallinsports.com/local-games-and-sports/read-about-different-sports-in-english/lagori-seven-stones-game-hindi-english/ |date=2022-08-07 }} ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಉರುಳಿಸಲು ೩ ಅವಕಾಶಗಳು. ಒಂದು ತಂಡ ಅದನ್ನು ಕೆಡವಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಮುಂದಿನ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎಸೆಯುವ ತಂಡವು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೆಡವಿದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಅವರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ===ಬೆಕ್ಕು ಮತ್ತು ಇಲಿ ಆಟ=== ಇದು ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಆಡುವ ಆಟ. ಒಂದು ಮಗು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದವರು ಓಡಿ ಇತರರನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳಂತೆ ಓಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ===ಗಿಲ್ಲಿ ದಾಂಡು=== ಇದನ್ನು ದಂಡ ಎಂಬ ಉದ್ದನೆಯ ಮರದ ಕೋಲಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಗಿಲ್ಲಿಯಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಣ್ಣ ಅಂಡಾಕಾರದ ಮರದ ತುಂಡು. ಆಟಗಾರರು ಸಣ್ಣ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಗಿಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಹೋಗುವ ಆಟಗಾರನು ದಂಡವನ್ನು ಬಳಸಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅವರು ಗಿಲ್ಲಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪಲ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಆಟಗಾರನು ಗಿಲ್ಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಅದನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಗಿಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊಡೆದ ನಂತರ, ಗಿಲ್ಲಿಯು ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಟಗಾರನಿಂದ ಕ್ಯಾಚ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಆಟಗಾರನು ಪೂರ್ವ-ನಿರ್ಧಾರಿತ ಹಂತಕ್ಕೆ (ಒಂದು ರನ್ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ) ಓಡುತ್ತಾನೆ. ===ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟ=== ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟ[https://en.wikipedia.org/wiki/Tug_of_war]ಕ್ಕೆ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂಡವು ಪ್ರತಿ ತುದಿಯಿಂದ ಉದ್ದವಾದ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tug of war 2.jpg|300px|center|ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟ]] ===ನಾಯಿ ಮತ್ತು ಮೂಳೆ=== ಮಕ್ಕಳ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ದೂರ ಅಥವಾ ಎರಡು ಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರು ನಿಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಚೆಂಡು, ಮುರಿಯಲಾಗದ ದೊಡ್ಡ [[ಆಟಿಕೆ]] ಅಥವಾ ಬೀನ್ ಚೀಲವನ್ನು ಇರಿಸಿ. ಪ್ರತಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರು ಮುಂದೆ ಬಂದು ಕೇಂದ್ರ‌ದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಸ್ತು ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಪಡೆಯುವ ಆಟಗಾರನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ===ಕಬ್ಬಡಿ=== [[ಕಬಡ್ಡಿ]] ಎರಡು ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡುವ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಎರಡು ಸಮಾನ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಇತರ ತಂಡಕ್ಕೆ ರೈಡರ್ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ‘ಕಬಡ್ಡಿ, ಕಬಡ್ಡಿ...’ ಪದವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು ರೈಡರ್‌ನ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೈದಾನದ ಬದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಎದುರಿನ ತಂಡದ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬಂದರೆ ಎದುರಾಳಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಕ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿ ಓಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಕಡೆಗೆ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಓಟವು ಒಂದು ಅಂಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ===ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್=== [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ಹಗುರವಾದ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಶಟಲ್ ಕಾಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಡುವ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎರಡು ವಿರುದ್ಧ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ ಎರಡು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಸದಸ್ಯರು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಆಟದ ಅಂಕಣವು ಆಯತಾಕಾರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿವ್ವಳ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Badminton at the 2018 Summer Youth Olympics – Boys Quarterfinals Cheng-Naraoka 040.jpg|300px|center|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ===ಕ್ರಿಕೆಟ್=== [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಎಂಬುದು ಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ ಆಟವಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಸಮಾನ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಂಡದಲ್ಲಿ ೧೧ ಆಟಗಾರರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೈದಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 22-ಯಾರ್ಡ್ ಪಿಚ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಚ್‌ನ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸ್ಟಂಪ್‌ಗಳಿವೆ. [[ಚೆಂಡು]] ಸ್ಟಂಪ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಆಟಗಾರನು ಔಟಾಗುತ್ತಾನೆ. [[ಚಿತ್ರ:Harting Cricket.JPG|300px|center|ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ===ವಾಲಿಬಾಲ್=== ವಾಲಿಬಾಲ್[https://www.britannica.com/sports/volleyball] ಹೊರಾಂಗಣ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆರು ಆಟಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಲಾ ಎರಡು ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಂಡವು ಚೆಂಡನ್ನು ಇತರ ತಂಡದ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೌಂಡ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಟ್ ಮಾಡಲು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಚೆಂಡನ್ನು ಎದುರಾಳಿಗಳ ಆಟದ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ ಅದನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Volleyball match being played during ENC Olympiad.jpg|300px|center|ವಾಲಿಬಾಲ್]] ===ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್=== [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್]] ಎರಡು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಡುವ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತಂಡ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ತಂಡ ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಫೀಲ್ಡಿಂಗ್ ತಂಡವು ಚೆಂಡನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ತಂಡವು ಬ್ಯಾಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Congressional Baseball Game (41665429570).jpg|300px|center|ಬೆಸ್‌ಬಾಲ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] fj22xik2p19124vbfa5zgct3qjcxcko 0 143988 1427388 1372664 2026-09-03T23:17:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427388 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ([[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ]]: শিলিগুড়ি)''' ({{IPA-bn|ˈʃiliɡuɽi|lang|siliguri.ogg}}) ಇದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿ ಜಲಪಾಇಗುಡ಼ಿಯೊಂದಿಗೆ "ಅವಳಿ ನಗರಗಳನ್ನು" ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಲಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಬೃಹತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ ಮತ್ತು ಡೈನೋಸಾರ್ ಟೈರನೊಸಾರಸ್ ರೆಕ್ಸ್‌ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಬೃಹತ್, ಬಿಳಿ-ಗುಮ್ಮಟದ ಇಸ್ಕಾನ್ ದೇವಾಲಯ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಲುಗಾಡ಼ಾ ಮಠವು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಬೌದ್ಧ ದೇಗುಲವಾಗಿದೆ. "ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{cite magazine|last1=C.K|first1=Venugopal|title=Siliguri – The Gateway to North- East|url=https://www.onmanorama.com/travel/outside-kerala/2018/06/30/siliguri-the-gateway-to-north-east.html|access-date=12 July 2022|magazine=OnManorama|date=January 24, 2015}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮೂರು Ts - ಚಹಾ-tea, ಮರದ-timber ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ-tourism ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.siligurismc.in/history-of-siliguri.php|title=Siliguri- the gateway to the northeast India|website=www.siligurismc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=22 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622223257/http://www.siligurismc.in/history-of-siliguri.php|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾನಂದಾ ನದಿ ಮತ್ತು ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wbtourismgov.in/destination/place/siliguri|title=Siliguri-about location|website=www.wbtourismgov.in|access-date=8 June 2019|archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430122553/https://wbtourismgov.in/destination/place/siliguri|url-status=dead}}</ref> ಕೋಲ್ಕಾತಾ ಮತ್ತು ಆಸಾನ್ಸೋಲ್ನಂತರ ಸಿಲಿಗುರಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.<ref name=":2">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf|title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above|work=Provisional Population Totals, Census of India 2011|access-date=30 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.siliguri.gov.in/|title=Siliguri-description|website=www.siliguri.gov.in|access-date=8 June 2019}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ನಾಲ್ಕು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಚೀನಾ, ನೇಪಾಳ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್. ಇದು ಈಶಾನ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.siligurismc.in/history-of-siliguri.php|title=History of Siliguri-SMC|access-date=4 August 2019|archive-date=22 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190622223257/http://www.siligurismc.in/history-of-siliguri.php|url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[File:BAYLEY(1838)_Map_of_the_Country_between_Titaleea_and_Dorjeling.jpg|left|thumb|286x286px|ಸಿಕ್ಕಿಂನ ರಾಜಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಕ್ಷೆ (1838).]] === ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇತಿಹಾಸ === [[File:Historical_Map_of_Sikkim_in_northeastern_India.jpg|left|thumb|200x200px|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು "ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ನಂತರ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಕ್ಷೆ (1876).]] ಶೈಲೇನ್ ದೇಬ್ನಾಥ್ ಪ್ರಕಾರ, "ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ" ಎಂದರೆ ಬೆಣಚುಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಕಲ್ಲುಗಳ(ಶಿಲಾಗಳ) ರಾಶಿ. 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು "ಶಿಲ್ಚಗುಡ಼ಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುವ ದಟ್ಟವಾದ ದೋಲ್ಕಾ ಅರಣ್ಯವಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೃಷಿ ಗ್ರಾಮವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1788 ರಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಕಿರಾತಿ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಿ ಲೆಪ್ಚಾಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದರು.<ref name="History of Siliguri">{{cite web|url=http://asiscwb.org/wp-content/uploads/2018/05/Siliguri-Handbook-1.pdf|title=Handbook on Siliguri|date=2018|website=asiscwb.org|publisher=Association of Schools for the Indian Schools Certificate|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520082216/http://asiscwb.org/wp-content/uploads/2018/05/Siliguri-Handbook-1.pdf|archive-date=20 May 2019|access-date=|url-status=dead}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ದಾಹ್, ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಫಾನ್ಸಿದೇಓವಾದಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಮಹಾನಂದಾನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ನದಿ ಬಂದರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ನದಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಭೂತಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಮೀಸ್ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತರಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. {{Citation needed|date=December 2021}} === ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಂದರೆ ಈಗ ಶಕ್ತಿಗಢ಼್, ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ, ಮಹಾನನ್ದಾನದಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಟನ್-ನೇಪಾಳ ನಡುವೆ 1815 ರಲ್ಲಿ ಸುಗೌಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಣೆಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1815 ರಿಂದ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ನಗರವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1865 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಚಹಾ ತೋಟಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡುಆರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸುಲಭ ರಫ್ತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು 1880 ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ಗೆ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಟಿಕೆ ರೈಲನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು 1907 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಗೆ ಉಪ-ವಿಭಾಗದ ಪಟ್ಟಣ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref name="Historical profile of Siliguri">{{cite web|url=https://drive.google.com/file/d/1GvGAG4dYG7qzx6amp2EQYoeahm8EnuSK/view?usp=drivesdk.pdf|title=Modern history of Siliguri|access-date=30 April 2019}}</ref> [[File:History_1a.jpg|left|thumb|200x200px|1955 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಮೂಲಕ ಆಟಿಕೆ ರೈಲು ಹಾದುಹೋಯಿತು]] 1947 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ "ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾರಿಡಾರ್" ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಸಿಕ್ಕಿಂ ನಂತರ 1975 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=1755&dat=19750416&id=vDogAAAAIBAJ&pg=7319,25549|title=Sikkim Voters OK Merger With India|date=16 April 1975|newspaper=Sarasota Herald-Tribune|access-date=20 May 2019}}</ref> ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಲಸಿಗರು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಬಂದರು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಂತರ 1950 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪುರಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.siligurismc.in/about-us.php|title=About Siliguri municipal corporation|website=www.siligurismc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608092419/http://www.siligurismc.in/about-us.php|url-status=dead}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, 1951 ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಮಾಡಿದ (1949) ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1961 ರಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ನಂತರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=K1viSAAACAAJ|title=The Dooars in Historical Transition|author=Sailen Debnath|date=January 2010|isbn=9788186860441}}</ref> ಪ್ರಚಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಈಗ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಗುವಾಹಟಿಯ ನಂತರ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ. 1971-1981 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವು 57.8% ಆಗಿತ್ತು, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಸಿಲಿಗುರಿಯು 1981 ರಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು. 1981-1991 ರಲ್ಲಿ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರದ 46.83% ಅನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು. ನಾಥು ಲಾ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ನಂತರ 1994 ರಲ್ಲಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯನ್ನು ಪುರಸಭೆಯಿಂದ ಬೃಹತ್ಮಹಾನಗರ ಪುರನಿಗಮ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ನಾಗರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಈಗ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ 2 ನೇ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.siliguri.gov.in/|title=Siliguri in recent days|website=www.siliguri.gov.in|access-date=30 April 2019}}</ref> == ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == === ಸ್ಥಳ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ {{coord|26.71|N|88.43|E|}}. ನಗರದ ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನೊಳಗೆ 260 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಕೋಳಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಉಪವಿಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವು 835.557 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು. ನಗರವು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಯ ಜೀವನಾಡಿ, ಮಹಾನಂದಾ ನದಿಯು ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತೀಸ್ತಾ ನದಿಯು ನಗರದಿಂದ ಅಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಸರಾಸರಿ 122 ಮೀಟರ್ (400 Feet) ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://en-in.topographic-map.com/places/Siliguri-9244903/|title=Topographic map of Siliguri|website=www.topographic-map.com|access-date=21 May 2019}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಟೆರೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಮಣ್ಣು ಮರಳು ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಂದರೆ ಮರಳು ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನ ಅನುಪಾತವು ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದೋಷ ರೇಖೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.news18.com/news/india/5-0-magnitude-earthquake-jolts-sikkim-and-parts-of-darjeeling-642797.html|title=Earthquake jolts Sikkim and part of Darjeeling|date=3 October 2013|website=www.news18.com|access-date=21 May 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/usc0005wg6.php|title=Magnitude 6.9 – SIKKIM, INDIA|date=18 September 2011|access-date=21 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20110921163147/http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/recenteqsww/Quakes/usc0005wg6.php|archive-date=21 September 2011|publisher=[[United States Geological Survey]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.india.com/news/india/earthquake-in-nepal-and-northern-india-2015-quake-kills-two-injures-20-in-bengal-364193/|title=7.9 magnitude earthquake effected Siliguri heavily|date=25 April 2015|website=www.india.com|access-date=21 May 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/nepal-earthquake-india-cities-high-risk-zone-250460-2015-04-27|title=38 cities in India fall in high risk earthquake zones|website=www.indiatoday.in|access-date=21 May 2019}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಉಪವಿಭಾಗವು ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಉತ್ತರ ದಿನಾಜ್‌ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬಿಹಾರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಿಮ್ಪೋಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="SiliguriAbout">{{cite web|url=http://www.siliguri.gov.in/about.html|title=About Siliguri Subdivision|website=Siliguri.gov.in|access-date=10 March 2019}}</ref> === ನಗರದ ಹವಾಮಾನ === ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಆರ್ದ್ರ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ (Cwa) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಬೇಸಿಗೆ, ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನವು 23.7&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವು ಕನಿಷ್ಠ 18-22&nbsp;°C ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ 26-32&nbsp;°C ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.weatheronline.in/weather/maps/city?WMO=42398&CONT=inin&LAND=IWB&ART=MAX&LEVEL=150|title=Climate of Siliguri|access-date=11 October 2020|archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408051042/https://www.weatheronline.in/weather/maps/city?WMO=42398&CONT=inin&LAND=IWB&ART=MAX&LEVEL=150|url-status=dead}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು, ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು 28.5&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 35&nbsp;°C ಮೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/district/north-bengal/siliguri-burning-in-scorching-heat-1.1028383|title=Siliguri burning in schorching heat|access-date=11 October 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/june-celsius-scorches-siliguri-hope-for-rain-in-48-hours-as-town-swelters-at-37c/cid/178909|title=Siliguri crossed 36 yesterday|access-date=11 October 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/state/siliguri-facing-trouble-in-scorching-heat-damaging-tea-leaves-in-doors-1.184013|title=গরমে নাকাল শিলিগুড়ি|access-date=13 October 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://siliguritimes.com/heatwave-likely-to-trouble-people-of-siliguri-for-few-more-days/|title=Heatwave likely to trouble people of Siliguri for few more days|date=5 August 2020|access-date=2 November 2020}}</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚಳಿಗಾಲದ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 20-24&nbsp;°C, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 6-9&nbsp;°C ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="auto" /> ಜನವರಿಯು 16.1&nbsp;°C ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳು. ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 5&nbsp;°C ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://archives.anandabazar.com/archive/1130111/11uttar5.html|title=শীতে কাঁপছে উত্তরবঙ্গ, শিলিগুড়িতে পারদ নামল ৩ ডিগ্রিতে|access-date=12 October 2020|archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408051041/http://archives.anandabazar.com/archive/1130111/11uttar5.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/jalpaiguri-shivers-in-30-year-low-relief-from-cold-not-today-says-met-office/cid/348947|title=Siliguri Jalpaiguri shivers from cold|access-date=11 October 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://aajkaal.in/news/northbengal/siliguri-zszx|title=৪.৪ ডিগ্রি! শিলিগুড়ির চাই রুম হিটার|access-date=11 October 2020|archive-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220820110449/https://aajkaal.in/news/northbengal/siliguri-zszx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bengali.indianexpress.com/photos/west-bengal/west-bengal-weather-updates-kolkata-winter-temperature-today-175603/|title=রেকর্ড পতন পারদের, কোথায় তাপমাত্রা কত?|access-date=20 October 2020}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು 41.7&nbsp;°C ಆಗಿದೆ, ಇದು 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 1952 ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, 8 ಜನವರಿ 2018 ರಂದು ಪಾದರಸವು 1.9&nbsp;°C ಗೆ ಕುಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/district/north-bengal/cold-wave-in-ub-1.738273|title=রেকর্ড শীত সমতলে, শিলিগুড়ির পারদ নামল ১.৯ ডিগ্রিতে|access-date=12 October 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.weatheronline.in/weather/maps/city|title=Siliguri min. temperature January 2018|access-date=12 October 2020|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531121052/https://www.weatheronline.in/weather/maps/city|url-status=dead}}</ref> ಮಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3340 ಮಿಮೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.weatheronline.in/weather/maps/city?LANG=in&PLZ=_____&PLZN=_____&WMO=42398&PAG=1&CONT=inin&LEVEL=160&REGION=0024&LAND=II&INFO=0&R=0&NOREGION=1|title=Rainfall in Siliguri|access-date=12 October 2020|archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018211834/https://www.weatheronline.in/weather/maps/city?LANG=in&PLZ=_____&PLZN=_____&WMO=42398&PAG=1&CONT=inin&LEVEL=160&REGION=0024&LAND=II&INFO=0&R=0&NOREGION=1|url-status=dead}}</ref> ಚಳಿಗಾಲವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಸುಮಾರು 80% ಜೂನ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುವೆ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅಥವಾ ಋತುಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=https://www.kolkata24x7.com/heavy-rain-occurred-at-many-places-of-northbengal/|title=প্রবল বৃষ্টিতে ভাসছে উত্তরবঙ্গ, কার্যত বৃষ্টিহীন দক্ষিণ|access-date=12 October 2020|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017080158/https://www.kolkata24x7.com/heavy-rain-occurred-at-many-places-of-northbengal/|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್,<ref>{{cite web|url=https://www.skymetweather.com/content/weather-news-and-analysis/good-monsoon-rains-in-siliguri-and-jalpaiguri-kolkata-to-see-rains-around-june-30/|title=Good Monsoon rains in Siliguri and Jalpaiguri|date=26 June 2019|access-date=15 October 2020}}</ref> ಜುಲೈ,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/heavy-rainfall-floods-n-bengal/articleshow/53372097.cms|title=Heavy rain floods in North Bengal|website=[[The Times of India]]|access-date=15 October 2020}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್.<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/state/raining-in-north-bengal-south-bengal-want-rain-1.157982|title=ভাসছে উত্তর, বৃষ্টির প্রতীক্ষায় দক্ষিণবঙ্গ|access-date=12 October 2020}}</ref> ಜುಲೈ ಅತ್ಯಂತ ತೇವವಾದ ತಿಂಗಳು (804 ಮಿಮೀ) ಮತ್ತು ಜನವರಿ ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕ ತಿಂಗಳು (12 ಮಿಮೀ). ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಯ ದಿನಗಳು 27 ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇದು 1 ಆಗಿದೆ. ವರ್ಷವಿಡೀ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಯುಎ/ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ (ಸಿಲಿಗುರಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮತ್ತು ಡಾಬ್ಗ್ರಾಮ್ ಪುರಸಭೆ ಸೇರಿದಂತೆ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 701,489 ಆಗಿದ್ದರೆ, ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 5,13,264 ಆಗಿದೆ.<ref name=":2"/><ref name=":3">{{Cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/1901_PART_B_DCHB_DARJILING.pdf|title=District Census Handbook Darjiling|website=Census India|access-date=6 October 2020}}</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರುಷರು 51.44% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು 48.55% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪುರಸಭೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ವರ್ಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾಲುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 8.84% ಮತ್ತು 1.25%. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ 87.64%. ಸಿಲಿಗುರಿಯಲ್ಲಿ 154 ಅಧಿಸೂಚಿತ ಮತ್ತು 31 ಅಧಿಸೂಚಿತವಲ್ಲದ ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಿವೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ 22% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ. === ಭಾಷೆಗಳು === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಉಪವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.wbja.nic.in/wbja_adm/files/The%20Bengal%20Official%20Language%20Act,%201961_1.pdf|title=West Bengal Official Language Act, 1961|website=West Bengal Judicial Academy|access-date=7 October 2020}}</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 60.88% ಜನರು ಬಂಗಾಳಿ, 25.24% ಹಿಂದಿ, 4.66% ನೇಪಾಳಿ, 2.39% ಭೋಜ್‌ಪುರಿ, 1.58% ಮಾರ್ವಾಡಿ ಮತ್ತು 1.24% ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಾಲಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಷಾವಾರು ಗುಂಪನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಂತರ ಬಿಹಾರಿಗಳು, ಮಾರ್ವಾಡಿಗಳು, ಪಂಜಾಬಿಗಳು, ನೇಪಾಳಿಗಳು, ಒಡಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು. 2001 ರ ಪ್ರಬಂಧದ ಪ್ರಕಾರ, ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಿಕರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 64.25% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ 30 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 11.71% ರಿಂದ 98.96% ರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|title=SILIGURI : AN URBAN STUDY IN SOCIO-ECONOMIC CONSIDERATIONS|date=2001|url=http://ir.nbu.ac.in/bitstream/123456789/1141/17/164040.pdf|access-date=16 September 2020}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಧರ್ಮ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಧರ್ಮವೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ, ಇಸ್ಲಾಂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಸಣ್ಣ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು.<ref name="Religion">{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW19C-01%20MDDS.XLS|title=C-1 Population By Religious Community|website=census.gov.in|access-date=16 September 2020}}</ref> == ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == === ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ನಗರೀಕರಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು. 1915 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಮಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಆಡಳಿತದ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/137085|title=People Governance and development a study of Siliguri Municipal corporation area|last=Das|first=Chinmayakar|website=Shodhganga|access-date=30 September 2020|hdl=10603/137085}}</ref> ರಾತ್ರಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 1921 ರವರೆಗೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಸುಧಾರಣಾ ನಿಧಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. 1922 ರಲ್ಲಿ, ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಬಂಗಾಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ, 1885 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1938 ರಲ್ಲಿ, ಯೂನಿಯನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಗ್ರಾಮ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1919 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ 8 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 1932 ರ ಬಂಗಾಳ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":0"/> ಪುರಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಉಪವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲರ್, ಥಾಣೆ ಪುರಸಭೆಯ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ 'ಆಯುಕ್ತರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. 1956 ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಿದೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರ, 3/4 ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉಳಿದವರನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಮೊದಲ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಜಗದೀಶ್ಚಂದ್ರ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ. 1994 ರಲ್ಲಿ, ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು 47 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ಗೆ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=":0"/> ಆಗ ಅದು ಐದು ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಪರವಾನಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ. ಪಾಲಿಕೆ ಈಗ 23 ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/departments.php|title=Departments|website=siligurismc.in|access-date=30 September 2020|archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929052323/http://www.siligurismc.in/departments.php|url-status=dead}}</ref> ಇದು 47 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 14 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ, ಉಳಿದ 33 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/about-us.php|title=Siliguri Municipal Corporation :: About Us|website=siligurismc.in|access-date=30 September 2020|archive-date=29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029134121/http://www.siligurismc.in/about-us.php|url-status=dead}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) 23 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಾಗ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 17 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 5 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು 2 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ 1 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.india.com/news/india/west-bengal-municipal-corporation-result-2015-trinamool-congress-wins-70-municipalities-including-kmc-bjp-fails-367601/|title=West Bengal municipal corporation result 2015: Trinamool Congress wins 70 municipalities including KMC, BJP fails|last=Iqbal|first=Aadil Ikram Zaki|date=28 April 2015|newspaper=India.com &#124; Top Latest News from India, USA and Top National Breaking News Stories|access-date=30 September 2020|language=en}}</ref> 2015-20ರ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಮೇಯರ್ ಸಿಪಿಐಎಂನಿಂದ ಅಶೋಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ನಂತರ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/civic-election-results-cpm-trumps-tmc-in-siliguri-but-mamata-banerjee-retains-supremacy/articleshow/49267746.cms|title=Civic election results: CPM trumps TMC in Siliguri, but Mamata Banerjee retains supremacy|work=The Economic Times|access-date=30 September 2020}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಚುನಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯು ಮೇ 7 ರಂದು ಮುಗಿದಿದೆ, ಆದರೆ COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಪುರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/mamata-govt-accepts-cpim-demand-drops-tmc-councillors-from-siliguri-municipal-corporation-boa/article31605907.ece|title=Mamata govt. accepts CPI(M) demand, drops TMC councillors from Siliguri Municipal Corporation BOA|last=Singh|first=Shiv Sahay|date=17 May 2020|work=The Hindu|access-date=30 September 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ನಿರ್ಗಮಿತ ಮೇಯರ್ ಅಶೋಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಂಡಳಿಯು ಹೊಸ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ನಗರದ ನಾಗರಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.thestatesman.com/bengal/kmc-chiefs-91-municipalities-continue-administrators-1502888040.html|title=After KMC, chiefs of 91 municipalities to continue as administrators|date=13 May 2020|website=The Statesman|language=en-US|access-date=30 September 2020}}</ref> === ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜು ಬಿಸ್ತಾ ಅವರು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/report-darjeeling-lok-sabha-election-results-2019-bengal-bjp-s-raju-bista-wins-as-mamata-s-gambit-fails-2751997|title=Darjeeling Lok Sabha election results 2019 Bengal: BJP's Raju Bista wins as Mamata's gambit fails|last=Team|first=DNA Web|date=23 May 2019|website=DNA India|language=en|access-date=30 September 2020}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಚುನಾವಣೆ 2021 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯ ಶಙ್ಕರ್ ಘೋಷ್.<ref>{{cite news|url=https://www.news18.com/assembly-elections-2021/west-bengal/sankar-ghosh-siliguri-candidate-s25a026c004/|title=Sankar Ghosh {{!}} West Bengal Assembly Election Results Live, Candidates News, Videos, Photos|work=News18|access-date=2 April 2022}}</ref> === ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ === ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ; ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ 3 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಪಾಲಿಕೆ ಕಚೇರಿಗಳು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೆ, 3 ಮಹಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಡ ಇಲಾಖೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/building-department.php|title=Building Department|website=Siliguri Municipal Corporation|access-date=1 September 2020|archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812000234/http://www.siligurismc.in/building-department.php|url-status=dead}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಿಟಿ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲಾನ್ 2041 ಅನ್ನು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಗಿನ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ್ರಿಸಿಲ್ ರಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=http://siligurismc.in/userfiles/file/siliguri-CDP-final-report-29April15.pdf|title=City Development Plan for Siliguri – 2041|website=Siliguri Municipal Corporation|access-date=1 October 2020|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211019204048/http://siligurismc.in/userfiles/file/siliguri-CDP-final-report-29April15.pdf|url-status=dead}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮೇಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವು ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಗಮದ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವಿಭಾಗವು ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":1"/><ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/water-supply-department.php|title=Water Supply Department|website=Siliguri Municipal Corporation|access-date=1 September 2020|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808083625/http://www.siligurismc.in/water-supply-department.php|url-status=dead}}</ref> ನಿಗಮದ ಕನ್ಸರ್ವೆನ್ಸಿ ಪರಿಸರ ವಿಭಾಗವು ನಗರದಲ್ಲಿ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/conservancy-environment.php|title=Conservancy Environment|website=Siliguri Municipal corporation|access-date=1 September 2020|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808085945/http://www.siligurismc.in/conservancy-environment.php|url-status=dead}}</ref> ನಗರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರ್ಡ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ವಾರ್ಡ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name=":1" /> ನಿಗಮದ ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆ ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://siligurismc.in/public-works-department-pwd.php|title=Public Works Department|website=Siliguri Municipal Corporation|access-date=1 September 2020|archive-date=8 ಆಗಸ್ಟ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808082006/http://www.siligurismc.in/public-works-department-pwd.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sjda.org/SJDA/Pages/completed_projects|title=Completed Projects|website=Siliguri Jalpaiguri Development Authority|access-date=1 September 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sjda.org/SJDA/Pages/ongoing_projects|title=On Going Projects|website=Siliguri Jalpaiguri Development Authority|access-date=1 September 2020}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ 2030 ಮತ್ತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.sjda.org/SJDA/AdminViews/images/3211.pdf|title=Notice No. 11113-14/ Plg/ SJDA dated 04.07.2013|website=Siliguri Jalpaiguri Development Authority|access-date=1 September 2020}}</ref> == ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ == === ಸಸ್ಯ === [[File:Flora_fauna_6.jpg|left|thumb|ಆರ್ಕಿಡ್]] [[File:Flora_fauna_7.jpg|thumb|ಸುಕ್ನಾ ಅರಣ್ಯ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ]] ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ, ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ, ಕೂಚ್ಬೆಹಾರ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಆಳವಾದ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ವಿವಿಧ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯವು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಸಾಲ್ ಮರಗಳ ದಟ್ಟವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅಂದರೆ ಶೋರೇಯಾ ರೋಬಸ್ಟಾ (Shorea robusta). ಈ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲ್ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸುಮಾರು 80% ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1) ಮಹಾನಂದಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಸಾಲ್ ಅರಣ್ಯವು ಸಾಲ್, ಖೈರ್, ಶಿಮುಲ್, ಶಿಶು, ನದಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ 2) ಪೂರ್ವ ಹಿಮಾಲಯದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಭಾಬರ್ ಸಾಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಟೆಜಿಯಮ್ ಚಿಲಿಯಾಟಮ್(Microstegium chiliatum), ಸಾಲ್ ಅಂದರೆ ದಟ್ಟವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಶೋರೇಯಾ ರೋಬಸ್ಟಾ/[[Shorea robusta]]. ಇತರರು [[Terminalia tomentosa]], [[Schima wallichii]] ಮತ್ತು 3) ಪೂರ್ವ ತಾರೈ ಸಾಲ್ ಅರಣ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಎರಡು ವಿಧದ ಅರಣ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಅರಣ್ಯವು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಬಿದಿರುಗಳು, ಜರೀಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ್‌ಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೈಕುಂತಪುರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.westbengalforest.gov.in/|title=West Bengal Forest Department|website=Westbengalforest.gov.in|access-date=21 March 2019}}</ref> ನಗರದ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯನ್ನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === [[File:Flora_fauna_2.jpg|thumb|ಮಹಾನಂದಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವೈಲ್ಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆನೆ]] ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ತೇರೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ ("ತೇವಾಂಶದ ಭೂಮಿ"), ಜವುಗು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಳದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲೆಯುದುರುವ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ವನ್ಯಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾನಂದಾ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಆನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸುಕ್ನಾ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು, ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಉಪ-ಹಿಮಾಲಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಆನೆ, ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ, ಕಾಡು ಹಂದಿ, ಮಂಗ, ಸಿವೆಟ್, ಹಾವು, ಹಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತ ಮೇಕೆ, ಸಾಂಬಾರ್, ಚಿಟಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬೆಕ್ಕುಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಡುಗಳು ಪೈಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್, ಎಗ್ರೆಟ್, ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ, ಡ್ರೊಂಗೊ, ಫ್ಲೈ ಕ್ಯಾಚರ್, ಮರಕುಟಿಗ ಮತ್ತು ಇತರ 243 ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವೆಂದರೆ ವಲಸೆ ನೀರಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://nbtourism.tripod.com/flora_and_fauna_of_north_bengal.htm|title=FLORA AND FAUNA OF NORTH BENGAL|website=Nbtourism.tripod.com|access-date=21 March 2019|archive-date=21 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321204805/http://nbtourism.tripod.com/flora_and_fauna_of_north_bengal.htm|url-status=dead}}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == === ರಸ್ತೆ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 27 ನಗರದ ಹೃದಯ ಭಾಗದಿಂದ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web|url=http://nationalhighway.net/asia/national-highway-27-india-nh27/|title=National Highway 27 (India) -NH27|date=15 August 2017|website=Nationalhighway.net|access-date=21 March 2019}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ಈಗ ಏಷ್ಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿ 2 ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಹಿಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ, ಇದು ಸಿಲಿಗುರಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 110 ಆಗಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|title=NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI|publisher=[[National Highways Authority of India]] (NHAI)|access-date=8 June 2019|archive-date=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|url-status=dead}}</ref> (77 ಕಿಮೀ) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 10 ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web|url=http://www.egazette.nic.in/WriteReadData/2011/E_574_2012_016.pdf|title=New Numbering of National Highways notification - Government of India|website=[[The Gazette of India]]|access-date=8 June 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://morth.nic.in/showfile.asp?lid=2924|title=State-wise length of National Highways (NH) in India|website=[[Ministry of Road Transport and Highways]]|access-date=8 June 2019}}</ref> ಪಾಂಖಾಬಾಡ಼ಿ-ಮಿರಿಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 12. ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು NH 327, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ ಮತ್ತು NH 327B ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ - ಮೆಚಿ ಸೇತುವೆ, ಸಹ ಏಷ್ಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿ 2 ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಕದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ: * [[ನೇಪಾಳ]]: ಪಾನಿಟ್ಯಾಂಕಿ ಮೂಲಕ * [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]: ಫ಼ುಲ್ಬಾಡ಼ಿ ಮೂಲಕ * [[ಚೀನಾ]]: [[ನಾಥು ಲಾ|ನಾಥುಲಾ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಮೂಲಕ * [[ಭೂತಾನ್]]: ಹಾಸಿಮಾರಾ ಮೂಲಕ === ಬಸ್ ಸೇವೆ === [[File:Transport_4.jpg|thumb|[[Tenzing Norgay Bus Terminus|ತೇನ್ಜ಼ಿನ್ಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್]]]] * '''ತೇನ್ಜ಼ಿನ್ಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್:''' [[Tenzing Norgay Bus Terminus|ತೇನ್ಜ಼ಿನ್ಗ್ ನೋರ್ಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್]] ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬಸ್ ಡಿಪೋ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nbstc.in/pages/depot.aspx|title=NBSTC depot|website=nbstc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608070610/http://nbstc.in/pages/depot.aspx|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮೇಘಾಲಯ ಇತ್ಯಾದಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಕಾಲಿಮ್ಪೋಂಗ್, ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ, ಕೂಚ್ಬೆಹಾರ್, ಮಾಲ್ದಾಹ್, ಬಾಲುರ್ಘಾಟ್, ರಾಯ್ಗಂಜ್, ಬಹ್ರಮ್ಪುರ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಆಸಾನ್ಸೋಲ, ಸಿಉಡ಼ಿ ಮುಂತಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://www.nbstc.in/index2.aspx|title=NBSTC details information|website=www.nbstc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608070612/http://www.nbstc.in/index2.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://m.telegraphindia.com/states/west-bengal/urban-mission-buses-for-plains/cid/1579280|title=Urban mission buses for plains|website=www.telegraphindia.com|access-date=20 May 2019|archive-date=24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191024014040/https://m.telegraphindia.com/states/west-bengal/urban-mission-buses-for-plains/cid/1579280|url-status=dead}}</ref> * '''ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ:''' ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ) ಸಿಲಿಗುರಿಯ ಹಿಲ್ ಕಾರ್ಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಅನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಸ್ಸುಗಳು ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ಸಾರಿಗೆ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್ (ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ), ಇದು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.sntd.in/PDF/BusSchedule.pdf|title=SNT bus schedule|website=www.sntd.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608070953/http://www.sntd.in/PDF/BusSchedule.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sntd.in/|title=SNT bus terminus|website=www.sntd.in|access-date=8 June 2019}}</ref> * '''P.C. Mittal Memorial Bus Terminus ಪಿ.ಸಿ. ಮಿತ್ತಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್:''' [[P.C. Mittal Memorial Bus Terminus|ಪಿ.ಸಿ. ಮಿತ್ತಲ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಸ್]] ಇದು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯ ಸೆವೋಕ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ (NBSTC) ಬಸ್ಸುಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ಡುಆರ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pcmgroup.co.in/csr_bus_terminus.html|title=PCM Group of Industries - P.C. Mittal Memorial Bus Terminus|website=pcmgroup.co.in|access-date=16 March 2022|archive-date=9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210909055852/http://www.pcmgroup.co.in/csr_bus_terminus.html|url-status=dead}}</ref> === ರೈಲು === ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ರೈಲ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಏಳು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ; ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : [[New Jalpaiguri Junction railway station|ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] 1960 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು<ref name="njp">{{cite web|url=http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html|title=History of New Jalpaiguri Junction|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019}}</ref> (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ NJP)<ref>{{cite web|url=https://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=N&page=2|title=New Jalpaiguri junction station code|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019|archive-date=13 ಜೂನ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120613172546/http://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=N&page=2|url-status=dead}}</ref> A1 ವರ್ಗವಾಗಿದೆ<ref name="Statement showing category-wise No. of stations">{{cite web|url=http://www.indianrailways.gov.in/StationRedevelopment/AI&ACategoryStns.pdf|title=Railway station category|access-date=6 June 2019}}</ref> ಈಶಾನ್ಯ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯದ ಕತಿಹಾರ್ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಗೋವಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://erail.in/info/new-jalpaiguri-railway-station-NJP/25225|title=New Jalpaiguri junction railway station-connectivity|website=www.erail.in|access-date=6 June 2019}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 2016 ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 10 ನೇ ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|url=https://news.webindia123.com/news/articles/india/20160318/2819608.html|title=NFR's NJP ranked 10th cleanest railway station|access-date=6 June 2019|archive-date=5 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605124610/https://news.webindia123.com/news/articles/india/20160318/2819608.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೇಯ ಅಗ್ರ 100 ಬುಕಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://erail.in/info/new-jalpaiguri-railway-station-NJP/25225|title=New Jalpaiguri junction railway station-information|website=www.erail.in|access-date=6 June 2019}}</ref> NJP 154 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 4 ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಮತ್ತು 1 ಶತಾಬ್ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 16 ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://indiarailinfo.com/arrivals/new-jalpaiguri-junction-njp/444|title=About New Jalpaiguri junction|website=www.indiarailinfo.com|access-date=6 June 2019}}</ref> [[File:SGUJ_2.jpg|thumb|[[Siliguri Junction railway station|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]]] ; ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ : [[Siliguri Junction railway station|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ SGUJ)<ref>{{cite web|url=https://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=S&page=3|title=Siliguri junction station code|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216050202/http://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=S&page=3|url-status=dead}}</ref> 1949 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು<ref name="SGUJ">{{cite web|url=http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html|title=India: the complex history of the junctions at Siliguri and New Jalpaiguri|author=Alastair Boobyer|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿಯು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. 2011 ರವರೆಗೆ ಇದು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಟ್ರಿಪಲ್ ಗೇಜ್ (ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್, ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html|title=Surviving as a meter gauge line in the broad gauge era|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019}}</ref> 2011 ರ ನಂತರ ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ನಡುವೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 26 ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 14 ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://indiarailinfo.com/arrivals/siliguri-junction-sguj/445|title=About Siliguri junction|website=www.indiarailinfo.com|access-date=6 June 2019}}</ref> ; ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : ಹಳೆಯ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್ SGUT)<ref>{{cite web|url=https://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=S&page=3|title=Siliguri Town station code|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216050202/http://irfca.org/apps/station_codes/list?alphaname=S&page=3|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರದೇಶದ 142 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 1880 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು<ref>{{cite web|url=https://1001things.org/siliguri-town-railway-station-west-bengal-india/|title=Siliguri Town railway station|date=11 August 2014|access-date=6 June 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.irfca.org/docs/rinbad-siliguri.html|title=India: the complex history of Siliguri Town railway station|author=Alastair Boobyer|publisher=IRFCA|access-date=6 June 2019}}</ref> ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರೈಲ್ವೇ (ಆಟಿಕೆ ಟ್ರೈನ್) ಗೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. [[Siliguri Town railway station|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] ಇದು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾರೋ ಗೇಜ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು 8 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಲುಗಡೆ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://indiarailinfo.com/departures/siliguri-town-sgut/1602|title=About Siliguri junction|website=www.indiarailinfo.com|access-date=6 June 2019}}</ref> ; ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : [[Bagdogra railway station|ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] (ನಿಲ್ದಾಣದ ಕೋಡ್ BORA)<ref>{{cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/baghdogra-bora-station|title=Bagdogra railway station code|access-date=6 June 2019}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಜಂಕ್ಷನ್ನಿಂದ 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು NJP ಮತ್ತು ಸಿಲಿಗುರಿ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಂತರ 3ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ-ಆಲುಆಬಾಡ಼ಿ ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಸಿಂಗಲ್ ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಠಾಕುರ್ಗಞ್ಜ್ ಮೂಲಕ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 14 ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://amp.indiarailinfo.com/arrivals/bagdogra-bora/5312|title=About Bagdogra railway station|website=www.indiarailinfo.com|access-date=6 June 2019|archive-date=5 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190605133455/http://amp.indiarailinfo.com/arrivals/bagdogra-bora/5312|url-status=dead}}</ref> ; ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ (ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್ GLMA) ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 12 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಚಂಪಾಸಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯತೆ, ಗುಲ್ಮಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಲ್ಮಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ-ಆಲಿಪುರ್ದುಆರ್-ಶಾಮುಕ್ತಲಾ ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 5 ರೈಲುಗಳ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ರೈಲುಗಳು ಈ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ; ಮಾಟಿಗಾಡ಼ಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : [[Matigara Railway Station|ಮಾಟಿಗಾಡ಼ಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ MTRA)<ref name="Matigara">{{cite web|url=https://www.ndtv.com/indian-railway/matigara-mtra-station|title=Matigara Railway Station (MTRA) : Station Code, Time Table, Map, Enquiry|website=www.ndtv.com|language=en|access-date=12 February 2020}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮಾಥಾಪಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Matigara" /> ಈ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ MLFC - SGUJ DEMU ಮತ್ತು SGUJ- MLFC DEMU ಸೇರಿವೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು ಒಂದೇ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಗೇಜ್ ಲೈನ್.{{citation needed|date=February 2020}} ; ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ : [[Rangapani railway station|ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಡ್ RNI) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿಲಿಗುರಿ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ 14 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಂಗಾಪಾನಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಂಗಾಪಾನಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಹೌರಾ-ನ್ಯೂ ಜಲ್ಪಾಇಗುಡ಼ಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿಲ್ದಾಣವು 2 ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ರೈಲುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಗಡೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. === ವಾಯು === [[File:Bagdogra_International_Airport_-_during_LGFC_-_Bhutan_2019_(24).jpg|thumb|ನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ [[Bagdogra International Airport|ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ]] ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇರುವ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾದ ವಾಯುಪಡೆಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ನವದೆಹಲಿ, ಮುಂಬೈ, ಚೆನ್ನೈ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್, ಗುವಾಹಟಿ, ದಿಬ್ರುಗಢ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾರೋ ಮತ್ತು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್‌ಗೆ ನಿಯಮಿತ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳದ ಜೀವಗೋಳ, ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂ ರಾಜ್ಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಬಾಗ್ಡೋಗ್ರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2002 ರಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/International-status-to-Bagdogra-airport-hailed/articleshow/24001049.cms|title=International status to Bagdogra airport|date=2 October 2002|work=The Times of India|access-date=27 April 2019}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata-/Night-landing-facility-at-Bagdogra-soon/articleshow/5450515.cms|title=Night-landing facility at Bagdogra soon|date=16 January 2010|work=The Times of India|access-date=23 February 2021|language=en}}</ref> ವಾಯುಯಾನ ಟರ್ಬೈನ್ ಇಂಧನದ ಮೇಲೆ ಶೂನ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1150728/jsp/calcutta/story_34042.jsp#.Vbar1fmqqko|title=Bagdogra backs CM flight path- Tax waiver fuels air traffic growth|last=Mandal|first=Sanjay|access-date=27 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20150728095856/http://www.telegraphindia.com/1150728/jsp/calcutta/story_34042.jsp#.VbdSZdj7SUk|archive-date=28 July 2015}}</ref> == ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == [[File:Super_Speciality_Block,_NBMCH.jpg|thumb|ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಬ್ಲಾಕ್, [[North Bengal Medical College|ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು]] ]] === ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ === * [[University of North Bengal|ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], 1962 ರಿಂದ<ref>{{cite web|url=http://www.siligurismc.in/educational-institutions.php|title=General list of universities in Siliguri|website=www.siligurismc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608093553/http://www.siligurismc.in/educational-institutions.php|url-status=dead}}</ref> === ಕಾಲೇಜುಗಳು === ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು<ref>{{cite web|url=http://www.siligurismc.in/educational-institutions.php|title=General list of colleges in Siliguri|website=www.siligurismc.in|access-date=8 June 2019|archive-date=8 ಜೂನ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608093553/http://www.siligurismc.in/educational-institutions.php|url-status=dead}}</ref> * [[Acharya Prafulla Chandra Roy Government College|ಆಚಾರ್ಯ ಪ್ರಫುಲ್ಲ ಚಂದ್ರ ರಾಯ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[Siliguri College|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಕಾಲೇಜು]], 1950 ರಿಂದ * [[Kalipada Ghosh Tarai Mahavidyalaya|ಕಾಳಿಪದ ಘೋಷ ತಾರೈ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[Munshi Premchand Mahavidyalaya|ಮುನ್ಷಿ ಪ್ರೇಮಚಂದ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[North Bengal St. Xavier's College|ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[Gyan Jyoti College|ಜ್ಞಾನ ಜ್ಯೋತಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[Siliguri College of Commerce|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು]] * [[Siliguri Mahila Mahavidyalaya|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[Surya Sen Mahavidyalaya|ಸೂರ್ಯ ಸೇನ್ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[Salesian College|ಸಲೇಶಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು]]<ref>{{cite web|url=http://www.salesiancollege.in/|title=Salesian college, Siliguri|website=www.salesiancollege.in|access-date=20 May 2019|archive-date=16 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516135617/http://www.salesiancollege.in/|url-status=dead}}</ref> ; ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು * [[North Bengal Medical College and Hospital|ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ]], 1968 ರಿಂದ * [[North Bengal Dental College and Hospital|ಉತ್ತರ ಬಂಗಾಳ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]<ref>{{cite web|url=http://www.nbdch.in/about.php|title=North Bengal Dental college & hospital - nbdc, nbdch, North Bengal Dental college & hospital, nbdch.in, dental college in siliguri, dental college in hospital|website=Nbdch.in|access-date=21 March 2019|archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190430104558/http://www.nbdch.in/about.php|url-status=dead}}</ref> ; ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು * ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜು * [[Siliguri Institute of Technology|ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] * [[Surendra Institute of Engineering & Management|ಸುರೇಂದ್ರ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]] ; ಇತರೆ ಕಾಲೇಜುಗಳು * [[Inspiria Knowledge Campus|ಇನ್ಸ್ಪಿರಿಯಾ ಜ್ಞಾನ(Knowledge) ಕ್ಯಾಂಪಸ್]] === ಶಾಲೆಗಳು === ; ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳು * [[Delhi Public School|ದೆಹಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ(ಡೇಲ್ಹಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್)]] (CBSE), ದಾಗಾಪುರ್, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ * [[Techno India Group Public School|ಟೆಕ್ನೋ ಇಂಡಿಯಾ ಗ್ರೂಪ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]] (CBSE) * ಜಿ.ಡಿ. ಗೋಯೆಂಕಾ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE) * ನಾರ್ತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE) * ಒಲಿವಿಯಾ ಏನ್ಲೈಟೇನ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE) * ವುಡ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE) * ಕ್ಯಾಂಪಿಯೊನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (CAIE)) * ದಯಾನಂದ ಸರಸ್ವತಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ವೈದಿಕ - (ಡಿ.ಎ.ವಿ) ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE) * ಡೇಲ್ಹಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ (CBSE), ಫ಼ುಲ್ಬಾಡ಼ೀ, ಶಿಲಿಗುಡ಼ಿ * ಅಕ್ಸಿಲಿಯಂ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ವೇಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ದೊನ್ ಬೊಸ್ಕೋ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಲಿಂಕನ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಫ಼ಾದರ್ ಲೆಬ್ಲಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಸೇಂಟ್ ಮೈಕೆಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ನಿರ್ಮಲಾ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಹಿಮಾಲಯನ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) * ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ (ICSE) ; ಸೇನಾ ಶಾಲೆಗಳು * [[Indian Army Public Schools|ಆರ್ಮಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]] (ಬ್ಯಾಙ್ಡುಬಿ ಮತ್ತು ಖಾಪ್ರಾಇಲ್ )<ref>{{cite web|url=http://apsbengdubi.org/|title=Army Public School, Bengdubi|website=Apsbengdubi.org|access-date=21 March 2019|archive-date=29 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129071019/http://apsbengdubi.org/|url-status=dead}}</ref> * [[Indian Army Public Schools|ಆರ್ಮಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಸುಕ್ನಾ<ref>{{cite web|url=http://apssukna.com/|title=Army Public School, Sukna|website=Apssukna.com|access-date=21 March 2019}}</ref> * [[Kendriya Vidyalaya Sevoke Road|ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸೇವೊಕ್ ರೋಡ್]]<ref>{{cite web|url=https://www.kvsevokeroad.in/|title=Kendriya Vidyalaya, Sevoke Road :: Home Page|website=Kvsevokeroad.in|access-date=21 March 2019|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190314065522/http://www.kvsevokeroad.in/|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} 1sojo8uv1da5ig9b58z3dvht2n1b1wt 0 144567 1427391 1378107 2026-09-04T01:01:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427391 wikitext text/x-wiki {{Short description|Pilgrimage site in India}} {{EngvarB|date=January 2014}} {{Use dmy dates|date=January 2014}} {{Infobox Hindu temple | name = ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ | image = Goddess Saptashrungi Devi Temple1.jpg | alt = White coloured temple shrine located on the hill top. | caption = | map_type = India Maharashtra | map_caption = Location in [[Maharashtra]] | map_size = | coordinates = {{coord|20|23|25|N|73|54|31|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | country = ಭಾರತ | state = ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ | district = ನಾಶಿಕ್ | locale = ವಾಣಿ/ನಂದೂರಿ ಗ್ರಾಮ | deity = ದುರ್ಗಾ | festivals = ನವರಾತ್ರಿ }} ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಅಥವಾ ಸಪ್ತಶ್ರಿಂಗಿ (ಮರಾಠಿ: सप्तश्रृंगी, Saptaśrr̥ṇgī ) {{Convert|60|km}} ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ನಾಸಿಕ್|ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ]] . [[ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ನಿವಾಸಿನಿ ದೇವತೆ ಏಳು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ( ''ಸಪ್ತ'' ಎಂದರೆ ಏಳು ಮತ್ತು ''ಶ್ರಂಗ್'' ಎಂದರೆ ಶಿಖರಗಳು. ) ಇದು ಭಾರತದ [[ನಾಸಿಕ್]] ಬಳಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಾದ ಕಲ್ವಾನ್ ತಾಲೂಕಿನ ನಂದೂರಿಯಲ್ಲಿದೆ . ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಿಲ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕುಲದೈವತ ಎಂದು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಡ್ ಹತ್ತಲು ೫೧೦ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿವೆ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರತಿದಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] "ಮೂರೂವರೆ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು|ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ]] " ಒಂದು ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ]] ೫೧ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು|ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸತಿ|ಸತಿಯ]] ( [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಪತ್ನಿ) ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಅವಳ ಬಲಗೈ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೂರೂವರೆ ಶಕ್ತಿಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿಪೀಠ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG/220px-Vani_from_Saptashrungi_gad_02.JPG|alt=Cluster of homes at the bottom with a hill in background. IMage is taken from another hill.|left|thumb| ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಗಡದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಎದುರಿನ ಶಿಖರವು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ.]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಘಡ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯ]] ಬೆಟ್ಟಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಅಜಂತಾ ಸತ್ಮಲಾ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಿಖರಗಳ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರ {{Convert|4500|ft}} ) ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಧೋಡಾಪ್, {{Convert|4600|ft}} ) ಎತ್ತರವಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India|doi=10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|volume=2|journal=International Journal of Disaster Risk Reduction|pages=77–83|date=December 2012|last=Ansari|first=M.K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=Rajesh|last4=Singh|first4=T.N.}}</ref> <ref>{{Cite journal|title=Rockfall risk assessment for pilgrims along the circumambulatory pathway, Saptashrungi Gad Temple, Vani, Nashik Maharashtra, India|journal=Geomatics, Natural Hazards and Risk|doi=10.1080/19475705.2013.787657|volume=5|pages=81–92|year=2014|last=Ansari|first=M. K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=T. N.}}</ref> ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೦೮ ಜಲಮೂಲಗಳು (ಕೊಳಗಳು) ಇವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ''ಕುಂಡಾಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.'' ನಂದೂರಿ, ಕಲ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ನಾಸಿಕ್ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ ದಿಂಡೋರಿಯ ಮಾರ್ಗವು {{Convert|39|km}} ಮತ್ತು ಪಿಂಪಲ್ಗಾಂವ್ ಬಸವಂತ್ ಮೂಲಕ {{Convert|51|km}} . ನಡುರ್ಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು {{Convert|14|km}} ವಾಣಿಯಿಂದ ಇದು {{Convert|60|km}} ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ. ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 17 (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ) (ಎಸ್‌ಹೆಚ್-೧೭) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೩(ಎನ್‌ಹೆಚ್ ೩) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾಣಿ ಮತ್ತು ನಂದೂರಿ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ನಾಸಿಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣವನ್ನು ತಲುಪಲು ರಾಜ್ಯ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಬಸ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=187280:2011-10-10-19-36-33&catid=46:2009-07-15-04-01-48&Itemid=57|title=कोजागिरीनिमित्त सप्तश्रृंगी गडासाठी १८५ जादा बसेस|publisher=[[Loksatta]]|location=Nashik|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=25 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825123752/http://archive.loksatta.com/index.php?option=com_content&view=article&id=187280:2011-10-10-19-36-33&catid=46:2009-07-15-04-01-48&Itemid=57|url-status=dead}}</ref> ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಗಳು [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm "Places of Tourist Nashik District"]. Official web site of Nashik District. Archived from [http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm the original] on 1 October 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ [[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ|ಪರಿಕ್ರಮ]] ಮಾಡಲು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಳಸುವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಮಾರ್ಗವಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು {{Convert|1230|m}} ನಡುವಿನ ಎತ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು {{Convert|1350|m}}, ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಶಿಲಾ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಮೂರುವರೆ [[ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು]] (ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳು) ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಕೊಲ್ಲಾಪುರ|ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ]] ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ, [[ತುಳಜಾಪುರ|ತುಳಜಾಪುರದ]] ತುಳಜಾ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಾಹುರ್ (ಮಾತ್ರಿಪುರ) ನಲ್ಲಿರುವ [[ರೇಣುಕ|ರೇಣುಕಾ]] ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lzPCOVQGP3wC&pg=PT191|title=Hindu Pilgrimage|last=Sunita Pant Bansal|date=23 January 2008|publisher=Hindoology Books|isbn=978-81-223-0997-3|pages=191–|access-date=2 March 2013}}</ref> ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇವಾಲಯಗಳು ಪವಿತ್ರ [[ಓಂ|ಎ‌ಯು‌ಎಮ್]], ಎ ''ಕಾರ'', ಯು ''ಕಾರ'', ಮ ''ಕಾರ'' ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಎಮ್ ''ಕಾರ'' ( ''ಅರ್ಧ ಮಾತ್ರಾ'' ) ದ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ''ಅರ್ಧ-'' ಪೀಠ (ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ) ವಿವಾದಿತವಾಗಿದೆ. ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇವಾಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ತಾಣವು ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.org/ |title=Official site |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=19 ಜುಲೈ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719052141/http://saptashrungi.org/ |url-status=dead }}</ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿ-ಆಧಾರಿತ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ದೇವಿ'' ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮೂರು ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ [[ದುರ್ಗೆ|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ]], ತುಳಜಾಪುರದ [[ಸರಸ್ವತಿ|ಮಹಾಸರಸ್ವತಿ]] ಮತ್ತು ಮಾಹುರ್‌ನ [[ಮಹಾಕಾಳಿ|ಮಹಾಕಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಮನಾಗಿರುವ ಮೂರು ದೇವತೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ''[[ದೇವಿ ಭಾಗವತಪುರಾಣ|ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು]]'' ಸಪ್ತಶೃಂಗ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಪೀಠ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.sacred-texts.com/hin/dg/dg08.htm|title=Chapter XXXVIII, The Vow and the Sacred Places of the Devî|publisher=SrîMad Devî Bhâgavatam, sacred-texts.com|access-date=3 March 2013}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯನ್ನು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ("(ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ದೇವತೆ)"), ಸಪ್ತಶೃಂಗ-ನಿವಾಸಿನಿ ("ಸಪ್ತಶೃಂಗ - ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ"), ಸಪ್ತಶೃಂಗ-ಮಾತಾ ("ತಾಯಿ" -(ದೇವತೆ) ಸಪ್ತಶೃಂಗ"). ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ [[ದೇವಿ]] (ದೇವತೆ) ಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಆಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿಣಿ (" [[ಬ್ರಹ್ಮ (ಹಿಂದೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಬ್ರಹ್ಮನ]] ರೂಪ ಹೊಂದಿರುವವರು") ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ-ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ [[ಕಮಂಡಲು]] (ನೀರಿನ ಮಡಕೆ) ಯಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ದೇವಿಯು [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗೆಯ]] ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು (ದೇವಿ ''ಮಹಾತ್ಮೆಯಲ್ಲಿ'' ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ) ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಎಮ್ಮೆ-ರಾಕ್ಷಸ [[ಮಹಿಷಾಸುರ|ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು]] ಕೊಂದಳು. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಅದರ ನಂತರ ದೇವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ರೂಪ ಪಡೆದು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರಿಂದ, ಇದು ದೇವಿಯ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> == ದಂತಕಥೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Dakshayani.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Dakshayani.jpg/220px-Dakshayani.jpg|thumb| [[ಸತಿ]] ದೇವಿಯ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಶಿವ]] ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ೫೧ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಸತಿ|ಸತಿಯ]] ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡ [[ಶಿವ|ಶಿವನು]] ತನ್ನ ಸತಿ ದೇವಿಯ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಆಕೆಯ ಬಲಗೈ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರದಿಂದ]] ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ ಏನೆಂದರೆ, ಸತಿಯ ತಂದೆಯಾದ [[ದಕ್ಷ|ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನು]] (ಶಿವನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಅವತಾರ) [[ಯಜ್ಞ|ಯಜ್ಞವನ್ನು]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ( ''ಯಜ್ಞವನ್ನು'' [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಅಗ್ನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ತ್ಯಾಗ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿಯಂತಹ]] [[ವೇದ|ವೈದಿಕ]] ಕಾಲದ ದೇವತೆಗಳು, ಬೃಹಸ್ಪತಿರಿತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ತುಪ್ಪ]] (ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ ಬೆಣ್ಣೆ), ಹಾಲು, ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದ ನೈವೇದ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ನಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಭಗವಾನ್ ಶಿವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ ಸತಿ (ಶಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಅಳಿಯನನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದ ದಕ್ಷನು ಅವನನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವನು ಇತರ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ತಾನು ಗಾಢವಾದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮದುವೆಯಾದ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ತಂದೆ ತೋರಿದ ತುಸು ಅವಮಾನದಿಂದ ಸತಿ ದೇವಿಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವಮಾನಿತಳಾದಳು. ಆಗಲೂ ಅವಳು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅವಳ ತಂದೆ ಅವಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. ಸತಿ ತೀವ್ರ ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಅವಳು ಯಜ್ಞದ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾರಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಈ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಶಿವನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದಾಗ, ಮೊದಲು ಅವನು ತನ್ನ ಸಹಾಯಕನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಳದ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಶಿವನೂ ಯಜ್ಞ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಕೋಲಾಹಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ದುಃಖ ಮತ್ತು ಕೋಪದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸತಿಯ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]] ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಶಿವನನ್ನು ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ವಿಷ್ಣುವು ಶಿವನ ಹಿಂದೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುದರ್ಶ ಚಕ್ರದಿಂದ ಸತಿಯ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ವಿಷ್ಣುವು ಅವಳನ್ನು ೫೧ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು (ಅನೇಕ [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪುರಾಣ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ]] ೧೦೮ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ) ಶಿವನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸತಿಯ ಈ ಐವತ್ತೊಂದು ದೇಹದ ಭಾಗಗಳು ಉಪಖಂಡದ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಶಕ್ತಿ ಪೀಠಗಳು (ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ದುರ್ಗಾ ದೇವತೆಯ ವಾಸಸ್ಥಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಬಲಗೈ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳವು ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜ [[ಮಹಿಷಾಸುರ|ಮಹಿಷಾಸುರನು]] ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ೧೮ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿಯು ದುರ್ಗೆಯ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಮಹಿಷಾಸುರನು ಎಮ್ಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡದಲ್ಲಿ, ಯಾರೋ ಒಬ್ಬರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಮ್ಮೆಯ ತಲೆ ಇದೆ, ಇದು ರಾಕ್ಷಸ ಮಹಿಷಾಸುರನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}</ref> ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ|ಲಕ್ಷ್ಮಣನು]] ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದಾಗ, [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನು]] ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಔಷಧೀಯ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಂದನು. <ref>{{Cite web|url=http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|title=Places of Tourist Nashik District|publisher=Official web site of Nashik District|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm|archive-date=1 October 2013|access-date=2 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20131001202528/http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm "Places of Tourist Nashik District"]. Official web site of Nashik District. Archived from [http://nashik.nic.in/htmldocs/touristplaces.htm the original] on 1 October 2013<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗ ಪರ್ವತವು ''[[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ [[ದಂಡಕಾರಣ್ಯ]] ಎಂಬ ಕಾಡಿನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಲು ಶ್ರೀರಾಮ, [[ಸೀತೆ]] ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ|ಋಷಿಯ]] ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಗುಹೆಯಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಕಂದರವು ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದಾಗ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ದೇವಿಯನ್ನು ಮನರಂಜಿಸಲು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು) [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪಠಿಸಿದನೆಂದು]] ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣವೆಂದರೆ ಹುಲಿಯು ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ (ಗರ್ಭಗೃಹ) ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಪುರಾಣವೆಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಜೇನುಗೂಡನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯಲು ದೇವಿಯು ಅವನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> ದೇವಿಯ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಅನೇಕ ಇತರ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳು [[ಶಿರ್ಡಿ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ|ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿಬಾಬಾ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಕಾಜಿ ವೈದ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮದ ಅರ್ಚಕನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿನ ಜೀವನದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಚಲಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಂತೆ ದೇವಿಯನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ಎಲ್ಲಾ ಚಿಂತೆಗಳು. ಅರ್ಚಕನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟಳಾದ ದೇವಿಯು ಅವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಹೊಂದಿಸಲು ಬಾಬಾರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹೇಳಿದಳು. ಅವಳು ಯಾವ ಬಾಬಾ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಅರ್ಚಕನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರದ ಕಾರಣ, ಅವನು [[ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ|ತ್ರಿಮಬಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಶಿವನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು]] ಮತ್ತು ಅವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದನು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಶಾಂತಿಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅವರು ನಿರಾಶರಾಗಿ ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ನಂತರ, ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ]] [[ಯಜುರ್ವೇದ|ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ]] ರುದ್ರ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಮಾತಾ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ತನ್ನ ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವಳು ಅವನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ತಾನು ಹೇಳಿದ ಬಾಬಾ [[ಶಿರ್ಡಿ|ಶಿರಡಿಯ]] ಸಾಯಿ ಸಮರ್ಥನೆಂದು ಮತ್ತು ಅವನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದಳು. ಅರ್ಚಕರಿಗೆ ಸಾಯಿಬಾಬಾ ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಯಿಬಾಬಾರವರು ತಮ್ಮ ದೈವಿಕ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಚಕರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡರು ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಕ್ತ ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಅರ್ಚಕರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಕರೆತರಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ, ಮಾಧವರಾವ್ ಕೂಡ ಬಾಬಾರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ದೇವಿಗೆ ಎರಡು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ತಾಯಿಯು ದೇವಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮರೆತಿದ್ದರು. ಮಾಧವರಾಯರು ವಾಣಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅರ್ಚಕರು ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಶಿರಡಿಯಿಂದ ದೇವಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರು. ಪಾದ್ರಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮಾಧವರಾಯರನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಆಣತಿಯಂತೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಎದೆಯನ್ನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಪಾದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ ಅರ್ಚಕರು ಮಾಧವರಾವ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಶಿರಡಿಗೆ ಬಂದು ಸಾಯಿಬಾಬಾರವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ೧೨ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ತಂಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಶಾಂತಿಯುತವಾದರು. ನಂತರ ಅವರು ವಾಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=WJoVJWlkApIC&pg=PA54|title=Sai – The Age of Cosmic Family|last=Sudarshan|date=1 January 2004|publisher=Lotus Press|isbn=978-81-901912-5-8|pages=54–|access-date=3 March 2013}}</ref> == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg/220px-Goddess_Saptashrungi_Devi_Temple..jpg|alt=White coloured temple shrine located in the hill.|right|thumb| ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Kurma_at_Saptashrungi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Kurma_at_Saptashrungi.JPG/220px-Kurma_at_Saptashrungi.JPG|alt=Brass sculpture of a tortoise.|right|thumb| ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮ]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕಾರ್ಪ್ ಕಲ್ಲಿನ ಮುಖದ ತಳದಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಿಯು ಪರ್ವತದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಯಂಭೂ (ಸ್ವಯಂ-ವ್ಯಕ್ತ) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಏಳು (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ''ಸಪ್ತ'' ) ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾಳೆ (ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಶೃಂಗ), ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು: ಸಪ್ತ ''ಶೃಂಗಿ'' ಮಾತಾ (ಏಳು ಶಿಖರಗಳ ತಾಯಿ). <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref name="Sapta">{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರವು ''ದೇವಿ'' ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯು ಹದಿನೆಂಟು ತೋಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ( ''ಅಷ್ಟ-ದಶ ಭುಜ'' ), ತಪ್ಪಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಅಷ್ಟ-ಭುಜ'' (ಎಂಟು ತೋಳುಗಳು) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಸುಮಾರು {{Convert|8|ft|m}} ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು [[ಸಿಂಧೂರ|ಸಿಂಧೂರದಿಂದ]] ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ''ದೇವಿ-ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಲು ದೇವಿಗೆ ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವಳು ಇವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ: [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] [[ತ್ರಿಶೂಲ]] (ತ್ರಿಶೂಲ), [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ]], [[ವರುಣ|ವರುಣನ]] [[ಶಂಖ]] (ಶಂಖ), ಅಗ್ನಿ ದೇವತೆ [[ಅಗ್ನಿ(ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ)|ಅಗ್ನಿಯ]] ಜ್ವಾಲೆ, [[ವಾಯು (ದೇವತೆ)|ವಾಯುವಿನ]] ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣ, [[ವಜ್ರಾಯುಧ|ವಜ್ರ]] (ಗುಡುಗು) ಮತ್ತು [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನ]] ಘಂಟಾ ( [[ಗಂಟೆ]] ), [[ಯಮ|ಯಮನ]] ದಂಡ ( [[ದೊಣ್ಣೆ|ಕಡ್ಜೆಲ್]] ), [[ದಕ್ಷ|ದಕ್ಷನ]] [[ಜಪಮಾಲೆ|ಅಕ್ಷಮಾಲಾ]] (ಮಣಿಗಳ ಸರ), ಬ್ರಹ್ಮನ [[ಕಮಂಡಲು]] (ನೀರಿನ ಮಡಕೆ), ಸೂರ್ಯ-ದೇವರಾದ [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯನ]] ಕಿರಣಗಳು, [[ಕಾಳಿ|ಕಾಳಿಯ]] ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ, [[ವಿಶ್ವಕರ್ಮ|ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ]] ಪರಶು (ಕೊಡಲಿ), [[ಕುಬೇರ|ಕುಬೇರನ]] ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ, [[ಗದೆ|ಗದಾ]] (ಮೇಸ್), ಕಮಲ, ಭರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ (ನೂಸ್). <ref>{{Cite news|url=http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm|title=|access-date=4 March 2013|publisher=Webdunia.com|language=Hindi}}<cite class="citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true"> (in Hindi). Webdunia.com http://hindi.webdunia.com/religion/religiousjourney/articles/0811/08/1081108089_1.htm<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 March</span> 2013</span>.</cite><span data-ve-ignore="true"> </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Cite news|cite news]]<nowiki>}}</nowiki></code>: </span><span class="cs1-visible-error citation-comment" data-ve-ignore="true">Missing or empty <code class="cs1-code">&#x7C;title=</code> ([[ಸಹಾಯ:CS1 ದೋಷಗಳು|help]])</span> </ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>[http://saptashrungi.net/mahatmya.html mahatmya]</ref> ದೇವಿಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ( ಪಾಪಲ್ ಕಿರೀಟದಂತೆ ), ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಮೂಗುತಿ ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನೆಕ್ಲೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಉಡುಪು ರವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಲುವಂಗಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ಉಡುಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಮೊದಲು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ''[[ಅಭಿಷೇಕ]]'' ಅಥವಾ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂಗಣವು ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ರಿಶೂಲ ಅಥವಾ [[ತ್ರಿಶೂಲ|ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಭರಣಗಳಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರವು [[ಸಿಂಧೂರ|ಸಿಂಧೂರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಓಚರ್ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಿಳಿ [[ಪಿಂಗಾಣಿ|ಪಿಂಗಾಣಿಯಿಂದ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.net/information.html |title=Info |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=18 ಮೇ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518222139/http://saptashrungi.net/information.html |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ರಚನೆಯಂತಹ ಪೋರ್ಟಿಕೋ, ದೇವಿಯ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಸತಾರಾ ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸರಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳನ್ನು ವಿಂಚೂರಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ೫೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ). ಬೆಟ್ಟದ ಬಂಡೆಯ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯ ಬಿಂದುವಿನ ಮೇಲಿನಿಂದ, ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯ ಭವನ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರಲು ಗ್ಯಾಲರಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದೇವಿಯ ''ದರ್ಶನ'' . <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಕ್ರಿ.ಶ .೧೭೧೦ ರಲ್ಲಿ ಉಮಾಬಾಯಿ ದಾಭಾಡೆ ಎಂಬುವವರು ಈ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. [[ರಾಮ]], [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಾನ್]], [[ರಾಧೆ|ರಾಧಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣ]], [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ]], ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ಅಥವಾ ಮಾತೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಮೆಯ ಆಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೇವಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಶೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು'' [[ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ|ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಋಷಿ]] ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ದೇವಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಎದುರಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು; ಈಗ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಪರ್ವತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುರಿಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಏರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದಾಗ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹತ್ತಲು ಮತ್ತು ಇಳಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಇಳಿಯುವಾಗ ಮಹೋನಿದ್ರಿ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗುಹೆಯಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವತೆಯು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಆ ಗುಹೆಯು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> == ಪೂಜೆ == [[ಚಿತ್ರ:Saptashrungi_temple_at_night.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b7/Saptashrungi_temple_at_night.JPG/220px-Saptashrungi_temple_at_night.JPG|alt=illuminated temple shrine seen in the dark hill|right|thumb| ರಾತ್ರಿ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನೋಟ]] ಸಪ್ತಶೃಂಗಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ಚೈತ್ರೋತ್ಸವ, "ಚೈತ್ರ ಹಬ್ಬ". ಹಬ್ಬವು [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ|ರಾಮ ನವಮಿಯಂದು]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಹಿಂದೂ ತಿಂಗಳ [[ಚೈತ್ರ ಮಾಸ|ಚೈತ್ರದ]] ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಚಂದ್ರನ ದಿನ) ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ದೊಡ್ಡ ದಿನವಾದ ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮಾ (ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನ) ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/marathi/news/news/%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0-2/%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%89%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B0-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0/%E0%A4%B8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B6%E0%A5%83%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A5%80-%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE-%E0%A4%9A%E0%A5%88%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A5%80-%E0%A4%97%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A5%80/78770|title=सप्तशृंगी देवीच्या चैत्रोत्सवाला भाविकांची गर्दी|date=7 April 2012|publisher=[[Zee News]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013}}</ref> ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದೇವಿಯ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು ಸುಮಾರು ೨,೫೦,೦೦೦ ಜನರು ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ೧ ರಂತೆ&nbsp;ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಉತ್ಸವದ ಕೊನೆಯ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, [[ಗುಜರಾತ್]], ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ನಾಸಿಕ್‌ನಿಂದ ( {{Convert|60|km}} . ), ಧುಲೆ ( {{Convert|150|km}} ) ಮತ್ತು ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳು. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100326/5068770722142524473.htm|title=गडावर एक लाखांवर भाविक निघाले पायीच...!|date=26 March 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222172030/http://www.esakal.com/esakal/20100326/5068770722142524473.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಕ್ತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ( ''[[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]]'' ನೋಡಿ). ಹಿಂದೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಐಕಾನ್ ಅನ್ನು ಕೆತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಡೀ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇವಿಗೆ [[ಪಂಚಾಮೃತ]] ( ''ಪಂಚ'' ಎಂದರೆ ಐದು ಮತ್ತು ''ಅಮೃತ'' ಎಂದರೆ ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ), ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇನು, ಸಕ್ಕರೆ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು [[ತುಪ್ಪ|ತುಪ್ಪದ]] ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ( ''[[ಅಭಿಷೇಕ]]'' ನೋಡಿ). ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು (ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಂದ್ರನ ದಿನ), ದೇವಿಯ ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ದರೇಗಾಂವ್ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ( ''ಗವಳಿ-ಪಾಟೀಲ್'' ) ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಭಕ್ತರು ಪವಿತ್ರ ಧ್ವಜದ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು (ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು) ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಮಾರಂಭವು ಕನಿಷ್ಠ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನವಾಸ್ (ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ) ಬಳಸಿದ ಭಕ್ತರು ಹಬ್ಬದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 |title=Festivals |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075045/http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ, ಹೂವು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಹಣ ಅಥವಾ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ ''ಕುಂಡದಿಂದ'' ತಂದ ನೀರಿನಿಂದ ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕದ (ಅಭ್ಯಾಸದ ಸ್ನಾನ) ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಯ ನಂತರ, ಅಕ್ಕಿ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಮಾಡಿದ ''[[ಪಾಯಸ|ಖೀರ್]]'' ಅನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಟೂರಿಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಆನುವಂಶಿಕ ಪಾಲಕರಾದ ಭೋಪಾಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 |title=Festivals |access-date=14 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075045/http://saptashrungi.org/index.php?option=com_content&view=article&id=51&Itemid=58 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms "सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 }} (in Marathi). [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್|Maharashtra Times]]. 18 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 March</span> 2013</span>.</cite></ref> [[ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ|ಅಶ್ವಿನ್]] (ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ತಿಂಗಳು) [[ಪಕ್ಷ|ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ]] ದಶಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ''ಉತ್ಸವ'' (ಉತ್ಸವ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ದಸರ|ದಸರಾ]] ಮತ್ತು [[ನವರಾತ್ರಿ|ನವರಾತ್ರಿಯು]] ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿದ್ದು, ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದೇವಾಲಯವು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರಿಂದ ಸೇರುತ್ತದೆ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಮಂಗಳವಾರ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ, ಒಂಬತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೇವಿಗೆ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು (ಪೂಜೆ) ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92|title=Offbeat Tracks in Maharashtra|last=Milind Gunaji|publisher=Popular Prakashan|year=2010|isbn=978-81-7991-578-3|pages=92–|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMilind_Gunaji2010">Milind Gunaji (2010). [https://books.google.com/books?id=KHA9SzLMj3EC&pg=PA92 ''Offbeat Tracks in Maharashtra'']. Popular Prakashan. pp.&nbsp;92–. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-81-7991-578-3|<bdi>978-81-7991-578-3</bdi>]]<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring|title=Places|website=Saptashring|publisher=Nasik District Gazetter|access-date=3 March 2013}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Nasik/022%20Places/001%20Place.htm#Saptashring "Places"]. ''Saptashring''. Nasik District Gazetter<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ [[ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವ|ಗುಡಿ ಪಾಡ್ವಾ]], [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಗೋಕುಲಾಷ್ಟಮಿ]], ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವ, ಕೋಜಗಿರಿ [[ನವರಾತ್ರಿ|,]] ಲಕ್ಷ್ಮೀಪೂಜನ್, ಹರಿಹರ ಭೇಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Shops_at_Saptashrungi_02.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/Shops_at_Saptashrungi_02.JPG/220px-Shops_at_Saptashrungi_02.JPG|alt=Green and red saris and kumkum on sale in a shop|right|thumb| ಸೀರೆಗಳು, ಬಾಟಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಕುಂಕುಮ, ಹೂವುಗಳು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಸಾದ|ಪ್ರಸಾದವನ್ನು]] ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಗಡಿ.]] ಭಕ್ತರು ಅನುಸರಿಸುವ ಆಚರಣೆಗಳು [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮರ|ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು [[ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ''ಚೋಲಿ'' (ಕುಪ್ಪಸ) ಅನ್ನು ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ದೇವರಿಗೆ ಮಾಡುವ ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಒಳಗಿನ ಆಂಬ್ಯುಲೇಟರಿ ಮಾರ್ಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಸೂಕ್ತವಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ [[ಕುಂಕುಮ|ಕುಂಕುಮದ]] ವೃತ್ತವನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಏಳುನೂರು ಶ್ಲೋಕಗಳಿರುವ ದೇವಿಯ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''ಸಪ್ತಶತಿಯನ್ನು'' ಸಹ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಥಾರ್ ಅಥವಾ ಕುತಾಡಿ ಸಮುದಾಯದವರು ಪಚ್ವಿ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮಗು ಜನಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕುಲದೈವವಾದ ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮೇಕೆ ಬಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಆ ನಂತರ ದಿನ ೧೨ ರಂದು ಮಗುವಿಗೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BsBEgVa804IC&pg=PA962|title=People of India: Maharashtra|last=Kumar Suresh Singh|publisher=Popular Prakashan|year=2004|isbn=978-81-7991-101-3|pages=962–|access-date=7 February 2013}}</ref> ಗೊಂಡಾಳ, ಭೂತ್ಯೆ, ಆರಾಧಿ ಮತ್ತು [[ನಾಯಕ (ಜಾತಿ)|ನಾಯಕ್]] ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಭಕ್ತರು ದೇವರ ಮುಂದೆ ಪುರಾತನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ-ನಾಟಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೊಂಡಾಲ್ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗೋಂಧಾಲಿಗಳನ್ನು ಮದುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಡಾಳವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗೋಂಧಳಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಸಿಂಬಲ್, ಸಣ್ಣ ಡೋಲು, ಸಾಂಬಲ್ ಮತ್ತು ತುಂಟೂನ್ ಅಥವಾ ಒಂದೇ ತಂತಿ ವಾದ್ಯದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|title=Shakti Peeth|publisher=Manase.org|access-date=3 March 2013|archive-date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 "Shakti Peeth"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330112351/https://www.manase.org/en/maharashtra.php?mid=68&smid=21&did=0&dsid=0&pmid=0&id=864 |date=30 ಮಾರ್ಚ್ 2013 }}. Manase.org<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">3 March</span> 2013</span>.</cite></ref> == ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad,Vani,Nashik,Maharashtra,India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad%2CVani%2CNashik%2CMaharashtra%2CIndia.jpg/220px-Funicular_train_at_Saptashrungi_Gad%2CVani%2CNashik%2CMaharashtra%2CIndia.jpg|thumb| ಸಪ್ತಶೃಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂನಿಕ್ಯುಲರ್ ರೈಲು]] ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಡೆಕ್ಕನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಮಿಗ್ಡಾಲೋಯ್ಡಲ್ ಬಸಾಲ್ಟ್‌ಗಳು, ಬೋಲೆ ಹಾಸಿಗೆಗಳು (ಕೆಂಪು ಬೋಲ್) ಮತ್ತು [[ಮುರಕಲ್ಲು|ಲ್ಯಾಟರೈಟಿಕ್]] ಮಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕಳೆದ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯಾತ್ರಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ; ಕೆಲವು ಗಾಯಗಳು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|title=सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी|date=18 April 2011|publisher=[[Maharashtra Times]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms "सप्तश्रृंगी दर्शनासाठी लाखोंची गर्दी"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140222190251/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/8011123.cms |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014 }} (in Marathi). [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಟೈಮ್ಸ್|Maharashtra Times]]. 18 April 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">7 March</span> 2013</span>.</cite></ref> ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಮಾರ್ಗವು ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟಿಕ್ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುರಿದ ಮತ್ತು ಸ್ತಂಭಾಕಾರದ ಕೀಲುಗಳಿಗೆ ಬಂಡೆಗಳ ರಚನೆಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ಮತ್ತು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಈ ವಿಷಯವು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|title=Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India|doi=10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|volume=2|journal=International Journal of Disaster Risk Reduction|pages=77–83|date=December 2012|last=Ansari|first=M.K.|last2=Ahmad|first2=M.|last3=Singh|first3=Rajesh|last4=Singh|first4=T.N.}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFAnsariAhmadSinghSingh2012">Ansari, M.K.; Ahmad, M.; Singh, Rajesh; Singh, T.N. (December 2012). "Rockfall assessment near Saptashrungi Gad temple, Nashik, Maharashtra, India". ''International Journal of Disaster Risk Reduction''. '''2''': 77–83. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1016/j.ijdrr.2012.09.002|10.1016/j.ijdrr.2012.09.002]].</cite></ref> ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತುವ ಮಾರ್ಗವೂ ಟ್ರಿಕಿ ಆಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಅಪಘಾತಗಳು ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸೊಂದು ಯು-ಟರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಿದ್ದು ೪೩ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಅಂತಹ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಫಲಕಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲು ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ [[ಸುಂಕದ ರಸ್ತೆ|ಟೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹವೂ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ೨೦೧೦<ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100120/4672390890712127042.htm|title=बस अपघाताची तीन वर्षे|date=20 January 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222171936/http://www.esakal.com/esakal/20100120/4672390890712127042.htm|url-status=dead}}</ref> ''ಸಕಾಲ್‌ನ'' ಸುದ್ದಿ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿಯ ತಾಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಹಿಟ್-ಲಿಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಅಣಕು ಡ್ರಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/2012-12-10/main/DetailedNews-All.php?nid=NashikEdition-6-1-10-12-2012-7e8cd&ndate=2012-12-10&editionname=nashik|title=सप्तशृंग गडावर मॉकड्रील|date=10 December 2012|publisher=[[Lokmat]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶ್ರೀ ಸಪ್ತಶೃಂಗ್ ನಿವಾಸಿನಿ ದೇವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ವಿವಿಧ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100925/5745695505251580978.htm|title=सप्तशृंग निवासिनी ट्रस्टवर स्थानिकांना प्रतिनिधित्त्व नाही|date=25 September 2010|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=5 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101105191415/http://esakal.com/esakal/20100925/5745695505251580978.htm|url-status=dead}}</ref> ಹಬ್ಬಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೈತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ಟಿ‌ಸಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} ೮.೬ ಆದಾಯವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹಬ್ಬದ ಎಂಟು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಸ್‌ಗಳಿಂದ ಮಿಲಿಯನ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20100408/5728165476754466442.htm|title=एसटीची आठ दिवसांत ८६ लाखांची कमाई!|date=8 April 2010|publisher=[[Sakal]]|location=Dhule|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=21 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120721153841/http://esakal.com/esakal/20100408/5728165476754466442.htm|url-status=dead}}</ref> ಭಕ್ತ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ದರದಲ್ಲಿ ಊಟ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ರಚಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಟ್ರಸ್ಟ್ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಜಾಗದ ಕೊರತೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದಿರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಿವೇಶನದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ]] ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.esakal.com/esakal/20110515/5347631934020753461.htm|title=धर्मस्थळांची 'श्रीमंती'!|date=15 May 2011|publisher=[[Sakal]]|language=Marathi|access-date=7 March 2013|archive-date=19 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110519104057/http://www.esakal.com/esakal/20110515/5347631934020753461.htm|url-status=dead}}</ref> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://saptashrungi.org/ ಅಧಿಕೃತ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ಥಳ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250719052141/http://saptashrungi.org/ |date=19 ಜುಲೈ 2025 }} * [http://saptashrungi.net/home.html ದೇವಸ್ಥಾನ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231211015901/http://saptashrungi.net/home.html |date=11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[Category:CS1 Hindi-language sources (hi)]] [[Category:CS1 Marathi-language sources (mr)]] [[Category:CS1 errors: missing title]] [[Category:CS1 errors: bare URL]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] du5se89tg7xk4uflv517s53utagxj4m 0 144992 1427379 1361239 2026-09-03T16:28:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427379 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ |image= |birth_date={{birth date|df=y|1958|06|04}} |birth_place=[[ಲಂಡನ್‌]] |death_date={{death date and age|df=y|2020|04|13|1958|06|04}} |death_place=[[ದೆಹಲಿ]] |nationality=[[ಭಾರತೀಯ]] |alma_mater=ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲೋಜಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ |occupation=ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಆರ್ ಆರ್ ಬಿ ಎನರ್ಜಿ |children=ಶ್ವೇತಾಂಬರಿ ಬಕ್ಷಿ, ರಿತೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ, ರಾಘವ್ ಮೋಹನ್ ಬಕ್ಷಿ |parents= |website= |networth= |spouse=ಸೀಮಾ ಬಕ್ಷಿ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ) |relations=}} '''ಹಸಿರು ಮಹಾರಾಜ''' ಎಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ, ಆರ್‌ಆರ್‌ಬಿ ಎನರ್ಜಿಯ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ '''ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ''' (4 ಜೂನ್ 1958 - 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೋಲ್ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಲಿಮಿಡೆಟ್ ಮತ್ತು RRB ಎನರ್ಜಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2003-09-28/news/27550454_1_wind-energy-wind-power-wind-farms|title=On Rakesh Bakshi|website=Economic Times|access-date=22 October 2015|archive-date=2015-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016170912/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2003-09-28/news/27550454_1_wind-energy-wind-power-wind-farms|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ಕೊನೆಯದಾಗಿ RRBEL ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1991 ರಲ್ಲಿ, ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ 4 ನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ. [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಾಮನ್|R. ವೆಂಕಟರಾಮನ್]] ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದರು . <ref>{{Cite journal|title=Profile|journal=India Energy|doi=10.1109/PESW.2002.985012}}</ref> ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dr5VPDTCZp4C&q=Rakesh+Bakshi+Padma+Shri&pg=PR13|title=Contributions summary|last=Mallon|first=Karl|date=2012-06-25|work=Book:Renewable Energy Policy and Politics: A handbook for decision-making|isbn=9781136558603|access-date=22 October 2015}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ]] 4 ಜೂನ್ 1958 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.aihitdata.com/company/00826A63/ECO-RRB-INFRA-PRIVATE-LIMITED/people|title=Early life brief|website=AIHIT data|access-date=22 October 2015|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222140644/https://www.aihitdata.com/company/00826A63/ECO-RRB-INFRA-PRIVATE-LIMITED/people|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು <ref>{{Cite web|url=https://www.quora.com/Who-are-some-of-the-most-notable-alumni-of-the-National-Institutes-of-Technology-NIT-Kurukshetra|title=Alumni NIT Kurukshetra|website=Quora|access-date=22 October 2015}}</ref> ಮತ್ತು [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು, ತಯಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು. == ವೃತ್ತಿ == ಪರ್ಯಾಯ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೆಳಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಸೋಲ್ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ - ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ನಿರಂತರ ಪ್ಲೇಟಿಂಗ್ ಸೋಲಾರ್ ಸೆಲೆಕ್ಟಿವ್ ಕೋಟಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಂಟ್. * RRB ಎನರ್ಜಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ * ಇಕೋ RRB ಇನ್ಫ್ರಾ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ ಪರಿಸರ-ಪ್ರಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗೆ ತೊಡಗಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿ ಪವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು.<nowiki></br></nowiki> ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪೇನ್, ಜರ್ಮನಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಗ್ರೀಸ್, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಮಾರಿಷಸ್, ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾ, ಕೊರಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತವೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == * ಪದ್ಮಶ್ರೀ - 1991 <ref>{{Cite web|url=http://www.indiamart.com/rrb-energylimited/aboutus.html|title=Awards lists|website=India Mart|access-date=22 October 2015|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054137/http://www.indiamart.com/rrb-energylimited/aboutus.html|url-status=dead}}</ref> * ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಹೆನ್ರಿಕ್‌ನ ಗೌರವ ಪದಕ - 1997 * ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್ - 1999 <ref>{{Cite web|url=http://ee-foundation.org/excellence-award.html|title=UNFC Award|website=EE Foundation|access-date=22 October 2015|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222135112/http://ee-foundation.org/excellence-award.html|url-status=dead}}</ref> * ಉದ್ಯೋಗ ರತ್ತನ್ * 2000 ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಸೋಲಾರ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ SESI ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ- 2005 * ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ರೋಟರಿಯ "ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಾಲಿಡಾರಿಟಿ, ನೈಟ್ ಕಮಾಂಡರ್ * ಜರ್ಮನ್ ಕ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಮೆರಿಟ್ == ಬಿರುದುಗಳು == * ವಿಂಡ್ ಎನರ್ಜಿ ಪಯೋನಿಯರ್ * ಹಸಿರು ಮಹಾರಾಜ == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ರಾಕೇಶ್ ಬಕ್ಷಿ ಅವರು ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಡಾ ಕಪಿಲ್ ಮೋಹನ್ ಅವರ ಮಗಳಾದ ಸೀಮಾ ಬಕ್ಷಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ (ಮೋಹನ್ ಮೀಕಿನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು), ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರು 11 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 ರಂದು ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಶ್ವೇತಾಂಬ್ರಿ ಬಕ್ಷಿ (ಮಗಳು), ರಿತೀಶ್ ಮೋಹನ್ ಬಕ್ಷಿ (ಮಗ) ಮತ್ತು ರಾಘವ್ ಮೋಹನ್ ಬಕ್ಷಿ (ಮಗ) ಎಂಬ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] 4nl2wqah8f6d1za3ojnxqgm7up6nwcy 0 145529 1427406 1370646 2026-09-04T06:43:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427406 wikitext text/x-wiki '''ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರ''' ( Nepali ಮಹಾವಿಹಾರ ), '''ಕ್ವಾ ಬಹಾ:''' ( Nepali ) ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ '''ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ '''ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಗ್ರೇಟ್ ಮೊನಾಸ್ಟರಿ''', ಇದು ನೇಪಾಳದ ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ವಿಹಾರ|ವಿಹಾರವಾಗಿದೆ]] (ಬೌದ್ಧ ಮಠ).<ref name="spinybabbler">{{Cite web |url=http://www.spinybabbler.org/art_complex/display_art_complexes.php?id=hiranya_varna_mahabihar.htm |title=Hiranya Varna Mahabihar.htm |access-date=2022-09-25 |archive-date=2014-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140502004724/http://www.spinybabbler.org/art_complex/display_art_complexes.php?id=hiranya_varna_mahabihar.htm |url-status=deviated |archivedate=2014-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502004724/http://www.spinybabbler.org/art_complex/display_art_complexes.php?id=hiranya_varna_mahabihar.htm }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಶಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧನ]] ಈ ಚಿನ್ನದ [[ಪಗೋಡ|ಪಗೋಡವನ್ನು]] ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಭಾಸ್ಕರ್ ವರ್ಮನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಪಗೋಡಾದ ಮೇಲಿನ ಅಂತಸ್ತಿನ ಒಳಗೆ ಚಿನ್ನದ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಕ್ರವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ddclalitpur.gov.np/?option=contents&pg=tourism |title=District Development Committee Lalitpur (Hiranya Verna Mahavihar) |access-date=2022-09-25 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814100118/http://ddclalitpur.gov.np/?option=contents&pg=tourism |url-status=dead }}</ref> ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರವನ್ನು ಇಲಿ ಬೆಕ್ಕನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು.<ref>[https://worldtravelfamily.com/rat-temple-nepal/ Golden Temple Nepal. ]</ref> [[೨೦೧೫ ನೇಪಾಳ ಭೂಕಂಪ|೨೦೧೫ ರ ಭೂಕಂಪದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗಳದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ರಚನಾತ್ಮಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವು. ಜುಲೈ ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>[https://www.indembkathmandu.gov.in/news_letter_detail/?id=211 Conservation and Retrofitting works start with “Chhema Puja” at Hiranyavarna Mahavihar and Digi Chhen, Lalitpur]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Embassy of India, Kathmandu, Nepal press release, 29 July 2021, retrieved 13 July 2022</ref><ref>[https://goi-intachinnepal.org/hiranya-varna-mahavihar/ Conservation and Retrofitting of Sattal in Hiranya Varna Mahavihar and Digi Chhen, Lalitpur, Nepal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220925095757/https://goi-intachinnepal.org/hiranya-varna-mahavihar/ |date=2022-09-25 }}, Indian National Trust for Art and Cultural Heritage (INTACH), retrieved 13 July 2022</ref> == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[ಚಿತ್ರ:Hiranyavarna Mahavihar (Golden Temple) entrance, Patan.jpg|200px|thumb|left|ಹಿರಣ್ಯವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರವನ್ನು ನೇಪಾಳದ ಬಹಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗಳವು ಒಂದು ಆಯತಾಕಾರದ, ಬಹುತೇಕ ಚದರ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಿದೆ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವು ಕ್ವಾಲಾಖು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. === ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ === ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹಗಳು ಇವೆ. ದ್ವಾರವು ಕಲ್ಲಿನ ತೋರಣ ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷಾ ಶಾಸನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ [[ಭೈರವ|ಭೈರವರ]] ಕಣ್ಣುಗಳ ರಚನೆಯಿದೆ. ಬಾಗಿಲನ್ನು ದಾಟಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೋಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಚಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ [[ಕಾಲಚಕ್ರ]] ಮಂಡಲ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="PukarBhandari"/> ಒಳಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದರೆ ತೆರೆದ ಕಾರಿಡಾರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಳಕೆಯಾಗದ ತುತೇಧಾರ (ಕುಡಿಯುವ ಕಾರಂಜಿ) ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಗೇಟ್ ಇದೆ. ಇದು ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿ, ಕೆಲವು ಹಿಂದೂ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವನ ಅವತಾರಗಳು, ಗೇಟ್‌ನ ಮೇಲಿರುವ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಛಾವಣಿಯ ಸ್ಟ್ರಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡನೇ ಕಮಾನು ದಾಟಿದ ನಂತರ, ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹಾಕಾಲ ಮತ್ತು [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯ ಇತರ ದೇವರುಗಳ ರಕ್ಷಕರಾದ ಮಹಾಕಾಲ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಹಾರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="NepalMandala">[[iarchive:MaryShepherdSlusserNepalMandalaACulturalStudyOfTheKathmanduValleyText.1PrincetonUniversityPress1982/mode/2up|Nepal Mandala: A Cultural Study of the Kathmandu Valley, Text. 1]] by Mary Shepherd Slusser, p.291, Princeton University Press, 1982, retrieved 1 March 2020</ref> ಈ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವಿದೆ. ಅಂಗಳದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಆಮೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಎರಡು ಚಿನ್ನದ ಆನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ತಾಮ್ರದ ತೋರಣವಿದೆ. ಈ ತೋರಣವು ಮೂಲತಃ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ರಾಜ ಪೃಥ್ವಿ ಬೀರ್ ಬಿಕ್ರಮ್ ಶಾ (೧೮೮೧-೧೯೧೧) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡಿದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Locke1985">Buddhist Monasteries of Nepal: Survey of Bahas and Bahis of Kathmandu Valley by John K. Locke, Sahayogi Press Pvt.</ref> === ಶಿಲ್ಪಗಳು === ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎದುರಿಸುವ ಮೊದಲ ಶಿಲ್ಪವೆಂದರೆ ಕಮಲದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮಧಾತು ಮಂಡಲ, ಅದರ ಮೇಲೆ [[ವಜ್ರಾಯುಧ|ವಜ್ರವಿದೆ]]. ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಇದು ಬೆಂಬಲಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಚಕ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಾವರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲದ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಎದುರು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಜ್ರವಿದೆ. ಅದು ಅಗ್ನಿಕುಂಡದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="PukarBhandari"/> ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವರಾಂಡದ ಮೂರು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಪಾಣಿ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇಯಲ್ಲಿ ಮಂಜುಶ್ರೀಯ ಚಿತ್ರವಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೋತಿಗಳ ಲೋಹದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ.<ref name="spinybabbler"/> [[ಚಿತ್ರ:Patan-Hiranyabarna Mahavihar-28-Cella-2013-gje.jpg|200px|thumb|right]] === ಸ್ವಯಂಭೂ ಸ್ತೂಪ === ಪ್ರಾಂಗಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಭುವಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚೈತ್ಯವಿದೆ [[ಚೈತ್ಯ|.]] ಇದು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತೋರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲದ ಎದುರಿನ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಚೈತ್ಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ಬ್ಯಾನಿಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ೧೨ ಲೋಕೇಶ್ವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಬುದ್ಧನ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಲಿಯೋಗ್ರಿಫ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಛಾವಣಿಯು ವಿವಿಧ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಛತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿರುವ ಚೈತ್ಯದ ಬದಿಯು ಹಲವಾರು ಲೋಹ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚೈತ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾಲನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಹಾಲು ಒಂದು ಬ್ಯಾನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಚಿಲುಮೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಹಾವು|ಸರ್ಪಗಳ]] ರಾಜ [[ವಾಸುಕಿ|ವಾಸುಕಿಯನ್ನು]] ಸಂಕೇತಿಸುವ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. === ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ === [[ಚಿತ್ರ:Le_temple_d'or_(Patan)_(8628688018).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Le_temple_d%27or_%28Patan%29_%288628688018%29.jpg/220px-Le_temple_d%27or_%28Patan%29_%288628688018%29.jpg|left|thumb| ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಅಪರಾಧದ ಮುಂಭಾಗ]] ಅಂಗಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎದುರು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೂರು ಓರೆಯಾದ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಅಥವಾ ಕೆತ್ತಿದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref name="spinybabbler"/><ref name="PukarBhandari"/> ದೇವಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ಮುಂಭಾಗವು ಬುದ್ಧನ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವನ ಜನ್ಮದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಐದು ಬುದ್ಧರ ಸಣ್ಣ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ಸರಣಿಯಿದೆ. ಹೊರಗಿನ ಎರಡು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಏಳು ಉಬ್ಬುಗಳ ಮೇಲೆ ಐದು ಬುದ್ಧರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಲು ಇದೆ. ಈ ಬಾರಿ ಎರಡೂ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ [[ತಾರಾ]] ಉಬ್ಬುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಮೊದಲ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]], [[ಧರ್ಮ (ಭಾರತೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ)|ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಘ]] ಎಂಬ ಮೂರು ಆಭರಣಗಳ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಬಹು-ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಬುದ್ಧನ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಛಾವಣಿಯ ಸ್ಟ್ರಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಎರಡು ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗವು ಒಂಬತ್ತು ಚೈತ್ಯಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಯು ಅಂತಹ ಹದಿಮೂರು ಚೈತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದ ಚೈತ್ಯವು ಮೂರು ಛತ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಬ್ಯಾನರ್‌ಗಳು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೇತಾಡುತ್ತಿವೆ. ಛಾವಣಿಗಳ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಧಿಸತ್ವ ಮುಖಗಳಿವೆ.<ref name="spinybabbler"/><ref name="PukarBhandari"/> ದೇವಾಲಯದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಂತೆಯೇ ಛಾವಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರವಿದೆ.<ref name="PukarBhandari">[https://www.academia.edu/34244942/Conservation_Report_on_Dyalko_Vagawan_Golden_Temple_and_Nag_Baha_Hiti Inspection & Inventory Report On: Dyalko Bhagawan Temple, Golden Temple (Kwa: Bahal), Nag Baha: Hiti] by Pukar Bhandari, 4/16/2073, retrieved 26 July 2019</ref> == ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲ == [[ಚಿತ್ರ:Shrine_at_Golden_Temple,_Patan_(5706458905).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Shrine_at_Golden_Temple%2C_Patan_%285706458905%29.jpg/300px-Shrine_at_Golden_Temple%2C_Patan_%285706458905%29.jpg|right|thumb|400x400px| ಶಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧ]] ಮುಖ್ಯ ಶಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧನ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಿಂಹಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ಲೋಕೇಶ್ವರನ ಎರಡು ಲೋಹದ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿವೆ. ಇದರ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯದ ಗಂಟೆ ನಿಂತಿದೆ. ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ವರಾಂಡವನ್ನು ರೇಲಿಂಗ್‌ಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="PukarBhandari"/> ಒಳಗಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಮೇಲೆ ಐದು ಬುದ್ಧರು ಮತ್ತು ವಜ್ರಸತ್ವದ ಉಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳ್ಳಿಯ ತೋರಣವಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಮೂಲ ತಾಮ್ರದ ತೋರಣದ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಬಹುತೇಕ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತೋರಣವಿದೆ. ತೋರಣದ ಕೆಳಗೆ ಅಮಿತಾಭ, ರತ್ನಸಂಭವ ಮತ್ತು ಅಮೋಘಸಿದ್ಧಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ.<ref name="Locke1985"/> ಶಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಕ್ವಾಬಾಜು'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಅಣ್ಣನಾದ [[ಬಲರಾಮ|ಬಲರಾಮನ]] ಸಣ್ಣ ಆಕೃತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಜ್ರಧರ, ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ಬುದ್ಧ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Locke1985"/> == ಪುರೋಹಿತರು == [[ಚಿತ್ರ:Patan_(4659537218).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Patan_%284659537218%29.jpg/220px-Patan_%284659537218%29.jpg|left|thumb| ಕ್ವಾ ಬಹಲ್‌ನ ಯುವ ಪಾದ್ರಿ]] ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರದ ತತ್ವ ಪುರೋಹಿತರು ಅಥವಾ ''ಬಾಪಾಚಾ'' ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗ, ಯಾವಾಗಲೂ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ಹುಡುಗನಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಹುಡುಗ ಅಥವಾ ಯುವಕ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="PukarBhandari"/> ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವುದು ಬಾಪಾಚನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನಡೆಯುವಾಗ ಬೆಲ್ ಬಾರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದವರಿಗೆ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref>[https://www.shankerhotel.com.np/blog/2021/1/2/bapacha-the-living-hero-of-patan Bapacha: The Living Hero of Patan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220925095755/https://www.shankerhotel.com.np/blog/2021/1/2/bapacha-the-living-hero-of-patan |date=2022-09-25 }}, Hotel Shanker, 2 January 2021, retrieved 17 July 2022</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಷದ ಹನ್ನೆರಡು ಸಹಾಯಕ ಪುರೋಹಿತರು ನಾಗಬಹಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಔತಣವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅವರು ದೀಪಂಕರ ಬುದ್ಧನಿಗೆ <ref>[https://kathmandupost.com/art-culture/2020/02/25/once-every-five-years-different-buddhist-communities-in-patan-gather-to-put-together-some-good-karma Once every five years, different Buddhist communities in Patan gather to put together some good karma] by Srizu Bajracharya, The Kathmandu Post, 25 February 2020, retrieved 17 July 2022</ref> ಸಮ್ಯಕ್ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪರಮಿತ == ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರವು ಸರಿಸುಮಾರು 800 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಪವಿತ್ರ ಬೌದ್ಧ ''ಗ್ರಂಥವಾದ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪರಮಿತದ'' ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XvlD4BN4qSY The Jigsaw Puzzle of Restoration: Pragya Paramita, the sacred text of Buddhism], Nepali Times, retrieved 7 June 2022</ref> ಇದನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[https://thehimalayantimes.com/multimedia/perfection-of-wisdom-sacred-texts-of-pragya-paramita-inscribed-in-gold Perfection of Wisdom: Sacred texts of 'Pragya Paramita' inscribed in gold] by Naresh Shreshta, The Himalayan Times, 25 September 2020, retrieved 13 July 2022</ref> ಡಿ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಓದುವಿಕೆಯನ್ನು ಭಕ್ತರೊಬ್ಬರು ವಿನಂತಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮದುವೆಯಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="PukarBhandari"/> ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪರಮಿತವನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Pradhan">[http://archive.nepalitimes.com/article/Nepali-Times-Buzz/Legends-of-pragya-paramita,3281 The legends of Pragya Paramita; Kathmandu Valley’s heritage is not just its monuments but its culture and rich rituals] by Shuvechchhya Pradhan, Nepali Times, September 2016, retrieved 14 July 2022</ref> ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರವು ನೇಪಾಳದ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪರಮಿತವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಮತ್ತು ಇದು ಪಟಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಭಗವಾನ್ ಬಹಾಲ್, ಇತುಮ್ ಬಹಾ ಮತ್ತು ಪಿಗಾನಾನಿ ಇತರರು ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Pradhan"/> == ಒಳಾಂಗಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Patan-Hiranyabarna Mahavihar-38-Kloster-2013-gje.jpg|200px|thumb|right]] ಸಂಕೀರ್ಣದ ನೆಲ ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಳಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಾರಾ, ವಜ್ರಸತ್ವ ಮತ್ತು ನಾಮಸಂಗಿತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮೂರು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಟು ತೋಳುಗಳ [[ಅವಲೋಕಿತೇಶ್ವರ|ಅಮೋಘಪಾಸನ]] ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ.<ref name="lonelyplanet">[https://www.lonelyplanet.com/nepal/around-the-kathmandu-valley/patan/attractions/golden-temple-kwa-bahal/a/poi-sig/1172147/357120 Golden Temple (Kwa Bahal)] by Lonely Planet, retrieved 12 July 2022</ref> * == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Hiranyabarna Mahavihar, Patan}} * [https://www.aerobaticsweb.org/nepal_patan.html ಡಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220925095755/https://www.aerobaticsweb.org/nepal_patan.html |date=2022-09-25 }} * ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಜೆರೋಮ್ ರಯಾನ್ ಅವರಿಂದ [http://www.mountainsoftravelphotos.com/Nepal%20-%20Kathmandu/Patan%20Golden%20Temple/index.html ಟಿಪ್ಪಣಿ ಚಿತ್ರ ಗ್ಯಾಲರಿ] * ಫ್ರೀಡ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ನುನ್ನೆಮನ್ ಅವರಿಂದ [http://kathmandu-valley-temples.com/ktmvalley_php/main.php?site=rundgang&object=165. ಕ್ವಾ ಬಹಾಲ್‌ನ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಚಿತ್ರಗಳು] * [https://facebook.com/media/set/?set=a.3169423046514231 ಪ್ರಜ್ಞಾಪಾರಮಿತಾ /ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪರಮಿತಾ/ ಪ್ರಜ್ಞಾಪರಮಿತಾ] ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ವಿವರಣೆ * [https://www.youtube.com/watch?v=8Eus_yud3_k ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್ (ಹಿರಣ್ಯ ವರ್ಣ ಮಹಾವಿಹಾರ್ - ಕ್ವಾ ಬಹಲ್) | ನೇಪಾಳ], ಮೊದಲ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಠಡಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ಲಿಪ್ ಮಾಡಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Infobox religious building with unknown affiliation|Newar Buddhism]] [[ವರ್ಗ:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] mkhbkyubjsgnb2l9wrupnxxk5h54552 0 147594 1427402 1384350 2026-09-04T05:13:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427402 wikitext text/x-wiki {|style="margin: 0 auto;" [[ಚಿತ್ರ:Waymo_Chrysler_Pacifica_in_Los_Altos,_2017.jpg|thumb| ವೇಮೊ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Roborace_NYC_ePrix.jpg|thumb| ೨೦೧೭ ರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಇಪ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಬೋರೇಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.]] |} '''ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು''' ಇದನ್ನು '''ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು''', '''ಚಾಲಕ-ರಹಿತ ಕಾರು''', ಅಥವಾ '''ರೋಬೋಟಿಕ್ ಕಾರು''' ( '''ರೋಬೋ-ಕಾರ್''') ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref name=":5">{{Cite journal|last=Taeihagh|first=Araz|last2=Lim|first2=Hazel Si Min|date=2 January 2019|title=Governing autonomous vehicles: emerging responses for safety, liability, privacy, cybersecurity, and industry risks|journal=Transport Reviews|volume=39|issue=1|pages=103–128|doi=10.1080/01441647.2018.1494640|issn=0144-1647|arxiv=1807.05720}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-autos-selfdriving-uber/self-driving-uber-car-kills-arizona-woman-crossing-street-idUSKBN1GV296|title=Self-driving Uber car kills Arizona woman crossing street|last=Maki|first=Sydney|date=19 March 2018|work=[[Reuters]]|access-date=14 April 2019|last2=Sage|first2=Alexandria}}</ref> <ref name="thrun2010toward">{{Cite journal|last=Thrun|first=Sebastian|year=2010|title=Toward Robotic Cars|journal=Communications of the ACM|volume=53|issue=4|pages=99–106|doi=10.1145/1721654.1721679}}</ref> ಇದು ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ [[ಮೋಟಾರು ವಾಹನ|ಕಾರ್]] ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ನೆಲದ [[ವಾಹನ]] ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ [[ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ (ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್)|ಮಾನವ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ]] ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಥರ್ಮೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, [[ರೇಡಾರ್]], ಲಿಡಾರ್, [[ಸೋನಾರ್]], [[ಜಿಪಿಎಸ್]], ಓಡೋಮೆಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಜಡತ್ವ ಮಾಪನ ಘಟಕಗಳಂತಹ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. <ref name=":5" /> <ref name="Platoon">{{Cite journal|last=Hu|first=Junyan|last2=et|first2=al|title=Cooperative control of heterogeneous connected vehicle platoons: An adaptive leader-following approach|journal=IEEE Robotics and Automation Letters|year=2020|volume=5|issue=2|pages=977–984|doi=10.1109/LRA.2020.2966412}}</ref> ಸುಧಾರಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಂಚರಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು [[ಇಂದ್ರಿಯ|ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . <ref name="tro">Hu, J.; Bhowmick, P.; Jang, I.; Arvin, F.; Lanzon, A., "[https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=9423979 A Decentralized Cluster Formation Containment Framework for Multirobot Systems]" IEEE Transactions on Robotics, 2021.</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.motortrend.com/features/auto_news/2012/1301_the_beginning_of_the_end_of_driving/|title=The Beginning of the End of Driving|last=Lassa|first=Todd|date=January 2013|work=[[Motor Trend]]|access-date=1 September 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|title=European Roadmap Smart Systems for Automated Driving|year=2015|website=[[European Technology Platform on Smart Systems Integration|EPoSS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150212024339/http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|archive-date=12 February 2015|access-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archivedate=12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150212024339/http://www.smart-systems-integration.org/public/documents/publications/EPoSS%20Roadmap_Smart%20Systems%20for%20Automated%20Driving_2015_V1.pdf|url-status=deviated}}</ref> <ref name=":7">{{Cite journal|last=Lim|first=THazel Si Min|last2=Taeihagh|first2=Araz|year=2019|title=Algorithmic Decision-Making in AVs: Understanding Ethical and Technical Concerns for Smart Cities|journal=Sustainability|volume=11|issue=20|page=5791|doi=10.3390/su11205791|bibcode=2019arXiv191013122L|arxiv=1910.13122}}</ref> [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ|ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು]] ಆಧರಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ವಾಹನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂವೇದನಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬಳಸಬಹುದು. <ref name="MBK">{{Cite journal|last=Matzliach B., Ben-Gal I., and Kagan E. (2022)|title=Detection of Static and Mobile Targets by an Autonomous Agent with Deep Q-Learning Abilities|journal=Entropy|year=2022|volume=24|issue=8|page=1168|url=http://www.eng.tau.ac.il/~bengal/DeepQ_MBK_2023.pdf|publisher=Entropy, 2022, 24, 1168|doi=10.3390/e24081168|pmid=36010832|pmc=9407070|bibcode=2022Entrp..24.1168M|access-date=2022-12-24|archive-date=2023-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230103060328/http://www.eng.tau.ac.il/~bengal/DeepQ_MBK_2023.pdf|url-status=dead}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅವು ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಉದ್ಯಮ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕಲ್ಯಾಣ, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ಸಂಚಾರ, ವಿಮೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ವಾಹನ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಸಂಪರ್ಕಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯ ಚಲನಶೀಲತೆಯಂತಹ ಇತರ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಕನೆಕ್ಟೆಡ್, ಅಟಾನಮಸ್, ಶೇರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ (ಕೇಸ್) ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಎಂಬ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hamid|first=Umar Zakir Abdul|title=Autonomous, Connected, Electric and Shared Vehicles: Disrupting the Automotive and Mobility Sectors|date=2022|url=https://www.sae.org/publications/books/content/r-517/|accessdate=11 November 2022}}</ref> ಎಸ್‍ಎಇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಎಸ್‍ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬, ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ <ref>[https://www.caranddriver.com/features/path-to-autonomy-self-driving-car-levels-0-to-5-explained-feature Path to Autonomy: Self-Driving Car Levels 0 to 5 Explained] – Car and Driver, October 2017</ref> ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="SAE-J3016">{{Cite web|url=https://www.sae.org/standards/content/j3016_202104/|title=Taxonomy and Definitions for Terms Related to Driving Automation Systems for On-Road Motor Vehicles (SAE J3016)|last=SAE International|date=30 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220101755/https://www.sae.org/standards/content/j3016_202104/|archive-date=20 December 2021|access-date=25 December 2021}}</ref> ಎಸ್‍ಎಇ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ '''ಹಂತ ೦''' ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿಲ್ಲ; '''ಹಂತ ೧''' - ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್ / ಹಂಚಿದ ನಿಯಂತ್ರಣ; '''ಹಂತ ೨''' - ಕೈಗಳನ್ನು ಆಫ್; '''ಹಂತ ೩-''' ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಫ್; '''ಹಂತ ೪''' - ಮನಸ್ಸು ಆಫ್, ಮತ್ತು '''ಹಂತ ೫''' - ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್ ಐಚ್ಛಿಕ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಂತ 3 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಕನಿಷ್ಠ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅರಿಜೋನಾದ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಹೋಂಡಾ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಲೆವೆಲ್ ೩ ಕಾರನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೊದಲ ತಯಾರಕರಾದರು. ಟೊಯೋಟಾ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦ ಒಲಂಪಿಕ್ ವಿಲೇಜ್ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಟ್ಟದ ೪ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ನ್ಯೂರೊ ಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಝ್ ಅವರು ಕಾನೂನು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹಂತ ೩ರ ಕಾರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ತಯಾರಕರಾದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸವಾರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಎರಡನೇ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾದರು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ರೋಬೋಟ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ನ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಶೆನ್‌ಜೆನ್‌ನ ಪಿಂಗ್‌ಶಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಟೋಎಕ್ಸ್ <ref>{{Cite news|url=https://asia.nikkei.com/Business/Automobiles/Reporter-s-notebook-a-ride-in-a-driverless-AutoX-robotaxi|title=Reporter's notebook: a ride in a driverless AutoX robotaxi|date=23 March 2021|access-date=21 June 2021}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಶೌಗಾಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೈದು|ಬೈದು ಬೈದು]] ೨೦೨೨ ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://techwireasia.com/2021/05/baidu-rolls-out-chinas-first-paid-driverless-taxi-service/|title=Baidu rolls out China's first paid, driverless taxi service|date=5 May 2021|work=Fleet News|access-date=21 June 2021}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕನಿಷ್ಠ ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=unBQAAAAIBAJ&pg=7304,3766749|title='Phantom Auto' will tour city|date=8 December 1926|access-date=23 July 2013}}{{Dead link|date=October 2022|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ಇದರ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಮೊದಲ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಟ್ಸುಕುಬಾ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಬೀದಿಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ವಾಹನದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಮತ್ತು ಅನಲಾಗ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನವು ರೈಲಿನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಗಂಟೆಗೆ ೩೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.computerhistory.org/atchm/where-to-a-history-of-autonomous-vehicles/|title=Where to? A History of Autonomous Vehicles|last=Weber|first=Marc|date=8 May 2014|website=Computer History Museum|access-date=26 July 2018}}</ref> ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನವ್ಲಾಬ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/afs/cs/project/alv/www/index.html|title=Carnegie Mellon|website=Navlab: The Carnegie Mellon University Navigation Laboratory|publisher=The Robotics Institute|access-date=20 December 2014}}</ref> ಮತ್ತು ಎಎಲ್‍ವಿ<ref>{{Cite book|url=http://dl.acm.org/citation.cfm?id=325197|title=Proceedings of the 1986 ACM fourteenth annual conference on Computer science – CSC '86|last=Kanade|first=Takeo|date=February 1986|work=CSC '86 Proceedings of the 1986 ACM Fourteenth Annual Conference on Computer Science|isbn=9780897911771|series=Csc '86|pages=71–80|chapter=Autonomous land vehicle project at CMU|doi=10.1145/324634.325197}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Wallace|first=Richard|year=1985|title=First results in robot road-following|url=http://www.ijcai.org/Past%20Proceedings/IJCAI-85-VOL2/PDF/086.pdf|journal=JCAI'85 Proceedings of the 9th International Joint Conference on Artificial Intelligence|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140806093746/http://ijcai.org/Past%20Proceedings/IJCAI-85-VOL2/PDF/086.pdf|archivedate=6 August 2014}}</ref> ಯೋಜನೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಡಿಎಆರ್‌‍ಪಿಎ) ನಿಂದ ೧೯೮೦ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್]] ಮತ್ತು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಬುಂಡೆಸ್‌ವೆಹ್ರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮ್ಯೂನಿಚ್‌ನ ಯುರೆಕಾ ಪ್ರಮೀತಿಯಸ್ ಯೋಜನೆ . <ref name="idsia">{{Cite web|url=http://www.idsia.ch/~juergen/robotcars.html|title=Prof. Schmidhuber's highlights of robot car history|last=Schmidhuber|first=Jürgen|year=2009|access-date=15 July 2011}}</ref> ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎಎಲ್‌ವಿ ಎರಡು-ಲೇನ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೆ ೩೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೯ ಮೀಟರ್ / ಗಂಟೆ) ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವೇಗವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ಅಡೆತಡೆ ತಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್-ರೋಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ <ref>{{Cite journal|last=Turk|first=M.A.|last2=Morgenthaler|first2=D.G.|last3=Gremban|first3=K.D.|last4=Marra|first4=M.|date=May 1988|title=VITS-a vision system for automated land vehicle navigation|url=https://archive.org/details/ieee-transactions-on-pattern-analysis-and-machine_1988-05_10_3/page/342|journal=IEEE Transactions on Pattern Analysis and Machine Intelligence|volume=10|issue=3|pages=342–361|doi=10.1109/34.3899|issn=0162-8828}}</ref> ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ನವ್‌ಲ್ಯಾಬ್ ೫ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಕರಾವಳಿಯ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ೨,೮೪೯ ಮೈ (೪,೫೮೫ ಕಿಮೀ) ರಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨,೭೯೭ ಮೈ (೪,೫೦೧ ಕಿಮೀ) ನಡುವೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ (೯೮.೨%), ೬೩.೮ ಎಂಪಿಎಚ್ (೧೦೨.೭ ಕಿಮೀ/ಗಂ) ರ ಸರಾಸರಿ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು .<ref>{{Cite web|url=https://www.cmu.edu/news/stories/archives/2015/july/look-ma-no-hands.html|title=Look, Ma, No Hands-CMU News – Carnegie Mellon University|last=University|first=Carnegie Mellon|website=cmu.edu|access-date=2 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/~tjochem/nhaa/navlab5_details.html|title=Navlab 5 Details|website=cs.cmu.edu|access-date=2 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995|title=Back to the Future: Autonomous Driving in 1995 – Robotics Trends|last=Crowe|first=Steve|date=3 April 2015|website=roboticstrends.com|access-date=2 March 2017|archive-date=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171229081126/http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995|url-status=deviated|archivedate=29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229081126/http://www.roboticstrends.com/article/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.cs.cmu.edu/afs/cs/usr/tjochem/www/nhaa/Journal.html|title=NHAA Journal|website=cs.cmu.edu|access-date=5 March 2017}}</ref> ೧೯೬೦ ರ ದಶಕದಿಂದ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಮೂಲಕ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ, ಯುಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವೇದಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. <ref>{{Cite book|url=http://www.nap.edu/catalog/10592|title=Technology Development for Army Unmanned Ground Vehicles|last=Council|first=National Research|date=2002|isbn=9780309086202|doi=10.17226/10592}}</ref> ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ. <ref name="idsia" /> <ref name="BoschAutomatedDriving">{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/automaton/robotics/industrial-robots/video-friday-875243152|title=Video Friday: Bosch and Cars, ROVs and Whales, and Kuka Arms and Chainsaws|last=Ackerman|first=Evan|date=25 January 2013|website=IEEE Spectrum|access-date=26 February 2013}}</ref> <ref name="CarMakerOne">{{Cite web|url=http://www.audiusa.com/us/brand/en/tools/news/pool/2010/07/new_look__reaffirmed.html|title=Audi of America / news / Pool / Reaffirmed Mission for Autonomous Audi TTS Pikes Peak|publisher=AudiUSA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120710202052/http://www.audiusa.com/us/brand/en/tools/news/pool/2010/07/new_look__reaffirmed.html|archive-date=10 July 2012|access-date=28 April 2012}}</ref> <ref name="CarMakerTwo">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-19829906|title=Nissan car drives and parks itself at Ceatec|date=4 October 2012|access-date=4 January 2013|publisher=BBC News}}</ref> <ref name="ToyotaBot">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-20910769|title=Toyota sneak previews self-drive car ahead of tech show|date=4 January 2013|access-date=4 January 2013|publisher=BBC News}}</ref> <ref name="Vislab_electric_autonomous_car">{{Cite web|url=http://mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|title=Vislab, University of Parma, Italy – 8000 miles driverless test begins|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114073738/http://www.mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|archive-date=14 November 2013|access-date=27 October 2013|archivedate=14 ನವೆಂಬರ್ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114073738/http://www.mnn.com/green-tech/transportation/stories/8000-mile-driverless-test-drive-begins|url-status=deviated}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|title=VisLab Intercontinental Autonomous Challenge: Inaugural Ceremony – Milan, Italy|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224011835/http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|archive-date=24 February 2021|access-date=27 October 2013|archivedate=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224011835/http://manonthemove.com/2010/07/21/vislab-intercontinental-autonomous-challenge-inaugural-ceremony-milan-italy/|url-status=deviated}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2016/06/29/471599187/a-24-year-old-designed-a-self-driving-minibus-maker-built-it-in-weeks|title=A 24-Year-Old Designed A Self-Driving Minibus; Maker Built It in Weeks|last=Selyukh|first=Alina|date=29 June 2016|access-date=21 July 2016|publisher=NPR}}</ref> ಯುಎಸ್‌ $೬೫೦ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಮಿಲಿಯನ್, ಇದು ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ಅಥವಾ ಧನಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.smithsonianmag.com/history/the-national-automated-highway-system-that-almost-was-63027245/|title=The National Automated Highway System That Almost Was|last=Novak|first=Matt|work=Smithsonian|access-date=8 June 2018}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಡಿಎಆರ್‌ಪಿಎ ಯಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನವ್ಲಾಬ್ ೪,೫೮೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨,೮೪೮ ಮೈ) ಓಡಿಸಿತು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಾದ್ಯಂತ, ೪,೫೦೧ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨,೭೯೭ ಮೈ) ಅಥವಾ ೯೮% ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ. <ref>{{Cite news|url=https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/|title=Back to the Future: Autonomous Driving in 1995 – Robotics Business Review|date=3 April 2015|work=Robotics Business Review|access-date=8 June 2018|archive-date=12 ಜೂನ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140201/https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/|url-status=deviated|archivedate=12 ಜೂನ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612140201/https://www.roboticsbusinessreview.com/slideshow/back_to_the_future_autonomous_driving_in_1995/}}</ref>ನವ್‌‍ಲ್ಯಾಬ್‌ ನ ದಾಖಲೆಯ ಸಾಧನೆಯು ೨೦೧೫ ರವರೆಗೆ ಎರಡು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದಾಗಿತ್ತು. ಡೆಲ್ಫಿ ೧೫ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ೫.೪೭೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ (೩,೪೦೦ ಮೈ) ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ೯೯% ಸೆಲ್ಫ್-ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಡೆಲ್ಫಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಆಡಿ ಅನ್ನು ಪೈಲಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸಿತು. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ನೆವಾಡಾ]], ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಿಚಿಗನ್, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿಸಿ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದವು. <ref>{{Cite news|url=http://www.richmond.com/news/article_b1168b67-3b2b-5274-8914-8a3304f2e417.html|title=Self-driving cars to be tested on Virginia highways|last=Ramsey|first=John|date=1 June 2015|work=[[Richmond Times-Dispatch]]|access-date=4 June 2015}}</ref> ೨೦೧೬ ರಿಂದ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾರ್ಟ್ರೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟ್ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಗಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ನವೀನ ತಂತ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite book|title=European Roadmaps, Programs, and Projects for Innovation in Connected and Automated Road Transport. In: G. Meyer, S. Beiker, Road Vehicle Automation 5. Springer 2018|last=Meyer|first=Gereon|date=2018|doi=10.1007/978-3-319-94896-6_3}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಸಂಪರ್ಕಿತ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ (ಎಸ್‍ತಿಆರ್‌ಐಎ) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite book|url=https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf|title=STRIA Roadmap Connected and Automated Transport: Road, Rail and Waterborne|last=European Commission|date=2019|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221016163601/https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf|url-status=deviated|accessdate=2022-12-24|archivedate=2022-10-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221016163601/https://trimis.ec.europa.eu/sites/default/files/roadmaps/stria_roadmap_2019-connected_and_automated_transport.pdf}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಚಾಲಕನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಇಲ್ಲದೆ ಚಾಲಕ-ರಹಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ವೇಮನ್‌ ಘೋಷಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/11/7/16615290/waymo-self-driving-safety-driver-chandler-autonomous|title=Waymo is first to put fully self-driving cars on US roads without a safety driver|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=7 November 2017|website=The Verge|access-date=7 November 2017}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿ ಇದ್ದನು. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/apply/faq/|title=Early rider program – FAQ – Early Rider Program – Waymo|website=Waymo|access-date=30 November 2018}}</ref> ಬ್ರೂಕಿಂಗ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ ರ ವರದಿಯು $೮೦ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಆ ಹಂತದವರೆಗೆ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು "ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯು ಇದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಊಹಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.brookings.edu/research/gauging-investment-in-self-driving-cars/|title=Gauging investment in self-driving cars|date=16 October 2017|access-date=21 June 2021}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನಗಳು ೧೦,೦೦೦,೦೦೦ ಮೈಲುಗಳು (೧೬,೦೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ) ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦,೦೦೦ ಮೈಲುಗಳು (೧,೬೦೦,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/ontheroad/|title=On the Road – Waymo|website=Waymo|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323062918/https://waymo.com/ontheroad/|archive-date=23 March 2018|access-date=27 July 2018|archivedate=23 ಮಾರ್ಚ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180323062918/https://waymo.com/ontheroad/|url-status=deviated}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್, ಅರಿಜೋನಾದ ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ವೇಮೊ. <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/local/trafficandcommuting/waymo-launches-nations-first-commercial-self-driving-taxi-service-in-arizona/2018/12/04/8a8cd58a-f7ba-11e8-8c9a-860ce2a8148f_story.html|title=Waymo launches nation's first commercial self-driving taxi service in Arizona|work=The Washington Post|access-date=6 December 2018}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ವೇಮೊ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಯೋ-ಬೇಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಡ್ರೈವರ್-ಲೆಸ್ ರೈಡ್ ಹೈಲಿಂಗ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-21/waymo-self-driving-taxis-are-coming-to-more-u-s-cities|title=Waymo's Self-Driving Future Looks Real Now That the Hype Is Fading|date=21 January 2021|work=Bloomberg.com|access-date=5 March 2021}}</ref> <ref name=":11">{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/cars-that-think/transportation/self-driving/full-autonomy-waymo-driver|title=What Full Autonomy Means for the Waymo Driver|last=Ackerman|first=Evan|date=4 March 2021|website=IEEE Spectrum: Technology, Engineering, and Science News|access-date=8 March 2021}}</ref> ರಿಮೋಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ತಂಡದಿಂದ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ರಿಮೋಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2020/10/8/21507814/waymo-driverless-cars-allow-more-customers-phoenix|title=Waymo will allow more people to ride in its fully driverless vehicles in Phoenix|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=8 October 2020|website=The Verge|access-date=5 March 2021}}</ref> <ref name=":11" /> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ರೇಸಿಂಗ್ ಸರಣಿಯ ರೋಬೋರೇಸ್‌ನ ಮುಂದೆ, ರೋಬೋಕಾರ್ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರು ಎಂಬ [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನೆಸ್ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವಾಹನಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಳ್ಳುವಲ್ಲಿ, ರೋಬೋಕಾರ್ ೨೮೨.೪೨ ಕಿಮೀ/ಗಂ (೧೭೫.೪೯ ಮೀ/ಗಂ) - ಯುಕೆ ಯ ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ವಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಕೆ ಟೈಮಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ ಸರಾಸರಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2019/10/robocar-watch-the-worlds-fastest-autonomous-car-reach-its-record-breaking-282-k|title=Robocar: Watch the world's fastest autonomous car reach its record-breaking 282 km/h|date=17 October 2019|website=Guinness World Records|access-date=30 June 2020}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ( ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩+ ) ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ವಾಹನವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಎಸ್‌ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವಧಿ. ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಯುಎಸ್‌‍ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾಹನಕ್ಕೂ ಚಾಲಕನು ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೀವು ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ. ನೀವು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ನೀವು ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ಹೋಂಡಾ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಲೆಜೆಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಇಎಕ್ಸ್ ಸೆಡಾನ್‌ಗಳ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಹಂತ ೩ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಉಪಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಲೀಸ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಜಪಾನೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಸ್ವಾಯತ್ತ "ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಪೈಲಟ್" ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. <ref name="Honda-Legend">{{Cite web|url=https://global.honda/newsroom/news/2021/4210304eng-legend.html|title=Honda to Begin Sales of Legend with New Honda SENSING Elite|date=4 March 2021|website=[[Honda]]|access-date=6 March 2021}}</ref> <ref name="mainichi">{{Cite news|url=https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c|title=Honda to start selling world's 1st level-3 autonomous car for $103K on Fri.|date=4 March 2021|access-date=6 March 2021|agency=[[Kyodo News]]|archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305144526/https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c|url-status=deviated|archivedate=5 ಮಾರ್ಚ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210305144526/https://mainichi.jp/english/articles/20210304/p2g/00m/0bu/109000c}}</ref> <ref name="mlit_2020-11-11">{{Cite web|url=https://www.mlit.go.jp/report/press/jidosha08_hh_003888.html|title=世界初！ 自動運転車（レベル３）の型式指定を行いました|date=11 November 2020|website=[[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism|MLIT, Japan]]|language=ja|trans-title=The world's first! approval of level-3 type designation for certification|access-date=6 March 2021}}</ref> <ref name="car_and_driver_2021-03">{{Cite web|url=https://www.caranddriver.com/news/a35729591/honda-legend-level-3-autonomy-leases-japan/|title=Honda Legend Sedan with Level 3 Autonomy Available for Lease in Japan|last=Beresford|first=Colin|date=4 March 2021|website=Car and Driver|access-date=6 March 2021}}</ref> == ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು == ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸಂಗತತೆಗಳು ಇವೆ. ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿವೆ. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಎಸ್‌ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ "ಕೆಲವು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಆಟೊಮೇಷನ್ (ಮಟ್ಟ ೫) ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಬಳಕೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಆಟೊಮೇಷನ್‌ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಯಾವುದೇ ಎಡಿಎಸ್‌ [ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್] ಮಟ್ಟ ೩ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು (ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಎಡಿಎಸ್‌‍ ಹೊಂದಿದ ಯಾವುದೇ ವಾಹನಕ್ಕೆ)." === ಪರಿಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ಪರಿಗಣನೆಗಳು === ಆಧುನಿಕ ವಾಹನಗಳು ಕಾರನ್ನು ಅದರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು, ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಅಥವಾ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಾನವ ಚಾಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಮಾನವ ಡ್ರೈವರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಫಾರ್ಚೂನ್ ಪ್ರಕಾರ ಆಟೋನೋಡ್ರೈವ್, ಪೈಲಟ್ ಅಸಿಸ್ಟ್, ಫುಲ್-ಸೆಲ್ಫ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವ್‌ಪೈಲಟ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಹೊಸ ವಾಹನಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಸರುಗಳು ಚಾಲಕನನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಚಾಲಕನು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಯಾವುದೇ ಡ್ರೈವರ್ ಇನ್‌ಪುಟ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name=":15">{{Cite web|url=https://fortune.com/2020/11/08/tesla-full-self-driving-autonomous-vehicle-safety/|title=What's in a name? For Tesla's Full Self Driving, it may be danger|last=Morris|first=David|date=8 November 2020|website=Fortune|access-date=8 March 2021}}</ref> [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಯ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಡುವಿನ ಗೊಂದಲವು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-44159581|title=Who is to blame for 'self-driving car' deaths?|last=Leggett|first=Theo|date=22 May 2018|publisher=BBC News}}</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಎಎ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಎಲ್‌ಕೆಎಸ್‌ ನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೆಸರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾದಾರರ ಸಂಘವು ಆಧುನಿಕ ಕಾರುಗಳ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾರು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ವಾಹನ ಚಾಲಕರು 'ಸ್ವಾಯತ್ತ' ಮತ್ತು 'ಆಟೋಪೈಲಟ್' ಎಂದರೆ ವಾಹನವು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಲವು ಕಾರು ತಯಾರಕರು ವಾಹನಗಳು ಕೆಲವು ಚಾಲನಾ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ''ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆ'' ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಟೆಸ್ಲಾ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/03/23/business/teslas-autopilot-safety-investigations.html|title=Tesla's Autopilot Technology Faces Fresh Scrutiny|last=Boudette|first=Neal E.|date=23 March 2021|work=The New York Times|access-date=15 June 2021|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/03/23/business/teslas-autopilot-safety-investigations.html|archive-date=28 December 2021}}</ref> ಇದು ಚಾಲಕರು ಅತಿಯಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಂಚಲ ಚಾಲನೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಟ್-ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಕಾರು ಮಾತ್ರ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-44439523|title=Insurers warning on 'autonomous' cars|last=Cellan-Jones|first=Rory|date=12 June 2018|publisher=BBC News}}</ref> ಸುರಕ್ಷತಾ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ವಾಯುಯಾನ ವಲಯವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಯುಯಾನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸುರಕ್ಷತೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ. <ref>{{Cite journal|last=Umar Zakir Abdul|first=Hamid|title=Adopting Aviation Safety Knowledge into the Discussions of Safe Implementation of Connected and Autonomous Road Vehicles|journal=SAE Technical Papers (SAE WCX Digital Summit)|date=2021|issue=2021–01–0074|url=https://www.researchgate.net/publication/350669647|display-authors=etal|accessdate=12 April 2021}}</ref> ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ "ಎರಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿವೆ - ವಾಹನವು ಚಾಲಕನಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತುಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಚಾಲಕವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ." <ref>SMMT publishes guiding principles for marketing automated vehicles, SMMT, 22 novembre 2021</ref> === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ === ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಎಂದರೆ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ. <ref name="antsaklis1991introduction">{{Cite journal|last=Antsaklis|first=Panos J.|last2=Passino|first2=Kevin M.|last3=Wang|first3=S.J.|year=1991|title=An Introduction to Autonomous Control Systems|url=http://neuron-ai.tuke.sk/hudecm/PDF_PAPERS/Intro-Aut-Control.pdf|journal=IEEE Control Systems Magazine|volume=11|issue=4|pages=5–13|doi=10.1109/37.88585|accessdate=21 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170516202116/http://neuron-ai.tuke.sk/hudecm/PDF_PAPERS/Intro-Aut-Control.pdf|archivedate=16 May 2017}}</ref> ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ಗಳಂತಹ ಕೃತಕ ಸಹಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಅವಲಂಬನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿವೆ'' (ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ). ಸ್ವಾಯತ್ತ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="antsaklis1991introduction" /> [[ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಾಲ|ಸಂವಹನ ಜಾಲಗಳನ್ನು]] ತಕ್ಷಣದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ( ಘರ್ಷಣೆ ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ (ದಟ್ಟಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ) ಅಳವಡಿಸುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಾಹನದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ೨೦೧೭ ರಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದವು. ಅದು ಇತರ ವಾಹನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋ ಎನ್‌ಸಿಎಪಿಯು "ಸ್ವಾಯತ್ತ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್" ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: "ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಥವಾ ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಚಾಲಕರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ". ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲಕ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪ್‌‍ನಲ್ಲಿ ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಮತ್ತು ''ಸ್ವಾಯತ್ತ'' ಪದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ನ ೨೦೧೯/೨೧೪೪ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಇಯು) ಮತ್ತು ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಟೈಪ್-ಅನುಮೋದನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಮತ್ತು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ" ಅವುಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144">Regulation (EU) 2019/2144</ref> * "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂದರೆ ನಿರಂತರ ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೋಟಾರು ವಾಹನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಚಾಲಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಇನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144" /> * "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ. <ref name="Regulation_eU_2019_2144" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪದವು ಹಲವಾರು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಈ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ " ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹನ್ನೆರಡು ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪೂರೈಸಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಥಟ್ಚಮ್ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ' ''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ'' ಚಾಲನೆ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು 'ಸಹಾಯದ ಚಾಲನೆ' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.visordown.com/news/industry/abi-and-thatcham-warn-against-automated-driving-plans|title=The ABI and Thatcham warn against automated driving plans|last=HancocksMon|first=Simon|last2=Oct 2020|first2=26|website=Visordown}}</ref> "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ" ಪದದ ಮೊದಲ ಸಂಭವವು ಯುನೆಸ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ಸಂಭವವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನು "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ದ ಅರ್ಥವನ್ನು "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ" ಎಂಬ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ''ವಿಮೆ ಮಾಡಿದ ವಾಹನ'' . <ref>Automated and Electric Vehicles Act 2018</ref> === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿರುದ್ಧ ಸಹಕಾರಿ === ವಾಹನದೊಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು, ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ರಿಮೋಟ್ ಡ್ರೈವರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಸ್‌‍ಎಇ ಜೆ೩೦೧೬ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ಸಂವಹನ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. == ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು == === ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು === ''ಪಿಸಿ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು "ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕಾರು" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.pcmag.com/encyclopedia/term/65738/self-driving-car|title=self-driving car Definition from PC Magazine Encyclopedia|website=PC Magazine}}</ref> ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು "ಕಾರುಗಳು ಅಥವಾ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು, ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮಾನವ ಚಾಲಕರು ಎಂದಿಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ವಾಯತ್ತ ಅಥವಾ 'ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ' ಕಾರುಗಳು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳು ವಾಹನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಓಡಿಸಲು ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ." <ref>{{Cite web|url=https://www.ucsusa.org/clean-vehicles/how-self-driving-cars-work|title=Self-Driving Cars Explained|website=Union of Concerned Scientists}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ೨೦೧೮ ಕಾನೂನು ವಾಹನವನ್ನು "ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಹನವು "ಒಂದು ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ." <ref>{{Cite web|url=https://www.penningtonslaw.com/news-publications/latest-news/2018/automated-and-electric-vehicles-act-2018-becomes-law|title=Automated and Electric Vehicles Act 2018 becomes law|website=penningtonslaw.com|access-date=24 March 2021}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು "ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವಾಹನಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವ ವಾಹನಗಳಾಗಿವೆ" ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/guidance/self-driving-vehicles-listed-for-use-in-great-britain|title=Self-driving vehicles listed for use in Great Britain|date=20 April 2022|publisher=GOV.UK|access-date=19 July 2022}}</ref> === ಎಸ್‌‍ಎಇ ವರ್ಗೀಕರಣ === [[ಚಿತ್ರ:Tesla_Autopilot_Engaged_in_Model_X.jpg|thumb| ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಎಸ್‍ ೨ನೇ ಹಂತದ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.tesla.com/support/autopilot|title=Support – Autopilot|date=13 February 2019|website=[[Tesla, Inc.|Tesla]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410153216/https://www.tesla.com/support/autopilot|archive-date=10 April 2019|access-date=6 September 2019}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.caranddriver.com/news/a35785277/tesla-fsd-california-self-driving/|title=Tesla Tells California DMV that FSD Is Not Capable of Autonomous Driving|last=Roberto Baldwin|date=9 March 2021|website=[[Car and Driver]]}}</ref>]] ಆರು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಪಿಡಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳವರೆಗೆ - ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಸ್‌‍ಎಇ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನಿಂದ ಜೆ೩೦೧೬, ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಮತ್ತು ಆನ್-ರೋಡ್ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು'' ; ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="SAE-J3016"/> ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ವಾಹನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾಲಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಮನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಚಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಡಳಿತ (ಎನ್‍ಎಚ್‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ) ತನ್ನ ಮೂಲ ಔಪಚಾರಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಎಸ್‌‍ಎಇ ತನ್ನ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಜೆ೩೦೧೬_೨೦೧೬೦೯, <ref>SAE International</ref> ಎನ್‌ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌ಎ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.nhtsa.gov/sites/nhtsa.gov/files/federal_automated_vehicles_policy.pdf|title=Federal Automated Vehicles Policy|date=September 2016|website=[[National Highway Traffic Safety Administration|NHTSA]], U.S.|page=9|access-date=1 December 2021|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201121752/https://www.nhtsa.gov/sites/nhtsa.gov/files/federal_automated_vehicles_policy.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಇ ವರ್ಗೀಕರಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf|title=JASO TP 18004: 自動車用運転自動化システムのレベル分類及び定義|date=1 February 2018|website=[[Japanese Automotive Standards Organization|JASO]], Japan|trans-title=JASO TP 18004: Taxonomy and Definitions for Terms Related to Driving Automation Systems|access-date=1 December 2021|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201121753/https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf|url-status=deviated|archivedate=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211201121753/https://www.jsae.or.jp/08std/data/DrivingAutomation/jaso_tp18004-18.pdf}}</ref> === ಚಾಲನಾ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟಗಳು === ಎಸ್‌ಎಇ ಯ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, "ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್" ಎಂದರೆ "ವಿಶಿಷ್ಟ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಾಲನಾ ಸನ್ನಿವೇಶ. (ಉದಾ, ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ ವಿಲೀನ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಪ್ರಯಾಣ, ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್, ಕ್ಲೋಸ್ಡ್-ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ. )" <ref name=":5"/> <ref name="SAE_definitions">{{Cite web|url=https://cdn.oemoffhighway.com/files/base/acbm/ooh/document/2016/03/automated_driving.pdf|title=Automated Driving – Levels of Driving Automation are Defined in New SAE International Standard J3016|year=2014|website=[[SAE International]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701034327/https://cdn.oemoffhighway.com/files/base/acbm/ooh/document/2016/03/automated_driving.pdf|archive-date=1 July 2018}}</ref> * ಹಂತ ೦: ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ನಿರಂತರ ವಾಹನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಹಂತ ೧ ("ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆನ್"): ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಚಾಲಕನು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ಸೆಟ್ ವೇಗವನ್ನು (ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್) ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎಂಜಿನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಅಥವಾ ಎಸಿಸಿ); ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಹಾಯ, ಅಲ್ಲಿ ವೇಗ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ (ಎಲ್‌‍ಕೆಎ) ಭಾಗ II ಹಂತ ೧ರ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆಟೋಪೈಲಟ್ ರಿವ್ಯೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಚಾಲಕನನ್ನು ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ೧ನೇ ಹಂತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಂತ ೨ ("ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್"): ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ವೇಗವರ್ಧಕ, ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್. ಚಾಲಕನು ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. "ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್" ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ - ಎಸ್‌ಎಇ ೨ರ ಚಾಲನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೈ ಮತ್ತು ಚಕ್ರದ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕನು ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಕ್ಷರಶಃ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹಂತ ೨.೫ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಹಂತಗಳಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಅಡಾಪ್ಟಿವ್ ಕ್ರೂಸ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್. ಇದು ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಅಸಿಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಾಲಕನು ವಾಹನವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಯಾಡಿಲಾಕ್ ಸಿಟಿ೬ ರಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಫೋರ್ಡ್‌ನ F-150 ಬ್ಲೂಕ್ರೂಸ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಂತ ೩ ("ಕಣ್ಣುಗಳು ಆಫ್"): ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಚಾಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಮನವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬಹುದು, ಉದಾ. ಚಾಲಕ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ತುರ್ತು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಕರೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಾಹನವು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲಕನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸೀಮಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ವಾಹನದಿಂದ ಕರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ತಯಾರಕರಿಂದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಟ್ಟದ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಸಹ-ಚಾಲಕ ಅಥವಾ ಸಹ-ಪೈಲಟ್ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಅದು ಚಾಲಕನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸರದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್ ಚಾಲಕ (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಲೇನ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಕಾರು). ಹಂತ ೪ ("ಮೈಂಡ್ ಆಫ್"): ಹಂತ ೩ ರಂತೆಯೇ, ಆದರೆ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಚಾಲಕರ ಗಮನವು ಎಂದಿಗೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಉದಾ. ಚಾಲಕ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿದ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಚಾಲಕನ ಸೀಟನ್ನು ಬಿಡಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆಯು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಜಿಯೋಫೆನ್ಸ್ಡ್) ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಹೊರಗೆ ವಾಹನವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಉದಾ. ಚಾಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಾರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ರೋಬೋಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವಾ ರೊಬೊಟಿಕ್ ವಿತರಣಾ ಸೇವೆಯು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹಂತ ೫ ("ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್ ಐಚ್ಛಿಕ"): ಯಾವುದೇ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ, ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ರೋಬೋಟಿಕ್ ವಾಹನವು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಔಪಚಾರಿಕ ಎಸ್‌ಎಇ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೨ ರಿಂದ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ. ಎಸ್‌ಎಇ ೩ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಇನ್ನೂ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಸ್‌ಎಇ ೪ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಯಾವಾಗಲೂ ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಇ ೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. {| class="wikitable mw-collapsible" |+ಎಸ್‌‍ಎಇ (ಜೆ೩೦೧೬) ಆಟೋಮೇಷನ್ ಮಟ್ಟಗಳು <ref name="SAE_definitions"/> !ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ! ಹೆಸರು ! colspan="2" | ನಿರೂಪಣೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ! ಮರಣದಂಡನೆ<br /><br /><br /><br /> ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಮತ್ತು<br /><br /><br />ವೇಗವರ್ಧನೆ<br /><br /><br /><br /> ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ! ಚಾಲನಾ ಪರಿಸರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ! ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್‌ನ ಫಾಲ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ! ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಚಾಲನಾ ವಿಧಾನಗಳು) |- | colspan="8" | '''''ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.''''' |- | ೦ | ಆಟೋಮೇಷನ್ ಇಲ್ಲ | colspan="2" | "ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ" ಸಹ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | rowspan="3" | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | rowspan="3" | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | ಎನ್ / ಎ |- | ೧ | ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ | ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಡ್ರೈವರ್ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ''ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ವೇಗವರ್ಧನೆ/ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ'' | rowspan="2" | ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ | rowspan="2" | ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |- | ೨ | ಭಾಗಶಃ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ''ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧನೆ/ಕಡಿಮೆ ಎರಡರ'' ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲಕ ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ | ವ್ಯವಸ್ಥೆ |- | colspan="8" | '''''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲನಾ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ''''' |- | ೩ | ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಆಟೊಮೇಷನ್ | rowspan="3" | ಡೈನಾಮಿಕ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಟಾಸ್ಕ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ | ''ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿನಂತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ'' ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ | rowspan="3" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | rowspan="3" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಮಾನವ ಚಾಲಕ | ಕೆಲವು ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |- | ೪ | ಹೈ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ''ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿನಂತಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ'' ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಾರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದು | rowspan="2" | ವ್ಯವಸ್ಥೆ | ಅನೇಕ ಚಾಲನಾ ವಿಧಾನಗಳು |- | ೫ | ಪೂರ್ಣ ಆಟೊಮೇಷನ್ | ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ''ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ'' | ಎಲ್ಲಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್‌ಗಳು |} === ಎಸ್‌ಎಇ ಯ ಟೀಕೆ === ಎಸ್‌ಎಇ ಆಟೊಮೇಷನ್ ಮಟ್ಟಗಳು ಅವುಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ. ಮಟ್ಟಗಳ ರಚನೆಯು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡವು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Stayton|first=E.|last2=Stilgoe|first2=J.|date=September 2020|title=It's Time to Rethink Levels of Automation for Self-Driving Vehicles [Opinion]|journal=IEEE Technology and Society Magazine|volume=39|issue=3|pages=13–19|doi=10.1109/MTS.2020.3012315|issn=1937-416X}}</ref> ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ <ref>{{Cite web|url=https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2020/july/preparing-motorways-for-autonomous-vehicles/|title=Preparing the UK's motorways for self-driving vehicles: New £1m research project announced in partnership with Highways England|website=Loughborough University|access-date=13 April 2021|archive-date=13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413164144/https://www.lboro.ac.uk/news-events/news/2020/july/preparing-motorways-for-autonomous-vehicles/|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟಗಳು ಸಹ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite journal|last=Cavoli|first=Clemence|last2=Phillips|first2=Brian|year=2017|others=Tom Cohen|title=Social and behavioural questions associated with Automated Vehicles A Literature Review.|url=https://www.ucl.ac.uk/transport/sites/transport/files/social-and-behavioural-literature-review.pdf|journal=UCL Transport Institute|access-date=2022-12-24|archive-date=2023-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015233806/https://www.ucl.ac.uk/transport/sites/transport/files/social-and-behavioural-literature-review.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Parkin|first=John|last2=Clark|first2=Benjamin|last3=Clayton|first3=William|last4=Ricci|first4=Miriam|last5=Parkhurst|first5=Graham|date=27 October 2017|title=Autonomous vehicle interactions in the urban street environment: a research agenda|journal=Proceedings of the Institution of Civil Engineers – Municipal Engineer|volume=171|issue=1|pages=15–25|doi=10.1680/jmuen.16.00062|issn=0965-0903}}</ref> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == === ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚರ್ಚೆಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅದರ ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಿದೆ. ಕಾರ್ ಸಂಚರಣೆ, ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ, ಪರಿಸರ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರು ನಿಯಂತ್ರಣ. <ref name="Zhao_2018">{{Cite journal|last=Zhao|first=Jianfeng|last2=Liang|first2=Bodong|last3=Chen|first3=Qiuxia|date=2 January 2018|title=The key technology toward the self-driving car|journal=International Journal of Intelligent Unmanned Systems|volume=6|issue=1|pages=2–20|doi=10.1108/IJIUS-08-2017-0008|issn=2049-6427}}</ref>೨೦೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ನಾವು ಯೋಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2019/12/9/21000085/waymo-fully-driverless-car-self-driving-ride-hail-service-phoenix-arizona|title=Waymo's driverless car: ghost-riding in the back seat of a robot|last=Andrew J. Hawkins|date=9 December 2019|website=[[The Verge]]|access-date=11 April 2022}}</ref> <ref name="2020_tech_report"/> ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://esource.dbs.ie/handle/10788/4340|title=Deep Learning in Games to Improve Autonomous Driving|last=Rafael Borghi|date=10 January 2022|website=[[Dublin Business School]]|access-date=11 September 2022}}</ref> === ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ === ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಎನ್ನುವುದು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳ ಡೇಟಾ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ನೌಕಾಯಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ|ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಏಕಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. '''ಸಂವೇದನೆ'''ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="2020_tech_report"/> ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂವೇದಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಡಾರ್ (ಲೈಟ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಮತ್ತು ರೇಂಜಿಂಗ್), ಸ್ಟಿರಿಯೊ ದೃಷ್ಟಿ, [[ಜಿಪಿಎಸ್|ಜಿಪಿಎಸ್‌]] ಮತ್ತು ಐಎಮ್‌‍ಯು ಸೇರಿವೆ. <ref name="IEEE2">{{Cite journal|title=An Introduction to Inertial and Visual Sensing|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-robotics-research_2007-06_26_6/page/519|first=Peter|last=Corke|first2=Jorge|last2=Lobo|first3=Jorge|last3=Dias|date=1 June 2007|volume=26|issue=6|journal=The International Journal of Robotics Research|doi=10.1177/0278364907079279|pages=519–535}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಯೆಸಿಯನ್ ಏಕಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಳೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ (ಎಸ್‍ಎಲ್‍ಎಎಮ್‌) ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಹು ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಳ ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಆಫ್-ಲೈನ್ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="IEEE1">{{Cite journal|journal=IEEE Robotics & Automation Magazine|title=Simultaneous localization and mapping|volume=13|issue=2|pages=99–110|date=5 June 2006|issn=1070-9932|doi=10.1109/mra.2006.1638022|last=Durrant-Whyte|first=H.|last2=Bailey|first2=T.}}</ref> ವೇಮೊ ಇತರ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ (ಡಿಎಟಿಎಮ್‌ಓ) ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಎಎಮ್‌‍ ನ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿಗಳಂತಹ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸರಳವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಲೊಕೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಆರ್‌ಟಿಎಲ್‌ಎಸ್‌‍) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. '''ನಕ್ಷೆಗಳು'''ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ವರ್ಗದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳು (ಎಚ್‍ಡಿ ನಕ್ಷೆಗಳು) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಎರಡು ಆರ್ಡರ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="2020_tech_report">{{Cite web|url=https://www.wevolver.com/article/2020.autonomous.vehicle.technology.report|title=2020 Autonomous Vehicle Technology Report|date=20 February 2020|website=Wevolver|access-date=11 April 2022}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (ಎಮ್‍ಐಟಿ) ಯ ಸಂಶೋಧಕರು ತಾವು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2018/5/13/17340494/mit-self-driving-car-unmapped-country-rural-road|title=MIT built a self-driving car that can navigate unmapped country roads|last=Hawkins|first=Andrew J.|date=13 May 2018|website=The Verge|access-date=14 May 2018}}</ref> ತಮ್ಮ ಗಣಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ (ಸಿಎಸ್‍ಅಐಎಲ್‍) ಸಂಶೋಧಕರು ಮ್ಯಾಪ್ಲೈಟ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೩ಡಿ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಇಲ್ಲದ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಾಹನದ ಜಿಪಿಎಸ್‌‍ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. [[ಒಪನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್|ಓಪನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್‌ನಂತಹ]] "ವಿರಳವಾದ ಸ್ಥಳಶಾಸ್ತ್ರದ ನಕ್ಷೆ" (ಅಂದರೆ ರಸ್ತೆಗಳ ೨ಡಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ) ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಸಂವೇದಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://news.mit.edu/2018/self-driving-cars-for-country-roads-mit-csail-0507|title=Self-driving cars for country roads: Today's automated vehicles require hand-labeled 3-D maps, but CSAIL's MapLite system enables navigation with just GPS and sensors.|last=Connor-Simons|first=Adam|last2=Gordon|first2=Rachel|date=7 May 2018|access-date=14 May 2018}}</ref> '''ಸಂವೇದಕ ಸಮ್ಮಿಲನ'''ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಂವೇದಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ಪರಿಸರದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ, ನಿಖರವಾದ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ನೋಟವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಕಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಸಂವೇದಕಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://medium.com/udacity/how-self-driving-cars-work-f77c49dca47e|title=How Self-Driving Cars Work|date=14 December 2017|access-date=18 April 2018}}</ref> ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮತ್ತು ಇತರ ಚಾಲಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು, ಲಿಡಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ರಾಡಾರ್ ಸಂವೇದಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸ್ಥಿರತೆಯು ಒಂದು ದೋಷಯುಕ್ತ ಸಂವೇದಕದಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Yeong|first=De Jong|last2=Velasco-Hernandez|first2=Gustavo|last3=Barry|first3=John|last4=Walsh|first4=Joseph|date=2021|title=Sensor and Sensor Fusion Technology in Autonomous Vehicles: A Review|journal=Sensors|language=en|volume=21|issue=6|pages=2140|doi=10.3390/s21062140|pmid=33803889|pmc=8003231|bibcode=2021Senso..21.2140Y|issn=1424-8220}}</ref> '''ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ'''ಮೂಲದಿಂದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್‌ಗಳ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಯು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ . ಟ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸುವ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳು ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ವೊರೊನೊಯ್ ರೇಖಾಚಿತ್ರ, ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿ ಗ್ರಿಡ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಾಹನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www.electronicsforu.com/market-verticals/automotive/design-considerations-autonomous-vehicles|title=Design Considerations For Autonomous Vehicles|last=Deepshikha Shukla|date=16 August 2019|access-date=18 April 2018}}</ref> ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಡಾರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ವಾಹನವು ಲೇನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮುಕ್ತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಓಡಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಸರಳವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಗ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಎರಡು ತಂತ್ರಗಳು ಗ್ರಾಫ್-ಆಧಾರಿತ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ-ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಫ್-ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ವಾಹನ/ಅಡೆತಡೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಾದುಹೋಗುವುದು ಎಂಬಂತಹ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ವಿಭಿನ್ನ-ಆಧಾರಿತ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಾಹನದ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಯೋಜನೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/318805881|title=Computing possible driving corridors for automated vehicles|last=Althoff|first=Matthias|last2=Sontges|first2=Sebastian|date=June 2017}}</ref> === ತಂತಿಯಿಂದ ಚಾಲನೆ === ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಂತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಚಾಲನೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲಾದ ವಾಹನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. === ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಚಾಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಚಾಲಕನ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು ವಾಹನ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಎಸ್‌‍ಎಇ ೨ನೇ ಹಂತದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಂತೆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಾಂತರಕ್ಕೆ ಚಾಲಕನ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಹಂತ ೩ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡೆವಲಪರ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.sbdautomotive.com/en/news-insight-driver-monitoring|title=Why driver monitoring will be critical to next-generation autonomous vehicles|last=Alain Dunoyer|date=27 January 2022|website=SBD Automotive|access-date=13 May 2022|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531134243/https://www.sbdautomotive.com/en/news-insight-driver-monitoring|url-status=dead}}</ref> === ವಾಹನ ಸಂವಹನ === ವಾಹನ ಸಂವಹನವು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಹನಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ವಾಹನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪೀರ್-ಟು-ಪೀರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ನೋಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪರಸ್ಪರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಪರ್ಕವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತವಲ್ಲದ ದಟ್ಟಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.smartcitiesworld.net/opinions/opinions/driving-autonomous-vehicles-forward-with-intelligent-infrastructure|title=Driving autonomous vehicles forward with intelligent infrastructure|last=Mike Beevor|date=11 April 2019|website=Smart Cities World|access-date=27 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf|title=Frequency of Target Crashes for IntelliDrive Safety Systems|date=October 2010|website=[[US National Highway Traffic Safety Administration|NHTSA]]|access-date=27 April 2022|archive-date=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210405114215/https://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf|url-status=deviated|archivedate=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210405114215/https://www.nhtsa.gov/DOT/NHTSA/NVS/Crash%20Avoidance/Technical%20Publications/2010/811381.pdf}}</ref> ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಕ್ಲೌಡ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಯಾರಕರ ಬಳಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. <ref name="2020_tech_report"/> === ಮರು-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನವನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂದರೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ರಿಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಣಗಳು ಮಾಲೀಕರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು (ಉದಾ. ಕುರುಡರ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾಹನವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕುರುಡು ವ್ಯಕ್ತಿ). ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಈ ಮರು-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಭಾಗದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ನವೀಕರಣಗಳು ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ|ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಯ]] ಮೂಲಕ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಕೆಲವು ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು (ಉದಾ. ಹೊಸ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಛೇದಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ) ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಈ ರಿಪ್ರೊಗ್ರಾಮೆಬಲ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುಎನ್‍ಇಸಿಇ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="unece156">{{Cite web|url=https://unece.org/transport/documents/2021/03/standards/un-regulation-no-156-software-update-and-software-update|title=UN Regulation No. 156 – Software update and software update management system|date=4 March 2021|website=[[United Nations Economic Commission for Europe|UNECE]]|access-date=20 March 2022}}</ref> === ಮಾಡ್ಯುಲಾರಿಟಿ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಹಲವಾರು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಲೇಯರ್ಡ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ಮೂಲಕ ಮುಂದೆ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು. ಲೇಯರ್ಡ್ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್ ನಾಲ್ಕು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಸಾಧನಗಳು, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು, ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೌತಿಕ ವಾಹನಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಪದರಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು. # ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೊದಲ ಪದರವು ಸಾಧನದ ಪದರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪದರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರಗಳು. ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರವು ನಿಜವಾದ ವಾಹನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರೊಸ್ಸೆರಿ). ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಭೌತಿಕ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇತರ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. # ಸಾಧನದ ಪದರದ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಲೇಯರ್ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪದರವು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಭೌತಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಸರಣ. ಭೌತಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಪದರವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ರಾಡಾರ್‌ಗಳು, ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಪದರವು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಇತರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಲೇಯರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಸಂವಹನ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. # ಸೇವಾ ಪದರವು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಚಾಲನಾ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ, ರಸ್ತೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು, ರಚಿಸುವುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ (ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರು) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. # ಮಾದರಿಯ ಅಂತಿಮ ಪದರವು ವಿಷಯಗಳ ಪದರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದರವು ಧ್ವನಿಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಚಾಲನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ, ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಷಯಗಳ ಪದರವು ವಿಷಯದ ಮೂಲ, ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ, ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳು, ವಿಷಯ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು, ಜಿಯೋ-ಟೈಮ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೆಟಾಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಏಕರೂಪೀಕರಣ === ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾ. ರಾಡಾರ್, ಜಿಪಿಎಸ್‌‍, ಚಲನೆಯ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೃಷ್ಟಿ). ಏಕರೂಪೀಕರಣವು ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರರ್ಥ ಅವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸಬಹುದು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಐಎಸ್ಓ|ಐಎಸ್‌ಓ]] /ಟಿಸಿ ೨೨ ವಾಹನದ ಸಾರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/committee/46706.html|title=ISO/TC 22: Road vehicles|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=11 May 2022}}</ref> ಮತ್ತು [[ಐಎಸ್ಓ|ಐಎಸ್‌ಓ]] /ಟಿಸಿ ೨೦೪ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.iso.org/committee/54706.html|title=ISO/TC 204: Intelligent transport systems|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=11 May 2022|archive-date=12 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512102331/https://www.iso.org/committee/54706.html|url-status=dead}}</ref>ಎಡಿ/ಎಡಿಎಎಸ್‌‍ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ, ಮಾನವ ಸಂವಹನ, ವಾಹನದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ನಿರ್ವಹಣೆ/ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಡೈನಾಮಿಕ್ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನೀಕರಣ, ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯ ಡೊಮೇನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/|title=Standards Collection|website=connected automated driving.eu|access-date=23 November 2021|archive-date=22 ನವೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122234007/https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/|url-status=deviated|archivedate=22 ನವೆಂಬರ್ 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211122234007/https://www.connectedautomateddriving.eu/standards/standards-collection/}}</ref> === ಗಣಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮಾದರಿ === ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮೊಬೈಲ್ಯೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದನ್ನು "ಜವಾಬ್ದಾರಿ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸುರಕ್ಷತೆ (ಆರ್‌ಎಸ್‌‍ಎಸ್‌)" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite arXiv|title=On a Formal Model of Safe and Scalable Self-driving Cars}}</ref> ಇದು ಐಇಇಇ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಐಇಇಇ ಪಿ೨೮೪೬: ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನ ನಿರ್ಧಾರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://sagroups.ieee.org/2846/|title=WG: VT/ITS/AV Decision Making|website=[[IEEE Standards Association]]|access-date=18 July 2022|archive-date=18 ಜುಲೈ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718061845/https://sagroups.ieee.org/2846/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ (ಎನ್‌‍ಐಐ, ಜಪಾನ್) ಸಂಶೋಧನಾ ಗುಂಪು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ತರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು "ಗೋಲ್-ಅವೇರ್ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌" ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. <ref>{{Cite journal|first=Ichiro|last=Hasuo|first2=Clovis|last2=Eberhart|first3=James|last3=Haydon|first4=Jérémy|last4=Dubut|first5=Brandon|last5=Bohrer|first6=Tsutomu|last6=Kobayashi|first7=Sasinee|last7=Pruekprasert|first8=Xiao-Yi|last8=Zhang|first9=Erik|last9=Andre Pallas|date=5 July 2022|title=Goal-Aware RSS for Complex Scenarios Via Program Logic|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/9815834|journal=IEEE Transactions on Intelligent Vehicles|language=en|pages=1–33|doi=10.1109/TIV.2022.3169762|arxiv=2207.02387}}</ref> == ಸವಾಲುಗಳು == === ಅಡೆತಡೆಗಳು === ವಿವರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿದ ವಾಹನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿವಾದಗಳಂತಹ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸವಾಲುಗಳಿಂದ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. <ref name="auto">{{Cite book|title=Being digital|url=https://archive.org/details/beingdigital00negrrich|last=Negroponte|first=Nicholas|date=1 January 2000|publisher=Vintage Books|isbn=978-0679762904|oclc=68020226}}</ref> <ref name="auto1">{{Cite web|url=http://www.technewsworld.com/story/83102.html|title=Feds Put AI in the Driver's Seat|last=Adhikari|first=Richard|date=11 February 2016|website=Technewsworld|access-date=12 February 2016}}</ref> ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಾಹನಗಳ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಲ್ಲದವುಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯ, <ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/nhtsa-chief-takes-conservative-view-on-autonomous-vehicles/|title=NHTSA chief takes conservative view on autonomous vehicles: "If you had perfect, connected autonomous vehicles on the road tomorrow, it would still take 20 to 30 years to turn over the fleet."|last=Nichols|first=Greg|date=13 February 2016|publisher=ZDNet|access-date=17 February 2016}}</ref> ಹೀಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ, <ref name="auto2">{{Cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/new-allstate-survey-shows-americans-think-they-are-great-drivers---habits-tell-a-different-story-126563103.html|title=New Allstate Survey Shows Americans Think They Are Great Drivers – Habits Tell a Different Story|date=2 August 2011|access-date=7 September 2013}}</ref> ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ, <ref name="auto3">{{Cite news|url=https://www.npr.org/2015/07/31/427990392/remembering-when-driverless-elevators-drew-skepticism|title=Remembering When Driverless Elevators Drew Skepticism|last=Henn|first=Steve|date=31 July 2015|work=NPR.org|access-date=14 August 2016|publisher=[[NPR]]}}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ. <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/quora/2013/09/24/will-regulators-allow-self-driving-cars-in-a-few-years/|title=Will Regulators Allow Self-Driving Cars in a Few Years?|date=24 September 2013|work=Forbes|access-date=5 January 2014}}</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸೈಬರ್‌ಟಾಕ್‌ಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನೆಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|last=Alsulami|first=Abdulaziz A.|last2=Abu Al-Haija|first2=Qasem|last3=Alqahtani|first3=Ali|last4=Alsini|first4=Raed|date=15 July 2022|title=Symmetrical Simulation Scheme for Anomaly Detection in Autonomous Vehicles Based on LSTM Model|journal=Symmetry|language=en|volume=14|issue=7|pages=1450|doi=10.3390/sym14071450|bibcode=2022Symm...14.1450A|issn=2073-8994}}</ref> ಇತರ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವೈಪರೀತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಡಿ-ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚಾಲಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು, <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2013/11/18/5120270/reliance-on-autopilot-is-now-the-biggest-threat-to-flight-safety|title=Reliance on autopilot is now the biggest threat to flight safety, study says|last=Newton|first=Casey|date=18 November 2013|website=The Verge|access-date=19 November 2013}}</ref> ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಹಾನಿಕಾರಕ ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (' ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ') <ref>{{Cite journal|title=Forced-choice decision-making in modified trolley dilemma situations: a virtual reality and eye tracking study|journal=Frontiers in Behavioral Neuroscience|volume=8|page=426|first=Alexander|last=Skulmowski|first2=Andreas|last2=Bunge|date=16 December 2014|first3=Kai|last3=Kaspar|first4=Gordon|last4=Pipa|doi=10.3389/fnbeh.2014.00426|pmid=25565997|pmc=4267265}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರನ್ನು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ, ದೊಡ್ಡ ಡೇಟಾ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರವೇಶದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಥಳ, ಸಂಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಧ್ಯತೆ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ನಮೂನೆ-ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ AI, ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್, ಇತರ ಚಾಲಕರು ಅಥವಾ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಂದ ಮೌಖಿಕ ಶಬ್ದಗಳು, ಸನ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. <ref name="technologyreview">{{Cite news|url=http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|title=Hidden Obstacles for Google's Self-Driving Cars|last=Gomes|first=Lee|date=28 August 2014|work=MIT Technology Review|access-date=22 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150316001705/http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|archive-date=16 March 2015|archivedate=16 ಮಾರ್ಚ್ 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316001705/http://www.technologyreview.com/news/530276/hidden-obstacles-for-googles-self-driving-cars/|url-status=deviated}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Autonomous_Delivery_Vehicle_Pileup.jpg|thumb| ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಿತರಣಾ ವಾಹನಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿವೆ]] ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು: * ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ನಗರದೊಳಗಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಇನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. <ref>{{Citation|last=SingularityU The Netherlands|title=Carlo van de Weijer on real intelligence|date=1 September 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=I6sWZMR9OZM&t=32s|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405092754/https://www.youtube.com/watch?v=I6sWZMR9OZM&t=32s|archivedate=5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019|access-date=21 November 2016|url-status=bot: unknown}}</ref> * ಕಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕಾರಿನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಿಯಾಗಬಹುದು. <ref>{{Cite news|url=http://business.financialpost.com/2013/09/03/hackers-find-ways-to-hijack-car-computers-and-take-control/?__lsa=5b32-d392|title=Hackers find ways to hijack car computers and take control|date=3 September 2013|work=Financial Post|access-date=7 September 2013|archive-date=9 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109160623/http://business.financialpost.com/2013/09/03/hackers-find-ways-to-hijack-car-computers-and-take-control/?__lsa=5b32-d392|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/tech-talk/transportation/advanced-cars/a-connected-car-is-a-hackable-car|title=A Cloud-Connected Car Is a Hackable Car, Worries Microsoft|last=Ross|first=Philip E.|date=11 April 2014|website=IEEE Spectrum|access-date=23 April 2014}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.v3.co.uk/v3-uk/analysis/2394924/driverless-cars-face-cyber-security-skills-and-safety-challenges|title=Driverless cars face cyber security, skills and safety challenges|last=Moore-Colyer|first=Roland|date=12 February 2015|website=v3.co.uk|access-date=24 April 2015}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Petit|first=J.|last2=Shladover|first2=S.E.|date=1 April 2015|title=Potential Cyberattacks on Automated Vehicles|journal=IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems|volume=16|issue=2|pages=546–556|doi=10.1109/TITS.2014.2342271|issn=1524-9050}}</ref> <ref name="autosens">{{Cite web|url=http://auto-sens.com/the-challenges-facing-autonomous-vehicles/|title=Challenges facing Autonomous Vehicle Development|last=Tussy|first=Ron|date=29 April 2016|publisher=AutoSens|access-date=5 May 2016}}</ref> * ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ (ಹಿಮದಂತಹ) ಕಾರಿನ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಒಳಗಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಜಾಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ. <ref name="technologyreview"/> * ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬೌ, [[ಜಿಂಕೆ]] ಮತ್ತು ಎಲ್ಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ [[ಕಾಂಗರೂ|ಕಾಂಗರೂಗಳೊಂದಿಗೆ]] ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ವೋಲ್ವೋ]] ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/jul/01/volvo-admits-its-self-driving-cars-are-confused-by-kangaroos|title=Volvo admits its self-driving cars are confused by kangaroos|last=Zhou|first=Naaman|date=1 July 2017|work=[[Guardian Australia|The Guardian]]|access-date=1 July 2017}}</ref> * ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು. ಈ ನಕ್ಷೆಗಳು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಸಮಂಜಸವಾದ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಾರಿನ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಬಯಸಿದ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ. <ref name="tampabay">{{Cite news|url=http://www.tampabay.com/news/business/autos/automakers-say-self-driving-cars-are-on-the-horizon/2171386|title=Automakers say self-driving cars are on the horizon|last=Garvin|first=Glenn|date=21 March 2014|work=Miami Herald|access-date=22 March 2014}}</ref> * ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮೆಬಿಲಿಟಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಘಟಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref name="autosens" /> * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. <ref name="badger">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/wonkblog/wp/2015/01/15/5-confounding-questions-that-hold-the-key-to-the-future-of-driverless-cars/|title=5 confounding questions that hold the key to the future of driverless cars|last=Badger|first=Emily|date=15 January 2015|work=The Washington Post|access-date=22 January 2015}}</ref> * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ನ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಜೆಂಟ್-ಆಧಾರಿತ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್-ಆಧಾರಿತ ವಿಧಾನಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hallerbach|first=S.|last2=Xia|first2=Y.|last3=Eberle|first3=U.|last4=Koester|first4=F.|title=Simulation-Based Identification of Critical Scenarios for Cooperative and Automated Vehicles|journal=SAE International Journal of Connected and Automated Vehicles|year=2018|volume=1|issue=2|pages=93–106|publisher=SAE International|doi=10.4271/2018-01-1066|url=https://www.researchgate.net/publication/324194968}}</ref> === ಕಾಳಜಿಗಳು === '''ನಿಯಂತ್ರಣ'''೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸಲು ಭವಿಷ್ಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರು. <ref name="law journal">{{Cite journal|last=Brodsky|first=Jessica|title=Autonomous Vehicle Regulation: How an Uncertain Legal Landscape May Hit the Brakes on Self-Driving Cars|journal=Berkeley Technology Law Journal|year=2016|volume=31|issue=Annual Review 2016|pages=851–878|url=http://heinonline.org/HOL/Page?handle=hein.journals/berktech31&div=28&g_sent=1&casa_token=&collection=journals#|accessdate=29 November 2017}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಎನ್‌‍ಇಸಿಇ ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ.೨೯ ಜಿಆರ್‌ವಿಎ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆ, ಹಂತ ೩ ಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಹಂತ ೩ ರಂತೆ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ. '''ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್'''ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ "ಫುಲ್ ಸೆಲ್ಫ್-ಡ್ರೈವಿಂಗ್ (ಎಫ್‌‍ಎಸ್‌‍ಡಿ)" ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೨ ನೇ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ, <ref>{{Cite web|url=https://www.consumerreports.org/advertising-claims/call-to-investigate-tesla-marketing-claims-autopilot-fsd-a1181594362/|title=Senators Call for Investigation of Tesla's Marketing Claims of Its Autopilot and 'Full Self-Driving' Features|last=Keith Barry|website=[[Consumer Reports]]|access-date=13 April 2020}}</ref> <ref name="Tesla_FSD_202108">{{Cite web|url=https://www.thedrive.com/tech/39647/tesla-admits-current-full-self-driving-beta-will-always-be-a-level-2-system-emails|title=Tesla Admits Current 'Full Self-Driving Beta' Will Always Be a Level 2 System: Emails|last=Stumpf|first=Rob|date=8 March 2021|website=The Drive|access-date=29 August 2021}}</ref> ಸೆನೆಟರ್‌ಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್ (ಎಫ್‌‍ಟಿಸಿ) ಗೆ ತನಿಖೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ ಜಪಾನ್ ಕೋ.,ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಅನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಅವರ ಕರಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು. <ref name="NHK_Mercedes_2021">{{Cite news|url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20211210/k10013383761000.html|title=メルセデス・ベンツ日本に措置命令 事実と異なる記載 消費者庁|date=10 December 2021|work=[[NHK]], Japan|access-date=13 April 2022|language=ja|trans-title=Administrative order to Mercedes-Benz Japan Co., Ltd. for the descriptions that are different from the fact – The Consumer Affairs Agency}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ "ಆಟೋಪೈಲಟ್" ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಟೆಸ್ಲಾ ಕಾರ್‌ನಿಂದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ, "ಡ್ರೈವ್ ಪೈಲಟ್" ನೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಇ-ಕ್ಲಾಸ್ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ ಕೂಡ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www-thetruthaboutcars-com.translate.goog/2016/07/mercedes-benz-slammed-misleading-ad-ad-seems-go-missing/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes-Benz Slammed Over Misleading Commercial|last=Steph Willems|date=28 July 2016|work=The Truth About Cars|access-date=15 April 2022}}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂಜ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ "ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್" ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www-thedrive-com.translate.goog/news/4632/mercedes-benz-to-stop-running-self-driving-car-ads?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes-Benz to Stop Running "Self-Driving Car" Ads|last=Aaron Brown|date=29 July 2016|work=The Drive|access-date=15 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Mercedes rejects claims about 'misleading' self-driving car ads|date=25 April 2016|access-date=15 April 2022|agency=[[Reuters]]|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531204702/https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|url-status=deviated|archivedate=31 ಮೇ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220531204702/https://www-reuters-com.translate.goog/article/us-mercedes-marketing-idUSKCN1081VV?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೋಟಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ (ಡಿಎಮ್‌ವಿ) ಟೆಸ್ಲಾರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿತು. <ref name="cbt_2022">{{Cite news|url=https://www.cbtnews.com/california-dmw-accuses-tesla-of-deceptive-marketing-for-its-self-driving-tech/|title=California DMV accuses Tesla of deceptive marketing for its self-driving tech|date=9 August 2022|work=CBT Automotive Network|access-date=22 November 2022}}</ref> '''ಉದ್ಯೋಗ''' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನೇಮಕಾತಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಪೂಲ್ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://thenextweb.com/contributors/2018/01/20/limited-talent-pool-standing-way-driverless-cars/|title=Limited talent pool is standing in the way of driverless cars|last=Silver|first=David|date=20 January 2018|website=[[The Next Web]]}}</ref> ಅಂತೆಯೇ, ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರಂತಹ ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿಸಿದ ಸಮುದಾಯ-ಚಾಲಿತ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಡಿಐವಿ ರೋಬೋಕಾರ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.diyrobocars.com/2017/12/22/diy-robocars-first-year-in-review/|title=DIY Robocars first year in review}}</ref> ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಪೈ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗಳಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಪಠ್ಯೇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಫಾರ್ಮುಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಾಲಕ-ಕಡಿಮೆ <ref>{{Cite web|url=https://spectrum.ieee.org/cars-that-think/transportation/self-driving/the-tech-that-won-the-first-formula-student-driverless-race|title=The Tech That Won the First Formula Student Driverless Race|last=Laursen|first=Lucas|date=28 August 2017|website=[[IEEE Spectrum]]}}</ref> ಪದವಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ನೇಮಕಾತಿ ಪೂಲ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕೋಡ್, <ref>{{Cite web|url=https://github.com/udacity/self-driving-car|title=udacity/self-driving-car|date=31 December 2018|website=GitHub}}</ref> ಡೇಟಾಸೆಟ್‌ಗಳು <ref>{{Cite web|url=http://bdd-data.berkeley.edu/|title=Berkeley Deep Drive|website=bdd-data.berkeley.edu}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸರಿಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://levelfivejobs.com/glossary/|title=Glossary – Level Five Jobs|date=27 July 2018|website=levelfivejobs.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803163555/https://levelfivejobs.com/glossary/|archive-date=3 August 2018|access-date=3 August 2018|archivedate=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180803163555/https://levelfivejobs.com/glossary/|url-status=deviated}}</ref> ನಂತಹ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಮವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. '''ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ'''೨೦೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ, ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಳಜಿಯು ಬಳಕೆದಾರರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಡೇಟಾದ ಸಂಗ್ರಹವು, ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ದೋಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾಗಿ, ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.csis.org/analysis/national-security-implications-leadership-autonomous-vehicles|title=National Security Implications of Leadership in Autonomous Vehicles|last=James Andrew Lewis|date=28 June 2021|website=[[Center for Strategic and International Studies|CSIS]]|access-date=12 April 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಾಜಿ ಆಪಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅನ್ನು [[ಫ಼ೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ಼್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್|ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್]] (ಎಫ್‌ಬಿಐ) ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎಸ್‌ಜೆಸಿ) ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಿಮಾನ ಹತ್ತಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಪಲ್‌ನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದ್ದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. . <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2018/07/11/ex-apple-engineer-arrested-on-his-way-to-china-charged-with-stealing-companys-autonomous-car-secrets/|title=Ex-Apple engineer arrested on his way to China, charged with stealing company's autonomous car secrets|last=Allyson Chiu|date=11 July 2018|work=[[The Washington Post]]|access-date=18 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2022/08/22/former-apple-employee-xiaolang-zhang-pleads-guilty-.html|title=Former Apple engineer accused of stealing automotive trade secrets pleads guilty|last=Kif Leswing|date=22 August 2022|access-date=23 August 2022|publisher=[[CNBC]]}}</ref> ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಆಪಲ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರ್ ಯೋಜನೆಯ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2019/1/30/18203718/apple-self-driving-trade-secrets-china-titan|title=A second Apple employee was charged with stealing self-driving car project secrets|last=Sean O'Kane|date=30 January 2019|work=[[The Verge]]|access-date=18 April 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ (ಡಿಓಜೆ) ಚೀನೀ ಭದ್ರತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕದಿಯಲು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಡೇಟಾವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.justice.gov/opa/pr/four-chinese-nationals-working-ministry-state-security-charged-global-computer-intrusion|title=Four Chinese Nationals Working with the Ministry of State Security Charged with Global Computer Intrusion Campaign Targeting Intellectual Property and Confidential Business Information, Including Infectious Disease Research|date=19 July 2021|website=[[United States Department of Justice|DOJ, US]]|access-date=14 June 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/07/19/us/politics/chinese-hackers-justice-dept.html|title=The Justice Dept. accuses Chinese security officials of a hacking attack seeking data on viruses like Ebola.|last=Katie Benner|date=19 July 2021|work=[[The New York Times]]|access-date=14 June 2022}}</ref> ಚೀನಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ "ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಡೇಟಾ ಭದ್ರತೆ (ಟ್ರಯಲ್) ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು" ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="CN_ADS_2021">{{Cite web|url=https://www.kwm.com/cn/en/insights/latest-thinking/china-issues-new-rules-on-data-security-in-auto-industry.html|title=China MIIT formulating new rules on data security|last=Mark Schaub|last2=Atticus Zhao|date=24 August 2021|website=[[King & Wood Mallesons]]|access-date=23 April 2022|last3=Mark Fu}}</ref> ಲೀಪ್‌ಫ್ರಾಗ್ಗಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.csis.org/analysis/ai-and-avs-implications-us-china-competition|title=Transcript: AI and AVs: Implications in U.S.-China Competition|date=27 April 2022|website=[[Center for Strategic and International Studies|CSIS]]|access-date=24 May 2022}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ವಿ೨ಎಕ್ಸ್‌‍ (ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್-ಟು-ಎವೆರಿಥಿಂಗ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ೫ಜಿ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/guide-to-autonomous-vehicles-what-business-leaders-need-to-know/|title=What is V2X communication? Creating connectivity for the autonomous car era|last=Charles McLellan|date=4 November 2019|publisher=[[ZDNet]]|access-date=8 May 2022}}</ref> ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಮದು ಮಾಡಿದ ಚೀನೀ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸ್ ಆಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref name="Wired_2022">{{Cite news|url=https://www.wired.co.uk/article/autonomous-vehicles-china-us-national-security|title=Autonomous Vehicles Join the List of US National Security Threats|date=21 November 2022|work=[[Wired (magazine)|Wired]]|access-date=22 November 2022}}</ref> === ಮಾನವ ಅಂಶಗಳು === '''ಚಲಿಸುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು''' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪಾದಚಾರಿಗಳು, ಬೈಸಿಕಲ್ ಸವಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಚಾಲನಾ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಬೇಕು. <ref name=":7"/> ಮಾನವ ರಸ್ತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸವಾಲು ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲಕ ಇಲ್ಲ. ಡ್ರೈವ್ ಎಐ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಾಹನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಎಲ್‍ಇಡಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. "ಈಗ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ದಾಟಬೇಡ" ಮತ್ತು "ನೀವು ದಾಟಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುವಿರಿ" ಎಂಬಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/mach/science/what-s-big-orange-covered-leds-start-s-new-approach-ncna897151|title=What's big, orange and covered in LEDs? This start-up's new approach to self-driving cars|publisher=NBC News}}</ref> '''ಹಸ್ತಾಂತರ ಮತ್ತು ಅಪಾಯ ಪರಿಹಾರ''' ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಎರಡು ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಸವಾಲುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯಿಂದ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಒಂದು. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಾನವ ಅಂಶಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಜನರು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವೈಫಲ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www-robsonforensic-com.translate.goog/articles/autonomous-vehicle-human-factors-expert?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=ja&_x_tr_hl=ja&_x_tr_pto=op,sc|title=Human Factors behind Autonomous Vehicles|date=25 April 2018|website=Robson Forensic|access-date=17 April 2022}}</ref> ಎರಡನೆಯ ಸವಾಲನ್ನು ಅಪಾಯ ಪರಿಹಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚಿದ ಸುರಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು, ಜನರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೊಪೈಲಟ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರರು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯ ಸಲಹೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ ಸವಾರರು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು. '''ನಂಬಿಕೆ''' ಜನರು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಬೇಕು. <ref>{{Cite journal|date=1 January 2015|title=Trust in Automation – Before and After the Experience of Take-over Scenarios in a Highly Automated Vehicle|journal=Procedia Manufacturing|volume=3|pages=3025–3032|doi=10.1016/j.promfg.2015.07.847|issn=2351-9789|last=Gold|first=Christian|last2=Körber|first2=Moritz|last3=Hohenberger|first3=Christoph|last4=Lechner|first4=David|last5=Bengler|first5=Klaus}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://gmauthority.com/blog/2017/08/survey-data-suggests-self-driving-cars-could-be-slow-to-gain-consumer-trust/|title=Survey Data Suggests Self-Driving Cars Could Be Slow To Gain Consumer Trust|work=GM Authority|access-date=3 September 2018}}</ref> ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಎಲಿವೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ನಿಲುಗಡೆ ಬಟನ್‌ನಂತಹ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2015/07/31/427990392/remembering-when-driverless-elevators-drew-skepticism|title=Remembering When Driverless Elevators Drew Skepticism|work=NPR.org}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/money/2015/07/29/427467598/episode-642-the-big-red-button|title=Episode 642: The Big Red Button|work=NPR.org}}</ref> ಮಾನವ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ನಡುವೆ ಮೂರು ವಿಧದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. <ref name=":13">{{Cite journal|date=1 February 2020|title=Shared autonomous vehicle services: A comprehensive review|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0968090X19303493|journal=Transportation Research Part C: Emerging Technologies|volume=111|pages=255–293|doi=10.1016/j.trc.2019.12.008|issn=0968-090X|last=Narayanan|first=Santhanakrishnan|last2=Chaniotakis|first2=Emmanouil|last3=Antoniou|first3=Constantinos}}</ref> ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಡುವಿನ ಇತ್ಯರ್ಥದ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. <ref name=":13" /> ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. <ref name=":13" /> ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳ ನಡುವೆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಲಿತ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. <ref name=":13" /> === ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === '''ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ತಾರ್ಕಿಕತೆ''' ಅಪಘಾತದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರೆ ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Alexander Hevelke|last2=Julian Nida-Rümelin|title=Responsibility for Crashes of Autonomous Vehicles: An Ethical Analysis|journal=Sci Eng Ethics|year=2015|volume=21|issue=3|pages=619–630|doi=10.1007/s11948-014-9565-5|pmid=25027859|pmc=4430591}}</ref> ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರ ಪರವಾನಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ (ಇಯುಎಲ್‍ಎ ಗಳು) ಸಹಿ ಮಾಡಲು ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತಗಳಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Pattinson|first=Jo-Ann|last2=Chen|first2=Haibo|last3=Basu|first3=Subhajit|date=2018|title=Legal issues in automated vehicles: critically considering the potential role of consent and interactive digital interfaces|url=https://www.nature.com/articles/s41599-020-00644-2|journal=Humanities and Social Sciences Communications|volume=7}}</ref> ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಮೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಅದು ಅಪಘಾತದ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮಾಡಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":2" /> ವಾಹನಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತುಎವಿ ಯ ಘಟಕಗಳ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಫಲ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಬಹುದಾದ ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳು. <ref>{{Cite journal|last=Gary E. Marchant|last2=Rachel A. Lindor|title=The Coming Collision Between Autonomous Vehicles and the Liability System|url=https://digitalcommons.law.scu.edu/lawreview/vol52/iss4/6/|journal=Santa Clara Law Review|date=17 December 2012|volume=52|issue=4|page=1321}}</ref> '''ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪರಿಣಾಮಗಳು''' ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವಾಹನದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಅಥವಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು ಎದುರಿಸಬಹುದಾದ ನೈತಿಕ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಯೋಗದ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಟ್ರಾಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ : ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಎವಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಗೋಡೆಗೆ ದೂಡುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕಾರು ಎರಡು ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. <ref>{{Cite journal|last=Himmelreich|first=Johannes|date=17 May 2018|title=Never Mind the Trolley: The Ethics of Autonomous Vehicles in Mundane Situations|journal=Ethical Theory and Moral Practice|volume=21|issue=3|pages=669–684|doi=10.1007/s10677-018-9896-4|issn=1386-2820}}</ref> ಸಂಶೋಧಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ವರ್ತನೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಎರಡು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಡಿಯಾಂಟಾಲಜಿ ಮತ್ತು [[ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ|ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನ್]] . <ref name=":7"/> <ref name=":3">{{Cite book|url={{google books |plainurl=y |id=TxmfDAAAQBAJ}}|title=Road vehicle automation|last=Meyer|first=G.|last2=Beiker|first2=S|publisher=Springer International Publishing|year=2014|pages=93–102}}</ref> ಡಿಯೊಂಟೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಲಿಖಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಯುಟಿಲಿಟೇರಿಯನಿಸಂ, ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಬಹು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name=":7" /> <ref name=":3" /> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಅಂದರೆ, ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ, ಡಿಯೋಂಟಾಲಜಿ, ಸಾಪೇಕ್ಷತಾವಾದ, ನಿರಂಕುಶವಾದ (ಮಾನಿಸಂ) ಮತ್ತು ಬಹುತ್ವವಾದ, ಅನಿವಾರ್ಯ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Karnouskos|first=Stamatis|year=2020|title=Self-Driving Car Acceptance and the Role of Ethics|journal=IEEE Transactions on Engineering Management|volume=67|issue=2|pages=252–265|doi=10.1109/TEM.2018.2877307|issn=0018-9391}}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನರು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮಾಡಲು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಾಲನಾ ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510">{{Cite journal|last=Jean-François Bonnefon|last2=Azim Shariff|last3=Iyad Rahwan|title=The Social Dilemma of Autonomous Vehicles|url=https://archive.org/details/sim_science_science_2016-06-24_352_6293/page/1573|journal=Science|year=2016|volume=352|issue=6293|pages=1573–6|doi=10.1126/science.aaf2654|pmid=27339987|bibcode=2016Sci...352.1573B|arxiv=1510.03346}}</ref> ಇತರರು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪ್ರಚಾರದ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕೆಂದು ಜನರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವತಃ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಾಹನದೊಳಗಿನ ಜನರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಇದು ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಜನರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಅದರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಬೋನೆಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ನೈತಿಕ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510"/> ಏಕೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಉಪಯುಕ್ತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಜನರು ಸ್ವಯಂ-ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಗೊಳಿಸುವುದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹಲವಾರು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Jean-François Bonnefon 1510" /> '''ಗೌಪ್ಯತೆ''' ಗೌಪ್ಯತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ (ನೋಡಿ [[ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ|ಡೇಟಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ). ಈ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಮಾರ್ಗಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್, ಧ್ವನಿ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ವೀಡಿಯೊ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ನಡವಳಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಮಾಹಿತಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. <ref name=":8">{{Cite journal|last=Lim|first=Hazel Si Min|last2=Taeihagh|first2=Araz|year=2018|title=Autonomous Vehicles for Smart and Sustainable Cities: An In-Depth Exploration of Privacy and Cybersecurity Implications|journal=Energies|volume=11|issue=5|page=1062|doi=10.3390/en11051062|bibcode=2018arXiv180410367L|arxiv=1804.10367}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2016/03/self-driving-cars-and-the-looming-privacy-apocalypse/474600/|title=How Self-Driving Cars Will Threaten Privacy|last=Lafrance|first=Adrienne|date=21 March 2016|access-date=4 November 2016}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Jack|first=Boeglin|date=1 January 2015|title=The Costs of Self-Driving Cars: Reconciling Freedom and Privacy with Tort Liability in Autonomous Vehicle Regulation|url=http://digitalcommons.law.yale.edu/yjolt/vol17/iss1/4|journal=Yale Journal of Law and Technology|volume=17|issue=1}}</ref> ಈ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇತರ ಡೇಟಾ ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ. <ref name=":8" /> == ಪರೀಕ್ಷೆ == === ವಿಧಾನಗಳು === ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ವಾಹನಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.mtc.umich.edu/|title=Mcity testing center|date=8 December 2016|website=University of Michigan|access-date=13 February 2017|archive-date=16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216092805/http://www.mtc.umich.edu/|url-status=dead}}</ref> ಅಥವಾ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾನಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dmv.ca.gov/portal/dmv/detail/vr/autonomous/testing|title=Adopted Regulations for Testing of Autonomous Vehicles by Manufacturers|date=18 June 2016|website=DMV|access-date=13 February 2017}}</ref> ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸೆಟ್‌ಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ತತ್ವಗಳು), <ref>{{Cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/automated-vehicle-technologies-testing-code-of-practice|title=The Pathway to Driverless Cars: A Code of Practice for testing|date=19 July 2015|access-date=8 April 2017}}</ref> ಅಥವಾ ವರ್ಚುವಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. <ref>{{Cite web|url=https://www.cyberbotics.com/doc/automobile/index|title=Automobile simulation example|date=18 June 2018|website=Cyberbotics|access-date=18 June 2018}}</ref> <ref>{{Cite book|title=Toolchain for simulation-based development and testing of Automated Driving|last=Hallerbach|first=Sven|last2=Xia|first2=Yiqun|last3=Eberle|first3=Ulrich|last4=Koester|first4=Frank|date=3 April 2018|work=SAE World Congress 2018|series=SAE Technical Paper Series|volume=1|pages=93–106|chapter=Simulation-based Identification of Critical Scenarios for Cooperative and Automated Vehicles|doi=10.4271/2018-01-1066|access-date=22 December 2018|chapter-url=https://www.researchgate.net/publication/324194968|issue=2}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಿದಾಗ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ "ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು" ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪರೀಕ್ಷಾ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ವಾಹನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು; ಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬ್ ಕಂಪನಿಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಎನ್‍ವೈಎಸ್‌ ಡಿಎಮ್‍ವಿ ಯೊಂದಿಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://dmv.ny.gov/dmv/apply-autonomous-vehicle-technology-demonstration-testing-permit|title=Apply for an Autonomous Vehicle Technology Demonstration / Testing Permit|date=9 May 2017}}</ref> === ೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Waymo_self-driving_car_front_view.gk.jpg|thumb| ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುವ ವೇಮೊ ನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿನ ಮೂಲಮಾದರಿ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮೋಡ್‌ನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dmv.ca.gov/portal/vehicle-industry-services/autonomous-vehicles/disengagement-reports/|title=Disengagement Reports|website=[[California Department of Motor Vehicles|California DMV]]|access-date=24 April 2022|archive-date=2 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220502042007/https://www.dmv.ca.gov/portal/vehicle-industry-services/autonomous-vehicles/disengagement-reports/|url-status=dead}}</ref> ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ "ವಿಚ್ಛೇದನೆ" ಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವು ಎಷ್ಟು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಕಲಿಯುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="Templeton_2021">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/bradtempleton/2021/02/09/california-robocar-disengagement-reports-reveal-about-tesla-autox-apple-others/?sh=170c8ff27fab|title=California Robocar Disengagement Reports Reveal Tidbits About Tesla, AutoX, Apple, Others|last=[[Brad Templeton]]|date=9 February 2021|work=[[Forbes]]|access-date=24 April 2022}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ವೇಮೊ ೩೫೨,೫೪೫ ಮೈಲಿ (೫೬೭,೩೬೬ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕಿಂತ ೬೩ ವಿಘಟನೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸರಾಸರಿ ದೂರ ೫,೫೯೬ ಮೈಲಿ (೯,೦೦೬ ಕಿಮೀ) ನಿಲುಗಡೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅಂತಹ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು. ವೇಮೊ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದೆ. ಅವರ ೨೦೧೭ ರ ದರವು ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕೆ ೦.೧೮ ವಿಂಗಡಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ೧,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೧,೬೦೦ ಕಿಮೀ) ಕ್ಕೆ ೦.೨ ಡಿಸ್‌ಎಂಗೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ೦.೮ ರಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ. ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಊಬರ್‌‍ ಕೇವಲ ೦.೬೭ ಮೈಲಿ (೧.೦೮ ಕಿಮೀ) ರ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಪ್ರತಿ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೭ ರ ಅಂತಿಮ ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ (ಈಗ [[ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್|ಜಿಎಮ್‌‍]] ಮಾಲೀಕತ್ವ) ಸರಾಸರಿ ೫,೨೨೪ ಮೈಲಿ (೮,೪೦೭ ಕಿಮೀ) ಒಟ್ಟು ೬೨,೬೮೯ ಮೈಲಿ (೧೦೦,೮೮೮ ಕಿಮೀ) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಿಲುಗಡೆ ಹೊಂದಿತ್ತು . <ref name=":6">{{Cite news|url=https://www.nextbigfuture.com/2018/03/uber-self-driving-system-was-still-400-times-worse-waymo-in-2018-on-key-distance-intervention-metric.html|title=Uber' self-driving system was still 400 times worse [than] Waymo in 2018 on key distance intervention metric|last=Wang|first=Brian|date=25 March 2018|work=NextBigFuture.com|access-date=25 March 2018}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಡ್ರೈವರ್-ಲೆಸ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಕಾರ್, "ರೋಬೋಕಾರ್", ಅದರ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೧.೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=http://www.euronews.com/2018/07/16/first-self-driving-race-car-completes-1-8-kilometre-track|title=First self-driving race car completes 1.8-kilometre track|date=16 July 2018|work=euronews|access-date=17 July 2018}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+೨೦೧೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ದೂರದ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಸ್ವಾಯತ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿತು ! rowspan="2" |ಕಾರು ತಯಾರಕ ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೬<ref name=":6"/> ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೮<ref>{{Cite web|url=https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|title=The Self-Driving Car Companies Going The Distance|last=California Department of Motor Vehicles|website=Statista|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225203749/https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|archive-date=25 February 2019|access-date=21 December 2019|archivedate=25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190225203749/https://infographic.statista.com/normal/chartoftheday_17144_test_miles_and_reportable_miles_per_disengagement_n.jpg|url-status=deviated}}</ref> ! colspan="2" |ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ೨೦೧೯<ref>{{Cite web|url=https://venturebeat.com/2020/02/26/california-dmv-releases-latest-batch-of-autonomous-vehicle-disengagement-reports/|title=California DMV releases autonomous vehicle disengagement reports for 2019|date=26 February 2020|website=VentureBeat|access-date=30 November 2020|archive-date=2 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102041429/https://venturebeat.com/2020/02/26/california-dmv-releases-latest-batch-of-autonomous-vehicle-disengagement-reports/|url-status=dead}}</ref> |- ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ ! data-sort-type="number" |ನಡುವಿನ ಅಂತರ<br /><br />ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ! data-sort-type="number" |ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರ |- |ವೇಮೊ |೫,೧೨೮ ಮೈಲಿ (೮,೨೫೩ ಕಿಮೀ) |೬೩೫,೮೬೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೩,೩೩೦ ಕಿಮೀ) |೧೧,೧೫೪ ಮೈಲಿ (೧೭,೯೫೧ ಕಿಮೀ) |೧,೨೭೧,೫೮೭ ಮೈಲಿ (೨,೦೪೬,೪೨೧ ಕಿಮೀ) |೧೧,೦೧೭ ಮೈಲಿ (೧೭,೭೩೦ ಕಿಮೀ) |೧,೪೫೦,೦೦೩೦ ಮೈಲಿ (೨೦೩೦ ಕಿಮೀ) |- |ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ |೬೩೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೭ ಕಿಮೀ) |೬೩೮ ಮೈಲಿ (೧,೦೨೭ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ನಿಸ್ಸಾನ್ | ೨೬೩ ಮೈಲಿಗಳು (೪೨೩ ಕಿಮೀ) |೬,೦೫೬ ಮೈಲಿಗಳು (೯,೭೪೬ ಕಿಮೀ) |೨೧೦ ಮೈಲಿಗಳು (೩೪೦ ಕಿಮೀ) |೫,೪೭೩ ಮೈಲಿಗಳು (೮,೮೦೮ ಕಿಮೀ) | | |- |ಫೋರ್ಡ್ |೧೯೭ ಮೈಲಿ (೩೧೭ ಕಿಮೀ) |೫೯೦ ಮೈಲಿ (೯೫೦ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್ |೫೫ ಮೈಲಿ (೮೯ ಕಿಮೀ) |೮,೧೫೬ ಮೈಲಿ (೧೩,೧೨೬ ಕಿಮೀ) |೫,೨೦೫ ಮೈಲಿ (೮,೩೭೭ ಕಿಮೀ) |೪೪೭,೬೨೧ ಮೈಲಿ (೭೨೦,೩೭೬ ಕಿಮೀ) |೧೨,೨೨೧ ಮೈಲಿ (೧೯,೬೬೮ ಕಿಮೀ) |೮೩೧,೦೪೦ ಮೈಲಿ (೧,೩೩೭,೪೩೦ ಕಿಮೀ) |- |ಆಪ್ಟಿವ್ |೧೫ ಮೈಲಿ (೨೪ ಕಿಮೀ) |೨,೬೫೮ ಮೈಲಿ (೪,೨೭೮ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಟೆಸ್ಲಾ |೩ ಮೈಲಿ (೪.೮ ಕಿಮೀ) |೫೫೦ ಮೈಲಿ (೮೯೦ ಕಿಮೀ) | | | | |- |ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್ |೨ ಮೈಲಿ (೩.೨ ಕಿಮೀ) |೬೭೩ ಮೈಲಿ (೧,೦೮೩ ಕಿಮೀ) |೧.೫ ಮೈಲಿ (೨.೪ ಕಿಮೀ) |೧,೭೪೯ ಮೈಲಿ (೨,೮೧೫ ಕಿಮೀ) | | |- |ಬಾಷ್ |೭ ಮೈಲಿ (೧೧ ಕಿಮೀ) |೯೮೩ ಮೈಲಿ (೧,೫೮೨ ಕಿಮೀ) | | | | |- |- |ಝೂಕ್ಸ್ | | |೧,೯೨೩ ಮೈಲಿ (೩,೦೯೫ ಕಿಮೀ) |೩೦,೭೬೪ ಮೈಲಿ (೪೯,೫೧೦ ಕಿಮೀ) |೧,೫೯೫ ಮೈಲಿ (೨,೫೬೭ ಕಿಮೀ) |೬೭,೦೧೫ ಮೈಲಿ (೧೦೭,೮೫೦ ಕಿಮೀ) |- |ನ್ಯೂರೊ | | |೧,೦೨೮ ಮೈಲಿ (೧,೬೫೪ ಕಿಮೀ) |೨೪,೬೮೦ ಮೈಲಿ (೩೯,೭೨೦ ಕಿಮೀ) |೨,೦೨೨ ಮೈಲಿ (೩,೨೫೪ ಕಿಮೀ) |೬೮,೭೬೨ ಮೈಲಿ (೧೧೦,೬೬೨ ಕಿಮೀ) |- |ಪೋನಿ ಎ.ಐ | | |೧,೦೨೨ ಮೈಲಿ (೧,೬೪೫ ಕಿಮೀ) |೧೬,೩೫೬ ಮೈಲಿ (೨೬,೩೨೨ ಕಿಮೀ) |೬,೪೭೬ ಮೈಲಿ (೧೦,೪೨೨ ಕಿಮೀ) |೧೭೪,೮೪೫ ಮೈಲಿ (೨೮೧,೩೮೬ ಕಿಮೀ) |- |ಬೈದು (ಎ ಪೊಲೊಂಗ್) | | |೨೦೬ ಮೈಲಿ (೩೩೨ ಕಿಮೀ) |೧೮,೦೯೩ ಮೈಲಿ (೨೯,೧೧೮ ಕಿಮೀ) |೧೮,೦೫೦ ಮೈಲಿ (೨೯,೦೫೦ ಕಿಮೀ) |೧೦೮,೩೦೦ ಮೈಲಿ (೧೭೪,೩೦೦ ಕಿಮೀ) |- |ಅರೋರಾ | | |೧೦೦ ಮೈಲಿ (೧೬೦ ಕಿಮೀ) |೩೨,೮೫೮ ಮೈಲಿ (೫೨,೮೮೦ ಕಿಮೀ) |೨೮೦ ಮೈಲಿ (೪೫೦ ಕಿಮೀ) |೩೯,೭೨೯ ಮೈಲಿ (೬೩,೯೩೮ ಕಿಮೀ) |- |ಆ್ಯಪಲ್ | | |೧.೧ ಮೈಲಿ (೧.೮ ಕಿಮೀ) |೭೯,೭೪೫ ಮೈಲಿ (೧೨೮,೩೩೭ ಕಿಮೀ) |೧೧೮ ಮೈಲಿ (೧೯೦ ಕಿಮೀ) |೭,೫೪೪ ಮೈಲಿ (೧೨,೧೪೧ ಕಿಮೀ) |- |ಉಬರ್ ಕಂಪನಿ | | |೦.೪ ಮೈಲಿ (೦.೬೪ ಕಿಮೀ) |೨೬,೮೯೯ ಮೈಲಿ (೪೩,೨೯೦ ಕಿಮೀ) | |೦ ಮೈಲಿ (೦ ಕಿಮೀ) |} === ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ === '''ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು''' ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿ , "ವಿಚ್ಛೇದನೆಗಳು" ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ, ವರದಿ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಚ್ಛೇದನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದುವ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2022/02/10/fewer-autonomous-vehicle-companies-in-california-drive-millions-more-miles-in-testing/|title=Despite a drop in how many companies are testing autonomous driving on California roads, miles driven are way up|last=Rebecca Bellan|date=10 February 2022|work=[[TechCrunch]]|access-date=25 April 2022}}</ref> <ref name="Templeton_2021"/> '''ಅನುಸರಣೆ'''ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿ೨೯ ಜಿಆರ್‌ವಿಎ "ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನ (ಎನ್‌ಎಟಿಎಮ್‌‌‍)" ಕುರಿತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://unece.org/transport/documents/2021/04/working-documents/grva-new-assessmenttest-method-automated-driving-natm|title=(GRVA) New Assessment/Test Method for Automated Driving (NATM) – Master Document|date=13 April 2021|website=[[United Nations Economic Commission for Europe|UNECE]]|access-date=23 April 2022}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯ ಯುರೋಪ್‌ನ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಎಲ್‌೩ಪೈಲೆಟ್‌, ಐಟಿಎಸ್‌‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ೨೦೨೧ ರೊಂದಿಗೆ ಜರ್ಮನಿಯ [[ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್|ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ೩ ಮತ್ತು ೪ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.connectedautomateddriving.eu/blog/l3pilot-joint-european-effort-boosts-automated-driving/|title=L3Pilot: Joint European effort boosts automated driving|date=15 October 2021|website=Connected Automated Driving|access-date=9 November 2021}}</ref> <ref name="ITSWC2021">{{Cite web|url=https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways|title=From the Final Event Week: On Motorways|date=13 October 2021|website=L3Pilot|access-date=27 April 2022|archive-date=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220427221346/https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways|url-status=deviated|archivedate=27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220427221346/https://l3pilot.eu/detail/news/from-the-final-event-week-on-motorways}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲ್‌೩ಪೈಲೆಟ್‌ ಯೋಜನೆಯ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published|title=L3Pilot Final Project Results published|date=28 February 2022|website=L3Pilot|access-date=27 April 2022|archive-date=22 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522015155/https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published|url-status=deviated|archivedate=22 ಮೇ 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220522015155/https://l3pilot.eu/detail/news/l3pilot-final-project-results-published}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, "ಸನ್ನಿವೇಶ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಚೌಕಟ್ಟು" ಕುರಿತು ಐಎಸ್‍ಓ ೩೪೫೦೨ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref name="ISO_34502">{{Cite web|url=https://www.iso.org/standard/78951.html|title=ISO 34502:2022 Road vehicles — Test scenarios for automated driving systems — Scenario based safety evaluation framework|date=November 2022|website=[[International Organization for Standardization|ISO]]|access-date=17 November 2022}}</ref> '''ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ'''ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಿಪ್ರೊಜಿ "ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿಡೇಶನ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ (ಡಿವಿಪಿ)" ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಆಫೀಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಜಪಾನೀಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ "ಎಸ್‌ಐಪಿ-ಅಡಸ್" ನ ಸಾಧನೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಜನೆಯ ಅದೇ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ನ ಓಪನ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ ( ಓಎಸ್‌ಐ) ನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://www8.cao.go.jp/cstp/stmain/20220906divp.html|title=SIP自動運転の成果を活用した安全性評価用シミュレーションソフトの製品化～戦略的イノベーション創造プログラム（SIP）研究成果を社会実装へ～|date=6 September 2022|website=[[Cabinet Office (Japan)|Cabinet Office, Japan]]|trans-title=Commercial product of the achievement of SIP-adus: Driving Intelligence Validation Platform|access-date=10 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://divp.net/|title=DIVP|website=DVIP|access-date=10 September 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://en.sip-adus.go.jp/wp/wp-content/uploads/presentation_material2021.pdf|title=Development of 'Driving Intelligence Validation Platform' for ADS safety assurance|last=Seigo Kuzumaki|website=SIP-adus|access-date=12 September 2022}}</ref> '''ವಿಷಯಗಳು''' ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮೋಟಾರ್ ವೆಹಿಕಲ್ಸ್ (ಡಿಎಮ್‍ವಿ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಫ್ರೀಮಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಘರ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಚಾಲಕರಹಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪೋನಿ ಎಐ ಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ವಾಹನವು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ವಾಹನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ಘಟನೆಯು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/12/14/pony-ai-suspension-driverless-pilot-california/|title=California suspends Pony.ai driverless test permit after crash|last=Rita Liao|date=14 December 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=23 April 2022}}</ref> ಮೇ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಡಿಎಮ್‌‍ವಿ ತನ್ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕರ ಚಾಲನಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೋನಿ.ಎಐ ನ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2022/05/24/pony-ai-loses-permit-to-test-autonomous-vehicles-with-driver-in-california/|title=Pony.ai loses permit to test autonomous vehicles with driver in California|last=Rebecca Bellan|date=25 May 2022|work=[[TechCrunch]]|access-date=30 May 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನವು ತುರ್ತು ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.iotworldtoday.com/2022/05/29/gms-cruise-autonomous-car-blocks-fire-truck-on-emergency-call/|title=GM's Cruise Autonomous Car Blocks Fire Truck on Emergency Call|last=Graham Hope|date=29 May 2022|work=IoT World Today|access-date=30 May 2022|archive-date=29 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529194251/https://www.iotworldtoday.com/2022/05/29/gms-cruise-autonomous-car-blocks-fire-truck-on-emergency-call/|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ತನ್ನ ಜಿಆರ್ ಯಾರಿಸ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಕಾರ್ ಅನ್ನು ಎಐ ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವೃತ್ತಿಪರ ಯಾರ್ಲಿ ಚಾಲಕರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/business/companies/20221117-71380/|title=Toyota pushes AI to drive like pros|last=|date=17 November 2021|work=[[Yomiuri Shinbun]]|access-date=20 November 2022}}</ref> ಟೊಯೋಟಾ ೨೦೧೭ ರ ಋತುವಿನಿಂದ ಎಫ್‌‌ಐಎ ವರ್ಲ್ಡ್ ರ್ಯಾಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ]] ಸಹಯೋಗದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://global.toyota/en/detail/13770530|title=Microsoft and Toyota Join Forces in FIA World Rally Championship|date=20 September 2016|website=[[Toyota]]l|access-date=20 November 2022}}</ref> == ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು == === ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು === ಒಟ್ಟೊ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್‌ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣವು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಈ ಭಾರೀ ವಾಹನಗಳ ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಂಶಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ಪ್ಲಟೂನಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. ಒಕಾಡೊದಂತಹ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಿರಾಣಿಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-56771536|title=Ocado in self-driving vans push with £10m stake in Oxbotica|date=16 April 2021|access-date=14 May 2022|publisher=BBC News|language=en-GB}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್ರೋ (ನಗರ ವಿತರಣೆ) ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ( ಕೊನೆಯ ಮೈಲಿ ವಿತರಣೆ ) ಸರಕುಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ <ref>{{Cite journal|title=Scope of Using Autonomous Trucks and Lorries for Parcel Deliveries in Urban Settings|first=Evelyne|last=Kassai|journal=Logistics|publisher=mdpi|date=17 June 2020|volume=4|issue=3|page=17|doi=10.3390/logistics4030017}}</ref> ಸಣ್ಣ ವಾಹನ ಗಾತ್ರಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. === ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು === ಚೀನಾ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಹೆನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಝೆಂಗ್ಝೌ ಮತ್ತು ಕೈಫೆಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಅನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2015-10-05/the-world-s-first-driverless-bus-takes-to-the-road-in-china|title=China Rolls Out the 'World's First Driverless Bus|last=Metcalfe|first=John|date=5 October 2015|work=Bloomberg.com|access-date=25 July 2020|publisher=Bloomberg CityLab}}</ref> [[ಬೈದು]] ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಲಾಂಗ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಿನಿಬಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೀಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ೧೪ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಹನ. ೧೦೦ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ೨೦೧೮ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://newatlas.com/baidu-king-long-apolong/55310/|title=China's first Level 4 self-driving shuttle enters volume production|date=4 July 2018|website=newatlas.com}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.globenewswire.com/news-release/2018/07/04/1533217/0/en/Baidu-Joins-Forces-with-Softbank-s-SB-Drive-King-Long-to-Bring-Apollo-Powered-Autonomous-Buses-to-Japan.html|title=Baidu Joins Forces with Softbank's SB Drive, King Long to Bring Apollo-Powered Autonomous Buses to Japan|last=LLC|first=Baidu USA|date=4 July 2018|website=GlobeNewswire News Room}}</ref> ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ನಗರಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ <ref>{{Cite web|url=http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html|title=Driverless cars take to the road|publisher=E.U.CORDIS Research Program CitynetMobil|access-date=27 October 2013|archive-date=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203105328/http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html|url-status=deviated|archivedate=3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203105328/http://cordis.europa.eu/result/brief/rcn/10263_en.html}}</ref> <ref name="Detroit News">{{Cite news|url=http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25|title=Snyder OKs self-driving vehicles on Michigan's roads|date=27 December 2013|work=Detroit News|access-date=1 January 2014|archive-date=2 ಜನವರಿ 2014|archive-url=https://archive.today/20140102041034/http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25|url-status=deviated|archivedate=2 ಜನವರಿ 2014|archiveurl=https://archive.today/20140102041034/http://www.detroitnews.com/article/20131227/POLITICS02/312270067/1148/rss25}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-28551069|title=UK to allow driverless cars on public roads in January|date=30 July 2014|access-date=4 March 2015|publisher=BBC News}}</ref> ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿವೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಯುಕೆ ಮಿಲ್ಟನ್ ಕೇನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲುಟ್ಜ್ ಪಾತ್‌ಫೈಂಡರ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪಾಡ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/businessclub/technology/11403306/This-is-the-Lutz-pod-the-UKs-first-driverless-car.html|title=This is the Lutz pod, the UK's first driverless car|last=Burn-Callander|first=Rebecca|date=11 February 2015|website=The Daily Telegraph|archive-url=https://web.archive.org/web/20150211183424/http://www.telegraph.co.uk/finance/businessclub/technology/11403306/This-is-the-Lutz-pod-the-UKs-first-driverless-car.html|archive-date=11 February 2015|access-date=11 February 2015}}</ref> ೨೦೧೫ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪಿಎಸ್‌‍ಎ ಪಿಯುಗಿಯೊ-ಸಿಟ್ರೊಯೆನ್ ಅನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ೨೦೧೬ <ref>{{Cite web|url=http://www.psa-peugeot-citroen.com/en/featured-content/autonomous-car|title=Autonomous vehicle: the automated driving car of the future|website=PSA PEUGEOT CITROËN|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926164601/http://www.psa-peugeot-citroen.com/en/featured-content/autonomous-car|archive-date=26 September 2015|access-date=2 October 2015}}</ref> ವೇಳೆಗೆ ಬೋರ್ಡೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಂತಹ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಥೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲಿಯೊ (ಆಡಿ ಮತ್ತು ಮರ್ಸಿಡಿಸ್ ಪ್ರೀಮಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂ-ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಒದಗಿಸುವವರು) ನಡುವಿನ ಮೈತ್ರಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಟೌರಂಗಾ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/technology/88790124/first-new-zealand-autonomous-vehicle-demonstration-kicks-off-at-christchurch-airport|title=First New Zealand autonomous vehicle demonstration kicks off at Christchurch Airport|last=Hayward|first=Michael|date=26 January 2017|website=Stuff|access-date=23 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nzherald.co.nz/bay-of-plenty-times/news/article.cfm?c_id=1503343&objectid=11748639|title=Self-driving car to take on Tauranga traffic this week|date=15 November 2016|work=[[Bay of Plenty Times]]|access-date=23 March 2017|archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324092816/http://www.nzherald.co.nz/bay-of-plenty-times/news/article.cfm?c_id=1503343&objectid=11748639|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.stuff.co.nz/motoring/news/86555735/nzs-first-selfdrive-vehicle-demonstration-begins|title=NZ's first self-drive vehicle demonstration begins|date=17 November 2016|website=Stuff|access-date=23 March 2017}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.radionz.co.nz/news/national/307435/driverless-buses-'it-is-going-to-be-big'|title=Driverless buses: 'It is going to be big'|last=Frykberg|first=Eric|date=28 June 2016|publisher=[[Radio New Zealand]]|access-date=23 March 2017}}</ref> == ಘಟನೆಗಳು == === ಟೆಸ್ಲಾ ಆಟೋಪೈಲಟ್ === ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂತೆ, ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಸುಧಾರಿತ ಚಾಲಕ-ಸಹಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಎಡಿಎಎಸ್‌‌‌‍) ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಹಂತ ೨ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/|title=NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot|last=Kirsten Korosec|date=26 October 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=12 November 2021}}</ref> ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು ಚೀನಾದ ಹುಬೈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಟೆಸ್ಲಾದ ಐದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಸಂಭವಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://datasetsearch.research.google.com/search?query=tesla%20deaths&docid=QYBSmRGFh9iXZv8xAAAAAA==|title=Tesla Fatalities Dataset|access-date=17 October 2020}}</ref> ಚೀನಾದ ೧೬೩.ಕೋಮ್‌‌ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು "ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯಿಂದ (ಸಿಸ್ಟಮ್) ಚೀನಾದ ಮೊದಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಾವು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಟೆಸ್ಲಾ ವಾಹನವು ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಸ್ವಯಂಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ೧೬೩.ಕೋಮ್‌‍ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸಮಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲತೆ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನ ಉತ್ತಮ ಚಾಲನಾ ದಾಖಲೆಯಂತಹ ಇತರ ಅಂಶಗಳು, ಕಾರು ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. <ref name="china-fatality">{{Cite news|url=https://qz.com/783009/the-scary-similarities-between-teslas-tsla-deadly-autopilot-crashes|title=There are some scary similarities between Tesla's deadly crashes linked to Autopilot|last=Horwitz|first=Josh|date=20 September 2016|work=Quartz|access-date=19 March 2018|last2=Timmons|first2=Heather}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://c.m.163.com/news/a/C0UBU2I0002580S6.html|title=China's first accidental death due to Tesla's automatic driving: not hitting the front bumper|date=14 September 2016|website=[[Media of China|China State Media]]|language=zh|access-date=18 March 2018}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಲಾ ನಡುವಿನ ನಂತರದ ಸಿವಿಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ನಿರಾಕರಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಬಲಿಪಶುವಿನ ತಂದೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://jalopnik.com/two-years-on-a-father-is-still-fighting-tesla-over-aut-1823189786|title=Two Years On, A Father Is Still Fighting Tesla Over Autopilot And His Son's Fatal Crash|last=Felton|first=Ryan|date=27 February 2018|website=jalopnik.com|access-date=18 March 2018}}</ref> ೭ ಮೇ ೨೦೧೬ ರಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ವಿಲ್ಲಿಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರು]] ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ವಾಹನವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ೧೮ ಚಕ್ರಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್-ಟ್ರೇಲರ್‌ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ರಂದು ಯುಎಸ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೇ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (ಎನ್‌ಎಚ್‌ಟಿಎಸ್‌ಎ) ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಹೈವೇ ಪೆಟ್ರೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಪ್ರಕಾರ, ಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಟ್ರೈಲರ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವೇಶ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಛೇದಕದಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ಮುಂದೆ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದಾಗ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಾರು ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಟ್ರಕ್‌ನ ಟ್ರೇಲರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋದ ನಂತರ ಕಾರು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk|title=Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode|last=Yadron|first=Danny|date=1 July 2016|work=[[The Guardian]]|access-date=1 July 2016|last2=Tynan|first2=Dan|location=San Francisco}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html|title=Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash|last=Vlasic|first=Bill|date=30 June 2016|work=[[The New York Times]]|access-date=1 July 2016|last2=Boudette|first2=Neal E.}}</ref> ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಅಪಘಾತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜು ೨೫,೦೦೦ ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್‌ ಕಾರುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF|title=ODI Resume – Investigation: PE 16-007|last=Office of Defects Investigations, NHTSA|date=28 June 2016|publisher=[[National Highway Traffic Safety Administration]] (NHTSA)|access-date=2 July 2016|archive-date=6 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160706022332/http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF|url-status=deviated|archivedate=6 ಜುಲೈ 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160706022332/http://www-odi.nhtsa.dot.gov/acms/cs/jaxrs/download/doc/UCM530776/INOA-PE16007-7080.PDF}}</ref>೮ ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಂದು, ಎನ್‌‍ಎಚ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಎ ಟೆಸ್ಲಾ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ತನ್ನ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿತು. ಏಜೆನ್ಸಿಯು ತನ್ನ ಪರಿಚಯದ ನಂತರ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿನ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ವಿನಂತಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ನವೀಕರಣಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=http://www.autonews.com/article/20160712/OEM06/160719970/nhtsa-seeks-answers-on-fatal-tesla-autopilot-crash|title=NHTSA seeks answers on fatal Tesla Autopilot crash|last=Shepardson|first=David|date=12 July 2016|work=[[Automotive News]]|access-date=13 July 2016}}</ref> ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರ, "ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅಥವಾ ಡ್ರೈವರ್ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್-ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಬಿಳಿ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ ಆಕಾಶದ ವಿರುದ್ಧ ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರೇಕ್ ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ." "ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗವು ಮಾಡೆಲ್ ಎಸ್‌‌ ನ ವಿಂಡ್‌ಶೀಲ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರೊಂದಿಗೆ" ಟ್ರೇಲರ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ವೇಗವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಕಾರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ೧೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೈಲುಗಳು (೨೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟೆಸ್ಲಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಪೈಲಟ್ ಸಾವು ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ಟೆಸ್ಲಾವು ೨೦೧೬ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಬೈ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಆಟೊಪೈಲಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ದೋಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಟೆಸ್ಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ೯೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೈಲುಗಳು (೧೫೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಯುಎಸ್‌‌ ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ. <ref name="AutopilotCrash01">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk|title=Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode|last=Yadron|first=Danny|date=1 July 2016|work=[[The Guardian]]|access-date=1 July 2016|last2=Tynan|first2=Dan|location=San Francisco}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFYadronTynan2016">Yadron, Danny; Tynan, Dan (1 July 2016). [https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/30/tesla-autopilot-death-self-driving-car-elon-musk "Tesla driver dies in first fatal crash while using autopilot mode"]. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|The Guardian]]''. San Francisco<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref name="AutopilotCrash02">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html|title=Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash|last=Vlasic|first=Bill|date=30 June 2016|work=[[The New York Times]]|access-date=1 July 2016|last2=Boudette|first2=Neal E.}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVlasicBoudette2016">Vlasic, Bill; Boudette, Neal E. (30 June 2016). [https://www.nytimes.com/2016/07/01/business/self-driving-tesla-fatal-crash-investigation.html "Self-Driving Tesla Involved in Fatal Crash"]. ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|The New York Times]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">1 July</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite press release|title=A Tragic Loss|date=30 June 2016|publisher=[[Tesla Motors]]|url=https://www.teslamotors.com/blog/tragic-loss|quote=This is the first known fatality in just over 130 million miles where Autopilot was activated. Among all vehicles in the US, there is a fatality every 94&nbsp;million miles. Worldwide, there is a fatality approximately every 60&nbsp;million miles.|accessdate=1 July 2016}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಪಘಾತಗಳ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾದಚಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೋಟಾರ್‌‌ ಸೈಕಲ್‌‍ ಚಾಲಕರು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/samabuelsamid/2016/07/05/adding-some-statistical-perspective-to-tesla-autopilot-safety-claims|title=Adding Some Statistical Perspective To Tesla Autopilot Safety Claims|last=Abuelsamid|first=Sam|website=[[Forbes]]}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www-fars.nhtsa.dot.gov/Main/index.aspx|title=FARS Encyclopedia|last=Administration|first=National Highway Traffic Safety}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್‌‍ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ) ಆಟೋಪೈಲಟ್ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು ಕೇವಲ ನೀತಿ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಏಜೆನ್ಸಿಯ ವಕ್ತಾರರು "ಆ ಘಟನೆಯಿಂದ ನಾವು ಏನನ್ನು ಕಲಿಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ನೋಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು." <ref>{{Cite news|url=http://www.autonews.com/article/20160708/OEM11/307089859/ntsb-to-scrutinize-driver-automation-with-probe-of-tesla-crash|title=NTSB to scrutinize driver automation with probe of Tesla crash|last=Levin|first=Alan|date=8 July 2016|work=[[Automotive News]]|access-date=11 July 2016|last2=Plungis|first2=Jeff}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ಟೆಸ್ಲಾ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಟೆಸ್ಲಾ ಕಾರುಗಳಿಗೆ, ಆಟೋಪೈಲಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ದರವು ೪೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತನಿಖೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2017/1/19/14323990/tesla-autopilot-fatal-accident-nhtsa-investigation-ends|title=Fatal Tesla Autopilot accident investigation ends with no recall ordered|date=19 January 2016|website=[[The Verge]]|access-date=19 January 2017}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌‍ಟಿಎಸ್‌‍ಬಿ ಚೇರ್ ಕಂಪನಿಯ ಸಿಇಓ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಾಲಕರಿಂದ ದುರುಪಯೋಗವಾಗದಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಆಟೋಪೈಲಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಟೆಸ್ಲಾಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು. <ref name="NTSB_2021">{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/|title=NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot|last=Kirsten Korosec|date=26 October 2021|work=[[TechCrunch]]|access-date=12 November 2021}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKirsten_Korosec2021">Kirsten Korosec (26 October 2021). [https://techcrunch.com/2021/10/25/ntsb-chair-elon-musk-change-tesla-autopilot/ "NTSB chair calls on Elon Musk to change design of Tesla Autopilot"]. ''[[ಟೆಕ್ಕ್ರಂಚ್|TechCrunch]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 November</span> 2021</span>.</cite></ref> === ವೇಮೊ === [[ಚಿತ್ರ:Google_driverless_car_at_intersection.gk.jpg|thumb| ಗೂಗಲ್‌‍ ನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು]] ವೇಮೊ ಗೂಗಲ್‌‌ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳು ೩೦೦,೦೦೦ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ-ಚಾಲನಾ ಮೈಲುಗಳನ್ನು (೫೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಪಘಾತ-ಮುಕ್ತ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಏಕ ಚಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref>[http://googleblog.blogspot.hu/2012/08/the-self-driving-car-logs-more-miles-on.html Self-driving Car Logs More Miles], googleblog</ref> ಮೇ ೨೦೧೪ ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ವೀಲ್, ಗ್ಯಾಸ್ ಪೆಡಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ಪೆಡಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಹೊಸ ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ , ಗೂಗಲ್ ತಮ್ಮ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧,೫೦೦,೦೦೦ ಮೈಲಿ (೨,೪೦೦,೦೦೦ ಕಿಮೀ) ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ . <ref>{{Cite web|url=https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|title=Google Self-Driving Car Project, Monthly Report, March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917091525/https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|archive-date=17 September 2016|access-date=23 March 2016|archivedate=17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917091525/https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/lt//selfdrivingcar/files/reports/report-0316.pdf|url-status=deviated}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌‍ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೇಮೊ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್‌ ಮತ್ತು ವೇಮೊ ಎರಡೂ ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://waymo.com/|title=Waymo|website=Waymo}}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌‍ನ ಅಪಘಾತ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರುಗಳು ೧೪ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇತರ ಚಾಲಕರು ೧೩ ಬಾರಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/|title=For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash|date=29 February 2016|work=The Washington Post}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಆ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ೧೨ ವಾಹನಗಳು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದವು ಎಂದು ಬ್ರಿನ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಸ್ಟಾಪ್ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಲೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಹಿಂಬದಿಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಎರಡರಲ್ಲಿ ವಾಹನವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚಾಲಕನು ಬದಿಗೆ ಸ್ವೈಪ್ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಚಾಲಕನು ಸ್ಟಾಪ್ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಉರುಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಗೂಗಲ್‌‍ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಾರನ್ನು ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. <ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/business/la-fi-google-cars-20150603-story.html|title=Google founder defends accident records of self-driving cars|date=3 June 2015|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=1 July 2016|agency=[[Associated Press]]}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಗೂಗಲ್‌ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಲೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೇಕ್ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಿನಿಂದ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಘರ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು. <ref>{{Cite web|url=http://www.govtech.com/transportation/Google-Autonomous-Car-Experiences-Another-Crash.html|title=Google Autonomous Car Experiences Another Crash|last=Mathur|first=Vishal|date=17 July 2015|access-date=18 July 2015}}</ref> ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು ಗೂಗಲ್‌‌ ವಾಹನವು ಮರಳು ಚೀಲಗಳು ತನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಸ್‌ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದೆ. "ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತೇವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ಕಾರು ಚಲಿಸದಿದ್ದರೆ, ಘರ್ಷಣೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೇಳಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-google-self-driving-car-bus-collision-20160229-story.html|title=Passenger bus teaches Google robot car a lesson|date=29 February 2016|work=Los Angeles Times}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ. ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ. <ref name="WashingtonPost">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/|title=For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash|date=29 February 2016|work=The Washington Post}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.washingtonpost.com/news/innovations/wp/2016/02/29/for-the-first-time-googles-self-driving-car-takes-some-blame-for-a-crash/ "For the first time, Google's self-driving car takes some blame for a crash"]. ''The Washington Post''. 29 February 2016.</cite></ref> === ಉಬರ್‌ನ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಗುಂಪು (ಎಟಿಜಿ) === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಅರಿಜೋನಾದಲ್ಲಿ ಉಬರ್‌ನ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ಎಲೈನ್ ಹೆರ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಧನರಾದರು. ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಇದ್ದ. ಹರ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಂದು ಛೇದಕದಿಂದ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/video-shows-final-seconds-before-fatal-uber-self-driving-car-crash-1521673182|title=Video Shows Moments Before Uber Robot Car Rammed into Pedestrian|last=Bensinger|first=Greg|date=22 March 2018|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=25 March 2018|last2=Higgins|first2=Tim}}</ref> ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರು ಉದ್ಯಮದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://news.vice.com/en_us/article/kzxq3y/self-driving-uber-killed-a-pedestrian-as-human-safety-driver-watched|title=Self-driving Uber killed a pedestrian as human safety driver watched|last=Lubben|first=Alex|date=19 March 2018|publisher=[[Vice News]]|access-date=18 November 2021|archive-date=19 ಮೇ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519235813/https://news.vice.com/en_us/article/kzxq3y/self-driving-uber-killed-a-pedestrian-as-human-safety-driver-watched|url-status=dead}}</ref> ಮಾನವ ಚಾಲಕನು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದೆಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-22/video-said-to-show-failure-of-uber-s-tech-in-fatal-arizona-crash|title=Human Driver Could Have Avoided Fatal Uber Crash, Experts Say|date=22 March 2018|work=Bloomberg.com}}</ref> ಅರಿಝೋನಾ ಗವರ್ನರ್ ಡೌಗ್ ಡ್ಯೂಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ "ಪ್ರಶ್ನಾತೀತ ವೈಫಲ್ಯ" ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಂಪನಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.abc15.com/news/region-phoenix-metro/central-phoenix/governor-ducey-suspends-uber-from-autonomous-vehicle-testing|title=Governor Ducey suspends Uber from automated vehicle testing|date=27 March 2018|access-date=27 March 2018|publisher=[[KNXV-TV]]|agency=Associated Press}}</ref> ಉಬರ್ ನಂತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡುವವರೆಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/business/article/Uber-pulls-out-of-all-self-driving-car-testing-in-12785490.php|title=Uber puts the brakes on testing robot cars in California after Arizona fatality|last=Said|first=Carolyn|date=27 March 2018|work=San Francisco Chronicle|access-date=8 April 2018}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-51393808|title=Uber self-driving cars allowed back on California roads|date=5 February 2020|access-date=24 October 2022|publisher=BBC News|language=en-GB}}</ref> ಮೇ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/HWY18MH010-prelim.pdf|title=Preliminary Report Released for Crash Involving Pedestrian, Uber Technologies, Inc., Test Vehicle|date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180607193425/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/HWY18MH010-prelim.pdf|archive-date=7 June 2018}}</ref> ೧೮ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯು ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ತನ್ನ ಫೋನ್‌ನಿಂದ ವಿಚಲಿತಳಾಗಿ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಬರ್ ಎಟಿಜಿಯ "ಅಸಮರ್ಪಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ" ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವರದಿಯು ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೆಥಾಂಫೆಟಮೈನ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/6d0c5544-0afb-11ea-bb52-34c8d9dc6d84|title=Uber back-up driver faulted in fatal autonomous car crash|date=19 November 2019|work=Financial Times|access-date=24 October 2022}}</ref> ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಮೊದಲು ಫೆಡರಲ್ ನಿಯಂತ್ರಕರನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಮಂಡಳಿಯು ಕರೆ ನೀಡಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.ntsb.gov/news/press-releases/Pages/NR20191119c.aspx|title='Inadequate Safety Culture' Contributed to Uber Automated Test Vehicle Crash – NTSB Calls for Federal Review Process for Automated Vehicle Testing on Public Roads|website=ntsb.gov|access-date=24 October 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಕಪ್ ಡ್ರೈವರ್ ರಾಫೆಲ್ ವಾಸ್ಕ್ವೆಜ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ನರಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಆಕೆಯ ಫೋನ್ ಹುಲು ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ಧ್ವನಿಯನ್ನು'' ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅವಳು ಹಲವಾರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳವರೆಗೆ ರಸ್ತೆಯತ್ತ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾಯಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಊಬರ್‌‌ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಆರೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಯುಎಸ್‌ಎ ನಲ್ಲಿ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಾಲಕ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಅಪಘಾತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು (ಮಟ್ಟ ೩ ರಂತೆ). ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೧ ಕ್ಕೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/technology-54175359|title=Uber's self-driving operator charged over fatal crash|date=16 September 2020|publisher=BBC News}}</ref> === ನವ್ಯಾ ಆರ್ಮಾ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ === ೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರೊಂದಿಗೆ ನವ್ಯ ಅರ್ಮಾ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಬಸ್ ಟ್ರಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಯಿತು. ಟ್ರಕ್ ಅಪಘಾತದ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಸ್‌ಗೆ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಸ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದರ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಿನುಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಾರ್ನ್ ಅನ್ನು ಧ್ವನಿಸುವಂತಹ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಚಾಲನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಂತೆ, "ನೌಕೆಯು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನೌಕೆಯು ಇನ್ನೂ ನಿಂತಿತು." <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2017/nov/09/self-driving-bus-crashes-two-hours-after-las-vegas-launch-truck-autonomous-vehicle|title=Self-driving bus involved in crash less than two hours after Las Vegas launch|last=Gibbs|first=Samuel|date=9 November 2017|work=[[The Guardian]]|access-date=9 November 2017}}</ref> === ಎನ್‌ಐಓ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ === ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಅವರ ಎನ್‌ಐಓ ಇಎಸ್‌‍೮ ನಿರ್ಮಾಣ ವಾಹನಕ್ಕೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ೩೧ ವರ್ಷದ ಚೀನೀ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newsdirectory3.com/believing-too-much-in-the-words-automatic-driving-the-ceo-of-a-chinese-startup-company-crashed-into-a-construction-vehicle-in-self-driving-mode-and-died-t%E5%AE%A2%E9%82%A6/|title=Believing too much in the words 'automatic driving', the CEO of a Chinese startup company crashed into a construction vehicle in self-driving mode and died {{!}} T客邦|date=20 August 2021|website=News Directory 3|language=en-US|access-date=17 February 2022|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217170750/https://www.newsdirectory3.com/believing-too-much-in-the-words-automatic-driving-the-ceo-of-a-chinese-startup-company-crashed-into-a-construction-vehicle-in-self-driving-mode-and-died-t%E5%AE%A2%E9%82%A6/|url-status=dead}}</ref> ಎನ್‌ಐಓನ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸ್ಥಿರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://investorplace.com/2021/08/nio-stock-10-things-to-know-about-the-fatal-crash-dragging-down-nio-today/|title=NIO Stock: 10 Things to Know About the Fatal Crash Dragging Down Nio Today|last=Rearick|first=Brenden|last2=Aug 16|first2=InvestorPlace Assistant News Writer|date=16 August 2021|website=InvestorPlace|language=en-US|access-date=17 February 2022|last3=2021|last4=EST|first4=12:56&nbsp;pm}}</ref> ವಾಹನದ ಕೈಪಿಡಿಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಾಗ ಚಾಲಕನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮೃತರ ಕುಟುಂಬದ ವಕೀಲರು ವಾಹನಕ್ಕೆ ಎನ್‌ಐಓನ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ನಕಲಿ ಡೇಟಾಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.autoevolution.com/news/nio-s-autopilot-nop-faces-intense-scrutiny-with-first-fatal-crash-in-china-167486.html|title=Nio's Autopilot, NOP, Faces Intense Scrutiny With First Fatal Crash in China|last=Ruffo|first=Gustavo Henrique|date=17 August 2021|website=autoevolution|language=en|access-date=17 February 2022}}</ref> === ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ === ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಒಲಂಪಿಕ್ ಮತ್ತು [[2020 ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦]] ರಲ್ಲಿ ಅಥ್ಲೀಟ್‌ಗಳ ಹಳ್ಳಿಯೊಳಗೆ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ವಾಹನವಾದ ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್, ಪಾದಚಾರಿ ದಾಟುವಿಕೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಪಾದಚಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಿದೆ. <ref name="toyota_2021-08-27">{{Cite news|url=https://global.toyota/en/newsroom/corporate/35952477.html|title=Statement Regarding a Collision between a Pedestrian and a Toyota e-Palette Vehicle at the Tokyo 2020 Olympic and Paralympic Athletes' Village|date=27 August 2021|work=[[Toyota]]Times|access-date=17 November 2021}}</ref> ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ೩೧ ರಂದು ಮರುಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite news|url=https://english.kyodonews.net/news/2021/08/f57b83f9f778-breaking-news-toyota-self-driving-buses-in-paralympic-village-to-restart-tues.html|title=Toyota self-driving buses in Paralympic village to restart on Aug. 31|date=30 August 2021|access-date=17 November 2021|agency=[[Kyodo News]]}}</ref> == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು == ೨೦೧೧ ರ ಆಕ್ಸೆಂಚರ್‌ನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೨,೦೦೬ ಯುಎಸ್‌‍ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ೪೯% ಆನ್‌ಲೈನ್ ಗ್ರಾಹಕರು "ಚಾಲಕರಹಿತ ಕಾರ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಾಮದಾಯಕ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://newsroom.accenture.com/article_display.cfm?article_id=5146|title=Consumers in US and UK Frustrated with Intelligent Devices That Frequently Crash or Freeze, New Accenture Survey Finds|date=10 October 2011|publisher=Accenture|access-date=30 June 2013}}</ref> ೨೦೧೨ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಜೆಡಿ ಪವರ್ ಮತ್ತು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ನ ೧೭,೪೦೦ ವಾಹನ ಮಾಲೀಕರ ೩೭% ರಷ್ಟು ಜನರು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರನ್ನು" ಖರೀದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಯುಎಸ್‌ $೩,೦೦೦ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಆ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ೨೦% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-57422698-48/many-car-buyers-show-interest-in-autonomous-car-tech/|title=Many car buyers show interest in autonomous car tech|last=Yvkoff|first=Liane|date=27 April 2012|publisher=CNET|access-date=30 June 2013|archive-date=8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908035108/http://reviews.cnet.com/8301-13746_7-57422698-48/many-car-buyers-show-interest-in-autonomous-car-tech/|url-status=dead}}</ref> ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಸಂಶೋಧಕ ಪಲ್ಸ್ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಜರ್ಮನ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ೨೦೧೨ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ೨೨% ಈ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೧೦% ನಿರ್ಧರಿಸದವರಾಗಿದ್ದರು, ೪೪% ಸಂಶಯಾಸ್ಪದರು ಮತ್ತು ೨೪% ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|title=Große Akzeptanz für selbstfahrende Autos in Deutschland|date=9 October 2012|publisher=motorvision.de|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160515125001/http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|archive-date=15 May 2016|access-date=6 September 2013|archivedate=15 ಮೇ 2016|archiveurl=http://arquivo.pt/wayback/20160515125001/http://www.motorvision.de/service-ratgeber/selbstfahrende-autos-deutschland-22-prozent-deutschen-grosse-akzeptanz-roboterfahrzeuge-39281.html|url-status=deviated}}</ref> ೨೦೧೩ ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸಿಸ್ಕೊ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ ೧೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧,೫೦೦ ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ೫೭% ಗ್ರಾಹಕರು " ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಒಪ್ಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.autosphere.ca/collisionmanagement/2013/05/22/autonomous-cars-found-trustworthy-in-global-study/|title=Autonomous Cars Found Trustworthy in Global Study|date=22 May 2013|publisher=autosphere.ca|access-date=6 September 2013|archive-date=29 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729095102/http://www.autosphere.ca/collisionmanagement/2013/05/22/autonomous-cars-found-trustworthy-in-global-study/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ಇನ್ಸೂರೆನ್ಸ್‌‍.ಕೋಮ್‌‍ನಿಂದ ನಡೆದ ಯುಎಸ್‌‍ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮುಕ್ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಚಾಲಕರು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಕಾರು ವಿಮೆಯು ಅಗ್ಗವಾಗಿದ್ದರೆ ೮೬% ಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ೩೧.೭% ಜನರು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಅವರು ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.insurance.com/about-us/news-and-events/2014/07/autonomous-cars-bring-em-on-drivers-say-in-insurance.com-survey.html|title=Autonomous cars: Bring 'em on, drivers say in Insurance.com survey|date=28 July 2014|website=Insurance.com|access-date=29 July 2014}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರ ಉನ್ನತ ಸ್ವಯಂ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ೪೬% ಜನರು ಟೆಸ್ಲಾ ಅಥವಾ ಡೈಮ್ಲರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನದೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮೊದಲಿಗರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ (೩೮% ರಷ್ಟು) ಡೈಮ್ಲರ್ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಇನ್ - ಬೇಡಿಕೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ. <ref>{{Cite web|url=http://www.partcatalog.com/blog/autonomous-vehicle-predictions/|title=Autonomous Vehicle Predictions: Auto Experts Offer Insights on the Future of Self-Driving Cars|date=16 March 2015|website=PartCatalog.com|access-date=18 March 2015|archive-date=8 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108113445/https://www.partcatalog.com/blog/autonomous-vehicle-predictions/|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಡೆಲ್ಫ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯ ಕುರಿತು ೧೦೯ ದೇಶಗಳ ೫,೦೦೦ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಾಯಕ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಮೋಡ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ೨೨% ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್/ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು (ಕಡಿಮೆ ಅಪಘಾತದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ) ತಮ್ಮ ವಾಹನ ರವಾನೆ ಡೇಟಾದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":4">{{Cite journal|last=Kyriakidis|first=M.|last2=Happee|first2=R.|last3=De Winter|first3=J. C. F.|year=2015|title=Public opinion on automated driving: Results of an international questionnaire among 5,000 respondents|journal=Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour|volume=32|pages=127–140|doi=10.1016/j.trf.2015.04.014|url=https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid%3Aa779b2bc-dcca-4f8c-b8e0-8209791a3146/datastream/OBJ/download|access-date=2022-12-24|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224061917/https://repository.tudelft.nl/islandora/object/uuid:a779b2bc-dcca-4f8c-b8e0-8209791a3146/datastream/OBJ/download|url-status=dead}}</ref> ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಆಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ೩೭% "ಖಂಡಿತವಾಗಿ" ಅಥವಾ "ಬಹುಶಃ" ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. <ref name=":4" /> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ೧,೬೦೩ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಅವರು ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪುರುಷರು ಕಡಿಮೆ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಆತಂಕದ ಕಡೆಗೆ ಲಿಂಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ವಯಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hohenberger|first=C.|last2=Spörrle|first2=M.|last3=Welpe|first3=I. M.|year=2016|title=How and why do men and women differ in their willingness to use automated cars? The influence of emotions across different age groups|journal=Transportation Research Part A: Policy and Practice|volume=94|pages=374–385|doi=10.1016/j.tra.2016.09.022}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ೧,೫೮೪ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. "೬೬ ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾರುಗಳು ಬಹುಶಃ ಸರಾಸರಿ ಮಾನವ ಚಾಲಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಇನ್ನೂ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾರನ್ನು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೇವಲ ೧೩% ಸಂದರ್ಶಕರು ಈ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2016/12/22/autonomous-cars-seen-as-smarter-than-human-drivers/|title=Autonomous cars seen as smarter than human drivers|last=Hall-Geisler|first=Kristen|date=22 December 2016|work=[[TechCrunch]]|access-date=26 December 2016}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ಯೂ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ೧-೧೫ ಮೇ ವರೆಗೆ ೪,೧೩೫ ಯುಎಸ್ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿತು. ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಅಳವಡಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಉದ್ಯೋಗ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ರೋಬೋಟ್‌‍ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . <ref>{{Cite web|url=http://www.pewinternet.org/2017/10/04/automation-in-everyday-life/|title=Automation in Everyday Life|last=Smith|first=Aaron|last2=Anderson|first2=Monica|date=4 October 2017}}</ref> ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ೫೪ ಮತ್ತು ೧೮೭ ಯುಎಸ್ ವಯಸ್ಕರ ಎರಡು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ, ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾದರಿ (ಎವಿಎಎಮ್‌‍) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಕರು ವಿಭಿನ್ನ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಹಂತಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಡಿಮೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಭಾಗಶಃ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ (ಮಟ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ) ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಿಂತ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಾಲಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ಬಳಕೆ) ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Hewitt|first=Charlie|last2=Politis|first2=Ioannis|last3=Amanatidis|first3=Theocharis|last4=Sarkar|first4=Advait|title=Assessing public perception of self-driving cars: the autonomous vehicle acceptance model|journal=Proceedings of the 24th International Conference on Intelligent User Interfaces|year=2019|pages=518–527|doi=10.1145/3301275.3302268|publisher=ACM Press}}</ref> == ನಿಯಂತ್ರಣ == ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ಕಾರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಬಹು ಉಪವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಕಾರಿನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಉಡಾವಣೆ == ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು (ಎಸ್‌ಎಇ ಮಟ್ಟ ೦) ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳ (ಎಸ್‌‍ಎಇ ಮಟ್ಟ ೫) ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಹಂತದ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಾಹನಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ, ವಾಹನಗಳು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಈ ಅರೆ-ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳ ಅನೇಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಾಲಕನನ್ನು ವಾಹನದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬಹುದು. <ref>{{Cite journal|last=Hancock|first=P. A.|last2=Nourbakhsh|first2=Illah|last3=Stewart|first3=Jack|date=16 April 2019|title=On the future of transportation in an era of automated and autonomous vehicles|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=116|issue=16|pages=7684–7691|doi=10.1073/pnas.1805770115|issn=0027-8424|pmc=6475395|pmid=30642956|bibcode=2019PNAS..116.7684H}}</ref> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೨ === ಟೆಸ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟೆಸ್ಲಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಟೆಸ್ಲಾ ತನ್ನ "ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ" ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ " ಬೀಟಾ " ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಕರ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.motortrend.com/news/tesla-full-self-driving-beta-capability-testing/|title=Tesla Puts "Beta" Version of Full Self-Driving Capability in Hands of Select Few|last=Stoklosa|first=Alexander|date=22 October 2020|website=Motor Trend|access-date=25 October 2020}}</ref> ಆದಾಗಿಯೂ ಈ "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನೆ" ಹಂತ ೨ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. <ref name="Tesla_FSD_202108" /> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೩ === ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ೨೦೨೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.motor1.com/news/147074/bmw-fully-autonomous-car-2021/|title=BMW Details Plan For Fully Automated Driving By 2021|last=Angel Sergeev|date=31 March 2017|website=Motor1.com}}</ref> ಅವುಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಗರ ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಸಿರೀಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ೨೦೨೨ ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮುಂದಿನ ತಯಾರಕರಾಗಲು [[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ]] ಇನ್ನೂ ೭ ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/wheels/features/bmw-7-series-level-3-autonomy/|title=BMW 7 Series To Reach Level 3 Autonomy Next Year|last=Michael Taylor|date=4 November 2021|work=[[Forbes]] Wheels|access-date=22 November 2021|last2=Carly Schaffner}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.bmwblog.com/2021/11/05/2022-bmw-7-series-will-get-level-3-autonomous-driving-next-year/|title=2022 BMW 7 Series Will Get Level 3 Autonomous Driving Next Year|last=Nico DeMattia|date=5 November 2021|work=[[ಬಿಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂ|BMW]]BLOG|access-date=22 November 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪೈಲಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನಿಂದ ಸ್ಟೆಲಾಂಟಿಸ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದೆ. ಸ್ಟೆಲ್ಲಂಟಿಸ್‌ನ ಹೈವೇ ಚಾಲಕರು ಹಂತ ೩ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಮಾಸೆರೋಟಿ ಘಿಬ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫಿಯೆಟ್ ೫೦೦ಎಕ್ಸ್‌‌ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.tu-auto.com/stellantis-shows-off-its-level-3-technology/|title=Stellantis Shows Off its Level 3 Technology|last=Paul Myles|date=17 September 2021|work=[[Informa]]|access-date=29 November 2021}}</ref> ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ ತನ್ನ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಹಂತ ೩ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊರತರಲಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://europe.autonews.com/automakers/stellantis-will-roll-out-level-3-self-driving-2024|title=Stellantis will roll out Level 3 self-driving in 2024|last=Nick Gibbs|date=9 December 2021|work=Automotive News|access-date=25 April 2022}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಪೋಲೆಸ್ಟಾರ್, ವೋಲ್ವೋ ಕಾರ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್, ಪೋಲೆಸ್ಟಾರ್ ೩ ಎಸ್‌ಯುವಿ, ವೋಲ್ವೋ ಎಕ್ಸ್‌ಸಿ ೯೦ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಂತ ೩ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಚಾಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಲುಮಿನಾರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಜೆನ್‌ಸ್ಯಾಕ್ಟ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.autoweek.com/news/green-cars/a38737805/polestar-3-level-3-autonomous-ride-pilot/|title=Polestar 3 with Level 3 Autonomous Tech on the Way|last=Jay Ramey|date=11 January 2022|work=Autoweek|access-date=31 May 2022|archive-date=31 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531180633/https://www.autoweek.com/news/green-cars/a38737805/polestar-3-level-3-autonomous-ride-pilot/|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹುಂಡೈ ಮೋಟಾರ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೊರಿಯನ್ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಜಿ೯೦ ಅನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಂಪರ್ಕಿತ ಕಾರುಗಳ ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://pulsenews.co.kr/view.php?year=2022&no=147214|title=Korean firms enhance car cybersecurity before Level 3 autonomous car releases|last=Seo Jin-woo|date=16 February 2022|work=Pulse by [[Maeil Business Newspaper]]|access-date=22 April 2022|last2=Jung You-jung|last3=Lee Ha-yeon}}</ref> ೨೦೨೩ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್|ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂನ್ಜ್‌‌‌]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೩ ನೇ ಹಂತದ ಡ್ರೈವ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಾಗಿ ೨೦೨೩ ರ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://electrek.co/2022/07/22/mercedes-drive-pilot-review/|title=Mercedes DRIVE PILOT: Level 3 luxury, coming soon to US|date=22 July 2022}}</ref> === ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹಂತ ೪ === ಜುಲೈ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ಹಂತ ೪ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಲೆಕ್ಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಸ್‌‍ (ಐದನೇ ತಲೆಮಾರಿನ) ಆಧಾರಿತ ಟಿಆರ್‌ಐ-ಪಿ೪ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸವಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.toyota/en/newsroom/corporate/30344967.html|date=24 October 2019|title=Toyota to Offer Rides in SAE Level-4 Automated Vehicles on Public Roads in Japan Next Summer|publisher=[[Toyota]]|accessdate=17 March 2022}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಟೊಯೋಟಾ ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦ ಒಲಂಪಿಕ್ ವಿಲೇಜ್ ಸುತ್ತಲೂ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಂತ ೪ರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. <ref name="bloomberg_2021-08">{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2021-08-02/toyota-seizes-olympic-glory-by-shuttling-athletes-autonomously|title=Hyperdrive Daily: The Driverless Shuttle Helping Toyota Win Gold|last=River Davis|date=2 August 2021|work=[[Bloomberg News]]|access-date=7 November 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್-ಬೆನ್ಜ್|ಮರ್ಸಿಡಿಸ್- ಬೆಂನ್ಜ್‌‌]] ತನ್ನ ಹೊಸ ಎಸ್‌‌- ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಾಗಿ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪೈಲಟ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ೪ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯಾಲೆಟ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ (ಎವಿಪಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಅನುಮೋದನೆಯ ಮೇಲೆ ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://media.mercedes-benz.com/article/92eb97a3-3477-4ca1-acf1-32ee0e07d646|title=Automotive luxury experienced in a completely new way – The main points of the new Mercedes-Benz S-Class at a glance|date=2 September 2020|website=Mercedes me media|language=en|access-date=21 May 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://iot-automotive.news/bosch-stuttgart-airport-set-to-welcome-fully-automated-and-driverless-parking/|title=BOSCH – STUTTGART AIRPORT SET TO WELCOME FULLY AUTOMATED AND DRIVERLESS PARKING|website=IoT Automotive News|access-date=21 May 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ ಎವಿ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೂಸ್ ಮತ್ತು [[ಜನರಲ್ ಮೋಟರ್ಸ್|ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್]] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂತ ೪ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೇವಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಹೋಂಡಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.honda/newsroom/news/2021/c210908eng.html|date=8 September 2021|title=Honda to Start Testing Program in September Toward Launch of Autonomous Vehicle Mobility Service Business in Japan|publisher=[[Honda]]|accessdate=16 March 2022}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆನ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಹೋಂಡಾ ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಲೆಜೆಂಡ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಇಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಂತ ೪ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://carbuzz.com/news/honda-is-beating-tesla-in-driverless-car-race|title=Honda Is Beating Tesla in Driverless Car Race|last=Martin Bigg|date=12 October 2021|work=CarBuzz|access-date=10 November 2021}}</ref> ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಂಡಾ ಅವರು ಟೋಚಿಗಿ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ಹಂತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ೨೦೨೨ <ref>{{Cite news|url=https://carbuzz.com/news/honda-is-beating-tesla-in-driverless-car-race|title=Honda testing Level 4 autonomous driving technology|date=30 October 2021|work=[[NHK]] World|access-date=24 November 2021}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಂಡಾ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಮೋಟಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸ್ ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲನಾ ವಾಹನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಎನ್‌ರಚ್‌‌ಟಿಎಸ್‌‍ಎಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರೇಕ್ ಪೆಡಲ್‌ಗಳಂತಹ ಮಾನವ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಲ್ಲ. ಕಾರನ್ನು ಜಿಎಮ್‌‍ ಮತ್ತು ಕ್ರೂಸ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾದ ಹೋಂಡಾದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨೦೨೨ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಎಮ್‌‍ ನ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಝೀರೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/gm-seeks-us-approval-deploy-self-driving-vehicle-2022-02-18/|title=GM seeks U.S approval to deploy self-driving vehicles|last=David Shepardson|date=19 February 2021|work=[[Reuters]]|access-date=18 April 2022}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/cars/2022/02/gm-seeks-us-approval-to-put-driverless-cruise-origin-into-commercial-service/|title=GM seeks US approval to deploy self-driving car without a steering wheel|last=Jon Brodkin|date=22 February 2021|work=[[Ars Technica]]|access-date=18 April 2022}}</ref> ೨೦೨೨ರ ಅರ್ಜಿ ಬಾಕಿ ಇದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/business/autos-transportation/senate-democrats-urge-us-transport-chief-develop-autonomous-vehicle-rules-2022-04-27/|title=U.S. Senate Democrats urge Buttigieg to develop autonomous vehicle rules|last=David Shepardson|date=26 April 2022|work=[[Reuters]]|access-date=29 April 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೨೦೨೨ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹೊರತರಲು ಹೋಂಡಾ ತನ್ನ ಹಂತ ೪ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಸೇವಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. <ref>{{Cite press release|url=https://global.honda/newsroom/news/2022/c220421eng.html?from=newsrelease_area|title=Honda Signs Memorandum of Understanding with Teito Motor Transportation and kokusai motorcars as Part of Aim to Launch Autonomous Vehicle Mobility Service in Central Tokyo|publisher=[[Honda]]|accessdate=21 April 2022}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಟೋಕಿಯೊಗಾಗಿ ಕ್ರೂಸ್ ಮೂಲದ ಜಪಾನ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮೂಲಮಾದರಿಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.honda.co.jp/topics/2022/ct_2022-09-29.html|title=自動運転車両「クルーズ・オリジン」の試作車が完成、米国でテストを開始|date=29 September 2022|website=[[Honda]]|language=JA|trans-title=Prototype of self-driving car "Cruise Origin" completed, started testing in the United States|access-date=25 November 2022}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 878k0pdvn7griim6mzbgbdubafo1qpg 2 157122 1427374 1427359 2026-09-03T13:34:29Z CommonsDelinker 768 Spoaward.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Túrelioರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1427374 wikitext text/x-wiki '''NAME''': Spoorthi S R. kannada Writer. '''BORN''' on : 20/11/2005 '''EDUCATION''' : STUDENT '''FATHER NAME''' : RAMESHA S. M '''MOTHER NAME''' : NAGARATHNA S.R Spoorthi S R, Kannada Writer. Got '''[http://India%20Book%20of%20Records India Book of Records]''' ( medal, Certificate in 2023) She started to write about her favourite teacher Chandana ma'am who is a Accountancy lecturer in Channarayapatna only because her teacher used to feel happy reading about her. She had been her greatest inspiration. She had immense interest in the field of literature. So she started to write ಬೆಳೆಯುವ ಸಿರಿ ಮೊಳಕೆಯಲ್ಲೇ ಎಂಬ ಮಾತು ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದು. ಈ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತ ಸಾಧಕಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಎಸ್ ಆರ್. ಹಾಸನದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ BCA ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈಕೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಎಸ್.ಆರ್, ಕವನ ಲೇಖನ, ಚುಟುಕು, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಬರವಣಿಗೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಬಹಳಷ್ಟು ಕವನ, ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಶಾಲಾ, ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಿಚಾರಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯುತ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಯುವ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಬರಹದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾರಂಭದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನಕ್ಕೂ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ ಹಾಗು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹಲವಾರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ಹಾಗು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇವರು ಚುಟುಕು ಕವನಗಳ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಸೋಮವಾರಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹನಿ ನಿಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಚಾಲಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಚಂದನ ಮೇಡಂ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ , ತನ್ನ ಗುರುಗಳ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಂದನ ಮೇಡಂ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಇವರ ಈ ಬಹುಮುಖಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಅವಾರ್ಡ್ ನೀಡಿದ್ದು, ಇವರ ಸಾಧನೆಯ ಸಂದ ಜಯ ಇದಾಗಿದೆ. ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಮಾನಸವನ್ನು ತಲುಪಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಗಲಿ. ಅಕ್ಷರ ಯಾತ್ರೆ ನಿಂತ ನೀರಲ್ಲ, ಸದಾ ಹರಿಯುವ ಜಲವದು ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತುಂಬಲೆಂದು ಹಾರೈಸೋಣ. ದೂರದರ್ಶನ ಚಂದನ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಥಟ್ ಅಂತ ಹೇಳಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಾನಲ್ ನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ... '''ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು''' 1)ಕರ್ನಾಟಕ ಕವಿ ರತ್ನ 2)ಇಂಡಿಯನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ 3) ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಕವಿರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 4) ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ 2022 '''ತಾಲ್ಲೂಕು''' 5) ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ 2024 '''ಜಿಲ್ಲೆ''' p602wpuh8wrzfxbeqhhdwc8c39qj9cg 0 158162 1427408 1369484 2026-09-04T06:53:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427408 wikitext text/x-wiki ಹುರುಳಿ ಅಥವಾ ಹುರಳಿ ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಕಾಳು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಇದು ಹಲವಾರು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಹುರುಳಿ ಸಾರು <ref>{{Cite web |url=https://vegrecipesofkarnataka.com/329-huruli-kaalu-saaru-recipe-horse-gram-rasam-hurali-saru.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-13 |archive-date=2024-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713113213/http://www.vegrecipesofkarnataka.com/329-huruli-kaalu-saaru-recipe-horse-gram-rasam-hurali-saru.php |url-status=dead }}</ref> ಅಥವಾ ಕುಡುಬು ಸಾರು ಅನ್ನು ಕುದುರೆಬೇಳೆ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುರುಳಿ ಕಾಳು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ರಸವು ತುಂಬಾ ಟೇಸ್ಟಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹಾರ್ಸ್‌ಗ್ರಾಮ್ ರಸಂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ (ಉಡುಪಿ-ಮಂಗಳೂರು) ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ರಸಂ "ಕುಡು ಸಾರು" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ==ಹುರುಳಿ ಸಾರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು== [[ಚಿತ್ರ:Horse_Gram_BNC.jpg|thumb]] 1/2 ಕಪ್ ಕುದುರೆ ಕಾಳು ಅಥವಾ ಹುರುಳಿ ಕಾಳು 1 ಸಣ್ಣ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಗಾತ್ರದ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು 1 ಸಣ್ಣ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಗಾತ್ರದ ಬೆಲ್ಲ 2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಉಪ್ಪು (ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ) ==ರುಬ್ಬುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು== 2-4 ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ 1.5 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು 1/2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳು ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಇಂಗು 7-8 ಮೆಂತ್ಯ ಬೀಜಗಳು 1/4 ಕಪ್ ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ ==ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು== 1/2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳು 1/2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚಿಟಿಕೆ ಇಂಗು ಅಥವಾ 4 ಲವಂಗ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ 5-6 ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು 2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ ==ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ == ಹುರುಳಿ ಕಾಳು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಗ್ರಾಂ ರಸಂ ತಯಾರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ಕುದಿಸಿ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿ. ನಿಮಗೆ ಸಮಯವಿದ್ದರೆ ನೀವು ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನೆನೆಸಿಡಬಹುದು ಅಥವಾ ನೀವು ಕುದುರೆ ಗ್ರಾಂ ಮೊಗ್ಗುಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಬೇಯಿಸಿದ ಕುದುರೆ ಕಾಳಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿ.ಹುರುಳಿ ಕಾಳು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುಡು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಸಾರುಗಾಗಿ ಹಸಿರು ಬೇಳೆಯನ್ನು ತೊಳೆಯಿರಿ ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿ. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಬಾಣಲೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೀಜಗಳು, ಜೀರಿಗೆ, ಇಂಗು ಮತ್ತು ಮೆಂತ್ಯ ಬೀಜಗಳನ್ನು 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹುರಿಯಿರಿ. (ನೀವು ರಸಂ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ರಸಂ ಪುಡಿಯನ್ನು ರುಬ್ಬಬಹುದು).ಹುರುಳಿ ಕಾಳು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುಡು ಸಾರು ಅಥವಾ ಕುದುರೆ ಗ್ರಾಮ್ ರಸಂಗಾಗಿ ಮಸಾಲೆಗಳು ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನಯವಾದ ಪೇಸ್ಟ್ ತನಕ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ==ಉಲ್ಲೇಖ == {{ತುಳುನಾಡಿನ_ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] rngg3grjrjxg6ruccu877wyk7e4ducq 0 158256 1427407 1369483 2026-09-04T06:51:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427407 wikitext text/x-wiki ಹುರಳಿ ಕಾಳು ಚಟ್ನಿ ಎಂದರೆ ಹಾರ್ಸ್ ಗ್ರಾಮ್ ಚಟ್ನಿ. ಎಂಬುದು ಕುದುರೆ ಕಾಳುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಚಟ್ನಿಯಾಗಿದೆ. ಮಸೂರವು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹಾರ್ಸ್ ಗ್ರಾಂ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಟೈಪ್ 2 ಮಧುಮೇಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹುರಳಿ ಕಾಳು ಚಟ್ನಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಸ್ ಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಹುರಳಿ ಕಾಳು ಚಟ್ನಿ ರೆಸಿಪಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಯಾಡದ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೀವು ಹುರಳಿ ಕಾಳು <ref>{{Cite web |url=https://vegrecipesofkarnataka.com/379-huruli-chutney-recipe-hurali-horse-gram.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-07-16 |archive-date=2024-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716175323/http://www.vegrecipesofkarnataka.com/379-huruli-chutney-recipe-hurali-horse-gram.php |url-status=dead }}</ref> ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ಇಡ್ಲಿ, ದೋಸೆ, ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಸವಿಯಬಹುದು. == ಬೇಕಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು== [[ಚಿತ್ರ:Horse_Gram_BNC.jpg|thumb]] 1/2 ಕಪ್ ಹುರುಳಿ,1 ಕಪ್ ಈರುಳ್ಳಿ,2 ಲವಂಗ,ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ,2 ಚಿಗುರು ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು,4 ಒಣ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ,2 ಟೀಚಮಚ ಅಜ್ವೈನ್ (ಕ್ಯಾರಂ ಬೀಜಗಳು),1/2 ಟೀಚಮಚ ಕೊತ್ತಂಬರಿ (ಧನಿಯಾ) ಬೀಜಗಳು,1/2 ಟೀಚಮಚ ಬೆಲ್ಲ,2 ಚಮಚ ತಾಜಾ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ,1 ಚಮಚ ಹುಣಸೆ ನೀರು,2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಎಣ್ಣೆ,ಉಪ್ಪು, ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ==ಒಗ್ಗರಣೆ ಗಾಗಿ== 1 ಚಮಚ ಎಣ್ಣೆ,2 ಚಿಗುರು ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು,2 ಒಣ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು,1 ಟೀಚಮಚ ಬಿಳಿ ಉರಡ್ ದಾಲ್,1 ಟೀಚಮಚ ಸಾಸಿವೆ,1/2 ಟೀಚಮಚ (ಹಿಂಗ್) ==ಹುರಳಿ ಕಾಳು ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ== ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ Horse Gram Chutney Recipe ಹುರಳಿ[[ಹುರುಳಿ]] ಕಾಳು ಚಟ್ನಿ ರೆಸಿಪಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು, ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಬಾನಲೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ. ಜೀರಿಗೆ ಬೀಜಗಳು, ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು[[ಕರಿಬೇವಿನ ಮರ]], ಒಣ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಅದು ಚೆಲ್ಲಲಿ..ಬೀಜಗಳು ಚಿಮುಕಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದು ಕೆಂಪಾಗುವ ತನಕ ಹುರಿಯಿರಿ. ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಮುಗಿದ ನಂತರ ನೀವು ಕುದುರೆ ಕಾಳು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದು ಉಬ್ಬುವವರೆಗೆ ಹುರಿಯಬಹುದು. ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಉರಿಯನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಿ. ನಂತರ ಹುರಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬೆಲ್ಲ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಹುಣಸೆಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಯವಾದ ಪೇಸ್ಟ್ ಆಗಿ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒಗ್ಗರಣೆ ಗಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ತಡ್ಕಾ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ. ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ[[ಉದ್ದು]]ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಹುರಿಯಿರಿ. ಒಮ್ಮೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು, ಒಣ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಗನ್ನು ಸೇರಿಸಿ. ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು ಗರಿಗರಿಯಾಗುವವರೆಗೆ ಕೆಲವು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಹುರಿಯಿರಿ. ಇದನ್ನು ಹುರಳಿ ಕಾಳು ಚಟ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಬಡಿಸಿ. =ಬಾಹ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖ = * https://tcy.wikipedia.org/s/9hq ==ಉಲ್ಲೇಖ == {{ತುಳುನಾಡಿನ_ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] 5pkpzudthalgn0uf8djazj1v1az92rx 0 177096 1427389 1365601 2026-09-04T00:19:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427389 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೫ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ]] === ಆಹಾರಪ್ರದಾನ === ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಾಣಿಜ್ಯಪಾಕ (ಪಾಕಶೈಲಿ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಹಾಗೂ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಇರುತ್ತದೆ. ಮಸಾಲೆದ ಸಾರಿನ (ಕರಿ) ಭೋಜನಗಳು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಊಟಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮದ್ಯಪಾನ ತಾಳೆಮರದ ರಸದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಟಾಡಿ ಮತ್ತು ಅರಾಕ್. “ರೈಸ್ ಅಂಡ್ ಕರಿ” ಎಂದರೆ ಹಲವು ರೀತಿಯ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಭೋಜನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. <br><ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Culture_of_Sri_Lanka</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೊರೆಯುವ ಹಾಪರ್ (ಆಪ್ಪಾ, ಆಪ್ಪಂ) ಅನ್ನು ಸಹ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕೃತ ತಮಿಳು ಶೆಫ್‌ಗಳು ಕೊಲೊಂಬೊಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಂಯೋಜಿತ ಪಾಕಶೈಲಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಜನಕನ್ ನಾನಾನಂದನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಲಂಡನ್‌ನ ಮಿಶೆಲಿನ್ ಸ್ಟಾರ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವೇಗಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ರಮಮಿಡನ್” ಎಂದರೆ ಮಸಾಲೆಯ ಚಿಪ್ಸ್, ಇದು ಯುವಜನರಲ್ಲಿದೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ.<br> ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರವು ಬೇಯಿಸಿದ ಅಥವಾ ಆವಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಮಸಾಲೆದ ಕರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಿರಿಬತ್ ಎಂದರೆ ಹಾಲಿನ ಅಕ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಹಾರ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕರಿ ಎಂದರೆ ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮೀನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ತರಕಾರಿಗಳ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕರಿಯೂ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಊಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು “ಮುಖ್ಯ ಕರಿ” (ಮೀನು, ಕೋಳಿ, ಅಥವಾ ಕುರಿ) ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ದಾಳೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬೇರೆ ಕರಿಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಪಕ್ಕದ ಬಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಚಟ್ನಿ ಮತ್ತು “ಸಂಬಲ್” ಇರುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಸಂಬಲ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಕಹಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸಂಬಲ್ — ತುರಿದ ತೆಂಗಿನಲ್ಲಿ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಒಣ ಮಾಲ್ದೀವಿಯನ್ ಮೀನು ಮತ್ತು ನಿಂಬೆ ರಸವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪೇಸ್ಟ್. ಇದನ್ನು ಅಕ್ಕಿಯ ಜೊತೆ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ರುಚಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ.<br> ಸಂಬಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದವರು “ಮಲ್ಲುಂಗ್” ಎಂದರೆ ಚೂರಿದ ಎಲೆಗಳು, ತುರಿದ ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದ ತಿನಿಸು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಪಾಲು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗಿನ ಹಾಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಪಾಕಶೈಲಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. === ಮಸಾಲೆಗಳು === ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಮಸಾಲೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಸಾಲೆ ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮೂಲ ಸಸ್ಯ. 15ನೇ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮಸಾಲೆ ಮತ್ತು ಆನೆಯದಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಶೈಲಿಗಳನ್ನು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ತಂದರು, ಇದರಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಪಾಕಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<br><ref>https://www.thecoastalcampaign.com/foods-sri-lanka/</ref> ಲ್ಯಾಂಪ್ರೈಸ್ ಎಂಬುದು ಗೋಡಂಬಿ ಬಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಡುವ, ವಿಶೇಷ ಕರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ದೆ ಮಾಡಲಾದ ಅನ್ನ (ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ) ಮತ್ತು ಫ್ರಿಕ್ಕಡೆಲ್‌ಗಳು (ಮಾಂಸದ ಉಂಡೆಗಳು) ಸೇರಿರುವ, ಡಚ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಡಚ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟುಗೀಸ್ ಸಿಹಿಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಸಹ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವುಗಳಾಗಿ ರೋಸ್ಟ್ ಬೀಫ್ ಮತ್ತು ರೋಸ್ಟ್ ಚಿಕನ್. ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಅಡುಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.<br><ref>https://link.springer.com/article/10.1186/s42779-020-00075-z</ref> ಶ್ರೀಲಂಕಾದವರು ತಮ್ಮ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಖರವಾದ ಪಾಕವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಅಡುಗೆಗಾರನ ಕರಿಯ ರುಚಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ, ದ್ವೀಪದ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದವರು) ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<br> ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪಾಕಶೈಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಸಾಲೆದ ಪಾಕಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳ (ಅಮು ಮಿರಿಸ್ – ಹಸಿಮೆಣಸು, ಕೋಚ್ಛಿ ಮಿರಿಸ್, ಮಾಲು ಮಿರಿಸ್ – ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಕಮ್) ಮತ್ತು ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ “ಮಿಳಕಾಯಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮಿರ್ಚಿ ಬಳಕೆ.<br><ref>https://migrationology.com/sri-lankan-food-40-of-the-islands-best-dishes/</ref> ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ರುಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಲು ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಸಾಲೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೆಣಸಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ಮನೆಯವರ ಇಷ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.eatsandretreats.com/travel/sri-lanka/story/cuisine-food-drink/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2025-12-11 |archive-date=2025-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117123606/https://www.eatsandretreats.com/travel/sri-lanka/story/cuisine-food-drink/ |url-status=dead }}</ref> === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === e9dfjtnujh5a3b5ha4g96cf59t2zztd 0 178572 1427378 1365897 2026-09-03T16:02:27Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427378 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | workplaces = ಸರಕಾರ ಪಟ್ಟಿ * ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅರ್ಬಾನಾ-ಚಾಂಪೇನ್ * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ | alma_mater = ಸರಳ ಪಟ್ಟಿ * ಪೀಕಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿ(ಬಿಎಸ್)) * ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಕಲಾ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ(ಎಂಎ), ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈದ್ಯರು(ಪಿಎಚ್‌ಡಿ) | thesis_title = Memory Management for Networked Servers | thesis_url = https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.9.8967 | thesis_year = 2000 | doctoral_advisor = ಕೈ ಲಿ | awards = * ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್(2007) * ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:ACM ಫೆಲೋ(2013) * ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:IEEE ಫೆಲೋ(2015) * ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು:SIGOPS ಮಾರ್ಕ್ ವೈಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2015) }} ''ಯುವಾನ್ಯುವಾನ್ (YY) ಝೌ'' ಒಬ್ಬ ಚೀನೀ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ. ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ]]ರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಲ್ಕಾಮ್ ಎಂಡೋವ್ಡ್ ಚೇರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೇರಿದೆ. ಅವರು ಎಂಫೊರಾ, ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ವೋವಾ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಸ್ಥಾಪಕಿಯೂ ಹೌದು.<ref name="2cs1ee"/><ref name="markaward15">{{citation|url=https://whova.com/blog/whova-ceo-wins-2015-acm-sigops-mark-weiser-award/|title=The CEO of the Whova Event App Wins The 2015 ACM SIGOPS Mark Weiser Award|website=whova.com|date=8 October 2015|language=en-US|access-date=2018-10-11|archive-date=2018-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20181012015658/https://whova.com/blog/whova-ceo-wins-2015-acm-sigops-mark-weiser-award/|url-status=dead}}.</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಝೌ 1992 ರಲ್ಲಿ ಪೀಕಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ಪದವಿ]] ಪಡೆದರು,<ref name="2cs1ee"/> ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪದವಿ ಗಳಿಸುವ ಮೊದಲು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈ ಲಿ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ(ಪಿಎಚ್‌ಡಿ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{mathgenealogy|id=69541}}</ref> ಅವರು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ (NEC ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ)NEC ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು,<ref name="calit2"/> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ NEC, ಎಂಫೊರಾದಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು 2002 ರಲ್ಲಿ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಬಾನಾ-ಚಾಂಪೇನ್ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 2007 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ದೋಷ ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಎರಡನೇ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್, ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು;<ref name="calit2"/> ಅವರು ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ ಇನ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="2cs1ee"/> 2009 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು UCSD ಗೆ ತೆರಳಿದರು.,<ref name="calit2">{{citation|url=http://www.calit2.net/newsroom/article.php?id=1737|title=Computer Scientist Puts NSF Funding to Work for More Reliable Computing|first=Tiffany|last=Fox|publisher=California Institute for Telecommunications and Information Technology|date=September 9, 2010}}.</ref>ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ವಾಲ್ಕಾಮ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ.<ref>[https://jacobsschool.ucsd.edu/faculty/faculty_bios/index.sfe?fmp_recid=317 UCSD Jacobs School of Engineering Faculty Profiles], retrieved 2018-10-11.</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್, ಈವೆಂಟ್-ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ವೊವಾವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="2cs1ee"/><ref name="markaward15"/><ref>{{Cite web|url=https://whova.com/|title=Whova event management software|website=whova.com|language=en-US|access-date=2018-10-11}}</ref> ಝೌ ಅವರು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೆಂಬಲದ 21 ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೆಂಬಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ(ASPLOS) 2016) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ,<ref>[http://www.ece.cmu.edu/calcm/asplos2016/organization.html ASPLOS 2016 organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711044154/http://www.ece.cmu.edu/calcm/asplos2016/organization.html |date=2017-07-11 }}, retrieved 2015-06-17.</ref> ಮತ್ತು 27ನೇ ACM ಸಿಂಪೋಸಿಯಂ ಆನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ (ಸಿಂಪೋಸಿಯಂ ಆನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್(SOSP) 2019) ಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರು.<ref>[http://www.sigops.org/sosp/sosp19/organizers.html SOSP 2019 organization], retrieved 2018-10-11.</ref> 2020 ರಿಂದ, ಅವರು ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ [https://cloudintelligenceworkshop.org International Workshop on Cloud Intelligence / AIOps] ICSE, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೆಂಬಲದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ(ASPLOS), MLSys, ಮತ್ತು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ಯ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಸಂಘ(AAAI) ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |title=Organizers |url=https://cloudintelligenceworkshop.org/organizers.html |access-date=2024-12-27 |website=cloudintelligenceworkshop.org |language=en}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== 2005 ರಲ್ಲಿ, ಝೌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನ ಅನಿತಾ ಬೋರ್ಗ್ ಅರ್ಲಿ ಕೆರಿಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>[https://cra.org/cra-w/scholarships-and-awards/awards/beca-award-program/#toggle-id-14 2005 - Yuanyuan Zhou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717014954/https://cra.org/cra-w/scholarships-and-awards/awards/beca-award-program/#toggle-id-14 |date=2019-07-17 }}, [[Computing Research Association]], retrieved 2015-06-17.</ref> ಅವರಿಗೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಲೋನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="2cs1ee"/><ref>{{Cite web |title=Fellows Database |url=https://sloan.org/fellows-database |access-date=2022-03-24 |website=Alfred P. Sloan Foundation |language=en}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, "ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮೆಷಿನರಿನ ಫೆಲೋ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು,<ref>[http://awards.acm.org/award_winners/zhou_7451867.cfm "Yuanyuan Zhou"] [[List of fellows of the Association for Computing Machinery|ACM Fellows]], retrieved 2015-06-17.</ref><ref>[http://patterninsight.com/company/news/post/article/pattern-insight-cto-and-co-founder-named-acm-fellow/ Pattern Insight CTO and Co-Founder Named ACM Fellow], Pattern Insight, December 11, 2013, retrieved 2015-06-17.</ref> ಮತ್ತು 2014 ರಲ್ಲಿ, "ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗಾಗಿ ಸ್ಕೇಲೆಬಲ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಕರಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಅವರನ್ನು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ನ ಫೆಲೋ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://patterninsight.com/company/news/post/article/pattern-insight-cto-and-co-founder-named-ieee-fellow/ Pattern Insight CTO and Co-Founder Named IEEE Fellow], Pattern Insight, December 5, 2014, retrieved 2015-06-17.</ref><ref name="2cs1ee">[http://www.calit2.net/newsroom/release.php?id=2453 Two Computer Scientists, One Electrical Engineer Named IEEE Fellows], California Institute for Telecommunications and Information Technology, December 2, 2014, retrieved 2015-06-17.</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಝೌ ACM SIGOPS ಮಾರ್ಕ್ ವೈಸರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದರು.<ref>[http://www.sigops.org/awards/mw/ The Mark Weiser Award], retrieved 2018-10-11.</ref><ref name="markaward15"/> ==ಮಾತನಾಡುವುದು== 2018 ರಲ್ಲಿ CRA-W ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಡ್ ಕೋಹಾರ್ಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಝೌ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ,<ref> {{Cite web|url=https://whova.com/web/cgcww_201804/|title=CRA-W Grad Cohort for Women - Whova |website=whova.com|language=en-US|access-date=2018-10-11}}</ref> ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಗ್ರೇಸ್ ಹಾಪರ್ ಆಚರಣೆ. == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ == * Shan Lu, Soyeon Park, Eunsoo Seo, Yuanyuan Zhou "Learning from mistakes: a comprehensive study on real world concurrency bug characteristics." (2008)ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನವು ವಾಸ್ತವ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಕಾಲಿಕತೆ (Concurrency) ಸಂಬಂಧಿತ ದೋಷಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧಕರು ಅನೇಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಗಳು, ಉಂಟಾಗುವ ಕಾರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಕಾಲಿಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಬೇಗ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹಾಗೂ ತಪ್ಪಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal |last1=Lu |first1=Shan |last2=Park |first2=Soyeon |last3=Seo |first3=Eunsoo |last4=Zhou |first4=Yuanyuan |date=2008-03-01 |title=Learning from mistakes: a comprehensive study on real world concurrency bug characteristics |url=[https://dl.acm.org/doi/10.1145/1353535.1346323](https://dl.acm.org/doi/10.1145/1353535.1346323) |journal=SIGOPS Oper. Syst. Rev. |volume=42 |issue=2 |pages=329–339 |doi=10.1145/1353535.1346323 |issn=0163-5980|url-access=subscription }}</ref> * Zhenmin Li, Shan Lu, Suvda Myagmar, Yuanyuan Zhou "CP-Miner: finding copy-paste and related bugs in large-scale software code." (2006)ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ CP-Miner ಎಂಬ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಕಲು-ಅಂಟಿಕೆ (copy-paste) ದೋಷಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (Operating System) ಕೋಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರುಕಳಿಸಿದ ಕೋಡ್ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite journal |last1=Li |first1=Zhenmin |last2=Lu |first2=Shan |last3=Myagmar |first3=Suvda |last4=Zhou |first4=Yuanyuan |date=2004-12-06 |title=CP-Miner: a tool for finding copy-paste and related bugs in operating system code |url=[https://dl.acm.org/doi/10.5555/1251254.1251274](https://dl.acm.org/doi/10.5555/1251254.1251274) |journal=Proceedings of the 6th Conference on Symposium on Operating Systems Design & Implementation - Volume 6 |series=OSDI'04 |location=USA |publisher=USENIX Association |pages=20 }}</ref> * Zhenmin Li, Yuanyuan Zhou "PR-Miner: automatically extracting implicit programming rules and detecting violations in large software code." (2005) ಈ ಸಂಶೋಧನೆ PR-Miner ಎಂಬ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ (implicit) ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದು, ಅವುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal |last1=Li |first1=Zhenmin |last2=Zhou |first2=Yuanyuan |date=2005-09-01 |title=PR-Miner: automatically extracting implicit programming rules and detecting violations in large software code |url=[https://dl.acm.org/doi/10.1145/1095430.1081755](https://dl.acm.org/doi/10.1145/1095430.1081755) |journal=SIGSOFT Softw. Eng. Notes |volume=30 |issue=5 |pages=306–315 |doi=10.1145/1095430.1081755 |issn=0163-5948|url-access=subscription }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://cseweb.ucsd.edu/~yyzhou/ Home page] * [http://patterninsight.com/ PatternInsight] * [https://whova.com/ Whova] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Zhou, Yuanyuan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಹುಟ್ಟಿದ ವರ್ಷ ಕಾಣೆಯಾಗಿದೆ (ಜೀವಂತ ಜನರು)]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನೀ ಮಹಿಳಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೀಕಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅರ್ಬಾನಾ-ಚಾಂಪೇನ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ಅಧ್ಯಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಸಂಘದ ಫೆಲೋಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IEEE ಫೆಲೋಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NEC ಜನರು]] 0itv9m9xu50tpcdh7tkwiyh7t0m5csu 2 179508 1427376 1376051 2026-09-03T15:42:49Z 2511050neha 100049 1427376 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್ :ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ (Accountancy and Taxation) ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಾಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕೋರ್ಸ್ ಬೇಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ವಿಶೇಷತೆ ಅದನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡ ವಿಷಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದತೊಡಗಿದವು. ಈ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ವಿಷಯಗಳು, ಈಗ ಓದುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲಾ ಹೇಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.ಕೋರ್ಸ್ ಕುರಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬಿ.ಕಾಂ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬರೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದವಿಯಲ್ಲ — ಈ ವಿಶೇಷತೆಯ ಇಡೀ ಉದ್ದೇಶವೇ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆ, ತೆರಿಗೆ ಸಲಹಾ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಣಕಾಸಿನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಗಣಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಬುನಾದಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. 1.ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (Final Accounts) ಇದು ನಾನು ಓದಿದ ಮೊದಲ "ನಿಜವಾದ" ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಇದೇ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲದರ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಖಾತೆ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು ಎಂದು ಇದು ಕಲಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಚದುರಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಣಕಾಸು ಚಿತ್ರಣವಾಗಿ ಸೇರುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ — ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಒಗಟು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2.ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Economics) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನನಗೆ ನೀಡಿತು. ಬೇಡಿಕೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ, ಜಿಡಿಪಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎರಡನ್ನೂ ನಾವು ಕಲಿತೆವು. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನನಗೆ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. 3.ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (Statistics) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು — ಸರಾಸರಿ, ಮಧ್ಯಮ ಮೌಲ್ಯ, ಬಹುಲಕ, ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಅನಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. 4.ಮೂಲ ಗಣಿತ (Basic Mathematics) ಈ ವಿಷಯ ಅನುಪಾತಗಳು, ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳು, ಬಡ್ಡಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಣಿತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ರೋಚಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಉಳಿದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ — ನಿಮ್ಮ ಮೂಲ ಗಣಿತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಅನುಪಾತಗಳು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 5.ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು (Business Law) ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು ನನಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು — ಮೂಲತಃ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು. ಈ ವಿಷಯ ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು ಏಕೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಕಾನೂನಿನ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಇರುವುದೂ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು. ನಾನು ಈಗ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು 6.ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ (Direct Tax) ಇದು ನನ್ನ ವಿಶೇಷತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಷಯ ಕೂಡ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ — ವಿವಿಧ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು, ಯಾವ ಕಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಮತ್ತು ರಿಟರ್ನ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ತೆರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 7.ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ (Corporate Accounting) ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ — ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು, ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳ ಮರುಪಾವತಿ, ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಮಟ್ಟದ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಇರುವುದೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಿ.ಕಾಂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ — ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ವಿಶೇಷ, ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ. ಆಗ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ ಕೊನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳ ಈ ಮಿಶ್ರಣ, ಕನ್ನಡದಂತಹ ಭಾಷಾ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ, ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ayc2spa3r44c07zzadu9xfixc8f4ljr 2 179576 1427414 1376278 2026-09-04T09:54:30Z A826 72368 A826 moved page [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] to [[ಸದಸ್ಯ:2530738 M Medha Reddy/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ/1]] without leaving a redirect 1376278 wikitext text/x-wiki = ಎಂ. ಮೇಧಾ ರೆಡ್ಡಿ = ನನ್ನ ಹೆಸರು '''ಎಂ. ಮೇಧಾ ರೆಡ್ಡಿ'''. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ '''ಬೆಂಗಳೂರು''' ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ತನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ದೊರೆತಿರುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕುಟುಂಬದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು '''ಎನ್. ಮುನಿರೆಡ್ಡಿ''' ಹಾಗೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು '''ಅನಿತಾ ಎಂ.'''. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನನಗೆ ಶಿಸ್ತು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ನಾನು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ನನಗೆ '''ಎಂ. ಚಿರಾಗ್ ರೆಡ್ಡಿ''' ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ತಮ್ಮನಿದ್ದಾನೆ. ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯವಿದ್ದು, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ನಾವು ಒಂದು '''ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ''' ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಸಹೋದರರು, ಅವರ ಪತ್ನಿ, ಅವರ ಮಗ, ಸೊಸೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಗಳು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದರಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸಹಕಾರ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಆದರ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ '''ದೆಹಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್'''ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೀಡೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಶಾಲಾ ಜೀವನವು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ನಂತರ ನಾನು '''ಪ್ರೈಮಸ್ ಪಿಯು ಕಾಲೇಜು'''ದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು '''ವಾಣಿಜ್ಯ'''ದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ನಾನು '''ಕಾಲೇಜಿನ ಎರಡನೇ ಟಾಪರ್''' ಆದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು, ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು '''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ'''ದಲ್ಲಿ '''ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (ಬಿ.ಎ.)''' ಪದವಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು '''ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Economics)''' ಮತ್ತು '''ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ (Sociology)''' ಆಗಿದ್ದು, '''ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ (Political Science)''' ಅನ್ನು ಉಪವಿಷಯವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳು ಸಮಾಜದ ರಚನೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅರಿವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ, ಸಂಶೋಧನಾ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಅರಿವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿ '''ಕರ್ನಾಟಕ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ (KAS)''' ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ನನ್ನ ಕನಸು. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕನಸು ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಇದು ನನ್ನ ತಂದೆಯವರ ಬಹುಕಾಲದ ಆಶಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು, ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಓದಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲವೇ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಶಿಸ್ತು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದ ಮೇಲಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸವಾಲನ್ನೂ ಹೊಸ ಅವಕಾಶವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಹೊಸ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ಸಮಾಜದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಓದುವುದು ಇಷ್ಟ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲು ಜ್ಞಾನ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ನನ್ನ ಗುರಿಯತ್ತ ಒಂದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕೆಎಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಜನರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗುವುದು ನನ್ನ ಕನಸು. ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕುಟುಂಬದ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸ ನನಗಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಜೀವನವು ಕುಟುಂಬದ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಕನಸುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಪೋಷಕರ ಆಶೀರ್ವಾದ, ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ನನ್ನ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತೇನೆ. 3s738slzj4fslcj42vt33ic39pu886m 0 180584 1427401 1383806 2026-09-04T04:34:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427401 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು}} (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Старостинський округ, ರೋಮನೈಸ್ಡ್: , ಲಿಟ್. 'ಎಲ್ಡರ್ಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್') ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಡಳಿತ ಘಟಕವಾಗಿದೆ, ಇದು hromadas ನ ಐಚ್ಛಿಕ ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. =ವಿವರಣೆ= ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್ ಎಂಬುದು ಹ್ರೋಮಾಡಾದ ರಾಜಕೀಯ ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶವು ಹ್ರೋಮಾಡಾದೊಳಗಿನ ವಸಾಹತು ಅಥವಾ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದ ವಸಾಹತುಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಯೋಜಿತ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://decentralization.ua/en/news/9109</ref> ನಿಯಮದಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹ್ರೋಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಸಾಹತುವಿನ ಹೊರಗಿನ ಹ್ರೋಮಾಡಾದಲ್ಲಿನ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದು.<ref>https://decentralization.ua/en/news/9109</ref> =ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ= ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಘಟನೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ 1, 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳಲ್ಲಿ 7,740 ಸ್ಟಾರೊಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಯು ಕೇವಲ 7,442 ಸ್ಟಾರೊಸ್ಟಾಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.<ref>https://mtu.gov.ua/files/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3%20IV%20%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%202024%20%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%20(1).pdf{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು 10% ಸ್ಟಾರೊಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳು 500 ಜನರವರೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, 61% 500 ರಿಂದ 1500 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, 22% 1500 ರಿಂದ 3000 ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು 7% 3000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>https://mtu.gov.ua/files/%D0%9C%D0%BE%D0%BD%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B3%20IV%20%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%202024%20%D1%80%D0%BE%D0%BA%D1%83%20(1).pdf{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜನವರಿ 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ವಸಾಹತು ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಇವೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ವಿವ್ ಅರ್ಬನ್ ಹ್ರೋಮಾಡಾದಲ್ಲಿ, ವಿನ್ನಿಕಿ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿಯಾನಿ ಅರ್ಬನ್ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರಗಳು ನಗರಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>https://city-adm.lviv.ua/news/government/288274-u-lvivskii-hromadi-proponuiut-stvoryty-6-starostynskykh-okruhiv</ref><ref>https://tvoemisto.tv/news/u_lvivskiy_gromadi_proponuyut_utvoryty_shist_starostynskyh_okrugiv_147623.html</ref> {| class="wikitable sortable" |+ !ಪ್ರದೇಶ !ಅನುಮೋದಿಸಲಾದ ಸ್ಟಾರೋಸ್ತಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !ಸ್ಟಾರೋಸ್ತಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- |ಚೆರ್ಕಾಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |364 | align="center" |'''354''' |- |ಚೆರ್ನಿಹಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |403 | align="center" |'''373''' |- |ಚೆರ್ನಿವ್ಟ್ಸಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |179 | align="center" |'''200''' |- |ಡ್ನಿಪ್ರೊಪೆಟ್ರೋವ್ಸ್ಕ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |243 | align="center" |'''257''' |- |ಡೊನೆಟ್ಸ್ಕ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |141 | align="center" |'''156''' |- |ಇವಾನೊ-ಫ್ರಾಂಕಿವ್ಸ್ಕ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |384 | align="center" |'''420''' |- |ಖಾರ್ಕಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |344 | align="center" |'''348''' |- |ಖೆರ್ಸಾನ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |161 | align="center" |'''226''' |- |ಖ್ಮೆಲ್ನಿತ್ಸ್ಕಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |453 | align="center" |'''466''' |- |ಕಿರೊವೊಹ್ರಾದ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |268 | align="center" |'''260''' |- |ಕೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |454 | align="center" |'''457''' |- |ಲುಹಾನ್ಸ್ಕ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |111 | align="center" |'''132''' |- |ಲ್ವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |504 | align="center" |'''460''' |- |ಮಿಕೊಲಾಯಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |206 | align="center" |'''237''' |- |ಒಡೆಸಾ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |346 | align="center" |'''358''' |- |ಪೊಲ್ಟಾವಾ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |290 | align="center" |'''325''' |- |ರಿವ್ನೆ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |216 | align="center" |'''235''' |- |ಸುಮಿ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |277 | align="center" |'''289''' |- |ಟೆರ್ನೊಪಿಲ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |436 | align="center" |'''450''' |- |ವಿನ್ನಿತ್ಸಿಯಾ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |486 | align="center" |'''505''' |- |ವೊಲಿನ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |282 | align="center" |'''296''' |- |ಝಕರ್ಪಾಟಿಯಾ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |250 | align="center" |'''262''' |- |ಝಪೊರಿಜ್ಝಿಯಾ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |200 | align="center" |'''216''' |- |ಝೈಟೊಮಿರ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | align="center" |444 | align="center" |'''458''' |- | style="color:black; text-align:center;|'''ಉಕ್ರೇನ್''' | align="center" |'''7442''' | align="center" |'''7740''' |} =ಇತಿಹಾಸ= 2014–2015ರಲ್ಲಿ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳಾಗಿ ಒಂದಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಪಟ್ಟಣಗಳು ​​ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು, ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2015 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾಗಳ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಏಕೀಕರಣದ ಕುರಿತು" ಕಾನೂನು, ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಅವರು ಆಯಾ ವಸಾಹತುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬೇಕು.<ref>https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/157-19#n85</ref><ref>https://decentralization.gov.ua/starosta</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೇಯರ್ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕು, ಅವರ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಬಜೆಟ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಇತರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು.<ref>https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/157-19#n85</ref>ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾಗೆ ನೋಟರಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಥವಾ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಬಹುದು.<ref>https://decentralization.gov.ua/admin/articles/1757.html</ref> ಜುಲೈ 22, 2016 ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ತೀರ್ಪಿನ ಮೂಲಕ, ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೇ ವರ್ಗದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2017 ರ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಆರನೇ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಹೊಸದಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾಗಳಿಗೆ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು.<ref>https://decentralization.gov.ua/admin/articles/2935.html</ref><ref>http://www.zarplata.co.ua/?p=6928</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2017 ರಂದು, ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಕಾನೂನು ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್ಸ್ (ಹಿರಿಯ ಹುದ್ದೆಗಳು) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು - ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟ್ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧಿಕಾರಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶ. ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಮಂಡಳಿಯು ರಚಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು.<ref>https://decentralization.gov.ua/admin/articles/4727.html</ref><ref>https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1848-VIII</ref><ref>https://decentralization.gov.ua/admin/articles/4433.html</ref> ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹ್ರೋಮಾಡಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ಟಾರೋಸ್ಟಾ ಒಕ್ರುಹ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಅದರ ಸ್ಥಾಯಿ ಆಯೋಗಗಳ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಭಾಷಣದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಆಸ್ತಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಒಕ್ರುಹ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>https://decentralization.gov.ua/admin/articles/4433.html</ref><ref>https://www.ukrinform.ua/rubric-polytics/2187476-silskij-starosta-hto-ce-takij-i-aki-jogo-zavdanna.html</ref> =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= 4cdxjmnh82fjfqvgea84raao36tiq0n 0 180623 1427386 1383948 2026-09-03T19:03:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427386 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | image = Nulp logo ukr.svg | image_upright = .5 | caption = ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ಲಾಂಛನ | motto = ''Litteris et artibus'' | established = 1816 | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | rector = ನತಾಲಿಯಾ ಶಾಖೋವ್ಸ್ಕಾ | chancellor = ನತಾಲಿಯಾ ಶಾಖೋವ್ಸ್ಕಾ | students = ~35,000 | city = ಎಲ್ವಿವ್ | province = ಎಲ್ವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | country = ಉಕ್ರೇನ್ | colours = | website = | academic_affiliations = ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಘ, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸಂಘ | affiliations = ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯ | logo = Львівська політехніка 1.jpg }} ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Національний університет «Львівська політехніка») ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಎಲ್ವಿವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 1816 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://dyvys.info/2016/07/28/lvivska-politehnika-propustyla-svoye/</ref> ಟೈಮ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಪ್ರಕಾರ, 2024 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಸುಮಿ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>https://www.timeshighereducation.com/student/where-to-study/study-in-ukraine</ref> ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>https://24tv.ua/education/top-100-universitetiv-ukrayini-2023-yaki-vishi-lidiruyut-za-kilkistyu_n2364705</ref> ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಎಲ್ವಿವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಉನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು 2026 ರ QS ವಿಶ್ವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ #1001-1200 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. =ಇತಿಹಾಸ= ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಕ್ರೇನ್‌ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 7, 1816 ರಂದು, ಲೆಂಬರ್ಗ್ (ಎಲ್ವಿವ್) ನಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ರಿಯಲ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತೆರಿಗೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ-ಗಣಿತ ಚಕ್ರದ ವಿಷಯಗಳಾದ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್, ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಗಮನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಜರ್ಮನ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಆಗಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಕರ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ (ಈಗ ವಿರ್ಮೆನ್ಸ್ಕಾ) 20 ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಂದರವಾದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1825 ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರಾಂಜ್ I ರ ರಾಯಲ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ಹಂತದ ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ರಿಯಲ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಆಗಿ ಮರುಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. 1835 ರಲ್ಲಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಲೆಯು ಎಲ್ವಿವ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ರಿಯಲ್-ಟ್ರೇಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ 1841 ರಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1844 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಬೀದಿ, 2 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್-ರಾಯಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ (ಅಧ್ಯಾಪಕರು) ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಮೊದಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. 1877 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೆಕ್ಟರ್ ಜೂಲಿಯನ್ ಜಕಾರಿವಿಚ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಟೆಪನ್ ಬಂಡೇರಾ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ) ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಜೂಲಿಯನ್ ಜಕಾರಿವಿಚ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ನಿಪುಣ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1820 ರ ದಶಕದ ವಿಯೆನ್ನಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಶಾಲೆ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಜುಲೈ 10, 1912 ರಂದು, ಮಾರಿಯಾ ಸ್ಕ್ಲೋಡೋವ್ಸ್ಕಾ-ಕ್ಯೂರಿ ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅದೇ ದಿನ, ಅವರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು. ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ಗೌರವ ವೈದ್ಯರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು. 1921 ರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು "ಪೋಲಿಟೆಕ್ನಿಕಾ ಲ್ವೋವ್ಸ್ಕಾ" ಮತ್ತು 1939 ರಿಂದ - ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 1993 ರಲ್ಲಿ, ಅದರ 150 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮೊದಲು, ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಅತ್ಯುನ್ನತ - ನಾಲ್ಕನೇ - ಮಾನ್ಯತೆಯ ಮಟ್ಟ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ "ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್" ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 2000 ರಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಜುಲೈ 8, 2009 ರಂದು, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವು ತನ್ನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ "ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್" ಗೆ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>http://zakon1.rada.gov.ua/laws/show/713-2009-%D0%BF</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 ರಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>https://zaxid.net/lvivska_politehnika_vidkrila_vlasnu_startapshkolu_n1439959</ref> ಮೇ 2018 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಐಒಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್ ಐಟಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://perfectial.com/news/perfectial-helps-open-iot-lab/</ref> 1817 ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಲೆಂಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು, <ref>http://www.math.muni.cz/~sisma/English/enskoly.html</ref>ಇದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಾಲೆಯಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಬದಲಾವಣೆಯು 1844 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ: 4 ನವೆಂಬರ್ 1844: ಶಾಲೆಯನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಲೆಂಬರ್ಗ್ ಆಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಮೊದಲ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಬ್ರೂನ್ (ಬ್ರ್ನೋ) ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾಲೇಜಿನ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಫ್ಲೋರಿಯನ್ ಷಿಂಡ್ಲರ್. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ವಿರ್ಮೆನ್ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಟೀಟ್ರಾಲ್ನಾ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ದಾರೋವ್ಸ್ಕಿಯ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಶಾಲೆಯು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು - ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ. ಶಿಕ್ಷಣವು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. 1 ನವೆಂಬರ್ 1848: 1848 ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಟ್ಟಣದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಜನರಲ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಫಿರಂಗಿದಳದಿಂದ ಶೆಲ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು. ಪಟ್ಟಣದ ಪುರಸಭೆ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ (3ನೇ ಮಹಡಿ) ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು ನಡೆದವು ಮತ್ತು 1850 ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆದವು. 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1850: ಹೊಸದಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. 1851: ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 220, ಅದರಲ್ಲಿ 98 ಪೋಲಿಷ್, 50 ಯಹೂದಿ, 48 ಜರ್ಮನ್, 19 ಉಕ್ರೇನಿಯನ್/ರುಥೇನಿಯನ್, 4 ಜೆಕ್ ಮತ್ತು 2 ಹಂಗೇರಿಯನ್. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವಾವ್ರ್ಜಿನಿಕ್ ಜ್ಮುರ್ಕೊ (ವಿಯೆನ್ನಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ಪದವೀಧರ) ಗಣಿತ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು, ಶಾಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಧ್ರುವವಾಗಿ. ಜ್ಮುರ್ಕೊ ಅವರನ್ನು ಲ್ವೋವ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1852/1853: ಜೋಸೆಫ್ ವೈಸರ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮರುಸಂಘಟನೆಯ ಆರಂಭ. ಎರಡು ಹಂತದ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. 1857–1868: ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗುನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಾಯಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. 1870: ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರಾಂಜ್ ಜೋಸೆಫ್ I ರ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಪೋಲಿಷ್ ಅನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಇಲ್ಲದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದರು. 1872: ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ರಾಸಾಯನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗುನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ವಯಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 12 ಮಾರ್ಚ್ 1872: ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೆಜೆಲೆಕಿ ಮೊದಲ ರೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1874 - ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1877: ಅಕಾಡೆಮಿ ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಜೂಲಿಯನ್ ಜಕಾರಿವಿಚ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮ್ಯೂನಿಚ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಆದೇಶಿಸಿದರು. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1877: ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯಿತು, ನಂತರ ಡಾಕ್ಟರ್ ರೋಮನ್ ಗೋಸ್ಟ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿಯವರ ಉಪನ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ದೂರವಾಣಿ ಮಾರ್ಗವು ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡದ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಅನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಆವರಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. 15 ನವೆಂಬರ್ 1877: ಹೊಸ ರೆಕ್ಟರ್ - ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಜೂಲಿಯನ್ ಜಕಾರಿವಿಚ್ ಉದ್ಘಾಟನೆ. ಅದೇ ದಿನ, ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶಾಲೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಪವಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು, ಇದನ್ನು ಮೂವರು ಎಲ್ವೊವ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌ಗಳು - ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಗ್ರೀಕ್-ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಮೇನಿಯನ್-ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಗಲಿಷಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪೊಟೋಕಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. 1877: ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಟೆಕ್ನಿಸ್ಚೆ ಹೊಚ್‌ಶುಲೆ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೆಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಜರ್ಮನ್-ಧ್ವನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪೋಲಿಷ್ ಸ್ಜ್ಕೋಲಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ಜ್ನಾದಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1880: ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರಾಂಜ್ ಜೋಸೆಫ್ I ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಆ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು 11 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವಕುಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಜಾನ್ ಮಾಟೆಜ್ಕೊಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಈಗ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು; ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಈಗ ವ್ರೊಕ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1893: ಗಲಿಷಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಮಡೆಜ್ಸ್ಕಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿಯ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಾಲೆಗಳ ಡಿಪ್ಲೊಮಾಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1894: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯ 50 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ. ಆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ಜಜಾಕ್ಜ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ "ದಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್ ಎಲ್ವಿವ್. ಅದರ ಅಡಿಪಾಯ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಬಂಧ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 13, 1894: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಶಾಲಾ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1905: ವಿಯೆನ್ನಾ ನಂತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. 1914: ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ರಷ್ಯಾ ಆಕ್ರಮಿತ ಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 30% ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯು 11 ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಸುಮಾರು 20000 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣವು 1914/15 ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು. ಎರಡನೇ ಪೋಲಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ನವೆಂಬರ್ 1918: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಪೂರ್ವ ಗಲಿಷಿಯಾದ ಪೋಲಿಷ್-ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಪೋಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಪೋಲಿಷ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿದವರಲ್ಲಿ, ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಬಾರ್ಟೆಲ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಬ್ರೈಲಾ ಮತ್ತು ಆಂಟೋನಿ ವೆರೆಸ್ಜ್ಜಿನ್ಸ್ಕಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ನಂತರ ರೆಕ್ಟರ್ ಆದರು. 8 ನವೆಂಬರ್ 1919: ಪೋಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಬ್ಲಾನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮತ್ತು ಹೈಯರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ರಿ (ಲ್ವೋವ್) ಅನ್ನು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. 28 ಜೂನ್ 1920: ಹೊಸ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಲ್ವೋವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ (ಪೋಲಿಷ್: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಾ ಲ್ವೋವ್ಸ್ಕಾ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವುದು. 19 ನವೆಂಬರ್ 1922: ಪೋಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ಲ್ವೋವ್‌ನ ರಕ್ಷಕರ ಶಿಲುಬೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಮಾರ್ಷಲ್ ಫರ್ಡಿನ್ಯಾಂಡ್ ಫೋಚ್ ಲ್ವೋವ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ವೈದ್ಯ ಗೌರವಾರ್ಥ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. 23 ಫೆಬ್ರವರಿ 1931: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್‌ನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ನಿಲ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸನ್ (ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್, ಸ್ವೀಡನ್) ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ವೈದ್ಯ ಎಂಬ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1934: ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. 11 ನವೆಂಬರ್ 1936: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಇಗ್ನಸಿ ಮೊಸ್ಸಿಕಿ ಶಾಲೆಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಆರ್ಡರ್ ಪೊಲೊನಿಯಾ ರೆಸ್ಟಿಟುಟಾವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1939: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಜುಲೈ 4, 1941 (ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ): ವುಲೆಟ್ಸ್ಕಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಸಂಘಟನೆ (OUN) ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಹಯೋಗಿಗಳು, ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪೋಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ವ್ಲೋಡ್ಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಕ್ರುಕೋವ್ಸ್ಕಿ, ಆಂಟೋನಿ ಲೋಮ್ನಿಕಿ, ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಪಿಲಾಟ್, ವ್ಲೋಡ್ಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಸ್ಟೋಜೆಕ್, ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ವೆಟುಲಾನಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ವೀಗೆಲ್, ರೋಮನ್ ವಿಟ್ಕಿವಿಚ್, ಟಡಿಯುಸ್ಜ್ ಬಾಯ್-ಜೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದರು. ಜುಲೈ 26, 1941: ಗೆಸ್ಟಾಪೊ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಬಾರ್ಟೆಲ್ ಅವರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ವಸಂತ 1942 - ವಸಂತ 1944: ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಕೃಷಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಈ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ಗ್ಲಿವೈಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು. ಶರತ್ಕಾಲ 1944: ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನ 100 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಎಲ್ವಿವ್ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು - ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ 1945: ಜಿಯೋಡೆಟಿಕ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಪೋಲಿಷ್ ಜನಾಂಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಎಲ್ವಿವ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪೋಲೆಂಡ್ಗೆ ಹೋದರು. ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪೋಲಿಷ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಗ್ಲಿವೈಸ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಲೆಸಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಮತ್ತು ವ್ರೊಕ್ಲಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1946: ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ "ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1952: ರೇಡಿಯೋ-ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1962: ಆಟೊಮೇಷನ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1966: ಆರ್ಥಿಕ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1967: ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1970: ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಎರಡನೇ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. 1971: ತಾಪನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೮೯: ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೧: ಕಳೆದ ೫೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ರೆಕ್ಟರ್ - ಯು. ರುಡಾವ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಉದ್ಘಾಟನೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ೧೯೯೨: ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೨: ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್ ಅನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪೀಠಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಉಕ್ರೇನ್ ಇತಿಹಾಸ, ಅದರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ ರಾಜಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳು (ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ರಷ್ಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್) ೧೯೯೩: ಅನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜೂನ್ ೧೯೯೩: ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಾಯಿತು. ೧೯೯೪: ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೮ ಜುಲೈ ೨೦೦೯: ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ (ಸ್ವಾಯತ್ತ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. =ರಚನೆ= ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ "ಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್" ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: 16 ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (ಹಾಗೆಯೇ ದೂರಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ); ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ; 8 ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಎರಡು ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂಗಳು; 34 ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು; 12 ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳು; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ 3 ಕ್ರೀಡಾ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಶಿಬಿರಗಳು; ಎಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ; ಪೀಪಲ್ಸ್ ಹೌಸ್ "ಪ್ರೊಸ್ವಿಟಾ (ಲ್ವಿವ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್)"; ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಘ "ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್"; ಜಿಯೋಡೆಟಿಕ್ ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ-ಜಿಯೋಡೆಸಿಕ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು 35,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://lpnu.ua/information-package |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-23 |archive-date=2020-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809203057/https://lpnu.ua/information-package |url-status=dead }}</ref> ತಜ್ಞರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು 64 ಪದವಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು 124 ವಿಶೇಷತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 123 ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಬೋಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 2,200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಬೋಧನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 320 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜ್ಞಾನದ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 1200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ಗಳು, ಪಿಎಚ್‌ಡಿ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. =ಗಮನಾರ್ಹ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು= ಟಟಿಯಾನಾ ಅನೋಡಿನಾ (ಸೋವಿಯತ್ ವಾಯುಯಾನ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ವಾಯುಯಾನ ಸಮಿತಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ) ಜೋಜೆಫ್ ಆಡಮ್ ಬಾಕ್ಜೆವ್ಸ್ಕಿ (ಮದ್ಯ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಜೆ. ಎ. ಬಾಕ್ಜೆವ್ಸ್ಕಿ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕರು) ಸ್ಟೀಫನ್ ಬನಾಚ್ (ಗಣಿತಜ್ಞ) ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಬಾರ್ಟೆಲ್ (ಪೋಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಿ) ಸ್ಟೀಫನ್ ಬ್ರೈಲಾ (ಪೋಲಿಷ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರವರ್ತಕ) ಎಮಿಲ್ ಝಿರ್ನಿಯಾನ್ಸ್ಕಿ (ಪೋಲಿಷ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ) ಬೋಹ್ಡಾನಾ ದುರ್ಡಾ (ಕಲಾವಿದ, ಬರಹಗಾರ, ಕವಿ, ಗೀತರಚನೆಕಾರ) ತ್ಸಾಖಿಯಾಗಿನ್ ಎಲ್ಬೆಗ್ಡೋರ್ಜ್ (ಮಂಗೋಲಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ) ವೆರಾ ಕಮ್ಶಾ (ರಷ್ಯಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಬರಹಗಾರ) ಪೋಲಿನಾ ಕ್ಯಾಟ್ಸೆನ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೆಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್) ಯೂರಿ ಲುಟ್ಸೆಂಕೊ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ ಜನರಲ್) ಅಪೊಲಿನೈರ್ ಒಸಾಡ್ಕಾ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ, 1942 ರ ವರ್ಗ) ವ್ಲೋಡ್ಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಪುಚಲ್ಸ್ಕಿ (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ) ಡಯಾನಾ ರೀಟರ್ (ಒಬ್ಬರು ಕ್ರಾಕೋವ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಜಿ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬಲಿಪಶು) ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಓರ್ಲಿಕ್-ರುಯೆಕೆಮನ್ (ಪೋಲಿಷ್ ಜನರಲ್) ಜಾನ್ ಜಗ್ಮಿನ್-ಸಡೋವ್ಸ್ಕಿ (ಪೋಲಿಷ್ ಜನರಲ್) ರೋಮನ್ ಶುಖೆವಿಚ್ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಬಂಡಾಯ ಸೇನೆಯ (ಯುಪಿಎ) ನಾಯಕ) ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಸೀಲೆಕ್ಕಿ (ಪೋಲಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಬ್ಲೋಕ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ) ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ಸಿಕೋರ್ಸ್ಕಿ (ಪೋಲಿಷ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಉಲಮ್ (ಗಣಿತಜ್ಞ, ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಯ ಸದಸ್ಯ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಾಂಬ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರು) ಪಿಯೋಟರ್ ವಿಲ್ನಿಯೆವಿಕ್ (ಎಂಜಿನಿಯರ್) ವ್ಲಾಡ್ಕೊ ಕೌಫ್‌ಮನ್ (ಕಲಾವಿದ, ಪ್ರದರ್ಶಕ) =ಗಮನಾರ್ಹ ಸಿಬ್ಬಂದಿ= ಸ್ಟೀಫನ್ ಬನಾಚ್ (1892–1945), ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಬಾರ್ಟೆಲ್ (1882–1941), ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪೋಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬ್ರೈಲಾ (1886–1943), ಪೋಲಿಷ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರವರ್ತಕ ಜೋಯಾ ಡುರಿಯಾಜಿನಾ (ಜನನ 1950), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಐರಿನಾ ಫರಿಯನ್ (1964–2024), ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿ ಟೈಟಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ ಹ್ಯೂಬರ್ (1872–1950), ಪೋಲಿಷ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಜಿಗ್ಮಂಟ್ ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸಿವಿಚ್ (1886–1963), ಪೋಲಿಷ್ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಕುರಾಟೋವ್ಸ್ಕಿ (1896–1980), ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಂಟೋನಿ ಲೊಮ್ನಿಕಿ (1881–1941), ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಒಟ್ಟೊ ನಡೋಲ್ಸ್ಕಿ [pl] (1880–1941), ಪೋಲಿಷ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ವ್ಲಾಡಿಸ್ಲಾವ್ ಓರ್ಲಿಕ್ಜ್ (1903-1990),[10] ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ ಜಾನ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಡಿ ರೋಸೆನ್ (1891-1982), ಪೋಲಿಷ್ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ ವೊಡ್ಜಿಮಿಯರ್ಜ್ ಸ್ಟೊಜೆಕ್ (1883-1941), ಪೋಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞ =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= rrh1v07h37p6qrznu8wa3vj04vtm135 0 180629 1427404 1384063 2026-09-04T05:26:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427404 wikitext text/x-wiki [[Image:Svirzh.jpg|thumb|275px|1975–83ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.]] '''ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ''' ({{langx|uk|Свірзький замок|Svirz'kyi zamok}}; {{langx|pl|Zamek w Świrzu}}) [[ಉಕ್ರೇನ್]]ನ [[ಲ್ವೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್]]ನ [[ಸ್ವಿರ್ಝ್, ಲ್ವೀವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್|ಸ್ವಿರ್ಝ್]]ನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟೆಯಂತಿರುವ ಅರಿಸ್ಟೋಕ್ರಾಟಿಕ್ [[ವಾಸಸ್ಥಳ]]ವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಿರ್ಸ್ಕಿ ಕುಲೀನ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ 1546ರ ಕಾಲದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚರ್ಚ್ ಇದೆ. 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅದರ ಹೊಸ ಮಾಲೀಕ ಕೌಂಟ್ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸೆಟ್ನರ್]] ಅವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಜನರಲ್ [[ಪಾವೆಲ್ ಗ್ರೊಡ್ಜಿಕಿ]] ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ [[ಕಂದಕ]]ಗಳು, [[ಸರೋವರ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ [[ಕೊಸಾಕ್‌ಗಳು]] ಹಲವು ಬಾರಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 1648ರಲ್ಲಿ [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಪಡೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದವು; ಆದರೆ 1672ರ [[ಲ್ವೋವ್ ಕದನ (1675)|ಲ್ವೋವ್ ದಾಳಿಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಷ್ಟೊಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕೋಟೆಯು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವಶೇಷಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1907ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ 1914ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ನಂತರವೂ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆದಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಲಿಲಿಯೊ&nbsp;ಐ.&nbsp;ಎಂ., ಲಿಲಿಯೊ-ಒಟ್ಕೊವಿಚ್&nbsp;ಝಡ್.&nbsp;ಎಂ. &nbsp;ಲ್ವೀವ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಕ್. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ&nbsp;— ಕೆ.: ಬಾಲ್ಟಿಯಾ ಡ್ರಕ್, 2005.&nbsp;— 224&nbsp;ಪು.: ಚಿತ್ರಗಳು. (ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್) * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು. ಕೀವ್: ಬುಡಿವೆಲ್ನಿಕ್, 1983–1986. ಸಂಪುಟ 3, ಪು. 174. (ರಷ್ಯನ್) * ಲಿಲಿಯೊ&nbsp;ಐ.&nbsp;ಎಂ., ಲಿಲಿಯೊ-ಒಟ್ಕೊವಿಚ್&nbsp;ಝಡ್.&nbsp;ಎಂ. ''ಲ್ವೀವ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಕ್. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ''. — ಕೀವ್: ಬಾಲ್ಟಿಯಾ ಡ್ರಕ್, 2005. — 224 ಪು. * ''ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು''. — ಕೀವ್: ಬುಡಿವೆಲ್ನಿಕ್, 1983–1986. — ಸಂಪುಟ 3, ಪು. 174. * {{cite web |title=ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ |url=https://www.castles.com.ua/svirzh.html |website=ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಗಳು |access-date=23 August 2026 |archive-date=9 ಮೇ 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260509141319/https://castles.com.ua/svirzh.html |url-status=dead }} * {{Commons category-inline|Svirzh Castle}} * [http://drymba.net/en/1036610-svirzh-castle-svirzh ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು] * {{Commons category-inline|Svirzh Castle}} * [http://drymba.net/en/1036610-svirzh-castle-svirzh ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ — ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * [https://www.castles.com.ua/svirzh.html ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ — ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260509141319/https://castles.com.ua/svirzh.html |date=2026-05-09 }} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Commons category-inline|Svirzh Castle}} * [http://drymba.net/en/1036610-svirzh-castle-svirzh ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು] * {{Commons category-inline|Svirzh Castle}} * [http://drymba.net/en/1036610-svirzh-castle-svirzh ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ — ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] * [https://www.castles.com.ua/svirzh.html ಸ್ವಿರ್ಝ್ ಕೋಟೆ — ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಗಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260509141319/https://castles.com.ua/svirzh.html |date=2026-05-09 }} * ಲಿಲಿಯೊ&nbsp;ಐ.&nbsp;ಎಂ., ಲಿಲಿಯೊ-ಒಟ್ಕೊವಿಚ್&nbsp;ಝಡ್.&nbsp;ಎಂ. &nbsp;ಲ್ವೀವ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಕ್. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ&nbsp;— ಕೆ.: ಬಾಲ್ಟಿಯಾ ಡ್ರಕ್, 2005.&nbsp;— 224&nbsp;ಪು.: ಚಿತ್ರಗಳು. (ಯುಕ್ರೇನಿಯನ್) * ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು. ಕೀವ್: ಬುಡಿವೆಲ್ನಿಕ್, 1983–1986. ಸಂಪುಟ 3, ಪು. 174. (ರಷ್ಯನ್) * ಲಿಲಿಯೊ&nbsp;ಐ.&nbsp;ಎಂ., ಲಿಲಿಯೊ-ಒಟ್ಕೊವಿಚ್&nbsp;ಝಡ್.&nbsp;ಎಂ. ''ಲ್ವೀವ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಕ್. ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ''. — ಕೀವ್: ಬಾಲ್ಟಿಯಾ ಡ್ರಕ್, 2005. — 224 ಪು. * ''ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು''. — ಕೀವ್: ಬುಡಿವೆಲ್ನಿಕ್, 1983–1986. — ಸಂಪುಟ 3, ಪು. 174. [[ವರ್ಗ:ಉಕ್ರೇನ್]] kk7dqnrx8wasokvptm9noxavv7z8zei 0 180656 1427373 1384074 2026-09-03T13:04:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427373 wikitext text/x-wiki {{Short description|Church building in Matkiv, Ukraine}} {{Infobox religious building | name = ಪವಿತ್ರ ಕನ್ಯಾಮರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ್ಚ್ | religious_affiliation = ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ | image = File:46-255-0017 Matkiv DSC 3600.jpg | alt = A wooden church with a metal roof | mapframe-id = 1424 | coordinates = {{coord|48|54|56|N|23|06|32|E|display=title, inline|format=dms}} | location = ಮಾತ್ಕಿವ್, ಲಿವಿವ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ | district = ಸಾಂಬಿರ್–ದ್ರೋಹೊಬಿಚ್‌ನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎಪಾರ್ಕಿ | country = ಉಕ್ರೇನ್ | architect = **ಇವಾನ್ ಮೆಲ್ನಿಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ವಾಸಿಲ್ ಇವಾನಿಕೊವಿಚ್** | architecture_type = ಮರದ ಚರ್ಚ್ | architecture_style = ಬೊಯ್ಕೊ | completed = 1838 | nrhp = | designation1 = WHS | designation1_offname = ಪವಿತ್ರ ಕನ್ಯಾಮರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ್ಚ್ | designation1_criteria = {{UNESCO WHS type|(iii), (iv)}}iii, iv | designation1_date = 2013 | designation1_parent = ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮರದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು | designation1_number = 1424-005 }} '''ಪವಿತ್ರ ಕನ್ಯಾಮರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ್ಚ್''' ({{Langx|uk|Церква Собору Пресвятої Богородиці}}) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಮಾತ್ಕಿವ್‌ನಲ್ಲಿ 1838ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಮರದ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಬೊಯ್ಕೊ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಮರದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ 2013ರ ಜೂನ್ 21ರಂದು ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ 37ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web |date=21 June 2013 |title= |script-title=uk:Дерев'яні церкви Карпат внесли до Списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО |trans-title=Wooden churches of the Carpathians were inscribed on UNESCO World Heritage List |url=http://culture.unian.net/ukr/detail/194648 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130624104445/http://culture.unian.net/ukr/detail/194648 |archive-date=24 June 2013 |access-date=24 June 2013 |website=[[UNIAN]] |language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 June 2013 |title= |script-title=uk:Карпатські церкви стали спадщиною ЮНЕСКО |trans-title=Carpathian churches became UNESCO heritage |url=http://www.istpravda.com.ua/short/2013/06/21/126746/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130626133105/http://www.istpravda.com.ua/short/2013/06/21/126746/ |archive-date=26 June 2013 |access-date=24 June 2013 |website=[[Istorychna Pravda]] |language=uk}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಪವಿತ್ರ ಕನ್ಯಾಮರಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1838ರಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಇವಾನ್ ಮೆಲ್ನಿಕೊವಿಚ್ ಮತ್ತು ವಾಸಿಲ್ ಇವಾನಿಕೊವಿಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite book |last=Yurchenko |first=P. H. |title= |year=1970 |location= |publication-place=Kyiv |pages=161 |language=uk |script-title=uk:Дерев'яна архітектура України |trans-title=Wooden architecture of Ukraine}}</ref> ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರುಷರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=2022-05-10 |title=Дерев'яні церкви Карпатського регіону на Львівщині: що варто побачити - lviv-future.com.ua |url=[https://lviv-future.com.ua/uk/articles-derevyani-czerkvy-karpatskogo-regionu-na-lvivshhyni-shho-varto-pobachyty](https://lviv-future.com.ua/uk/articles-derevyani-czerkvy-karpatskogo-regionu-na-lvivshhyni-shho-varto-pobachyty) |access-date=2022-05-18 |language=uk }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2010ರ ಜೂನ್ 14ರಂದು ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಸಿಡಿಲು ಬಡಿದಿತು. ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಟ್ಟಡವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=14 June 2010 |title= |script-title=uk:У Турківському районі на Львівщині блискавка влучила у дерев'яну церкву |trans-title=A lightning struck a church in Turka Raion, Lviv Oblast |url=http://zik.ua/news/2010/06/14/u_turkivskomu_rayoni_na_lvivshchyni_blyskavka_vluchyla_u_derevyanu_tserkvu_232710 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220043859/http://zik.ua/news/2010/06/14/u_turkivskomu_rayoni_na_lvivshchyni_blyskavka_vluchyla_u_derevyanu_tserkvu_232710 |archive-date=20 December 2016 |access-date=4 December 2016 |website=Zik |language=uk}}</ref> == ವಿವರಣೆ == [[File:Kazimierz_Moklowski_(01).jpg|left|thumb|200x200px|1904ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್]] [[File:Церква_Св._Дмитра_у_Маткові.webm|left|thumb|200x200px|ಮೇ 2020ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್]] ಚರ್ಚ್‌ವು ಗ್ರಾಮದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಇದು ಹತ್ತಿರದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿಂದ 250 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸ್ಟ್ರಿಯಿ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚ್ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗುಮ್ಮಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಬೊಯ್ಕೊ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದರ ಚೌಕಾಕಾರದ ಭಾಗಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವು ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಅಗಲವಾಗಿದೆ. ಬಲಿಪೀಠದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆಯತಾಕಾರದ ಪವಿತ್ರ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕಾರದ ಛಾವಣಿಗಳಿವೆ. ಮಧ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಹಂತಗಳಿವೆ. ಬಲಿಪೀಠ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಮಂಟಪದ ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣದ ಆಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿವೆ. ಗುಮ್ಮಟಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲುಬೆಗಳಿವೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಛಾವಣಿಯ ಚಾಚು ಭಾಗವಿದ್ದು, ಇದು ಮರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತೆ ಹೊರಚಾಚಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಾಜಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಒಂದು ಮುಂಭಾಗದ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಚರ್ಚ್‌ನ ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಆಯತಾಕಾರದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗವಿದೆ.<ref name=":0" /> ಕೆಳಗಿನ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಗೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಮರದ ಹಲಗೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title= |script-title=uk:Матків. Церква Св. Дмитра 1838 |trans-title=Matkiv. Church of St. Demetrius 1838 |url=http://decerkva.org.ua/matkiv.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220050042/http://decerkva.org.ua/matkiv.html |archive-date=20 December 2016 |access-date=4 December 2016 |website=Wooden churches of Western Ukraine |language=uk}}</ref> == ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ == ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವು ಚರ್ಚ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಕನಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಚರ್ಚ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಚೌಕದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಇಳಿಜಾರುಗಳಿರುವ ಛಾವಣಿಯಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ಮರದ ಜಾಲರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಒಂದು ಮಂಟಪವಿದೆ.ಗಂಟೆ ಗೋಪುರವನ್ನು 1924ರಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಮಿಖಾಯ್ಲೊ ವೆಕ್ಲಿಚ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. <ref name=":0" /> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಸಾಹಿತ್ಯ == * Богородицька церква 1838 р. (дерев.) і дзвіниця 19 ст. (дерев.) [ದೇವಮಾತೆಯ ಚರ್ಚ್ 1838, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ]. Пам'ятники архітектури УРСР, що перебувають під державною охороною: список [ರಾಜ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSRನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳು: ಪಟ್ಟಿ]. — Kyiv: Derzhbudvydav, 1956. — p. 28. * Постанова Ради міністрів УРСР «Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР» № 970 від 24.08.1963 р. [ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮಂಡಳಿಯ ನಿರ್ಣಯ]. * [[https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs3-225.html](https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs3-225.html) Матков, село. Рождества Богородицы церковь, 1838 г., и колокольня, начало XX в.] [ಮಾತ್ಕಿವ್ ಗ್ರಾಮ. ದೇವಮಾತೆಯ ಜನನದ ಚರ್ಚ್, 1838 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ.] // Памятники истории и культуры Украинской ССР: Каталог–справочник [ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSRನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು: ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] / AN UkSSR. Institute of History; Ukrainian Society of the Protection of Historic and Cultural Monuments; ed. Tronko, P. T. — Kyiv: [[Naukova Dumka]], 1987. — p. 343 (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ). * Дзвіниця 1924 р. (дерев.). Богородицька церква 1838 р. (дерев.) [1924ರ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ. 1838ರ ದೇವಮಾತೆಯ ಚರ್ಚ್, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ.] // Народна архітектура Українських Карпат XV-XX ст.: монографія [15ನೇ–20ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಪದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ: ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ] / Hoshko, Y. H. et al. — Kyiv: [[Naukova Dumka]], 1987. — p. 190, 226. * Дерев'яна церква Собору Богородиці 1838 р. [1838ರ ದೇವಮಾತೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಮರದ ಚರ್ಚ್] / [[Vasyl Slobodian|Slobodian, V.]] Каталог існуючих дерев'яних церков України і українських етнічних земель [ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮರದ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]. — Bulletin of the Institute of Ukrzakhidproektrestavratsiia, 1996. — volume 4. — p. 122. * Церква Собору Богородиці 1838 р. (дерев.) та дзвіниця 1902 р. (дерев.) [1838ರ ದೇವಮಾತೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಯ ಚರ್ಚ್, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು 1902ರ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ, ಮರದ ಕಟ್ಟಡ.] // Державний реєстр національного культурного надбання: пам'ятки містобудування і архітектури України (проєкт) [ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ರಾಜ್ಯ ನೋಂದಣಿ: ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಕರಡು]. — Monuments of Ukraine, 1999. — no. 2–3. {{World Heritage Sites in Ukraine}} [[Category:Wooden tserkvas of Carpathian region in Poland and Ukraine]] [[Category:Churches completed in 1838]] [[Category:Ukrainian Catholic church buildings in Ukraine]] [[Category:Wooden churches in Ukraine]] pwp18sk98k5bw3f14dr0xqbpvgvol8n 0 180693 1427390 1384315 2026-09-04T00:41:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427390 wikitext text/x-wiki == ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ (ಉಕ್ರೇನ್) == ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ (ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: День Конституції, ರೋಮನೈಸ್ಡ್: Den Konstytutsii) 1996 ರಿಂದ ಜೂನ್ 28 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=38117</ref> ಇದು 28 ಜೂನ್ 1996 ರಂದು ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನದ ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.ukrweekly.com/old/archive/1996/529606.shtml |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-08-24 |archive-date=2017-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171019080647/http://www.ukrweekly.com/old/archive/1996/529606.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.ukrinform.ua/eng/news/ukraine_marks_constitution_day_323187</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಉಕ್ರೇನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ 51 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, 1994 ರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಂತರ, ಲಿಯೊನಿಡ್ ಕುಚ್ಮಾ ಅವರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇದು 1996 ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ 1978 ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>https://www.rbc.ua/ukr/news/ukraina-segodnya-otmechaet-den-konstitutsii-1624861158.html</ref>) ನಿಯೋಗಿಗಳು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಸೆಷನ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರ 28 ಜೂನ್ 1996 ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:20 ಕ್ಕೆ ವರ್ಕೋವ್ನಾ ರಾಡಾ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.ಸೋವಿಯತ್ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವನ್ನು (7 ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR (ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ) ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಚರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವು ಆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ: ಆದರೆ ಇದು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, 2021 ರಲ್ಲಿ 14% ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ 29% ಮತ್ತು (ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ) 2024 ರಲ್ಲಿ 28% KIIS ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ರಜಾದಿನವನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ಮೆಚ್ಚಿನ" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox holiday | image = Stamp of Ukraine s145.jpg | caption = [[ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಂಚೆಚೀಟಿ|ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಅಂಚೆಚೀಟಿ]] — ಈ ರಜಾದಿನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ | holiday_name = ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ<br>{{nobold|День Конституції}} | nickname = | significance = 1996ರ ಉಕ್ರೇನ್ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ | observedby = ಉಕ್ರೇನ್ | scheduling = ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅದೇ ದಿನ | date = 28 ಜೂನ್ | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | duration = 1 ದಿನ | celebrations = ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಭಾಷಣಗಳು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 28ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ ಆಚರಣೆ], UNIAN (28 ಜೂನ್ 2018) ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ನಾಯಕರು ಸಂವಿಧಾನ ದಿನದಂದು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರಿಗೆ ಶುಭಾಶಯ ಕೋರಿದರು], Interfax-Ukraine (28 ಜೂನ್ 2018) | type = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ }} <ref>https://www.rbc.ua/ukr/styler/konstitutsii-ukrainy-25-let-neobychnye-fakty-1624801938.html</ref> ಅಗತ್ಯವಿರುವ 300 ಜನರಲ್ಲಿ 315 ಜನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮೂಲಭೂತ ಕಾನೂನಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದರು. ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿದೆ).<ref>https://www.rbc.ua/ukr/styler/smotrite-prinimali-konstitutsiyu-ukrainy-1624866748.html</ref> ಸೋವಿಯತ್ ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವನ್ನು (7 ಅಕ್ಟೋಬರ್) ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ SSR (ಆಧುನಿಕ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ) ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಚರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>https://books.google.com/books?id=iPCPxwubpYUC&dq=Constitution+Day+Ukraine&pg=PA402</ref> 2000 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ನರು ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವನ್ನು ರಜಾದಿನವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನವಾಗಿ ನೋಡಿದರು; ಸುಮಾರು 10% ಜನರು ಇದನ್ನು ಕೆಲಸದ ದಿನ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು (2008 ರಲ್ಲಿ 12%; ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 2003 ರಲ್ಲಿ 14% ರಿಂದ ಕುಗ್ಗಿತು).<ref>http://gazeta.ua/post/337664</ref> ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ರಜಾದಿನಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರಜಾದಿನವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.kiis.com.ua/?lang=eng&cat=reports&id=1383&page=1</ref> 2010 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಕೈವ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ (KIIS) ನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ರಜಾದಿನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸುಮಾರು 5% ರಷ್ಟಿತ್ತು. 24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣವು ಉಕ್ರೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳ ಮರುಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. KIIS ನ ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಡಿಫೆಂಡರ್ಸ್ ಡೇನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ (37% ರಿಂದ 64% ಮತ್ತು 29% ರಿಂದ 58%). ಸಂವಿಧಾನದ ದಿನವು ಆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ: ಆದರೆ ಇದು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, 2021 ರಲ್ಲಿ 14% ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ 29% ಮತ್ತು (ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ) 2024 ರಲ್ಲಿ 28% KIIS ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ರಜಾದಿನವನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ಮೆಚ್ಚಿನ" ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.kiis.com.ua/?lang=eng&cat=reports&id=1383&page=1</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == of7qifw0z166sd1d13f838jg16mmjhv 2 187134 1427375 2026-09-03T13:57:13Z 2530751 PRIYANKA K 100264 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಜೀವನ: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ == === ಪೀಠಿಕೆ: ಮಣ್ಣಿನ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ === ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್... 1427375 wikitext text/x-wiki == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಜೀವನ: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಮರ್ಶೆ == === ಪೀಠಿಕೆ: ಮಣ್ಣಿನ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ === ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಒಟ್ಟು ಬದುಕಿನ ದರ್ಪಣ, ಮಣ್ಣಿನ ಗಂಧವಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಜನಪದರ ಜೀವನಾಡAಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೂ ಕೃಷಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಉಪಜೀವನದ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹುಟ್ಟು, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ರೈತ ಜೀವನದ ಪಾತ್ರ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಪದರು, ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ, ಬೆವರು, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ದೇಸಿ ಸೊಗಡಿನ ಹಾಡುಗಳು, ಒಗಟುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾಗಿದೆ. === ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ: ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧ === ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಳೆ ಕಟಾವಿನವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಅನುರಣಿಸುತ್ತವೆ. ರೈತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ತನ್ನನ್ನು ಪೊರೆಯುವ ಜೀವತಾಯಿಯಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. "ಉಳುಮೆ" ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹದ ಮಾಡುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ಅದೊಂದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸಂವಾದ. ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳು, ಲಾವಣಿಗಳು, ಒಗಟುಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುಭವಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಮಳೆಯ ಆಗಮನ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣ, ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಜನಪದರು ಯಾವುದೇ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯರು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. === ಬಿತ್ತನೆ, ನಾಟಿ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಕಾಯಕದ ವೈವಿಧ್ಯ === ಮಳೆರಾಯನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ರೈತನ ತವಕ ಮತ್ತು ಹತಾಶೆಗಳು ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣಾಜನಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಮಳೆಗಾಗಿ ಬೇಡುವ "ವರುಣ ದೇವನ ಪದಗಳು" ಮತ್ತು "ಕಪ್ಪೆ ಮಂಡೂಕಿನ ಆಚರಣೆಗಳು" ನಮ್ಮ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಮಳೆ ಸುರಿದ ತಕ್ಷಣ ರೈತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಮಂದಹಾಸಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲಾಗದು. * '''ಸೊಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು:''' ಹೊಲದಲ್ಲಿ ನಾಟಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಕಳೆ ಕೀಳುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಾಡುವ ಜಾನಪದ ಪದಗಳು ಕೆಲಸದ ಭಾರ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಆಯಾಸವನ್ನು ಮರೆಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರಮದ ನೋವನ್ನು ಕಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿ ಈ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಇದೆ. * '''ಜಾನಪದ ಒಗಟುಗಳು:''' ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹತ್ತಾರು ಒಗಟುಗಳು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಗಟುಗಳು ರೈತರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಚುರುಕುತನವನ್ನು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತವೆ. === ರೈತ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟ-ಸುಖಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === ರೈತನ ಬದುಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ದಯೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯಾದರೆ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಮಳೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ ಬರವಿನ ಕರಾಳ ನೆರಳು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ಜನಪದರು ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<blockquote>"ಬೆವರು ಹರಿಸಿ ಬೆಳೆದ ಬೆಳೆಯು, ಕೈ ಸೇರುವ ಮುಂಡೆ ಕಣ್ಣೀರೆರೆಯುವಂತಾಯಿತು..."</blockquote>ಎನ್ನುವಂತಹ ಜನಪದ ಸಾಲುಗಳು ರೈತನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲಶೂಲಗಳ ಹಾವಳಿ, ಬರಗಾಲ, ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳ ನಡುವೆಯೂ ರೈತ ಎಂದಿಗೂ ಎದೆಗುಂದದೆ, ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಿ ಕೈಹಾಕಲು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಛಲವೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತನ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಶ್ರಮವೇ ದೇವರು, ಬೆವರೇ ತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. === ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಆಚರಣೆಗಳು === ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೃಷಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ನಮ್ಮ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಅವು ಕೃಷಿಯ ಆಚರಣೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ: * '''ಯುಗಾದಿ:''' ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಆರಂಭ ಹಾಗೂ ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವದ ಕೃಷಿ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಕಾಲ. ಬೇವು-ಬೆಲ್ಲದ ಮೂಲಕ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ. * '''ಸಂಕ್ರಾಂತಿ / ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬ:''' ಬೆಳೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೃತಜ್ಞತಾ ಪೂರ್ವಕ ಹಬ್ಬ. ರೈತರು ತಮ್ಮ ಜೀವದೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಎತ್ತಿನ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸಿಂಗರಿಸಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. * '''ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಆಚರಣೆಗಳು:''' ಭೂತಾಯಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನನ್ಯ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. === ಆಧುನಿಕತೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ === ಇಂದಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೃಷಿ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಸಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೂ, ಮಣ್ಣಿನ ಬೇರುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ರೈತನ ನೈಜ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ನಮಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭರಾಟೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. === ಉಪಸಂಹಾರ === ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ರೈತ ಜೀವನ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ನ ನೀಡುವ ರೈತನ ಶ್ರಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ದೇಸಿ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಇಂದಿನ ತುರ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುವ ರೈತನೇ ದೇಶದ ನಿಜವಾದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಾರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. === ಆಕರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === # '''ಕೃಷಿ ಜಾನಪದ''' - ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ಎಂ. ಎನ್. ವಲಿ, ಪ್ರಕಾಶನ: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. # '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ''' - ಸಂಪಾದಕರು: ಜೀ. ಶಂ. ಪರಮಶಿವಯ್ಯ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಜೀವನದ ಬಿಂಬಗಳು). # '''ಗರತಿಯ ಹಾಡು''' - ಸಂಪಾದಕರು: ಡಿ. ವೆಂಕಟರಮಣಯ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾ. ಮಾ. ನಾಯಕ (ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಶ್ರಮದ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ). # '''ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತೀಕರಣ''' - ಲೇಖಕರು: ಸಿ. ಎಚ್. ಹನುಮಂತರಾಯ (ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ). # '''ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಕೋಶ''' - ಪ್ರಕಾಶನ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ. kf91ko6xxvyh17wadm00p8ha8ew5ot7 0 187135 1427377 2026-09-03T15:49:52Z Chandanv89 20490 "[[:ta:Special:Redirect/revision/4617365|அலைபாயுதே கண்ணா (பாடல்)]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1427377 wikitext text/x-wiki '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ''' ಕೃ‍ಷ್ಣ (ಕಣ್ಣನ್) ನ ನೆನೆದು ಹಾಡಿರುವ ತಮಿಳಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೀರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತುಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ಈ ಕೀರ್ತನೆ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ . ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ' ತುಕ್ಕಡ ' ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == '''ವಿಶೇಷ''' == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರು ಹಾಡಿರುವ ಈ ಹಾಡಿನ ಗಾಯನ ರೂಪವು ವಿವಿಧ ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಿತ್ರದ ಈ ಹಾಡನ್ನು [[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್|ಎ. ಆರ್. ರೆಹಮಾನ್]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಹಾಡನ್ನು ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನಕಿ ಹಾಡಿರುವ "ಎತ್ತನೈ ಕೋಣಂ ಎತ್ತನೈ ಪಾರ್ವೈ" ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಇಳಯರಾಜ ಅವರೇ ಸುಂದರವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. == '''ಸಾಹಿತ್ಯ''' == அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே alaipAyuthey... kaNNA, en manam alaipAyuthey '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ''' ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் Ananda mOhana vENugAnam adil '''ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್''' அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே alaipAyuthey... kaNNA, en manam alaipAyuthey '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ''' உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் un Ananda mOhana vENugAnam adil '''ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್''' அலைபாயுதே... கண்ணா... alaipAyuthey... kaNNA... '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...''' நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... nilaipeyarAdu shilaipOlavE nindru... '''ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು...''' நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, nilaipeyarAdu shilaipOlavE nindru, '''ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು,''' நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் nEramAvadariyAmalE miga vinOdamAga muraLIdharA en manam '''ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ/ಹ ವಿನೋದಮಾಗ/ಹ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್''' அலைபாயுதே... கண்ணா... alaipAyuthey... kaNNA... '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ''' தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... theLinda nilavu paTTappagal pOl eriyudE... '''ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ...''' தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... theLinda nilavu paTTappagal pOl eriyudE... '''ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ...''' திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே dikkai nOkki en (iru) puruvam neriyudE '''ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ (ಇರು) ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ''' கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே kaninda un vENugAnam kATril varugudE '''ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ''' கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே kaninda un vENugAnam kATril varugudE '''ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ''' கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே kaNgaL sorugi oru vidamAy varugudE '''ಕಣ್‌ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ''' கனித்த/(கதித்த) மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா kaniththa/(kadiththa) manaththil uruththi padaththai enakku aLiththu magizhththavA '''ಕನಿತ್ತ/(ಕದಿತ್ತ) ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತ(ಳ್ತ)ವಾ''' கனித்த/(கதித்த) மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா kaniththa/(kadiththa) manaththil uruththi padaththai enakku aLiththu magizhththavA '''ಕನಿತ್ತ/(ಕದಿತ್ತ) ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತ(ಳ್ತ)ವಾ''' ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா oru thaniththa vanaththil aNaiththu enakku uNarchi koDuththu magizhththavA '''ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತ(ಳ್ತ)ವಾ''' கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா kalai kadal alaiyinil kadiravan oLiyena iNaiyiru kazhalena kaLiththavA '''ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞ(ಳ)ಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ''' கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ kadari manamuruga nAna azhaikkavO idara mAdaruDan nI kLikkavO '''ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈ(ಳೈ)ಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ''' கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ kadari manamuruga nAna azhaikkavO idara mAdaruDan nI kLikkavO '''ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈ(ಳೈ)ಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ''' இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? idu thagumO, idu muraiyO, idu dharmam dAnO? '''ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?''' இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! idu thagumO, idu muraiyO, idu dharmam dAnO? '''ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?''' குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு kuzhalUdiDum pozhudu ADiDum kuzhaigaL pOlavE manadu vEdanai migavoDu '''ಕುೞ(ಳ)ಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞು(ಳು)ದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈ(ಳೈ)ಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು''' அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே alaipAyuthey... kaNNA, en manam alaipAyuthey '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ''' உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் un Ananda mOhana vENugAnam adil '''ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್''' அலைபாயுதே... கண்ணா...! alaipAyuthey... kaNNA...! '''ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...!''' ntmgoldc1m0bj3iobtazymtcyjpglpi 1427394 1427377 2026-09-04T04:08:52Z A826 72368 1427394 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="wikipedia"/><ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="wikipedia"/> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. <ref name="wikipedia"/> ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} == ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಹಾಡುಗಳು]] 9x4zi5tcjbc9nw2rf1xmyq7t00ra7yp 1427395 1427394 2026-09-04T04:09:47Z A826 72368 1427395 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} == ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಹಾಡುಗಳು]] pkdd3wk1eovtrzycnz4m4117ugn9roi 1427396 1427395 2026-09-04T04:10:22Z A826 72368 A826 [[ಅಲೈೆಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ (ಹಾಡು)]] ಪುಟವನ್ನು [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ (ಹಾಡು)]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1427395 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} == ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಹಾಡುಗಳು]] pkdd3wk1eovtrzycnz4m4117ugn9roi 1427399 1427396 2026-09-04T04:18:13Z A826 72368 added [[Category:ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1427399 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} == ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಹಾಡುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು]] fo36tyrc85wsjw0nr62pqoc02695uku 1427400 1427399 2026-09-04T04:18:24Z A826 72368 removed [[Category:ಹಾಡುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1427400 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} == ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು]] egz3m4o818z6o6h0xng3fsvcp83zhle 1427403 1427400 2026-09-04T05:15:30Z A826 72368 /* ಸಾಹಿತ್ಯ (ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ತಮಿಳು) */ 1427403 wikitext text/x-wiki {| style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #aaa; background: #f9f9f9; padding: 8px; width: 280px;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! style="background:#d4c5a9;" colspan="2" | ಹಾಡಿನ ಮಾಹಿತಿ |- ! ಭಾಷೆ | ತಮಿಳು (ಮೂಲ), ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ |- ! ಸಂಯೋಜಕರು | ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) |- ! ರಾಗ | ಕಾನಡಾ <ref name="venkatakavi">{{cite web |title=alai pāyudē – Oottukkadu Venkata Kavi |url=https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude |website=Venkatakavi.org |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="smule">{{cite web |title=Alaipayuthe Kanna – Lyrics and Music |url=https://www.smule.com/song/oothukad-v-subbaiyar-alaipayuthe-kanna-karaoke-lyrics/7181887_7181887/arrangement |website=Smule |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ತಾಳ | ಆದಿ <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> |- ! ಪ್ರಕಾರ | ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ / ಭಕ್ತಿಗೀತೆ |- ! ಕಾಲ | ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ |- ! ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯನಗಳು | ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್, ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿ), ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ <ref name="flipkart">{{cite web |title=Alaipaayuthe Kannaa Music Audio CD |url=https://www.flipkart.com/alaipaayuthe-kannaa/p/itmdj697tmmvm7xq |website=Flipkart |access-date=2026-09-04}}</ref><ref name="deezer">{{cite web |title=Alaipayuthey Kanna – Sooryagayathri |url=https://www.deezer.com/us/track/1044265532 |website=Deezer |access-date=2026-09-04}}</ref> |- ! ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ | [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (೨೦೦೦) |} '''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"''' (ತಮಿಳು: அலைபாயுதே கண்ணா) ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರ '''ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್''' (ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ) ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಮಿಳು ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನನ್ನು (''ಕಣ್ಣಾ'' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕುರಿತು ಭಕ್ತೆಯ ಹೃದಯದ ಅಲೆಯಂತಹ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ರಚನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಅವರು ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ತಂಜಾವೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರು ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald">{{cite web |title=Music & dance reviews |url=https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html |website=Deccan Herald |date=2010-09-25 |access-date=2026-09-04}}</ref> ಅವರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ''"ಸ್ವಾಗತಂ ಕೃಷ್ಣ"'', ''"ಆಡಾತು ಅಸಂಗಾತು"'', ''"ತಾಯೇ ಯಶೋದಾ"'' ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಕೃಷ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಅವರ ಈ ಕೃತಿಗಳು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಮೇಣ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಈಗ ತಮಿಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. <ref name="shodhganga">{{cite web |title=AN ANALYSIS OF THE MUSICAL AND POETICAL ASPECTS IN THE COMPOSITIONS OF MAHAKAYI OOTHUKKADU VENKATASUBBAYYAR |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/565107/4/04_chapter%201.pdf |website=Shodhganga |access-date=2026-09-04}}</ref> ಊತುಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟ ಕವಿ ತಮ್ಮ ಅನೇಕ ಅಮರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref name="shodhganga"/> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೋಳರ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕಾಳಿಂಗ ನರ್ತನದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. == ಕೃತಿಯ ವಿಶೇಷತೆ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು '''ಕಾನಡಾ''' ರಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, '''ಆದಿ ತಾಳ'''ದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/><ref name="smule"/> ಇದು ತನ್ನ ಲಯಬದ್ಧತೆ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಳ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಪರವಶತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಕ್ಷರ ಮತ್ತು ರಾಗಮುದ್ರೆಯಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="deccanherald"/> ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪಲ್ಲವಿ, ಅನುಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚರಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == ಈ ಕೃತಿಯು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಮಣಿರತ್ನಂ]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''[[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]]'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Waves'') ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. <ref name="letterboxd">{{cite web |title=Alaipayuthey (2000) |url=https://letterboxd.com/film/alaipayuthey |website=Letterboxd |access-date=2026-09-04}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ '''[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್]]''' ಅವರು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಮೂಲ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="songlyrics">{{cite web |title=Alaipayuthey – A. R. Rahman |url=https://www.songlyrics.com/a-r-rahman/alaipayuthey |website=SONGLYRICS.com |access-date=2026-09-04}}</ref> ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೀಟ್ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref name="kiwix">{{cite web |title=Alai Payuthey (soundtrack) |url=https://browse.library.kiwix.org/content/wikipedia_en_all_maxi/A/Alai_Payuthey_(soundtrack) |website=Kiwix |access-date=2026-09-04}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹರಿಣಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮೇನನ್ ಮತ್ತು ನೆಯ್ವೇಲಿ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುಧಾ ರಘುನಾಥನ್, ಸೂರ್ಯಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯನಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿವೆ. <ref name="flipkart"/><ref name="deezer"/> == ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅರ್ಥ == ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನ ಮೋಹಕ ವೇಣುಗಾನದಿಂದ ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗುವುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="venkatakavi"/> ಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ ಎನ್ ಮನಮ್ ಅಲೈಪಾಯುದೇ"'' (ಕಣ್ಣಾ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಲ್ಲವಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ: ''"ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ತಾನೋ?"'' (ಇದು ಸರಿಯೇ, ಇದು ನ್ಯಾಯವೇ, ಇದು ಧರ್ಮವೇ?). <ref name="venkatakavi"/> ಇದು ಪ್ರೇಮ, ವಿರಹ, ತಾತ್ವ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" style="margin: 0 auto;" |+ '''ಕೀರ್ತನೆಯ ರಚನೆ''' |- ! ವಿಭಾಗ !! ವಿವರಣೆ |- | '''ಪಲ್ಲವಿ''' || ''"ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ"'' - ಭಕ್ತೆಯ ಮನಸ್ಸು ಅಲೆಯಂತೆ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತು, ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು, ಸಮಯವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |- | '''ಚರಣ''' || ಭಕ್ತೆಯು ಕೃಷ್ಣನ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ''"ಇದು ಧರ್ಮವೇ?"'' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾಳೆ. <ref name="venkatakavi"/> |} {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |+ <big>'''ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ'''</big> |- ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಿಪ್ಯಂತರ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | ಕನ್ನಡ ! scope="col" style="width:33%; background:#f0e6d2;" | தமிழ் |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, en maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಅನುಪಲ್ಲವಿ''''' |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu... | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು... | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று... |- | Nilaipeyarādu śilaipōlavē niṉḏṟu, | ನಿಲೈಪೆಯರಾದು ಶಿಲೈಪೋಲವೇ ನಿಂಡ್ರು, | நிலைபெயராது சிலைபோலவே நின்று, |- | Nēramāvadariyāmalē miga vinōdamāga muraḷīdharā en maṉam | ನೇರಮಾವದರಿಯಾಮಲೇ ಮಿಗ ವಿನೋದಮಾಗ ಮುರಳೀಧರಾ ಎನ್ ಮನಮ್ | நேரமாவதறியாமலே மிக விநோதமாக முரளீதரா என் மனம் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā... | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ... | அலைபாயுதே... கண்ணா... |- | colspan="3" style="background:#d4c5a9;" | '''''ಚರಣ''''' |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Teḷiṉḏa nilavu paṭṭappagal pōl eriyudē... | ತೆಳಿಂದ ನಿಲವು ಪಟ್ಟಪ್ಪಗಲ್ ಪೋಲ್ ಎರಿಯುದೇ... | தெளிந்த நிலவு பட்டப்பகல் போல் எரியுதே... |- | Dikkai nōkki eṉ puruvaṁ neriyudē | ದಿಕ್ಕೈ ನೋಕ್ಕಿ ಎನ್ ಪುರುವಂ ನೆರಿಯುದೇ | திக்கை நோக்கி என் புருவம் நெரியுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaniṉḏa uṉ vēṇugāṉam kāṭṟil varugudē | ಕನಿಂದ ಉನ್ ವೇಣುಗಾನಂ ಕಾಟ್ರಿಲ್ ವರುಗುದೇ | கனிந்த உன் வேணுகானம் காற்றில் வருகுதே |- | Kaṇgaḷ sorugi oru vidamāy varugudē | ಕಣ್ಗಳ್ ಸೊರುಗಿ ಒರು ವಿಧಮಾಯ್ ವರುಗುದೇ | கண்கள் சொருகி ஒரு விதமாய் வருகுதே |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Kanitta manattil urutti padattai eṉakku aḷittu magiḻttavā | ಕನಿತ್ತ ಮನತ್ತಿಲ್ ಉರುತ್ತಿ ಪದತ್ತೈ ಎನಕ್ಕು ಅಳಿತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | கனித்த மனத்தில் உருத்தி பதத்தை எனக்கு அளித்து மகிழ்த்தவா |- | Oru taṉitta vaṉattil aṇaittu eṉakku uṇarcci koṭuttu magiḻttavā | ಒರು ತನಿತ್ತ ವನತ್ತಿಲ್ ಅಣೈತ್ತು ಎನಕ್ಕು ಉಣರ್ಚ್ಚಿ ಕೊಡುತ್ತು ಮಗಿೞ್ತವಾ | ஒரு தனித்த வனத்தில் அணைத்து எனக்கு உணர்ச்சி கொடுத்து மகிழ்த்தவா |- | Kalai kadal alaiyiṉil kadiravaṉ oḷiyena iṇaiyiru kaḻalena kaḷittavā | ಕಲೈ ಕಡಲ್ ಅಲೈಯಿನಿಲ್ ಕದಿರವನ್ ಒಳಿಯೆನ ಇಣೈಯಿರು ಕೞಲೆನ ಕಳಿತ್ತವಾ | கலை கடல் அலையினில் கதிரவன் ஒளியென இணையிரு கழலென களித்தவா |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Kadari maṉamuruga nāṉ aḻaikkavō idara mādaruḍaṉ nī kaḷikkavō | ಕದರಿ ಮನಮುರುಗ ನಾನ್ ಅೞೈಕ್ಕವೋ ಇದರ ಮಾದರುಡನ್ ನೀ ಕಳಿಕ್ಕವೋ | கதறி மனமுருக நான் அழைக்கவோ இதர மாதருடன் நீ களிக்கவோ |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō? | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ? | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ? |- | Idu tagumō, idu muraiyō, idu dharmam dānō?! | ಇದು ತಗುಮೋ, ಇದು ಮುರೈಯೋ, ಇದು ಧರ್ಮಂ ದಾನೋ?! | இது தகுமோ, இது முறையோ, இது தர்மம் தானோ?! |- | Kuḻalūdiḍum poḻudu āḍiḍum kuḻaigaḷ pōlavē maṉadu vēdaṉai migavoḍu | ಕುೞಲೂದಿಡುಂ ಪೊೞುದು ಆಡಿಡುಂ ಕುೞೈಗಳ್ ಪೋಲವೇ ಮನದು ವೇದನೈ ಮಿಗವೊಡು | குழலூதிடும் பொழுது ஆடிடும் குழைகள் போலவே மனது வேதனை மிகவொடு |- | Alaipāyudē... kaṇṇā, eṉ maṉam alaipāyudē | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ, ಎನ್ ಮನಂ ಅಲೈಪಾಯುದೇ | அலைபாயுதே... கண்ணா, என் மனம் அலைபாயுதே |- | Uṉ āṉanda mōhaṉa vēṇugāṉam adil | ಉನ್ ಆನಂದ ಮೋಹನ ವೇಣುಗಾನಂ ಅದಿಲ್ | உன் ஆனந்த மோகன வேணுகானம் அதில் |- | Alaipāyudē... kaṇṇā...! | ಅಲೈಪಾಯುದೇ... ಕಣ್ಣಾ...! | அலைபாயுதே... கண்ணா...! |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] * [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ]] (ಚಲನಚಿತ್ರ) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.venkatakavi.org/composition/alai-payude ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಕವಿ ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ] * [[w:Alaipayuthey| ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮಾಹಿತಿ]] * [https://www.deccanherald.com/archives/music-dance-reviews-52-96576.html ದಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಊತುಕ್ಕಾಡು ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯರ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] [[ವರ್ಗ:ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು]] qlo0bs08ki8xw3prngipf1n5pelf8bh 3 187136 1427380 2026-09-03T16:41:16Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427380 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ರಗಡಪ್ಪ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೧, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) gpdcnjgyiqtiwcibq6ggxn1wsqgljn3 3 187137 1427381 2026-09-03T16:41:31Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427381 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Surakshamk}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೧, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) h6sqhlhisc0v8zgn4ugxxltgaq05yxt 3 187138 1427393 2026-09-04T03:43:01Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427393 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Sagar KS 2946}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೩, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ccek7q7ypj1m2gwct4qtrxzrlvazwo5 0 187139 1427397 2026-09-04T04:10:22Z A826 72368 A826 [[ಅಲೈೆಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ (ಹಾಡು)]] ಪುಟವನ್ನು [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ (ಹಾಡು)]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1427397 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಅಲೈಪಾಯುದೇ ಕಣ್ಣಾ (ಹಾಡು)]] t3x5gfm6b9403fyglwvjznslhq6w737 3 187140 1427410 2026-09-04T07:44:59Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427410 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Kotlinganagowda.g}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೪, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 7afwb74c2765y53irwwywvi0wfe0f5l 2 187141 1427416 2026-09-04T10:20:27Z 2530738 M Medha Reddy 100325 ಹೊಸ ಪುಟ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃ... 1427416 wikitext text/x-wiki ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆ: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ: ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ: ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾರೋಪ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು): 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. daen6vpigv91ohxcpystjfesrlz8p23 1427417 1427416 2026-09-04T10:27:38Z 2530738 M Medha Reddy 100325 1427417 wikitext text/x-wiki '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. '''ಪೀಠಿಕೆ:''' ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. '''ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. '''ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು:''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ:''' ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. '''ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ:''' ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. '''ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಮಾರೋಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. '''ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು):''' 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 9bo6m2jw3yby26ivgq3rcsnwd582t0w 1427418 1427417 2026-09-04T10:29:13Z 2530738 M Medha Reddy 100325 1427418 wikitext text/x-wiki == '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. '''ಪೀಠಿಕೆ:''' ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. '''ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. '''ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು:''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ:''' ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. '''ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ:''' ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. '''ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಮಾರೋಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. '''ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು):''' 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. g00by7za8vuf0utjwgcyt4hv5588x1u 1427419 1427418 2026-09-04T10:29:52Z 2530738 M Medha Reddy 100325 1427419 wikitext text/x-wiki '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. '''ಪೀಠಿಕೆ:''' ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. '''ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. '''ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು:''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ:''' ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. '''ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ:''' ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. '''ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಮಾರೋಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. '''ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು):''' 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5ito7pdd5olbmjp4mh5vposa49bxdaa 1427420 1427419 2026-09-04T10:30:31Z 2530738 M Medha Reddy 100325 1427420 wikitext text/x-wiki ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಪೀಠಿಕೆ: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ: ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ: ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾರೋಪ: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು): 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. m94umv75jndcnsn45blq80fmnow3oml 1427421 1427420 2026-09-04T10:33:22Z 2530738 M Medha Reddy 100325 1427421 wikitext text/x-wiki '''ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು: ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷರಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವೈದಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಪರಂಪರೆಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕು, ಶ್ರಮ, ಕಷ್ಟ-ಸುಖ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಪದರ ದೈವಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಾವ್ಯ, ಗೀತೆ, ಕಥನ ಕವನ, ಗಾದೆ, ಒಗಟು, ಐತಿಹ್ಯ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾಯಕರ ಕಥನಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದರ ದೈವಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ದಾಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. '''ಪೀಠಿಕೆ:''' ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಂದರೆ ಆಕಾಶವಾಸಿ, ಸರ್ವಶಕ್ತ, ನಿರಾಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ಎಟುಕಿಗೆ ನಿಲುಕದ ಭವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ದೂರದ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ವೈಕುಂಠದಲ್ಲೋ ಇರುವವನಲ್ಲ. ಆತ ಹೊಲ-ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರ-ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ, ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನೆಯ ನಡುಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದರೊಂದಿಗೇ ಉಣ್ಣುವ, ಉಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವಿಸುವ ಆಪ್ತ ಬಂಧು. ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಬದುಕುವ ಹಾದಿ, ನೈತಿಕತೆಯ ತಳಹದಿ ಹಾಗೂ ಜೀವಜಗತ್ತನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ಜೀವನಾಧಾರವಾದ ಮಳೆ-ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಪದರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭಯ, ಭಕ್ತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆಗಳೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಯಾಗಿದೆ. '''ಜನಪದ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರೂಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವತಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:- 1) ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆಗಳು: ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಮಾರಮ್ಮ, ಮುತ್ಯಾಲಮ್ಮ, ಚೌಡಮ್ಮ, ಹುಲಿಗಮ್ಮ, ಅನ್ನಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಗಳು ಜನಪದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2) ಶೂರರು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು: ನಾಡಿಗಾಗಿ, ಊರಿನ ಹಸುವಿನ ಹಿಂಡಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಗಡಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ವೀರರನ್ನು (ವೀರಕಲ್ಲು/ನೆನಪಿನ ಕಲ್ಲು) ಹಾಗೂ ಕುಲದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ದೈವೀಕರಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 3) ಶ್ರಮಜೀವಿ ದೈವಗಳು: ಮಹದೇಶ್ವರ, ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ, ಮೈಲಾರಲಿಂಗ ಮುಂತಾದವರು ಕೇವಲ ಪೂಜಾರ್ಹ ದೇವತೆಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿಯೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. '''ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ದೈವಗಳು:''' ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಾಮದೇವತೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿರೂಪಿಣಿಯರು. ಊರಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ ಹಾಗೂ ರೋಗರುಜಿನಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಕಾಯುವುದು ಈ ದೇವತೆಗಳ ಹೊಣೆ. 1)ಮಾರಮ್ಮ / ಅಣ್ಣಮ್ಮ: ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ವಾಂತಿ-ಬೇಧಿ (ಕಾಲೆರಾ), ಅಮ್ಮನವರು (ಸಣ್ಣಮ್ಮ/ದೊಡ್ಡಮ್ಮ) ಬಂದಾಗ ಮಾರಮ್ಮನನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಲು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಹಾಗೂ 'ಜಾತ್ರೆ'ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 2)ಎಲ್ಲಮ್ಮ / ರೇಣುಕಾ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಮ್ಮನು ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಾತಾಯಿಯಾಗಿ, ಸಂಕಟ ನಿವಾರಕಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. 3)ಕಾವಲು ದೈವಗಳು: ಊರಿನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭೈರವ, ಬಸವಣ್ಣ, ಕೆಂಚರಾಯ ಹಾಗೂ ಕಾಳಮ್ಮ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳು ಊರಿಗೆ ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳು, ಕಳ್ಳಕಾಕರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೂರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದೇವತೆಯನ್ನು ತಾಯಿಯಂತೆ ಕೊಂಡಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಕೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹರಕೆ, ತಂಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಆಕೆ ಮುನಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ಭಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. '''ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ:''' ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಮೂಲ ಬೇರು ಇರುವುದು ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ. ಜನಪದರಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈವತ್ವ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಜೀವಂತ ದೇವರು. 1)ಭೂಮಿತಾಯಿ (ಧರಿತ್ರಿ ಪೂಜೆ) ರೈತಾಪಿ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಭೂಮಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ. ಬೀಜ ಬಿತ್ತುವ ಮೊದಲು, ಪೈರು ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ 'ಭೂಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆ'ಯಂದು ಭೂಮಿತಾಯಿಗೆ 'ಚರಗ' ಚೆಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಬೆಳಗಾಗಿ ನಾನೆದ್ದು ಯಾರ್ಯಾರ ನೆನೆಯಾಲಿ | ಎಳ್ಳು ಬೀಳಲಿ ಧರಣಿಗೆ | ಧರಿತ್ರಿ ತಾಯ್ಯಾ ನೆನೆದೇನಾ..." 2)ಮಳೆರಾಯ ಮತ್ತು ನೀರು ಕೃಷಿಗೆ ಮಳೆಯೇ ಆಧಾರ. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟಾಗ ಮಳೆರಾಯನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 'ಮಳೆರಾಯನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು' ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪೆ ಮದುವೆ ಮಾಡುವುದು, ಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಮುಚ್ಚಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ, ಕೆರೆ ಹಾಗೂ ಬಾವಿಗಳನ್ನು 'ಗಂಗೆ' ಎಂದು ದೈವೀಕರಿಸಿ 'ಗಂಗಾಪೂಜೆ' ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 3)ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷ ಆರಾಧನೆ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು 'ಬಸವಣ್ಣ'ನೆಂದು (ಖಾರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ, ದೀಪಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ), ಹಸುವನ್ನು 'ಕಾಮಧೇನು' ಎಂದೂ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ, ಬೇವು, ಅರಳಿ, ಬನ್ನಿ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. '''ಜನಪದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದೈವಭಕ್ತಿ:''' ಕನ್ನಡದ ಜನಪದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಕಾಯಕಗಳಾದ ಬೀಸುವಾಗ, ಕುಟ್ಟುವಾಗ, ಮಗುವನ್ನು ಜೋಗುಳ ಹಾಡಿ ತೂಗುವಾಗ ರಚಿಸಿದ ತ್ರಿಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾದ ದೈವಭಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವರು ಅದ್ದೂರಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. "ಶಿವನು ಒಲಿದರೆ ಸಿರಿತನಕೆ ಕೊರತೆಯೇನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಸ್ವಾಮಿ ಬೆನ್ನಿಂಡು ನಿಂತು ಕಾಯೋ ತಂದೆ..." ಇನ್ನೊಂದು ತ್ರಿನದಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ತವರು ಮನೆಯ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಜನಪದರಿಗೆ ದೇವರು ಕೇವಲ ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ನೆನೆಯುವವನಲ್ಲ, ದಿನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಜೊತೆಗಿರುವ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯಂತೆ. '''ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು, ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ:- 1)ಹರಕೆ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸೇವೆ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಾಯಿಲೆ ಬಂದಾಗ, ಮಳೆ ಬಾರದಿರುವಾಗ ದೇವರಿಗೆ 'ಹರಕೆ' ಹೊರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಈಡೇರಿದಾಗ 'ಮುಡಿ ಕೊಡುವುದು', 'ಹಾಲು ಉಕ್ಕಿಸುವುದು' ಅಥವಾ 'ನೈವೇದ್ಯ' ಅರ್ಪಿಸುವುದು. 2)ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿ (ಬಲಿ ಪದ್ಧತಿ): ಗ್ರಾಮದೇವತೆಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಊರಿನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಳಿ, ಟಗರು ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 3)ಶಕುನ, ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಾಯತ: ಪ್ರಯಾಣ ಹೊರಡುವಾಗ ತುಂಬಿದ ಕೊಡ, ಮುತ್ತೈದೆ ಎದುರು ಬಂದರೆ ಶುಭ; ಬರಿ ಕೊಡ, ಬೆಕ್ಕು ಅಡ್ಡ ಬಂದರೆ ಅಶುಭ ಎಂಬ ಶಕುನ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಕೆಟ್ಟ ಕಣ್ಣು (ದೃಷ್ಟಿ) ಬಿದ್ದಾಗ ಉಪ್ಪು-ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಸುತ್ತಿ ಬೆಂಕಿಗೆ ಹಾಕುವುದು, ಮಂತ್ರಿಸಿದ ತಾಯತ ಧರಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. 4)ಪಿತೃ ಆರಾಧನೆ (ಮಹಾಲಯ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ): ತೀರಿಕೊಂಡ ಹಿರಿಯರನ್ನು 'ದೇವರೆಂದು' ಭಾವಿಸಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಎಡೆ ಇಟ್ಟು (ಪಿತೃ ಪೂಜೆ) ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುವ ಪರಂಪರೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಆಯಾಮಗಳು:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದ್ದವು. 1)ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯದ ನೈಜ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಹಸಿದವನಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕುವುದು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು-ನೆರಳು ನೀಡುವುದು, ಗಿಡ-ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ 'ಪುಣ್ಯ'. ಬದಲಾಗಿ, ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅನ್ನ ಹಾಕದಿರುವುದು, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡುವುದು ದೊಡ್ಡ 'ಪಾಪ' ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಜನಪದರಲ್ಲಿದೆ. 2)ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲು: ಸಂಸ್ಥಾಗತ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪದ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಟೇಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಹದೇಶ್ವರರ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳವರ್ಗದ, ಶೂದ್ರ ಹಾಗೂ ಹೊಲೆಯ-ಮಾದಿಗ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಕ್ತರೇ ದೇವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಮಾರೋಪ:''' ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಾನವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ. ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳಾದ ಜನಪದರು ತಮ್ಮ ದುಃಖ-ದುಮ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು, ಜಗತ್ತಿನ ಭಯಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಧುನಿಕತೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇಂದು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇವು ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವಂತ ರತ್ನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. '''ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳು):''' 1)ಪರಮಶಿವಯ್ಯ, ಜಿ. ಶಂ. (೧೯೬೭). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ. ಮೈಸೂರು: ಗೀತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್. 2)ನಾಯಕ, ಹಾ. ಮಾ. (೧೯೭೧). ಜಾನಪದ ಸ್ವರೂಪ. ಮೈಸೂರು: ಸುರುಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 3)ಗೌಡ, ದೇ. ಜವರೇ. (೧೯೭೬). ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ. ಮೈಸೂರು: ಡಿ.ವಿ.ಕೆ. ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶನ. 4)ಸುಂಕಪುರ, ಎಂ. ಎಸ್. (೧೯೭೩). ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು. ಧಾರವಾಡ: ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. 5)ಚನ್ನಬಸಪ್ಪ, ಬಿ. ಎಸ್. (೧೯೮೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳು. ಬೆಂಗಳೂರು: ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು. 6)ರಾಮಾನುಜನ್, ಎ. ಕೆ. (೧೯೯೧). Folk Tales from India. New Delhi: Penguin Books. 7)ಬೋರಲಿಂಗಯ್ಯ, ಹಿ. ಚಿ. (೨೦೦೨). ಕರ್ನಾಟಕ ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಕೋಶ. ಹಂಪಿ: ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. bmmda9j8v2ipnhg02uz6p1vib4s8or4