ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1097 1427681 1343005 2026-09-08T06:37:44Z ~2026-48802-45 101624 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1427681 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name = ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ | image = | imagesize = 200 | caption = ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ | pseudonym = ಪೂಚಂತೇ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ೧೯೩೮ | birth_place = [[ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ]], ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] | death_date = ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ ೨೦೦೭ | death_place = [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] | resting_place = [[ಕುಪ್ಪಳಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | alma_mater = [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] | occupation = ಕೃಷಿಕ, ಲೇಖಕ, ಛಾಯಚಿತ್ರಗಾರ | period = 20ನೆಯ ಶತಮಾನ | genre = ಸಣ್ಣಕತೆ, ಕವಿತೆ, ಕಾದಂಬರಿ, ನಾಟಕ, ವಿಮರ್ಶೆ, ಆತ್ಮಕಥೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ | subject = ಪರಿಸರ, ವಿಜ್ಞಾನ | movement = [[ನವ್ಯ ಯುಗ]] | debut_works = ಲಿಂಗ ಬಂದ | awards = [[ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ | influences = [[ಕುವೆಂಪು]], [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]], [[ರಾಮ ಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ]] | influenced = | spouse = ರಾಜೇಶ್ವರಿ ತೇಜಸ್ವಿ | children = ಸುಶ್ಮೀತಾ, ಈಶಾನ್ಯೆ | website = https://nammatejaswi.wordpress.com | footnotes = (ಇತರ ವಿಷಯಗಳು) }} '''ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ'''(ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ೧೯೩೮ - ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ ೨೦೦೭) - ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರು. ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ [[ಕುವೆಂಪು]] ಮತ್ತು ಹೇಮಾವತಿ ಅವರ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖಕ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಬರಹಗಾರರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nammakannadanaadu.com/kavigalu/poornachandra-tejaswi.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-05-17 |archive-date=2017-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713185611/http://www.nammakannadanaadu.com/kavigalu/poornachandra-tejaswi.php |url-status=dead }}</ref> ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೇಳಿ ಬಂದ ಹೆಸರು, [[ಅಬಚೂರಿನ ಪೋಸ್ಟಾಫೀಸು]] ಕಥಾ ಸಂಕಲನದ ಮೂಲಕ [[ಬಂಡಾಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ತೇಜಸ್ವಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಕಥಾ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಾದಂಬರಿ, ಲೇಖನಗಳ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು.<ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article2272137.ece</ref> ==ಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Rastrakavi Kuvempu family portrait.jpg|thumb|right|ತಂದೆ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆ ತೇಜಸ್ವಿ]] [[File:Tejaswi smaraka.jpg|thumb|ಕುಪ್ಪಳಿಯ ತೇಜಸ್ವಿ ಸ್ಮಾರಕ]] === ಶಿಕ್ಷಣ === ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. === ವೃತ್ತಿ-ಪ್ರವೃತ್ತಿ === ಇವರ ಮೊದಲ ಕಥೆ [[ಲಿಂಗ ಬಂದ]]. ಈ ಕಥೆಗಾಗಿ ಅವರು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಓರಗೆ ಇತರೆ ಬರಹಗಾರರಂತೆ ಅಧ್ಯಾಪಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸದೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮೂಡಿಗೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಕೃಷಿಯ ಜತೆಜತೆಗೆ ಅಗಾದವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಇವರಿಗೆ [[ವ್ಯವಸಾಯ]],[[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ]] ಹಾಗು ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಇವರು ರೈತ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. === ವೈವಾಹಿಕ ಬದುಕು === ಇವರ ಪತ್ನಿ ರಾಜೇಶ್ವರಿ. ಇವರು ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಪ್ರೀತಿಯ ಮನೆ [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]]ಯ 'ನಿರುತ್ತರ'ದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಈಗ ಮರಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು, ಸುಸ್ಮಿತಾ ಹಾಗು ಈಶಾನ್ಯ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಪರಿಣತರು. === ಮರಣ === ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮನೆ 'ನಿರುತ್ತರ'ದಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ೨ ಘಂಟೆಗೆ, ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ಆಗ ಇವರ ವಯಸ್ಸು ೬೯ ವರ್ಷ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ == ಕವಿತೆ, ನಾಟಕ, ಕಾದಂಬರಿ, ಕತೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು [[ಆಂಗ್ಲ]] ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕಥೆ, ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಮೂಲಕ, [[ವಿಜ್ಞಾನ | ವಿಜ್ಞಾನದ]] ವಿಸ್ಮಯಗಳ ಮೂಲಕ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಆನೇಕ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ನದಿ-ಕೊಳ್ಳಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಬೇಟೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. "[[ಕರ್ವಾಲೋ]]" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀವವಿಕಾಸ ಪಥದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವಾಗ ಹಾರುವ ಓತಿಯ ಕುರಿತು ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮೂಡಿ ಬಂದಿವೆ. ===ಕವನ ಸಂಕಲನ=== # [[ಸೋಮುವಿನ ಸ್ವಗತ ಲಹರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕವನಗಳು]] (೧೯೬೨) ===ಕಾದಂಬರಿಗಳು=== # [[ಕರ್ವಾಲೋ]] (೧೯೮೦) # [[ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ]] (೧೯೮೫) # [[ಜುಗಾರಿ ಕ್ರಾಸ್]] (೧೯೯೪) # [[ಮಾಯಾಲೋಕ]] (೨೦೦೫) # [[ಕಾಡು ಮತ್ತು ಕ್ರೌರ್ಯ]] (೨೦೧೩) ===ನೀಳ್ಗತೆಗಳು=== # [[ಸ್ವರೂಪ]] (೧೯೬೬) # [[ನಿಗೂಢ ಮನುಷ್ಯರು]] (೧೯೭೩) ===ಕಥಾಸಂಕಲನ=== # [[ಹುಲಿಯೂರಿನ ಸರಹದ್ದು]] (೧೯೬೨) # [[ಅಬಚೂರಿನ ಪೋಸ್ಟಾಫೀಸು]] (೧೯೭೩) # [[ಕಿರಗೂರಿನ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು (ಪುಸ್ತಕ)|ಕಿರಗೂರಿನ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು]] (೧೯೯೧) # ಪಾಕಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕತೆಗಳು ===ನಾಟಕ=== # [[ಯಮಳ ಪ್ರಶ್ನೆ]] (೧೯೬೪) ===ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ=== # [[ಅಣ್ಣನ ನೆನಪು]]. (೧೯೯೬) ಕುವೆಂಪು ಅವರ ಕುರಿತು. ===ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ=== # [[ಅಲೆಮಾರಿಯ ಅಂಡಮಾನ್ ಹಾಗೂ ಮಹಾನದಿ ನೈಲ್]] (೧೯೯೦) ===ವಿಮರ್ಶಾ ಕೃತಿಗಳು=== # [[ವ್ಯಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಿಧ್ಧಾಂತ]] (೧೯೬೪) # [[ವಿಮರ್ಶೆಯ ವಿಮರ್ಶೆ]] # [[ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು]] ===ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಕುರಿತ ಕೃತಿಗಳು=== # [[ಪರಿಸರದ ಕತೆ]] (೧೯೯೧) # [[ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಲಿಂಕ್]] (೧೯೯೧) # [[ಸಹಜ ಕೃಷಿ]] (೧೯೯೨) # [[ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು]] (೧೯೯೩) # [[ಹಕ್ಕಿ ಪುಕ್ಕ]] # [[ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ-ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು-ಭಾಗ ೧ ]] # [[ಹೆಜ್ಜೆ ಮೂಡದ ಹಾದಿ - ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಹಕ್ಕಿಗಳು-ಭಾಗ ೨ ]] # [[ವಿಸ್ಮಯ -೧,೨,೩]] (೧೯೯೩) # [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಸಾಸರ್-ಭಾಗ ೧ ಮತ್ತು ೨]] (೧೯೯೩) # [[ನಡೆಯುವ ಕಡ್ಡಿ, ಹಾರುವ ಎಲೆ]] # ಮನಸೋಬು ಪೂಕೋವೋಕ ಅವರ "ಒಂದು ಹುಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿ " ಪುಸ್ತಕದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಕೃತಿ === ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ === ಶುಧ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಉಳ್ಳ ಕಥೆ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಸಂಗಡ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ಹಲವಾರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲೇಖನ ಸಂಕಲನಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ. # ಮಹಾಯುಧ್ಧ, # ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳು, # ಮಹಾನದಿ ನೈಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ===ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಸರಣಿ=== ಹೊಸ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‍ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯವರು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು. ಇದರ ಫಲವೇ ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಕೃತಿ ಶ್ರೇಣಿ. ಈ ಕೃತಿಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೬ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವೆ. # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧ - ಹುಡುಕಾಟ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೨ - ಜೀವನ ಸಂಗ್ರಾಮ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೩ - ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳು # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೪ - ಚಂದ್ರನ ಚೂರು # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೫- ನೆರೆಹೊರೆಯ ಗೆಳೆಯರು # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೬ - ಮಹಾಯುದ್ಧ - ೧ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೭ - ಮಹಾಯುದ್ಧ - ೨ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೮ - ಮಹಾಯುದ್ಧ - ೩ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೯- ದೇಶವಿದೇಶ - ೧ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೦-ದೇಶವಿದೇಶ - ೨ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೧-ದೇಶವಿದೇಶ - ೩ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೨ - ದೇಶವಿದೇಶ - ೪ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೩ - ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ - ೧ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೪ - ಮಹಾಪಲಾಯನ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೫ - ವಿಸ್ಮಯ ವಿಶ್ವ - ೨ # ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ೧೬ - ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ===ಅನುವಾದ=== # ಬೆಳ್ಳಂದೂರಿನ ನರಭಕ್ಷಕ(ಕಾಡಿನ ಕಥೆಗಳು ಭಾಗ ೧) (೧೯೯೩) - ಕೆನೆತ್ ಅಂಡರ್ಸನ್ ಅನುಭವಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ರೂಪಾಂತರ # ಪೆದ್ದಚೆರುವಿನ ರಾಕ್ಷಸ(ಕಾಡಿನ ಕಥೆಗಳು ಭಾಗ ೨) (೧೯೯೩) - ಕೆನೆತ್ ಅಂಡರ್ಸನ್ ಅನುಭವಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ರೂಪಾಂತರ # ಜಾಲಹಳ್ಳಿಯ ಕುರ್ಕ (ಕಾಡಿನ ಕಥೆಗಳು ಭಾಗ ೩) (೧೯೯೪) - ಕೆನೆತ್ ಅಂಡರ್ಸನ್ ಅನುಭವಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ರೂಪಾಂತರ # ಮುನಿಶಾಮಿ ಮತ್ತು ಮಾಗಡಿ ಚಿರತೆ(ಕಾಡಿನ ಕಥೆಗಳು ಭಾಗ ೪) # ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗದ ಭಯಾನಕ ನರಭಕ್ಷಕ (೧೯೯೫) - ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್‍ರವರ]] 'ಮ್ಯಾನ್ ಈಟಿಂಗ್ ಲೆಪರ್ಡ್ ಆಫ್ ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ್' ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದ. # ಪ್ಯಾಪಿಲಾನ್-೧,೨, 3 (ಪ್ಯಾಪಿಯೋನ್) - ಹೆನ್ರಿ ಷಾರಿಯರ್ ಅವರ 'Papillon' ಕೃತಿಯ ಅನುವಾದ. ===ಚಿತ್ರ ಸಂಕಲನ=== # [[ಮಾಯೆಯ ಮುಖಗಳು]] ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== # [[ಚಿದಂಬರ ರಹಸ್ಯ]] ಪತ್ತೇದಾರಿ ವಿಧಾನದ ವಸ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಕೃತಿ ಬಹುಮಾನ ದೊರೆತುದಲ್ಲದೆ, [[೧೯೮೭]]ರಲ್ಲಿ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು. # [[ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ # [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] # [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯೂ ಸಹ ಅದೇ ವರ್ಷ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. # ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ "[[ಅಬಚೂರಿನ ಪೋಸ್ಟಾಫೀಸು]]", "[[ತಬರನ ಕಥೆ]]" ಕೃತಿಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿವೆ. # [[ಕುಬಿ ಮತ್ತು ಇಯಾಲ]] (ಕಥೆ)ಚಿತ್ರವು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು. #ಕಿರಗೂರಿನ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು ಕತೆ ಸುಮನ್ ಕಿತ್ತೂರು ಅವರ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಸಿನೆಮಾ ಆಗಿದೆ. == ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ == ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಅಬಚೂರಿನ ಪೋಸ್ಟಾಫೀಸು, ತಬರನ ಕಥೆ, ಕುಬಿ ಮತ್ತು ಇಯಾಲ, ಕಿರಗೂರಿನ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಡೇರ್ ಡೆವಿಲ್ ಮುಸ್ತಾಫಾ ಕೃತಿಗಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ==ತೇಜಸ್ವಿ ಬಗ್ಗೆ == # ನನ್ನ ತೇಜಸ್ವಿ (ಲೇ: ರಾಜೇಶ್ವರಿ ತೇಜಸ್ವಿ) # ತೇಜಸ್ವಿ ನಾನು ಕಂಡಷ್ಟು (ಲೇ: ಧನಂಜಯ ಜೀವಾಳ ಬಿ. ಕೆ.) # ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತೇಜಸ್ವಿ (ಸಿ.ಡಿ.) # ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ‌ ತೇಜಸ್ವಿ‌ ( ಲೇ : ಪ್ರಸಾದ್‌ ರಕ್ಷಿದಿ) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.tejaswivismaya.org/ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ ಕುರಿತ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908045427/http://www.tejaswivismaya.org/ |date=2018-09-08 }} * [http://sampada.net/node/577 ಸಂಪದ - ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಆಡಿಯೋ ಪಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್] * [http://www.udayaravi.com ಉದಯರವಿ.ಕಾಮ್ - ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929191632/http://www.udayaravi.com/ |date=2007-09-29 }} {{clear}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನವ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೩೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೭ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] 41gtv9dada9pbw2q9e5v7q9smhnzej5 0 14052 1427663 1425249 2026-09-08T00:11:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427663 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:arctic.svg|thumb|300px|right|ಕೆಂಪು ರೇಖೆಯು ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೧೦°C ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಮಟ್ಟವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]] '''ಆರ್ಕ್ಟಿಕ''' ಭೂಮಿಯ ಉತ್ತರ [[ಧ್ರುವ]]ವನ್ನು ಸುತ್ತವರೆಯುವ ಪ್ರದೇಶ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕೆನಡ]], [[ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ರಷ್ಯಾ]], [[ಅಲಾಸ್ಕಾ]], [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ನಾರ್ವೆ]], [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]]ಗಳ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.ಇದನ್ನು ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶ ಎಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ==ಮೇಲ್ಮೈ ಲಕ್ಷಣ== ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಉತ್ತರ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]] 66º33' ಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಮೇರುವಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶ (ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ರೀಜನ್ಸ್‌). ಉತ್ತರ ಶೀತವಲಯವೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದಿದೆ. 66º33' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶವಾದ ಉತ್ತರಮೇರು ವೃತ್ತ ಇದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮೇರೆಯೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಉತ್ತರಮೇರುವಿನಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೃಕ್ಷಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನವರೆಗೆ, ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಗ್ರೀನ್ ಲೆಂಡ್, ಸ್ವಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್, ಇತರ ಉತ್ತರಮೇರು ದ್ವೀಪಗಳು, [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದ ಉತ್ತರದ ಸಮುದ್ರತೀರ, [[ಅಲಾಸ್ಕ]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡ]]ಗಳ ಉತ್ತರದ ಅಂಚು, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ತೀರ, ಐಸ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರಾರ್ಧ, ಯುರೋಪಿನ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರತೀರ-ಇಷ್ಟು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಖಂಡಾಂತರ ದಿಣ್ಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಉತ್ತರಮೇರು ಬೋಗುಣಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದ್ವೀಪಗಳೂ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರಮೇರುವಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಮಯವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮೈಮೇಲೆಲ್ಲ ಕಿಗ್ಗಲ್ಲು ರಾಶಿರಾಶಿಯಾಗಿ ಹರಡಿದೆ. ವಿಚ್ಛಿದ್ರ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳೇರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. == ವಾಯುಗುಣ== ಉತ್ತರಮೇರು ವೃತ್ತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಶೀತಾವಲಯಗಳ ಎಲ್ಲೆಯ ರೇಖೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದರೂ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ 27º ಫ್ಯಾ. ಗಿಂತಲೂ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ 0º ಸೆ. ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯಿರುವ ಭಾಗಗಳು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುವವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶೀತಪ್ರದೇಶ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಬೇಸಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದು 27º ಸೆ. (50º ಫ್ಯಾ.) ಉಷ್ಣತೆಯಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಪ್ರದೇಶ ಉಪಮೇರು (ಸಬ್’-ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್) ವಲಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಅಲಾಸ್ಕ, ಯೂಕಾನ್, ಸೈಬೀರಿಯದಲ್ಲಿನ ಯಕೂಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಪ್ರದೇಶಗಳು. ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲೇ ಪರಮಾವಧಿ ಚಳಿ ಇರುವುದು ಯಕೂಟ್ನಲ್ಲಿ. ಉತ್ತರಮೇರುವೃತ್ತ ದಿಂದ 320 ಕಿ.ಮೀ. ಮೈಲಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ (ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ) 56º ಸೆ. ಉಷ್ಣತೆ: ಆದರೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ -56º ಸೆ. ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ. ಇದನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ-33º ಸೆ. ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರಮೇರುವಿನಲ್ಲಿ-56º ಸೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಗೆರೆ. ಉತ್ತರಮೇರುವಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಯಾವಾಗಲಾದರೊಮ್ಮೆ 47º ಸೆ. ಇರುವುದುಂಟು. ಯೂಕಾನಿನಲ್ಲಿ 56º ಸೆ. (ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ) ಬೇಸಗೆ ಉಷ್ಣತೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಉಷ್ಣತೆ ಶೀತವಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸಬಹುದಾದರೂ ಇದು ಸತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಕಿರಣ ಬಲು ಪ್ರಖರ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸಮುದ್ರಮಾರುತಗಳ ಹಾಗೂ ಮಂಜುಮುಸುಕಿನ ಪರ್ವತಾವಳಿಗಳಿಂದ ಬೀಸಿಬರುವ ಮಾರುತಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ದೂರವಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಲ್ಲ. ಚಂಡಮಾರುತಗಳಂತೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊಂಚ ಬಿರುಸಾಗಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವುದುಂಟು. ಇಲ್ಲಿನ ಹಿಮವೃಷ್ಟಿವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮಳೆಯೂ ಕಡಿಮೆ. ಕೆನಡ, ಅಲಾಸ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಬೇಸಿಗೆ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮವೃಷ್ಟಿವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 25 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೈಬೀರಿಯದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ. ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕಡಿಮೆ. 3050ಮೀ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರಮೇರು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ ತೀರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಂಜುಕವಿಯುವುದುಂಟು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಉಷ್ಣತೆ 44.4º ಸೆ. ಇದ್ದರೆ, ಹತ್ತಿರದ ಸಮುದ್ರದ್ದು 16.7º ಸೆ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜು. ಇದು ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ದೀರ್ಘ ಅತಿಶೀತಕರ. ಬೇಸಗೆ ಕಿರುದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೆಕೆ. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯದ ತೀರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನದಿಗಳಿಂದ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ನೀರು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಡಲಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ನೀರು ಆವಿಯಾಗುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದ ರಿಂದಲೂ ನದಿಗಳಿಂದ ವರ್ಷೇ ವರ್ಷೇ ಹೊಸ ನೀರು ಬಂದು ಸೇರುವುದರಿಂದಲೂ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ನೀರಿನ ಲವಣತೆ ಕಡಿಮೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೀರು ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲಾಸ್ಕ ಹಾಗೂ ಸೈಬೀರಿಯಗಳ ಬಳಿಯ ನೀರು ಸ್ವಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು, ಅಲ್ಲಿ ಹಿಮದಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಶೀತಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಚಿತ್ರ ವಾಯುಗುಣದಿಂದಾಗಿ ಮಾನವ ಇಲ್ಲಿ ಬಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಾಸಮಾಡಬೇಕು. ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಆವಿರ್ಭಾವ ನಿಧಾನವಾದರೂ ಅದು ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬಿಳುಪೇ ಕಂಡು ಬರುವುದರಿಂದ ಮಂಜಿನ ಕುರುಡು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿಗಳದೂ ಒಂದು ಕಾಟ. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಲೆಯ ಬಲೆ ಉಪಯೋಗಿಸ ಬೇಕು. ==ಸಸ್ಯವರ್ಗ== ಮೇರುವಿನ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶ ವಿನಾ ಉಳಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಹಲಬಗೆಯ ತೆಳುವಾದ ಸಮುದ್ರ ಸಸ್ಯ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಶೀಘ್ರ. ಹೂ, ಬೀಜಗಳು ಬಿಡುವುದು ಬೇಗ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಎತ್ತರ 1 ಮೀ. ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಹೂಗಳು ಆಕರ್ಷಕ. ಹಣ್ಣುಗಳು ಚಿಕ್ಕವು, ಮೃದು. ಓಟೆಯಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೆದು ತಿರುಳಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಶೀತವಲಯದ ಬಯಲುಗಳಲ್ಲಿ (ತಂಡ್ರ) 30% ಶಿಲಾವಲ್ಕ, 25% ತೃಣವರ್ಗದ ಸಸ್ಯ, 25% ಕುರುಚಲು, 20% ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹೂಗಿಡಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಉಪಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರದ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿ ತೂಲಕಾಷ್ಠವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು (ಕಾಟನ್ವುಡ್) ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಅಂಚಿನ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಲ (ಪೈನ್), ವೃಕ್ಷದಂಥ ಅನೇಕ ಶಂಕುಧಾರಿ ಮರಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ (ಟೈಗ). ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸರಲ (ಪೈನ್), ಭೂರ್ಜ (ಬರ್ಚ್) ಮುಂತಾದ ಮರಗಳೂ ಬೆರೆತಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ಇವೇ ಹೆಚ್ಚು. ==ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ== ಖಂಡಗಳ ನೆರೆಯ ಕಡಲಿನಲ್ಲಿ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಮೀನುಗಳುಂಟು. ಸೀಲ್ಗಳು ಹೇರಳ. ವಿರಳವಾಗಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳೂ ಇವೆ. ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಣಿಯೆಂದರೆ ಹಿಮಸಾರಂಗ. ಹಿಮಕರಡಿಯಂತೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ದನಕರು, ಕುರಿ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಬಹುದಾದರೂ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲ. [[ಹಿಮಸಾರಂಗ]] ತಿನ್ನದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು [[ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗ]]ದ ಆಹಾರ. ಹಿಮಸಾರಂಗದಂತೆ ಇದೂ ಮಾಂಸ, ಚರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಗೆ. ಹಲವು ಮಾರಕ. ಸೊಳ್ಳೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಮರಳುನೊಣ, ಕಪ್ಪುನೊಣ ಮತ್ತು ಜಿಂಕೆನೊಣಗಳೂ ಇವೆ. ಹೆಜ್ಜೇನು ವಿರಳ. ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳೂ [[ಪತಂಗ]]ಗಳೂ ಧಾರಾಳ. ಕೆಲವು ಕಡೆ [[ಮಿಡತೆ]]ಗಳೂ ಜೀರುಂಡೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಏಷ್ಯದ ಮೇರುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮಸಾರಂಗ, ಮೊಲ, ನರಿ, ತೋಳಗಳು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ದಂಶಕ ಜಾತಿಯ ಸಂಯಾತಿಗೆ (ಲೆಮಿಂಗ್) ಹಿಮದಡಿಯ ಸಸ್ಯವೇ ಆಹಾರ. ಸೊಳ್ಳೆ, ಮೀನು ಮುಂತಾದುವನ್ನು ತಿಂದು ಬದುಕುವ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್]], [[ಪೆಲಿಕನ್]] ಇತ್ಯಾದಿ ನೀರ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ==ಜನಜೀವನ== ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಾದ ಲ್ಯಾಪ್ ಜನಕ್ಕೆ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದೂ ಹಿಮಸಾರಂಗ ಸಾಕುವುದೂ ಮುಖ್ಯೋದ್ಯೋಗ. ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಸೈಬೀರಿಯದ ಮೂಲವಾಸಿಗಳಾದ ಸ್ಯಾಮೊಯೆಡ್ ಗಳದೂ ಇದೇ ಬಗೆಯ ಜೀವನ. ಪೂರ್ವ ಸೈಬೀರಿಯದ ಮೂಲವಾಸಿಗಳು ಚೂಕ್ಚೀಗಳು. ಇವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಹಿಮಸಾರಂಗದ ಹಾಲೂ ಮಾಂಸವೂ ಆಹಾರ. ಇನ್ನೊಂದು ಪಂಗಡದವರಿಗೆ ಬೇಟೆ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಜೀವನ. ಯಕೂಡ್ ಜನ ಕುದುರೆ, ಹಿಮಸಾರಂಗ ಸಾಕುತ್ತಾರೆ. ಕೆನಡದ ಉತ್ತರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಲೆಮಾರಿಜನ. ಎಸ್ಕಿಮೋಗಳು ಪೂರ್ವ ಸೈಬೀರಿಯ, ಅಲಾಸ್ಕ, ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದಾರೆ. ನಾಯಿ ಇವರ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ. ಸೈಬೀರಿಯ, ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಮೇರುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ತಾಮ್ರ, ಚಿನ್ನ, ಯುರೇನಿಯಂ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಶುಪಾಲನೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹೈನು ತಯಾರಿಕೆ ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ. ಅನುಕೂಲವಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ ರೂಢಿಯಲ್ಲುಂಟು. ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡಿನಿಂದ ತಿಮಿಂಗಿಲ ತೈಲ, ಉಪ್ಪು ತುಂಬಿದ ಮೀನು, ಮಾಂಸ-ಇವು ನಿರ್ಯಾತವಾಗುತ್ತವೆ. ==[[ಉತ್ತರಮೇರು ವಲಯ]]ದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ== ಪ್ರಪಂಚಲ್ಲಿ ಶೇ.90ರಷ್ಟು ಜನ ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತ ಚೀನಗಳನ್ನುಳಿದು ಉತ್ತರದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳೂ ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಗಿಂತ [[ಉತ್ತರ ಮೇರುವೃತ್ತ]]ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮೀಪವಾಗಿವೆಯೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಆಯಕಟ್ಟಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ. ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಉಪಯೋಗ ಎರಡು ಬಗೆ: ಒಂದು ಪುರಾತನವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಧುನಿಕ. ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳು ಈಗಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ ರೀತಿಯ ಕೃಷಿ, ಬೇಟೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಖನಿಜೋದ್ಯಮಗಳೂ ನಿರ್ಯಾತಾವ ಲಂಬಿ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ತುಪ್ಪುಳ ವ್ಯಾಪಾರ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ, ಮರದ ತಿರುಳು (ಪಲ್ಪ್‌) ತಯಾರಿಕೆಗಳು ಮುಖ್ಯ. ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಶಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಹತೋಟಿಗೊಳಪಟ್ಟಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಶ. ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳೂ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪು, ಕೆನಡ, ಅಲಾಸ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸಹಾಯಧನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಗಿಂತ ವಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಹಡಗುಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾದಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಯತ್ನ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲಾಸ್ಕವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೊಂಡದ್ದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿಯೆ. ಈಚೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋಳಗಳ ಕೆಲವು ವಿಮಾನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಮೇರು ವಲಯದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಡೆತನ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. [[ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್]]ನ ಮೇಲೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ್ ಒಡೆತನ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದು ನಾರ್ಸ್‌ ವಸತಿಯ ಕಾಲದಿಂದ. ಸ್ವಿಟ್ಸ್‌ ಬರ್ಗನ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ ಭಾಗವಾದ ಸ್ವಾಲ್ ಬಾರ್ ದ್ವೀಪಾವಳಿ 1920ರ ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಕಾರ ನಾರ್ವೆಗೆ ಸೇರಿತು. ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರದೇಶದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು ರಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವೆಂದು ಸಾರಲಾದದ್ದು 1916ರಲ್ಲಿ. ಮುಂದೆ 1926ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತೆ ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹಕ್ಕು ಘೋಷಿಸಿತು. ಕೆನಡದ ಕಡೆಯ ಉತ್ತರ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ನು 1880ರಲ್ಲೇ ಕೆನಡಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತ್ತಾ ದರೂ ಆ ಪ್ರದೇಶ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಕೆನಡ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಸಾರಿದ್ದು 1908ರಷ್ಟು ಈಚೆಗೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ ಅಲಾಸ್ಕವನ್ನು ಕೊಂಡದ್ದು 1867ರಲ್ಲಿ. ಉತ್ತರಮೇರುವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಯಾರ ಒಡೆತನವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ವಿಶಾಲ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಇದರ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ==ಉತ್ತರ ಮೇರು ವಲಯದ ಭೂವಿನ್ಯಾಸ== ಇಲ್ಲಿನ ಭೂಭಾಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಪುರಾತನ ಶಿಲೆಗಳಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸುತ್ತ ಶೇಖರಗೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ ಈಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಕೆನಡಿಯನ್ ಶಾಶ್ವತಭೂಖಂಡ. ಇದರಮೇಲೆ ಕೆನಡಿಯನ್ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಭಾಗ ಹರಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ವದತ್ತ ಬ್ಯಾಫಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಶಾಶ್ವತಭೂಭಾಗ [[ಫಿನ್ಲೆಂಡ]]ನ್ನು ಕೆಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ [[ಉತ್ತರಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯ]] ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ರಷ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಎರಡು ಶಾಶ್ವತ ಭೂಖಂಡಗಳು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯವು. ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಅಂಗಾರ ಖಂಡಕೇಂದ್ರ ಸೈಬೀರಿಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಖಟಾಂಗಾ ಮತ್ತು ಲೇನಾ ನದಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಶ್ವತ ಭೂಖಂಡವಾದ ಕೊಲಿಮಾ ನೈರುತ್ಯ [[ಸೈಬೀರಿಯ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭೂಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಅವುಗಳ ಅಂಚಿನುದ್ದಕ್ಕೂ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಸ್ತರ ಸಂಗ್ರಹಣಕಾರ್ಯ ನಡೆದ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹಲವು ಕಡೆ ಶಾಶ್ವತ ಭೂಭಾಗಗಳು ಜಲಜಶಿಲಾಸ್ತರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಶೇಖರವಾದ ಶಿಲಾಪ್ರಸ್ತರಗಳು ಮಡಿಕೆಬಿದ್ದು ಪರ್ವತಗಳಾಗಿ ರೂಪು ಗೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ ಭೂಸವೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳು ಜನಿಸಿದ ಕಾಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪೆಲಿಯೊಜೋ಼ಯಿಕ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ (600 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದ 225 ದ.ಲ.ವ ಪ್ರಾಚೀನದ ವರೆಗೆ) ಕ್ಲಿಷ್ಟರಚನೆಯ ಪರ್ವತಗಳು ಮೈವೆತ್ತವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲೆಡೋನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಸಿನಿಯನ್ ಪರ್ವತಗಳು ಜನಿಸಿದ ಯುಗಗಳ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜ಼ಬೆತ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಮೊದಲಾಗಿ ಪೀರಿಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹಾದು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಪೂರ್ವತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಭೂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್, ನಾವಯ ಝಿಂಲ್ಯಾ ಉತ್ತರಯೂರಲ್, ಟೆಮೀರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ, ಸ್ವೆವಿರ್ನಯ ಝಿಂಲ್ಯಾ-ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ವತಜನ್ಯಕ್ರಿಯೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಪರ್ವತಪಂಕ್ತಿಗಳೂ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅನುಸರಿಸಿ ಮಿಳಿತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಒಗಟು. ಎರಡನೆಯ ಪರ್ವತಗಳ ಜನನಕ್ರಿಯೆ ಮೀಸೊಜೋ಼ಯಿಕ್ (225 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನ ದಿಂದ 65 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ಸೀನೋಜೋ಼ಯಿಕ್ ಕಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ (65 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ತಲೆದೋರಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರ್ವತಗಳು ನೈರುತ್ಯ ಸೈಬೀರಿಯ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮಟ್ಟವಾದ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಡಿಕೆಬಿದ್ದಿರದ ಶಿಲಾಪ್ರಸ್ತರಗಳು ಉತ್ತರ ಕೆನಡ ಶಾಶ್ವತ ಭೂಭಾಗದ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ರಷ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸೈಬೀರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಜಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ವಯಸ್ಸು ಪೇಲಿಯೊಜೋ಼ಯಿಕ್ ಕಲ್ಪದಿಂದ ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ ಕಲ್ಪದವರೆಗೆ. ಟರ್ಷಿಯರಿ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ (65 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದ 11 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದವರೆಗೆ) ಉತ್ತರ ಮೇರುವಿನ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾಣಬಂತು, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆ ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ಕಿನ ಪರ್ವತಜನನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಈ ವಲಯದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಡು ಕಾಮ್ಚಾಟ್ಕ, ಅಲ್ಯೂಷಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಜಾಡು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಹಾದು ಇಡೀ ಐಸ್ಲೆಂಡ್, ಜಾನ್ ಮೆಯಿನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಈ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾಗೃತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳೂ ನೂರಾರು ಬಿಸಿನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳೂ ಇವೆ. ಸು. 7,50,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈಗಿನ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತಲೆದೋರಿ ಹವಾಗುಣವು ಅತಿ ಶೀತಗೊಂಡು ಇಡೀ ಭೂಭಾಗ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಿಮಯುಗವೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆ ಬ್ಯಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ವರ್ಧಿಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಲಾರೆಂಟೈಡ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆ ಎನಿಸಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಿರಿದಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆ ತಲೆದೋರಿತು. ಹೀಗಾಗಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ ಮೇರು ವಲಯದ ದ್ವೀಪಗಳೆಲ್ಲ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದುವು. ಐಸ್ಲೆಂಡಿನ ಹಲಕೆಲವು ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು ಮಾತ್ರ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿದ್ದುವು. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆ ರಷ್ಯದ ಇಡೀ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನೆಲ್ಲ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಪೂರ್ವ ಸೈಬೀರಿಯ ಈ [[ಹಿಮಯುಗ]]ದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯ ಭೂಯುಗದಲ್ಲಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾವದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕ್ರಮೇಣ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕರಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತರಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿ ಅವುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸರೀತಿಯ ಭೂವಿನ್ಯಾಸವೇ ತಲೆದೋರಿತು. ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಸ್ಯಸಮೃದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೀಗೆ ಉಂಟಾದ ಭೂ ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳು ಬಲು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಉತ್ತರ ಕೆನಡ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ದೇಶಗಳ ಅಗ್ನಿಶಿಲಾಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಳ್ಳಕೊಳ್ಳಗಳನ್ನೂ ನೂರಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸರೋವರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಡುಸಾಗಿರುವ ಶಿಲೆಗಳಿರುವ ಕಡೆ ಅಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರುಪೇರುಗಳಿರದ ಭೂವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಏಣುಗಳೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಉಂಟಾದ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಕೃತಿಯ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚು ಕಚ್ಚಾದ ಫಿಯರ್ಡ್ ಎಂಬ ವಿಶಿಷ್ಟರೀತಿಯ ಭೂವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ತೆರನಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ದಕ್ಷಿಣ ಅಲಾಸ್ಕ, ಪೂರ್ವಕೆನಡ, ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್, ನಾರ್ವೆ, ಐಸ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸೀನ್ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ (1 ದ.ಲ.ವ. ಪ್ರಾಚೀನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ) ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆಗಳು ಕರಗಿದ ಕಾರಣ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ತಗ್ಗು ಭೂಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಳುಗಡೆಯಾದುವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಹಲವು ಭೂಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿ ಗೊಳಗಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎದ್ದುವು. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕರಾವಳಿ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸ ಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಕೆನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 152ಟ-215ಟ ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸು. 90ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೇಷಿಯದ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಈ ಭೂಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ಟಾಲ್ಬಾರ್ಡ್, ಎಲ್ಲೆಸ್ಮಿಯರ್ ದ್ವೀಪ, ಉತ್ತರ ಯೂರಲ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಜೋಸೆಫ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 456 ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ಕೆನಡದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭೂಚಟುವಟಿಕೆ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ನೂರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಭೂಭಾಗಗಳು ಏಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಹಲವು ಕಡೆ ಭೂಕುಸಿತಗಳೂ ಆಗುತ್ತಿವೆ. ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂವಿನ್ಯಾಸ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ಲಿಸ್ಟೊಸೀನ್ ಪರ್ವದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ ಮುಖ್ಯ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೇವಲ ಇದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸದೆ ಮೂಲ ಭೂರಚನೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭೂಖಂಡಗಳಾದ ಕೆನಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಏಕರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಹಡ್ಸನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗ, ಬ್ಯಾಫಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಕರೇಲಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಕಡಿದಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಳ್ಳಕೊಳ್ಳಗಳೂ ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಸರೋವರಗಳೂ ತುಂಬಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ 300-600ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಕ್ವಿಬೆಕ್-ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್, ಕೆನಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೀವಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಮೆಕೆನ್ಜಿû ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಉತ್ತರ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯದ ಲ್ಯಾಪ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಕೆನಡಿಯನ್ ಶಾಶ್ವತಭೂಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಅಂಚಿನುದ್ದಕ್ಕೂ-ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರಿನಿಂದ ಎಲ್ಸ್‌ಮಿಯರ್ ದ್ವೀಪದವರೆಗೆ-ಕಡಿದಾದ ಫಿಯರ್ಡ್ ರಚನೆಯನ್ನೂ 1825ಮೀ. ಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್ ಶಾಶ್ವತ ಭೂಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭೂಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಜಲಜಶಿಲಾ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವ ಕಡೆ (ಉದಾ: ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶ) ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೈದಾನಗಳು ಆವಿರ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಕಣಿವೆಗಳೂ ರೂಪಿತವಾಗುವುದುಂಟು. ಕೆನಡದಲ್ಲಿ ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೈದಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳೂ ಅಂಗಾರ ಶಾಶ್ವತಭೂಖಂಡದ ಸುತ್ತ ಬೆಟ್ಟಗಳೂ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳೂ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತವೆ. ಶಾಶ್ವತ ಭೂಖಂಡಗಳಿಂದ ಬಲುದೂರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಜಲಜಶಿಲಾ ಪ್ರಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೈದಾನಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆಕೆನ್ಜಿû ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಮೈದಾನ, ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿನ ಸೆವರ್ ನಾಯಾಡ್ವೀನ ಮತ್ತು ಪೆಕೋರ ಮೈದಾನಗಳು ಹೀಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡುವು. ಇವಲ್ಲದೆ ಸೈಬೀರಿಯದ ಓಬ್ ನದೀಮುಖಜಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ, ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯದ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಸೈಬೀರಿಯದ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಲೇನಾ-ಕೊಲಿಮಾ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ರೂಪುತಳೆದುವು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಲ್ಲ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಟ್ಟಸವಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲೊ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಡಿದಾದ ಗುಡ್ಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಸರೋವರಗಳು ಇವೆ. ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಆಳವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿವೆ. ಮೇರುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪರ್ವತಜನನ ಕಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀವ್ರ ತೆರನಾಗಿ ಮಡಿಕೆಬಿದ್ದಿರುವ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಇವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಳೆಯ ಪೇಲಿಯೋಝೋಯಿಕ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರ್ವತಗಳ ಬಲುಭಾಗ ಭೂಸವೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನಶಿಸಿಹೋಗಿವೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಶಿಲೆಗಳು ಈಚಿನ ಭೂಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಲ್ಪಟಿವೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಇವು ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಳೆದಿವೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಪರ್ವತಗಳು ಪೀರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್‌ ಸ್ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1825ಮೀ, ಎಲ್ಸ್‌ಮಿಯರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 3050ಮೀ. ಗಳಷ್ಟೂ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು ಈಸ್ಟ್‌ ಸ್ವಿಟ್ಸ್‌ ಬರ್ಗನ್, ನಾವಯ ಝಿಂಲ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ವೆವಿರ್ ನಯ ಝಿಂಲ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600ಮೀ. ಗಳಷ್ಟೂ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿವೆ. ಕಿರಿಯ ವರ್ಗದ ಪರ್ವತಗಳು ನೈರುತ್ಯ ಸೈಬೀರಿಯ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಜೆಸಿರ್ಕ್‌ ಶ್ರೇಣಿಯ ಶಿಖರಗಳು 3050ಮೀ. ಕಾಮ್ಚಾಟ್ಕ ಶಿಖರಗಳು 4570 ಮೀ. ಎತ್ತರ ಇವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಲಾಸ್ಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉನ್ನತಶಿಖರಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಶಾಲ ತಗ್ಗುಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕಾಸ್, ಕೋಲಿಮಾ ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇರುಪ್ರದೇಶದ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಮಂದವಾದ ಸ್ಥಾಯೀ ನೀರ್ಗಲ್ಲು (ಪರ್ಮಾ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌) ಅವರಿಸಿದೆ. ವರ್ಷಗಳುರುಳಿದರೂ ಇದು ಕರಗುವುದು ಅಪೂರ್ವ. ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದರ ಮೇಲಿನ ತೆಳು ಪದರ ಸುಮಾರಾಗಿ ಕರಗುವುದುಂಟು. ಈ ಶಾಶ್ವತ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪದರವೇ ಸ್ಥಾಯೀನೀರ್ಗಲ್ಲು (ಪರ್ಮಾ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌). ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ತೆಳುವಾದ ಹೊರಮೈ ಕ್ರಿಯಾಪದರ (ಆಕ್ಟಿವ್ ಲೇಯರ್). ಉತ್ತರ ಅಲಾಸ್ಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯೀನೀರ್ಗಲ್ಲವಲಯದ ಆಳ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 250-500ಮೀ. ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ನಾಡಿರ್ವ್‌ಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯ ಬಲು ಮಂದವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 600ಮೀ. ಗಳಷ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಲಯದ ಮಂದ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಲಕ್ಷಣ, ಅಲ್ಲಿಯ ಹವಾಮಾನ, ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದಪ್ಪನೆಯ ಸ್ಥಾಯೀನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪದರಗಳು ಹಿಮಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದು ವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿದಂತೆಲ್ಲ ಇವು ಕ್ರಮೇಣ ತೆಳುವಾಗುತ್ತ ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಈ ತೆಳುಪದರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಸ್ಯಾಗಾರದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜವುಗುಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ಕಡೆ ಅವು 15 ಸೆ.ಮೀ. ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದವಿರಲಾರವು. ಸ್ಥಾಯೀ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪದರಗಳು ಮೂಲ ಮತ್ತು ಆನುಷಂಗಿಕ ಶಿಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಶಿಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಅಷ್ಟಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣರಚನೆಯ ಜಲಜಶಿಲಾ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಜಿನ ಕಣಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಸರಿಸಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಶೇಖರಗೊಂಡು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪದರಗಳು ತಲೆದೋರ ಬಹುದು. ಇವನ್ನು ನೆಲಹಿಮ (ಗ್ರೌಂಡ್ ಐಸ್) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನದೀತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಕರಾವಳಿಯ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಲವು ವೇಳೆ 50-70 ಸೆಂಮೀ ಸುಂದರವಿರುವ ನೆಲ ಹಿಮದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉತ್ತರ ಸೈಬೀರಿಯದಲ್ಲಿ 60 ಮೀಗೂ ಮೀರಿದ ಅತಿಪುರಾತನ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪ್ರಸ್ತರಗಳಿವೆ. ಬಹುಶಃ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹ ಅಥವಾ ಘನೀಭೂತವಾದ ಸರೋವರ ಭಾಗ ನದೀಮೆಕ್ಕಲಿನಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವೆನಿಸಿರಬಹುದು. ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದೊಳಗೆ ಹುದುಗಿರುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲೆ ಗುಳಿಬಿದ್ದು ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಗುಳಿಗಳೇ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು ನೀರು ಶೇಖರವಾಗಿ ಸರೋವರಗಳೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇಡಿನೋಡನೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಬೆರೆತು ಉಂಟಾಗಿರುವ ಪ್ರಸ್ತರ ಗಡುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕರಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಈ ಗಡುಸುತನವೆಲ್ಲ ಮಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತರ ಕೆಸರಿನ ಮುದ್ದೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಸ್ಥಾಯೀನೀರ್ಗಲ್ಲು ಅಂತರ್ಜಲ ಪಸರಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೇರುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸರೋವರಗಳು ಕಾಣಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಚೂರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಬೆರೆತಿರುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ಕರಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇಡೀ ಭೂಭಾಗವೇ ಜರುಗಿ ಜಾರಿ ಭೂಪಾತಗಳಾಗು ವುದೂ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಸಾಲಿಫ್ಲಕ್ಷನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮೇರುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉತ್ತರ ಅಲಾಸ್ಕದ ಕಡಲುತೀರ, ನಾರ್ವೆ ಸಮುದ್ರದ ಬೇರ್ ದ್ವೀಪ ಮುಂತಾದ ನಯಮಣ್ಣಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಭೂಪಾತಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ. ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಅಂಚಿನಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕಟ್ಟುವುದು (ಫ್ರೀಸಿûಂಗ್) ಮತ್ತು ಕರಗುವ (ತಾಯಿಂಗ್) ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂರಚನೆಗಳು ತಲೆದೋರಿವೆ. ಉದಾ : ನುರುಜುಗಲ್ಲು, ಗುಂಡುಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ದಪ್ಪದಪ್ಪ ಶಿಲಾಕಣಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿ ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಂiÀi ಹೊರವಲಯಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಯವಾದ ಧೂಳು ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ವೃತ್ತಾಕಾರಗಳೂ ಮಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ತಲೆದೋರುವುದುಂಟು. ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಚೂರಾಗಿಸಬಲ್ಲ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಈ ಕಾರಣ ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಚೂಪಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಚೂರುಗಳು ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಶಿಲಾಸಮುದ್ರ (ಫ್ಲೆಸನ್ ಮಿಯರ್) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಈ ಶಿಲಾಚೂರಿನ ಮೇಲ್ಪದರ 3.6ಮೀಗೂ ಮೀರಿ ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಸಾಲ್ಟ್‌ ಮುಂತಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಜನ್ಯ ಶಿಲಾಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತೆರನಾದ ಭೂವಿನ್ಯಾಸ ಬಲು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾ : ಐಸ್ಲೆಂಡ್. ಹೀಗೆಯೇ ಈ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಜಲಜಶಿಲಾಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಉದಾ : ಕೆನಡದ ಮೇರುಪ್ರದೇಶ. ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹಗಳು: ಮೇರುಪ್ರದೇಶವೆಲ್ಲ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಲ್ಲಿ ಅದು ತೀರ ತಪ್ಪು. ಇಲ್ಲಿಯ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕೇವಲ 2/5 ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಹಿಮ ಶೇಖರವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಕ್ರಮೇಣ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಯಾಗಿಯೊ ನೀರ್ಗಲ್ಲನದಿಯಾಗಿಯೊ ರೂಪುಗೊಳ್ಳತ್ತದೆ. ಮಂಜು ನೀರ್ಗಲ್ಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದೂ ಬಲು ನಿಧಾನ. ಅದಕ್ಕೆ ವರ್ಷಗಳೇ ಬೇಕು. ಉದಾ : ವಾಯವ್ಯ ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಕೊರೆದಾಗ 425ಮೀ ಆಳದವರೆಗೆ ಹಿಮನದಿಯೇ ಕಾಣಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 800 ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜಿನ ಪದರಗಳಿರುವುದೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ 800 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಮದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶ ಹಿಮನದಿ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು (ಗ್ಲೇಷಿಯರ್ಸ್) ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಿಮ ಒದಗಿ ಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಚಿಕ್ಕದು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೀರ್ಗಲ್ಲಹಾಳೆ ಎಂದರೆ ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಇನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಐಸ್ ಎಂಬುದು. ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನೀರ್ಗಲ್ಲಹಾಳೆ. ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ 2512 ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸುಮಾರು 960 ಕಿಮೀ ದಪ್ಪನಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಇದು 18,1300 ಚಕಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಸುಮಾರು 85ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಹಾಳೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ನೀಳವಾದ ಭೂತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದು ಇದರ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿವೆ. ತಗ್ಗಿನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲು 300 ಮೀ. ಮಂದವಾಗಿದ್ದು ಹಲವೆಡೆ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 1.6 ಕಿ.ಮೀ.ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್ ಮೀರಿದ ಆಳವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆಂದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಆಧಾರವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪವಲ್ಲವೆಂದೂ ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದೂ ಹಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆ ಕರಗಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ 915ಮೀ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಭಾಗ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 3050ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದು ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲು ಮೈ ಮಟ್ಟಸವಾಗಿರದೆ ಏರುತಗ್ಗಾಗಿದೆ. ತಗ್ಗುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಸ್ಟ್ರುಗಿ ಎಂಬ ವಾಯು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳೂ ಇವೆ. ಅನೇಕ ಕಡೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತ ಸಾಗರಗತವಾಗುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಮನದಿಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಸಾಗರವನ್ನು ಹಿಮನದಿ ಸೇರುವೆಡೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಮಗಡ್ಡೆಗ ಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಛಿದ್ರವಾಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಈ ಗಡ್ಡೆಗಳು (ಐಸ್ಬರ್ಗ್) ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇವೇ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ದಿಬ್ಬಗಳು. ಇವು ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಶೀತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ತೇಲಿಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದೂ ಉಂಟು. ಕೆನಡದ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಯೀನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಸ್ತರಗಳು ಅಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿಲ್ಲ. ಇರುವ ಹಾಳೆಗಳು ದೇಶದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಮೈಘನ್ ಐಲೆಂಡಿನ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಹಾಳೆ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇದು ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿದೆ. ಮೆಲ್ವಿಲ್ ದ್ವೀಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನದಿಗಳಿವೆ. ಕಡಲಕರೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸೇರುವುದನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ದಿಬ್ಬಗಳೂ ಇವೆ. ಎಲ್ಸ್‌ಮಿಯರ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆ ಇದೆ. ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ದ್ವೀಪಗಳು ಇದರಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಉದಾ: ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬರೆಂಟ್ಸ್‌ ಸಮುದ್ರಗಳು. ಐಸ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಐದು ಮುಖ್ಯ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದುದು ವಟ್ನಜೋಕುಲ್. ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 8806 ಚಕಿಮೀ ಇದರ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಡೆ ಹಿಮನದಿಗಳೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದತ್ತ ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌ವಾಟನ್ ಎಂಬ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯನ್ನಿದು ಮುಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ಪ್ರತಿ 6-10 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಅಗಾಧ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಹಿಮದ ಹಾಳೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಕರಗಿ ಪ್ರವಾಹಗಳೂ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸರೋವರಗಳೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಐಸ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಜಾನ್ ಮೇಯಿನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆ ಮೌಂಟ್ ಬೀರೆನ್ಬರ್ಗ್ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತದ ಮೇಲಿದೆ. ಸ್ಟಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನದಿಗಳು ದ್ವೀಪದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ. ವೆಸ್ಟ್‌ಸ್ವಿಟ್ಸ್‌ ಬರ್ಗನ್ ದ್ವೀಪದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಹಾಳೆಯಿಂದ ನೂರಾರು ಹಿಮನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು 5200 ಚಕಿಮೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲಹಾಳೆಗಳಿವೆ. ಇವು ಉತ್ತರ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ. ಇನ್ನೂ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಜೋಸೆಫ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳು ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲೇ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮಂದಗತಿಯಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತ ಇರುವುದನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ರಷ್ಯದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಯೂರಲ್ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಸೈಬೀರಿಯದ ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಅಲಾಸ್ಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ. ಇನ್ನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮದರ್ಜೆಯ ಪರ್ವತ ಹಿಮನದಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಫೇರ್ವೆಸರ್ ಶ್ರೇಣಿ, ಸೇಂಟ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಚುಗಾಷ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಿಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೀರ್ಗಲ್ಲನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು144 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಹುಬ್ಬರ್ಡ್, ಸಿವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಮಲಾಸ್ಪಿನ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಪ್ರವಾಹಗಳು. ಇವಲ್ಲದೆ ಅಲಾಸ್ಕ, ಬ್ರೂಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಜಾಫ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಯೂಷನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ನೀರ್ಗಲ್ಲ ನದಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ 16 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಓಕಿಯಾಲಾಕ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಉತ್ತರ ಮೇರುಪ್ರದೇಶದ ಅನೇಕ ಹಿಮ ನದಿಗಳು ಕರಗಿ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹಿಂದಿನ ಭೂಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗ ಹಿಮದ ಸುಳಿವೇ ಇಲ್ಲ. ಈಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಐಸ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 10-14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಹಿಮದ ಪ್ರಭಾವ ಅಷ್ಟಾಗಿರದೆ 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಆಧಾರಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 1750ರಲ್ಲಿ ಇದು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಮುಟ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂಜರಿಯತೊಡ ಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ 1850ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆದರೆ 1890ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಜರಿತ ಕಂಡುಬಂತು. ತದನಂತರ ಹಿಂಜರಿತದ ವೇಗ ಬಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ 1930ರ ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕವಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಈ ಹಿಂಜರಿತ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.arctic.noaa.gov Arctic Report Card] * [http://www.iarc.uaf.edu International Arctic Research Center] * [http://www.arctic.noaa.gov Arctic Theme Page] Comprehensive Arctic Resource from [[NOAA]]. * [http://www.panda.org/arctic WWF International Arctic Programme] Arctic environment and conservation information * [http://www.beringclimate.noaa.gov Bering Sea Climate and Ecosystem] Current state of the Bering Sea Climate and Ecosystem. Comprehensive resource on the Bering Sea with viewable oceanographic, atmospheric, climatic, biological and fisheries data with ecosystem relevance, recent trends, essays on key Bering Sea issues, maps, photos, animals and more. From NOAA. * [http://www.actavetscand.com/content/pdf/1751-0147-52-S1-S7.pdf Toxoplasma gondii in the Subarctic and Arctic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150718024416/http://www.actavetscand.com/content/pdf/1751-0147-52-S1-S7.pdf |date=2015-07-18 }} * [http://purl.fdlp.gov/GPO/gpo23245 Protecting U.S. Sovereignty: Coast Guard Operations in the Arctic: Hearing before the Subcommittee on Coast Guard and Maritime Transportation of the Committee on Transportation and Infrastructure, House of Representatives, One Hundred Twelfth Congress, First Session, December 1, 2011] ;Maps * [http://maps.grida.no/arctic Arctic Environmental Atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080923224818/http://maps.grida.no/arctic/ |date=2008-09-23 }} ''Circum-Arctic interactive map, with multiple layers of information'' * [http://www.arctic.io/observations/ Interactive Satellite Map] with daily update (true color/infrared) ;Media *[http://www.cfr.org/arctic/emerging-arctic/p32620#!/ The Emerging Arctic] An Infoguide from the Council on Foreign Relations * [http://acdis.illinois.edu/newsarchive/newsitem-VideoGlobalSecurityClimateChangeandtheArctic.html "Global Security, Climate Change, and the Arctic"] – streaming video of November 2009 symposium at the University of Illinois * [http://acdis.illinois.edu/newsarchive/newsitem-ImplicationsofanIceFreeArcticforGlobalSecurity.html Implications of an Ice-Free Arctic for Global Security] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100405195219/http://acdis.illinois.edu/newsarchive/newsitem-ImplicationsofanIceFreeArcticforGlobalSecurity.html |date=2010-04-05 }} – November 2009 radio interview with Professor Klaus Dodds (Royal Holloway, University of London) * [http://www.civilization.ca/cmc/exhibitions/hist/cae/indexe.shtml The Canadian Museum of Civilization – The Story of the Canadian Arctic Expedition of 1913–1918] * [http://maps.grida.no/go/searchRegion/regionid/geoarctic UNEP/GRID-Arendal Maps and Graphics library] Information resources from the UN Environment programme * [http://contentdm.ucalgary.ca/cdm4/browse.php?CISOROOT=/aina3 Arctic Institute of North America Digital Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141107170328/http://contentdm.ucalgary.ca/cdm4/browse.php?CISOROOT=/aina3 |date=2014-11-07 }} Over 8000 photographs dating from the late 19th century through the 20th century. * [http://www.euroarctic.com/ euroarctic.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080827161326/http://www.euroarctic.com/ |date=2008-08-27 }} News service from the Barents region provided by Norwegian Broadcasting Corp (NRK), Swedish Radio (SR) and STBC Murman. * [http://www.arcticfocus.com/ arcticfocus.com] Independent News service covering Arctic region with daily updates on environment, Arctic disputes and business * [http://www.vitalgraphics.net/arctic.cfm Vital Arctic Graphics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828214953/http://www.vitalgraphics.net/arctic.cfm |date=2005-08-28 }} ''Overview and case studies of the Arctic environment and the Arctic Indigenous Peoples.'' * [http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=artic&lang=En Arctic and Taiga Canadian Atlas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205023342/http://www.canadiangeographic.ca/atlas/themes.aspx?id=artic&lang=En |date=2007-02-05 }} * [http://www.greenfacts.org/en/arctic-climate-change/index.htm Scientific Facts on Arctic Climate Change] * [http://www.polartrec.com PolarTREC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141122133219/http://www.polartrec.com/ |date=2014-11-22 }} ''PolarTREC-Teachers and Researchers Exploring and Collaborating'' * [http://www.arctic.noaa.gov/detect/ Arctic Change]: ''Information on the present state of Arctic ecosystems and climate, presented in historical context (from NOAA, updated regularly)'' * [http://www.arcus.org/search/seaiceoutlook/ Monthly Sea Ice Outlook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140118155845/http://www.arcus.org/search/seaiceoutlook |date=2014-01-18 }} * [http://polar.grida.no/ UN Environment Programme Key Polar Centre at UNEP/GRID-Arendal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070319213627/http://polar.grida.no/ |date=2007-03-19 }} * [http://www.arcticatlas.org Arctic Geobotanical Atlas, University of Alaska Fairbanks] * [http://polardiscovery.whoi.edu/ Polar Discovery] * [http://www.arctic-transform.eu/ Arctic Transform] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216191654/http://arctic-transform.eu/ |date=2014-12-16 }} Transatlantic Policy Options for Supporting Adaptation in the Marine Arctic * [http://www.arcticstat.org/ ArcticStat Circumpolar Database] {{Clear}} {{ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರದೇಶಗಳು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] go7c9ceauxb2r1vbuzvbnpq06vitn4b 0 20121 1427665 1380142 2026-09-08T01:23:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427665 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition (new) | name = ಇಚ್ಛಿತ ವಿಕಲತೆ | image = | alt = | caption = | field = [[ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] | pronounce = ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರಿನಿಯಾ(ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲಿ) | symptoms = ಯಾರೋ ಮಾತಾಡಿದಂತೆ ಅನಿಸುವುದು, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಆಲೋಚನಾ ಸರಣಿ, ಗೊಂದಲ | onset = ೧೬ ರಿಂದ ೩೦ನೇ ವಯಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು | duration = ದೀರ್ಘಾವಧಿ | causes = ಒತ್ತಡ, ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತ | risks = ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಒಡಕು, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ | diagnosis = ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು, ಆಹಾರ ವಿಹಾರದಲ್ಲಿನ ವಿಪರೀತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು | prevention = | medication = ಆಪ್ತ ಸಲಹೆ, ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದಾಗ ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿಗಳು }} '''ಇಚ್ಛಿತ್ತ ವಿಕಲತೆ''' ಅಥವಾ '''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯ'''(ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ) ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮಾನಸಿಕ [[ಕಾಯಿಲೆ]]. [[ಮನುಷ್ಯ]]ನ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿನ ನರದೌರ್ಬಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ ರೋಗಿಯು ಇಂಥದೊಂದು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆಂದು [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಶಬ್ಧ ಕೇಳಿಸುವಿಕೆ, ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ನಗು ಅಥವಾ ಅಳುವಿಕೆ, ಮೃತ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸುವಿಕೆ-ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬಡತನ, ದಾಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸಾವು ಅಥವಾ ಇನ್ನ್ಯಾವುದೋ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಘಟನೆ ಕೂಡ ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೇನಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದೆಂದು ವೈದ್ಯ ಜಗತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಛಿದ್ರ ಮನಸ್ಕತೆ== '''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ''' ({{pron-en|ˌskɪtsɵˈfrɛniə}} ಅಥವಾ {{IPA-en|ˌskɪtsɵˈfriːniə|}}) ಎಂಬುದು, [[ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮೂಲಗಳಾದ ''ಸ್ಕಿಜೇನ್‌'' (''σχίζειν'', "ಸೀಳುವುದು") ಮತ್ತು ''ಫ್ರೇನ್‌, ಫ್ರೇನ್‌-'' (''φρήν, φρεν-'' ; "ಮನಸ್ಸು") ಎಂಬುದರಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದೊಂದು [[ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ]] ರೋಗನಿರ್ಣಯವಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಇಲ್ಲವೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು [[ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯನ್ನು ಈ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳು ದೃಶ್ಯ, ಶ್ರವಣ, ರುಚಿ, ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ{{Citation needed|date=November 2009}} ಎಲ್ಲಾ ಐದೂ [[ಇಂದ್ರಿಯ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೂ ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರವಣೀಯ [[ಭ್ರಾಂತಿ]]ಗಳು, [[ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ]] ಅಥವಾ ವಿಲಕ್ಷಣ [[ಭ್ರಮೆ]]ಗಳು, ಅಥವಾ [[ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಮಾತು ಹಾಗೂ ಆಲೋಚನೆ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಥವಾ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಈ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಚಿತ್ರ:Share of population with schizophrenia, OWID.svg|thumb|ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬಳಲುತ್ತಿರುವರರ ಅಂಶ]] ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭವಾಗುವಿಕೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಕಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ,<ref name="castle1991">{{cite journal |author=Castle D, Wesseley S, Der G, Murray RM |year=1991|title=The incidence of operationally defined schizophrenia in Camberwell 1965–84 |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=159 |pages=790–794 |pmid=1790446 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/content/abstract/159/6/790 |accessdate=2008-07-05 |doi=10.1192/bjp.159.6.790 }}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 0.4–0.6%ನಷ್ಟು<ref>{{cite journal |author=Bhugra D |url=http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371%2Fjournal.pmed.0020151 |year=2006 |title=The global prevalence of schizophrenia |journal=[[Public Library of Science|PLoS Medicine]] |volume=2 |issue=5 |pages=372–373 |pmid=15916460 |accessdate=2008-02-24 |doi=10.1371/journal.pmed.0020151 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="fn_34">{{cite journal |author=Goldner EM, Hsu L, Waraich P, Somers JM |year=2002 |title=Prevalence and incidence studies of schizophrenic disorders: a systematic review of the literature |journal=Canadian Journal of Psychiatry |volume=47 | issue=9 |pages=833–43 |pmid=12500753 |url=http://ww1.cpa-apc.org:8080/publications/archives/CJP/2002/November/goldner.asp |accessdate=2008-07-05}}</ref> ಭಾಗ ಈಗಾಗಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಯ ಸ್ವಯಂ-ದಾಖಲಿತ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಿತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ==ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ== [[ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]], ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಸರ, [[ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಮಾನಸಿಕ]] ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಸಹಾಯಕ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ; ಕೆಲವೊಂದು ವಿಹಾರದ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಿತ ಔಷಧಿಗಳು ಇದನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹದಗೆಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನರಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆಯಾದರೂ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಸುಸಂಘಟಿತ ಕಾರಣವು ಇದುವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನೇಕ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಒಂದು ಏಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿಭಿನ್ನ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೋ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ [[ಯೂಜೆನ್ ಬ್ಲ್ಯೂಗರ‍್]] ಎಂಬಾತ ಹೆಸರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಾಗ ಸದರಿ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ''ದಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಸ್‌'' (ಬಹುವಚನ) ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಅದರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯು ಹೀಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಅನೇಕಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ ಅಥವಾ ಒಡಕು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ವಿಘಟನೆಯ ಚಹರೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿರುವುದು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|title=Abnormal Psychology|url=https://archive.org/details/abnormalpsycholo00rath|page=[https://archive.org/details/abnormalpsycholo00rath/page/228 228]|last=Rathus|first=Spencer|coauthors=Jeffrey Nevid|year=1991|publisher=Prentice Hall|isbn=0130052167}}</ref> ಮೆದುಳಿನ [[ಮೀಸೋಲಿಂಬಿಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಡೋಪಮೈನ್‌]] ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ (ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೇನಿಕ್‌) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] (ಆಂಟಿಸೈಕೋಟಿಕ್‌) ಔಷಧೀಕರಣವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ; ಈ ಬಗೆಯ ಔಷಧವು ಮೂಲತಃ ಡೋಪಮೈನ್‌ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು (ಡೋಸೇಜ್‌) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]], ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಃ ತನಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರರಿಗೆ ಅಪಾಯವಿರುವಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗಿ ಬರುವ ಅವಧಿಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ, ಈ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="BeckerKilian2006">{{cite journal |author=Becker T, Kilian R|year=2006 |title=Psychiatric services for people with severe mental illness across western Europe: what can be generalized from current knowledge about differences in provision, costs and outcomes of mental health care? |journal=[[Acta Psychiatrica Scandinavica]] Supplement |volume=429 |pages=9–16 |pmid=16445476 |doi=10.1111/j.1600-0447.2005.00711.x}}</ref> ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು [[ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಗುಡದೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ ಜನರು [[ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಖಿನ್ನತೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಳವಳದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ;ಹೆಚ್ಚುವರಿ ([[ಕೊಮೊರ್ಬಿಡ್]]) ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಅಜೀವವಾಗಿ [[ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗ]]ವು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸುಮಾರು 40%ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0022-3956(06)00122-1 |accessdate=2008-07-05}}</ref> ಸುದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯಂಥ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ [[ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷೆ]]ಯು ಅದನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಜನರಿಗಿಂತ 10ರಿಂದ 12ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref name="Brown_Barraclough_2000">{{cite journal |author=Brown S, Barraclough B, Inskip H|year=2000 |title=Causes of the excess mortality of schizophrenia |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=177 |pages=212–7 |pmid=11040880 |doi=10.1192/bjp.177.3.212}}</ref> ==ರೋಗ ಸೂಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವ ಶ್ರವಣೀಯ [[ಭ್ರಾಂತಿ]]ಗಳು, [[ಭ್ರಮೆ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಹಾಗೂ ಅಸಹಜವಾದ ಯೋಚನಾಲಹರಿ]] ಮತ್ತು ಮಾತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು; ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ಲಹರಿಯ ಸರಪಳಿಯು ನಷ್ಟವಾಗುವುದು, ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾದ ಅರ್ಥದಿಂದ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಅಸಂಬದ್ಧತೆಯವರೆಗೆ ಈ ವರ್ತನೆ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಗಂಭೀರವೆನಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನು [[ಪದದ ಪಚ್ಚಡಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಅಥವಾ ಏಕಾಂಗಿತನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆಯೇ, ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬುದ್ಧಿಭ್ರಮಣೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು [[ಅವೊಲಿಷನ್‌]]ನ (ಜಡತೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ) ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಉಪ-ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೌನದಿಂದಿರಬಹುದು, ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾದ ಚಿತ್ತಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು; ಇವೆಲ್ಲವೂ [[ಮನೋವಿದಳನ]] ಅಥವಾ ಮೂರ್ಛೆರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಇತರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="DSM-IV-TR" /> ಸ್ಥಿಮಿತವಲ್ಲದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯು ಅಥವಾ ವರ್ತನೆಯು ಕಂಡು ಬಂದ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆರು ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗಳ ಪ್ರಸಕ್ತ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ-ರೀತಿಯ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಂದು [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕಸ್ವರೂಪದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="DSM-IV-TR">{{cite book |title=Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-IV |author=American Psychiatric Association |publisher=American Psychiatric Publishing, Inc. |location=Washington, DC |year=2000 |chapter=Schizophrenia |chapterurl=http://www.behavenet.com/capsules/disorders/schiz.htm |isbn=0-89042-024-6 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಹರೆಯದ ಅಂತ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಸಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪುರುಷರ ಪೈಕಿ 40%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪೈಕಿ 23%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯು 19 ವರ್ಷ ವಯೋಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Cullen">{{cite journal |author=Cullen KR, Kumra S, Regan J ''et al.'' |title=Atypical Antipsychotics for Treatment of Schizophrenia Spectrum Disorders |journal=Psychiatric Times |volume=25 |issue=3 |year=2008 |url=http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147536 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2008-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228153056/http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147536 |url-status=dead }}</ref> ಓರ್ವ ಯುವ ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅವಧಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ [[ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣದ (ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ-ಮುಂಚಿನ)]] ಹಂತವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ದೃಢವಾದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ 30 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಈ ಹಂತವು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="Addington_et_al_2007">{{cite journal |author=Addington J |coauthors=Cadenhead KS, Cannon TD, Cornblatt B, McGlashan TH, Perkins DO, Seidman LJ, Tsuang M, Walker EF, Woods SW, Heinssen R |year=2007|title=North American prodrome longitudinal study: a collaborative multisite approach to prodromal schizophrenia research |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2007-05_33_3/page/665 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=33 | issue=3 |pages=665–72 |pmid=17255119|doi=10.1093/schbul/sbl075}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂದು ತೋರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ<ref name="ParnasJorgensen1989">{{cite journal |author=Parnas J |coauthors=Jorgensen A |year=1989 |title=Pre-morbid psychopathology in schizophrenia spectrum |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=115 |pages=623–7 |pmid=2611591}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿರ್ಗಮನ, ಸಿಟ್ಟಿಗೇಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು [[ಇರುಸುಮುರುಸು]], ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು.<ref name="Amminger_et_al_2006">{{cite journal |author=Amminger GP |coauthors=Leicester S, Yung AR, Phillips LJ, Berger GE, Francey SM, Yuen HP, McGorry PD |year=2006 |title=Early-onset of symptoms predicts conversion to non-affective psychosis in ultra-high risk individuals |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-research_2006-05_84_1/page/67 |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=84 | issue=1 |pages=67–76 |pmid=16677803 |doi=10.1016/j.schres.2006.02.018}}</ref> ===ಸ್ಕ್ನೀಡರಿಯನ್‌ ವರ್ಗೀಕರಣ=== [[ಕರ್ತ್‌ ಸ್ಕ್ನೀಡರ‍್]] (1887–1967) ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮನೋವೈದ್ಯ, ಒಂದಷ್ಟು ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದು, ಇತರ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಂದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಇವು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿವೆ ಎಂಬುದು ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇವುಗಳನ್ನು ''ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು'' ಅಥವಾ [[ಸ್ಕ್ನೀಡರ್‌ನ ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಬಲದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ; ಓರ್ವರ ಜಾಗೃತ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ; ಓರ್ವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ; ಮತ್ತು ಓರ್ವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅಥವಾ ನಡೆಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭ್ರಾಂತಿಸ್ವರೂಪದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು ಅಥವಾ ಮಿಥ್ಯಾಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇತರ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭ್ರಾಂತಿಸ್ವರೂಪದ ಧ್ವನಿಗಳು ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವುದು- ಇಂಥ ಭ್ರಮೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿವೆಯಾದರೂ, ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ [[ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆ]]ಯು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಸ್ಕ್ನೀಡರ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆಗಳ ಒಂದು ಮರುದೃಢೀಕರಣವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರಾಕರಣವನ್ನಾಗಲೀ ಮಾಡಲು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು 1970 ಮತ್ತು 2005ರ ನಡುವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪುನರವಲೋಕನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಪರಿಷ್ಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬೇಕು ಎಂದೂ ಅದು ಸೂಚಿಸಿತು.<ref name="pmid17562695">{{cite journal |author=Nordgaard J, Arnfred SM, Handest P, Parnas J |title=The diagnostic status of first-rank symptoms |journal=[[Schizophr Bull]] |volume=34 |issue=1 |pages=137–54 |year=2008 |month=January |pmid=17562695 |doi=10.1093/schbul/sbm044 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17562695}}</ref> ===ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು=== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಧನಾತ್ಮಕ'' ಮತ್ತು ''ಋಣಾತ್ಮಕ'' (ಅಥವಾ ಕೊರತೆಯ) ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Sims_2002">{{cite book |author=Sims A |title=Symptoms in the mind: an introduction to descriptive psychopathology |url=https://archive.org/details/symptomsinmindin0000sims_o2s8 |publisher=W. B. Saunders |location=Philadelphia |year=2002 |isbn=0-7020-2627-1 |accessdate=}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಾರದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ''ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು'' ಎಂಬ ಪದವು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭ್ರಮೆ]]ಗಳು, [[ಶ್ರವಣೀಯ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]]ದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಗಳು ಎಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ'' ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಎಂದಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು ಅವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯವಾದ ಅಥವಾ [[ಮೊಂಡಾಗಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ]] ಮತ್ತು ದುಗುಡ, ಮಾತಿನ ಕೊರತೆ ([[ಅತಾರ್ಕಿಕತೆ]]), ಮನಸ್ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇರುವ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ([[ಭೋಗರಾಹಿತ್ಯ]]), ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿನ ಬಯಕೆಯ ಕೊರತೆ ([[ಏಕಾಂತಪ್ರಿಯತೆ]]), ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ([[ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ]]). ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಕಾರ್ಯಾನುರೂಪದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ, ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Velligan DI and Alphs LD |title=Negative Symptoms in Schizophrenia: The Importance of Identification and Treatment |journal=Psychiatric Times |volume=25 |issue=3 |date=March 1, 2008 |url=http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147581 |access-date=ಜೂನ್ 20, 2020 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006015627/http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147581 |url-status=dead }}</ref> ಮೊಂಡಾಗಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಯು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆಯಂತೂ ಎತ್ತರಿಸಲಾದ ಮಟ್ಟದ ಭಾವಾತಿರೇಕವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಥವಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆ ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="schizophrenia1">{{cite journal |author=Cohen & Docherty |year=2004 |title=Affective reactivity of speech and emotional experience in patients with schizophrenia |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=69 | issue=1 |pages=7–14 |pmid=15145465 |doi=10.1016/S0920-9964(03)00069-0}}</ref> ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣವಾದ ''ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ'' ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅವ್ಯವಸ್ಥ ಮಾತು, ಆಲೋಚನೆ, ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="Peralta_Cuesta_2001">{{cite journal |author=Peralta V |coauthors=Cuesta MJ |year=2001 |title=How many and which are the psychopathological dimensions in schizophrenia? Issues influencing their ascertainment |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=49 | issue=3 |pages=269–85 |pmid=11356588 |doi=10.1016/S0920-9964(00)00071-2}}</ref> ==ರೋಗನಿರ್ಣಯ== ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನರವ್ಯೂಹದ]] ಅನ್ಯೋನ್ಯಾಂಗಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಯಂ-ವೇದ್ಯ ಅನುಭವಗಳು, ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಸಹ-ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು, ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿ ಬರುವ ಓರ್ವ [[ಮನೋವೈದ್ಯ]], [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ]], [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] ಅಥವಾ ಇತರ [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪ್ರವೀಣ]]ರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಆಧರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯು ಒಂದು [[ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚರಿತ್ರೆ]] ಮತ್ತು ಕೆಲ ಸ್ವರೂಪದ [[ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ತಪಾಸಣೆ]]ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು=== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ, ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]]ನ ''[[ಡಯಾಗ್ನಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಯಯಲ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌]]'', ಆವೃತ್ತಿ DSM-IV-TR, ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಲಾಸಿಫಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌]], ICD-10ನಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. DSM ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಂಶೋಧನಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಉನ್ನತವಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ICD-10 ಮಾನದಂಡಗಳು ಸ್ಕ್ನೀಡರಿಯನ್‌ನ [[ಮೊದಲ-ಶ್ರೇಣಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ]] ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Jakobsen_et_al_2005">{{cite journal |author=Jakobsen KD |coauthors=Frederiksen JN, Hansen T, Jansson LB, Parnas J, Werge T |year=2005 |title=Reliability of clinical ICD-10 schizophrenia diagnoses |journal=Nordic Journal of Psychiatry |volume=59 | issue=3 |pages=209–12 |pmid=16195122 | doi = 10.1080/08039480510027698}}</ref> ಡಯಾಗ್ನಸ್ಟಿಕ್‌ ಅಂಡ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಮ್ಯಾನ್ಯುಯಲ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌‌ನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ (DSM-IV-TR), ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮೂರು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ:<ref name="DSM-IV-TR" /> # '''ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು''' : ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಒಂದು-ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಲಕ್ಷಣವೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದವರೆಗೆ (ಅಥವಾ ಒಂದುವೇಳೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು. #* [[ಭ್ರಮೆ]]ಗಳು #* [[ಭ್ರಾಂತಿ]]ಗಳು #* [[ಔಪಚಾರಿಕ ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯ ಒಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಾದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಮಾತು. #* ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ನಡವಳಿಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸುವುದು, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅಳುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು) ಅಥವಾ [[ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ]] ನಡವಳಿಕೆ #* ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು—[[ಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ]] (ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ), [[ಅತಾರ್ಕಿಕತೆ]] (ಮಾತಿನಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ), ಅಥವಾ [[ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ]] (ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಇಳಿಕೆ) #:ಒಂದು ವೇಳೆ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದಾದರೆ, ಅಥವಾ ರೋಗಿಯ ನಡೆಗಳ ಒಂದು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧ್ವನಿಯು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಧ್ವನಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೇಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಭ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ಅಂಥ ರೋಗಲಕ್ಷಣವು ಮೇಲಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಹವನೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಾತಿನ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಯ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯ. # '''ಸಾಮಾಜಿಕ/ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ''' : ವ್ಯಾಕುಲತೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಂದಿನಿಂದ ಸಮಯದ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಕೆಲಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಕಾಳಜಿಯಂಥ ಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸಾಧಿಸಲಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಳಗಿರುತ್ತವೆ. # '''ಅವಧಿ''' : ವ್ಯಾಕುಲತೆಯ ನಿರಂತರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ. ಆರು ತಿಂಗಳ ಈ ಅವಧಿಯು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಷ್ಟು ಅವಧಿಯ (ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನೆರವಿನಿಂದ ತಗ್ಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಆಗ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ) ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]] ಅಥವಾ [[ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದು ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಜವಾದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ]]ಗಳ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಅಥವಾ ಔಷಧಿಯ ದುರುಪಯೋಗದಂಥ ಒಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ ಆಗಲೂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ===ಇತರ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಗೊಂದಲ=== ಇತರ ಹಲವಾರು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಜರಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಎರಡು ಧ್ರುವೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]],<ref>{{cite journal |author=Pope HG |year=1983 |title=Distinguishing bipolar disorder from schizophrenia in clinical practice: guidelines and case reports |journal=Hospital and Community Psychiatry |volume=34 |pages=322–328 |url=http://psychservices.psychiatryonline.org/cgi/reprint/34/4/322.pdf |format=PDF |accessdate=2008-02-24 |archive-date=2008-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227160359/http://psychservices.psychiatryonline.org/cgi/reprint/34/4/322.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹುಚ್ಚಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಬಿರುಕುಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ಮಾದಕತೆ, ಅಮಲೇರಿದ ಇಲ್ಲವೇ ಸಂಯಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಾದಕವಸ್ತು-ಪ್ರಚೋದಿತ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ, ಮತ್ತು [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕಸ್ವರೂಪದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]. [[ಗೀಳಿನಂಥ-ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ (ಅಬ್‌ಸೆಸಿವ್-ಕಂಪಲ್ಸಿವ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ‍್-OCD) ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಅಪ್ಪಟ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜಟಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಸ್ವಭಾವಸೂಚಕ ಭ್ರಮೆಗಳಿಂದ OCDಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite journal |author=Bottas A |title=Comorbidity: Schizophrenia With Obsessive-Compulsive Disorder |journal=Psychiatric Times |volume=26 |issue=4 |date=April 15, 2009 |url=http://www.psychiatrictimes.com/ocd/article/10168/1402540 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಚಯಾಪಚಯ ವ್ಯಾಕುಲತೆ, ಇಡೀ ದೇಹದ ಸೋಂಕು, [[ಮೇಹರೋಗ]], (HIV) ಸೋಂಕು, [[ಅಪಸ್ಮಾರ]], ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ಅಂಗಹಾನಿಗಳಂಥ ಮನೋವಿಕೃತ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ-ರೀತಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು<ref name="DSM-IV-TR" /> ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗೂ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಪಾಸಣೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ದಾಟ, ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದಾದ, ಹಾಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಸನ್ನಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಿಂದುಂಟಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ''ವೈದ್ಯಕೀಯ'' ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಂಡುಬರದ ಹೊರತು ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು (ಗ್ರೀಕ್‌ σχίζω = "ನಾನು ಒಡೆಯುವೆ") ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, "ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ" ಎಂದರೆ ದ್ವಂದ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೆಂದು ಅರ್ಥ '''''ಅಲ್ಲ'' '''. ===ಉಪಬಗೆಗಳು=== [[DSM-IV-TR]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಐದು ಉಪ-ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. * '''[[ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಬಗೆ]]''': ಇದರಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಾಂತಿಗಳಿದ್ದರೂ, ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ನಡವಳಿಕೆ, ಮತ್ತು ಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. (DSM ಸಂಕೇತ 295.3/ICD ಸಂಕೇತ F20.0) * '''[[ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ ಬಗೆ]]''': ICDಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ''ಹೆಬೆಫ್ರೆನಿಕ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು [[ನಿರ್ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿ]]ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗಿರುತ್ತವೆ. (DSM ಸಂಕೇತ 295.1/ICD ಸಂಕೇತ F20.1) * '''[[ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬಗೆ]]''': ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ನಿಶ್ಚಲನಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾದ, ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಸಂವೇದನಾಶೂನ್ಯತೆ ಮತ್ತು [[ಮೇಣದಂಥ ಬಗ್ಗುವಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು. (DSM ಸಂಕೇತ 295.2/ICD ಸಂಕೇತ F20.2) * '''ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸದ ಬಗೆ''' : ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಜರಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾದ, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಟಟೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಬಗೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಈಡೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ. (DSM ಸಂಕೇತ 295.9/ICD ಸಂಕೇತ F20.3) * '''ಶೇಷಾತ್ಮಕ ಬಗೆ''' : ಇದರಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುತ್ತವೆ. (DSM ಸಂಕೇತ 295.6/ICD ಸಂಕೇತ F20.5) ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪ-ಬಗೆಗಳನ್ನು [[ICD-10]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ಸ್ಥಿತಿಯ-ನಂತರದ ಖಿನ್ನತೆ''' : ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ಕಾಯಿಲೆಯೊಂದರ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಕುಸಿತದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವಿದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ-ಮಟ್ಟದ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಾಜರಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. (ICD ಸಂಕೇತ F20.4) * '''ಸರಳ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ''' : ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಗುಪ್ತವಾದ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಯಾವುದೇ ಇತಿಹಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. (ICD ಸಂಕೇತ F20.6) ===ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು=== ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಜೈವಿಕ ಮನೋರೋಗಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದ]], ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಮೂಲಸ್ವಭಾವವಾಗಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ತರ್ಕಸಮ್ಮತತೆಯ ಭಾಗವು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತರ್ಕಸಮ್ಮತತೆ ಮತ್ತು [[ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ]] ಇಲ್ಲವೆಂಬುದೇ ಅವರ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣ.<ref name="Boyle2002">{{cite book |author=Boyle, Mary |title=Schizophrenia: a scientific delusion? |url=https://archive.org/details/schizophreniasci0000boyl_e8i3 |publisher=Routledge |location=New York |year=2002 |isbn=0-415-22718-6}}</ref><ref name="fn_8">{{cite book |author=Bentall, Richard P.; Read, John E; Mosher, Loren R. |title=Models of Madness: Psychological, Social and Biological Approaches to Schizophrenia |publisher=Brunner-Routledge |location=Philadelphia |year=2004|isbn=1-58391-906-6}}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, UKಗೆ ಸೇರಿದ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ವೃತ್ತಿಪ್ರವೀಣರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯ ರದ್ದತಿಗಾಗಿರುವ ಆಂದೋಲನದ ಘೋಷಣಾ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಮಿಶ್ರರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿರುವ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಜೈವಿಕ-ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಕರೆನೀಡಿದರು. UKಯ ಇತರ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಈ ನಡೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="schizophrenia_invalid">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/6033013.stm ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಟರ್ಮ್‌ ಯೂಸ್‌ 'ಇನ್‌ವ್ಯಾಲಿಡ್‌'.] BBC ನ್ಯೂಸ್‌ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, (2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 9). 2007-05-16ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.caslcampaign.com/aboutus_biography.php|title=CASL Biography|accessdate=2009-02-01|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006214348/http://www.caslcampaign.com/aboutus_biography.php|url-status=dead}} ಮತ್ತು {{cite web|url=http://www.caslcampaign.com/aboutus.php|title=CASL History|accessdate=2009-02-01|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006214400/http://www.caslcampaign.com/aboutus.php|url-status=dead}}</ref> DSMನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ವಿಭಿನ್ನ ವರ್ಗವೂ ಸಹ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಯಿತು.<ref name="Tsuang00" /> ಇತರ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಬದಲಾಗುವುದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಸಾಗುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಯಾಮಗಳಂತೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಮನೋವೈದ್ಯರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಕವಲುಹಾದಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಒಂದು [[ಇಡೀ ಸಮುದಾಯ]] ಅಥವಾ ಅಖಂಡಧಾರೆಯು ಅಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ಹಿಂದಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕಮಾದರಿ]]ಯ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಡುವೆ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಉಪದ್ರವಕರವಲ್ಲದ ಭ್ರಮೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮನೋವಿಕೃತ ಅನುಭವಗಳ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಉನ್ನತ ಹರಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="fn_5">{{cite journal |author=Verdoux H |coauthors=van Os J |year=2002 |title=Psychotic symptoms in non-clinical populations and the continuum of psychosis |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=54 | issue=1-2 |pages=59–65 |pmid=11853979 |doi=10.1016/S0920-9964(01)00352-8}}</ref><ref name="fn_65">{{cite journal |author=Johns LC |coauthors=van Os J |year=2001 |title=The continuity of psychotic experiences in the general population |url=https://archive.org/details/sim_clinical-psychology-review_2001-11_21_8/page/1125 |journal=Clinical Psychology Review |volume=21 | issue=8 |pages=1125–41 |pmid=11702510 |doi=10.1016/S0272-7358(01)00103-9}}</ref><ref name="fn_67">{{cite journal |author=Peters ER |coauthors=Day S, McKenna J, Orbach G |year=2005 |title=Measuring delusional ideation: the 21-item Peters et al. Delusions Inventory (PDI) |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=30 |pages=1005–22 |pmid=15954204}}</ref> ಈ ವೀಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎಡ್ಗರ‍್ ಜೋನ್ಸ್‌, ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯರಾದ [[ಟೋನಿ ಡೇವಿಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ನಾಸಿರ‍್ ಘೇಮಿ]] ಮೊದಲಾದವರು ಭ್ರಮೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಒಂದಷ್ಟು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದರ ಅನುಸಾರ, ಭ್ರಮೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೊರತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ; ಭ್ರಮೆಗಳು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದು ತಪ್ಪಾಗಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ನಿರ್ವಿವಾದವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Jones1999">{{cite journal |author=Edgar Jones |year=1999 |title=The Phenomenology of Abnormal Belief: A Philosophical and Psychiatric Inquiry |journal=Philosophy, Psychiatry and Psychology |volume=6 | issue=1 |pages=1–16 |url=http://muse.jhu.edu/journals/philosophy_psychiatry_and_psychology/v006/6.1jones01.html |accessdate=2008-02-24 |doi=10.1353/ppp.1999.0004}}</ref><ref name="David1999">{{cite journal |author=David AS |year=1999 |title=On the impossibility of defining delusions |journal=Philosophy, Psychiatry and Psychology |volume=6 | issue=1 |pages=17–20 |url=http://muse.jhu.edu/journals/philosophy_psychiatry_and_psychology/v006/6.1david.html |accessdate=2008-02-24 |doi=10.1353/ppp.1999.0006}}</ref><ref name="Ghaemi1999">{{cite journal |author=S. Nassir Ghaemi |year=1999 |title=An Empirical Approach to Understanding Delusions |journal=Philosophy, Psychiatry and Psychology |volume=6 | issue=1 |pages=21–24 |url=http://muse.jhu.edu/journals/philosophy_psychiatry_and_psychology/v006/6.1ghaemi.html |accessdate=2008-02-24 |doi=10.1353/ppp.1999.0007}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸೆನ್‌]] ಎಂಬಾಕೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ತರ್ಕಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ DSM-IV ಮತ್ತು ICD-10 ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಭರದಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಒತ್ತುನೀಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಭೂತವಾದ ಅರಿವಿನ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾದರಪಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಮೂಲಭೂತ ಅರಿವಿನ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆಕೆಯ ವಾದ.<ref name="pmid10719138">{{cite journal |author=Andreasen NC |title=Schizophrenia: the fundamental questions |journal=[[Brain Res. Brain Res. Rev.]] |volume=31 |issue=2-3 |pages=106–12 |year=2000 |month=March |pmid=10719138 |doi= 10.1016/S0165-0173(99)00027-2|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0165017399000272}}</ref><ref name="pmid12884883">{{cite journal |author=Andreasen NC |title=A unitary model of schizophrenia: Bleuler's "fragmented phrene" as schizencephaly |journal=[[Arch. Gen. Psychiatry]] |volume=56 |issue=9 |pages=781–7 |year=1999 |month=September |pmid=12884883 |doi=10.1001/archpsyc.56.9.781 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12884883 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಇತರ ಮನೋವೈದ್ಯರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="competing07" /> ಇದೇ ಬಗೆಯ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಿಂಗ್ ಟ್ಸುವಾಂಗ್‌]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂತಿಮ-ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ "ನಿಜವಾದ" ಸಂರಚನೆಯಂತೆ DSMನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Tsuang00">{{cite journal |author=Tsuang MT |coauthors=Stone WS, Faraone SV |year=2000 |title=Toward reformulating the diagnosis of schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_2000-07_157_7/page/1041 |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=157 | issue=7 |pages=1041–50 |pmid=10873908 |doi=10.1176/appi.ajp.157.7.1041}}</ref> [[ಮೈಕೇಲ್ ಫಾಸ್ಟರ‍್ ಗ್ರೀನ್‌]] ಎಂಬ ನರವಿಜ್ಞಾನದ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿದು ಈ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ನರದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ]]ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು [[ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ]] ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು ಎಂದು ಆತ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಅಪ್ಪಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನಾಧರಿಸಿದವುಗಳಿಗೆ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಕೊರತೆಗಳು [[ಸ್ಮೃತಿ]], [[ಗಮನ]], [[ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಕೆಲಸ]] ಮತ್ತು [[ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆ]]ಯಂಥ ಮೂಲಭೂತ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="pmid10416733">{{cite journal |author=Green MF, Nuechterlein KH |title=Should schizophrenia be treated as a neurocognitive disorder? |journal=[[Schizophr Bull]] |volume=25 |issue=2 |pages=309–19 |year=1999 |pmid=10416733 |doi= |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10416733}}</ref><ref name="GreenSchizophreniaBook">{{cite book |author=Green, Michael |title=Schizophrenia revealed: from neurons to social interactions |url=https://archive.org/details/schizophreniarev0000gree |publisher=W.W. Norton |location=New York |year=2001|isbn=0-393-70334-7|laysummary=https://content.nejm.org/cgi/content/full/345/24/1782|laysource=NEJM book review}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೊರಗಿಡುವುದೂ ಸಹ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. DSMನಲ್ಲಿನ ಈ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಬಿರುಕುಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ]] ಎಂಬ ಒಂದು "ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಟಿಲವಾದ" ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="competing07" /> ದುರ್ಬಲವಾದ [[ಅಂತರನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ]]ಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಂದು ಮನೋವೈದ್ಯರು ಬಿರುಕುಭಾವಸಂಬಂಧಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇರುವಿಕೆಯಂತೆ ಭಾವಿಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid17551352">{{cite journal |author=Lake CR, Hurwitz N |title=Schizoaffective disorder merges schizophrenia and bipolar disorders as one disease&mdash;there is no schizoaffective disorder |journal=[[Curr Opin Psychiatry]] |volume=20 |issue=4 |pages=365–79 |year=2007 |month=July |pmid=17551352 |doi=10.1097/YCO.0b013e3281a305ab |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?an=00001504-200707000-00011 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2011-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821112807/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?an=00001504-200707000-00011 |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid18199238">{{cite journal |author=Malhi GS, Green M, Fagiolini A, Peselow ED, Kumari V |title=Schizoaffective disorder: diagnostic issues and future recommendations |journal=[[Bipolar Disord]] |volume=10 |issue=1 Pt 2 |pages=215–30 |year=2008 |month=February |pmid=18199238 |doi=10.1111/j.1399-5618.2007.00564.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/resolve/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=1398-5647&date=2008&volume=10&issue=1%20Pt%202&spage=215 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಕ್ರೇಪೇಲಿನ್‌]]ನ ದ್ವಿವಿಭಜನೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಚಿತ್ತಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ನಡುವಿನ ನೇರವಾದ ಭಿನ್ನತೆಯು, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶದಿಂದಲೂ ಸವಾಲಿಗೀಡಾಗಿದೆ.<ref name="pmid15863738">{{cite journal |author=Craddock N, Owen MJ |title=The beginning of the end for the Kraepelinian dichotomy |journal=[[Br J Psychiatry]] |volume=186 |issue= |pages=364–6 |year=2005 |month=May |pmid=15863738 |doi=10.1192/bjp.186.5.364 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15863738}}</ref> ==ಕಾರಣಗಳು== {{Main|Causes of schizophrenia}} [[File:Schizophrenia PET scan.jpg|frame|right|PET ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶವು<ref name="fn_25">;[97]</ref> ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಮೃತಿಯ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆಗಳ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವು ಪುಟತ್ವಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಷ್ಟೂ (ಕೆಂಪು), ಸ್ಟ್ರೈಯಾಟಮ್‌ನಲ್ಲಿನ (ಹಸಿರು) ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಡೋಪಮೈನ್‌ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನರದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.]] ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಜೀನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಒಂದುಹಂತಕ್ಕೆ ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ [[ಎರಡು ಧ್ರುವೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]] ಅಥವಾ [[ತೀವ್ರಸ್ವರೂಪದ ಖಿನ್ನತೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ), ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾದ ಮತ್ತು ಪರಿಸರೀಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="fn_12">{{cite journal |author=Harrison PJ |coauthors=Owen MJ |year=2003 |title=Genes for schizophrenia? Recent findings and their pathophysiological implications |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2003-02-01_361_9355/page/417 |journal=[[The Lancet]] |volume=361 | issue=9355 |pages=417–19 |pmid=12573388 |doi=10.1016/S0140-6736(03)12379-3}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಆನುವಂಶಿಕ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಆ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭದ ಮೇಲೆ ಪರಿಸರೀಯ ಅಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡಕಾರಕಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="fn_15">{{cite journal |author=Day R |coauthors=Nielsen JA, Korten A, Ernberg G, Dube KC, Gebhart J, Jablensky A, Leon C, Marsella A, Olatawura M, et al. |year=1987 |title=Stressful life events preceding the acute onset of schizophrenia: a cross-national study from the World Health Organization |url=https://archive.org/details/sim_culture-medicine-and-psychiatry_1987-06_11_2/page/123 |journal=Culture, Medicine and Psychiatry |volume=11 | issue=2 |pages=123–205 |pmid=3595169 | doi = 10.1007/BF00122563}}</ref> ಜೈವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ಪರಿಸರೀಯ ಒತ್ತಡಕಾರಕಗಳಿಂದ ನಿಜಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಅಂತರ್ಗತ ಈಡಾಗುವಿಕೆಯ (ಅಥವಾ ''ದೇಹಪ್ರವೃತ್ತಿ'' ಯ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ''ಒತ್ತಡದ-ದೇಹಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಾದರಿ'' ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref name="Corcoran_et_al_2003">{{cite journal |author=Corcoran C |coauthors=Walker E, Huot R, Mittal V, Tessner K, Kestler L, Malaspina D |year=2003 |title=The stress cascade and schizophrenia: etiology and onset |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2003_29_4/page/n56 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=29 | issue=4 |pages=671–92 |pmid=14989406}}</ref> ಜೈವಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು "ಜೀವಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ" ಮಾದರಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ===ತಳೀಯ ಕಾರಣ=== [[ಅವಳಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] ಮತ್ತು ದತ್ತುಸ್ವೀಕಾರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಒಂದು ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆಯಾದರೂ, ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ [[ಆನುವಂಶಿಕತೆ]]ಯ ಅಂದಾಜುಗಳು ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವೆಡೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="ODonovan_et_al_2003">{{cite journal |author=O'Donovan MC |coauthors=Williams NM, Owen MJ |year=2003 |title=Recent advances in the genetics of schizophrenia |journal=[[Human Molecular Genetics]] |volume=12 Spec No 2 |pages=R125–33 |pmid=12952866 |doi=10.1093/hmg/ddg302}}</ref> ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಅಥವಾ ಕಿರು [[ಜೀನ್‌ಗಳು]] ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಒಂದು ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಈ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ತಳೀಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪಾಯಕರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಈಡಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕೆಲವೊಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ, ಇದು ಇನ್ನೂ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="fn_75">{{cite journal |author=Owen MJ |coauthors=Craddock N, O'Donovan MC |year=2005 |title=Schizophrenia: genes at last? |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-genetics_2005-09_21_9/page/518 |journal=[[Trends (journals)|Trends in Genetics]] |volume=21 | issue=9 |pages=518–25 |pmid=16009449 |doi=10.1016/j.tig.2005.06.011}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಜೀನೋಮ್‌ ವ್ಯಾಪಿ ಸಹಯೋಗದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಧ್ರುವೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಕೆಲವೊಂದು ಜೀನ್‌ಗಳು ಎರಡು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ನಡುವೆ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ<ref name="Craddock_et_al_2006">{{cite journal |author=Craddock N |coauthors=O'Donovan MC, Owen MJ |year=2006 |title=Genes for schizophrenia and bipolar disorder? Implications for psychiatric nosology|url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2006-01_32_1/page/9 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=32 | issue=1 |pages=9–16 |pmid=16319375 |doi=10.1093/schbul/sbj033}}</ref>. [[ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಯ [[ಪರ್ಯಾಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ]] ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಭಾವವಶ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ<ref>ನಿಂಗ್‌ ಎಂವೈ, ಲೆವಿನ್‌ಸನ್‌ ಡಿಎಫ್‌, ಫರಾವೋನ್‌ ಎಸ್‌ವಿ, ಸಂಪಾದಿತ (2008). "ಎ ಥ್ರಿಯೋನೈನ್‌ ಟು ಐಸೋಲ್ಯೂಸೈನ್‌ ಮಿಸ್ಸೆನ್ಸ್‌ ಮ್ಯುಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪೆರಿಸೆಂಟ್ರಿಯೋಲಾರ‍್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ 1 ಜೀನ್‌ ಈಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ವಿತ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ." ಮೊಲ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ.</ref> ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಭಾಗಗಳ ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಇವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ 1 (DISC1) ಜೀನ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿನ<ref>ಹೆನ್ನಾ ಡಬ್ಲ್ಯುಪಿ, ಮೆಕ್‌ಕ್ವಿಲ್ಲಿನ್‌ ಟಿಎ, ಬಾಸ್‌ ಎನ್‌, (2009). "DISC1 ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, ಹೆಟೆರೋಜೀನಿಯಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ಪ್ಲೇ ಇನ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಅಂಡ್‌ ಬೈಪೋಲಾರ‍್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್‌." ಮೋಲ್‌ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ 14(9): 865-73.</ref> ಒಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[804A ಸತು ಬೆರಳ ಪ್ರೊಟೀನು]] ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ<ref>{{cite journal |author= O'Donovan MC, Craddock NJ, Owen MJ |title= Genetics of psychosis; insights from views across the genome |journal= Hum Genet |volume= |issue= |pages= |year=2009 |pmid=19521722 |doi=10.1007/s00439-009-0703-0}}</ref> ಮತ್ತು ವರ್ಣತಂತು 6 HLA ಭಾಗದ<ref>ISC (2009). "ಕಾಮನ್‌ ಪಾಲಿಜೀನಿಕ್ ವೇರಿಯೇಷನ್‌ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಟು ರಿಸ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಅಂಡ್‌ ಬೈಪೋಲಾರ‍್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್‌." ನೇಚರ್‌ 460: 748-752. </ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಪುಟ್ಟ DNA ಸರಣಿಗಳ (ಇವಕ್ಕೆ [[ನಕಲು ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು]] ಎಂದು ಹೆಸರು) ಅಪರೂಪದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಇಮ್ಮಡಿಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿವೆ. ನರಕೋಶದ ಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜೀನ್‌ಗಳೊಳಗೆ ಇವು ಅಳತೆಗೆಟ್ಟು ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Walsh T_et_al_2008">{{cite journal |author= Walsh T, McClellan JM, McCarthy SE ''et al.'' |title= Rare structural variants disrupt multiple genes in neurodevelopmental pathways in schizophrenia |url= https://archive.org/details/sim_science_2008-04-25_320_5875/page/539 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=320 |issue=5875 |pages=539–43 |year=2008 |pmid=18369103 |doi=10.1126/science.1155174}}</ref><ref>{{cite journal |author= Kirov G, Grozeva D, Norton N ''et al.'' |title= Support for the involvement of large CNVs in the pathogenesis of schizophrenia |journal= Hum Mol Genet |volume= 18|issue= |pages= 1497|year=2009 |pmid=19181681 |doi=10.1093/hmg/ddp043}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೊಂಚವೇ ಸಂದೇಹವಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾರೆ, ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಸಮಸ್ಯೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರ ಜನರಿಗಿಂತ ಕೆಲವೇ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕುಸಿತದ ಪ್ರಮಾಣವು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ 70%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 30%ನಷ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಅನನುಕೂಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಈ ಭಿನ್ನತೆಯು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆಗೊಳಪಡಲಿಲ್ಲ? ಎಂಬುದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅನನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು, ಒಂದು ಗಣನೀಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ಪ್ರಯೋಜನ ಅನುಕೂಲವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಇದುವರೆಗೂ, ಒಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನದ ಎಲ್ಲಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಇಲ್ಲವೇ ರುಜುವಾತು ಮಾಡಲಾಗದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="pmid18502103">{{cite journal |author=Crow TJ |title=The 'big bang' theory of the origin of psychosis and the faculty of language |journal=[[Schizophr. Res.]] |volume=102 |issue=1-3 |pages=31–52 |year=2008 |month=July |pmid=18502103 |doi=10.1016/j.schres.2008.03.010 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920-9964(08)00149-7}}</ref><ref>{{cite book|title=Clinical Handbook of Schizophrenia |year=2008|isbn=1593856520|page=22&ndash;23|author=Mueser KT, Jeste DV|publisher=Guilford Press|location=New York}}</ref> ===ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕಾರಣ=== ನಂತರ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು [[ನರವ್ಯೂಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಇರುವಿಕೆಯು ಪತ್ತೆಯಾದ ಜನರು ಚಳಿಗಾಲ ಅಥವಾ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕಡೇ ಪಕ್ಷ [[ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ]]) ಹುಟ್ಟಿರುವ ಸಂಭವವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ಅಂಶ.<ref name="fn_21">{{cite journal |author=Davies G |coauthors=Welham J, Chant D, Torrey EF, McGrath J |year=2003 |title=A systematic review and meta-analysis of Northern Hemisphere season of birth studies in schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2003_29_3/page/587 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=29 | issue=3|pages=587–93 |pmid=14609251}}</ref> [[ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ]] ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಜೀವನದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಕಂಡುಬರುವ ಅಪಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈಗ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಜನನಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಗೆ ಇವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="fn_73">{{cite journal |author=Brown AS |year=2006 |title=Prenatal infection as a risk factor for schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2006-04_32_2/page/200 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=32 | issue=2 |pages=200–2 |pmid=16469941 |doi= 10.1093/schbul/sbj052}}</ref> ===ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣ=== [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ವಾತಾವರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಪಾಯಕರ ಅಂಶವಾಗಿ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="fn_19" /><ref name="vanOs_et_al_2005">{{cite journal |author=van Os J, Krabbendam L, Myin-Germeys I, Delespaul P |title=The schizophrenia envirome |journal=Current Opinion in Psychiatry |volume=18 |issue=2 |pages=141–5 |year=2005 |month=March |pmid=16639166 |url=http://www.co-psychiatry.com/pt/re/copsych/abstract.00001504-200503000-00006.htm |accessdate=2008-07-06}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನನುಕೂಲತೆಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿ, ಜಾತಿಯ ಭೇದಭಾವ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆ, ನಿರುದ್ಯೋಗ ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಡತನ<ref>{{cite journal |author=Mueser KT, McGurk SR |year=2004 |title=Schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-06-19_363_9426/page/2063 |journal=[[The Lancet]] |volume=363 |issue=9426 |pages=2063–72 |pmid=15207959 |doi=10.1016/S0140-6736(04)16458-1}}</ref> ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನನುಕೂಲತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref name="Selten_et_al_2007">{{cite journal |author=Selten JP, Cantor-Graae E, Kahn RS |year=2007 |month=March |title=Migration and schizophrenia |journal=Current Opinion in Psychiatry |volume=20 |issue=2 |pages=111–115 |pmid=17278906 |url=http://www.co-psychiatry.com/pt/re/copsych/abstract.00001504-200703000-00003.htm |accessdate=2008-07-06 |doi=10.1097/YCO.0b013e328017f68e}}</ref> ನಿಂದನೆ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತಗಳಂಥ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳು ಜೀವನದ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Schenkel_et_al_2005">{{cite journal |author=Schenkel LS |coauthors=Spaulding WD, Dilillo D, Silverstein SM |year=2005 |title=Histories of childhood maltreatment in schizophrenia: Relationships with premorbid functioning, symptomatology, and cognitive deficits |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=76 |issue=2-3 |pages=273–286 |pmid=15949659 |doi=10.1016/j.schres.2005.03.003}}</ref><ref name="Janssen_et_al_2004">{{cite journal |author=Janssen |coauthors=Krabbendam L, Bak M, Hanssen M, Vollebergh W, de Graaf R, van Os J |year=2004 |title=Childhood abuse as a risk factor for psychotic experiences |journal=[[Acta Psychiatrica Scandinavica]] |volume=109 |pages=38–45 |pmid=14674957 |doi=10.1046/j.0001-690X.2003.00217.x}}</ref> ತಂದೆತಾಯಿಯರು ತೋರಿಸುವ ನಿಗಾವಣೆ ಅಥವಾ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಆಧಾರಕವಾಗಿರದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref name="Bentall_et_al_2007" /><ref>{{cite journal |author=Subotnik, KL |coauthors=Goldstein, MJ, Nuechterlein, KH, Woo, SM and Mintz, J |year=2002 |title=Are Communication Deviance and Expressed Emotion Related to Family History of Psychiatric Disorders in Schizophrenia? |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2002_28_4/page/719 |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=28 |issue=4 |pages=719–29 |pmid=12795501}}</ref> ===ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ದುರುಪಯೋಗದ ಕಾರಣ=== {{See also|Dual diagnosis}} ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೋಗಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಮದ್ಯಸಾರವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರಾದರೂ, ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ, "ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯದ ಬಳಕೆಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು "ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಕಾರಣವಾಗಿಯೇ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯದ ಬಳಕೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ". ಈ ಎರಡೂ ವಿವರಣೆಗಳು ಸರಿಯಿರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Ferdinand RF, Sondeijker F, van der Ende J, Selten JP, Huizink A, Verhulst FC |year=2005 |title=Cannabis use predicts future psychotic symptoms, and vice versa |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-addiction_2005-05_100_5/page/612 |journal=[[Addiction (journal)|Addiction]] |volume=100 |issue=5 |pages=612–8 |doi=10.1111/j.1360-0443.2005.01070.x |pmid=15847618}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಒಂದು [[ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯು ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು [[ಪ್ರಮಾಣ-ಅವಲಂಬಿತ]] ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಜಾದ ಬಳಕೆಯು [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರರೀತ್ಯಾ ಜತೆಗೂಡಿದೆ]].<ref>{{cite journal |author=Moore THM, Zammit S, Lingford-Hughes A ''et al.'' |year=2007 |title= Cannabis use and risk of psychotic or affective mental health outcomes: a systematic review |journal=Lancet |volume=370 |issue=9584 |pages=319–328 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61162-3 |pmid=17662880}}</ref> ಮದ್ಯಸಾರವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಮನೋವಿಕೃತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಔಷಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಒಂದಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಲಭ್ಯವಿದೆ; ಖಿನ್ನತೆ, ಕಳವಳ, ಬೇಸರ ಮತ್ತು ಏಕಾಂಗಿತನದಂಥ ಆಹ್ಲಾದಕರವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿಕೊಂಡುಹೋಗಲು ಅವರು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಿರಾಧಾರ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಬೆಂಬಲವಿದೆ.<ref name="Gregg_et_al_2007">{{cite journal |author=Gregg L, Barrowclough C, Haddock G |year=2007 |title= Reasons for increased substance use in psychosis |url=https://archive.org/details/sim_clinical-psychology-review_2007-05_27_4/page/494 |journal= Clin Psychol Rev |volume=27 |issue=4 |pages=494–510 |pmid=17240501 |doi=10.1016/j.cpr.2006.09.004}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವತಃ [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, [[ಮೆಥಾಂಫಿಟಮೀನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೊಕೇನ್‌]]ನ ಬಳಕೆಯು ಮೆಥಾಂಫಿಟಮೀನ್‌- ಅಥವಾ ಕೊಕೇನ್‌- ಚೋದಿತ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗಳು ಅತಿ ಸಾಮ್ಯತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂಯಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾಗಲೂ ಸಹ ಅವು ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Mahoney JJ, Kalechstein AD, ''et al.'' |title=Presence and persistence of psychotic symptoms in cocaine- versus methamphetamine-dependent participants. |journal=Am J Addict |volume=27 |issue=2 |date=Mar-Apr 2008 |pages=83-98|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18393050?ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_DiscoveryPanel.Pubmed_Discovery_RA&linkpos=2&log$=relatedarticles&logdbfrom=pubmed}}</ref> === ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂರಚನೆಯಾಗಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ === 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದ, ವ್ಯಾಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ [[ಮನೋರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ-ವಿರೋಧಿ]] ಆಂದೋಲನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯೆಂಬಂತೆ ನೋಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Cooper1969">{{cite book |author=Cooper, David A. |title=The Dialectics of Liberation (Pelican) |url=https://archive.org/details/dialecticsoflibe0000unse |publisher=Penguin Books Ltd |location=London, England |year=1969 |isbn=0-14-021029-6}}</ref>{{pn}} [[ಥಾಮಸ್ ಝಾಝ್‌]] ಎಂಬ ಮನೋವೈದ್ಯ ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗಿಗಳು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಡವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ ಹೊರತು ರೋಗಗ್ರಸ್ತರಲ್ಲ; ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಇರಿಸುಮುರಿಸನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ.<ref name="Szasz1984">{{cite book |author=Szasz, Thomas Stephen |title=The myth of mental illness: foundations of a theory of personal conduct |url=https://archive.org/details/mythofmentalilln0000szas_i8m5 |publisher=Harper & Row |location=San Francisco |year=1974|isbn=0-06-091151-4}}</ref> ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ]]ದ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜವು ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆತ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, "ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ" ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೇವಲ ಒಂದು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಮಾಜದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪದ್ಧತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಓರ್ವ "ಮನೋರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಾ-ವಿರೋಧಿ" ಎಂದು ಝಾಝ್‌ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬಾತನ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬಾಕೆಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯಾರೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇರುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಆತನ ನಂಬಿಕೆ. === ಇತರ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕಾರಣಗಳು === ಮನೋವೈದ್ಯರಾದ [[ಆರ‍್. ಡಿ. ಲೈಂಗ್‌]], [[ಸಿಲ್ವಾನೊ ಅರೈಟಿ]], [[ಥಿಯೋಡೋರ‍್ ಲಿಡ್ಜ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿವೆ; ಈ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಕೆಲವೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಮನಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲೈಂಗ್‌, ಅರೈಟಿ ಮತ್ತು ಲಿಡ್ಜ್‌ರವರು [[ಮನೋವಿಕೃತ]] ಅನುಭವದ ''ಹುರುಳನ್ನು'' ಮಾನ್ಯಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು. ಅಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಾನಸಿಕ ಅಥವಾ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತೀವ್ರವೇದನೆಯ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಅರ್ಥರಹಿತ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲು, ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಮಾನ್ಯಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿಯ ಪ್ರಕರಣ-ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಲೈಂಗ್‌, ಸದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಹುರುಳು ಅಥವಾ ವಿಷಯವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ.<ref>ಆರ‍್.ಡಿ. ಲೈಂಗ್‌'ಸ್‌ ಮತ್ತು ಆರಾನ್‌ ಈಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌. ''ಸ್ಯಾನಿಟಿ, ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' (1964)</ref> 1956ರಲ್ಲಿ, [[ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೊ]], [[ಗ್ರೆಗರಿ ಬೇಟ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಾದ [[ಪಾಲ್‌ ವಾಟ್ಜ್‌ಲಾವಿಕ್‌]], [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಜಾಕ್‌ಸನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಜೇ ಹ್ಯಾಲೆ]]<ref>{{cite journal |author=Bateson G, Jackson DD, Haley J, Weakland JH|year=1956 |title=Toward a theory of schizophrenia |journal=Behavioral Science |volume=1 |pages=251–264}}</ref> ಮೊದಲಾದವರು ಲೈಂಗ್‌ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದು [[ಉಭಯ ಸಂಕಟ]]ದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಗೊಂಡಂತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹುಚ್ಚುತನ ಎಂಬುದು ಈ ತೀವ್ರವೇದನೆಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ರೇಚಕ]] ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅನುಭವವಾಗಿ ಮಾನ್ಯಮಾಡಬೇಕು. ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಆರಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಕ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ತಾಯ್ತಂದೆಯರ ನಡವಳಿಕೆಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರೈಟಿಯ ''[[ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಷನ್ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 1975ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ನಾಗರಿಕತೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 1976ರಲ್ಲಿ [[ಜೂಲಿಯನ್ ಜೇಯ್ನ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಮನಶ್ಯಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಆರಿಜನ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಷಸ್‌ನೆಸ್ ಇನ್‌ ದಿ ಬ್ರೇಕ್‌ಡೌನ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಕ್ಯಾಮೆರಲ್ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಗಳ ಆರಂಭವಾಗುವವರೆಗೆ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಅಥವಾ ಅದೇ ಥರದ ಒಂದು ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯು ಮಾನವನ ಜಾಗ್ರತಾವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆತ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ.<ref name="Jaynes1976">{{cite book |author =Jaynes J |title=The origin of consciousness in the breakdown of the bicameral mind |url =https://archive.org/details/originofconsciou00jayn_0 |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston |year=1976 |isbn=0-395-20729-0}}</ref> "[[ಉಭಯ ಸದನಿಕ ಮನಸ್ಸು]]" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಇದು ತಾಳುತ್ತದೆ. ದೈನಂದಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರೇರಕಭಾವದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯು, ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ "ರಹಸ್ಯಮಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ" ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದೇವರಿಂದ ಬರುವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಜನಾಂಗದಿಂದ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಈ ಧ್ವನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. [[ಅಭಿಚಾರ]] ಪದ್ಧತಿಯ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಶೋಧಕರು ಉಹಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಗಳು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಬ್ಬ ಅಭಿಚಾರಿ ಅಥವಾ ಮಾಂತ್ರಿಕನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ;<ref name="fn_57">{{cite journal |author=Polimeni J, Reiss JP |title=How shamanism and group selection may reveal the origins of schizophrenia |journal=Med. Hypotheses |volume=58 |issue=3 |pages=244–8 |year=2002 |month=March |pmid=12018978 |doi=10.1054/mehy.2001.1504 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S030698770191504X |accessdate=2008-07-07}}</ref> ಬಹುರೂಪದ ಯಥಾರ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅನುಭವವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದುದೇನಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಭಿಚಾರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅನುಭವವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ, ಮನೋವೈದ್ಯರು ಕಾಯಿಲೆ ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲವೊಂದು [[ಜಾಗೃತಾವಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಪಾಟಾದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅಭಿಚಾರಿ ಅಥವಾ ಮಾಂತ್ರಿಕನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಮನೋ-ಇತಿಹಾಸಕಾರರು]] ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಸಕ್ತ [[ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾದರಿ]]ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಯ್ತಂದೆಯರ ಕಳಪೆ ನಿಗಾವಣೆಗಳು]] ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ವಾದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite book |author=[[Lloyd deMause|DeMause L]]|title=Emotional Life of Nations |publisher=Other Press (NY) |location= |year=2002 |isbn=1-892746-98-0 |chapter=The seven stages of historical personality |chapterurl=http://primal-page.com/ps2.htm |accessdate=2008-07-07}}</ref> ಉದಾತ್ತತೆಯ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ, ಕೇಳಿಸಿದ ಧ್ವನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭ್ರಮೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ [[ಪಾಲ್‌ ಕರ್ಟ್ಜ್‌]]ನಂತಹ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಅಂಗೀಕಾರದ ಮುದ್ರೆಯನ್ನೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite book |author=[[Paul Kurtz|Kurtz P]] |title=The transcendental temptation: a critique of religion and the paranormal |url=https://archive.org/details/transcendentalte0000paul |publisher=Prometheus Books |location=Buffalo, N.Y. |year=1991 |isbn=0-87975-645-4}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬುದು [[ಭಾಷೆ]]ಗಾಗಿರುವ ಎಡ ಮೆದುಳಿನ ಅರ್ಧಗೋಳದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ನಾವು ತೆರಬೇಕಾದ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು [[ಟಿಮ್ ಕ್ರೋ]] ಎಂಬ ಮನೋವೈದ್ಯ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="fn_56">{{cite journal |author=Crow TJ |title=Schizophrenia as failure of hemispheric dominance for language |journal=Trends Neurosci. |volume=20 |issue=8 |pages=339–43 |year=1997 |month=August |pmid=9246721 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0166223697010710 |accessdate=2008-07-07 |doi=10.1016/S0166-2236(97)01071-0}}</ref> ಬಲ ಮಿದುಳಿನ ಅರ್ಧಗೋಳದ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಎಡಮೆದುಳಿನ ಅರ್ಧಗೋಳದ ಎಂದಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪವು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಾಗ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ನಮ್ಮ ಭಾಷಾಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಇತರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಮಾನಸಿಕ [[ವಿಘಟನೆ]]<ref>{{cite book |author=Colin R|title=Schizophrenia: Innovations in Diagnosis and Treatment |publisher=Haworth Press |year=2004 |isbn=0789022699}}</ref> ಅಥವಾ [[ದೃಶ್ಯತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಅರಿವಿನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಕಲ್ಪಿಸಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Sass LA, Parnas J |title=Schizophrenia, consciousness, and the self |journal=Schizophr Bull |volume=29 |issue=3 |pages=427–44 |year=2003 |pmid=14609238 |doi= |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=14609238}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lysaker PH, Lysaker JT |title=Schizophrenia and Alterations in Self-experience: A Comparison of 6 Perspectives |journal=Schizophr Bull |volume= |issue= |pages= |year=2008 |month=September |pmid=18635676 |doi=10.1093/schbul/sbn077 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/sbn077v3 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ನರ-ಪೌಷ್ಠಿಕ ಅಂಶ]]ದೊಂದಿಗೆ (ಬ್ರೇನ್ ಡಿರೈವ್ಡ್‌ ನ್ಯೂರೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ‍್-BDNF) ಕಾಯಿಲೆಯ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿದೆ.<ref>{{cite pmid|17217930}}</ref><ref>{{cite doi|10.1093/schbul/sbn051}}</ref>. ==ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು== ===ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ=== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಖಾತ್ರಿಯಾಗಿರುವವರ ಅಥವಾ ಅದರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವವರಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒತ್ತಡದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಅಥವಾ ಗೊಂದಲಮಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವವರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಅರಿವಿನ ಪಕ್ಷಪಾತ]]ಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ: ಸಂಭವನೀಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುವುದು, ದಿಢೀರ‍್ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಳೆಯುವುದು, ಬಾಹ್ಯ [[ಆರೋಪಣೆಗಳನ್ನು]] ಮಾಡುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳ]] ಕುರಿತಾದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಧಾನ, ಬಾಹ್ಯ ಮೂಲವೊಂದರಿಂದ ಬರುವ ಮಾತಿನಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಮಾತನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಲ್ಲಿನ ತೊಡಕು, ಮತ್ತು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿನ ಕಷ್ಟಗಳು.<ref>{{cite journal |author=Broome MR |coauthors=Woolley JB, Tabraham P, Johns LC, Bramon E, Murray GK, Pariante C, McGuire PK, Murray RM |year=2005 |title=What causes the onset of psychosis? |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=79 | issue=1 |pages=23–34 |pmid=16198238 |doi=10.1016/j.schres.2005.02.007}}</ref><ref>{{cite journal |author= Lewis R|year=2004 |title=Should cognitive deficit be a diagnostic criterion for schizophrenia? |journal=Journal of Psychiatry and Neuroscience |volume=29 | issue=2 |pages=102–113 |pmid=15069464}}</ref><ref>{{cite journal |author=Brune M |coauthors=Abdel-Hamid M, Lehmkamper C, Sonntag C |year=2007 |title=Mental state attribution, neurocognitive functioning, and psychopathology: What predicts poor social competence in schizophrenia best? |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-research_2007-05_92_1-3/page/151 |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=92| issue=1-2 |pages=151–9 |pmid=17346931 |doi=10.1016/j.schres.2007.01.006}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sitskoorn MM |coauthors=Aleman A, Ebisch SJH, Appels MCM, Khan RS |year=2004 |title=Cognitive deficits in relatives of patients with schizophrenia: a meta-analysis |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=71 | issue=2 |pages=285–295 |pmid= 15474899 |doi=10.1016/j.schres.2004.03.007}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಅರಿವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು [[ಸ್ಮೃತಿ]], [[ಗಮನ]], [[ಸಮಸ್ಯೆ-ಪರಿಹರಿಸುವಿಕೆ]], [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರವಾದ [[ನರದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಹುದು. ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="Bentall_et_al_2007">{{cite journal |author=Bentall RP |coauthors=Fernyhough C, Morrison AP, Lewis S, Corcoran R |year=2007 |title=Prospects for a cognitive-developmental account of psychotic experiences |url=https://archive.org/details/sim_british-journal-of-clinical-psychology_2007-06_46_2/page/155 |journal=Br J Clin Psychol |volume=46 | issue=Pt 2 |pages=155–73 |pmid=17524210 | doi = 10.1348/014466506X123011}}</ref><ref name="Kurtz_2005">{{cite journal |author=Kurtz MM |year=2005 |title=Neurocognitive impairment across the lifespan in schizophrenia: an update |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=74 | issue=1 |pages=15–26 |pmid=15694750 |doi=10.1016/j.schres.2004.07.005}}</ref> "ಮೊಂಡಾಗಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ"ಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೊರರೂಪವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಥವಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭಾವಪರವಶರಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇಂಥ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಈಡಾಗುವಿಕೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="schizophrenia1" /><ref>{{cite journal |author=Horan WP |coauthors=Blanchard JJ |year=2003 |title=Emotional responses to psychosocial stress in schizophrenia: the role of individual differences in affective traits and coping |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=60 | issue=2-3 |pages=271–83 |pmid=12591589 |doi=10.1016/S0920-9964(02)00227-X}}</ref><ref>{{cite journal |author=Barrowclough C |coauthors=Tarrier N, Humphreys L, Ward J, Gregg L, Andrews B |year=2003 |title=Self-esteem in schizophrenia: relationships between self-evaluation, family attitudes, and symptomatology |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-abnormal-psychology_2003-02_112_1/page/92 |journal=J Abnorm Psychol |volume=112 | issue=1 |pages=92–9 |pmid=12653417 | doi = 10.1037/0021-843X.112.1.92}}</ref> ಭ್ರಮೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋವಿಕೃತ ಅನುಭವಗಳ ವಾಸ್ತವಾಂಶವು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಲ್ಲದು, ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಇಂಥ ಅನುಭವಗಳು ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Birchwood M |coauthors=Meaden A, Trower P, Gilbert P, Plaistow J |year=2000 |title=The power and omnipotence of voices: subordination and entrapment by voices and significant others |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_2000-03_30_2/page/337 |journal=Psychol Med |volume=30 | issue=2 |pages=337–44 |pmid=10824654 | doi = 10.1017/S0033291799001828}}</ref><ref>{{cite journal |author=Smith B |coauthors=Fowler DG, Freeman D, Bebbington P, Bashforth H, Garety P, Dunn G, Kuipers E |year=2006 |title=Emotion and psychosis: links between depression, self-esteem, negative schematic beliefs and delusions and hallucinations |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-research_2006-09_86_1-3/page/181 |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=86 | issue=1-3 |pages=181–8 |pmid=16857346 |doi=10.1016/j.schres.2006.06.018}}</ref><ref>{{cite journal |author=Beck, AT |year=2004 |title=A Cognitive Model of Schizophrenia |journal=Journal of Cognitive Psychotherapy |volume=18 | issue=3 |pages=281–88 | doi = 10.1891/jcop.18.3.281.65649}}</ref><ref>{{cite journal |author=Bell V |coauthors=Halligan PW, Ellis HD |year=2006 |title=Explaining delusions: a cognitive perspective |journal=[[Trends (journals)|Trends in Cognitive Science]] |volume=10 | issue=5 |pages=219–26 |pmid=16600666 |doi=10.1016/j.tics.2006.03.004}}</ref> ಕಲ್ಪಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು "[[ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು]]" ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಮೆಗಳ ಬೇರೂರುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನಿರಂತರತೆಯು ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="Freeman_BRT_2007">{{cite journal |author=Freeman D |coauthors=Garety PA, Kuipers E, Fowler D, Bebbington PE, Dunn G |year=2007 |title=Acting on persecutory delusions: the importance of safety seeking |url=https://archive.org/details/sim_behaviour-research-and-therapy_2007-01_45_1/page/89 |journal=Behaviour Research and Therapy |volume=45 | issue=1 |pages=89–99 |pmid=16530161 |doi=10.1016/j.brat.2006.01.014}}</ref> ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಮೇಲಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Kuipers E |coauthors=Garety P, Fowler D, Freeman D, Dunn G, Bebbington P |year=2006 |title=Cognitive, emotional, and social processes in psychosis: refining cognitive behavioral therapy for persistent positive symptoms |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=32 | issue=Suppl 1 |pages=S24–31 |pmid=16885206 |doi=10.1093/schbul/sbl014}}</ref> ===ನರವ್ಯೂಹದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ=== ಮಿದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುವ [[fMRI]] ಮತ್ತು [[PET]] ರೀತಿಯ [[ನರ ಮಾನಸಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮಿದುಳಿನ ಚಿತ್ರಣ]]ದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, [[ಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆ]]ಗಳು, [[ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ದಿಂಡು]] ಮತ್ತು [[ಗಂಡಸ್ಥಳದ ಹಾಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite book|year=2006|last=Kircher|first=Tilo|coauthors=Renate Thienel|title=The Boundaries of Consciousness|isbn=0444528768|page=302|url=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=YHGacGKyVbYC&oi=fnd&pg=PA302&dq=%22frontal+lobes%22,+hippocampus,+%22temporal+lobes%22+schizophrenia+%22Positron+emission+tomography%22+%22Functional+magnetic+resonance+imaging%22+deficit&ots=STMQViatzX&sig=vGw3lm0wByKl8jbN82ix15nhOsc|chapter=Functional brain imaging of symptoms and cognition in schizophrenia|publisher=Elsevier|location=Amsterdam}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ನರದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ]]ಗಳಿಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸಂಪರ್ಕಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Green2006">{{cite journal |author=Green MF|year=2006|title=Cognitive impairment and functional outcome in schizophrenia and bipolar disorder|journal=Journal of Clinical Psychiatry |volume=67 | issue=Suppl 9 |pages=3–8|pmid=16965182}}</ref> [[File:Functional magnetic resonance imaging.jpg|thumb|left|ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿನ ಮಿದುಳಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ರೆಸೋನೆನ್ಸ್‌ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಮಿದುಳು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.]] ಮಿದುಳಿನ [[ಮೀಸೋಲಿಂಬಿಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಡೋಪಮೈನ್‌ನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೋಪಮೈನ್‌ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ, [[ಫೀನಾಥಿಯಾಜೈನ್ಸ್‌]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಒಂದು ಔಷಧದ ಗುಂಪು ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಫಲಿತಾಂಶದಿಂದ ಈ ಗಮನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಡೋಪಮೈನ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ [[ಆಂಫೆಟಮೈನ್‌]]ಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶವೂ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.<ref name="Laruelle_et_al_1996">{{cite journal |author=Laruelle M |coauthors=Abi-Dargham A, van Dyck CH, Gil R, D'Souza CD, Erdos J, McCance E, Rosenblatt W, Fingado C, Zoghbi SS, Baldwin RM, Seibyl JP, Krystal JH, Charney DS, Innis RB |year=1996 |title=Single photon emission computerized tomography imaging of amphetamine-induced dopamine release in drug-free schizophrenic subjects |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA |volume=93 |doi= 10.1073/pnas.93.17.9235 |pages=9235–40 |pmid=8799184}}</ref> [[ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಡೋಪಮೈನ್ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, [[D2 ಗ್ರಾಹಿಗಳ|D₂ ಗ್ರಾಹಿಗಳ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಟುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ (ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ) ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ D₂ ದಿಗ್ಬಂಧನದ ಪ್ರಭಾವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸುಮಾರು 20 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಹಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, [[PET]] ಮತ್ತು [[SPET]] ಚಿತ್ರಣದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೂ ಪೂರಕವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿವರಣೆಯು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈಗ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಂಶಿಕವಾದ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಹೊಸತಾದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು (ಇದಕ್ಕೆ [[ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಹೆಸರು) ಹಳೆಯ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಷ್ಟೇ (ಇದಕ್ಕೆ [[ಮಾದರಿಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಹೆಸರು) ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಕಾರಿಯಾಗಬಲ್ಲದು, ಆದರೆ [[ಸೆರೊಟೋನಿನ್‌]] ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ [[ಡೋಪಮೈನ್‌]] ತಡೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಬಲ್ಲದು.<ref name="JonesPilowsky2002">{{cite journal |author=Jones HM |coauthors=Pilowsky LS |year=2002 |title=Dopamine and antipsychotic drug action revisited |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=181 |pages=271–275 |pmid=12356650 |doi=10.1192/bjp.181.4.271}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌]] ಎಂಬ ನರಸಂವಾಹಕ ಮತ್ತು [[NMDA ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಗ್ರಾಹಕ]]ದ ಅಪಕರ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೂ ಗಮನವು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ<ref name="fn_27">{{cite journal |author=Konradi C |coauthors=Heckers S |year=2003 |title=Molecular aspects of glutamate dysregulation: implications for schizophrenia and its treatment |journal=Pharmacology and Therapeutics |volume=97 |issue=2 |pages=153–79 |pmid=12559388 |doi=10.1016/S0163-7258(02)00328-5}}</ref> ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವುದೆಂದು ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರ ಮರಣೋತ್ತರದ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ, [[ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಗ್ರಾಹಕ]]ಗಳ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮಟ್ಟಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, [[ಫೀನ್‌ಸೈಕ್ಲಿಡೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೀಟಮೈನ್‌]]ನಂಥ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ನ್ನು ತಡೆಯುವ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ಸದರಿ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅರಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಬಲ್ಲವು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref name="fn_59">{{cite journal |author=Lahti AC |coauthors=Weiler MA, Tamara Michaelidis BA, Parwani A, Tamminga CA |year=2001 |title=Effects of ketamine in normal and schizophrenic volunteers |journal=[[Neuropsychopharmacology]] |volume=25 |issue=4 |pages=455–67 |pmid=11557159 |doi=10.1016/S0893-133X(01)00243-3}}</ref> [[ಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್ ದಿಂಡಿನ]] ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಪಕರ್ಷಿತ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಡೋಪಮೈನ್‌]]ನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸರಣಿಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ (ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಕಾರಣಾತ್ಮಕವಾದ) ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref name="fn_28">{{cite journal |author=Coyle JT |coauthors=Tsai G, Goff D |year=2003 |title=Converging evidence of NMDA receptor hypofunction in the pathophysiology of schizophrenia |journal=Annals of the [[New York Academy of Sciences]] |volume=1003 |pages=318–27 |pmid=14684455 |doi=10.1196/annals.1300.020}}</ref> ಆದರೂ, ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ಯುಕ್ತ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="fn_60">{{cite journal |author=Tuominen HJ |coauthors=Tiihonen J, Wahlbeck K |year=2005 |title=Glutamatergic drugs for schizophrenia: a systematic review and meta-analysis |journal=[[Schizophrenia Research]] |volume=72 |pages=225–34 |pmid=15560967 |doi=10.1016/j.schres.2004.05.005}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳ ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಂರಚನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವುದರ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ MRI ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಇಡೀ ಮಿದುಳು ಹಾಗೂ [[ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಲ್]] ಭಾಗಗಳು ಅಪಕರ್ಷಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಧ್ಯಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕುಕ್ಷೀಯ]] ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಗಾತ್ರೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು MRI ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭವಾಗುವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ನರ ಅವನತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ, ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮಿದುಳಿನ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ನರಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಜವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವುದು ಉತ್ತಮವೇ ಎಂಬುದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid16738340">{{cite journal |author=Steen RG, Mull C, McClure R, Hamer RM, Lieberman JA |title=Brain volume in first-episode schizophrenia: systematic review and meta-analysis of magnetic resonance imaging studies |journal=[[Br J Psychiatry]] |volume=188 |issue= |pages=510–8 |year=2006 |month=June |pmid=16738340 |doi=10.1192/bjp.188.6.510 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16738340}}</ref> ಹ್ಯಾಲೊಪೆರಿಡಾಲ್‌ನಂಥ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ ಮಾದರಿಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಬೂದುದ್ರವ್ಯದ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಕರ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಓಲನ್‌ಝಾಪೈನ್‌ನಂಥ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="pmid18922967">{{cite journal |author=Lieberman JA, Bymaster FP, Meltzer HY, Deutch AY, Duncan GE, Marx CE, Aprille JR, Dwyer DS, Li XM, Mahadik SP, Duman RS, Porter JH, Modica-Napolitano JS, Newton SS, Csernansky JG |title=Antipsychotic drugs: comparison in animal models of efficacy, neurotransmitter regulation, and neuroprotection |journal=[[Pharmacol. Rev.]] |volume=60 |issue=3 |pages=358–403 |year=2008 |month=September |pmid=18922967 |doi=10.1124/pr.107.00107 }}</ref> ಮಾನವೇತರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಬೂದು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ದ್ರವ್ಯದ ಅಪಕರ್ಷಣಗಳು ಮಾದರಿಯ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳೆರಡರೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="pmid18263882">{{cite journal |author=DeLisi LE |title=The concept of progressive brain change in schizophrenia: implications for understanding schizophrenia |journal=[[Schizophr Bull]] |volume=34 |issue=2 |pages=312–21 |year=2008 |month=March |pmid=18263882 |doi=10.1093/schbul/sbm164 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=18263882}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅಸಮಗ್ರವಾದ ದಿಗ್ವಶತೆಯ ಅಪರ್ಷಣದ ಎರಡು ಸ್ಥಿರವಾದ ಅಥವಾ ಸಮಂಜಸವಾದ ತಾಣಗಳನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ [[ಡಿಫ್ಯೂಷನ್ ಟೆನ್ಸರ‍್ ಇಮೇಂಜಿಂಗ್]] ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ. ಎಡಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವು ಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆ, ಥಲಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗ್ಯುಲೇಟ್ ಗೈರಸ್‌ನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಹಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಗಂಡಸ್ಥಳದ ಹಾಲೆಯಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಪ್ರದೇಶವು ಮುಂಭಾಗದ ಹಾಲೆ, ಇನ್‌ಸುಲಾ, ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್‌-ಅಮಿಗ್‌ಡಾಲ ದಿಂಡು, ಗಂಡಸ್ಥಳದ ಮತ್ತು ಹಿಂದಲೆಯ ಹಾಳೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಹಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಎರಡು ಜಾಲಬಂಧಗಳು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಬೂದುದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳ "ಸಂಬಂಧಕಡಿದುಹಾಕುವಿಕೆ"ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid19128945">{{cite journal |author=Ellison-Wright I, Bullmore E |title=Meta-analysis of diffusion tensor imaging studies in schizophrenia |journal=[[Schizophr. Res.]] |volume=108 |issue=1-3 |pages=3–10 |year=2009 |month=March |pmid=19128945 |doi=10.1016/j.schres.2008.11.021 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920-9964(08)00527-6}}</ref> [[fMRI]] ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳಿನ [[ಕೊರತೆಯ ಜಾಲ]] ಮತ್ತು [[ಉದ್ದೇಶ-ಧನಾತ್ಮಕ ಜಾಲ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು [[ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು [[ಬಾಹ್ಯಾವಲೋಕನ]]ಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಮನದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಥಾನನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಜಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರತಿ-ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧವು ಜಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author= Broyd SJ, Demanuele C, Debener S, Helps SK, James CJ, Sonuga-Barke EJS |title= Default-mode brain dysfunction in mental disorders: a systematic review |journal= Neurosci Biobehav Rev |year=2008 |pmid=18824195 |doi=10.1016/j.neubiorev.2008.09.002 |volume= 33 |pages= 279}}</ref> ==ಪರೀಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ== ಆನುವಂಶಿಕ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ-ರೀತಿಯ ಅನುಭವವದ ಸಂಯೋಜನೆಯು ನಂತರದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಊಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾದರೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸೂಚಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Cannon_et_al_2007">{{cite journal |author=Cannon TD, Cornblatt B, McGorry P |title=The empirical status of the ultra high-risk (prodromal) research paradigm |journal=Schizophrenia Bulletin |volume=33 |issue=3 |pages=661–4 |year=2007 |month=May |pmid=17470445 |doi=10.1093/schbul/sbm031 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17470445 |accessdate=2008-07-06}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ-ಸೀಮಿತತೆಯ ಮನೋವಿಕೃತ ಅನುಭವಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ’ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು-ಅಪಾಯದ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ’ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಜನರು, ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಇಂಥ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ 20–40%ನಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Drake_Lewis_2005">{{cite journal |author=Drake RJ, Lewis SW |title=Early detection of schizophrenia |journal=Current Opinion in Psychiatry |volume=18 |issue=2 |pages=147–50 |year=2005 |month=March |pmid=16639167|url=http://www.co-psychiatry.com/pt/re/copsych/abstract.00001504-200503000-00007.htm |accessdate=2008-07-06 |doi=10.1097/00001504-200503000-00007}}</ref> ’ಉನ್ನತ-ಅಪಾಯದ’ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಬೆಳೆದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಕೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="vanOs_Delespaul_2005">{{cite journal |author=Van Os J, Delespaul P |title=Toward a world consensus on prevention of schizophrenia |journal=Dialogues Clin Neurosci |volume=7 |issue=1 |pages=53–67 |year=2005 |pmid=16060596}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದಿರಬಹುದಾದ ಜನರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ<ref>ಮೆಕ್‌ಗೊರಿ, ಪಿ.ಡಿ., ಯುಂಗ್, ಎ., ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌, ಎಲ್ (2001). ಎಥಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಅರ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ವೆನ್ಷನ್ ಇನ್ ಸೈಕೋಸಿಸ್‌: ಕೀಪಿಂಗ್ ಅಪ್ ದಿ ಪೇಸ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೇಯಿಂಗ್ ಇನ್ ಸ್ಟೆಪ್. ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌, 51,(1)'', ಪುಟ 17-29</ref> ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ [[ಟಾರ್ಡೈವ್ ಡಿಸ್ಕಿನೇಸಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಆದರೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾದ [[ನ್ಯೂರೋಲೆಪ್ಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಲಿಗ್ನೆಂಟ್‌ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Haroun_et_al_2006">{{cite journal |author=Haroun N, Dunn L, Haroun A, Cadenhead KS |title=Risk and protection in prodromal schizophrenia: ethical implications for clinical practice and future research |journal=Schizophrenia Bulletin |volume=32 |issue=1 |pages=166–78 |year=2006 |month=January |pmid=16207892 |doi=10.1093/schbul/sbj007 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16207892 |accessdate=2008-07-06}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅತಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಧಿನಿರೋಧಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸ್ವರೂಪವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಂದೋಲನಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಪಾಯಕರ ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಂಚಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಳಂಬದ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವವರಿಗಾಗಿ ರೋಗಪತ್ತೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Hafner_et_al_2004">{{cite journal |author=Häfner H, Maurer K, Ruhrmann S, ''et al.'' |title=Early detection and secondary prevention of psychosis: facts and visions |journal=European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience |volume=254 |issue=2 |pages=117–28 |year=2004 |month=April |pmid=15146341 |doi=10.1007/s00406-004-0508-z |accessdate=2008-07-06}}</ref> ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನವಾದ [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದಲ್ಲಿನ ಮುಂಚಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ]] ಎಂಬುದು [[ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ]]ಯ ಒಂದು ದ್ವಿತೀಯಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಿರ್ವಹಣೆ== {{Main|Treatment of schizophrenia}} [[File:Chlorpromazine-3D-vdW.png|thumb|1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಕ್ಲೋರ್‌ಪ್ರೋಮಝೈನ್‌ನ ಕಣ.]] ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಉಪಶಮನಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಮಾನದಂಡಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="fn_63">ವಾನ್ ಓಸ್ ಜೆ, ಬರ್ನ್ಸ್‌ ಟಿ, ಕ್ಯಾವಲಾರೊ ಆರ್‌, ''ಸಂಪಾದಿತ'' (2006). ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡೈಸ್ಡ್‌ ರೆಮಿಷನ್ ಕ್ರೈಟೀರಿಯಾ ಇನ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ. ''ಆಕ್ಟಾ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕಾ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಕಾ'', 113(2), 91–5. PMID 16423159</ref> ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಆಗಾಗ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣದ ಅಳತೆಗೋಲು]] (ಪಾಸಿಟಿವ್‌ ಅಂಡ್‌ ನೆಗಟಿವ್‌ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ ಸ್ಕೇಲ್‌-PANSS) ಎಂಬುದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅತಿಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ.<ref name="fn_68">ಕೇ ಎಸ್‌ಆರ್‌, ಫಿಸ್‌ಬೀನ್‌ ಎ, ಓಪ್ಲರ‍್ ಎಲ್‌ಎ (1987). ದಿ ಪಾಸಿಟಿವ್‌ ಅಂಡ್ ನೆಗಟೀವ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಸ್ಕೇಲ್ (PANSS) ಫಾರ‍್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ. ''[[ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಬುಲೆಟಿನ್‌]]'', 13(2), 261–76. PMID 3616518</ref> ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಒಂದು ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಎಂಬುದೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. [[ಕ್ಲೋರ್‌ಪ್ರೋಮಝೈನ್‌]]ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Turner2007">{{cite journal | author=Turner T. | title=Unlocking psychosis | journal=Brit J Med | year=2007 | volume=334 | issue=suppl | pages=s7 | doi=10.1136/bmj.39034.609074.94 | pmid=17204765 }}</ref> ಒಂದು [[ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಮಾದರಿ]]ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭರವಸೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Bellack06">ಬೆಲ್ಲಾಕ್ ಎಎಸ್‌. (2006) ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಅಂಡ್ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ‍್ ಮಾಡೆಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ರಿಕವರಿ ಇನ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ: ಕನ್‌ಕಾರ್ಡೆನ್ಸ್‌, ಕಾಂಟ್ರಾಸ್ಟ್ಸ್‌, ಅಂಡ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌. ''[[ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಬುಲೆಟಿನ್]].'' ಜುಲೈ;32(3):432-42. PMID 16461575</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಗಂಭೀರಸ್ವರೂಪದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ (ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾನೂನು ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾದರೆ) ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿರಬಹುದು (ಇದಕ್ಕೆ ನಾಗರಿಕ ಅಥವಾ [[ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಬದ್ಧತೆ]] ಎಂದು ಹೆಸರು). [[ಆರೈಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿರುವಿಕೆ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಒಳರೋಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಈಗ ವಿರಳವಾಗಿವೆಯಾದರೂ, ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈಗಲೂ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="BeckerKilian2006" /> ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಿದ ನಂತರ (ಅಥವಾ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ) ಸಿಗುವ ಪೂರಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿರಬಹುದು: ನಿರುದ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಂಡವೊಂದರ ಅಥವಾ [[ಸ್ವಸಮರ್ಥನೀಯ ಸಮುದಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ತಂಡವೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು ನೀಡುವ ಭೇಟಿಗಳು, ಬೆಂಬಲಿತ ಉದ್ಯೋಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref>ಮೆಕ್‌ಗರ್ಕ್‌ ಎಸ್‌ಆರ್‌, ಮ್ಯೂಸೆರ‍್ ಕೆಟಿ, ಫೆಲ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಕೆ, ವೋಲ್ಫ್‌ ಆರ್‌, ಪಾಸ್ಕಾರಿಸ್ ಎ (2007). ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಟ್ರೇನಿಂಗ್ ಫಾರ‍್ ಸಪೋರ್ಟೆಡ್‌ ಎಂಪ್ಲಾಯ್‌ಮೆಂಟ್‌: 2–3 ಇಯರ‍್ ಔಟ್‌ಕಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಎ ರಾಂಡಮೈಸ್ಡ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಯಲ್‌. ''ಆಮ್ ಜೆ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ.'' ಮಾರ್ಚ್‌;164(3):437–41. PMID 17329468</ref> ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ-ನೇತೃತ್ವದ ಬೆಂಬಲದ ಗುಂಪುಗಳು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದ್ದಲ್ಲದ ಅನೇಕ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಔಪಚಾರಿಕವಾದ, ಸಮುದಾಯ-ನೇತೃತ್ವದ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಬಹುವಿಧದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ನೀಡಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದ್ದಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಜನರಿಗಾಗಿರುವ ಫಲಿತಾಂಶವು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗಾಗಿರುವ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.<ref name="fn_41">ಕುಲ್ಹಾರಾ ಪಿ (1994). ಔಟ್‌ಕಂ ಆಫ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ: ಸಮ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಲ್ಚರಲ್‌ ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಪರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ‍್ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಟು ಡೆವಲಪಿಂಗ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌. ''ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ಅಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್‌'', 244(5), 227–35. PMID 7893767</ref> ಅನೇಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಮಟ್ಟಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ,<ref>ಶಂಕರ‍್ ವೇದಾಂತಂ (2005) [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/26/AR2005062601091.html ಸೋಷಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್’ಸ್‌ ಹೀಲಿಂಗ್ ಪವರ‍್ ಈಸ್‌ ಬೋರ್ನ್‌ ಔಟ್‌ ಇನ್‌ ಪೂರರ‍್ ನೇಷನ್ಸ್‌] ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌'', ಜೂನ್‌ 27</ref> ಮುಂದುವರಿದಂತೆ [[ವಿಭಿನ್ನ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]] ಸದರಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ===ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ=== [[ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿನ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ.{{Dead link|date=August 2009}}<ref name="fn_72">{{Dead link|date=August 2009}}{{cite web |url=http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/cg001fullguideline.pdf |format=PDF |title=Schizophrenia: Full national clinical guideline on core interventions in primary and secondary care |accessdate=2008-07-04 |author=National Collaborating Centre for Mental Health |date=2006-01-24 |publisher=Gaskell and the British Psychological Society |archive-date=2008-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080910204548/http://www.nice.org.uk/nicemedia/pdf/cg001fullguideline.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇವು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಲ್ಲವು. ಬಹುತೇಕ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಲು ಸುಮಾರು 7–14 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯ ಕುರಿತಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಪರಿಣಾಮವೇ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು.<ref name="pmid16930948">{{cite journal |author=Murphy BP, Chung YC, Park TW, McGorry PD |title=Pharmacological treatment of primary negative symptoms in schizophrenia: a systematic review |journal=[[Schizophr. Res.]] |volume=88 |issue=1-3 |pages=5–25 |year=2006 |month=December |pmid=16930948 |doi=10.1016/j.schres.2006.07.002 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920-9964(06)00311-2}}</ref><ref name="pmid17667958">{{cite journal |author=Gray JA, Roth BL |title=The pipeline and future of drug development in schizophrenia |journal=[[Mol. Psychiatry]] |volume=12 |issue=10 |pages=904–22 |year=2007 |month=October |pmid=17667958 |doi=10.1038/sj.mp.4002062}}</ref><ref name="pmid16903799">{{cite journal |author=Jarskog LF, Miyamoto S, Lieberman JA |title=Schizophrenia: new pathological insights and therapies |journal=[[Annu. Rev. Med.]] |volume=58 |issue= |pages=49–61 |year=2007 |pmid=16903799 |doi=10.1146/annurev.med.58.060904.084114 |url=http://arjournals.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.med.58.060904.084114?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%3dncbi.nlm.nih.gov }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="pmid18291627">{{cite journal |author=Tandon R, Keshavan MS, Nasrallah HA |title=Schizophrenia, "Just the Facts": what we know in 2008 part 1: overview |journal=[[Schizophr. Res.]] |volume=100 |issue=1-3 |pages=4–19 |year=2008 |month=March |pmid=18291627 |doi=10.1016/j.schres.2008.01.022 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920-9964(08)00071-6}}</ref> [[File:Risperdal tablets.jpg|thumb|ರಿಸ್ಪೆರಿಡೋನ್‌ (ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಮ ರಿಸ್ಪೆರ್‌ಡಾಲ್‌) ಎಂಬುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] [[ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಳೆಯ [[ಮಾದರಿಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿರುವ [[ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾದ ಔಷಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಾಗೂ ಶರೀರದ ತೂಕ ಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಸ್ಥೂಲತೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಅವು ತಂದೊಡ್ಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದರೂ ಈ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref name="fn_62">{{cite journal |author=Lieberman JA, Stroup TS, McEvoy JP, ''et al.'' |title=Effectiveness of antipsychotic drugs in patients with chronic schizophrenia |journal=New England Journal of Medicine |volume=353 |issue=12 |pages=1209–23 |year=2005 |month=September |pmid=16172203 |doi=10.1056/NEJMoa051688 |url=http://content.nejm.org/cgi/pmidlookup?view=short&pmid=16172203&promo=ONFLNS19 |accessdate=2008-07-04}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ, US ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಆಂಟಿಸೈಕೋಟಿಕ್ ಟ್ರಯಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್‌ವೆನ್ಷನ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್‌ನೆಸ್‌, ಅಥವಾ CATIE) ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕೀಕೃತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಪರ್ಫೆನಾಜೈನ್‌ ಎಂಬ ಮೊದಲನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕದ ಒಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಾದರಿಯು 18 ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹಲವಾರು ಹೊಸದಾದ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳಷ್ಟೇ (ಓಲನ್‌ಝಾಪೈನ್‌, ಪರ್ಫೆನಾಜೈನ್‌, ಕ್ವೆಟಿಯಾಪೈನ್‌, ರಿಸ್ಪೆರಿಡೋನ್‌, ಅಥವಾ ಝಿಪ್ರಾಸಿಡೋನ್‌) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ರೋಗಿಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕವಾದ ಓಲನ್‌ಝಾಪೈನ್, ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೂಕಗಳಿಕೆಯು ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಚಯಾಪಚಯ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣದ ಅಪಾಯ ಕಂಡುಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇತರ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನರಿಗೆ [[ಕ್ಲೋಝಾಪೈನ್‌]] ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಇದು ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಟಾರ್ಡೈವ್‌ ಡಿಸ್ಕಿನೇಸಿಯಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಈ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ಸಮಂಜಸತೆಯು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Swartz MS, Stroup TS ''et al.'' |title=What CATIE Found: Results From the Schizophrenia Trial |journal=Psychiatr Serv |volume=59 |pages=500-506 |year=2008 |doi=10.1176/appi.ps.59.5.500 |url=http://ps.psychiatryonline.org/cgi/content/full/59/5/500 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2011-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609114146/http://ps.psychiatryonline.org/cgi/content/full/59/5/500 |url-status=dead }}</ref> ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳ ಎರಡು ವರ್ಗಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಇದೆ. ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ಈ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅಪಾಯವು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಿರುಸಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮುಂಚೂಣಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧವಸ್ತು ಕಾರ್ಯಭಾರ]] ಇಲಾಖೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. [[ಚಯಾಪಚಯ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಥೂಲತೆ]]ಯ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಅಪಾಯದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತುಂಬಾ ಮುಂಚಿನ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇದೊಂದು ಕಾಳಜಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ-ಆಧಾರಿತ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cullen" /> ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ಮಾದರಿಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನಾಕಾರದ ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ಮಾದರಿಯ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪಟುತ್ವದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅವಲೋಕನಗಳು ಬಲವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿವೆ.<ref name="fn_36">{{cite journal |author=Leucht S, Wahlbeck K, Hamann J, Kissling W |title=New generation antipsychotics versus low-potency conventional antipsychotics: a systematic review and meta-analysis |journal=Lancet |volume=361 |issue=9369 |pages=1581–89 |year=2003 |month=May |pmid=12747876 |doi=10.1016/S0140-6736(03)13306-5 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0140-6736(03)13306-5 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಗಳ ಪ್ರೋಲ್ಯಾಕ್ಟಿನ್‌ ಸ್ರವಿಕೆಯ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Dickson_et_al_1995">{{cite journal |author=Dickson RA, Dalby JT, Williams R, Edwards AL |title=Risperidone-induced prolactin elevations in premenopausal women with schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_1995-07_152_7/page/1102 |journal=American Journal of Psychiatry |volume=152 |issue=7 |pages=1102–03 |year=1995 |month=July |pmid=7540803}}</ref> [[ನ್ಯೂರೋಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ ಮ್ಯಾಲಿಗ್ನೆಂಟ್‌ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾದ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ರೋಗವು ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಥವಾದ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ನ್ಯೂರೋಲೆಪ್ಟಿಕ್‌]] ಅಥವಾ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತೋರುವ ಒಂದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ananth_et_al_2004">{{cite journal |author=Ananth J, Parameswaran S, Gunatilake S, Burgoyne K, Sidhom T |title=Neuroleptic malignant syndrome and atypical antipsychotic drugs |journal=Journal of Clinical Psychiatry |volume=65 |issue=4 |pages=464–70 |year=2004 |month=April |pmid=15119907 |url=http://article.psychiatrist.com/?ContentType=START&ID=10000823 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯು ಭಿನ್ನಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಕಡೇಪಕ್ಷ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುವಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ-ನಿರೋಧಕ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meltzer HY |title=Treatment-resistant schizophrenia&mdash;the role of clozapine |journal=Current Medical Research and Opinion |volume=14 |issue=1 |pages=1–20 |year=1997 |pmid=9524789}}</ref> ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ [[ಕ್ಲೋಝಪೈನ್‌]]<ref>{{cite journal |author=Wahlbeck K, Cheine MV, Essali A |title=Clozapine versus typical neuroleptic medication for schizophrenia |journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews |volume= |issue=2 |pages=CD000059 |publisher=John Wiley and Sons, Ltd. |year=2007 |pmid=10796289 |doi=10.1002/14651858.CD000059}}</ref> ಎಂಬ ಔಷಧವಸ್ತುವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯ ಒಂದು ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಏಗ್ರಾನ್ಯುಲೋಸೈಟೋಸಿಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಯೋಕಾರ್ಡೈಟಿಸ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾದ ಹಲವಾರು ಪಾರ್ಶ-ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇದು ತಂದೊಡ್ಡಬಹುದು.<ref>{{cite journal | author = Haas SJ, Hill R, Krum H | title = Clozapine-associated myocarditis: a review of 116 cases of suspected myocarditis associated with the use of clozapine in Australia during 1993–2003 | journal = Drug Safety | volume = 30 | pages = 47–57 | year = 2007 | pmid=17194170 | doi = 10.2165/00002018-200730010-00005 }}</ref> ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕ್ಲೋಝಪೈನ್‌ ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite journal |author = Lee M, Dickson RA, Campbell M, Oliphant J, Gretton H, Dalby JT. |title = Clozapine and substance abuse in patients with schizophrenia |url = https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-psychiatry_1998-10_43_8/page/855 |journal = Canadian Journal of Psychiatry |volume = 43 |pages = 855–856 |year = 1998 }}</ref> ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪದ ಅಥವಾ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಇತರ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳ ಸುದೀರ್ಘ-ಪ್ರಭಾವದ [[ಉಗ್ರಾಣ]]ದ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಔಷಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂಥ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾನೂನುಗಳು]] ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಿಗಳು ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆಯೂ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Harrow M, Jobe TH |title=Factors involved in outcome and recovery in schizophrenia patients not on antipsychotic medications: a 15-year multifollow-up study |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-nervous-and-mental-disease_2007-05_195_5/page/406 |journal=[[Journal of Nervous and Mental Disease]] |volume=195 |issue=5 |pages=406–414 |year=2007 |month=May |pmid=17502806}}</ref> ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ [[EPA]] (ಒಂದು [[ಒಮೆಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]) ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಗೌಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾದ ಪ್ಲಸಿಬೋ ಹುಸಿಮದ್ದಿನ ವಿಧಾನದ ನಾಲ್ಕು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನದ ಅನುಸಾರ, ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿವೆ, ಹಾಗೂ ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕಗಳಿಗೆ EPA ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಗಣಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref name="pmid14661986">{{cite journal |author=Emsley R, Oosthuizen P, van Rensburg SJ |title=Clinical potential of omega-3 fatty acids in the treatment of schizophrenia |journal=[[CNS Drugs]] |volume=17 |issue=15 |pages=1081–91 |year=2003 |pmid=14661986 |doi= 10.2165/00023210-200317150-00003|url=}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯು (2006) ವಿಫಲಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pmid17194275">{{cite journal |author=Freeman MP, Hibbeln JR, Wisner KL, Davis JM, Mischoulon D, Peet M, Keck PE, Marangell LB, Richardson AJ, Lake J, Stoll AL |title=Omega-3 fatty acids: evidence basis for treatment and future research in psychiatry |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-psychiatry_2006-12_67_12/page/1954 |journal=Journal of Clinical Psychiatry |volume=67 |issue=12 |pages=1954–67 |year=2006 |pmid=17194275 |doi=}}</ref> 2007ರ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಮೆಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಅಸಮಂಜಸವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ [[ಪ್ರಭಾವದ ಗಾತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ನೀಡಿವೆ.<ref name="pmid17877810">{{cite journal |author=Ross BM, Seguin J, Sieswerda LE |title=Omega-3 fatty acids as treatments for mental illness: which disorder and which fatty acid? |journal=[[Lipids Health Dis]] |volume=6 |issue= |pages=21 |year=2007 |pmid=17877810 |pmc=2071911 |doi=10.1186/1476-511X-6-21 |url=http://www.lipidworld.com/content/6//21 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2019-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630214421/https://lipidworld.biomedcentral.com/articles/10.1186/1476-511X-6-21 |url-status=dead }}</ref> ===ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು=== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೇವೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಔಷಧವಿಜ್ಞಾನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಹುದು.<ref>ಮೋರನ್, ಎಂ (2005). [http://pn.psychiatryonline.org/cgi/content/full/40/22/24-b ಸೈಕಲಾಜಿಕಲ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫನ್ ಮಿಸಿಂಗ್ ಫ್ರಂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರೆಜೆಮೆನ್ಸ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070913111134/http://pn.psychiatryonline.org/cgi/content/full/40/22/24-b |date=2007-09-13 }} ''ಸೈಕಿಯಾಟ್ರ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌'' ನವೆಂಬರ್‌ 18, 2005, ಸಂಪುಟ 40, ಸಂಖ್ಯೆ 22, ಪುಟ 24. 2007-05-17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು.</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು<ref>{{cite journal |author=Sensky T, Turkington D, Kingdon D, Scott JL, Scott J, Siddle R, O'Carroll M, Barnes TR |title=A randomized controlled trial of cognitive-behavioral therapy for persistent symptoms in schizophrenia resistant to medication |journal=Arch. Gen. Psychiatry |volume=57 |issue=2 |pages=165–72 |year=2000 |month=February |pmid=10665619 |doi= |url=}}</ref><ref>{{cite journal |author=Kuipers E, Garety P, Fowler D, Dunn G, Bebbington P, Freeman D, Hadley C |title=London-East Anglia randomised controlled trial of cognitive-behavioural therapy for psychosis. I: effects of the treatment phase |journal=Br J Psychiatry |volume=171 |issue= |pages=319–27 |year=1997 |month=October |pmid=9373419 |doi= |url=}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lewis S, Tarrier N, Haddock G, Bentall R, Kinderman P, Kingdon D, Siddle R, Drake R, Everitt J, Leadley K, Benn A, Grazebrook K, Haley C, Akhtar S, Davies L, Palmer S, Faragher B, Dunn G |title=Randomised controlled trial of cognitive-behavioural therapy in early schizophrenia: acute-phase outcomes |journal=Br J Psychiatry Suppl |volume=43 |issue= |pages=s91–7 |year=2002 |month=September |pmid=12271807 |doi= |url=}}</ref> ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ [[ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನ]], ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆ, ಮತ್ತು ಒಳನೋಟದಂಥ ಸಂಬಂಧಿತ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು [[ಅರಿವಿನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು (ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಬಿಹೇವಿಯರಲ್ ಥೆರಪಿ-CBT) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂಚಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು, 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಅನ್ವಯಿಕಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರಗತಿಪರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತಾದರೂ,<ref name="fn_38">{{cite journal |author=Cormac I, Jones C, Campbell C |title=Cognitive behaviour therapy for schizophrenia |journal=Cochrane Database of [[systematic review]]s |volume= |issue=1 |pages=CD000524 |year=2002 |pmid=11869579 |doi=10.1002/14651858.CD000524|accessdate=2008-07-03}}</ref> ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅವಲೋಕನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ CBTಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಮನೋವಿಕೃತ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wykes T, Steel C, Everitt B, Tarrier N |title=Cognitive behavior therapy for schizophrenia: effect sizes, clinical models, and methodological rigor |journal=Schizophr Bull |volume=34 |issue=3 |pages=523–37 |year=2008 |month=May |pmid=17962231 |doi=10.1093/schbul/sbm114 |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_2008-05_34_3/page/523}}</ref><ref name="fn_39">{{cite journal |author=Zimmermann G, Favrod J, Trieu VH, Pomini V |title=The effect of cognitive behavioral treatment on the positive symptoms of schizophrenia spectrum disorders: a meta-analysis |journal=Schizophrenia Research |volume=77 |issue=1 |pages=1–9 |year=2005 |month=September |pmid=16005380 |doi=10.1016/j.schres.2005.02.018 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920-9964(05)00084-8|accessdate=2008-07-03}}</ref> ಅರಿವಿನ ನಿವಾರಣೋಪಾಯದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ [[ನರದ ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆ]]ಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವೆಡೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಕೌಶಲವಾಗಿದೆ. [[ನರಮಾನಸಿಕ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆ]]ಯ ಕೌಶಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮುಂಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಇದನ್ನು ಅರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಂತೆ ತೋರಿಸಿದೆ. [[fMRI]]ನಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಅಥವಾ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಮಿದಳಿನ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="fn_40">{{cite journal |author=Wykes T, Brammer M, Mellers J, ''et al.'' |title=Effects on the brain of a psychological treatment: cognitive remediation therapy: functional magnetic resonance imaging in schizophrenia |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=181 |issue= |pages=144–52 |year=2002 |month=August |pmid=12151286 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12151286 |accessdate=2008-07-03 |doi=10.1192/bjp.181.2.144 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Medalia A |title=Cognitive Remediation for Psychiatric Patients: Improving Functional Outcomes for Patients With Schizophrenia |journal=Psychiatric Times |volume=26 |issue=3 |year=2009 |url=http://www.psychiatrictimes.com/display/article/10168/1386195 |access-date=2020-06-20 |archive-date=2009-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091107025803/http://www.psychiatrictimes.com/display/article/10168/1386195 |url-status=dead }}</ref> ಅರಿವಿನ ವರ್ಧನಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಇದೇ ಬಗೆಯ ವಿಧಾನವು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ನರಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೂ ಗಮನಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಫಲದಾಯಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Hogarty GE, Flesher S, Ulrich R, ''et al.'' |title=Cognitive enhancement therapy for schizophrenia: effects of a 2-year randomized trial on cognition and behavior |journal=Arch. Gen. Psychiatry |volume=61 |issue=9 |pages=866–76 |year=2004 |month=September |pmid=15351765 |doi=10.1001/archpsyc.61.9.866 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15351765 |accessdate=2008-07-03 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಸಮಗ್ರ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಪರಿಗಣಿಸುವ [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣವು, ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಅವಧಿಯು ಸುದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=McFarlane WR, Dixon L, Lukens E, Lucksted A |title=Family psychoeducation and schizophrenia: a review of the literature |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-marital-and-family-therapy_2003-04_29_2/page/223 |journal=J Marital Fam Ther |volume=29 |issue=2 |pages=223–45 |year=2003 |month=April |pmid=12728780 |doi=10.1111/j.1752-0606.2003.tb01202.x }}</ref><ref>{{cite journal |author=Glynn SM, Cohen AN, Niv N |title=New challenges in family interventions for schizophrenia |journal=Expert Review of Neurotherapeutics |volume=7 |issue=1 |pages=33–43 |year=2007 |month=January |pmid=17187495 |doi=10.1586/14737175.7.1.33 |url=http://www.future-drugs.com/doi/abs/10.1586/14737175.7.1.33?url_ver=Z39.88-2003&rfr_id=ori:rid:crossref.org&rfr_dat=cr_pub%3dncbi.nlm.nih.gov |accessdate=2008-07-03 }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>ಫಾರೋಹ್‌ ಎಫ್‌, ಮೇರಿ ಜೆ, ರಾಥ್‌ಬಾನ್‌ ಜೆ, ವೋಂಗ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. (2006) [http://www.cochrane.org/reviews/en/ab000088.html ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಇಂಟರ್‌ವೆನ್ಷನ್ ಫಾರ‍್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031014451/http://www2.cochrane.org/reviews/en/ab000088.html |date=2010-10-31 }} ಕೊಖ್ರೇನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ ಆಫ್ ಸಿಸ್ಟಮೇಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂಸ್‌, ಸಂಚಿಕೆ 4</ref> ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಹೊರೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹೇರಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ವಯಂ-ನೆರವಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite book |author=Jones S, Hayward P |title=Coping with Schizophrenia: A Guide for Patients, Families and Caregivers |url=https://archive.org/details/copingwithschizo00jone | publisher = Oneworld Pub. | year = 2004 | location = Oxford, England |isbn=1-85168-344-5}}</ref><ref>{{cite book |author=[[E. Fuller Torrey|Torrey EF]] |title=Surviving Schizophrenia: A Manual for Families, Consumers, and Providers |url=https://archive.org/details/survivingschizop0000torr |edition=5th |publisher=HarperCollins |year=2006 | isbn=0-06-084259-8}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣತಿಗಳ ತರಬೇತಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ದೊರೆತಿರುವುದರ ಕುರಿತು ಒಂದಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆಯಾದರೂ, ಗಣನೀಯವಾದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳಿಗೇನೂ ಕಮ್ಮಿಯಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Kopelowicz A, Liberman RP, Zarate R |title=Recent advances in social skills training for schizophrenia |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=32 Suppl 1 |issue= |pages=S12–23 |year=2006 |month=October |pmid=16885207 |doi=10.1093/schbul/sbl023 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16885207|accessdate=2008-07-03}}</ref><ref>ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (2004) ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌ ಗೈಡ್‌ಲೈನ್‌ ಫಾರ‍್ ದಿ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್ ಪೇಷಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ. ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ.</ref> ಸಂಗೀತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Talwar N, Crawford MJ, Maratos A, Nur U, McDermott O, Procter S |title=Music therapy for in-patients with schizophrenia: exploratory randomised controlled trial |journal=The British Journal of Psychiatry |volume=189 |issue= |pages=405–9 |year=2006 |month=November |pmid=17077429 |doi=10.1192/bjp.bp.105.015073 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17077429|accessdate=2008-07-03}}</ref><ref>ರೂಡಿ ಆರ್‌, ಮಿಲ್ನೆಸ್ ಡಿ. (2005) [http://www.cochrane.org/reviews/en/ab000088.html ಆರ್ಟ್‌ ಥೆರಪಿ ಫಾರ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಆರ‍್ ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ-ಲೈಕ್‌ ಇಲ್‌ನೆಸ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031014451/http://www2.cochrane.org/reviews/en/ab000088.html |date=2010-10-31 }} ಕೊಖ್ರೇನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ ಆಫ್ ಸಿಸ್ಟಮೇಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂಸ್, ಸಂಚಿಕೆ 4</ref><ref>ರೂಡಿ ಆರ್ಎ, ಡೆಂಟ್‌-ಬ್ರೌನ್‌ ಕೆ. (2007) [http://www.cochrane.org/reviews/en/ab005378.html ಡ್ರಾಮಾ ಥೆರಪಿ ಫಾರ‍್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಆರ‍್ ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ-ಲೈಕ್‌ ಇಲ್‌ನೆಸ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110825024045/http://www2.cochrane.org/reviews/en/ab005378.html |date=2011-08-25 }} ಕೊಖ್ರೇನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ ಆಫ್ ಸಿಸ್ಟಮೇಟಿಕ್ ರಿವ್ಯೂಸ್, ಸಂಚಿಕೆ 1.</ref> [[ಸೊಟೇರಿಯಾ]] ಮಾದರಿಯು ಒಳರೋಗಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಕನಿಷ್ಟತಮ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವಿಧಾನವೊಂದನ್ನು ಇದು ಬಳಸುತ್ತದೆ. [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರ]]-ಚಿಕಿತ್ಸಕ [[ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ]]ದ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿ ಇದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಈ ವಿಧಾನದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಒಂದು ಪುಟ್ಟ, ಮನೆಯಂಥ, ಶಾಂತವಾದ, ಬೆಂಗಾವಲಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ, ರಕ್ಷಣಾ ಮನೋಭಾವದ, ಮತ್ತು ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ, ದಿನವೊಂದರ 24 ಗಂಟೆಯೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ವಿಧಾನವಿದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂರೋಲೆಪ್ಟಿಕ್‌ ಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲದ ಈ ವಿಧಾನವು ವೃತ್ತಿಪ್ರವೀಣರಲ್ಲದ ಓರ್ವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ."<ref name="mosh99">{{cite journal |author=Mosher LR |title=Soteria and other alternatives to acute psychiatric hospitalization: a personal and professional review |journal=[[Journal of Nervous and Mental Disease]] |volume=187 |issue=3 |pages=142–9 |year=1999 |month=March |pmid=10086470 |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=142 |accessdate=2008-07-03 |doi=10.1097/00005053-199903000-00003 |archive-date=2012-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511231845/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0022-3018&volume=187&issue=3&spage=142 |url-status=dead }}</ref> ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ 2008ರ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅವಲೋಕನವು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು, ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Calton_et_al_2008">{{cite journal |author=Calton T, Ferriter M, Huband N, Spandler H |title=A systematic review of the Soteria paradigm for the treatment of people diagnosed with schizophrenia |journal=[[Schizophrenia Bulletin]] |volume=34 |issue=1 |pages=181–92 |year=2008 |month=January |pmid=17573357 |doi=10.1093/schbul/sbm047 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17573357|accessdate=2008-07-03}}</ref> ===ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು=== ಇಲೆಕ್ಟ್ರೋಕಾನ್ವಲ್ಯೂಸಿವ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಒಂದು ಮುಂಚೂಣಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬಹುದು. ಮನೋವಿದಳನ ಅಥವಾ ಮೂರ್ಛೆರೋಗದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ,<ref>{{cite journal |author=Greenhalgh J, Knight C, Hind D, Beverley C, Walters S |year=2005 |month=March |title= Clinical and cost-effectiveness of electroconvulsive therapy for depressive illness, schizophrenia, catatonia and mania: systematic reviews and economic modelling studies|journal= Health Technol Assess.|volume= 9|issue=9 |pages=1–156 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=15774232 (abstract) |accessdate= 2007-06-17}}</ref> ಮತ್ತು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ ಮನೋವಿದಳನ ಅಥವಾ ಮೂರ್ಛೆರೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು UKಯಲ್ಲಿ [NICE] ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ಇದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಾವುದೇ ಶಿಫಾರಸು ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಮನಶ್ಯಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಈಗ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ಶಿಫಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಾ-ಬಳಕೆದಾರ ನೇತೃತ್ವದ ಆಂದೋಲನಗಳು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿವೆ; ಹಿಯರಿಂಗ್ ವಾಯ್ಸಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಪರೋನಿಯಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಂಥ ಸಮೂಹಗಳು ಒಂದು ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಾದರಿಯ ಆಚೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ನೆರವನ್ನು ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ]] ಅಥವಾ [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿರುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅನುಭವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಸ್ವಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಮೂಹಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಿಂದೆಗೆತದ ನಿವಾರಣೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಕಡೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ==ಯೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆ== {{Quote_box| width=20em|align=|right|quote= *ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ ಲಕ್ಷಣ: *ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಮಿದುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವ ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು. ಅಪನಂಬಿಕೆ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಿಂತನೆ, ಎಲ್ಲೋ ಏನೋ ಸದ್ದು ಕೇಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಚೈತನ್ಯಯುತ ನಡವಳಿಕೆಯ ಲವಲೇಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. *ಬರಲು ಕಾರಣ: *ಮಿದುಳಿನ ಜೈವಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕಾಯಿಲೆ. ಮಿದುಳು ವಿಪರೀತ ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ ಅಥವಾ ಡೊಪಮೈನ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. *ಅಧಿಕ ನ್ಯೂರೋ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂವೇದನಾ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮತ್ತು ನರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ರೇಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಬಹುಯೋಚನೆಗಳು ಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. *ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆಗುವ ಆಳವಾದ ಘಾಸಿಯಿಂದಲೂ ತುತ್ತಾಗುತ್ತದೆ ಉದಾ; ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯನ ಸಾವಿನಿಂದ, ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ, ಪ್ರೇಮ ವೈಫಲ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ. * ವಂಶವಾಹಿಯಿಂದಲೂ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ. .}} *ಛಿದ್ರ ಮನಸ್ಕತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುವ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ರೋಗದ ಇಳಿಮುಖ ಆಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ([[ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌]]) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಡೆಸಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಈ ಅಂಶ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ ಅಲ್ಲದೆ ಖಿನ್ನತೆಯ ಶಮನಕ್ಕೂ ಯೋಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಈ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌ನ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ವಿಭಾಗದ ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ವಾರಂಬಳ್ಳಿ, ‘ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಯೋಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಯೋಗದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ. ರೋಗ ಲಕ್ಷಣ, ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಿದೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. *ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವವರಿಗಿಂತ ಯೋಗ ಮಾಡುವ ರೋಗಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನಿಮ್ಹಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿವೆ.ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಯನ ದೊರೈಸ್ವಾಮಿ ಮತ್ತು ತಂಡ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಉದ್ದೇಶ, ರೋಗದ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ(ಆ್ಯಂಟಿ ಸೈಕೋಟಿಕ್‌) ಔಷಧವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ 61 ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಯೋಗ ಥೆರಪಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಮಾಡಿದವರ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತ್ತು ಎಂದು ವಾರಂಬಳ್ಳಿ ತಿಳಿಸಿದರು. *'''ಯಾವ ಆಸನಗಳು ಉಪಯುಕ್ತ''' {| class="wikitable sortable " |- |*ಭುಜಂಗಾಸನ|| :*ಶಲಭಾಸನ || :*ವಕ್ರಾಸನ |- |*ಮತ್ಸ್ಯಾಸನ ||*‘ಓಂ’ ಪಠಿಸಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತ||:*ಧ್ಯಾನ |} *‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಂಪನ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಪನವು ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ವೆಗಸ್‌ ಎಂಬ ನರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಪ, ಬೇಜಾರು ಮುಂತಾದ ಸಂವೇದನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಭಾಗವನ್ನು ತಣಿಸುತ್ತದೆ. ಎಂಆರ್‌ಐ( ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್‌ ರಿಸೊನಾನ್ಸ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್‌) ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್‌ ಮೂಲಕ ಇದು ನಿರೂಪಿತಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಡಾ|| ಶಿವರಾಮ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/02/449246.html ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೀನಿಯಾ, ಖಿನ್ನತೆ ಶಮನಕ್ಕೆ ಯೋಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು=== [[ಆರ್ಥೋಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ‍್ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಒಂದು ಸಮೂಹವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು [[ನಿಯಾಸಿನ್‌]]ನಂಥ (B-3 ಜೀವಸತ್ವ) ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ<ref name="Pfeiffer">{{cite book |author=Pfeiffer, Carl C. |title=Nutrition and Mental Illness: An Orthomolecular Approach to Balancing Body Chemistry |url=https://archive.org/details/nutritionmentali00pfei |publisher=Healing Art Press |isbn=0-89281-226-5 |year=1987}}</ref> ಉಪಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite book |author=Walker M, Hoffer A |title=Orthomolecular nutrition: new lifestyle for super good health |url=https://archive.org/details/orthomolecularnu00hoff |publisher=Keats Publishing |location=Los Angeles |year=1978 |isbn=0-87983-154-5 }}</ref> ಆರ್ಥೋಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ‍್ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಗ್ಲೂಟೆನ್‌]]ಗೆ ದೊರಕುವ ಒಂದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳ ವ್ಯತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಲೇಖಕರಿಂದ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು<ref>ಡೋಹನ್‌ರಿಂದ ಬಂದ ಮೂರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು : *{{cite journal |author=Dohan FC |title=Coeliac disease and schizophrenia |journal=[[Lancet]] |volume=1 |issue=7652 |pages=897–8 |year=1970 |month=April |pmid=4191543 |doi= 10.1016/S0140-6736(70)91729-0|url= |accessdate=2008-07-03}} *{{cite journal |author=Dohan FC |title=Coeliac disease and schizophrenia |journal=Br Med J |volume=3 |issue=5870 |pages=51–2 |year=1973 |month=July |pmid=4740433 |pmc=1587927 |doi= 10.1136/bmj.3.5870.51-c|url= |accessdate=2008-07-03}} *{{cite journal |author=Dohan FC |title=Celiac-type diets in schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-psychiatry_1979-05_136_5/page/732 |journal=Am J Psychiatry |volume=136 |issue=5 |pages=732–3 |year=1979 |month=May |pmid=434265}}</ref>—ಸಾಬೀತುಗೊಂಡಿಲ್ಲ. 2006ರ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಾವಲೋಕನವು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಉದರದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಜೋಡಿಗಾಗಿ ಗ್ಲೂಟೆನ್‌ ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇಂಥ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಮುಂದುವರಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಈ ಅವಲೋಕನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Kalaydjian_AE">{{cite journal |author=Kalaydjian AE, Eaton W, Cascella N, Fasano A |title=The gluten connection: the association between schizophrenia and celiac disease |journal=Acta Psychiatr Scand |volume=113 |issue=2 |pages=82–90 |year=2006 |month=February |pmid=16423158 |doi=10.1111/j.1600-0447.2005.00687.x |url=http://doi.org/10.1111/j.1600-0447.2005.00687.x |accessdate=2008-07-03}}</ref> 2004ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಇಸ್ರೇಲೀ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಗ್ಲೂಟೆನ್-ನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ 50 ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಕಾಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೂ ಋಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, "ಗ್ಲೂಟೆನ್‌ನ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದು ಅಸಂಭವ" ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Peleg R, Ben-Zion ZI, Peleg A, ''et al.'' |title="Bread madness" revisited: screening for specific celiac antibodies among schizophrenia patients |journal=European Psychiatry |volume=19 |issue=5 |pages=311–4 |year=2004 |month=August |pmid=15276666 |doi=10.1016/j.eurpsy.2004.06.003 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0924933804001348 |accessdate=2008-07-03}}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಥ್ಯದ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಹುದು.<ref name="pmid18208598">{{cite journal |author=Lakhan SE, Vieira KF |title=Nutritional therapies for mental disorders |journal=Nutr J |volume=7 |pages=2 |year=2008 |pmid=18208598 |doi=10.1186/1475-2891-7-2}}</ref> ==ಮುನ್ನರಿವು== ===ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮ=== [[File:John f nash 20061102 3.jpg|thumb|right|USನ ಓರ್ವ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಜಾನ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಗ್ರಸ್ತ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.ತನಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೂ, ನ್ಯಾಶ್‌ ತನ್ನ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್‌ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದ.2001ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಮೈಂಡ್‌ ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಜೀವನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.]] [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಸಹಯೋಗ ಪಡೆದ ಹಾಗೂ 2001ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ (ISoS) ಎಂಬ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ 1633 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿತ್ತು. ಸದರಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಮುನ್ನಡೆಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗದ ಮಂದಿ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 16%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಸತತವಾದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದಿಂದ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಒಂದು ವಿಳಂಬಿತ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹೆಚ್ಚು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ, ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮವು ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ರಮದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಮುಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯೂ ಸಹ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ ಪ್ರಚಲಿತ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ರೋಗಿಗಳು, ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವವರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಪಾತ್ರ ಹಿರಿದಾದುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Harrison G, Hopper K, Craig T, ''et al.'' |title=Recovery from psychotic illness: a 15- and 25-year international follow-up study |journal=British Journal of Psychiatry |volume=178 |pages=506–17 |year=2001 |month=June |pmid=11388966 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11388966 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1192/bjp.178.6.506}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ [[ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ]] ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು. ಆದರೂ ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಫಲಿತಾಂಶವು ಇತರ ಮನೋವಿಕೃತ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಮಧ್ಯಮಗಾತ್ರದ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತಗ್ಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು; ಕೆಲವೊಬ್ಬರಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಔಷಧೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಸದರಿ ಅವಲೋಕನವು ಎತ್ತಿತು.<ref name="Jobe2005">{{cite journal |author=Jobe TH, Harrow M |title=Long-term outcome of patients with schizophrenia: a review |journal=Canadian Journal of Psychiatry |volume=50 |issue=14 |pages=892–900 |year=2005 |month=December |pmid=16494258 |url=http://ww1.cpa-apc.org:8080/Publications/Archives/CJP/2005/december/cjp-December 05-Harrow-IR.pdf|format=PDF |accessdate=2008-07-05}}</ref> ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು (ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಧನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಋಣಾತ್ಮಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಅನುಮೋದಿತ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ) ಬಳಸುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಮೊದಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ 14%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="fn_43">{{cite journal |author=Robinson DG, Woerner MG, McMeniman M, Mendelowitz A, Bilder RM |title=Symptomatic and functional recovery from a first episode of schizophrenia or schizoaffective disorder |journal=American Journal of Psychiatry |volume=161 |issue=3 |pages=473–9 |year=2004 |month=March |pmid=14992973 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=14992973 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1176/appi.ajp.161.3.473}}</ref> 5-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, 62%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಅಳತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Harvey CA, Jeffreys SE, McNaught AS, Blizard RA, King MB |year=2007 |title=The Camden Schizophrenia Surveys III: Five-Year Outcome of a Sample of Individuals From a Prevalence Survey and the Importance of Social Relationships |journal=International Journal of Social Psychiatry |volume=53 |issue=4 |pages=340–356 |url=http://isp.sagepub.com/cgi/content/abstract/53/4/340 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1177/0020764006074529}}</ref> ಮನೋವಿಕೃತಿ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವಾಗಲೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ]] (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌, ಝೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ, ಜಪಾನ್‌, ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ)<ref name="fn_44">{{cite journal |author=Hopper K, Wanderling J |title=Revisiting the developed versus developing country distinction in course and outcome in schizophrenia: results from ISoS, the WHO collaborative followup project. International Study of Schizophrenia |journal=Schizophrenia Bulletin |volume=26 |issue=4 |pages=835–46 |year=2000 |pmid=11087016 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11087016 |accessdate=2008-07-04 |month=Jan |day=01}}</ref> [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] (ಭಾರತ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾ) ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ===ಆರೋಗ್ಯಲಾಭವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು=== ಇಳಿತ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದ ನಿಖರವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳು ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅಧ್ಯಯನಗಳಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಹೋಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. "ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಇಳಿತದ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಮೂಹ"ವೊಂದು ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ಇಳಿತ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದೆ. "ನಡವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಇನ್ನೆಂದೂ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸದ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವಂಥ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಯಾವುದೇ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳವರೆಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು" ಈ ಮಾನದಂಡಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Andreasen NC, Carpenter WT, Kane JM, Lasser RA, Marder SR, Weinberger DR |title=Remission in schizophrenia: proposed criteria and rationale for consensus |journal=The American Journal of Psychiatry |volume=162 |issue=3 |pages=441–9 |year=2005 |month=March |pmid=15741458 |doi=10.1176/appi.ajp.162.3.441 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15741458 |accessdate=2008-07-07}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಾನುಸಾರಿಯಾಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದಲೂ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. "ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ರೋಗಸ್ವಭಾವದ ಮುಂಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ" ಅಥವಾ "ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ"ಯೊಂದರ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ DSM ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ, ಅಳೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಮಾಜವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವಂತಿರುವಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಸನೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಪೂರೈಕೆಯ ನಿರಾಶಾವಾದ ಹಾಗೂ ರೋಗಚಿಹ್ನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇದನ್ನು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Liberman RP, Kopelowicz A |year=2005 |month=June |title=Recovery From Schizophrenia: A Concept in Search of Research |journal=Psychiatric Services |volume=56 |issue=6 |pages=735–742 |url=http://psychservices.psychiatryonline.org/cgi/content/full/56/6/735 |accessdate=2008-07-07 |doi=10.1176/appi.ps.56.6.735 |pmid=15939952 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704000541/http://psychservices.psychiatryonline.org/cgi/content/full/56/6/735 |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು [[ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪ್ರವೀಣರು]] ರೋಗರ್ನಿಣಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ, [[ಗ್ರಾಹಕ/ವಾರಸುದಾರ ಆಂದೋಲನ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಮೂಲ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |author=Davidson L, Schmutte T, Dinzeo T, Andres-Hyman R |title=Remission and recovery in schizophrenia: practitioner and patient perspectives |journal=Schizophrenia Bulletin |volume=34 |issue=1 |pages=5–8 |year=2008 |month=January |pmid=17984297 |doi=10.1093/schbul/sbm122 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17984297 |accessdate=2008-07-07}}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಾನದಂಡಗಳ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಮಿತಿಯೆಂದರೆ, ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವಂತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿರುವುದು. ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನದ ಕೊರತೆ, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳಿಂದ ದೂರವುಳಿದಿರುವುದು, ಶಾಲಾಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರೋಗಚಿಹ್ನೆ, "ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಗದ ಅಥವಾ ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವಗಳು" ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭವು ಬಹುಕಾಲ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Bellack06" /> ದಿನೇ ದಿನೇ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ [[ಮಾದರಿ]]ಯು ಆರೋಗ್ಯಲಾಭವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಇದು ಮಾದಕವಸ್ತು ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು "ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ" ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಭರವಸೆ, ಆಯ್ಕೆ, ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="Bellack06" /> ===ಮುನ್ಸೂಚಕಗಳು=== ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಮುನ್ನರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಸ್ತ್ರೀಯಾಗಿರುವುದು, ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಕ್ಷಿಪ್ರ (ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ) ಪ್ರಾರಂಭ, ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹಳೆಯ ವಯಸ್ಸು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ (ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದರ ಬದಲು) ಧನಾತ್ಮಕವಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು, ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಗೆ-ಮುಂಚಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ.<ref name="Davidson_Glashan_1997">{{cite journal |author=Davidson L, McGlashan TH |title=The varied outcomes of schizophrenia |url=https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-psychiatry_1997-02_42_1/page/34 |journal=Canadian Journal of Psychiatry |volume=42 |issue=1 |pages=34–43 |year=1997 |month=February |pmid=9040921 }}</ref><ref name="Lieberman_et_al_1996">{{cite journal |author=Lieberman JA, Koreen AR, Chakos M, ''et al.'' |title=Factors influencing treatment response and outcome of first-episode schizophrenia: implications for understanding the pathophysiology of schizophrenia |journal=Journal of Clinical Psychiatry |volume=57 Suppl 9 |issue= |pages=5–9 |year=1996 |pmid=8823344}}</ref> ಸಂಕಲ್ಪಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ [[ಮಾನಸಿಕ ಚೇತರಿಕೆ]]ಯಂಥ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಲಗಳು ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮುನ್ನರಿವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="Jobe2005" /> ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಜೀವನದಲ್ಲಿನ ಜನರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ನಡವಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲದ ಮಟ್ಟವು ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; ಇದರ ಋಣಾತ್ಮಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಗಿರುವ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಉನ್ನತವಾದ '[[ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡ ದುಗುಡ]]' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಹೇರುವ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳು, ಛಿದ್ರಾನ್ವೇಷಿ ಟೀಕೆಗಳು, ಹಗೆತನ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="fn_70">{{cite journal |author=Bebbington P, Kuipers L |title=The predictive utility of expressed emotion in schizophrenia: an aggregate analysis |url=https://archive.org/details/sim_psychological-medicine_1994-08_24_3/page/707 |journal=Psychological Medicine |volume=24 |issue=3 |pages=707–18 |year=1994 |month=August |pmid=7991753}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ-ಮತ್ತು-ಪರಿಣಾಮದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ===ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ=== ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ 168,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ ನಾಗರಿಕರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 80–85%ನಷ್ಟು ಭಾಗದ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೊಂಚ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಮತ್ತು [[ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗ]], [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]], [[ಹೃದಯಾಘಾತ]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ವ]]ಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಒಂದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾದ ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.<ref name="fn_45">{{cite journal |author=Hannerz H, Borgå P, Borritz M |title=Life expectancies for individuals with psychiatric diagnoses |url=https://archive.org/details/sim_public-health_2001-09_115_5/page/328 |journal=Public Health |volume=115 |issue=5 |pages=328–37 |year=2001 |month=September |pmid=11593442 |doi=10.1038/sj.ph.1900785 }}</ref> ಇತರ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ,<ref>{{cite journal |author=Evins AE |title=Nicotine Dependence in Schizophrenia: Prevalence, Mechanisms, and Implications for Treatment |journal=Psychiatric Times |volume=25 |issue=3 |date=March 1, 2008 |url=http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147496 |access-date=ಜೂನ್ 20, 2020 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081228153010/http://www.psychiatrictimes.com/schizophrenia/article/10168/1147496 |url-status=dead }}</ref> ಕಳಪೆ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ, ಅಲ್ಪವೇ ಎನ್ನಬಹುದಾದ ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಋಣಾತ್ಮಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Brown_Barraclough_2000" /> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿರುವ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು 10%ನಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 4.9%ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಸಮಸ್ಯೆಯು ಬಿರುಸಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಪಾಮರ‍್ ಬಿಎ, ಪಾಂಕ್ರಾಟ್ಜ್‌ ವಿಎಸ್‌, ಬೋಸ್ಟ್‌ವಿಕ್ ಜೆಎಂ. (2005) ದಿ ಲೈಫ್‌ಟೈಮ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸುಸೈಡ್‌ ಇನ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ: ಎ ರೀ-ಇಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌. ಆರ್ಕೀವ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ. 2005 ಮಾರ್ಚ್‌;62(3):247-53. PMID 15753237</ref> ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="fn_46">{{cite journal |author=Radomsky ED, Haas GL, Mann JJ, Sweeney JA |title=Suicidal behavior in patients with schizophrenia and other psychotic disorders |journal=American Journal of Psychiatry |volume=156 |issue=10 |pages=1590–5 |year=1999 |month=October |pmid=10518171 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10518171 |accessdate=2008-07-04 |day=01}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಾಯದ ಅಂಶಗಳಿವೆ.<ref name="fn_47">{{cite journal |author=Caldwell CB, Gottesman II |title=Schizophrenics kill themselves too: a review of risk factors for suicide |url=https://archive.org/details/sim_schizophrenia-bulletin_1990_16_4/page/571 |journal=Schizophr Bull |volume=16 |issue=4 |pages=571–89 |year=1990 |pmid=2077636}}</ref><ref name="fn_128">{{cite book |author=Dalby JT, Williams RJ |title=Depression in schizophrenics |publisher=Plenum Press |location=New York |year=1989 |isbn=0-306-43240-4}}</ref> ===ಹಿಂಸೆ=== ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು, ಯಾವುದೇ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಜನರು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಇಂಥ ಕ್ರಮಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, [[ಮದ್ಯವ್ಯಸನ]]ದಂಥ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸಮಾಜೋ-ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು [[ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗ]]ದಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಇದೇ-ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ: * {{cite journal |author=Walsh E, Buchanan A, Fahy T |title=Violence and schizophrenia: examining the evidence |journal=British Journal of Psychiatry |volume=180 |issue= |pages=490–5 |year=2002 |month=June |pmid=12042226 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=12042226 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1192/bjp.180.6.490 }} * {{cite journal |author=Stuart H |title=Violence and mental illness: an overview |journal=World Psychiatry |volume=2 |issue=2 |pages=121–24 |year=2003 |month=June |pmid=16946914 |pmc=1525086}} * {{cite journal |author=Steadman HJ, Mulvey EP, Monahan J, ''et al.'' |title=Violence by people discharged from acute psychiatric inpatient facilities and by others in the same neighborhoods |journal=Archives of General Psychiatry |volume=55 |issue=5 |pages=393–401 |year=1998 |month=May |pmid=9596041 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9596041 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1001/archpsyc.55.5.393 |archive-date=2009-01-05 |archive-url=https://archive.is/20090105114328/http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9596041 |url-status=dead }} * {{cite journal |author=Swanson JW, Swartz MS, Van Dorn RA, ''et al.'' |title=A national study of violent behavior in persons with schizophrenia |journal=Archives of General Psychiatry |volume=63 |issue=5 |pages=490–9 |year=2006 |month=May |pmid=16651506 |doi=10.1001/archpsyc.63.5.490 |url=http://archpsyc.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=16651506 |accessdate=2008-07-04 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite journal |author=Swanson JW, Holzer CE, Ganju VK, Jono RT |title=Violence and psychiatric disorder in the community: evidence from the Epidemiologic Catchment Area surveys |journal=Hospital and Community Psychiatry |volume=41 |issue=7 |pages=761–70 |year=1990 |month=July |pmid=2142118 |url=http://ps.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2142118 |accessdate=2008-07-04 |archive-date=2011-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111117094211/http://ps.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=2142118 |url-status=dead }}</ref> ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುವವರ ಪೈಕಿ 5%ರಿಂದ 10%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಒಂದು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Mullen 06">{{cite journal |author=Mullen PE |year=2006 |title=Schizophrenia and violence: from correlations to preventive strategies |journal=Advances in Psychiatric Treatment |volume=12 |pages=239–248 |url=http://apt.rcpsych.org/cgi/content/abstract/12/4/239 |accessdate=2008-07-04 |doi=10.1192/apt.12.4.239}}</ref><ref name="fn_52">{{cite journal |author=Simpson AI, McKenna B, Moskowitz A, Skipworth J, Barry-Walsh J |title=Homicide and mental illness in New Zealand, 1970-2000 |journal=British Journal of Psychiatry |volume=185 |issue= |pages=394–8 |year=2004 |month=November |pmid=15516547 |doi=10.1192/bjp.185.5.394 |url=http://bjp.rcpsych.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15516547 |accessdate=2008-07-04}}</ref><ref name="fn_53">{{cite journal |author=Fazel S, Grann M |title=Psychiatric morbidity among homicide offenders: a Swedish population study |journal=American Journal of Psychiatry |volume=161 |issue=11 |pages=2129–31 |year=2004 |month=November |pmid=15514419 |doi=10.1176/appi.ajp.161.11.2129 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15514419 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]]ವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯಗಳ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಪಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ. ಭ್ರಮೆಗಳು ಅಥವಾ ಭ್ರಾಂತಿಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಸಮಂಜಸತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಭ್ರಮೆಯ ಅಸೂಯೆ, ಬೆದರಿಕೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಣತಿಯ ಭ್ರಾಂತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಪ್ಪನ್ನು ಎಸಗುವ ಸಂಭವಗಳಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಕಡಿಮೆ [[IQ]], ನಡತೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ-ಕಂಡುಬಂದ ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತಪ್ಪೆಸಗಿರುವುದರ ಒಂದು ಚರಿತ್ರೆಯಿಂದ ಅದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Mullen 06" /> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧದ [[ಬಲಿಪಶು]]ಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ- ಅಂದರೆ ಅವರು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಾಗಿರುವುದರ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 14 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Brekke JS, Prindle C, Bae SW, Long JD |title=Risks for individuals with schizophrenia who are living in the community |journal=Psychiatr Serv |volume=52 |issue=10 |pages=1358–66 |year=2001 |month=October |pmid=11585953 |doi= 10.1176/appi.ps.52.10.1358|url=http://ps.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11585953 |accessdate=2008-07-04}}</ref><ref name="fn_55">{{cite journal |author=Fitzgerald PB, de Castella AR, Filia KM, Filia SL, Benitez J, Kulkarni J |title=Victimization of patients with schizophrenia and related disorders |journal=Australian and New Zealand Journal of Psychiatry |volume=39 |issue=3 |pages=169–74 |year=2005 |month=March |pmid=15701066 |doi=10.1111/j.1440-1614.2005.01539.x |url=http://doi.org/10.1111/j.1440-1614.2005.01539.x |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರ ಪೈಕಿ, ಘನತೆಯ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಮದ್ಯಸಾರದ ಬಳಕೆಗೆ<ref name="fn_51">{{cite journal |author=Walsh E, Gilvarry C, Samele C, ''et al.'' |title=Predicting violence in schizophrenia: a prospective study |journal=Schizophrenia Research |volume=67 |issue=2-3 |pages=247–52 |year=2004 |month=April |pmid=14984884 |doi=10.1016/S0920-9964(03)00091-4 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0920996403000914 |accessdate=2008-07-04}}</ref> ಒಂದು ಸಂಕರ್ಪಕೊಂಡಿಯಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾಡುವ ಹಿಂಸೆ ಅಥವಾ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಹಿಂಸೆಯು, ಕೌಟುಂಬಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರೊಳಗಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ,<ref>{{cite journal |author=Solomon PL, Cavanaugh MM, Gelles RJ |title=Family violence among adults with severe mental illness: a neglected area of research |journal=Trauma Violence Abuse |volume=6 |issue=1 |pages=40–54 |year=2005 |month=January |pmid=15574672 |doi=10.1177/1524838004272464 |url=http://tva.sagepub.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=15574672 |accessdate=2008-07-04 }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ<ref>{{cite journal |author=Chou KR, Lu RB, Chang M |title=Assaultive behavior by psychiatric in-patients and its related factors |journal=J Nurs Res |volume=9 |issue=5 |pages=139–51 |year=2001 |month=December |pmid=11779087}}</ref> ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚರ್ಚಾವಿಷಯವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Lögdberg B, Nilsson LL, Levander MT, Levander S |title=Schizophrenia, neighbourhood, and crime |journal=Acta Psychiatrica Scandinavica |volume=110 |issue=2 |pages=92–7 |year=2004 |month=August |pmid=15233709 |doi=10.1111/j.1600-0047.2004.00322.x |url=http://doi.org/10.1111/j.1600-0047.2004.00322.x |accessdate=2008-07-04}}</ref> ==ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ== [[File:Schizophrenia world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜೀವನ ವರ್ಷ.]] ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ 20–28ರ ವಯೋಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಬಿರುಸಾದ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದು 26–32ರ ನಡುವಿನ ವಯೋಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="castle1991" /> ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾದ ಆರಂಭವಾಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದರೆ,<ref name="Kumra_et_al_2001">{{cite journal |author=Kumra S |coauthors=Shaw M, Merka P, Nakayama E, Augustin R |year=2001 |title=Childhood-onset schizophrenia: research update |url=https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-psychiatry_2001-12_46_10/page/923 |journal=Canadian Journal of Psychiatry |volume=46 | issue=10 |pages=923–30 |pmid=11816313}}</ref> ಮಧ್ಯ-ವಯಸ್ಸು ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Hassett | first = Anne, et al. (eds) | title = Psychosis in the Elderly | publisher = London: Taylor and Francis. ISBN 18418439446 | date = 2005 | pages = 6 | url = https://books.google.com/books?id=eLaMOJ9oj28C&printsec=frontcover&dq=Psychosis+in+the+Elderly&ei=LC3tSYCYH4G4M9Sz6OkN}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ [[ಜೀವಮಾನದ ಹರಡುವಿಕೆ]]ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಅನುಪಾತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನೇಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ 2002ರ ಒಂದು [[ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅವಲೋಕನ]]ವು 0.55%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಹರಡುವಿಕೆಯಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="fn_34" /> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ವೀಕೃತ ಜ್ಞಾನವು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ದೇಶದೊಳಗಡೆ,<ref name="Kirkbride_et_al_2006">{{cite journal |author=Kirkbride JB |coauthors=Fearon P, Morgan C, Dazzan P, Morgan K, Tarrant J, Lloyd T, Holloway J, Hutchinson G, Leff JP, Mallett RM, Harrison GL, Murray RM, Jones PB |year=2006 |title=Heterogeneity in incidence rates of schizophrenia and other psychotic syndromes: findings From the 3-center ÆSOP study |journal=[[Archives of General Psychiatry]] |volume=63 | issue=3 |pages=250–58 |pmid=16520429 |doi=10.1001/archpsyc.63.3.250}}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತವಾಗಿ<ref name="Jablensky_et_al_1992">{{cite journal |author=Jablensky A |coauthors=Sartorius N, Ernberg G, Anker M, Korten A, Cooper JE, Day R, Bertelsen A |year=1992 |title=Schizophrenia: manifestations, incidence and course in different cultures. A World Health Organization ten-country study |journal=Psychological Medicine Monograph Supplement |volume=20 |pages=1–97 |pmid=1565705}}</ref> ಇದರ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref name="Kirkbride_et_al_2007">{{cite journal |author=Kirkbride JB |coauthors=Fearon P, Morgan C, Dazzan P, Morgan K, Murray RM, Jones PB |year=2007 |title=Neighbourhood variation in the incidence of psychotic disorders in Southeast London |journal=Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology |volume=42 | issue=6 |pages=438–45 |pmid=17473901 | doi = 10.1007/s00127-007-0193-0}}</ref> [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಒಂದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತನೀಯವಾಗಿರುವ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, [[ಔಷಧ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ]], [[ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ]] ಗಾತ್ರದಂಥ ಅಂಶಗಳ ನಂತರವೂ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ.<ref name="fn_19">{{cite journal |author=Van Os J |year=2004 |title=Does the urban environment cause psychosis? |journal=[[British Journal of Psychiatry]] |volume=184 | issue=4 |pages=287–288 |pmid=15056569 |doi=10.1192/bjp.184.4.287}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು [[ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 1999ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ 14 ದೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ, [[ಪಾದಪಾಣಿ ಲಕ್ವ]] (ಕ್ವಾಡ್ರಿಪ್ಲೇಗಿಯಾ) ಮತ್ತು [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ]] ಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರದ ಮೂರನೇ-ಅತಿ-ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯಕಾರಕ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]]ಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇದು [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] (ಪ್ಯಾರಾಪ್ಲೇಗಿಯಾ) ಮತ್ತು [[ಅಂಧತ್ವ]]ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದಿದೆ.<ref name="fn_35">{{cite journal |author=Ustun TB |coauthors=Rehm J, Chatterji S, Saxena S, Trotter R, Room R, Bickenbach J, and the [[World Health Organization|WHO]]/[[National Institutes of Health|NIH]] Joint Project CAR Study Group |year=1999 |title=Multiple-informant ranking of the disabling effects of different health conditions in 14 countries |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1999-07-10_354_9173/page/111 |journal=[[The Lancet]] |volume=354 | issue=9173 |pages=111–15 |pmid=10408486 |doi=10.1016/S0140-6736(98)07507-2}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ-ರೀತಿಯ [[ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ]]ವೊಂದರ ನಮೂದುಗಳು 1800ರ ದಶಕಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಗತಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ವಿಚಾರಹೀನವಾದ, ಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗದ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ನಮೂದುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="Heinrichs2003">{{cite journal |author=Heinrichs RW |title=Historical origins of schizophrenia: two early madmen and their illness |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-history-of-the-behavioral-sciences_2003_fall_39_4/page/349 |journal=J Hist Behav Sci |volume=39 |issue=4 |pages=349–63 |year=2003 |pmid=14601041 |doi=10.1002/jhbs.10152}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ [[ಎಬರ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾಪಿರಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಿದ್ದರೂ,<ref>ಒಕಾಶಾ, ಎ., ಒಕಾಶಾ, ಟಿ. (2000) [http://hpy.sagepub.com/cgi/content/refs/11/44/413 ನೋಟ್ಸ್‌ ಆನ್ ಮೆಂಟಲ್‌ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಫಾರಾನೋಯಿಕ್ ಈಜಿಪ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206002132/http://hpy.sagepub.com/cgi/content/refs/11/44/413 |date=2008-12-06 }} ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ, 11: 413-424</ref> ಇತರ ಅವಲೋಕನಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ.<ref>ನಾಸ್ಸರ‍್, ಎಂ. (1987) [http://pb.rcpsych.org/cgi/reprint/11/12/420.pdf ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ಇನ್ ಏನ್ಷಿಯಂಟ್‌ ಈಜಿಪ್ಟ್‌] ದಿ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿಸ್ಟ್ಸ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಸಂಪುಟ 11, ಡಿಸೆಂಬರ‍್.</ref> [[ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್‌]] ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]]ವು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಒಂದು ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯ ಯಾವುದೇ ನಮೂದು ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="fn_1">{{cite journal |author=Evans K, McGrath J, Milns R |title=Searching for schizophrenia in ancient Greek and Roman literature: a systematic review |journal=[[Acta Psychiatrica Scandinavica]] |volume=107 |issue=5 |pages=323–30 |year=2003 |month=May |pmid=12752027 |doi=10.1034/j.1600-0447.2003.00053.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/118826875/abstract |accessdate=2008-07-03 |archive-date=2012-12-09 |archive-url=https://archive.today/20121209140236/http://www3.interscience.wiley.com/journal/118826875/abstract |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಿರುವ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮನೋವಿಕೃತ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಗಳು [[ಮಧ್ಯ ಯುಗಗಳ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ [[ಅರೇಬಿಕ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಮಾನಸಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''[[ದಿ ಕೆನನ್‌ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದಷ್ಟು ಹೋಲುವ ಒಂದು ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು [[ಅವಿಸೆನ್ನಾ]] ಎಂಬಾತ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಆತ ''ಜುನೂನ್ ಮಫ್ರಿತ್‌'' (ತೀವ್ರ ಹುಚ್ಚು) ಎಂದು ಕರೆದ. ಹುಚ್ಚುತನದ (''ಜುನೂನ್‌'' ) ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳಾದ [[ಗೀಳು]], [[ರೇಬೀಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಖೇದವಿಕಲ್ಪ]]ದ ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಹುಚ್ಚನ್ನು ಆತ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ರೋಗಸ್ಥಿತಿಯೂ [[ಸೆರಾಫೆದ್ದೀನ್ ಸಾಬನ್‌ಕ್ಯುವೋಗ್ಲು]] ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ''ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಸರ್ಜರಿ'' ಎಂಬ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Higgins2007">{{cite journal |author=Higgins ES, Kose S |title=Absence of schizophrenia in a 15th-century Islamic medical textbook |journal=Am J Psychiatry |volume=164 |issue=7 |pages=1120; author reply 1120–1 |year=2007 |month=July |pmid=17606667 |doi=10.1176/appi.ajp.164.7.1120 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17606667}}</ref> ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೀಮಿತ ಗತಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ನೆರವಿನಿಂದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು (ಇಂದು ಅದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವಂತೆ) ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗತಕಾಲದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಷಾದರೋಗ]] ಅಥವಾ [[ಗೀಳಿನಂಥ]] ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಇದು ಮಬ್ಬುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬಹುದು.<ref name="Heinrichs2003" /> [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಟಿಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್‌]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ 1797ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿಸ್ತೃತವಾದ ರೋಗಿಯ ವರದಿ, ಮತ್ತು 1809ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ [[ಫಿಲಿಪ್‌ ಪಿನೆಲ್‌]]ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಮೂದುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಆರಂಭಿಕ ರೋಗ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="Heinrichs2003" /> [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್‌ ಮೋರ್ಸೆಲ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಂದ 1853ರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಮೊದಲು ಹದಿಹರೆಯದವರು ಹಾಗೂ ಯುವ ಪ್ರೌಢಸ್ಥರಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗದ ಸಹಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ''ಡೆಮೆನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಕೋಸ್‌'' ('ಮುಂಚಿತವಾದ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ' ಎಂಬುದು ಇದರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಡೆಮೆನ್ಷಿಯಾ ಪ್ರೇಕಾಕ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಪದವನ್ನು 1891ರಲ್ಲಿ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಪಿಕ್‌]] ಎಂಬಾತ ಮನೋವಿಕೃತ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ರೋಗಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ. 1893ರಲ್ಲಿ [[ಎಮಿಲ್‌ ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್‌]] ಎಂಬಾತ ''[[ಡೆಮೆನ್ಷಿಯಾ ಪ್ರೇಕಾಕ್ಸ್‌]]'' ಮತ್ತು [[ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ]]ಯ (ಉನ್ಮಾದಗ್ರಸ್ತ ಖಿನ್ನತೆ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಏಕಧ್ರುವೀಯ ಮತ್ತು ಎರಡು ಧ್ರುವೀಯ ಖಿನ್ನತೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ನಡುವಿನ [[ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಸ್ತೃತ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ''ಡೆಮೆನ್ಷಿಯಾ ಪ್ರೇಕಾಕ್ಸ್‌'' ಎಂಬುದು ಮೂಲತಃ ಮಿದುಳಿನ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ,<ref name="fn_2">ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್ ಇ. (1907) ''ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ (7ನೇ ಆವೃತ್ತಿ)'' (ಭಾಷಾಂತರ: ಎ.ಆರ‍್.ಡೀಫೆನಡಾರ್ಫ್‌). ಲಂಡನ್‌: ಮೆಕ್‌ಮಿಲನ್‌.</ref> ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]]ಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪ ಎಂಬುದು ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್‌ನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೀವನದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಆಲ್‌ಝೈಮರ್‌ನ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯಂಥ ಡೆಮೆನ್ಷಿಯಾದ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದ ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಆತ ನಂಬಿದ್ದ.<ref name="fn_49">{{cite book |author=Hansen RA, Atchison B |title=Conditions in occupational therapy: effect on occupational performance |publisher=Lippincott Williams & Wilkins |location=Hagerstown, MD |year=2000 |isbn=0-683-30417-8}}</ref> ಕ್ರೇಪೆಲಿನ್‌ನ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಮತ್ತು ಇದು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ ಹರೆಯದ ಉನ್ಮಾದದಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗನಿರ್ಣಯಗಳ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ "ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ" ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು.<ref>ಮೆಕ್‌ಕೊನಾಘೇ, ಜೆ.ಸಿ. (1905) [http://bjp.rcpsych.org/cgi/content/citation/51/213/340 ಅಡಾಲಸೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಯಾನಿಟಿ: ಎ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಟರ್ಮ್‌ "ಡೆಮೆನ್ಷಿಯಾ ಪ್ರೆಕಾಕ್ಸ್‌"] ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಂಟಲ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ (1905) 51: 340-348.</ref> ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಯೂಜೆನ್ ಬ್ಲ್ಯೂಗರ‍್]] ಎಂಬಾತ 1908ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]],[[ಆಲೋಚನೆ]], [[ಸ್ಮೃತಿ]], ಮತ್ತು [[ಗ್ರಹಿಕೆ]] ಇವುಗಳ ನಡುವಿನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇದರ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದಾಗ "ಮನಸ್ಸಿನ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಡೆಯುವಿಕೆ" ಎಂಬ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. [[ಗ್ರೀಕ್‌]] ಮೂಲಗಳಾದ ''ಸ್ಕಿಜೇನ್'' (σχίζειν, "ಸೀಳುವುದು") ಮತ್ತು ''ಫ್ರೇನ್'', ''ಫ್ರೇನ್-'' (φρήν, φρεν-, "[[ಮನಸ್ಸು]]")<ref>{{cite journal |author=Kuhn R; tr. Cahn CH |title=Eugen Bleuler's concepts of psychopathology |journal=Hist Psychiatry |volume=15 |issue=3 |year=2004 |pages=361–6 |doi=10.1177/0957154X04044603 |pmid=15386868}}</ref> ಎಂಬುದರಿಂದ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದ ಬಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬ್ಲ್ಯೂಗರ‍್ 4 ''A'''ಗಳೆಂಬಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ: ಫ್ಲಾಟನ್ಡ್‌ ''' '' '''ಅಫೆಕ್ಟ್‌'' (ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ಸೋಂಕು), '' ಆಟಿಸಂ'' (ಸ್ವಲೀನತೆ), ಇಂಪೇರ್ಡ್‌ '' ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌'' ಆಫ್ ಐಡಿಯಾಸ್‌ (ಕೆಡಿಸಿದ ಭಾವಸಾಹಚರ್ಯ) ಮತ್ತು '' ಆಂಬಿವೇಲೆನ್ಸ್‌'' (ಉಭಯಪ್ರವೃತ್ತಿ).<ref name="fn_78">{{cite journal |author=Stotz-Ingenlath G |title=Epistemological aspects of Eugen Bleuler's conception of schizophrenia in 1911 |journal=Medicine, Health Care and Philosophy |volume=3 |issue=2 |pages=153–9 |year=2000 |pmid=11079343|url=http://www.kluweronline.com/art.pdf?issn=1386-7423&volume=3&page=153|format=PDF |accessdate=2008-07-03 |doi=10.1023/A:1009919309015}}</ref> '' ''' '''''ತನ್ನ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳಾಗುವ ಬದಲು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ]]ವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಬ್ಲ್ಯೂಗರ‍್ ಅರಿತುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ. ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರು ಒಂದು "ಒಡಕು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ"ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಜನರು ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾದರೂ ಮತ್ತು ದೂರದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳಿಂದ ಬಂದ ಧ್ವನಿಗಳಂತೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ದೂರದ ಬಹು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಓರ್ವ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಲ್ಯೂಗರ‍್ನ ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ'' ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಗೊಂದಲವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ'' (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ "ಸೀಳು" ಅಥವಾ "ಒಡೆದುಹೋದ ಮನ"). 1933ರಲ್ಲಿ [[ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್‌]] ಕವಿಯು ಬರೆದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪದದ ಅರ್ಥವು "ಒಡಕು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ" ಎಂಬ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="fn_3">{{cite book |author=Porter, Roy; Berrios, G. E. |title=A history of clinical psychiatry: the origin and history of psychiatric disorders |publisher=Athlone Press |location=London |year=1995 |pages= |isbn=0-485-24211-7}}</ref> [[File:Reeve37258.jpg|thumb|"ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ ಪ್ರೀಕಾಕ್ಸ್‌ನ ಒಂದು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಪ್ರಕರಣ"ದೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವ ರೋಗಿಯಿಂದ ಸೇಂಟ್‌ ಎಲಿಝಬೆತ್ಸ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಗೀಚು-ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು.]] ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾವನ್ನು ಒಂದು ಆನುವಂಶಿಕ ನ್ಯೂನತೆ ಎಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಸುಜನನಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿದ್ದೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದೆಯೋ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿಯನ್ನು [[ಸಂತಾನಹರಣಕ್ಕೀಡುಮಾಡಲಾಯಿತು]]. [[ನಾಝಿ ಜರ್ಮನಿ]], [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="fn_76">{{cite journal |author=Allen GE |title=The social and economic origins of genetic determinism: a case history of the American Eugenics Movement, 1900-1940 and its lessons for today |journal=Genetica |volume=99 |issue=2-3 |pages=77–88 |year=1997 |pmid=9463076 |url=http://www.kluweronline.com/art.pdf?issn=0016-6707&volume=99&page=77 |format=PDF |accessdate=2008-07-03 |doi=10.1007/BF02259511 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="fn_77">{{cite book |author=Bentall RP, Read JE, Mosher LR |title=Models of Madness: Psychological, Social and Biological Approaches to Schizophrenia |publisher=Brunner-Routledge |location=Philadelphia |year=2004 |isbn=1-58391-906-6}}</ref> "ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರು" ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಇತರ ಜನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕರನ್ನು ನಾಝಿ "[[ಆಕ್ಷನ್‌ T4]]" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು.<ref name="Lifton_2000">{{cite book |author=Lifton, Robert Jay |title=The Nazi doctors: medical killing and the psychology of genocide |url=https://archive.org/details/nazidoctorsmedic0000lift |publisher=Basic Books |location=New York |year=1986 |isbn=0-465-04905-2}}</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಿವಾದಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಇಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1971ರಲ್ಲಿ ಬಂದ US-UKಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.<ref name="Wing1971">{{cite journal |author=Wing JK |title=International comparisons in the study of the functional psychoses |url=https://archive.org/details/sim_british-medical-bulletin_1971-01_27_1/page/77 |journal=British Medical Bulletin |volume=27 |issue=1 |pages=77–81 |year=1971 |month=January |pmid=4926366}}</ref> USನಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿಗಿಯಲ್ಲದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಆಂಶಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ, ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ [[ICD-9]] ಕೈಪಿಡಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ USನ ಮಾನದಂಡಗಳು [[DSM-II]] ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು. 1972ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಮತ್ತು ''[[ಸೈನ್ಸ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ''[[ಆನ್‌ ಬೀಯಿಂಗ್ ಸೇನ್ ಇನ್‌ ಇನಸೇನ್‌ ಪ್ಲೇಸಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ [[ಡೇವಿಡ್‌ ರೋಸೆನ್‌ಹ್ಯಾನ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಯನವು, USನಲ್ಲಿನ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು.<ref>{{cite journal |author=Rosenhan D |year=1973 |title=On being sane in insane places |url=https://archive.org/details/sim_science_1973-01-19_179_4070/page/250 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=179 |pages=250–8 |pmid=4683124| doi=10.1126/science.179.4070.250}}</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಸಮಗ್ರ DSM ಕೈಪಿಡಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೂ ಈ ಕೆಲವೊಂದು ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, 1980ರಲ್ಲಿ [[DSM-III]] ಕೈಪಿಡಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗೂ ಕಾರಣವಾದವು.<ref name="Wilson1993">{{cite journal |author=Wilson M |title=DSM-III and the transformation of American psychiatry: a history |journal=[[American Journal of Psychiatry]] |volume=150 |issue=3 |pages=399–410 |year=1993 |month=March |pmid=8434655 |url=http://ajp.psychiatryonline.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=8434655 |accessdate=2008-07-03}}</ref> 1970ರ ದಶಕದ ನಂತರದಲ್ಲಿ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿವೆ.<ref name="competing07">{{cite journal |author=Jansson LB, Parnas J |title=Competing definitions of schizophrenia: what can be learned from polydiagnostic studies? |journal=[[Schizophr Bull]] |volume=33 |issue=5 |pages=1178–200 |year=2007 |month=September |pmid=17158508 |doi=10.1093/schbul/sbl065 |url=http://schizophreniabulletin.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=17158508}}</ref> [[ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಸೋವಿಯೆತ್‌ನ [[ಆಂಡ್ರಿ ಸ್ನೆಝ್ನೆವ್ಸ್‌ಕಿ]] ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮನೋವೈದ್ಯ [[ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]]ದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪ-ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದ. ಪೇಚಾಟವುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ವಿಚಾರಣೆಯೊಂದನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಮತೀಯರ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲು ಈ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="Wilkinson1986">{{cite journal |author=Wilkinson G |year=1986 |title=Political dissent and "sluggish" schizophrenia in the Soviet Union |url=https://archive.org/details/sim_british-medical-journal_1986-09-13_293_6548/page/641 |journal=[[British Medical Journal|Br Med J (Clin Res Ed)]] |volume=293 | issue=6548 |pages=641–2 |pmid=3092963 |doi=10.1136/bmj.293.6548.641}}</ref> ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭಿನ್ನಮತೀಯರಿಂದಾಗಿ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರ ಮುಂದೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು 1977ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಘ]]ವು ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಆರನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915433,00.html ಸೆನ್ಸೂರಿಂಗ್ ದಿ ಸೋವಿಯೆಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003115334/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915433,00.html |date=2009-10-03 }}, TIME, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 12, 1977</ref> ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಒಂದು ಸುಪ್ತ ಸ್ವರೂಪವು ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ವಿರೋಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಹೇಳುವ ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಬದಲು, ಸ್ನೆಝ್ನೆವ್ಸ್‌ಕಿಯು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ತಾನು ಗಳಿಸಿದ್ದ ತನ್ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ 1980ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನೂ ಕಡಿದುಕೊಂಡ.<ref>ಸಿಡ್ನಿ ಲೆವೈನ್‌, [http://pb.rcpsych.org/cgi/reprint/5/5/94.pdf ದಿ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕಮಿಟಿ ಆನ್ ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ], ಸೈಕಿಯಾಟ್ರ್‌. ಬುಲ್., ಮೇ 1981; 5: 94 - 95</ref> ==ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ== === ಅಪವಾದ === ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ರೋಗಚಿಹ್ನೆ]]ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಮೆಕ್‌ಗೊರಿ, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ (2003). "ದಿ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಸ್ಟಿಗ್ಮ ಆನ್ ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಎಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸೈಕೋಟಿಕ್ ಡಿಸಾರ್ಡರ್ಸ್‌," ಇನ್ ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ (WPA ಸಿರೀಸ್‌ ಇನ್ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ &amp; ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ)'', ಪುಟ 292.</ref> 1999ರ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಿಂದ ಪಡೆದ ದೊಡ್ಡ, ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಮೀಕ್ಷಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದುದೇನನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ "ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು 12.8%ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ತಾವು "ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ" ಇರುವುದಾಗಿ 48.1%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜನರು ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಒಂದೋ "ಅಷ್ಟೇನೂ ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಇಲ್ಲವೇ "ಸಮರ್ಥರೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು 74%ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆ, ಇದನ್ನೆ ಹಣದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಗೆ 70.2%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal |author=Pescosolido BA, Monahan J, Link BG, Stueve A, Kikuzawa S |title=The public's view of the competence, dangerousness, and need for legal coercion of persons with mental health problems |journal=Am J Public Health |volume=89 |issue=9 |pages=1339–45 |year=1999 |month=September |pmid=10474550 |pmc=1508769 |doi= 10.2105/AJPH.89.9.1339|url=http://www.ajph.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10474550 |accessdate=2008-07-03}}</ref> ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆಂಬಂತೆ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಯು, 1950ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Phelan JC, Link BG, Stueve A, Pescosolido BA|year=2000 |month=June |title=Public Conceptions of Mental Illness in 1950 and 1996: What Is Mental Illness and Is It to be Feared? |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-health-and-social-behavior_2000-06_41_2/page/188|journal=Journal of Health and Social Behavior |volume=41 |issue=2 |pages=188–207 |doi=10.2307/2676305}}</ref> ರೋಗಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ,<ref>ಕಿಮ್ ವೈ &amp; ಬೆರೋಯಿಸ್ ಜಿ.ಇ. (2001) ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಟರ್ಮ್‌ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಆನ್ ಕಲ್ಚರ‍್ ಆಫ್ ಈಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್: ದಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌. ''ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಬುಲೆಟಿನ್'' 27: 181-185.</ref> 2002ರಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನಿನ ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ನರವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘ]]ವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪದವನ್ನು ''ಸೀಶಿನ್-ಬನ್‌ರೆಟ್ಸು-ಬ್ಯೋ'' ಎಂಬುದರಿಂದ　精神分裂病 (ಮನಸ್ಸಿನ-ಬಿರುಕು-ಕಾಯಿಲೆ) ''ಟೋಗೋ-ಶಿಟ್ಕೊ-ಶೊ'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ　統合失調症 ([[ಸಮನ್ವಯತೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ]]) ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಈ ಹೊಸ ಹೆಸರು ಜೈವಿಕ-ಮನಸ್ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಅಂದರೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯವು 36.7%ನಿಂದ 69.7%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sato">{{cite journal |author=Sato M |year=2004 |title=Renaming schizophrenia: a Japanese perspective |journal=World Psychiatry |volume=5 | issue=1 |pages=53–5 |pmid=16757998}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು === ''[[ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌ ಮೈಂಡ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ಜಾನ್‌ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ ನ್ಯಾಶ್‌]] ಎಂಬಾತನ ಜೀವನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ನ್ಯಾಶ್‌ ಓರ್ವ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]-ವಿಜೇತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ. ''ದೇವ್ರಾಯ್‌'' ಎಂಬ [[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷಾ ಚಲನಚಿತ್ರವು ([[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ) ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಕುರಿತಾದ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ [[ಭಾರತ]]ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು, ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ನಡವಳಿಕೆ, ಮನೋಧರ್ಮ, ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಜೊತೆಗೇ, ಅವನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಕುರಿತೂ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಕುರಿತಾಗಿ ಇತರ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; [[ಆನ್ನೆ ಡೆವೆಸನ್‌]] ಎಂಬ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಓರ್ವ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ತನ್ನ ಮಗನ ಹೋರಾಟದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ''ಟೆಲ್‌ ಮಿ ಐಯಾಮ್‌ ಹಿಯರ್‌'',<ref>{{cite book |author=[[Anne Deveson|Deveson A]] |title=Tell Me I'm Here |url=https://archive.org/details/tellmeimhere0000deve_f5x3 |publisher=Penguin |year=1991 |pages= |isbn=0-14-027257-7}}</ref> ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. [[ಬಲ್ಗಾಕೋವ್‌ನ]] ''[[ದಿ ಮಾಸ್ಟರ‍್ ಅಂಡ್‌ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಬೆಲಿಯೋಝ್‌ನ ಮರಣದ ಕುರಿತು ಪ್ರೇತವು (ವೊಲ್ಯಾಂಡ್‌) ಹೇಳಿದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇವಾನ್‌ ಬೆಝ್‌ಡೊಮ್ನಿಜ್‌ ಕವಿಯು ಆರೈಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ದಾಖಲಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಇರುವುದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಾರ್ಕ್‌ ವೊನ್ನೆಗಟ್‌]] ಬರೆದ ''[[ದಿ ಈಡನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವು ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಹೋರಾಟ ಹಾಗೂ ಆತನ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ== *[[:en: Schizophrenia|Schizophrenia]] *[[ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== <div class="references-small"> *{{cite book |author=[[Richard Bentall|Bentall, Richard]] |title=Madness explained: psychosis and human nature |url=https://archive.org/details/madnessexplained0000bent_h3b1 |publisher=Allen Lane |location=London |year=2003 |isbn=0-7139-9249-2}} *{{cite book |last=Dalby |first=J. Thomas |title=Mental disease in history: a selection of translated readings |publisher=Peter Lang |location=Bern |year=1996 |pages= |isbn=0-8204-3056-0 }} *{{cite journal |last=Fallon |first=James H. |authorlink=James Fallon |year=2003 |title=The Neuroanatomy of Schizophrenia: Circuitry and Neurotransmitter Systems |journal=Clinical Neuroscience Research |volume=3 |pages=77–107 |doi=10.1016/S1566-2772(03)00022-7 |accessdate=2008-07-07}} *{{cite book |last=Fleck |first=Stephen |authorlink=Theodore Lidz |coauthors=[[Theodore Lidz]] and Alice Cornelison |title=Schizophrenia and the family |url=https://archive.org/details/schizophreniafam0000lidz |publisher=International Universities Press |location=New York |year=1985 |isbn=0-8236-6001-X}} *{{cite book |last=Laing |first=Ronald D. |authorlink=Ronald David Laing |title=The divided self: an existential study in sanity and madness |url=https://archive.org/details/dividedselfexist00lain_0 |publisher=Penguin Books |location=New York |year=1990|isbn=0-14-013537-5 }} *{{cite book |author=Noll, Richard |title=The Encyclopedia of Schizophrenia And Other Psychotic Disorders (Facts on File Library of Health and Living) |url=https://archive.org/details/isbn_9780816064052 |publisher=Facts on File |location=New York |year=2006 |isbn=0-8160-6405-9}} *{{cite book |last=Roazen |first=Paul |authorlink=Paul Roazen |coauthors=[[Victor Tausk]] |title=Sexuality, war, and schizophrenia: collected psychoanalytic papers |publisher=Transaction Publishers |location=New Brunswick, N.J., U.S.A |year=1991 |pages= |isbn=0-88738-365-3}} (ಆನ್‌ ದಿ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ದಿ ’ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮೆಷೀನ್’ ಇನ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ.) *{{cite book |last=Szasz |first=Thomas Stephen |authorlink=Thomas Szasz |title=Schizophrenia: the sacred symbol of psychiatry |publisher=Basic Books |location=New York |year=1976 |pages= |isbn=0-465-07222-4}} </div> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{dmoz|Health/Mental_Health/Disorders/Schizophrenia/}} *[https://web.archive.org/web/20021017220109/http://www.npr.org/programs/atc/features/2002/aug/schizophrenia/ NPR: ದಿ ಸೈಟ್‌ ಅಂಡ್ ಸೌಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ] *[http://www.who.int/mental_health/management/schizophrenia/en/ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಸಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ] *[https://archive.org/details/Symptoms1940 ಸಿಂಪ್ಟಮ್ಸ್‌ ಇನ್ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ] 1940ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಚಿತ್ರ ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾದ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಿಜೋಫ್ರೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ದೈಹಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ ಎರವಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:DSM ಮತ್ತು ICDಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ]] [[ವರ್ಗ:ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು]] o2medno9et5mo8smqpw1qhkfe8np0er 0 22389 1427694 1293687 2026-09-08T08:16:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427694 wikitext text/x-wiki {{About|the branch of mathematics|other uses|Calculus (disambiguation)}} {{Calculus}} '''ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ (Calculus‌)'''([[ಲ್ಯಾಟಿನ್|ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]]: ''[[wikt:en:calculus#Latin|Calculus]]'', ಎಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲು) [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇದು [[ಪರಿಮಿತಿಗಳು]] (limits‌‌), [[ಫಲನಗಳು]] (Functions‌), [[ವಿಕಲಜನ್ಯಗಳು]] (derivatives), [[ಅನುಕಲಜಗಳು]] (integrals‌) ಮತ್ತು [[ಶ್ರೇಢಿಗಳು (ಗಣಿತ)|ಅನಂತ ಶ್ರೇಣಿ]] (infinite series‌) ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. (ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಕುರಿತ ಎಣಿಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮೇಲೆ ಕಲನ ಶಬ್ದದ ಉತ್ಪತ್ತಿ). ಈ ವಿಷಯವು ಆಧುನಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ: '''[[ವಿಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (Differential calculus‌)''' ಮತ್ತು '''[[ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (Integral calculus)'''.ಇವೆರಡೂ [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಬೀಜಗಣಿತದ ಪ್ರಮೇಯ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ [[ರೇಖಾಗಣಿತ]]ವು ರೂಪಾಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ವು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಸೂತ್ರ ಹುಡುಕುವ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆಯೋ, ಇದೇ ರೀತಿ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬದಲಾವಣೆಯ ಗುರುತಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಮಿತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಸೇರಿದಂತೆ, ಗಣಿತವಿಜ್ಞಾನದ ಇತರೆ ([[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಎನ್ನಲಾದ) ಅಧುನಿಕ ಮುಂದುವರೆದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿದೆ. [[ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಶಿಲ್ಪವಿಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ವ್ಯಾಪಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇವಲ ಬೀಜಗಣಿತದಿಂದಲೇ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಗದ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲವನ್ನುಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ [[ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ]]ತೆಗಳ ಅನಂತ ಅಥವಾ '[[ಅತ್ಯಂತಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]]' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ''ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ (calculus‌)''(ಬಹುವಚನ: ''ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಗಳು(calculi)'') ಸಮೀಕರಣಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಇತರೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಪ್ರಮೇಯ-ಪೂರಕ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (Proportional calculus‌‌), [[ಪರಿವರ್ತನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (Variational calculus), [[ಲ್ಯಾಂಬ್ಡಾ(λ) ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (lambda calculus‌), [[ಪೈ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ|ಪೈ(π) ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]]([[ವೃತ್ತ|ವರ್ತುಲ]]ದ [[ಪರಿಧಿ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಜ್ಯ]]ದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ) (Pi calculus‌) ಮತ್ತು [[ಸಂಯೋಜನಾ-ಸಂಕಲನ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (join calculus‌) [[ಸದಿಶ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] (vector calculus) ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|200px|right|ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವರಲ್ಲಿ ಸರ್‌ ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸಿದ್ದರು.]] {{Main|History of calculus}} === ಪ್ರಾಚೀನ, ಪುರಾತನ === ಪುರಾತನ ಕಾಲವು ಪೂರ್ಣಾಂಕಗಳ [[ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅಧ್ಯಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಕೆಲವು ಆಲೋಚನಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ತರ್ಕಬದ್ದ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾದ ಘನಫಲ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳ ಗಣನೆಯನ್ನು [[ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ [[ಮಾಸ್ಕೊ ಪಪೈಯರಸ್]] ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ವರೆಗಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. (ಪಪೈಯರಸ್ :ಇದೊಂದು ಜೊಂಡು ಜಾತಿಯ ಜಲಸಸ್ಯ ಇದನ್ನು ಆಗ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರು ಕಾಗದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು) (c. 1820 BC). ಇದರಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಶಿಯನೊಬ್ಬ [[ಪಿರಮಿಡ್ಡಿನ]] [[ಶಂಕುವಿನ]]ಆಕೃತಿಯ [[ಘನಾಕೃತಿ]]ಯ ಘನಫಲವನ್ನು(ವಸ್ತುವೊಂದು ಸ್ಥಳಾಕ್ರಮಿಸಿದ ಸಾಂದ್ರತೆ,ಪರಿಧಿ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವದರಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾದ.<ref>ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಶ್ಚಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲ; ಆದರೆ, [[ಮಾರಿಸ್‌ ಕ್ಲೀನ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವರು (''ಮ್ಯಾಥಮಾಟಿಕಲ್‌ ಥಾಟ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಏನ್ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಟು ಮಾಡ್ರನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ '' ಸಂಪುಟ. I) ಪ್ರಯೋಗಗಳತ್ತ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. </ref><ref name="Aslaksen">ಹೆಲ್ಮರ್‌ ಅಸ್ಲಾಕ್ಸೆನ್‌. [http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/calculus.html ವೈ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌? ] [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌]].</ref> [[ಗ್ರೀಕ್‌ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ[[ಯುಡೊಕ್ಸಸ್‌]] (c. 408−355 BC) ಮಿತಿ ಅಥವಾ ಪರಿಮಿತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು [[ನಿಶ್ಶೇಷ ವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿದ. ಆದರೆ [[ಆರ್ಕಿಮೆಡೆಸ್‌]] (c. 287−212 BC)ರಲ್ಲಿ ಈ [[ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ]]. ಈತ ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಹೋಲುವ [[ಸ್ವಯಂ ಅನ್ವೇಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದ.<ref>ಆರ್ಕಿಮೆಡೆಸ್‌, ''ಮೆಥಡ್‌'', ಇನ್‌ ''ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಕಿಮೆಡೆಸ್‌'' ISBN 978-0-521-66160-7</ref> [[ವಿಕಲ್ಪಗಳ ತೊಡೆದು ಹಾಕುವ ಸಮಗ್ರ ಪದ್ದತಿ]]ಯನ್ನು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ವೃತ್ತದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು [[ಲಿಯು ಹುಯಿ]] ಕ್ರಿ.ಶ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಕ್ರಿ.ಶ. ಐದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಗೋಲಾಕಾರ]]ದ ಘನ ಫಲದ (ಅದು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಸ್ಥಳ-ಪ್ರದೇಶದ ಅಳತೆ) ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು [[ಝು ಚೊಂಗ್‌ಝಿ]] [[ಕೆವೆಲಿಯೆರಿ ತತ್ವ]]ವೆಂದು ಆನಂತರ ಜನಜನಿತವಾದ ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತ ಬಳಸಿದ.<ref name="Aslaksen" /> === ಮಧ್ಯಯುಗ (ಪ್ರಾಚೀನ) === ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1000ರಲ್ಲಿ [[ಇಬ್ನ್‌ ಅಲ್‌-ಹಯತಮ್‌]] (ಅಲ್‌-ಹಸನ್‌) ಎಂಬ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಅನುಕಲನ(ಪೂರ್ಣಾಂಕದ) ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಳಸಿದ ಉನ್ನತ ಪೂರ್ಣಾಂಕದ ಮೊತ್ತ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಸೂತ್ರದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನದಿಂದ [[ಸಮಾಂತರ ಶ್ರೇಣಿ]]ಯ ನಾಲ್ಕನೆ ಘಾತದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೊತ್ತ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸೂತ್ರ ರೂಪಿಸಿದ.<ref>ವಿಕ್ಟರ್‌ ಜೆ. ಕಾಟ್ಜ್‌ (1995). "ಐಡಿಯಾಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಇನ್‌ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯಾ", ''ಮ್ಯಾಥಮಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌'' '''68''' (3), ಪಿಪಿ. 163-174.</ref> ಸರಿ ಸುಮಾರು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಷೆನ್‌ ಕುವೊ]] ಎಂಬ ಚೀನೀ [[ಪ್ರತಿಭಾವಂತ]] ನು, ಅನುಕಲನದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದೇ ಅಳತೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮೃದ್ಧ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ. ಸುಮಾರು 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] [[ಭಾಸ್ಕರ II]]ಎಂಬಾತ,ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗಾತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ [[ಮೊತ್ತ]]ವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ.ಮೊದಲು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ [[ರೋಲ್ಸ್‌ ಪ್ರಮೇಯ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ರೂಪವನ್ನೂ ಸಹ ವಿವರಿಸಿದ್ದ.<ref>ಇಯಾನ್‌ ಜಿ ಪಿಯರ್ಸ್‌. [http://turnbull.mcs.st-and.ac.uk/~history/Projects/Pearce/Chapters/Ch8_5.html ಭಾಸ್ಕರಾಚಾರ್ಯ II.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160901092504/http://turnbull.mcs.st-and.ac.uk/~history/Projects/Pearce/Chapters/Ch8_5.html |date=2016-09-01 }}</ref> ಹಿಂದೆ 12ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ, [[ಷರಫ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ತೂಸಿ]] ಎಂಬ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, [[ಘನಾಕೃತಿಯ ಬಹುಪದೀಯ ಬೀಜ ಗಣಿತದ ಪದ ಪುಂಜ]]ಗಳ [[ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಾಂಶದ ಉತ್ಪನ್ನ]]ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಇದು ವಿಲಕನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref>ಜೆ. ಎಲ್‌. ಬರ್ಗ್ರೆನ್‌ (1990). 'ಇನ್ನೊವೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೆಡಿಷನ್‌ ಇನ್‌ ಷರಫ್‌ ಅಲ್‌-ದೀನ್‌ ಅಲ್‌-ತುಸಿ'ಸ್‌ ಮುವಾದಲತ್‌', ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಒರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ'' '''110''' (2), ಪಿಪಿ. 304-309.</ref> ಮೊದಲು 14ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಸಂಗಮಗ್ರಾಮದ ಮಾಧವ]] ಹಾಗೂ [[ಕೇರಳ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಲೆ]]ಯ ಇತರೆ ಖಗೋಳ-ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೇರಿ, [[ಟೇಲರ್‌ ಸರಣಿ]]ಯ ವಿಶೇಷ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇವನ್ನು ''[[ಯುಕ್ತಿಭಾಸ]]'' ವೆಂಬ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="scotlnd">{{cite web | publisher=School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland | work=Indian Maths |url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/HistTopics/Indian_mathematics.html | title=An overview of Indian mathematics | accessdate=2006-07-07 }} </ref><ref name="pdffile3">{{cite web |publisher = Prof.C.G.Ramachandran Nair |work = Government of Kerala — Kerala Call, September 2004 |url = http://www.kerala.gov.in/keralcallsep04/p22-24.pdf |title = Science and technology in free India |accessdate = 2006-07-09 |format = PDF |archive-date = 2006-08-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20060821195309/http://www.kerala.gov.in/keralcallsep04/p22-24.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name="charles">{{cite book | author =Charles Whish | year = 1835 | title = Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland | publisher }} </ref> === ಆಧುನಿಕತೆ (ನವಯುಗ) === {{Unreferenced section|date=October 2009}} ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. [[ಸೆಕಿ ಕೊವಾ]]ರಂತಹ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪೂರ್ಣಾಂಕದ [[ನಿಶ್ಶೇಷ ವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೊನಾವೆಂಚುರಾ ಕೆವೆಲಿಯೆರಿ]] ಅವರ ಗ್ರಂಥವು ಗಣಿತದ ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಘನಫಲ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಣ್ಣ ಛೇದಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ರಾಶಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳ ಮೊತ್ತವಾಗಿ ಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಈ ವಿಚಾರಧಾರೆ-ಆಲೋಚನೆ ಆರ್ಕಿಮೆಡೆಸ್‌ನ [[ನಿಯಮ]]ವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಗ್ರಂಥವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವರೆಗೂ ಲಭಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆವೆಲಿಯರಿಯವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಧಾನಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ದೋಷಭರಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಮೊತ್ತದ ರಾಶಿಯು ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತರುವಂತಿತ್ತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆವೆಲಿಯೆರಿಯ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತದ ರಾಶಿ, ಹಾಗೂ [[ಎಲ್ಲೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನವು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು. [[ಜಾನ್‌ ವಾಲಿಸ್]], [[ಐಸಾಕ್‌ ಬ್ಯಾರೊ]] ಮತ್ತು [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗ್ರೆಗೊರಿ]] ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಡೆದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಐಸಾಕ್‌ ಬ್ಯಾರೊ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಸುಮಾರು 1675ರಲ್ಲಿ [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಎರಡನೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. [[ಗುಣಲಬ್ಧ ನಿಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಸರಪಣಿ ನಿಯಮ]], [[ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನ]]ಗಳ ಕಲ್ಪನೆ, [[ಟೇಲರ್‌ ಸರಣಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ]] ಗಳನ್ನು [[ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಅಪರೂಪದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಇವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿರುವ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಿದರು. ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳೊಂದಿಗಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಬದಲಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾದ ರೇಖಾಗಣಿತದ ವಾದಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಟನ್‌ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಹೊಸ ರೀತಿಯು ಯಾವುದೇ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆ, ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ದ್ರವದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಆಕಾರ, ಭೂಮಿಯ ಧ್ರುವಗಳಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಟ್ಟೆಯಾಗಿರುವುದು, ಚಕ್ರಜದ ಮೇಲೆ ಜಾರುವ ಕಾಯದ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಿಯಾ ಮ್ಯಾಥಮಾಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಿನ್ನರಾಶಿಯ ಮತ್ತು ಅಭಾಗಲಬ್ಧ ಘಾತಗಳೂ ಸೇರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ(ಫನ್ಷನ್‌)ಗಳಿಗೆ ಸರಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅವರು [[ಟೇಲರ್‌ ಸರಣಿ]]ಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿಲ್ಲ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶದಿಂದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮೊತ್ತಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪದ್ದತಿಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಆಗ ಇನ್ನೂ ಇದರ ಸುಧಾರಣೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[File:Gottfried Wilhelm von Leibniz.jpg|thumb|200px|left|ಸರ್‌ ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನಗಳ ನಕಲು ಮಾಡಿರುವ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಗಾಟ್‌ಫ್ರೇಡ್‌ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್‌ ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಎದುರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆನಂತರ ಕಲನಶಾಶ್ತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.]] [[ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೆಬ್ನಿಜ್|ಗಾಟ್‌ಫ್ರೇಡ್‌ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್‌ ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌]] ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳ ನೈಜ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಟನ್‌ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ವಿರುದ್ಧ [[ಕೃತಿಚೌರ್ಯ]]ದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದ್ದರು. ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ಗೆ ಈಗ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕ ಹಾಗೂ ದೇಣಿಗೆದಾರ ಎಂಬ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಕಿದೆ. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಗಾತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಗಣಿತ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ನಿಯಮಾವಳಿ ರಚಿಸುವುದು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಗುಣಲಬ್ಧ ನಿಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಸರಪಳಿ ನಿಯಮ]]ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವಿಕಲನ ಮತ್ತು ಅನುಕಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಟನ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ (ಕಟು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ) ರೂಪನಿಷ್ಠೆಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ದಿನಗಟ್ಟಲೇ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೆಬ್ನಿಜ್|ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಮನ್ನಣೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮೊದಲಿಗ. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದೂ ಬಳಸುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಏರಿಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಗಣಿತದ ನಿಯಮಗಳು, ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ, ಬಹುಪದೀಯ ಸರಣಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳೊಳಗೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ನೀಡಿದ ಮೂಲಭೂತ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನುಕೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ನ್ಯೂಟನ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ಯಾವ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ (ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವ ದೇಶ) ಮನ್ನಣೆಗೆ ಅರ್ಹ ಎಂಬುದು [[ಭಾರೀ ವಿವಾದ]]ದ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌. [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿಂದ ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕದ್ದರೆಂದು ನ್ಯೂಟನ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ವಿವಾದವು ಐರೊಪ್ಯ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿರುಕಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿವಾದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಇದು ಕೇಡಿನ ಸ್ಥಿತಿ ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್‌ ಇವರಿಬ್ಬರ ಮಂಡನೆಗಳನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ. ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಮೊದಲಿಗೆ ಅನುಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್‌ ವಿಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಇಂದು, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌. ಅವರ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ '[[ನಿರಂತರ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ವಿಜ್ಞಾನ]]' ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಹಲವು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಂದುವರೆದ ಅಧ್ಯಯನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ [[ಕೌಚಿ]], [[ರೀಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೇಯರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌]] ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿಸಿದರು ([[(ε, δ)- ಪರಿಮಿತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ]] ನೋಡಿ). ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಯುಕ್ಲಿಡಿಯನ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌]]ನ (ಯುಕ್ಲಿಡಿಯನ್ ಎಂಬ ಗಣಿತಜ್ಞ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆಕಾಶದ ಸಿಂಧು ಬಿಂದು) ಮತ್ತು [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮತಲ]]ಕ್ಕೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಲೆಬೆಸ್ಗ್‌]] ಅನುಕಲದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ವಸ್ತುತಃ ಅನುಕಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ಲಾರೆಂಟ್‌ ಷ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌]] ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಲನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ಆಧುನಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗುವ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref>[[UNESCO]]-ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಡಾಟಾ ಆನ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ [http://nt5.scbbs.com/cgi-bin/om_isapi.dll?clientID=137079235&amp;infobase=iwde.nfo&amp;softpage=PL_frame ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಮಹತ್ವ === ಈ ಮೊದಲು [[ಗ್ರೀಸ್‌]], [[ಚೀನಾ]], [[ಭಾರತ]], [[ಇರಾಕ್‌, ಪರ್ಷಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್‌]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಆಲೋಚನೆ-ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಆಧುನಿಕ ಬಳಕೆಯು [[ಯುರೋಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ, 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಮುಂಚಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ [[ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗಾಟ್‌ಫ್ರೇಡ್‌ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್‌ ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌]] ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾದ 'ತತ್ ಕ್ಷಣದ ಚಲನೆ' ಮತ್ತು ವಕ್ರರೇಖೆಗಳಡಿಯಿರುವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು. [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಯ ವೇಗ]] ಮತ್ತು [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ]], ವಕ್ರರೇಖೆಯ [[ಇಳಿಮುಖದ ಪ್ರಮಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸುವಿಕೆ]] - ಇವುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಲೆಕ್ಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. [[ವಿಸ್ತೀರ್ಣ]], [[ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ]], [[ವಕ್ರರೇಖೆಯ ಉದ್ದ]], [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗ]], [[ಕಾರ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಒತ್ತಡ]]ಗಳ ಅಳತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಧುನಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಪವರ್‌ ಸೀರಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಫೊರಿಯರ್‌ ಸೀರಿಸ್‌]] ಸಹ ಸೇರಿವೆ. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನಿಲ್ದಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಪಥ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿಮದ ಪ್ರಮಾಣ ಗುರುತಿಸಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೆರವು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಸ್ಥಳ, ಸಮಯ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಲನಾ ಸ್ಥಿತಿ ಸ್ವಭಾವಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ, [[ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಭಾಗಿಸುವ]] ಮತ್ತು ಅನಂತವಾಗಿ ಹಲವು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಬಗೆಗಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಚಲನೆ]]ಯ ಮತ್ತು [[ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ]]ದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೇಳುತ್ತವೆ. [[ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌]] [[ತತ್ವವಾದಿ]] [[ಝೀನೊ]] ಇಂತಹ [[ವಿರೋಧಾಭಾಸ]]ಗಳಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ. ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು [[ಪರಿಮಿತ]] ಮತ್ತು [[ಅಪರಿಮಿತ ಸರಣಿ]]ಯಂತಹ ಸಾಧನ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಅಡಿಪಾಯಗಳು === ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ಅಡಿಪಾಯ'' ಗಳೆಂದರೆ ನಿಖರ ಆಧಾರ ಸೂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ [[ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಟನ್‌ನಂತರದ ಕಾಲಮಾನದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ಗಣಿತದ ವಿಭಾಗದಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಡಿಪಾಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯದ ಮರ್ಮ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸತತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಇಂದು ಬಳಸಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೀತಿಯೆಂದರೆ [[ಪರಿಮಿತಿ]]ಯ (ಲಿಮಿಟ್ಸ್‌) ಕಲ್ಪನೆ. ಇದನ್ನು [[ಸಹಜ ಅಂಕಿ]]ಗಳ [[ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಪ್ರವಾಹ]]ದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯು ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ನ್ಯೂಟನ್‌-ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಂಖ್ಯಾಮಾಲೆಯು [[ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ]]ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು [[ಅನಂತ]] ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನೈಜ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಮೇಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು [[ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ]]ಗಳಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಮಾಪನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[ವಿತರಣಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. == ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತಗಳು == === ಪರಿಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳು === {{Main|Limit of a function|Infinitesimal}} ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, [[ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಿತದ ಸೂತ್ರರಚನಾಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇವು ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಅವು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ಅತಿಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ'. ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆ ''dx'' 0ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾದ 1, ½, ⅓,... ಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಧನ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು. ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮದ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ಣಾಂಕ ಗುಣಲಬ್ಧವು ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅರ್ಥಾತ್‌ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು [[ಆರ್ಕಿಮೆಡಿಯನ್‌ ಗುಣ-ನಿಯಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ಅತ್ಯಂತಸೂಕ್ಷ್ಮಗಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಕುಶಲಬಳಕೆಯ ತಂತ್ರಮಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಯತ್ನವು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೂ, [[ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಮತ್ತು [[ಸುಗಮ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗಳ ಪರಿಚಯದ ಮೂಲಕ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ದೊರಕಿತು. ಸುಮಾರು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಪರಿಮಿತಿಗಳು]] (limits) ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಬಂದವು. ಪರಿಮಿತಿಗಳು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯ [[ಫಲನ]]ದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸನಿಹದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಂತೆ ಅವು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸಾಧಾರಣ [[ನೈಜ ಸಂಖ್ಯಾ ಪದ್ದತಿ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಮಿತಿಗಳ(limits) ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಗಳ ಸಂಕಲನವಾಗಿದೆ. ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಸಮೂಹದ ಬದಲಿಗೆ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಫಲನದ ಅನಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಡಿಪಾಯಗಳ ಒದಗಿಸಲು ಪರಿಮಿತಿಗಳು ಅತಿಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರಮಾಣಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. === ವಿಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ (ವ್ಯತ್ಯಾಸ/ಭೇದ ತೋರಿಸುವ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ) === [[File:Tangent derivative calculusdia.svg|thumb|300px|(x, f(x)) ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಶಕರೇಖೆ. ಬಿಂದುವೊಂದರಲ್ಲಿ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ವಿಕಲಜನ್ಯ f′(x)ವು , ಆ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಆ ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯ ಇಳಿಮುಖ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.]] {{Main|Differential calculus}} ವಿಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ಫಲನದ ವಿಕಲಜನ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ವಿಕಲಜನ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ''ವಿಕಲನ (differentiation)'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ(Domain‌)ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫಲನ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಿಂದುವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಆ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಆ ಬಿಂದುವಿನ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಫಲನದ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲೂ ಫಲನದ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ವಿಕಲಜನ್ಯವಾದ ''ಫಲನ'' ಅಥವಾ ಮೂಲತಃ ಫಲನದ ''ವಿಕಲಜನ್ಯ'' ಎಂಬ ಹೊಸ ಫಲನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಫಲನವನ್ನು ಒಳ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡನೆಯ ಫಲನವನ್ನು ಹೊರತರುವ [[ರೇಖೀಯ ನಿರ್ವಾಹಕ]]ವಾಗಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಬೀಜಗಣಿತದಲ್ಲಿ, ಫಲನಗಳು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಪಡೆದು ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಈ ಸಂಗತಿ ಅಮೂರ್ತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೂರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಆರನ್ನು ಹೊರತರುತ್ತದೆ. ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನಕ್ಕೆ ಮೂರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಫಲವು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಫಲನವನ್ನು ಒಳಬರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇದರ ಅರ್ಥ, ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಆ ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎರಡನ್ನು ನಾಲ್ಕು, ಮೂರನ್ನು ಒಂಬತ್ತು, ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹದಿನಾರು ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಗೊಳಿಸಿ, ಈ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಕ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮೀಕರಣದ ಫಲನ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. (ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಫಲನವಾಗಿರುತ್ತದೆ). ವಿಕಲಜನ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಕೇತ '[[ಪ್ರೈಮ್‌]]' ಎಂಬ ಷಷ್ಠೀವಿಭಕ್ತಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ''f'' ಫಲನದ ವಿಕಲಜನ್ಯವು ''f′'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ, 'ಎಫ್‌ ಪ್ರೈಮ್‌' ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''f''(''x'') = ''x'' ² ವರ್ಗಗೊಳಸುವ ಫಲನವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ''f′''(''x'') = 2''x'' ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಫಲನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಫಲನದ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯು ಸಮಯ ನಿರೂಪಿಸಿದಲ್ಲಿ, ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಸಮಯನುಸಾರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''f'' ಸಮಯವನ್ನು ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಫಲನವಾಗಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೆಂಡೊಂದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ''f'' ನ ವಿಕಲಜನ್ಯವು ಸಮಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಚೆಂಡಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ‌ ಅದು ಚೆಂಡಿನ [[ವೇಗ]] ಅಥವಾ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ವೇಗವೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಫಲನವೊಂದು [[ರೇಖೀಯ]]ವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಫಲನದ [[ನಕ್ಷೆ]]ಯು ನೇರ ರೇಖೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ) ಅದರ ಫಲನವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ನಮೂದಿಸಬಹುದು: ''y'' = ''mx'' + ''b''. ಇದರಲ್ಲಿ ''x'' ಸ್ವತಂತ್ರ ಚರಾಕ್ಷರ, ''y'' ಅವಲಂಬಿತ ಚರಾಕ್ಷರ, ''b y-''ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು :<math>m= \frac{\mbox{rise}}{\mbox{run}}= {\mbox{change in } y \over \mbox{change in } x} = {\Delta y \over{\Delta x}}.</math> ನೇರ ರೇಖೆಯ ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ನಿಖರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫಲನದ ನಕ್ಷೆಯು ನೇರ ರೇಖೆಯಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ''x'' ನಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಲಾದ ''y'' ನಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರ ಸಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ನಿಖರ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿಕಲಜನ್ಯಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ''f'' ಒಂದು ಫಲನವಾಗಿರಲಿ. ''f'' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ''a'' ಎಂಬ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿರಲಿ. (''a'', ''f'' (''a'' )) ಫಲನದ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಒಂದು ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ''h'' ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಸನಿಹವಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ''a'' + ''h'' ಸಂಖ್ಯೆಯು ''a'' ಗೆ ಸಮೀಪದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, (''a'' + ''h'', ''f'' (''a'' + ''h'' )) ಸಂಖ್ಯೆಯು (''a'', ''f'' (''a'' ))ಗೆ ಸನಿಹವಾಗಿದೆ. ಇವರೆಡೂ ಬಿಂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಇಳಿಮುಖತೆ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ: :<math>m = \frac{f(a+h) - f(a)}{(a+h) - a} = \frac{f(a+h) - f(a)}{h}.</math> ಈ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ''ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಭೇದದ ಭಾಗಲಬ್ಧ'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ವಕ್ರರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ರೇಖೆಗೆ ''ವೃತ್ತಖಂಡನ ರೇಖೆ (ಸೀಕೆಂಟ್‌ ಲೈನ್‌)'' ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, (''a'', ''f'' (''a'' )) ಮತ್ತು (''a'' + ''h'', ''f'' (''a'' + ''h'' )) ನಡುವೆ ''m'' ವೃತ್ತಖಂಡನ ರೇಖೆಯ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ''a'' ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿನ ಫಲನದ ವರ್ತನೆಗೆ ವೃತ್ತಖಂಡನ ರೇಖೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಮೀಪನವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ''a'' ಮತ್ತು ''a'' + ''h'' ನಡುವೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ''h'' ನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿರಿಸಿ ''a'' ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ, ಏಕೆಂದರೆ ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಭಾಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. '''h'' ಶೂನ್ಯದತ್ತ ಚಲಿಸುವುದು' ಎಂದು [[ಪರಿಮಿತಿ]] (limit‌)ಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ‌, ''h'' ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೂ ''f'' ನ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ''h'' ನ ಮೌಲ್ಯ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾದಾಗ ಸುಸಂಬಂಧಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ: :<math>\lim_{h \to 0}{f(a+h) - f(a)\over{h}}.</math> ರೇಖಾಗಣಿತದಂತೆಯೇ, ''a'' ಬಿಂದುವಿನ ''f'' ನ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಕಲಜನ್ಯದ ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯು ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ವಿಕಲಜನ್ಯವು ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಭಾಗಲಬ್ಧದ ಪರಿಮಿತಿಯಂತೆಯೇ, ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯು ವೃತ್ತ ಖಂಡನ ರೇಖೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಲವನ್ನು ''f'' ಫಲನದ ಇಳಿಕೆಯ ಕ್ರಮ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ - ದತ್ತಮಾಹಿತಿ 3ಕ್ಕೆ ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ಮೂಲ ಫಲನ ''f''(''x'') = ''x'' ² ಇದು ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನವಾಗಿರಲಿ. [[File:Sec2tan.gif|thumb|300px|ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ f′(x), ಆ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ವಕ್ರರೇಖೆಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯ ಇಳಿಜಾರಿನ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ಛೇದಕ‌ ರೇಖೆಗಳ ಇಳಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಇದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ, ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಫಲನ (ಮೊತ್ತ)(ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ) f(x) = x3 − x ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿರುವ, (−3/2, −15/8) ಬಿಂದುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯು, 23/4 ಮೌಲ್ಯದ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೇರ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡಲಾಗಿರುವ ಮಾಪನಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.]] :<math>\begin{align}f'(3) &amp;=\lim_{h \to 0}{(3+h)^2 - 9\over{h}} \\ &amp;=\lim_{h \to 0}{9 + 6h + h^2 - 9\over{h}} \\ &amp;=\lim_{h \to 0}{6h + h^2\over{h}} \\ &amp;=\lim_{h \to 0} (6 + h) \\ &amp;= 6. \end{align} </math> (3,9) ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಶರೇಖೆಯ ಇಳಿಕೆ ಮೌಲ್ಯ 6 ಆಗಿದೆ. ಅಂದರೆ‌, ಅದು ಬಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅದರ ವೇಗ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 'ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ''ವಿಕಲಜನ್ಯ ಫಲನ'' ', ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, 'ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ''ವಿಕಲಜನ್ಯ'' ' ಎಂದು ಇದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಗಗೊಳಿಸುವ ಫಲನದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ಫಲನವೆಂದು ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಿಚಾರದಂತೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ. === ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಸಂಕೇತ (ಸಂಜ್ಞೆ) === {{Main|Leibniz's notation}} ಮೇಲಿನ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ, [[ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೆಬ್ನಿಜ್|ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್]]‌ ಪರಿಚಿಯಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಕೇತ ಹೀಗಿದೆ: :<math> \begin{align} y=x^2 \\ \frac{dy}{dx}=2x. \end{align} </math> ಪರಿಮಿತಿ ಆಧರಿಸಿದ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಭಾಗಲಬ್ಧದ ಬದಲು ಮೇಲೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ''dy/dx'' ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೂ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಭಾಗಲಬ್ಧವಾಗಿರಲೆಂದು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಿತ್ತು. ''x'' ಗೆ ಅನಂತಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆ ''dx'' ಅನ್ವಯಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ''y'' ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಂತಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬದಲಾವಣೆ ''dy'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ''d/dx'' ನ್ನು ವಿಕಲನ(ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಭೇದ ತೋರಿಸುವ) ನಿರ್ವಾಹಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಇದು ಫಲನವನ್ನು ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, 'ಉತ್ಪನ್ನ'ವೆಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಫಲನವನ್ನು ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: :<math> \frac{d}{dx}(x^2)=2x. </math> ಈ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಛೇದದಲ್ಲಿರುವ ''dx'' ನ್ನು 'xಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ' ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ''dx'' ಮತ್ತು ''dy'' ನಂತಹ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಚತುರತೆಯಿಂದ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೂ, ಇಂತಹ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, [[ಒಟ್ಟು ವಿಕಲಜನ್ಯ]]ದಂತಹ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವುಗಳು ಸಂಕೇತರೂಪದಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿವೆ. === ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ(ಅನುಕಲಜಗಳ ಅಧ್ಯಯನಶಾಸ್ತ್ರ) === {{Main|Integral}} '''ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ'''ವು ಎರಡು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಾದ ''ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ'' ಮತ್ತು ''ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ''ಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಅನುಕಲಜದ ಮೌಲ್ಯ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೂಡಾ ''ಅನುಕಲನ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಅನುಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವು ಎರಡು ಸಂಬಂಧಿತ [[ರೇಖೀಯ ನಿರ್ವಾಹಕ]]ಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ''[[ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ]]''ವು ವಿಕಲಜನ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅಥವಾ '''[[ಅವಿಕಲಜನ್ಯ]]''<nowiki/>'ವಾಗಿದೆ. ''F'' ನ ವಿಕಲಜನ್ಯ (derivative‌) ''f'' ಆಗಿದ್ದರೆ, ''f'' ನ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ ''F'' ಆಗಿರುತ್ತದೆ. (ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಫಲನ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ). '''ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ'''ವು ಫಲನವನ್ನು ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿಸಿ, ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದನ್ನು ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು [[x-ಅಕ್ಷ]]ದ ನಡುವಿನ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲದ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಆಯತಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಫಲದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ [[ಪರಿಮಿತಿ]]ಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ [[ರೀಮನ್ ಮೊತ್ತ]] (Riemann sum)ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರವು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. :<math>\mathrm{Distance} = \mathrm{Speed} \cdot \mathrm{Time}</math> ವೇಗವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಗುಣಾಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ವೇಗವು ಬದಲಾದಲ್ಲಿ, ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಬಲ ವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಯವನ್ನು ಹಲವು ಅಲ್ಪಸಮಯಾವಧಿಗಳಾಗಿ ಛೇದಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಗತಿಸಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಗುಣಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಅಂದಾಜು ದೂರದ [[ರೀಮನ್‌ ಮೊತ್ತ]]ವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಹುದು. 'ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಸಮಯದ ಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ ಅಷ್ಟೇ ಇರುತ್ತದೆ' ಎಂಬುದು ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ರೀಮನ್‌ ಮೊತ್ತವು ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ದೂರದ ನಿಖರ ಅಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಇಂತಹ ರೀಮನ್‌ ಮೊತ್ತಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. [[File:Integral as region under curve.svg|left|thumb|280px|f(x) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿರುವ ವಕ್ರರೇಖೆಯಡಿ, ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ (ಇಲ್ಲಿ a ಮತ್ತು b) ನಡುವಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಳೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಕಲನವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ''f(x)'' ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ವೇಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದರೆ, ''a'' ಮತ್ತು ''b'' ಸಮಯಾವಧಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ದೂರವನ್ನು ಛಾಯೆಗೊಳಿಸಿದ ವಲಯ ''s'' ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಂದಾಜಿಗೆ, ಆಂತರಿಕ ಪದ್ದತಿ ಪ್ರಕಾರ, ''a'' ಮತ್ತು ''b'' ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಹಲವು ಸಮನಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭಾಗಿಸುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ''Δx'' ಎಂಬ ಸಂಕೇತದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವುದು. ಪ್ರತಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ, ನಾವು ''f''(''x'') ಫಲನದ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ''h'' ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ''Δx'' ತಳಹದಿ ಮತ್ತು ''h'' ಎತ್ತರವಿರುವ ಆಯತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಅಂತರದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಸಮಯ ''Δx'' ಹಾಗೂ ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವೇಗವನ್ನು ''h'' ಗುಣಿಸಲಾಗಿರುವುದು). ಅದರ ಮೇಲಿನ ''f(x)'' =h ಫಲನದ ಸರಾಸರಿ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಆಯತಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವು, ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ವಕ್ರರೇಖೆಯ ನಡುವಿನ (ವಿಸ್ತೀರ್ಣ)ಕ್ಷೇತ್ರಫಲದ ಅಂದಾಜನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ದೂರದ ಅಂದಾಜು ಅಂತರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ''Δx'' ಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಮೌಲ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಆಯತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಲವು ನಿರೂಪಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂದಾಜನ್ನು ಸಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಖರ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ನಾವು ''Δx'' ಶೂನ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುವುದು ಎಂಬ ಪರಿಮಿತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. <math>\int \,</math> ಅನುಕಲನ(ಅನುಕಲಜದ ಅನುಕಲಜತೆ) ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉದ್ದವಾಗಿ ಎಳೆದ ''S'' ಅಕ್ಷರದಂತಿದೆ (S ಎಂಬುದು ಮೊತ್ತ(sum)ವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ). ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜವನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: :<math>\int_a^b f(x)\, dx.</math> ಮತ್ತು " ದಿ ಇಂಟೆಗ್ರಾಲ್ ಫ್ರಮ್ a ಟು b ಒಫ್ f-ಒಫ್-x ವಿಥ್ ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಟು x" ಎಂದು ಓದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಕ್ರರೇಖೆಯಡಿಯಿರುವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಥವಾ ಘನಫಲವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಯತಗಳಾಗಿ ಭಾಗಿಸಲೆಂದು ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌ ಸಂಕೇತ ''dx'' ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಅಗಲ ''Δx'' ಅನಂತಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ''dx'' ಆಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಂಕೇತ<math>\int_a^b \ldots\, dx</math>ನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ: ಕ್ರಿಯಾನಿರ್ವಾಹಕ ಫಲನವನ್ನು ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಅಂಕಿರೂಪದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಲಭ್ಯಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ; ''dx'' ಅಂಕಿಯಲ್ಲ,ಸಂಜ್ಞೆ; ಅದನ್ನು ''f(x)'' ನಿಂದ ಗುಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜ, ಅಥವಾ ಅವಿಕಲಜನ್ಯ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: :<math>\int f(x)\, dx.</math> ಕೇವಲ ಸ್ಥಿರಾಂಕದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಫಲನಗಳು ಅದೇ ವಿಕಲಜನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದರ ಅವಿಕಲಜನ್ಯ ಕೇವಲ ಸ್ಥಿರಾಂಕದಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ''y'' = ''x'' ² + ''C'' (ಇಲ್ಲಿ ''C'' ಎಂಬುದು ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಿರಾಂಕ) ಫಲನದ ವಿಕಲಜನ್ಯವು ''y′'' = 2''x'' ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ''y′'' = 2''x'' ನ ಅವಿಕಲಜನ್ಯವನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: :<math>\int 2x\, dx = x^2 + C.</math> ಅವಿಕಲಜನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ''C'' ನಂತಹ ಅನಿರ್ಣೀತ ಸ್ಥಿರಾಂಕವನ್ನು [[ಅನುಕಲನದ ಸ್ಥಿರಾಂಕ]] ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. === ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ === {{Main|Fundamental theorem of calculus}} ವಿಕಲನ ಮತ್ತು ಅನುಕಲನ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಬೀಜಗಣಿತದ ಪ್ರಮೇಯ|ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯ]]ವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಗಳ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭ ಸಾಧನ, ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕಲನವೆಂಬುದು ಅನುಕಲನದ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಳಲೂಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಲನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು ಹೇಳುವುದು ಹೀಗೆ: ಫಲನ ''f'' ಅವಧಿ [''a'', ''b'' ] ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರೆದರೆ, ಹಾಗೂ, ಫಲನ ''F'' ಅವಧಿ (''a'', ''b'' ) ಮೇಲೆ ಉತ್ಪನ್ನ ''f'' ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ: :<math>\int_{a}^{b} f(x)\,dx = F(b) - F(a).</math> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಅವಧಿ (''a'', ''b'') ಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ''x'' ಗೆ,(ಗುಣಲಬ್ಧ) :<math>\frac{d}{dx}\int_a^x f(t)\, dt = f(x).</math> [[ಐಸಾಕ್‌ ಬ್ಯಾರೊ]] ಮೊದಲು ನಡೆಸಿದ್ದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದ ಮೇಲೆ [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ನ್ಯೂಟನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೆಬ್ನಿಜ್|ಲೆಬ್ನಿಟ್ಜ್‌]] ತಮ್ಮ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಕಂಡುಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವು ಜನಜನಿತವಾದ ನಂತರ ಈ ಯಶಸ್ವು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಅವಿಕಲಜನ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಮೇಯವು ಪರಿಮಿತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಲ್ಲದೇ ಹಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕಲಜಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಬೀಜಗಣಿತದ ವಿಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. [[ಭೇದಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕರಣ]]ದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವೂ ಹೌದು. ಸಂಕಲನದ ಸಮೀಕರಣಗಳು ತನ್ನ ಮೂಲಗಳ ಅಜ್ಞಾತ ಫಲನದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗಣಿತದ ಸಂಬಂಧ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ==ಅಳವಡಿಕೆಗಳು== [[File:NautilusCutawayLogarithmicSpiral.jpg|thumb|right|ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ನಾಟಿಲಸ್‌ ಚಿಪ್ಪಿನ ಲಘುಗಣಕೀಯ ಸುರುಳಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ.]] *ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಾದ, [[ವಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಶಿಲ್ಪಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ವ್ಯಾಪಾರ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಕೀಯಕ್ಷೇತ್ರ]], [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ|ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಳ್ಳ ಇತರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸಿ, ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. [[ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗೊತ್ತಿರುವ ಕಾಯವೊಂದರ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]] ಕಾಯಗಳ [[ಜಡತ್ವ ಸ್ಥಿತಿ]] ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರದೊಳಗಿನ ಕಾಯವೊಂದರ ಶಕ್ತಿಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. *[[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್ಚಕ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಾಂತಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ಕಾಂತತ್ವದ ವಿಜ್ಞಾನ]]ಗಳ ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌-ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ [[ಪ್ರಸರ]]ಣದ ಮೊತ್ತ ಗಣನೆಗೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸಬಹುದು. ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು [[ನ್ಯೂಟನ್‍ನ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು|ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಚಲನೆಯ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮ]], ಇದರಲ್ಲಿ ''''ಬದಲಾವಣೆಯ ದರ''' ' ಎಂಬ ಪದಪುಂಜ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಈ ಅರ್ಥವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ: ''ಕಾಯವೊಂದರ ಆವೇಗದ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರವು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.'' ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಚಲನೆಯ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮದಲ್ಲಿನ 'ಬಲ = ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ x ವೇಗವರ್ಧಕ' ಎಂಬ ಸರಳ ಸಮೀಕರಣವು ವಿಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * ಏಕೆಂದರೆ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷವು ವೇಗದ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ರ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯತೆ]]ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್]]ರ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸಹ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರದೋಶ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಗಣಿತದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಡನೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಜಮೀನೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಿಂದುಗಳ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಅಂದಾಜು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು, [[ರೇಖೀಯ ಬೀಜಗಣಿತ]]ದೊಡನೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಫಲನದಿಂದ ನಿರಂತರ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು [[ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಲ್ಲಿ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. *ಒಂದು ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು [[ಗ್ರೀನ್ಸ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಕ್ರರೇಖೆಯೊಂದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಳತೆಯನ್ನು ಸಮಪಾತಳಿಯ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಂದಾಜು ಪಡೆಯಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಯಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂದುಗಳ ಸಂಗಮವನ್ನು ನೋಡಿ ಅದರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಚಿನ್ಹೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.[[ಪ್ಲ್ಯಾನಿಮೀಟರ್‌]] ನ್ನು ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಮತಲದ ಘನಫಲ ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಖಾಲಿ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪಿಸುವಾಗ ಅಸಮ ಆಕಾರದ ತಳ ಅಥವಾ ಈಜುಕೊಳವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಅಳೆಯಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. *ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ರಕ್ತದ ಪರಿಚಲನವನ್ನು ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವಂತೆ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಅಳತೆಯ ಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. [[ವಿಶ್ಲೇಷಣೀಯ ರೇಖಾಗಣಿತ]]ದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ನಕ್ಷೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಗರಿಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳು (ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ) ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುಗಳು (ಮಿನಿಮಾ), ಇಳಿಕೆ, [[ಒಳಬಾಗಿಕೆ]] ಮತ್ತು (ಸಂಗಮ)[[ವಲನಸಂಧಿ ಬಿಂದು]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ವೆಚ್ಚ]] ಮತ್ತು [[ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ಅದಾಯ]]ವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಗರಿಷ್ಠ ಲಾಭಾಂಶ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *[[ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ರೀತಿ]], [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಿಂದು ಪುನರಾವೃತ್ತಿ]] ಮತ್ತು [[ರೇಖೀಯ ಅಂದಾಜು]] - ಇಂತಹ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಂದಾಜು ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶೂನ್ಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ವಕ್ರರೇಖೆಯ ಪಥಗಳಿಗೆ [[ಯೂಲರ್‌ ರೀತಿ]]ಯ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಥವಾ ಗಗನನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ.(ಯೂಲರ್‌ ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಗಣಿತಜ್ಞ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಯ ಮಾಪನಕ್ಕೆ ವಿಧಾನ ಕಂಡುಹಿಡಿದ). ==ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{sisterlinks|Calculus}} {{Main|Outline of calculus}} === ಪಟ್ಟಿಗಳು === * [[ವಿಕಲನ ಅನನ್ಯತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪರ್ಯಾಯ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಕಲಜನ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಅನುಕಲಜಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ವಿಕಲನ ನಿತ್ಯಸಮೀಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು]] * [[ಅನುಕಲನಗಳ ಕೋಷ್ಠಕ]] === ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳು === * [[ಬಹುಪದೀಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ವಿಕಲನ ಸಮೀಕರಣಗಳು]] * [[ವಿಕಲನ ರೇಖಾಗಣಿತ]] * [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಫೌರಿಯರ್‌ ಸರಣಿಗಳು]] * [[ಅನುಕಲನ ಸಮೀಕರಣ]] * [[ಗಣಿತೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಬಹು-ಸಂಖ್ಯಾಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] * [[ಪ್ರಮಾಣಿತವಲ್ಲದ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಪೂರ್ವ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] ([[ಗಣಿತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ]]) * [[ಗುಣಲಬ್ಧ ಅನುಕಲನಗಳು]] * [[ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಟೇಲರ್‌ ಸರಣಿಗಳು]] == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|2}} === ಪುಸ್ತಕಗಳು === {{refbegin|2}} *[[ಲಾರ್ಸನ್‌, ರಾನ್‌]], ಬ್ರೂಸ್‌ ಹೆಚ್. ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ (2010). "ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌", 9ನೆಯ ಸಂಪುಟ., ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌ ಕೋಲ್‌ ಸೆಂಗೇಜ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌. ISBN 0791067726 *ಮೆಕ್ವಾರೀ, ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಎ. (2003). ''ಮ್ಯಾಥಮಾಟಿಕಲ್‌ ಮೆಥಡ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಸಯನ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸಯನ್ಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌. ISBN 0791067726 *[[ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌]] (2008). ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌: ಅರ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸೆಂಡೆನಷಿಯಲ್ಸ್‌'', 6ನೆಯ ಸಂಪುಟ, ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌ ಕೋಲ್‌ ಸೆಂಗೇಜ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌. ISBN 0791067726 *[[ಥಾಮಸ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಿ.]], ಮೌರಿಸ್‌ ಡಿ. ವೇರ್‌, ಜೊಯೆಲ್‌ ಹಾಸ್‌, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ ಆರ್‌. ಗಿಯೊರ್ಡನೊ (2008), "ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌", 11ನೆಯ ಸಂಪುಟ, ಅಡಿಸನ್‌-ವೆಸ್ಲೇ. ISBN 0-321-48987-X {{refend}} == ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು == === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ === {{refbegin|2}} * [[ಕೊರಂಟ್‌, ರಿಚರ್ಡ್‌]] ISBN 978-3540650584 ''ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನಲಿಸಿಸ್‌ 1.'' * [[ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಲಾಂಡೊ]]. ISBN 0-8218-2830-4 ''ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್ ಇಂಟೆಗ್ರಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'', [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯಾತೆಮಾಟಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ]]. * ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎ. ಆಡಮ್ಸ್‌. (1999). ISBN 978-0-201-39607-2 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌: ಎ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌''. * ಆಲ್ಬರ್ಸ್‌, ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಜೆ.; ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡಿ. ಆನ್ಡರ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಡಾನ್‌ ಒ. ಲಾಫ್ಟ್ಸ್‌ಗಾರ್ಡನ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. (1986) ''ಅಂಡರ್‌ಗ್ರಾಜುಯೆಟ್‌‌ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಯನ್ಸಸ್‌: ದಿ 1985-1986 ಸರ್ವೇ'', ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕಲ್‌ ಅಸೊಷಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ನಂ. 7. * ಜಾನ್‌ ಎಲ್‌. ಬೆಲ್‌: ''ಅ ಪ್ರೈಮರ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟೆಸಿಮಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1998. ISBN 978-0-521-62401-5. ಯುಸಸ್‌ [[ಸಿನ್ತೆಟಿಕ್‌ ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಜಿಯೊಮೆಟ್ರಿ]] ಅಂಡ್‌ ನಿಲ್‌ಪೊಟೆಂಟ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟೆಸಿಮಲ್ಸ್‌. * [[ಫ್ಲೊರಿಯನ್‌ ಕೆಜೊರಿ]], "ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ನೊಟೆಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌." ''ಅನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್‌'', 2ನೆಯ ಸರಣಿ, ಸಂಪುಟ. 25, ಸಂಚಿಕೆ. 1 (ಸೆಪ್ಟ್‌., 1923), ಪಿಪಿ.&nbsp;1-46. * ಲಿಯೊನಿಡ್‌ ಪಿ. ಲೆಬೆಡೆವ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕಲ್‌ ಜೆ. ಕ್ಲೌಡ್‌: "ಅಪ್ರಾಕ್ಸಿಮೆಟಿಂಗ್‌ ಪರ್ಫೆಕ್ಷನ್‌: ಎ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಷಿಯನ್ಸ್‌ ಜರ್ನೀ ಇಂಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್‌, ಅಧ್ಯಾಯ 1: ದಿ ಟೂಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌", ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2004. * [[ಕ್ಲಿಫ್‌ ಪಿಕೊವರ್‌]]. (2003). ISBN 978-0-471-26987-8 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪಿಜ್ಜಾ: ಎ ಮ್ಯಾಥ್‌ ಕುಕ್‌ಬುಕ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಹಂಗ್ರಿ ಮೈಂಡ್‌''. * [[ಮೈಕಲ್‌ ಸ್ಪಿವಕ್‌]]. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29 ISBN 978-0-914098-89-8'' ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌''. ಪಬ್ಲಿಷ್‌ ಆರ್‌ ಪೆರಿಷ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌. * [[ಟಾಮ್‌ ಎಂ. ಅಪೊಸ್ಟಲ್‌]]. (1967). ISBN 9780471000051 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ 1, ಒನ್‌-ವೆರಿಯಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ವಿತ್‌ ಆನ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಲ್ಜಿಬ್ರಾ''. ವೈಲೆ, 2001. * [[ಟಾಮ್‌ ಎನ್‌. ಅಪೊಸ್ಟಲ್‌]]. (1969). ISBN 9780471000075 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌, ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ 2, ಮಲ್ಟಿ-ವೇರಿಯಬಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಲೀನಿಯರ್‌ ಆಲ್ಜಿಬ್ರಾ ವಿತ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌''. ವೈಲೆ, 2001. * [[ಸಿಲ್ವಾನಸ್‌ ಪಿ. ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಗಾರ್ಡ್ನರ್‌]]. (1998). ISBN 978-0-312-18548-0 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಮೇಡ್‌ ಈಸಿ''. * [[ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕಲ್‌ ಅಸೊಷಿಯೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]]. (1988). ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಅ ನ್ಯೂ ಸೆಂಚುರಿ; ಎ ಪಂಪ್‌, ನಾಟ್‌‌ ಎ ಫಿಲ್ಟರ್‌'', ದಿ ಅಸೊಷಿಯೇಷನ್‌, ಸ್ಟೊನಿ ಬ್ರೂಕ್‌, NY. ED 300 252. * ಥಾಮಸ್‌/ಫಿನೇ. (1996). ISBN 978-0-201-53174-9 ''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನಾಲಿಟಿಕ್‌ ಜಿಯೊಮೆಟ್ರಿ 9ತ್‌'', ಅಡಿಸನ್‌ ವೆಸ್ಲೇ. * ವೆಸ್ಟೇನ್‌, ಎರಿಕ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. [http://mathworld.wolfram.com/SecondFundamentalTheoremofCalculus.html "][http://mathworld.wolfram.com/SecondFundamentalTheoremofCalculus.html ಸೆಕೆಂಡ್‌ ಫಂಡಾಮೆಂಟಲ್‌ ಥಿಯರಮ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌."] ಫ್ರಮ್‌ ಮ್ಯಾಥ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ - ಎ ವುಲ್ಫ್ರಾಮ್‌ ವೆಬ್‌ ರಿಸೋರ್ಸ್‌. {{refend}} ===ಆನ್ಲೈನ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳು=== {{refbegin|2}} * ಕ್ರೊವೆಲ್‌, ಬಿ. (2003). "''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' " ಲೈಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮ್ಯಾಟರ್‌, ಫುಲರ್ಟನ್‌. [http://www.lightandmatter.com/calc/calc.pdf http://www.lightandmatter.com/calc/calc.pdf] ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಗ್ಯಾರೆಟ್‌, ಪಿ. (2006). "''ನೋಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಇಯರ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' " ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮಿನೆಸೊಟಾ. [http://www.math.umn.edu/~garrett/calculus/first_year/notes.pdf <nowiki>http://www.math.umn.edu/~garrett/calculus/first_year/notes.pdf</nowiki>] ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಫರಾಜ್‌, ಹೆಚ್‌. (2006). "''ಅಂಡರ್ಸ್ಟಾಂಡಿಂಗ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' ", URL [http://www.understandingcalculus.com/ http://www.understandingcalculus.com/] (HTML ಮಾತ್ರ) ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಕೇಸ್ಲರ್‌, ಹೆಚ್‌. ಜೆ. (2000). "''ಎಲಿಮೆಂಟರಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌: ಆನ್‌ ಅಪ್ರೋಚ್‌ ಯೂಸಿಂಗ್‌ ಇನ್ಫೈನೈಟೆಸಿಮಲ್ಸ್‌'' " [http://www.math.wisc.edu/~keisler/keislercalc1.pdf <nowiki>http://www.math.wisc.edu/~keisler/keislercalc1.pdf</nowiki>] ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಮೌಚ್‌, ಎಸ್‌. (2004). "''ಸೀನ್ಸ್‌ ಅಪ್ಲೈಡ್‌ ಮ್ಯಾಥ್‌ ಬುಕ್‌'' " ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. [http://www.cacr.caltech.edu/~sean/applied_math.pdf <nowiki>http://www.cacr.caltech.edu/~sean/applied_math.pdf</nowiki>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614183657/http://www.cacr.caltech.edu/~sean/applied_math.pdf |date=2007-06-14 }} ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಸ್ಲೌಟರ್‌, ಡ್ಯಾನ್‌ (2000). "''ಡಿಫರೆನ್ಸ್‌ ಇಕ್ವೇಷನ್ಸ್‌ ಟು ಡಿಫರೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇಕ್ವೇಷನ್ಸ್‌: ಆನ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' ". [http://synechism.org/drupal/de2de/ http://synechism.org/drupal/de2de/] ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಸ್ಟ್ರೊಯಾನ್‌, ಕೆ.ಡಿ. (2004). "''ಎ ಬ್ರೀಫ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಇನ್ಫೈನೈಟೆಸಿಮಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' " ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಅಯೊವಾ. ಮೇ 6ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. [http://www.math.uiowa.edu/~stroyan/InfsmlCalculus/InfsmlCalc.htm http://www.math.uiowa.edu/~stroyan/InfsmlCalculus/InfsmlCalc.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050911104158/http://www.math.uiowa.edu/~stroyan/InfsmlCalculus/InfsmlCalc.htm |date=2005-09-11 }} (HTML ಮತ್ರ) ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಂಗ್‌, ಜಿ. (1991). "''ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' " ಮ್ಯಾಸಚ್ಯೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಇಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. [http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/Strang/strangtext.htm http://ocw.mit.edu/ans7870/resources/Strang/strangtext.htm] ಇಂದ 6 ಮೇ 2007ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. * ಸ್ಮಿತ್‌, ವಿಲಿಯಮ್‌ ವಿ. (2001). "''ದಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌'' " ಇಂದ 4 ಜುಲೈ 2008ರಂದು ಪುನರ್ಪಡೆದದ್ದು. [http://www.math.byu.edu/~smithw/Calculus/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030191502/https://www.math.byu.edu/~smithw/Calculus/ |date=2017-10-30 }} (HTML ಮಾತ್ರ). {{refend}} ===ಜಾಲಪುಟ=== * {{MathWorld | urlname=Calculus | title=Calculus}} * {{PlanetMath | urlname=TopicsOnCalculus | title=Topics on Calculus | id=7592}} * [http://djm.cc/library/Calculus_Made_Easy_Thompson.pdf ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಮೇಡ್ ಈಸಿ (1914) ಲೇಖಕರು: ಸಿಲ್ವಾನಸ್‌ ಪಿ. ಥಾಂಪ್ಸನ್‌] PDFನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ * [http://www.calculus.org ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌.ಒಆರ್‌ಜಿ: ದಿ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲುಸ್‌ ಪೇಜ್‌] ಡೇವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ — ಇತರೆ ಜಾಲತಾಣದಗಳ ಕೊಂಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ *[http://cow.math.temple.edu/ COW: ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ವೆಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110408235250/http://cow.math.temple.edu/ |date=2011-04-08 }} ಟೆಂಪಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲದಲ್ಲಿ - ಪೂರ್ವ-ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಲ್ಜಿಬ್ರಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಮೂಲಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *[http://www.economics.soton.ac.uk/staff/aldrich/Calculus%20and%20Analysis%20Earliest%20Uses.htm ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪದಗಳ ಅತಿ ಮುಂಚಿನ ಬಳಕೆಗಳು: ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ] *ವುಲ್ಫ್ರಾಮ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಿಂದ [http://integrals.wolfram.com/ ಆನ್ಲೈನ್‌ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟರ್‌ (ವೆಬ್‌ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕಾ)] *[http://www.ericdigests.org/pre-9217/calculus.htm ದಿ ರೋಲ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಇನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಮ್ಯಾಥೆಮಾಟಿಕ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726234750/http://www.ericdigests.org/pre-9217/calculus.htm |date=2021-07-26 }} ERICDigests.orgನಿಂದ *[[ಮ್ಯಾಸಚ್ಯೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯಿಂದ [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Mathematics/index.htm ಒಪ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505005607/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Mathematics/index.htm |date=2010-05-05 }} * [http://eom.springer.de/I/i050950.htm ಇನ್ಫೈನೈಟೆಸಿಮಲ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌] - ಎನ್ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಥಮಾಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತು ಲೇಖನ; ಸಂಪಾದಕರು: ಮೈಕಿಲ್‌ ಹೇಜ್ವಿಂಕೆಲ್‌. *[[ನೊಟ್ರೆ ಡೇಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಿಂದ [http://ocw.nd.edu/mathematics/elements-of-calculus-i ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611020526/http://ocw.nd.edu/mathematics/elements-of-calculus-i |date=2010-06-11 }} ಮತ್ತು [http://ocw.nd.edu/mathematics/calculus-ii-for-business ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ II ಫಾರ್‌ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610234305/http://ocw.nd.edu/mathematics/calculus-ii-for-business |date=2010-06-10 }}, [[ಒಪೆನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌]] - ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಮುಖಯುಳ್ಳ ಆಪ್ಲೆಟ್‌ಗಳ ಸಹಿತ. *[http://math.mit.edu/~djk/calculus_beginners/ ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಬಿಗಿನ್ನರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌] ಲೇಖಕರು: ಡೇನಿಯಲ್‌‌ ಕ್ಲೇಟ್ಮನ್‌, MIT {{Mathematics-footer}} [[zh-min-nan:Bî-chek-hun]] [[zh-yue:微積分]] [[ವರ್ಗ:ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ]] [[af:Analise]] [[an:Calculo]] [[ar:تفاضل و تكامل]] [[bg:Математически анализ]] [[bn:ক্যালকুলাস]] [[ca:Càlcul infinitesimal]] [[cs:Kalkulus]] [[da:Infinitesimalregning]] [[de:Infinitesimalrechnung]] [[el:Απειροστικός λογισμός]] [[en:Calculus]] [[eo:Infinitezima kalkulo]] [[es:Cálculo infinitesimal]] [[fa:حسابان]] [[fi:Differentiaalilaskenta]] [[fr:Calcul infinitésimal]] [[gl:Cálculo infinitesimal]] [[he:חשבון אינפיניטסימלי]] [[hi:कलन]] [[hr:Infinitezimalni račun]] [[hu:Matematikai analízis]] [[id:Kalkulus]] [[io:Kalkulo]] [[is:Örsmæðareikningur]] [[it:Calcolo infinitesimale]] [[ja:微分積分学]] [[jv:Kalkulus]] [[ko:미적분학]] [[la:Calculus]] [[lt:Integralinis ir diferencialinis skaičiavimas]] [[mk:Математичка анализа]] [[ml:കലനം]] [[ms:Kalkulus]] [[nl:Analyse (wiskunde)]] [[no:Matematisk analyse]] [[pl:Rachunek różniczkowy i całkowy]] [[pt:Cálculo]] [[ru:Математический анализ]] [[sco:Calculus]] [[simple:Calculus]] [[sk:Infinitezimálny počet]] [[sl:Infinitezimalni račun]] [[sr:Калкулус]] [[sv:Matematisk analys]] [[ta:நுண்கணிதம்]] [[th:แคลคูลัส]] [[tr:Kalkülüs]] [[uk:Математичний аналіз]] [[ur:حسابان]] [[vi:Giải tích]] [[zh:微积分]] 51jjxuhrv0dbx3fj4iqx85fx5lz9jcn 0 23575 1427696 1377857 2026-09-08T08:54:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427696 wikitext text/x-wiki {{Travel guide|date=June 2009}} {{Infobox Indian Jurisdiction | |type = City |native_name = {{lang|te|కాకినాడ}} Kakinada |other_name = Cocanada |nickname = Fertilizer City |skyline = Satellite_kkd.jpg‎ |skyline_caption = Kakinada aerial view |state_name = ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ |latd = ೧೬.೯೩ |longd = ೮೨.೩೩ |locator_position = right |area_total = ೯೨.೩ |area_rank = ೫ |area_metro = ೧೯೦.೨೭ |altitude = ೨ |climate = Mildly Tropical |temp_annual = ೨೬ |temp_winter = ೨೪ |temp_summer = ೪೦ |region = Coastal Andhra |district = [[East Godavari]] |taluk_names = Kakinada (Urban) |population_total = ೮೯೬೩೨೯ |population_rank = ೫ |population_as_of = ೨೦೦೭ |population_density = ೧೨೨೨೩ | |population_metro = ೮೯೬೩೨೯ |population_metro_rank = ೪೦ |population_metro_as_of = ೨೦೦೭ |literacy = ೮೦ |official_languages = Telugu |civic agency = Kakinada Municipal Corporation |leader_title_1 = Mayor |leader_name_1 = K.Saroja |parliament_const = Kakinada |leader_title_2 = Member of Parliament |leader_name_2 = M.M.Pallam Raju |assembly_const = Kakinada City,Kakinada Rural |leader_title_3 = Member of Legislative Assembly |leader_name_3 = Kakinada City - D.Chandrasekhar Reddy (Congress), Kakinada Rural - K.Kannababu (PRP) |corp_wards = ೫೬ |area_telephone = ೯೧ ೮೮೪ |postal_code = ೫೩೩ ೦XX |vehicle_code_range = AP೫,AP೬ |web_site = http://www.inkakinada.com }} '''ಕಾಕಿನಾಡ ''' ( '''ಕಾಕಿನಾಡ ''' ({{Lang-te|కాకినాడ}}) {{audio|Kakinada.ogg|pronunciation}}ಒಂದು ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, [[ಪುರಸಭೆಯ]] ಆಡಳಿತವಿದ್ದು, [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ,[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]][[ರಾಜ್ಯ]] ದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://kakinada.ap.nic.in/HRC.htm |title=ಕಾಕಿನಾಡ ಮಾಹಿತಿಯ ಪೋರ್ಟಲ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2011-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111017073502/http://kakinada.ap.nic.in/HRC.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೭ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅನ್ವಯ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೮೯೬,೩೨೯. ಈ ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದು,ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ|ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಸ್ಥಾನವನ್ನು]] ನೀಡಿರುವುದು ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹ. ಈ ನಗರವು ಆಳ-ನೀರಿನ [[ಬಂದರು]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಘರ್ ನಂತರ ಈ ನಗರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಕಿನಾಡ ತೀರದಿಂದ ೫ ಕಿ. ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿ, [[ಹೋಪ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್|ಹೋಪ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಎಂಬ]] ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಾಕಿನಾಡವನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂದರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹಳೆಯ ರೇವು ಹಲವು ದಶಮಾನಗಳ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ,ಚಿಕ್ಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು, ತದ ನಂತರ,ಆಳ ನೀರಿನ ಬಂದರನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈಗ, ಆಳ ನೀರಿನ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ರೇವು ಬಂದರು ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ==ಪದಮೂಲ/ಶಬ್ದವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == * ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಕಾಕಿನಾಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಿಕ್ಕ ನಗರವಾಗಿದೆ.. ಯುರೋಪಿನ ಮಂದಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದ ಕಳೆದ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ,ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. * ಕಾಕಿನಾಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಜನನದ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ,ಹಲವಾರು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ನಂದಿ ರಾಜರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು,'ಕಾಕಿನಂದಿವಾಡ ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.ನಂತರದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, 'ಕಾಕಿ ನಾಡ' ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷರು 'ಕೋಕ್ಯನಡ'ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.( ಬ್ರಿಟೀಷರ ಉಚ್ಚಾರ "ಕೋ ಕ್ಯಾನಡ" )ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಇದನ್ನು 'ಕಾಕಿನಾದ' ಎಂದು ನಾಮಕರನಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೂ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈಗಲೂ ಅದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ({0}ಉದಾ {/0}, ಕೋಕಾನಾಡ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ). ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಈ ನಗರದ ಎರಡು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು (ಕೋ ಕ್ಯಾನಡ ಟೌನ್ ಜಂಕ್ಷನ್)ಸಿಸಿಟಿ ಮತ್ತು ("ಕೋ ಕ್ಯಾನಡ" ಬಂದರು) ಸಿಓಎ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. * ಈ ಬಂದರು ನಗರಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಬಂದ [[ವಸಾಹತಿನ ಜನ|ವಸಾಹತಿನ ಜನರಲ್ಲಿ]] [[ಡಚ್ಚ|ಡಚ್ಚರು]] ಮೊದಲಿಗರು, ತದನಂತರ [[ಬ್ರಿಟೀಷರು]] ಹಾಗೂ [[ಕೆನಡಿಯನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಶನ್|ಕೆನಡಿಯನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಶನ್‌ನ]] [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಗಳು]] ೧೮೭೪<ref>ಫ್ರಾಂಕ್ ಬ್ಯರ್ನೆ, "ಇಂಡಿಯಾ : 'ಸಿಬಿಎಂ' ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ " ''ಮೊಸೈಕ್ '' ಎ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರೀಸ್. ವಿಂಟರ್ ೨೦೦೮. ಪುಟ ೧೦.</ref> ರಲ್ಲಿ ಕಾಕಿನಾಡಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದರು. * ಕಾಕಿನಾಡ ವನ್ನು ಎರಡನೇ ಮದ್ರಾಸ್ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ,ಕೇಂದ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಿದ್ದು,ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳು ನೇರವಾಗಿ, ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಹರಡಿವೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ== ಕಾಕಿನಾಡ ಇರುವ ಸ್ಥಳವು {{Coord|16.93|N|82.22|E|}}.<ref>{{Cite web |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/2/Kakinada.html |title=ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಮಳೆಯ ಗೆನೋಮಿಕ್ಸ್, ಸೇರಿದೆ - ಕಾಕಿನಾಡ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2007-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630012215/http://www.fallingrain.com/world/IN/2/Kakinada.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ೨ ಮೀಟರ್ (೬ ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯು ೧೧೦ ರಿಂದ ೧೧೫ ಸೆಂಟಿ ಮೀಟರಿನಷ್ಟು ಆಗುತ್ತದೆ. ೮೨ ೧/೨ ಡಿಗ್ರಿಯ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಐ ಎಸ್ ಟಿ]] (ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ ಸಮಯ ) ವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಕಾಕಿನಾಡದ ಮುಖಾಂತರ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ *[[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ೫೫೩&nbsp;ಕಿ ಮಿ *[[ವಿಜಯವಾಡ]] ೨೧೦&nbsp;ಕಿ ಮಿ *[[ವಿಶಾಖಪಟ್ಣಂ]] ೧೮೬&nbsp;ಕಿ ಮಿ ==ಪೌರಾಡಳಿತ== ಕಾಕಿನಾಡ ಪುರಸಭೆಯು ಕಾಕಿನಾಡದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಜನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಮೀಷನರ್ ಇರುತ್ತಾರೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ೫೦ ವಾರ್ಡುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಒಬ್ಬ ನಗರಸಭೆ ಸದಸ್ಯ ಚುನಾಯಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಡೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಮಹಾಪೌರ ಚುನಾಯಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆಯ (ಐಎಎಸ್ )ಒಬ್ಬ ಕಮೀಷನರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿ ಇದೆ. ==ಸಾರಿಗೆ== * '''ವಾಯುಮಾರ್ಗ/ವಿಮಾನಯಾನ ''' ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು [[ರಾಜಮಂಡ್ರಿ]] ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು ,ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೬೫&nbsp;ಕಿ ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್, [[ಚೆನ್ನೈ ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ]] ಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಕಿಂಗ್ ಫಿಷರ್ ವಿಮಾನಯಾನ|ಕಿಂಗ್ ಫಿಷರ್ ವಿಮಾನಯಾನಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಇಲ್ಲಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ೧೪೫ ಕಿ ಮಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * '''ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ''' ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಕಿನಾಡ ನಗರವು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾಕಿನಾಡ ನಗರ ನಿಲ್ದಾಣ (ಜಂಕ್ಷನ್) (೩&nbsp;km) ಮತ್ತು ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರು (೮&nbsp;km) ಆಗಿದೆ. ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ, 'ಕಾಕಿನಾಡ' ದಿಂದ 'ಸಮಾಲ್ ಕೋಟ್ ನಿಲ್ದಾಣ ' (೧೨&nbsp;ಕಿ ಮಿ )ಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಚೆನ್ನೈ -ಹೌರ ಹಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವೇಗದೂತ ರೈಲುಗಳು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. * '''ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ''' ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳು ಕಾಕಿನಾಡವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಸ್ತೆಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. * '''ಸಮುದ್ರ''' ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ ಬಂದರಿನ ನಂತರ ಕಾಕಿನಾಡ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಆಳ-ನೀರಿನ ರೇವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು[http://www.kakinadaseaports.in/index.htm ಕಾಕಿನಾಡ ಸಮುದ್ರ-ಬಂದರು ನಿಗಮವು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081027110929/http://www.kakinadaseaports.in/index.htm |date=2008-10-27 }} ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಆಳ-ನೀರಿನ ಬಂದರನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು,ರೇವು ಬಂದರು,೪೦ ಸಣ್ಣ ಬಂದರುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿವೆ. ಇದು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ,ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗ ಆಳ-ನೀರಿನ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ರೇವು ಬಂದರುಗಳು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಮುದ್ರ-ಬಂದರನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಜೆ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಇನ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ,ಎಂಬ ಮೂಲಾವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಸಂಚಲನ ಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಗಮವನ್ನು ಜೆ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ತಂಡವು ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಹಡಗುಗಳ ರಿಪೇರಿ ಮತ್ತು ಹಡಗಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು; ೨೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.telegraphindia.com/1080408/jsp/business/story_9107921.jsp |title=ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ - ಕಲ್ಕತ್ತಾ (ಕೋಲ್ಕತ ) {{!}} ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ {{!}} ಜೆ ಎಸ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಅಡ್ಡ್ಸ್ ಮುಸ್ಕ್ಲೆ ಟು ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಆರ್ಮ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202121437/http://www.telegraphindia.com/1080408/jsp/business/story_9107921.jsp |url-status=dead }}</ref> ಎರಡನೇ ಬಂದರನ್ನೂ ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಅದನ್ನು ಕೆಎಸ್ಇಜಡ್ ಗೆ (ಕಾಕಿನಾಡ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ) ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://mjunction.in/market_news/logistics_1/kakinada_sez_plans_deepwater_p.php |title=ಎಂ ಜಂಕ್ಷನ್ : ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ - ಕಾಕಿನಾಡ ಎಸ್ಇಜೆಡ್ ನ ಯೋಜನೆ ಆಳ-ನೀರಿನ ಬಂದರು |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091204181416/http://mjunction.in/market_news/logistics_1/kakinada_sez_plans_deepwater_p.php |url-status=dead }}</ref> == ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ವಲಯ/ವಿಸ್ತರಣೆ == {{Geographic Location |Northwest = [[Warangal]], [[Karimnagar]], [[Pune]], [[ಮುಂಬೈ]] |North = [[Raipur]], [[Patna]], [[Lucknow]], [[Kanpur]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]] |Northeast = [[Visakhapatnam]], [[Bhubaneshwar]], [[Kolkatta]] |West = [[Rajahmundry]], [[Hyderabad, India|Hyderabad]], [[Khammam]], [[Solapur]], [[Goa]] |Centre = Kakinada |East = [[Bay of Bengal]] |Southwest = [[Vijayawada]], [[Guntur]], [[Nellore]], [[Tirupati (city)|Tirupati]], [[Chennai]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] |South = [[Yanam]], [[Amalapuram]] |Southeast = [[Bay of Bengal]] }} ==ಉದ್ಯಮ/ಕೈಗಾರಿಕೆ == ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ) ಕಾಕಿನಾಡದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆರು ದಶಕಗಳ ನಂತರ , ಕಾಕಿನಾಡದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವನೆಯಾಗಳು ಹಲವಾರು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು,ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. * '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ''' ಕಾಕಿನಾಡವನ್ನು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ "ರಸ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ನಗರ " ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರವು ಎರಡು ರಸ ಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ತವರೂರಾಗಿದೆ: ಕರಾವಳಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುದೊಡ್ಡ [[ಯೂರಿಯಾ]] ಉತ್ಪಾದನೆ [http://www.nagarjunagroup.com/ ನಾಗಾರ್ಜುನ ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091215043819/http://www.nagarjunagroup.com/ |date=2009-12-15 }} ರವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆ, [http://www.gfcl.co.in/ ಗೋದಾವರಿ ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729214339/http://www.gfcl.co.in/ |date=2010-07-29 }} [[ಮುರುಗಪ್ಪ ತಂಡ|ಮುರುಗಪ್ಪ ತಂಡದವರಾಗಿದ್ದು]], [[ಡೈ- ಅಮೋನಿಯಂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ]] (ಡಿಎಪಿ ) ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಮೋಟಾರು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ /ಉಕ್ಕು ''' ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೋಟಾರು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ /ಉಕ್ಕು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿದ್ದು, [http://www.srmt.com/ ಶ್ರೀ ರಾಮದಾಸ್ ಮೋಟಾರು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ], [http://www.sbcl.in/ ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ಯುವ ನಿಗಮ ] ಮುಂತಾದವೂ ಸೇರಿವೆ. * '''ಸಕ್ಕರೆ ''' [[ಮುರುಗಪ್ಪ ತಂಡದ ]]-ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಈಐಡಿ ಪ್ಯಾರಿ (ಭಾರತ ) ನಿಗಮ ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಗಿಲ್]] ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎಸ್ಎ ರವರು ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಬಂದರು ಬಳಿಯ ಸಕ್ಕರೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಘಟಕವನ್ನು ಅಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈಐಡಿ ಪ್ಯಾರಿ ವೈಸ್ -ಚೇರ್ಮನ್ ಎ ವೇಲ್ಲಯನ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ೩೨೫ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಿಂದ ಇದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭವನ್ನು ಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೬ ಲಕ್ಷ ಟನ್ನುಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಗುರಿಯಾಗಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/04/25/stories/2006042503791900.htm |title="ಇಐಡಿ ಪ್ಯಾರಿ ಟೀಮ್ಸ್ ಅಪ್ ವಿಥ್ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಫಾರ್ ಶುಗರ್ ಇ ಓ ಯು ", ''ದಿ ಹಿಂದೂ '' (25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006) |access-date=2010-06-07 |archive-date=2012-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026010506/http://www.hindu.com/2006/04/25/stories/2006042503791900.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://sify.com/finance/fullstory.php?id=14667906 "ಮುರುಗಪ್ಪ ಗ್ರೂಪ್ ಟರ್ನ್ಓವರ್ ಅಪ್ ಬಯ್ 15%", ಸಿಫಿ ಬಿಸ್ನೆಸ್ಸ್ (2008-05-06)]</ref> ರಿಲಯನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಸಹ [[ಸಕ್ಕರೆ ಗಿರಣಿ]] ತೆರೆಯಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. * '''ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ/ಖನಿಜ ತೈಲ ''' ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹಲವಾರು [[ತೈಲ]] ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ, ಕಾಕಿನಾಡವನ್ನು ಮುಖ್ತ ತೈಲ ಹಾಗೂ [[ಹಬೆ]] ಹಡಗು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪತಿವರ್ತಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿವೆ. [http://www.bakerhughes.com/ ಬೇಕರ್ ಹ್ಯೂಸ್ ], [http://www.slb.com/ ಸ್ಕುಲಂರ್ಜರ್ ] ಎಂಬ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಕಂಪನಿಗಳು ಕಾಕಿನಾಡದ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,'ಗ್ಯಾಸ್/ಹಬೆ' ದೊರೆತಾಗಲಿನಿಂದ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಥಿಕ|ಆರ್ಥಿಕಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] ಹೆಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡು]] ವಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.ಭಾರತ <ref>[http://www.rediff.com/money/2002/oct/31ril.htm ಹೇಮಂಗಿ ಬಲ್ಸೆ, "ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್ -ಫೈಂಡ್ 40 ಟೈಮ್ಸ್ ಬಿಗ್ಗರ್ ದ್ಯಾನ್ ಬಾಂಬೆ ಹೈ ", ರಿಡಿಫ್.ಕಾಂ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31 2002)]</ref> ದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಗ್ಯಾಸಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ತೈಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಗ್ಯಾಸ್ ನಿಗಮ (ಓ ಎನ್ ಜಿ ಸಿ ) ಮತ್ತು [[ರಿಲಯನ್ಸ್]] '''[[ಕೃಷ್ಣ - ಗೋದಾವರಿ ತಾಣ ]]''' ದಲ್ಲಿದೆ. [http://www.shrishakti.com/f1.html ಶ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಎಲ್ ಪಿಜಿ ನಿಗಮವು, ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227180550/http://www.shrishakti.com/f1.html |date=2009-12-27 }} [[ಎಲ್ ಪಿಜಿ]] ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮತ್ತು 'ಎಲ್ ಪಿಜಿ ಬಾಟ್ಲಿಂಗ್' ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದೆ. 'ಓ ಎನ್ ಜಿ ಸಿ' ರವರು ಈಗ ಒಂದು [[ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] ಘಟಕವನ್ನು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ಸನ್ನದ್ಧರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಇನ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ನಿಗಮವು (ಅರ ಜಿ ಟಿ ಐ ಎಲ್ ) ೧,೪೪೦&nbsp;ಕಿ ಮಿ ಉದ್ದದ ಕೊಳವೆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕಾಕಿನಾಡದಿಂದ [[ಭರೂಚ್]] (ಗುಜರಾತ್ ) ವರಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ನಷ್ಟು ದಿನಕ್ಕೆ (ಎಂ ಸಿ ಎಂ ಡಿ ) ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಅನ್ನು, ಕೃಷ್ಣ -ಗೋದಾವರಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ <ref>[http://www.moneycontrol.com/india/news/business/reliance-gets-ready-to-test-east-west-gas-pipeline-/18/12/334102 "ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗೆಟ್ಸ್ ರೆಡಿ ಟು ಟೆಸ್ಟ್ ಈಸ್ಟ್ -ವೆಸ್ಟ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ " (ಏಪ್ರಿಲ್ 14 2008) ಸಿಎನ್ ಬಿಸಿ ಮನಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್.ಕಾಂ ]</ref> ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ-ಬಂದರಿನಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ. * ''' ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕ ಮತ್ತು 'ಬಯೋಫ್ಯೂಲ್' ಯೋಜನೆಗಳು ''' ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕ್ರಿಯೆಯು ದಿನಕ್ಕೆ ೩೦೦೦ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಮುಟ್ಟಿವೆ. ಕಾಕಿನಾಡ ಬಂದರಿನ ಸೌಲಭ್ಯದಿಂದಾಗಿ 'ಕ್ರೂಡ್ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆ ' ಮತ್ತು 'ಕ್ರೂಡ್ ಪಾಮ್ ಎಣ್ಣೆ' ಗಳನ್ನೂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆ. ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕದಿಂದ,ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ೩೦೦೦ ಎಂಟಿಎಸ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು 'ಅಕಾಲ್ಮಾರ್ ಅಯಿಲ್ಸ್ ಮತ್ತು 'ಫ್ಯಾಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್' (ಈಗ,ಅದನ್ನು ಅದಾನಿ ವಿಲ್ಮಾರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ) ರುಚಿ ಇನ್ಫ್ರಾಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್, ನಿಖಿಲ್ ರೀಫೈನರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಮುಂತಾದವು.<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/2002/03/29/stories/2002032900211300.htm "ನಿಖಿಲ್, ಅಕಾಲ್ಮಾರ್ ಎಡಿಬ್ಲೆ ಆಯಿಲ್ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಗೋ ಆನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ", ''ದಿ ಹಿಂದೂ '' ]</ref> ಕಾಕಿನಾಡದ 'ವಕಾಲಪುಡಿ ಇಂಡಸ್ತ್ರಿಯಲ್ ಪಾರ್ಕ್' ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳದ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಬಯೋ -ಡೀಸಲ್ ಕಂಪನಿಗಳಾದ [[ರಿಲಯನ್ಸ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ]], [http://www.naturol-bio.com/ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಬಯೋ ಎನರ್ಜಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100712200411/http://www.naturol-bio.com/ |date=2010-07-12 }} ಮತ್ತು [http://www.universalbiofuelsltd.com/ ಯುನಿವೆರ್ಸಲ್ ಬಯೋ ಫ್ಯೂಲ್ ].<ref name="autogenerated1">[http://www.moneycontrol.com/india/news/business/bio-fuel-is-next-big-bet-if-crude-continues-to-rise/17/26/345655 ಮನಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ >> ನ್ಯೂಸ್ >> ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ >> ಬಯೋ -ಫ್ಯೂಲ್ ಇಸ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬಿಗ್ ಬೆಟ್ ಇಫ್ ಕ್ರೂಡ್ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್ ಟು ರೈಸ್ ]</ref> ಜೊತೆಯಾಗಿವೆ. [[ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] ಜೊತೆಗೆ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರವು ಜೊತೆಗೂಡಿ [[ಜಟ್ರೋಫಾ ಪ್ಲಾನ್ ಟಿಂಗ್|ಜಟ್ರೋಫಾ ಪ್ಲಾನ್ ಟಿಂಗ್‌ಕೈ]] ಜೋಡಿಸಿದೆ. ಜಟ್ರೋಫಾ ವನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಕಂಪನಿಯು {{convert|200|acre|km2}} ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ [[ಬಯೋ -ಡೀಸಲ್]] ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://autofeed.msn.co.in/pandorav3/output/Business/05550e54-7612-43a4-8ab6-d08686d38cf9.aspx |title=RIL enters bio-diesel farming |publisher= |accessdate=2006-11-15 |archive-date=2006-12-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209035542/http://autofeed.msn.co.in/pandorav3/output/Business/05550e54-7612-43a4-8ab6-d08686d38cf9.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.livemint.com/2008/07/20232412/Reliance8217s-new-biofuel-b.html ರಿಲಯನ್ಸ್ ?][http://www.livemint.com/2008/07/20232412/Reliance8217s-new-biofuel-b.html ಎಸ್ ನ್ಯೂ ಬಯೋ ಫ್ಯೂಲ್ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ ಮಾಡೆಲ್ ಟು ಪ್ರೋವೈಡ್ ಫ್ಯೂಲ್ ವಿಥ್ ಫುಡ್ - ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್ - ಲೈವ್ ಮಿಂಟ್.ಕಾಮ್ ]</ref> * '''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ /ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ''' [http://www.andhraelec.com/ ಆಂಧ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ನಿಗಮವು ],ಕಾಕಿನಾಡದ ತವರಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ೧೯೭೭ ರಿಂದ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ. * ''' ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ / ಐಟಿಇಎಸ್ ''' ಕಾಕಿನಾಡವು ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶದ ೪ ಟಯರ್ -II ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, 'ಭಾರತದ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಪಾರ್ಕ್' ನ ([[ಎಸ್ ಟಿಪಿಐ ]]) ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಹೊಂದಿದೆ <ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2007/09/01/stories/2007090153190300.htm |title="ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ್ ನ್ಯೂಸ್ : ಎಸ್ಇಜಡ್ ಪೇವ್ಸ್ ದಿ ವೇ ಫಾರ್ ಕಾಕಿನಾಡ ಟು ಬಿ ಐಟಿ ಹಬ್ " ''ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ '' |access-date=2010-06-07 |archive-date=2010-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101006052843/http://www.hinduonnet.com/2007/09/01/stories/2007090153190300.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ರೀತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಾಗಿನಿಂದಲೂ,ಹಲವಾರು ನಿಗಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು,ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾರಮ್ಭಿಸಿದ್ದು, ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯೆ,ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಾತಾವರಣ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ೧೫ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಇನ್ನುಳಿದ ೪ ಕಂಪನಿಗಳು ಎಸ್ ಟಿಪಿಐ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.khabrein.info/index.php?option=com_content&task=view&id=1054&Itemid=62 |title=ಖಾಬ್ರಯಿನ್.ಇನ್ಫೋ |access-date=2021-08-28 |archive-date=2012-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304051315/http://www.khabrein.info/index.php?option=com_content&task=view&id=1054&Itemid=62 |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ೧೨೦ ಕೆಲಸಗಾರರೊಂದಿಗೆ <ref>[http://www.thehindubusinessline.com/2007/02/05/stories/2007020501030200.htm ದಿ ಹಿಂದೂ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ ಲೈನ್ : ಇನ್ಫೋಟೆಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಅಟ್ ಕಾಕಿನಾಡ ]</ref> ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ [http://www.infotech-enterprises.com/ ಇನ್ಫೋಟೆಕ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120142902/http://www.infotech-enterprises.com/ |date=2011-11-20 }} ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಎಸ್ ಟಿಪಿಐ ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. [http://www.avineon.com/ ಅವಿನಿಯಾನ್ ಐಎನ್ ಸಿ ], ಎಂಬ ಅಮೆರೀಕಾ ಮೂಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು 'ಜಿಯೋ ಸ್ಪಾಶಿಯಲ್'ಹಾಗು 'ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್' ಸೇವೆಗಳೊಡನೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್, ೨೦೦೮ ರಿಂದ ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೊಸ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಈ ಕೆಲಸಗಾರರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ೨೫೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಚಿಂತಿಸಿದೆ .<ref>[http://www.business-standard.com/common/news_article.php?leftnm=lmnu9&amp;subLeft=2&amp;autono=318667&amp;tab=r ಅವಿನಿಯಾನ್ ಒಪನ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಫೆಸಿಲಿಟಿ ಇನ್ ಕಾಕಿನಾಡ ]</ref><ref>[http://sify.com/finance/fullstory.php?id=14635665 ಅವಿನಿಯಾನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾನ್ದಿಂಗ್ - ಸಿಫಿ.ಕಾಮ್ ]</ref> <ref>{{cite web |url=http://www.hindu.com/2008/04/03/stories/2008040351210300.htm |title=Andhra Pradesh News : US IT firm opens shop in Kakinada |publisher=The Hindu |date=2008-04-03 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2011-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110311035743/http://www.hindu.com/2008/04/03/stories/2008040351210300.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೦ ರಿಂದ ವಾರದ ೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ, ದಿನದ ೨೪ ಘಂಟೆ ದುಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೮ ಸೀಟರ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ [http://firstobjectindia.com/ ಫಸ್ಟ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140515025724/http://www.firstobjectindia.com/ |date=2014-05-15 }} ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದೆ. [http://www.aaspiretechnologies.com/ ಆಸ್ ಪೈರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140807132614/http://www.aaspiretechnologies.com/ |date=2014-08-07 }}, [http://www.traceout.com/ ಟ್ರೇಸ್ ಔಟ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514002519/http://www.traceout.com/ |date=2010-05-14 }}, [http://www.fore-tell.com/ ಫೋರ್ ಟೆಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327113456/http://www.fore-tell.com/ |date=2009-03-27 }}, [http://www.nyros.com/ ನೈರೋಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ], [http://www.meconzee.com/ ಮೆಕಾನ್ ಜೀ ಇನ್ಫೋಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ ],[http://www.3one.in/ 3 ಒನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ], [http://www.eastysolutions.com/ ಈಸ್ಟಿ ಸಲ್ಯುಶನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819065743/http://www.eastysolutions.com/ |date=2008-08-19 }}, ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ಹಾಗು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಂಪನಿಗಳು /ನಿಗಮಗಳು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. * '''ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯ ''' ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ೨೮ ಇಳಿಯುವ ತಾಣಗಳಿದ್ದು,ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೀನಿನ ಬಂದರೂ ಸಹ ಇದೆ. ಕಾಕಿನಾಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಜಾಗ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/2006/10/19/stories/2006101900512300.htm ದಿ ಹಿಂದೂ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ ಲೈನ್ : ಕಾಕಿನಾಡ ಗೆಟ್ಸ್ ಅಕ್ವ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ]</ref> ಇಲ್ಲಿಯ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮೀನು, ಸೀಗಡಿ ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ರಫ್ತೂ ಸಹ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಮೀನು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ [http://www.apsift.com/ ಎ ಪಿ ಎಸ್ ಐ ಎಫ್ ಟಿ (ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸ್ಟೇಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ )] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090916123334/http://www.apsift.com/ |date=2009-09-16 }} ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ [[ಎಫ್ ಎ ಓ]] ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. [http://www.cife.edu.in/ ಸಿ ಐ ಎಫ್ ಇ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512090323/http://www.cife.edu.in/ |date=2008-05-12 }} (ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ )ಯು,ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುತಿದ್ದು,ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತವು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ,ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ೩ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಿಐಎಫ್ಇ ಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು ಈ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ /ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ,ಭಾರತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆಫ್ರಿಕಾ,ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. * '''ಅಕ್ಕಿ ಗಿರಣಿಗಳು ''' ಕಾಕಿನಾಡದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಲವಾರು ಅಕ್ಕಿ ಗಿರಣಿಗಳು ಇದ್ದು,ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. * ''' ವಿದ್ಯುತ್/ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ''' 'ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ಪವರ್ ಜನರೇಶನ್ ನಿಗಮವು ' ೨೦೮ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.financialexpress.com/news/Lehman-Bros-to-take-over-Spectrum/191000/ ಲೆಹ್ಮನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಟು ಟೇಕ್ ಓವರ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ]</ref> ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ, ಕಾಕಿನಾಡವು ತೇಲಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು (ಎಫ್ ಪಿ ಪಿ )ಹೊಂದಲಿದೆ. 'ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಮಜರ್ ಜಿಎಂಅರ್ ಎನರ್ಜಿ' ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ೨೨೦ ಮೆಗಾ ವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಎಂಡಬ್ಲ್ಯು ಎಫ್ ಪಿ ಪಿ (ತೇಲಾಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ )ಯನ್ನು, ೬೦೦ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. 'ಜಿಎಂಅರ್' ತನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ <ref>{{Cite web |url=http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080406/926132.html |title="ಕಾಕಿನಾಡ ಟು ಹ್ಯಾವ್ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಪವರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಸೂನ್ " ವೆಬ್ ಇಂಡಿಯಾ.ಕಾಮ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 6 2008) |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202131618/http://news.webindia123.com/news/Articles/India/20080406/926132.html |url-status=dead }}</ref> ದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ರಾಜ್ಯ 'ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್' ಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಮಾಡಲಿದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ == ೧೯೮೦ ರ ಆರಂಭದವರೆವಿಗೂ ( ಇಲ್ಲಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ), ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು, ಇಲ್ಲಿನ ಮೋಟಾರು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳು,ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು,ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದ್ದವು. ಇಲ್ಲಿಂದ ವಿದೆಶಕ್ಕ್ರ್ ಆಗುವ ರಫ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಅಹಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, (ಸೀಗಡಿ, ಏಡಿ, ಮೀನು ) ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತ್ಪನ್ನಗಳು. ಬೇಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಜೋಳ,<ref>{{Cite web |url=http://in.reuters.com/article/domesticNews/idINDEL30591120080721 |title=ಅಪ್ಡೇಟ್ 1-ಇಂಡಿಯಾ ಕಾರ್ನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಪ್ ಟು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸೆಟ್ ಟು ಟ್ರೆಬ್ಲೆ -ಟ್ರೇಡ್ {{!}} ರಿಯುಟೆರ್ಸ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202123510/http://in.reuters.com/article/domesticNews/idINDEL30591120080721 |url-status=dead }}</ref> ಎಣ್ಣೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.myiris.com/newsCentre/newsPopup.php?fileR=20080708170605179&dir=2008/07/08&secID=livenews |title=ಆಯಿಲ್ ಮೀಲ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸರ್ಜ್ 82.05% ಇನ್ ಜೂನ್ `08 |access-date=2025-06-07 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202163743/http://www.myiris.com/newsCentre/newsPopup.php?fileR=20080708170605179&dir=2008/07/08&secID=livenews |url-status=dead }}</ref> ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಪುಡಿ,<ref>[http://www.business-standard.com/common/news_article.php?leftnm=lmnu1&amp;subLeft=1&amp;autono=324143&amp;tab=r ವೇದಾಂತ ಟು ಎಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸೈಟ್ ಪೌಡರ್ ಫ್ರಂ ಕಾಡಿನಾಡ ]</ref> ಬಯೋ ಫ್ಯೂಲ್/ಬದಲೀ ಇಂದನ <ref name="autogenerated1" /> ಮುಂತಾದವು. ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಚ್ಚಾ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ವ್ಯವಸಾಯದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/015200804160321.htm |title=ದಿ ಹಿಂದೂ ನ್ಯೂಸ್ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202170933/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/015200804160321.htm |url-status=dead }}</ref> (ಗೋಧಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಮುಂತಾದವು )ಗಳನ್ನೂ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == ಹಲವು ವಿದ್ಯೆಗಳ-ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕಾಕಿನಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತಿವೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗು ಅನೇಕ ವಸತಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು,ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿವೆ. ಹಲವಾರು ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕಾಲೇಜುಗಳೂ ಸಹ ಕಾಕಿನಾಡ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇದ್ದು, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ , ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್/ಆಡಳಿತ ಡಿಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ,ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ರಂಗರಾಯ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕಾಲೇಜು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. . ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾಕಿನಾಡ ಇತರ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾತಾಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ,"ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲಮೋ" ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕೋರ್ಸುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ,ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ಪ್ರಗತಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು * ಆದಿತ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು * ಕಾಕಿನಾಡ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. * ಕಾಕಿನಾಡ ಮಹಿಳೆಯರ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ. * ಕಾಕಿನಾಡ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ II * ಚೈತನ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ * ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಕಾನೂನು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ಪಿ ಅರ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್ * ವಿ ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ * ವಿ ಎಸ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ * ಐಡಿಯಲ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜ್ * ಐಎಫ್ಇಎನ್ (ಐ ಸಿ ಎಫ್ ಎ ಐ ಫ್ಲಕ್ಸಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ) * ಸಾಯಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ * ಐಡಿಯಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ಕಾಕಿನಾಡ ಫ್ಯಾಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ಸೈಂಟ್. ಮೇರಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾಲೇಜ್ * ಸಿವಸಾಯಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಕ್ಯಾನನ್ ಅಂಕಿತ ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಕಾಡೆಮಿ * ಮೋಹನ್ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ * ಒಮೆಗಾನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇಫ್ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ಸ್ * ಸುಧಾ ವೋಕೆಶನಲ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್ * ಆಂಧ್ರ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ * ವುಮೆನ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್, ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಾಲೇಜ್. * ದೀಪ್ತಿ ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ಪಿವಿಅರ್ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ * ಎಸ್ ಕೆ ಎಂ ಎಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ಸ್ * ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ರಾಜ್ಯ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ * ಎಎಸ್ ಡಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್, ಜೆ ಕೆ. ಪುರ * ಜನಪ್ರಿಯ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ * ಆದಿತ್ಯ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ * ಆದರ್ಶ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಗಮನಿಸಿ : ಕೆಲವೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವಾದರೂ, ಕಾಕಿನಾಡದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿದೆ. ಕಾಕಿನಾಡದ 'ಚೈತನ್ಯ ಗ್ರೂಪ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ಸ್' ನ, ಶ್ರೀ 'ಚೈತನ್ಯ ' ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ರಾಜು' ರವರು ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಡಿಗ್ರಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಆಡಳಿತ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಐಟಿಐ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಕಿನಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಶಾಲೆಯೆಂದರೆ, " ಶ್ರೀ ಚೈತನ್ಯ ಇ -ಟೆಕ್ನೋ ಶಾಲೆ." ಕಾಕಿನಾಡದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಭಾಗದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಾಲೆ ಎಂದರೆ, 'ಶ್ರೀಕಾಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ.' ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ, ಜೆ ಎನ್ ಟಿ ಯು ಕಾಂಸ್ಟಿಟುಯಂಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅನ್ನು, ಜೆ ಎನ್ ಟಿ ಯು ಕೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದೂ, ಡಾ. ಅಲ್ಲಂ ಅಪ್ಪಾ ರಾವ್ ರವರು ಪ್ರಥಮ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನೋಂದಣಿಕರಣವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು : ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,<http://www.aicte.ernet.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201152747/http://www.aicte.ernet.in/ |date=2008-12-01 }}> ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಜನರು== ಗೋದಾವರಿ - [[ತೆಲುಗು]] ಸ್ವರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ ಕಾಕಿನಾಡದ ಜನರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ವಿನಯ,ಪರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಗುಣಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಗೋದಾವರಿ - ತೆಲುಗು ಸ್ವರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಿಂದ, ಹಿರಿಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪರಿಚಿತರನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಗದ ಜನರು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಿರಿಯ,ಅಪರಿಚಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಹವ್ಯಾಸ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರೆ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಲವಾರು ಶಾಲೆ, ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರ ಕಾಕಿನಾಡ. ಹಲವು ಯುವಜನಾಂಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ,ಹೊರದೇಶಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗುರುಯನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತೆರೆಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜದ ಕೆಲವೊಂದು ಔಚಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ,ವ್ಯಾಪಾರ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹಲವರು,ತಮ್ಮ ತಮ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಬೇರೆಡೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುತ್ತಾರೆ. 'ಕೋಕ್ಯಾನಡ' 'ಸಿಸಿಡಿಬಿ' ಯಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಸದರಿ ಸದಸ್ಯರು ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಮೋಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಆಹಾರ== ಪಶ್ಚಿಮ ಗೋದಾವರಿಯ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ರುಚಿಕರ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾಕಿನಾಡದ ಬಾಯಿನೀರೂರಿಸುವ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ (ಆವಕಾಯ ) ಮಾವಿನಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು,, ತರಕಾರಿಗಳು (ಉದಾ. ಹೂ ಕೋಸು ಆವಕಾಯ ), ಕೋಳಿ, ಎದಿಕಾಯಿ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನು. ಒಣ ಮೀನಿನ ( ಇಂಡು ಚೇಪ ) ಮತ್ತು ಏಡಿಕಾಯಿ (ಇಂಡು ರೋಯ) ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವರಿಗೆ ಸ್ವಾದಕರ ತಿಂಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾಕಿನಾಡ ಕಾಜ <ref>{{cite web|url=http://kakinadakaja.com/ |title=KOTAIAH'S Foods Pvt. Ltd Since 1900 - KOTAIAHS'S KAJA |publisher=Kakinadakaja.com |date= |accessdate=2010-04-23}}</ref> ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು,ತದನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ,ಆನ್ದ್ರದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ,ದೂರದ ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ<ref>{{Cite web |url=http://bihartimes.com/newsbihar/2008/march/newsbihar23march1.html |title=ಖಾಜ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್ ಟು ಬಿ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಅಟ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಶನ್ ಆಫ್ ಸಿಲೋ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2008-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514071747/http://www.bihartimes.com/newsbihar/2008/march/newsbihar23march1.html |url-status=dead }}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ಕೋಟಯ್ಯ ಸಿಹಿ' ( ೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ) ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಕಿನಾಡ [[ಕಾಜ]] ದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು, [[ಮೈದಾ|ಮೈದಾಮತ್ತು]] ಸಕ್ಕರೆಯ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ತಳ್ಳುಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ,ಕೈ ಗಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ,ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ [[ಭಾಜಿ/ಬಜ್ಜಿ|ಭಾಜಿ/ಬಜ್ಜಿಗಳು]] ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಈರುಳ್ಳಿ ಮಿಶ್ರಣ, ರುಚಿಕರ ಅಕ್ಕಿಯ 'ಸೇವ್'ತಿಂಡಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹೆಸರು ಮಾಡಿವೆ. (ಪಿದಾಥ ಕಿಂಧ ಪಪ್ಪು ). ಇಡೀ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಕಾಕಿನಾಡದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಚೆಕ್ಕರಕೇಲಿ ಅರತಿಪಂಡು (ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ) ಮತ್ತು ಕೊಥಪಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬರಿ ಮಾಮಿಡಿಪಂಡು (ಮಾವು )ಗಳೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ರುಚಿಕರ ಪೆಸರಟ್ಟು ಕಾಕಿನಾಡದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೆಸರು ಬೇಳೆ (ಪೆಸರ ಪಪ್ಪು ), ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಶುಂಟಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಿಂಡಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ತಿಯತೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಬೀದಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಆಂಧ್ರದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 'ಪೂಟಾರೆಕೂಲು' ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿದ್ದು ,ಇದನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಕಾಕಿನಾಡಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ 'ಆತ್ರೇಯಪುರಂ' ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದುದಾಗಿದೆ. ==ಕ್ರೀಡೆ== ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಇಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು,ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬ್ಯಾಡ್ಮಂಟನ್ ಮತ್ತು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ತವರುಮನೆಯಾಗಿದ್ದು,ಈ ತಂಡವು, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ವಲಯ ಮಟ್ಟದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಕಿನಾಡ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ]] ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಳಾದ ಗೊಲೀಲು (ಮಾರ್ಬಲ್ಸ್ ),ಗೂಟಿಬಿಲ್ಲ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು, ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Kakinada}} * [http://www.kakinadainfo.com/ ಕಾಕಿನಾಡ ಮಾಹಿತಿ ಪೋರ್ಟಲ್ - ಪ್ಳಸೆಸ್. ಇದು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105155552/http://www.kakinadainfo.com/ |date=2012-11-05 }} * [http://www.vundavilli.com/ap/EastGodavari/kakinada.htm ಕಾಕಿನಾಡದ ಬಗ್ಗೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303173157/http://www.vundavilli.com/ap/EastGodavari/kakinada.htm |date=2016-03-03 }} * [http://www.vundavilli.com/ap/EastGodavari/kkdPort.htm ಕಾಕಿನಾಡ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ/ಬಂದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202124409/http://www.vundavilli.com/ap/EastGodavari/kkdPort.htm |date=2009-02-02 }} * [http://www.inkakinada.com ಕಾಕಿನಾಡದ ಬಗ್ಗೆ ] {{Andhra Pradesh}} {{Municipal corporations of Andhra Pradesh}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೂರ್ವ ಗೋದಾವರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಮಂಡಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] 465xk79keybu8jaxqfples65ta6xuq9 0 24254 1427669 1339004 2026-09-08T03:57:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427669 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} '''ಎಡ್ ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ ಒಬ್ಬ [[ಬ್ರಿಟಿಶ್]] [[ಪರಿಶೋಧಕ]] ''' (ಹುಟ್ಟಿದು [[ಪೀಟರ್ಬಾರೋಉಗ್ಹ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜೆಶೈರ್ ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ]]). ಇವರು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೦ ಅಂದು [[ಆಮಜೊನ್ ನದಿಯ]] ಉದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದರು.<ref>[http://www.huffingtonpost.com/2010/08/09/ed-stafford-amazon-river_n_675199.html ಎಡ್ ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್, British Man, Becomes First To Walk Along Entire Amazon River]</ref> ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ರವರ ಯಾತ್ರೆ ಇವರ ಓರ್ವ ಗೆಳಯನೊಡನೆ ಶುರ್ವದದ್ದು [[ಪೆರು]]ವಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ, ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಂದು; ಆದರೆ ಇವರ ಗೆಳಯ ಲುಕ್ ಇವರನ್ನು ೩ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಬಿಟ್ಟಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು, ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ ತಮ್ಮ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಗಡಿಎಲ್ "ಚೋ" ಸಂಚೆಜ್ ರಿವೇರ ಜೊತೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಇವರು ಈ ಸಾದನೆಯನ್ನು ಹಲವರು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.meassociation.org.uk/content/view/362/ |title=The ME Association is one of ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ 's charities |access-date=2010-08-09 |archive-date=2008-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828003020/http://www.meassociation.org.uk/content/view/362/ |url-status=dead }}</ref><ref>"Water Way To Go" in The Young Times [http://extras.timesonline.co.uk/pdfs/youngtimes090608.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716181847/http://extras.timesonline.co.uk/pdfs/youngtimes090608.pdf |date=2011-07-16 }}.</ref> ಮೇ 2009 ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ [[ರಾಯಲ್ ಜೆಒಗ್ರಫಿಕಾಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯಾ [[ಜೆಒಗ್ರಫಿಕಾಲ್ (ಮಗಜಿನೆ)]] ಮುಕಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದರು<ref>"Up the River - but with a paddle" in Geographical Magazine [http://www.geographical.co.uk/Home/index.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090525121617/http://www.geographical.co.uk/Home/index.html |date=2009-05-25 }}.</ref> ==ಪ್ರಿನ್ಸ್'ಸ ರೈನ್ಫಾರೆಸ್ತ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್== ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯ ಸ್ಟಫ್ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್'ಸ ರೈನ್ಫಾರೆಸ್ತ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಾಗಿ ಪಾಕ್ಷಿಕ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಯಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು <ref>{{Cite web |url=http://schools.rainforestsos.org/amazon-blog |title=Ed´s Adventure Blog for Kids |access-date=2010-08-09 |archive-date=2009-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090806190132/http://schools.rainforestsos.org/amazon-blog |url-status=dead }}</ref>. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article4431131.ece Times article "When men friends break up"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615180438/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article4431131.ece |date=2011-06-15 }} * [http://www.thisisleicestershire.co.uk/displayNode.jsp?nodeId=132407&amp;command=displayContent&amp;sourceNode=132390&amp;contentPK=21129231&amp;moduleName=InternalSearch&amp;formname=sidebarsearch Ed Stafford interviewed in Leicester Mercury]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.walkingtheamazon.com www.walkingtheamazon.com] {{DEFAULTSORT:Stafford, Ed}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೭೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Explorers]] [[ವರ್ಗ:British explorers]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:English explorers]] [[ವರ್ಗ:British bloggers]] [[ವರ್ಗ:People from Peterborough]] [[ವರ್ಗ:Old Uppinghamians]] [[ವರ್ಗ:Devonshire and Dorset Regiment officers]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಯಾಂಡ್ಹರ್ಸ್ಟ್ ನ ಪದವೀಧರರು]] [[ವರ್ಗ:ಜನ]] i2vervkqqmt7apmc8uhe0raqdry7ap8 0 24297 1427700 1381268 2026-09-08T10:01:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427700 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{Lead too short|date=September 2009}} [[File:Pumpkins.jpg|thumb|ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು]] [[File:PumpkinPiePiece.JPG|thumb|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬಿನ ಒಂದು ಭಾಗ]] '''ಕುಂಬಳಕಾಯಿ''' ಯು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ]]'' ವರ್ಗದ ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್]]'' ಜಾತಿಯ (ಇದು ಗಡುಸಾದ ಸಿಪ್ಪೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಒಂದು [[ಗಡುಸಾದ]]-ಸಿಪ್ಪೆಯ-ತರಹದ [[ಜಜ್ಜಿ ಹೋಗಿರುವ]] ಒಂದು ತರಕಾರಿ ಪ್ರಬೇಧವಾಗಿದೆ.<ref name="itis">{{cite web|url=http://www.itis.gov |title=Integrated Taxonomic Information System |publisher=Itis.gov |date=2009-12-01 |accessdate=2009-12-06}}</ref> [[ಕೆನಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಇದು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಪೆಪೊ]]'', ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮಿಕ್ಸ್ತಾ]]'', ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮೊಶಾಟಾ]]'' ಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು [[ಬೆಳೆಯುವವ|ಬೆಳೆಯುವವರಿಗೆ]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ಸುಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಪ್ಪದಾದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ತಿರುಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]]<ref>{{Cite web |url=http://www.askoxford.com/concise_oed/pumpkin?view=uk |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-14 |archive-date=2006-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060625013714/http://www.askoxford.com/concise_oed/pumpkin?view=uk |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದವರು ಕರೆಯುವ [[ಚಳಿಗಾಲದ ಹಣ್ಣಿನ ರಸದ ಸಿಹಿ ಪಾನೀಯ]] ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಈ ಮೇಲಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== [[File:Pumpkin Seeds (matured).jpg|thumb|left|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು (ಪ್ರಬುದ್ಧ)]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದವು "ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಲ್ಲಂಗಡಿ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ''pepon'' (πέπων) ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ|ಫ್ರೆಂಚರು]] ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ''pompon'' ಎಂದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದನ್ನು [[ಬ್ರಿಟಿಷ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ''pumpion'' ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಲಸೆಗಾರರು ಅದನ್ನು ನಾವು ಈಗ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ "ಪಂಪ್‌ಕಿನ್" (ಕುಂಬಳಕಾಯಿ) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref name="autogenerated2007">ದ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್. ೨೦೦೭. ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.pumpkin-patch.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203092759/http://www.pumpkin-patch.com/ |date=2019-02-03 }}>.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಉಗಮವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ]] ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಬೀಜಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦೦ ಮತ್ತು ೫೫೦೦ ನಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="autogenerated2007" /><ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ." ದ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ. ೨೦೦೪. ಕ್ರೆಡೋ ರೆಫರೆನ್ಸ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.credoreference.com/entry/4294972{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು [[ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ]]-ರಿತಿಯ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಅವು ೧ ಪೌಂಡ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದ (೦.೪೫ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು)೧,೦೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾತ್ರದವರೆಗೂ (೪೫೩.೫೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು) ಇರುತ್ತವೆ.<ref name="autogenerated2000">ಮೈಕೆಲ್, ಆರ್ಸೊಲೆಕ್ ಡಿ., ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ಗ್ರೀಸರ್, ಮತ್ತು ಜಾಯ್ಸನ್ ಕೆ. ಹಾರ್ಪರ್. "ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್." ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ಸ್ (೨೦೦೦). ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://agalternatives.psu.edu/crops/pumpkin/pumpkin.pdf>.</ref> ಕೆಲವು [[ಪಾನೀಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಹಣ್ಣುಗಳು]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಂತೇ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾದ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಅದಲು ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಕಾಂಡಗಳು ಪಾನೀಯದ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಂಡದಂತಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚು ಗಡುಸಾಗಿ, ಮುಳ್ಳು ತುಂಬಿರುವ ಮತ್ತು ಕೋನದಂತಿರುತ್ತದೆ (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಐದು-ಡಿಗ್ರಿಯ ಕೋನಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ), ಪಾನೀಯದ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮೃದುವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Van_Sci_Enc">ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್. (೧೯೯೫). ''ವ್ಯಾನ್ ನೋಸ್ಟ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ (೮ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ.). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌:ವಾನ್‌ ನಾಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ ರೇನ್‌ಹೋಲ್ಡ್‌‌.</ref><ref name="Americana">ಕುಂಬಳಕಾಯಿ. (೧೯೯೨). ''ದ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯಾ ಅಮೆರಿಕಾನಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಡಿಶನ್''. ಡಾನ್‌ಬರಿ,ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್: ಗ್ರೋಲಿಯರ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೋರೆಟೇಡ್</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೯–೧೮ [[ಎಲ್‌ಬಿಎಸ್]] (೪–೮ [[ಕೆ.ಜಿ.]]) ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ (''ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾ'' ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯದಾಗಿದೆ) ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ೭೫ ಎಲ್‌ಬಿಎಸ್‌ಗಿಂತಲೂ (೩೪ ಕೆ.ಜಿ.) ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica">ಕುಂಬಳಕಾಯಿ. (೨೦೦೭). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ದಿಂದ,ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: http://www.search.eb.com/eb/article-9061895.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, [[ಚಪ್ಪಟೆ ತುದಿ|ಚಪ್ಪಟೆ ತುದಿಗಳಿಂದ]] ಆಯಾತಾಕರದವರೆಗೂ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆಯು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಘುವಾಗಿ ಅಡ್ಡಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Britannica" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕೇಸರಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ,<ref name="Americana" /> ಕೆಲವು ಹಣ್ಣುಗಳು ದಟ್ಟ ಹಸಿರು, ತಿಳಿ ಹಸಿರು, ಕೇಸರಿ-ಹಳದಿ, ಬಿಳಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬೂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಪಂಪ್ಕಿನ್ ನೋಕ್: [http://www.pumpkinnook.com/facts/colors.htm ಕಲರ್ ಮಿ ಪಂಪ್ಕಿನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110715131858/http://www.pumpkinnook.com/facts/colors.htm |date=2011-07-15 }}.</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು [[ಉಭಯಲಿಂಗಿ|ಉಭಯಲಿಂಗಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ]], ಅವು ಒಂದೇ ಸಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎಸಳಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಾದ ಅಂಡಾಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೂವನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಜಾತಿಯ ಹೂವು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಹೂವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಜೀವಿತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಬಣ್ಣವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಕೇಸರಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು [[ಕಡುಹಳದಿ ಬಣ್ನದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ|ಕಡುಹಳದಿ ಬಣ್ನದ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ಫಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೀಟಾ ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರಟೀನ್‌|ಬೀಟಾ ಎರಡೂ ಕ್ಯಾರಟೀನ್‌ಗಳಿರುತ್ತವೆ]], ಎರಡನೆಯದು ದೇಹದಲ್ಲಿ [[ಎ ಜೀವಸತ್ವ|ಎ ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು]] ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Kirk">{{cite journal | title = Vitamin A in Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology | author = Susan D. Van Arnum | publisher = John Wiley | location = New York | issue = 45 | pages =99–107 | year = 1998 | url = | doi = 10.1002/0471238961.2209200101181421.a01}}</ref> ==ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ== '''ಕುಂಬಳಕಾಯಿ''' ಯು ''[[Cucurbita pepo]]'' ಅಥವಾ ''[[Cucurbita mixta]]'' ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಹಣ್ಣಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಜಾತಿಯ ''[[Cucurbita maxima]]'' ಅಥವಾ ''[[Cucurbita moschata]]'' ಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳು ''[[Cucurbita]]'' ಜಾತಿಯದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ''[[Cucurbitaceae]]'' ವರ್ಗದವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="itis" /> ==ಹಂಚಿಕೆ ಹಾಗೂ ನೆಲೆ== ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಲವು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು [[ಬೇಸಾಯ|ಬೇಸಾಯದ]] ಉದ್ದೇಶದಿಂದ (ಪ್ರಾಣಿ ಆಹಾರದ ಹಾಗೆ) ಹಿಡಿದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾಗೂ ಅಲಂಕಾರದ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟದ ಹಾಗೆ ವಿವಿಧ ಬಳಕೆವಿರಹುದು.<ref>ವೂಲ್ಫೋರ್ಡ್,ರಾನ್,ಮತ್ತು ದ್ರುಸಿಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ''ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೋರ್''. ೨೦೦೮. ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124232357/http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins/ |date=2009-01-24 }}>.</ref> ಏಳು ಭೂಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಬರಿ [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕ]] ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ; ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]], [[ಇಂಡಿಯಾ]], ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾ]] ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>'"ದ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್'," ೨೦೦೭. ''ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್''. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.pumpkin-patch.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190203092759/http://www.pumpkin-patch.com/ |date=2019-02-03 }}>.</ref><ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು." ಜಗತ್ತಿನ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಹಾರ. ೨೦೦೮. ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್. ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&amp;spicedbid=82#healthbenefits {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227090509/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&spicedbid=82#healthbenefits |date=2012-02-27 }}>.</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರಭೇದ.<ref name="autogenerated2007" /> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ===ಯುಎಸ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ=== [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಬೆಳೆಯಂತೆ, ೧.೫ ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ಸ್ (೬೮೦,೦೦೦,೦೦೦ ಕಿಲೊಗ್ರಾಂಗಳು) ರಷ್ಟು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated1">ಮೈಕೆಲ್, ಆರ್ಸೊಲೆಕ್ ಡಿ., ಜಾರ್ಜ್ ಎಲ್. ಗ್ರೀಸರ್, ಮತ್ತು ಜಾಯ್ಸನ್ ಕೆ. ಹಾರ್ಪರ್. "ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್." ''ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ಸ್ '' (೨೦೦೦). ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್, ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://agalternatives.psu.edu/crops/pumpkin/pumpkin.pdf>.</ref> ಯು.ಎಸ್‌. ನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಲಿನೊಯಿಸ್]], [[ಇಂಡಿಯಾನ]], [[ಒಹಾಯೊ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]], ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>ವೂಲ್ಫೋರ್ಡ್,ರಾನ್,ಮತ್ತು ದ್ರುಸಿಲ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೋರ್. ೨೦೦೮. ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124232357/http://www.urbanext.uiuc.edu/pumpkins/ |date=2009-01-24 }}>.</ref> ಇಲಿನೊಯಿಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಸಾರ, ಯು.ಎಸ್‌.ನ ೯೫% ಸಂಸ್ಕರಣ ಉದ್ದೇಶದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ, " ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದೆ". <http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923103549/http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html |date=2015-09-23 }}></ref> ಯು.ಎಸ್‌. ನಲ್ಲಿ ನೆಸಲೆ ೮೫% ಸಂಸ್ಕರಣ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. [[2009|2009ರ]] ಕುಸಿತದಲ್ಲಿ, ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು [[ನೆಸಲೆ]] ಬೆಳೆಯನ್ನು ವಿನಾಶಗೊಳಿಸಿತು, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಜೆಯ ಕಾಲದ [[ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ|ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡಿ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಕೊರತೆಯ ಬಾಧೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>ಜೆರ್ರಿ ಹಿರ್ಶ್, "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬು ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ದಿನದಂದು ಅಪರೂಪವಾಗಬಹುದು". ''ಎಲ್‌ಎ ಟೈಮ್ಸ್'' (೨೦೦೯). <http://www.tennessean.com/article/20091119/BUS‌INESS01/911190366/Pumpkin-pie-may-be-scarce-on-Thanksgiving-Day></ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ-ಹವಾಮಾನದ ಬೆಳೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳೆಂದರೆ ಮಣ್ಣಿನ ತಾಪಮಾನ ಮೂರು ಇಂಚು ಆಳದವರೆಗೆ (೭.೬೨ ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳು) ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ಡಿಗ್ರಿಗಳ [[ಫ್ಯಾರೆಂಹ್ಯಾಟ್‍]]‌ನ (೧೫.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್) ಹಾಗೂ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಣ್ಣಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಯು ನೀರಿನ ಅಭಾವವಾದರೆ ಅಥವಾ ಶೀತ ತಾಪಮಾನಗಳ ಕಾರಣ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ೬೫ ಡಿಗ್ರಿ (೧೮.೩ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್); ಹಿಮ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರಬಹುದು), ಹಾಗೂ ಮರಳು ಕೂಡಿದ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದ ಸೋಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ನರಳಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಇದರ ಹಲವು ಎಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಳ್ಳಿಯ ಭಾಗಗಳು ತೆಗೆಯಲಾದರೆ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಗಿಡ ಬಹು ಬೇಗ ತನ್ನ ತರುವಾಯ ಬಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="autogenerated2000" /> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪುರುಷ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀ ಎರಡು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಸುತ್ತದೆ; [[ಜೇನುಹುಳುಗಳು]] [[ಫಲೀಕರಣ|ಫಲೀಕರಣದಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="autogenerated1" /> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ [[ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತ|ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತವನ್ನು]] ಸ್ಥಳೀಯ [[ಸ್ಕ್ವಾಷ ದುಂಬಿ]] ''Peponapis pruinosa'' ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಈ ದುಂಬಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ|ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕದ]] ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಕಾರಣ [[ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ]]{{Citation needed|date=August 2010}}, ಮತ್ತು ಇಂದು ಹಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು [[ಜೇನು ಹುಳು|ಜೇನು ಹುಳುಗಳಿಂದ]] ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ (ಯುಎಸ್‌) ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ (೪,೦೦೦ m೨ ಒಂದು ಜೇನುಗೂಡು) ಒಂದು ಜೇನುಗೂಡಿನ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತತೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದುಂಬಿಗಳು ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ತೋಟಗಾರರು ಹಲವು ಬಾರಿ [[ಕೈಯಿಂದ ಪರಾಸ್ಪರ್ಶಿತ|ಕೈಯಿಂದ ಪರಾಸ್ಪರ್ಶಿತತೆಯನ್ನು]] ಮಾಡ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಿತ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಫಲತೆಗೆ ಸಮಯಸಾಧಕತನದ [[ಅಣಬೆ|ಅಣಬೆಯೊಂದನ್ನು]] ಕೆಲವು ಸಲ ಅಪವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=August 2010}} ===ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು=== ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳೆಂದರೆ ''ಕುಕುರ್ಬಿಟ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ''. ಅವುಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬರ್ಡ್ ಸ್ಕ್ವಾಷ ತಳಿಯಿಂದ ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಉತ್ಸಾಹಕ ರೈತರು ತಮ್ಮ ತಡೆದಿಡುವ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ [[ಕಬೊಚ್]]-ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಗೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ತಳಿ ಬೆರಕೆ ೧೮೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಜ ಜರ್ಮ್‌ಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಯು.ಎಸ್. ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕನ್ನು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಫೀನೋಟೈಪ್‌ಗಳಿಗೆ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜೇಂಟ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿರುವ ಒಂದು ವಿಧವೆಂದು ಕರೆದು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಈ ತೋರಿಕೆಯ ಗುಣಗಳು ವಿಚಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದವು, ಆದರೆ ಒಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈಗ ಅದರ ಹೆಸರು ಅದರದೆ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಎಂದಿತ್ತು (ಯುಎಸ್‌DA PVP # ೮೫೦೦೨೦೪ ನೋಡಿ). ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ತೂಕದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಉತ್ಸವದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ೪೬೦ ಪೌಂಡ್ಸ್ (೨೦೮.೬೫ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು) ತೂಕದ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಂದು ೧೯೮೧ ವರೆಗೆ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು [[ಹೊವರ್ಡ್ ಡಿಲ್‍ರು]] ([[ನೊವ ಸ್ಕೊಟಿಯ|ನೊವ ಸ್ಕೊಟಿಯದ]]) ಒಂದು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಪೌಂಡ್ಸ್‌ಗಳ (೨೨೬.೮೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳು) ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೀರಿಸಿದರು. ಈ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಳಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಡಿಲ್ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದರು, ಡಿಲ್‌ರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಬೀಜಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಬೆಳೆಗಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಇಂದು ಎಲ್ಲ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಗೆ ಡಿಲ್‌ರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವುಗಳನ್ನು ಅವರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಇತರ ಬಗೆಗಳೊಂದಿನ ತಳಿಗಳ ಬೆರಕೆ ಹಾಗೂ ತಳಿಗಳ ಮರುಬೆರಕೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>ರೆವರ್, ಆ‍ಯ್‌ನ್‌. "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ಯಾಚ್‌ನೊಗೆ, ಕಿತ್ತಳೆ ಹೆಬ್ಬೆರಳು." ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ೧೮ ಅಸ್ಟೋಬರ್. ೨೦೦೭, ಪು. ಎಫ್೬.</ref> ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕರದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ತೂಕ ೧,೦೦೦-ಪೌಂಡ್ (೪೫೩.೫೯ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ)ಗೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಹಾರ್ಪ್‌ರ ೧,೭೨೫-ಪೌಂಡ್ (೭೮೨ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳ) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಜಾಯಿಂಟ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಒಹಾಯೋ ಕಂದರದ ಬೃಹದಾಕಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ವಾರ್ಷಿಕ ತೂಕದ ಪ್ರಶಸ್ಥಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು.<ref name="harp">{{cite web | url=http://news.aol.com/article/christy-harps-1725-pound-pumpkin-takes/707341 | title=Ohio Salutes 1,725-Pound Pumpkin | accessdate=2009-10-16 | date=2009-10-07 | publisher=Aol News }}</ref> ಹರ್ಪ್‌ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರೋಡೆ ದ್ವೀಪದ ಜೊಯಿ ಜುತ್ರಾಸ್‌ರ ೨೦೦೭ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೩೬ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ===ಅಡುಗೆ=== {{nutritionalvalue | name=Pumpkin, raw| kJ=56| protein=1.0 g | fat=0.1 g | satfat=0.05 g | monofat=0.01 g | polyfat=0.01 g | carbs=6.5 g | fiber=0.5 g | | sugars=1.36 g | sodium_mg=1 | iron_mg=0.8 | calcium_mg=21 | magnesium_mg=12 | phosphorus_mg=44 | potassium_mg=340 | zinc_mg=0.32 | vitA_ug= 369| betacarotene_ug=3100 |vitC_mg=9 | vitE_mg=1.06 | vitK_mcg=1.1 | pantothenic_mg=0.298 | vitB6_mg=0.061 | folate_ug=16 | thiamin_mg=0.05 | riboflavin_mg=0.110 | niacin_mg=0.6 | right=1 | source_usda=1 }} ಅಡುಗೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಬಹಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದರ ಮೆದುವಾದ ತೊಗಟೆ ಇರಲಿ,ಬೀಜಗಳಿರಲಿ, ಅಥವಾ ಹೂವುಗಳೆ ಆಗಿರಲಿ; ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು ತಿನ್ನಲುಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರೀಯವಾಗಿ [[ಹಲೊವೀನ್]] ಹಾಗೂ [[ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ|ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ]] ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಜನರು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಜಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಸಹ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ನುಣ್ಣನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ಸ್,ಟಾಮಿ. "ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳು." ''ಫುಡ್ &amp; ಫಿಟ್‌ನೆಸ್'',೭ ಅಗಸ್ಟ್. ೨೦೦೬. ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.missourifamilies.org/features/nutritionarticles/nut107.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228102921/http://missourifamilies.org/features/nutritionarticles/nut107.htm |date=2009-02-28 }}>.</ref> [[File:One-pie pumpkin.jpg|left|thumb|ಪ್ಯುರಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಕುದಿಸಬುಹುದು, ಬೇಯಿಸಬಹುದು, ಹಬೆಗಿಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ಹುರಿಯಬಹುದು. ತನ್ನ ಸ್ವದೇಶವಾದ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಸುಗ್ಗಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಗ, ಇದನ್ನು [[ಕಿವಿಚಿ]]<ref>ಸ್ಟೀವ್ಲಿ,ಕೇಥ್ ಡಬ್ಲೂ,ಎಫ್.ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಜಗೆರಾಲ್ಡ್ ಕಥ್ಲೀನ್. ''ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಫುಟ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕುಕ್ಕಿಂಗ್.'' ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್, ಎನ್.ಸಿ.: ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಮುದ್ರಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೪. ISBN ೦-೫೧೭-೦೫೯೩೪-೭.</ref> ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೂಪ್ ಹಾಗೂ ಪ್ಯೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್‌.ಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಹುರಿದು ಲಘು ಆಹಾರವಾಗಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಹೂರಣ ಕಡುಬು|ಹೂರಣ ಕಡುಬುಯಾಗಿ]] ತಯಾರಿಸಿ, ಇದರ ಹಲವು ಬಗೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನಡದ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಸಮರ್ಪಣೆ ನೀಡೂವ ರಜಾ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕ್ವಾಷ್]] ಅಥವಾ [[ಜುಕಿನಿ|ಜುಕಿನಿಯಂತೆ]] ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ (ಕಿವುಚಿದ ಆಲುಗಡ್ಡೆಯಂತೆ) ಕಿವುಚಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ''ಹಲ್ವ ಯಕ್ಟಿನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಚಲಿತ ಸಿಹಿ ಸವಿತಿನಿಸು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಂತಹ]] ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾಯಿ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆ, ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಗೂ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಿ ''ಕದ್ದು ಕಾ ಹಲ್ವ'' ಎಂಬ ತಿನಿಸನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಗ್ವಾಂಗ್ಸೈ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾ|ಚೈನಾದಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಗಿಡದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಯಂತೆ ಅಥವಾ ಸೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂ ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌|ನ್ಯೂ ಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]], ಹಲವು ಬಾರಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಪಾನ|ಜಪಾನನಲ್ಲಿ]], ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಟೆಂಪ್ಯುರ]] ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಿಹಿಯಲ್ಲದ ತಿನಿಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ ನಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಸಿಹಿತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿಯೂ (ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸವರಿದ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೀಜಗಳು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿಯ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರೀಯ ಪರ್ಯಾಯ. [[ಥೈಲ್ಯ್ಂಡ್‌|ಥೈಲ್ಯ್ಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಎಳೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಒಳಗೆ ಕಸ್ಟರ್ಡ್ ಅನ್ನು ತುಂಬಿ, ಇದನ್ನು ಹಬೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು [[ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ|ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ]] ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಗಿಣ್ಣದ ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಸಿ [[ರ‍್ಯಾವೋಲಿ]] ಎಂಬ ಸವಿತಿನಿಸಿನ ಹೂರಣವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಇಲ್ಲದ ಪಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರುಚಿಗಾಗಿ ಕೂಡ ಬಳಸಬಹುದು. [[ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ]], ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಕ್ವಾಷ್ ಹೂವುಗಳು ಜನಪ್ರೀಯವಾದ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಖಾದ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು. ಇದನ್ನು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕಲಸಿದ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಉದುರಿಸಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರಿಯಬಹುದು. [[ಕೀನ್ಯಾ|ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿನ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಲೆಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆವೆವೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಅಥವಾ [[ಮುಕಿಮೊ|ಮುಕಿಮೊವಿನ]] ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣಾಂಶದ ತರಕಾರಿಯಾಗಿದೆ [http://ngishili.com/?p=282 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130603061238/http://ngishili.com/?p=282 |date=2013-06-03 }} ಆದರೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಹಬೆಗಿಡಲಾಗುವುದು. ಮಕ್ಕಳು ಇದರ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯುತ್ತಾರೆ ಹೀಗೆ ಇದು ಅವರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ. === ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ=== [[1-ಬೆಗೆಯ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್]] [[ಇಲಿಗಳ]] ಮೇಲೆ [[ಪೂರ್ವ ಚೈನಾ ನಾರ್ಮಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಸಲಹೆಯ ಅನುಸಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] ಹಾನಿಗಿಡಾದ [[ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿಯ]] ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಫಲವಾಗಿ ರಕ್ತ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿನ [[ಇನ್ಸುಲಿನ್‌|ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ನ]] ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯ ತಂಡದ ನಾಯಕನ ಅನುಸಾರ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೆಳೆ "ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಜನರು ಹಾಗೂ ಈಗಾಗಲೆ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಹೊಂದ ಜನರಿಗೆ, ಒಂದು ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆ" ಆಗಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಕೆಲವು ೧-ಬಗೆಯ ಡೈಯಾಬೆಟಿಕ್ ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇನ್ಸುಲಿನ್‌ ಸೂಜಿಮದ್ದುಗಳ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೆಳೆಯ ಪರಿಣಾಮ [[ಡೈಯಾಬೆಟಿಸ್ ಮೆಲಿಟಸ್ ಬೆಗೆ 2|ಡೈಯಾಬೆಟಿಸ್ ಮೆಲಿಟಸ್ ಬೆಗೆ 2ರ]] ಮೇಲೆ ಇದೆಯೊ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಕಾರಣ ಇದು ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Telegraph 2007">{{Cite news|url= http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1556891/Pumpkin-may-cut-injections-for-diabetes.html |title=Pumpkin May Cut Injections for Diabetes|work=[[Daily Telegraph]]|author=<!--Staff writer; no by-line.-->|publisher=[[David and Frederick Barclay|Telegraph Group]]|location=[[London, UK]]|date=೯ July ೨೦೦೭|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೦೨}}</ref> === ಬೀಜಗಳು=== {{Main|Pepita}} ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಕಿರಿದಾಗಿ, ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಿನ್ನಲುಯೋಗ್ಯದ ಬೀಜಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪೆಪಿಟಾಸ್ ಎಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಬಿಳಿ ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಹೊದಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಅದಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳ ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಿದು ಅಥವಾ ಅರ್ಧ-ಸುಲಿದು ಬಹುತೇಕ ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನಿನ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರೀಯ ತಿಂಡಿಯಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜ್ಯಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾನ್‍ಟನ್‍‌|ಜ್ಯಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾನ್‍ಟನ್‍‌ಗಳ]] ಒಳಹೋಳಿಂದ ತೆಗೆದ) ಜನಪ್ರೀಯ [[ಹ್ಯಾಲೊವೀನ್]] ಔತಣ. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಹಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಲಾಭಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದರೆ ಇವು [[ಪ್ರೋಟೀನ್]], [[ಜಿಂಕ್]] ಹಾಗೂ ಇತರ [[ವಿಟಾಮಿನ್‌ಗಳ]] ಒಳ್ಳೆಯ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಬ್ಬ|ಕೊಬ್ಬನ್ನು]] ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>"ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು." ''ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಹೆಲ್ದಿಯೆಸ್ಟ್ ಫುಡ್'', ೨೦೦೮. ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್. ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&amp;spicedbid=82#healthbenefits {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227090509/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=food&spicedbid=82#healthbenefits |date=2012-02-27 }}>.</ref> ಒಂದು ಗ್ರಾಂ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲೋಟ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇದಷ್ಟು [[ಟ್ರೈಪ್ಟೊಫಾನ್]] ಇರುತ್ತದೆ.<ref>"[http://www.whitbymentalhealthcentre.ca/newsOct15.htm ತಲ್ಲಣ ಕಾಯಿಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆ ಪ್ರಾಮಾಣೀಕರಿಸಿದೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090509230357/http://www.whitbymentalhealthcentre.ca/newsOct15.htm |date=2009-05-09 }}"</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಫೋಸ್ಫರಸ್]], ಹಾಗೂ [[ಫೈಟೊಸ್ಟೆರೊಲ್ಸ್‌|ಫೈಟೊಸ್ಟೆರೊಲ್ಸ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮೂಲ.{{Citation needed|date=September 2009}} ====ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ==== '''[[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ]]''' ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಸಿರು-ಕೆಂಪು<ref>ಕ್ರೆಫ್ಟ್ ಎಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಫ್ಟ್ ಎಂ (೨೦೦೭) ಫಿಜಿಕೊಕೆಮಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಜಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಇಬ್ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, Naturwissenschaften ೯೪, ೯೩೫-೯೩೯. [http://www.springerlink.com/content/h5630lr536pj1333/fulltext.pdf ಆನ್-ಲೈನ್ ಪಿಡಿಎಫ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501040311/http://www.springerlink.com/content/h5630lr536pj1333/fulltext.pdf |date=2020-05-01 }}</ref><ref>Kaernbach ಸಿ., ಡೊರೆ ಸಿ. (೨೦೦೬). ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ,ಪಿಜಿಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸೈಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ೭ನೇಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಭೆಯ ನಡಾವಳಿಗಳು (ಒಜಿಪಿ), ಆವೃತ್ತಿ. ಬಿ. ಗುಲಾ &amp; ಒ. ವಿಟಚ್ (ಕ್ಲಾಗೆನ್‌ಫರ್ಟ್), [http://www.uni-kiel.de/psychologie/emotion/team/kaernbach/lehre/bio/kaernoel.pdf ]</ref> ಎಣ್ಣೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಟ್ಟಿ ಸುವಾಸನೆಯ ಕಾರಣ ಅಡುಗೆ ಅಥವಾ ಕೋಸಂಬರಿಯ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಎಣ್ಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಟೇಲರ್ ಹರ್ಬ್ಸ್ಟ್,ಶರೋನ್ ''ದ ನ್ಯೂ ಫುಡ್ ಲವರ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್'', ೩ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. ಬರೋನ್, ೨೦೦೧. ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ. ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ. ೨೦೦೮ <http://www.credoreference.coom/entry/5068383{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.</ref> ಇದನ್ನು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ [[ಯುರೋಪ್‌|ಯುರೋಪ್‌ನ]] ಅಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೀಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸವಿತಿನಿಸು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸೂಪ್ ಹಾಗೂ ಆಲು ಗಡ್ಡೆ ಕೋಸಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಯೆನ್ನಾಯಿನ ಕೆಲವು ಉಪಹಾರ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನಿಲಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂನ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಇದರ ಕೆಲವು ಹನಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವರು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಿ|ಪುರುಷರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥಿಯ]] ತೊಂದರೆಗಳ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಬಹು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಇತ್ತು, ಇದು [[ಬೆನಿಗ್ನ್ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಪ್ಲಾಸಿಯ|ಬೆನಿಗ್ನ್ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಟಿಕ್ ಹೈಪರ್‌ಪ್ಲಾಸಿಯದ]] ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದೆ.<ref name="whfoods">{{Cite web |url=http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82#healthbenefits |title=ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಹೆಲ್ದಿಯೆಸ್ಟ್ ಫುಡ್ |access-date=2022-12-05 |archive-date=2014-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140830081159/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82#healthbenefits |url-status=dead }}</ref> ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ರಕ್ತನಾಳ ಹಾಗೂ ನರಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ [[ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌|ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಗಳ, ನರಗಳ ಹಾಗೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳನ್ನು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡುವ ಅಗತ್ಯ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ.<ref name="Levin">{{cite web |url=http://www.thefoodpaper.com/features/health/pumpkins.html |title=The Power of Pumpkin in All Its Parts |accessdate=2008-10-14 |last=Levin |first=Rachel |date=2008-09-17 |work=feature article |publisher=The Food Paper |archive-date=2008-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081006000739/http://www.thefoodpaper.com/features/health/pumpkins.html |url-status=dead }}</ref> ===ಇತರೆ ಉಪಯೋಗಗಳು=== ಜಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಪಶುವೈದ್ಯರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಪಚನದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚು ನಾರಿನ ಸತ್ವ ಸರಿಯಾದ ಪಚನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pets.ca/pettips/tips-75.htm ಬೆಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ-ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]</ref> ==ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು == ===ಹಲೊವೀನ್=== [[File:Pumpkin2007.jpg|thumb|ಹ್ಯಾಲೋವನ್‌ಗಾಗಿ ಕೊರೆದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯೊಳಗೆ ಜಾಕ್-ಓ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಹಲೊವೀನ್]] ಕಾಲಕ್ಕೆ [[ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂತರ್ನ್]] ಎನ್ನುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಲಾಂದ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ತರಕಾರಿಗಳಿಂದ ಲ್ಯಾಟೀನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ, [[ಟರ್ನಿಪ್]], [[ಮಂಜೆಲ್‌ವುರ್ಜೆಲ್]] ಅಥವಾ [[ಸಿಹಿಮೂಲಂಗಿ|ಸಿಹಿಮೂಲಂಗಿಗಳಿಂದ]] ರೂಪಿಸುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.<ref>ಇಂದು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊರೆದ ಕಂದೀಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೆಯೇ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಹ್ಯಾಲೊವನ್‌ಗಾಗಿ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಖರೀದಿಸಿದೆ. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4385812.stm ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಷನ್ಸ್]", ''ಬಿಬಿಸಿ'', ೩೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫. ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4383216.stm ಟರ್ನಿಪ್ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯಲೋವನ್]", ''ಬಿಬಿಸಿ'', ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೯ ೨೦೦೭ರಂದು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ತರಕಾರಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಕ್ಕೆ ''ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ೧೮೩೭ರ ನಂತರ ಬಂದಿತು,<ref>[[ನ್ಯಾಥಾನಿಲ್ ಹಾಥಾರ್ನ್]], ''[[ಟ್ವೈಸ್-ಟೋಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ "ದ ಗ್ರೇಟ್ ಕಾರ್ಬಂಕಲ್,", ೧೮೩೭: :Hide it [the great carbuncle] under thy cloak, say'st thou? Why, it will gleam through the holes, and make thee look like a jack-o'-lantern ! ೧೮೬೬ರ ವರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹಲೊವೀನ್ ಜೊತೆ</ref> ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಲಾಂದ್ರ ಜೊತೆಗೂಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.</ref> ದೈನಂದಿನ ಸುದ್ದಿಗಳು (ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್, ಒಂಟಾರಿಯೊ), ನವೆಂಬರ್ ೧, ೧೮೬೬: : ಹಲೊವೀನ್ ಇಡುವ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಗರದ ಯುವಜನರು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮಾಸ್ಕ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಮಜಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಕತ್ತಲ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದವಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಮಹತ್ತರ ತ್ಯಾಗವಿತ್ತು, ಇದರಿಂದ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಎರಡು ಇಂಚುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಕಾಶಿತಗೊಳ್ಳುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ತಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ್ನೆಸ್ ಕಾರ್ ಸೆಜ್, "ಹಲೊವೀನ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು," ''ಹಾರ್ಪರ್ಸ್ ಯಂಗ್ ಪೀಪಲ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೧೮೮೫, ಪಿ. ೮೨೮: : ಹಲೊವೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಕೋಲಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಇದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಹುಡುಗರು ಒಳಗೆ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಹಳದಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಹಾಸ್ಯದ ನಗೆ ಬೀರುವ ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂತರ್ನ್ಸ್ ಮಾಡಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಮೇಣದ ಬತ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ-ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಜೆ.ಸ್ಕಲ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ, :: ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರತಿ ಆಧುನಿಕ ರಜಾ ದಿನಚರಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಗಳು ಹಲೊವೀನ್ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನ|ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಕಲನವನ್ನು]] ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೇ-ಶತಮಾನದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಜಾದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಯಾವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಲೊವೀನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಕೆತ್ತಿದ ಲಾಂದ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಯಾವುದೇ ಮಾದರಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | first = David J. | last = Skal | title = Death Makes a Holiday: A Cultural History of Halloween | url = https://archive.org/details/deathmakesholida00skal | location = New York | publisher = Bloomsbury | year = 2002 | page = [https://archive.org/details/deathmakesholida00skal/page/32 32] | isbn=158234230X}} ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರುತ್ ಎಡ್ನಾ ಕೆಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಕಂದೀಲುಗಳು ಹ್ಯಾಲೋವನ್‌ಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿದೆ, ''[http://www.sacred-texts.com/pag/boh/index.htm ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವನ್]'' (೧೯೧೯), ಅಧ್ಯಾಯ ೮, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟರ್ನಿಪ್ ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮೊದಲು ಕೆತ್ತಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಮಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಇದು ಹಲೊವೀನ್‌ನ ಚಿನ್ಹೆಯಾಯಿತು.<ref>ಹಾಗೆಯೇ ೧೯೦೦ ನಂತರ,ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ಮನೊರಂಜನಾ ಲೇಖನವು ಜಾಕ್-ಒ-ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಜಾಕ್-ಒ-ಕಂದೀಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೆಪಿಸಿತು. "[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9800EEDC1139E033A25757C2A9679D94649ED7CF ದ ಡೇ ವಿ ಸೆಲಬ್ರೇಟ್: ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗಿವಿಂಗ್ ಟ್ರೀಟೆಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸೋಷಿಯಲಿ]," ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ನವೆಂಬರ್. ೨೪, ೧೮೯೫, ಪು. ೨೭. "[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9802E7D6173FE433A25752C2A9669D946197D6CF ಆಡ್ ಆರ್ನಮೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟೇಬಲ್]," ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್. ೨೧, ೧೯೦೦, ಪು. ೧೨.</ref> ===ಚಕಿಂಗ್=== [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಚಕಿಂಗ್]] ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ದೂರ ಎಸೆಯಲು ವಿವಿಧ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಕವಣೆಯಂತ್ರ|ಕವಣೆಯಂತ್ರಗಳು]], [[ಟ್ರೆಬುಚೆಟ್]] ಗಳು, [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಾ|ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಾಗಳು]], [[ಗಾಳಿ ಬಾಂಬು ತೋಪು|ಗಾಳಿ ಬಾಂಬು ತೋಪುಗಳು]] ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳಾಗಿವೆ. ಎಸೆತದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಲು ಕೆಲವು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಚಕ್ಕರ್ಸ್ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು === [[File:CompetitivePumpkins.jpg|thumb|ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ತೂಕದ ಕುಂಬಕಾಯಿಗಳು.]] ಯಾರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಜಬೂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೆಳೆಗಾರರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಬ್ಬಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. [[ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆ|ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆಯ]] ಒಹಿಯೊ ನಗರಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಅವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ಕಲ್‌ವಿಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರದರ್ಶನ]]. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೇ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಾಫ್ ಮೂನ್ ಬೇಯ]] ನಗರ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೨೫೦,೦೦೦ ಭೇಟಿಗಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ವೆ-ಆಫ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.miramarevents.com/pumpkinfest/history.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100803022004/http://www.miramarevents.com/pumpkinfest/history.html |date=2010-08-03 }} ಹಾಫ್-ಮೂನ್ ಬೇ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬದ ಇತಿಹಾಸ</ref>. ಯಾರು ದೊಡ್ಡ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಎಲ್ಲ ರೈತರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.miramarevents.com/weighoff/facts.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100822224305/http://www.miramarevents.com/weighoff/facts.html |date=2010-08-22 }} Gargantuan Gourd Weigh-Off</ref> ಗೆಲ್ಲುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ೧೨೦೦ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ರ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಟೊಪ್ಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೊ ಜುತ್ರಸ್ ಅವರು ಬೆಳೆದ ೧೬೮೯ ಪೌಂಡ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ.<ref name="worldrecord">[http://www.bigpumpkins.com/viewarticle.asp?id=162&amp;gid=50 2007ರ ಜೊ ಜುಟ್ರಾಸರ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]</ref> ಪ್ರಪಂಚದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಸ್ವಯ೦-ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ [[ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌ನ ಮೊರ್ಟನ್]]‌ ನಗರ<ref name="morton">{{Cite web |url=http://www.pumpkincapital.com/index.php?option=displaypage&Itemid=52&op=page&SubMenu= |title=ಮೊರ್ಟನ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ |access-date=2021-08-09 |archive-date=2017-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702002523/http://www.pumpkincapital.com/index.php?option=displaypage&Itemid=52&op=page&SubMenu= |url-status=dead }}</ref> ೧೯೬೬ರಿಂದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. [[ನೆಸ್ಲೆ|ನೆಸ್ಲೆಯ]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳವಿರುವ ನಗರ (ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿರುವ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ೯೦% ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ) ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ: ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಮಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಬೊಸ್ಟನ್]]‌ಗೆ ಸೋಲುವ ಮೊದಲು ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳು ಆ ನಗರ ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯಿದೆ. ನ್ಯು ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೀನ್ [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ|ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆದಾರ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕೀನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಆಗಿದೆ, ಇದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ [[ಲೆಬೊತಮಿ]] ಎನ್ನುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಬ್ಬದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಲೆಬೊತಮಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಶಾಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ) ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜಿನ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್ ಡಬ್ಲುಕೆಎನ್‌ಎಚ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಏಕಮಾತ್ರ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಕೌಂಟಿ ಕವನ್‌ನ ವರ್ಜೀನಿಯ|ಕೌಂಟಿ ಕವನ್‌ನ ವರ್ಜೀನಿಯದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಈ ವರ್ಷದ ದೊಡ್ಡ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ೧೩೦೦ ಪೌಂಡ್ ಇತ್ತು. ರಜೆಯ ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇತರ ಮನೋರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಎಲ್ಕ ಗ್ರೋವ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಗಳು ೧೯೯೫ರಿಂದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದಿವೆ. ==ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ and fiction== ಜನಪದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಅಲೌಕಿಕದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉದಾಹರಣೆ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ===ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ=== * ಮಾಟಗಾತಿಯಿಂದ ಜನರು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯಾಗು ಬದಲಾಗುವುದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. * ಮೇಲೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಜಾಕ್-ಓ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಹಾಲೊವೀನ್ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು ದೆವ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಕಾದಂಬರಿ=== * [[ಮದರ್ ಗೂಸ್]] ''[[ಸಿಂಡ್ರೆಲಾ]]'' ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲಿ ಕಿನ್ನರ ಧರ್ಮಮಾತೆ ಗಾಡಿಯೊಳಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಆಗಿಯೇ ಹಿಂದಿರುತ್ತದೆ. * ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಂ ಸ್ಚುಲ್ಜ್'ನ ವಿನೋದ ಕೃತಿ ''[[ಪೀನಟ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಲೀನಸ್'[[ಗ್ರೇಟ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್]] ನಂಬಿಕೆ ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. * [[ಆರ್.ಎಲ್. ಸ್ಟೈನ್]] ರ "[[ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಜ್ಯೂಸ್]]" ಸಣ್ಣ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಸ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್]]'' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ, ಹೋಗ್ವಾರ್ಟ್‌ನ ವಿಜಾರ್ಡ್ಸ್ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಸ ತುಂಬಾ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಪುನಃ ಮಾಟಗಾತಿಯರು ಕೂಡ ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇರ್ವಿಂಗ್ಸ್]]'ನ ''[[ದ ಲೆಜೆಂಡ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೀಪಿ ಹಾಲೊವ್]]'' ನಲ್ಲಿ "[[ಹೆಡ್‌‍ಲೆಸ್ ಹಾರ್ಸ‌ಮನ್]]" ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಜೋರಾಗಿ ಎಸೆಯುತ್ತದೆ. * [[ಜಾಕ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್‌ಹೆಡ್]],[[ಎಲ್. ಫ್ರಾಂಕ್ ಬೌಮ್|ಎಲ್. ಫ್ರಾಂಕ್ ಬೌಮ್‌ರ]] [[ಓಜ್]] ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ತಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡನೇಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜೀವ ತುಂಬಲಾಗಿದೆ. * [[ಟಿಮ್ ಬರ್ಟನ್]]'ರ ''[[ದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಫೋರ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್|ದ ನೈಟ್‌ಮೇರ್ ಬಿಫೋರ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ]],'' ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಾದ, [[ಜಾಕ್ ಸ್ಕೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್]] "ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ." * ಸ್ಕಾಟೀಷ್ ಲೇಖಕ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾಲ್ ಸ್ಮಿತ್]]‌ರಿಂದ [[ಪ್ರೆಷಿಯಸ್ ರಮೊಟ್ಸ್ವೆ]] [[ಬೊಟ್ಸ್‌ವಾನಾ|ಬೊಟ್ಸ್‌ವಾನಾದಲ್ಲಿ]] [[ದ ನಂ.1 ಲೇಡಿಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟೀವ್ ಏಜನ್ಸಿ]] ಸರಣಿಯ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪದೆಪದೇ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೇಯಿಸಿ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ. *ನೆಥಾನಿಯಲ್ ಹಾವ್ಥೋರ್ನೆ‌ಯಿಂದ [[ಫೀದರ್‌ಟಾಪ್]] ೧೮೫೨, ಸಣ್ಣ ಕಾದಂಬರಿ. ಮನುಷ್ಯನ ಬೆದರುಗೊಂಬೆಯೊಳಗೆ ಮಾಟಗಾತಿ "ಕುಂಬಳಕಾಯಿತಲೆ" ಹೊಂದಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [[ಅಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಹುರಿದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು]] * [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ರಾಣಿಯರು]] * [[ತರಕಾರಿ ರಸ]] ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು * [http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&amp;dbid=82 ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಹಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830081159/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=foodspice&dbid=82 |date=2014-08-30 }}, ದ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಟಲ್‌ಜೆನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ * [http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿದೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923103549/http://www.agr.state.il.us/newsrels/r1022041.html |date=2015-09-23 }},ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ. * [http://www.bigpumpkins.com/viewarticle.asp?id=115&amp;gid=32 ಸತತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ], ಬಿಗ್‌ಪಂಪ್ಕಿನ್ಸ್.ಕಾಮ್. * [http://www.pumpkinfestival.org/worldrecord.html ಕೀನೆ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಹಬ್ಬ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010043328/http://www.pumpkinfestival.org/worldrecord.html |date=2010-10-10 }}, ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಯ ಪಟ್ಟಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Pumpkins}} * [http://www.mobot.org/gardeninghelp/plantfinder/Squash.asp ಸ್ಕ್ಯಾಶ್ ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೆ ಎಟ್ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್] —[http://the200acres.com/thepatch/ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಪಂಪ್ಕಿನ್ ಪ್ಯಾಚ್,ಆರ್ಥರ್, ಐಎಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108114412/http://the200acres.com/thepatch/ |date=2014-01-08 }} ನಿಂದ ೧೫೦ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು {{Squashes and pumpkins}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯುಕರ್ಬಿಟೀಸ್]] [[ವರ್ಗ:ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಲೋವನ್ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಜ್ಜಿ ಹೋದವುಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ]] [[ವರ್ಗ:ತರಕಾರಿಗಳು]] [[bg:Тиква]] [[de:Hokkaidokürbis]] [[es:Calabaza]] [[id:Labu]] [[pl:Dynia]] [[ru:Тыква]] [[sk:Tekvica veľkoplodá]] [[th:ฟักทอง]] [[tl:Kalabasa]] [[uk:Гарбуз]] 4p1s0yu0pqd3y3q16rbyphp7whhz3nd 0 24325 1427673 1339800 2026-09-08T05:25:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427673 wikitext text/x-wiki '''ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಯೋಜನೆ''' ಯು (FGCS) [[ಜಪಾನ್‌‌‌]]'ನ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ]]ವು [[ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಾಂತರ ಸಂಸ್ಕರಣ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರೀ ಗಣನೆಗಳನ್ನು/ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರುವ "ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕ"ವನ್ನು (ನೋಡಿ [[ಗಣಕೀಯ/ಗಣಕಕಾರ್ಯ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಇತಿಹಾಸ]]) ಸೃಷ್ಟಿಸಲು 1982ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಭಾರೀ ಸರ್ಕಾರೀ/ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯೊಂದರ ಕಾರ್ಯಯೋಜಿತ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. [[ಬೃಹತ್‌/ಮಹತ್‌‌ಗಣಕ]]ದ -ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾದಂತಹಾ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ "ಯುಗಪ್ರವರ್ತಕ ‌ಗಣಕ"ವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು<ref name="RevisitingPhilosophy">ಕಝುಹಿರೋ ಫ್ಯೂಚಿ, ರೀವಿಸಿಟಿಂಗ್‌ ಒರಿಜಿನಲ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಫಿಫ್ತ್‌‌‌ ಜನರೇಷನ್‌ ‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌, FGCS 1984, pp. 1-2</ref>. ''ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಣಕಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿದ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ‌ಗಣಕಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಡಯೋಡ್]]‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ‌ಗಣಕಗಳನ್ನು ಎರಡನೆಯವೆಂದು ; [[ಸಮಗ್ರ ಮಂಡಲ/ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್‌‌ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವನ್ನು ಮೂರನೆಯದೆಂದು; ಮತ್ತು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಸ್ಕಾರಕ‌]]ಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನದೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ‌ಗಣಕ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರುಗಳು ಒಂದೇ CPUವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರೆ, ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭಾವನೆಯಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ CPUಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕಿತ್ತು. ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ದೇಶವು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ‌ಗಣಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು, ಆ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನವೀನ ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶದ ಬಗೆಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದವು: ಒಂದೋ ಇದು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇದು ಈ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂದುವರೆದದ್ದು ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಿತ್ತು. == ಇತಿಹಾಸ == 1960ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗ ಹಾಗೂ '70ರ ದಶಕದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ, ಗಣಕ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳ "ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರುಗಳ" ಬಗ್ಗೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯೆದ್ದಿತ್ತು — ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು "ಮೂರು ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರುಗಳಾಗಿ" ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. # ಮೊದಲನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು : ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕಾಲ : 1940ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗ. ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆಗಳ ಜೋಡಿಸಬಲ್ಲ ಘಟಕಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ IBM ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[IBM 650]] ಗಣಕವು ಮೊದಲ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕವಾಗಿತ್ತು. # ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು : ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕಾಲ : 1956. ಕಿರಿದಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಯುಗವು ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ಗಳು ನಿರ್ವಾತ ಕೊಳವೆಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಅಗತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಪೃಥಕ್‌/ವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಚ್ಚುತಗಡಿನಿಂದ-ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಪರ್ಕಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಮಂಡಲ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಮೆದು ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕಿರಲಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. [[IBM 7090 ಗಣಕ]]ವು ಎರಡನೆಯ -ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕವಾಗಿತ್ತು. # ಮೂರನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು : ಸಮಗ್ರ ಮಂಡಲ/ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್‌‌ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳಿಂದ (ಅನೇಕ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ ಫಲಕ/ಬಿಲ್ಲೆಗಳು) ಕೂಡಿದ್ದವು. ಕಾಲ : 1964. IBM 360/91 ಗಣಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಪ್ರತಿ ಫಲಕ/ಬಿಲ್ಲೆಗೆ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ ಸಿರಾಮಿಕ್‌‌ ತಲಾಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನ ಪದರಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ACPX ಘಟಕ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಮಂಡಲ ಫಲಕವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂತಹಾ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿ ಕಂಡುಕೇಳರಿಯದ ತಾರ್ಕಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. IBM 360/91 ಗಣಕವು ಇಂತಹಾ ಮಿಶ್ರ ಎರಡನೆಯ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕವಾಗಿತ್ತು. ಹೊರಗಿಡಲಾದುದೆಂದರೆ ಲೋಹದ ಹಲ್ಲುಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ "ಸೊನ್ನೆ -ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ " ‌ಗಣಕ ([[IBM 407]]ನಂತಹಾ) ಅಥವಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಿಲೇಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದವು (ಮಾರ್ಕ್‌‌‌‌ Iನಂತಹಾ) ಮತ್ತು ಮೂರನೇ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ನಂತರದ ಅವಧಿಯ ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಗ್ರ ಮಂಡಲ/ವೆರಿ ಲಾರ್ಜ್‌‌ ಸ್ಕೇಲ್‌ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ([[VLSI]]) ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ಸ್‌‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಗಣಕಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳದ್ದೂ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರುಗಳಿದ್ದವು: # [[ಮೊದಲ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು]] : [[ಯಂತ್ರ ಭಾಷೆ]]. # [[ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು]] : [[ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಭಾಷೆ]]. # [[ಮೂರನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು]] : [[C]], [[COBOL]] ಮತ್ತು [[FORTRAN]]ಗಳಂತಹಾ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆಗಳು. # [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು]] : [[SQL]] ([[ದತ್ತಸಂಚಯ]]ದ ಬಳಕೆಗಾಗಿರುವ) ಮತ್ತು [[TeX]] (ಪಠ್ಯ ಸ್ವರೂಪಣೆಗೆ) ಭಾಷೆಗಳ ತರಹದ ಕ್ಷೇತ್ರ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಷೆಗಳು === ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸ ತತ್ವ === 1980ರ ದಶಕದವರೆಗಿನ ಈ ವಿವಿಧ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಣಕೀಯ ಕಾರ್ಯರಂಗದಲ್ಲಿ U.S. ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ‌ಗಣಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಜಪಾನ್‌‌‌ ಬಹುತೇಕ ಅನುಯಾಯಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಚಿವಾಲಯ]]ವು (MITI) 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಣಕೀಯ ಕಾರ್ಯರಂಗದ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಜಪಾನ್‌‌‌ನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ]]ಕ್ಕೆ (JIPDEC) ಈ ಬಗ್ಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಅನೇಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ 1979ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಹನವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಮೂರು-ವರ್ಷಗಳ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿತು. "ಐದನೇ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ‌ಗಣಕ" ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯು ಈ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾದುದು. ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ಯಮದ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ತೈಲದ [[ಭಾರೀಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ/ಸೂಪರ್‌ಟ್ಯಾಂಕರ್]]‌, ವಾಹನೋದ್ಯಮ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಗ್ರಾಹಕೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ‌ಗಣಕ ಸ್ಮರಣೆಯಂತಹಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 1970ರ ದಶಕದವರೆಗೆ MITI ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದ್ದವು. ಭವಿಷ್ಯವು [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು MITI ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಜಪಾನೀ]] ಭಾಷೆಯು, ಲಿಖಿತ ಹಾಗೂ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ‌ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಯೂ ಒಡ್ಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈಗಲೂ ಒಡ್ಡುತ್ತಲಿದೆ. ಈ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಮಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಲು MITI ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಜನರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದ್ದವು : * ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ‌ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ * ಭಾರೀ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಸಂಚಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ * ಭಾರೀ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ * ವಿಸ್ತೃತ ಕಾರ್ಯಸಾಧಕ ‌ಗಣಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು * ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣನೆ/ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೃಹತ್‌/ಮಹತ್‌‌-‌ಗಣಕಗಳು ದತ್ತವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಡೆಯಲಿಕ್ಕೆ [[ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹಾ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರೀ [[ದತ್ತಸಂಚಯ]]ಗಳ (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಕಡತನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿ) ಮಾಹಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ಸಮಾಂತರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ]] ‌ಗಣಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ''ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ [[ತಾರ್ಕಿಕ ನಿಗಮನಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆ'' ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ LIPSನ ಮಾನಕದಲ್ಲಿ 100Mನಿಂದ 1G LIPSಗಳವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲ ಮಾದರಿ ಗಣಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ರೂಪರೇಖೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರಗಳು ಸುಮಾರು 100k LIPSಗಳಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವರು ಈ ಗಣಕವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ R&amp;Dಗೆ 3 ವರ್ಷಗಳು, ವಿವಿಧ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು 4 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ 3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿ ಗಣಕವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನಿಟ್ಟರು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರವು 1982ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತಲ್ಲದೇ, '''ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌‌ ಫಾರ್‌‌ ನ್ಯೂ ಜನರೇಷನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ''' ([[ICOT]]) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಜಪಾನೀ ‌ಗಣಕ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜಂಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. === ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಅನುಷ್ಠಾನ) === ಭವಿಷ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರಿತ ಗಣಕಕಾರ್ಯರಂಗವೇ ಸಮರ್ಥವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ ಐದನೇ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು ಯೋಜನೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ‌ಗಣಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. [[1970ರ ದಶಕ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಗ್ರಾಹಕೋದ್ಯಮ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ವಾಹನೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ [[1980ರ ದಶಕ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರ ಅಪರಾಜಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]]‌ (MCC) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ USನಲ್ಲಿ, [[ಆಲ್ವೆ]] ಎಂದು UKನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] (ESPRIT) ಎಂಬುದಾಗಿ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ [[ICL]], ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ [[ಬುಲ್‌‌]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿಯ [[ಸೀಮೆನ್ಸ್]]‌‌ಗಳ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯೂನಿಚ್‌]]ನಲ್ಲಿ ECRC ([[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಸೆಂಟರ್]]‌) ಎಂದು ಸಮಾಂತರಿತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಐದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ [[ಸಮಾಂತರಿತ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಗಣಕಗಳ]]ನ್ನು (PIM) ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು: ಅವುಗಳೆಂದರೆ PIM/m, PIM/p, PIM/i, PIM/k, PIM/c. ಸಮಾಂತರಿತ [[ದತ್ತಸಂಚಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಾದ ಕಪ್ಪಾ, ''[[HELIC-II]]'' ಎಂಬ [[ನ್ಯಾಯಿಕ ತರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು ''[[MGTP]]'' ಎಂಬ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ [[ಪ್ರಮೇಯ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಕ]], ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ [[ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನ್ವಯಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಂತಹಾ ಗಣಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಯೋಜನೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. === ವಿಫಲತೆ === [[ಲಿಸ್ಪ್‌‌ ಗಣಕಯಂತ್ರ]] ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಥಿಂಕಿಂಗ್‌ ಮೆಷೀನ್‌ ಕಂಪೆನಿಗಳ]] ಅಪಯಶಸ್ಸಿನವೇ ಕಾರಣಗಳು FGCS ಯೋಜನೆಯು ಕೂಡಾ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಸಾಧಾರಣ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[Sun/ಸನ್‌ ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಇಂಟೆಲ್‌‌/Intel]] [[x86]] ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು) ಅಧಿಕಮಟ್ಟದ ಸಮಾಂತರಿತ ‌ಗಣಕ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದವು. ಭರವಸೆದಾಯಕ ಜಪಾನೀ ಸಂಶೋಧಕರ ನವೀನ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಆದರೆ [[MITI]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ‌ಗಣಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುವುದನ್ನು FGCS ಯೋಜನೆಯ ನಂತರ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ಆಗ FGCS ಯೋಜನೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದ್ದ ಸಂಶೋಧನಾ ಭರಾಟೆ/ತೀವ್ರತೆಯು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ MITI/ICOT ಜೋಡಿಯು ಆರನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿತು. ಸಮಾಂತರಿತ ‌ಗಣಕ ಸಂರಚನೆ ಹಾಗೂ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಮಾಹಿತಿಯ ಬಿಂಬವನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು AI ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣಾ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನಾಗಿ ಸಹವರ್ತಿ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆಯೊಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಪ್ರಧಾನ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಅದರದೇ ಆದ ಮಿತಿಗಳಿದ್ದವು. [[ಸಹವರ್ತಿ ನಿರ್ಬಂಧಸಹಿತ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌]]ನ ಬದ್ಧತೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಸೌಲಭ್ಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾಷೆಗಳ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈರುಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಕಾರ್ಲ್‌ ಹೆವಿಟ್‌ [http://arxiv.org/abs/0904.3036 ಮಿಡಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಲಾಜಿಕ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ : ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌, ಪ್ಲಾನರ್‌, ಪ್ರೋಲಾಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಜಪಾನೀಸ್‌‌ ಫಿಫ್ತ್‌‌‌ ಜನರೇಷನ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌‌] ArXiv 2009.</ref> 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ CPU ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಣತರು ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ "ಸುಸ್ಪಷ್ಟ" ನಿರ್ಬಂಧದ ಹಂತಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿಯೇ ಮೀರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಸಮಾಂತರಿತ ಗಣಕೀಯ/ಗಣಕಕಾರ್ಯದ ಮಹತ್ವವು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಮಹತ್ವದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಏರುತ್ತ ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ವರ್ಕ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ ಗಣಕ]]ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ "ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯರಹಿತ" ಗಣಕಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮೀರಿಸಿದ್ದವು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಕೂಡಾ ಯೋಜನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಆಪಲ್‌/Apple ‌ಗಣಕಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು [[GUI]]ಅನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು; [[ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತೃತ ದತ್ತಸಂಚಯಗಳನ್ನಾಗಿಸಿತು; ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸರಳವಾಗಿದ್ದ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದತ್ತ ಸಂಗ್ರಹೀಕರಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು.{{Fact|date=September 2008}} ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಯೋಜನೆಯು [[ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್]]‌ಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಬದ್ಧತೆಯ ಆಯ್ಕೆಯ ಸೌಲಭ್ಯದ ಬಳಕೆಯು ಬಹುತೇಕ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಯೋಜನೆಯು 50 ಶತಕೋಟಿ ಯೆನ್‌ (ಸುಮಾರು US $400 ದಶಲಕ್ಷ 1992ರ ವಿನಿಮಯ ದರಗಳಲ್ಲಿ)ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಯ ಮಾಡಿತ್ತಲ್ಲದೇ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸದೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಣಕಗಳೇ ವರ್ಕ್‌‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವದರಿಂದ ವರ್ಕ್‌‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಲಿಸ್ಪ್‌‌ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ [[CLIPS]]ನಂತಹಾ ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಧಾರಣ ‌ಗಣಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ತುಟ್ಟಿಯಾದಂತಹಾ ಲಿಸ್ಪ್‌ ಗಣಕಗಳನ್ನು ಅನಗತ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="HendlerEditorial">[http://csdl2.computer.org/comp/mags/ex/2008/02/mex2008020002.pdf ಅವಾಯ್ಡಿಂಗ್‌ ಅನದರ್‌ AI ವಿಂಟರ್]‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹೆಂಡ್ಲರ್‌, IEEE ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌‌ (ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2008 (Vol. 23, No. 2) pp. 2-4</ref> ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಫಲತೆಯೆಂದು ಪರಿಭಾವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಭಾರೀ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಸಂಚಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದ ನಿಗಮನಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ಗಳಂತಹಾ ಐದನೇ-ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಅನೇಕವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮರು-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. '''ಸಮಾಂತರಿತ ಗಣಕಕಾರ್ಯರಂಗ''' ಗಳ ಅನೇಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯರೂಪಿಗಳು ಶೀಘ್ರವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ ಕನಿಷ್ಟ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಬಹು-ತಿರುಳಿನ/ಮಲ್ಟಿ-ಕೋರ್‌‌]] ಸಂರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಟ ಹಂತದಲ್ಲಿ [[ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಮಾಂತರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]]ಗಳು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೂ [[ವೆಬ್‌ ಆಂಟಾಲಜಿ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌]] (OWL) ಭಾಷೆಯು ನಿಗಮನ-ಆಧಾರಿತ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಸಂಚಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅನೇಕ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. === ಘಟನಾವಳಿ === * 1982: FGCS ಯೋಜನೆಯು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಲ್ಲದೇ $450,000,000ರಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಔದ್ಯಮಿಕ ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. * 1985: ''ಪರ್ಸನಲ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಇನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಮೆಷೀನ್'' ‌ (PSI) ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ FGCS ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ''ಸೀಕ್ವೆನ್ಚುಯಲ್‌ ಇನ್‌‌ಫರೆನ್ಸ್‌‌ ಮೆಷೀನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಂ'' (SIMPOS) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್‌‌/ವಸ್ತು-ಅಭಿಮುಖವಾದ]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಸೌಲಭ್ಯವುಳ್ಳ ಒಂದು ಸಹವರ್ತಿ [[ಪ್ರೋಲಾಗ್]]‌-ರೂಪಾಂತರವಾದ ''ಕರ್ನಲ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌ 0'' (KL0)ಅನ್ನು ಬಳಸಿ SIMPOS ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * 1987: ''ಪ್ಯಾರಲೆಲ್‌ ಇನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌‌ ಮೆಷೀನ್‌'' (PIM) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಮಾಂತರಿತ ಯಂತ್ರಾಂಶದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ PSI:ಗಳನ್ನು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮತ್ತೂ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. "ಫ್ಲಾಟ್‌ GDC" (ಫ್ಲಾಟ್‌ ಗಾರ್ಡೆಡ್‌‌ ಡೆಫನಿಟಿವ್‌‌ ಕ್ಲಾಸಸ್‌‌)ವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವ ಕರ್ನಲ್‌ ಭಾಷೆಯಾದ ''[[ಕರ್ನಲ್‌ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್‌ 1]]'' (KL1)ನ ನವೀನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. KL1ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ''ಪ್ಯಾರಲೆಲ್‌‌ ಇನ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ಮೆಷೀನ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌'' ಅಥವಾ PIMOS ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/Museum/ICOT/FGCS-E.html ವಾಟ್‌ ಈಸ್‌ FGCS ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217105259/http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/Museum/ICOT/FGCS-E.html |date=2009-02-17 }}? – ಯೋಜನೆಯ ಜಾಲತಾಣದ ಪ್ರಧಾನ ಪುಟ. ಮಾದರಿ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * [http://www.useit.com/papers/tripreports/fifthgeneration.html ಐದನೇ ಪೀಳಿಗೆ/ತಲೆಮಾರಿನ ಗಣಕಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸಮ್ಮೇಳನ ವರದಿ] * [http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/103_The_fifth_generation_Jap.php ದ ಫಿಫ್ತ್‌‌‌ ಜನರೇಷನ್‌ : ಜಪಾನ್‌‌'ಸ್‌‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಚಾಲೆಂಜ್‌ ಟು ದ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111173405/http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/103_The_fifth_generation_Jap.php |date=2016-11-11 }}‌‌ - [[ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]‌ನ 1984ರಲ್ಲಿನ ಲೇಖನ * [http://www.icot.or.jp/ ICOT ಮೂಲ/ಪ್ರಧಾನ ಪುಟ] (ಪ್ರಸ್ತುತ AITRG) *[http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/Museum/IFS/ ICOT ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050410164726/http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/Museum/IFS/ |date=2005-04-10 }} * [http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/HomePage-E.html FGCS ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925132105/http://www.icot.or.jp/ARCHIVE/HomePage-E.html |date=2006-09-25 }} *[http://www.klic.org/ KL1ನಿಂದ C ಕಂಪೈಲರ್‌‌ ಪರಿವರ್ತಕ ಸಾಧನದ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲ/ಪ್ರಧಾನ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117145812/http://www.klic.org/software/klic/index.en.html |date=2010-01-17 }} *[http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/conf/fgcs/ FGCSನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಡಾವಳಿಯ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703001806/http://www.informatik.uni-trier.de/~ley/db/conf/fgcs/ |date=2014-07-03 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹತ್‌/ಬೃಹತ್‌‌ ಗಣಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಂತರಿತ ಗಣಕಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ]] 5zjqoxnctufh1gqucjkdcjljpltpz92 0 24378 1427701 1379167 2026-09-08T10:06:10Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427701 wikitext text/x-wiki {{About|the disease itself|the genetic transmission of sickle-cell disease and its carrier state|sickle cell trait}} {{DiseaseDisorder infobox | Name = Sickle-cell anaemia| Image = sicklecells.jpg | Caption = Normal and sickle-shaped red blood cells | DiseasesDB = 12069 | ICD10 = {{ICD10|D|57||d|55}} | ICD9 = {{ICD9|282.6}} | ICDO = | OMIM = 603903 | MedlinePlus = 000527 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 2126 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|oph|490}} {{eMedicine2|ped|2096}} {{eMedicine2|emerg|26}} {{eMedicine2|emerg|406}} | MeshName = Sickle+Cell+anemia | MeshNumber = C15.378.071.141.150.150 | }} '''ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ''', ಅಥವಾ '''ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ''' (ಅಥವಾ '''ರಕ್ತಹೀನತೆ''' ; ಅಥವಾ '''drepanocytosis''' ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಆನುವಂಶಿಕ ರಕ್ತದ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಒಂದು ವಿಕೃತ, ಬಿಗಿಯಾದ, ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣಗಳ ಮೃದುತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ ವಂಶವಾಹಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಿನ ಆಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಆಯಸ್ಸು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪುರುಷರ ಸರಾಸರಿ ಆಯಸ್ಸು ೪೨ ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಆಯಸ್ಸು ೪೮ ವರ್ಷಗಳು.<ref>{{cite journal |author=Platt OS, Brambilla DJ, Rosse WF, ''et al.'' |title=Mortality in sickle cell disease. Life expectancy and risk factors for early death |journal=N. Engl. J. Med. |volume=330 |issue=23 |pages=1639–44 |year=1994 |month=June |pmid=7993409 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/330/23/1639 |doi=10.1056/NEJM199406093302303 |issn=0028-4793 |access-date=2010-08-23 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105155059/http://content.nejm.org/cgi/content/full/330/23/1639 |url-status=dead }}</ref> ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯ ಅಥವಾ ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಪ-ಸಹಾರ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಜನ ಈ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://sicklecell.md/ |title=Sicklecell.md |access-date=2010-08-23 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430031859/http://sicklecell.md/ |url-status=dead }}</ref> ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ (ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಸ್ವಭಾವ).<ref>[http://sicklecell.md/faq.asp#q1 Sicklecell.md FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430031852/http://sicklecell.md/faq.asp#q1 |date=2011-04-30 }}: "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಕೇವಲ ಕಪ್ಪು ಜನರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ?</ref> ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಎರಡು ವಂಶವಾಹಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವವರು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಬಲ್ಲವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಮ್ ಹರಡಿದ ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲಾಗುವುದರಿಂದ (ಕುಡಗೋಲಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ) ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಡದೆ ನಿಂತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‍]]ನಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೫,೦೦೦ದಲ್ಲಿ ೧. ಅದರಲ್ಲೂ ಬಹುತೇಕ ಉಪ-ಸಹಾರ ಆಫ್ರಿಕಾ ವಂಶದವರಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು.<ref>http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/Sca/SCA_Summary.html</ref> ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಕಪ್ಪು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ ೧ ಕಪ್ಪು ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಧದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸಮಯುಗ್ಮಜತೆಯಿರುತ್ತದೆ (ಏಕರೂಪತೆ). ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು "ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್", ಎಸ್‌ಎಸ್ ಕಾಯಿಲೆ", ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್", ಅಥವಾ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮಜೋಡಣೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜತೆಯಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಡುಗೋಲು ವಂಶವಾಹಿಯಿರುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು "ಎಚ್‌ಬಿಎ‌ಎಸ್" ಅಥವಾ "ಕುಡುಗೋಲು ಕಣ ಲಕ್ಷಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಇತರ, ವಿರಳವಾದ ವಿಧಗಳು, ಕುಡಗೋಲು-ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸಿ ರೋಗ (ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಸಿ), ಕುಡಗೋಲು ಬೀಟಾ-ಪ್ಲಸ್-ಥಲಸೀಮಿಯಾ (HbS/β<sup>+</sup>) ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಬೀಟಾ-ಜೀರೋ-ಥಲಸೀಮಿಯಾ (HbS/β<sup>೦</sup>)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ಈ ಇತರ ವಿಧಗಳು ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಕಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಆಲೀಲ್ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ''ರೋಗ'' ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಕೃತಿಯು ರೋಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ತರಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ನ ವೈವಿಧ್ಯಗಳೂ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಬಹುರೂಪತ್ವ ಎಂದು ಹೆಸರು. == ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಅನೇಕ ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಾರಕವಾದವು. === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ === ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನೇಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗವು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ, ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ ಹಿಮೋಲಿಟಿಕ್ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಐದರಿಂದ ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1189 |title=BestBets: How long should an average sickle cell crisis last? |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617031532/http://bestbets.org/bets/bet.php?id=1189 |url-status=dead }}</ref> ==== ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಕುಡಗೋಲು-ಆಕಾರದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಲೋಮಧಮನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಂಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ರಕ್ತ ಕೊರತೆ, ನೋವು, ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅಂಗದ (ಅವಯವ) ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪುನರಾವರ್ತತೆ, ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ನೋವು ನೀಡುವಂಥ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಜಲಸಂಚಯನ (ಹೈಡ್ರೇಷನ್) ಮತ್ತು ನೋವಳಿಕಗಳ ಜೊತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನೋವು ನಿರ್ವಹಣೆಯು (ನಿಯಂತ್ರಣವು) ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಬಗೆಹರಿಯುವವರೆಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಲ್ಲದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪು NSAIDಗಳ (ಡೈಕ್ಲೋಫಿನಾಕ್‌ನಂತಹ ಅಥವಾ ನೆಪ್ರೊಕ್ಸಿನ್) ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಭಿದಮನಿಯ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ರೋಗಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ; ರೋಗಿಗಳನ್ನು-ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ನೋವಳಿಕೆ (PCA) ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಡೈಫನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್ ಇದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಒಪಿಯೋಯ್ಡ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತುರಿಕೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಚೋದಕ (ಉತ್ತೇಜಕ) ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪಕದ ಬಳಕೆ, ಎಟ್‌ಲೆಕ್ಟಸೀಸ್‌ನ (ವಿಸ್ತರಿತ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಾಶವಾಗುವಿಕೆ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==== ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== ಇದರ ಕಿರಿದಾದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ದೋಷಯುಕ್ತ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಕೊನೆಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗುಲ್ಮವು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯಾಗದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಲ್ಮೋಚ್ಛೇದನವು ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸೋಂಕು ಹರಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ;<ref>{{cite journal |author=Pearson H |title=Sickle cell anaemia and severe infections due to encapsulated bacteria |journal=J Infect Dis |volume=136 Suppl |issue= |pages=S25–30 |year= 1977|pmid=330779 |month=Aug |issn=0022-1899 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/meningitis.html |format=Free full text}}</ref><ref>{{cite journal |author=Wong W, Powars D, Chan L, Hiti A, Johnson C, Overturf G |title=Polysaccharide encapsulated bacterial infection in sickle cell anaemia: a thirty year epidemiologic experience |journal=Am J Hematol |volume=39 |issue=3 |pages=176–82 |year=1992 |pmid=1546714 | doi = 10.1002/ajh.2830390305 |month=Mar |issn=0361-8609 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ಅಂತಹ ಗುಲ್ಮ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ'' : ಇವು ಗುಲ್ಮಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ನೋವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಯಕೃತ್ತಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಗುಲ್ಮದೊಳಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಹಠಾತ್ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಹೈಪೋವೊಲಮಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ದೋಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯು ಉಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಲ್ಮದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ, ರೋಗಿಗಳು ರಕ್ತದ ಪ್ರವಹಿಸುವಿಕೆಯ ವೈಫಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ೧–೨ ಘಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಜೊತೆ (ರಕ್ತದಾನ) ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬೆಂಬಲದಾಯಕವಾಗಿದೆ, ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿದೆ, ಇದು ೩–೪ ಘಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ದಿನದ ಒಳಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ==== ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== * ''ಆಗರ್ಭ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ'' ಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಎಲ್ಲೆಗೆರೆಯ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ನೋವುಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಪ್ಯಾಲರ್ ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಪರ್ವೋವೈರಸ್ ಬಿ೧೯ ಮೂಲಕ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತ ನೇರವಾಗಿ ಎರಿಥ್ರೋಪೊಯಿಸಸ್ (ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವೋವೈರಸ್ ಸೋಂಕು ಸುಮಾರು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಿಗಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಜೀವಿತ ಅವಧಿಯು ಹಠಾತ್ತಾದ, ಜೀವವನ್ನು-ಬೆದರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ (ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟೊಪೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ೪ ದಿನಗಳಿಂದ ಒಂದು ವಾರ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಪೂರಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರಿಗೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಹಿಮೋಲಿಟಿಕ್ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ==== * ''ಹಿಮೋಲೀಟಿಕ್ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿ'' ಗಳು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ವೇಗವರ್ಧಿತ ಇಳಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಜಿ೬ಪಿಡಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಜೊತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬೆಂಬಲ ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==== ಇತರೆ ==== ಇದು ತುಂಬಾ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಂದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳಿನ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Jadavji T, Prober CG |title=Dactylitis in a child with sickle cell trait |journal=Can Med Assoc J |volume=132 |issue=7 |pages=814–5 |year=1985 |month=April |pmid=3978504 |pmc=1345873 |doi= |url= |issn=0008-4409}}</ref> ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.ejbjs.org/cgi/content/abstract/೫೮/೮/೧೧೬೧{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯೆಂದರೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಎದೆ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣ, ಇದು ಜ್ವರ, ಎದೆ ನೋವು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಳಹರಿವು ಮುಂತಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿನ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲಿನ ಕಣಗಳು ಎರಡೂ ಕೂಡ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ರೋಗಿಯು ಎರಡೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=July 2008}} ಇದು ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ, ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕು, ಮೂಳೆ-ಮಜ್ಜೆಯ ಧಮನಿರೋಧ, ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಎಟೆಲೆಕ್ಟಾಸಿಸ್, ನಿದ್ರಾಜನಕ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. === ತೊಂದರೆಗಳು === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ: * ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ (ಸ್ವಯಂ) ಗುಲ್ಮೋಚ್ಛೇದ-ನಂತರದ ಸೋಂಕು (OPSI), ಇದು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ್ ಆಸ್ಪ್ಲೀನಿಯಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ''ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟಕಾಕಸ್ ನ್ಯುಮೋನಿ'' (ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿ) ಮತ್ತು ''ಹಿಮೋಫಿಲಸ್ ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ'' ದಂತಹ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೆಲವು ರಕ್ತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ (hematologists) ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವೆರುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೋಗಿಗಳು ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''ಎಚ್. ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ'', ''ಎಸ್. ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ'', ಮತ್ತು ''ನೈಸೀರಿಯಾ ಮೆನಿಂಗ್‌ಟಿಡಿಸ್‌'' ಗಳಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳಿಂದ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. * ಆಘಾತ, ಇದು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಸುಧಾರಣಾತ್ಮಕ ಕಿರಿದಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಮ್ಲಜನಕವು ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ಮುರಿತ (ಅತಿಕ್ರಮ)ವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ಪ್ರಬುದ್ಧರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * ಕೊಲೆಲಿಥೈಸಿಸ್ (ಪಿತ್ತಗಲ್ಲು) ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸಿಸ್ಟೈಟಿಸ್, ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಿಮೋಲಿಸಿಸ್‌ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ಬಿಲಿರುಬಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅವಕ್ಷೇಪನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. * ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೀಲುಗಳ ಅವಾಸ್ಕ್ಯುಲರ್ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್ (ನಂಜಾಗದ ಮೂಳೆ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್), ಇದು ರಕ್ತಕೊರತೆಯ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. * ಹೈಪೋಪ್ಲೆನಿಸ್ಮ್ (ಗುಲ್ಮದ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯ) ಕಾರಣದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು. * ಪುರುಷ ಜನನಾಂಗದ ಲಿಂಗೋತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಊತಕ. * ಮೂಳೆ ಉರಿಯೂತ (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಿಂದುಂಟಾದ ಮೂಳೆಯ ಸೋಂಕುರೋಗ); ಕುಡುಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಉರಿಯೂತದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ''ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ'' (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಶಿಷ್ಟ-ಅಲ್ಲದ ಸೀರೋಟೈಪ್ ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಟಿಫಿಮ್ಯೂರಿಯಮ್, ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಎಂಟರಿಟೈಡಿಸ್, ಸಾಲ್ಮನೆಲ್ಲಾ ಪ್ಯಾರಾಟೈಫಿ ಬಿ), ಇದು ''ಸ್ಟೆಫಿಲೋಕಾಕಸ್ ಔರುಸ್‌'' ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ್-ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಎಂಟರಿಕ್ ಬೆಸಿಲಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕರುಳಿನ ಇಂಟ್ರಾವ್ಯಾಸ್ಕುಲರ್ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗವು ತೇಪೆಗಳಿಂದ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡ ರಕ್ತಕೊರತೆಯ ಊತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Almeida A, Roberts I |title=Bone involvement in sickle cell disease |journal=Br. J. Haematol. |volume=129 |issue=4 |pages=482–90 |year=2005 |month=May |pmid=15877730 |doi=10.1111/j.1365-2141.2005.05476.x |url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118642709/HTMLSTART |access-date=2010-08-23 |archive-date=2012-12-16 |archive-url=https://archive.today/20121216133415/http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/118642709/HTMLSTART |url-status=dead }}</ref> * ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ನ ಸೈರಣೆ, ಇದು ಓಪಿಯೇಟ್‌ಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಯ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಪಿಯೇಟ್‌ಗಳ ಚಟಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಒಪಿಯೇಟ್‌ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. * ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಗಂಟಿನ ನೆಕ್ರೋಸಿಸ್. * ಕಾಲಿನ ಹುಣ್ಣುಗಳು. * ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಂಭಾಗದ ರೆಟಿನೊಪಥಿ, ಅಂಗವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ರೆಟಿನೊಪಥಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವಗಳು ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ, ಮುಂತಾದವುಗಳು ಕುರುಡುತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ನಿಯಮಿತವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗರ್ಭಿಣಿ ಅವಸ್ಥೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗರ್ಭಾಶಯದೊಳಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುಂಠಿತ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗರ್ಭಪಾತ, ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ-ಬಸಿರುನಂಜುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. * ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು: ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ರಕ್ತನಾಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ನೋವಿನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ, ಹಲವಾರು ರೋಗಿಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ನೋವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid18195334">{{cite journal |author=Smith WR, Penberthy LT, Bovbjerg VE, ''et al.'' |title=Daily assessment of pain in adults with sickle cell disease |journal=Ann. Intern. Med. |volume=148 |issue=2 |pages=94–101 |year=2008 |pmid=18195334 |month=Jan |issn=0003-4819}}</ref> * ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ (ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಪಧಮನಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಒತ್ತಡ), ಇದು ಬಲ ಭಾಗದ ಕುಹರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ವೈಫಲ್ಯ (ಹೃದಯಾಘಾತ)ದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಸಹಿಸುವಿಕೆಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೂನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ<ref name="pmid14985486">{{cite journal |author=Gladwin MT, Sachdev V, Jison ML, ''et al.'' |title=Pulmonary hypertension as a risk factor for death in patients with sickle cell disease |journal=N. Engl. J. Med. |volume=350 |issue=9 |pages=886–95 |year=2004 |pmid=14985486 |doi=10.1056/NEJMoa035477 |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/350/9/886 |month=Feb |last12=Blackwelder |first12=WC |last13=Schechter |first13=AN |last14=Rodgers |first14=GP |last15=Castro |first15=O |last16=Ognibene |first16=FP |issn=0028-4793 |access-date=2010-08-23 |archive-date=2009-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090822054202/http://content.nejm.org/cgi/content/full/350/9/886 |url-status=dead }}</ref>. * ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ನೆಫ್ರಾಪಥಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರವಾದ ಕಲಿಜದ (ಮೂತ್ರಪಿಂಡ) ವಿಫಲತೆ - ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ (ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡ), ಪ್ರೊಟೀನ್ಯೂರಿಯಾ (ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವಾಗುವಿಕೆ), ಹೆಮಟೂರಿಯಾ (haematuria) (ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳ ನಷ್ಟವಾಗುವಿಕೆ) ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಿಜದ ವಿಫಲತೆಯು ಕೊನೆಯ ಹಂತದವೆರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid1892333">{{cite journal |author=Powars DR, Elliott-Mills DD, Chan L, ''et al.'' |title=Chronic renal failure in sickle cell disease: risk factors, clinical course, and mortality |url=https://archive.org/details/sim_annals-of-internal-medicine_1991-10-15_115_8/page/614 |journal=Ann. Intern. Med. |volume=115 |issue=8 |pages=614–20 |year=1991 |pmid=1892333 |month=Oct |issn=0003-4819}}</ref> === ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಗಳು === ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯ ವಿಧವು (ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಲಕ್ಷಣ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯಾವಾಗಲೂ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಐಸೋಸ್ತೆನುರಿಯಾದ ಜೊತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಕಲಿಜದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ನ್ಯೂನತೆಯಾಗಿದೆ. == ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ == ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಎಂಡೋನ್ಯೂಕ್ಲೀಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ರೂಪಾಂತರವು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಸ್ಥಿರಗಳು ಕ್ಯಾಮರೂನ್, ಸೆನೆಗಲ್, ಬೆನಿನ್, ಬಂಟು ಮತ್ತು ಸೌದಿ-ಏಷಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಎಚ್‌ಬಿಎಫ್ ಹಂತಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವುಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಹತ್ವವು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸೆನೆಗಲ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ-ಏಷಿಯನ್ ಅಸ್ಥಿರಗಳು ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid7505527">{{cite journal |author=Green NS, Fabry ME, Kaptue-Noche L, Nagel RL |title=Senegal haplotype is associated with higher HbF than Benin and Cameroon haplotypes in African children with sickle cell anemia |journal=Am. J. Hematol. |volume=44 |issue=2 |pages=145–6 |year=1993 |pmid=7505527 | doi = 10.1002/ajh.2830440214 |month=Oct |issn=0361-8609 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಕುಡಗೋಲು ಕಣದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ವಾಹಕಗಳು), ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಲೀಲ್ ಇದು ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಸಮಯುಗ್ಮಜಿಗಳಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ಡೋನಟ್-ತರಹದ ಆಕಾರದಿಂದ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮೊಳೆಗಳಿಂದಾವೃತವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ, ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌‌ನ ದೀರ್ಘ-ಸರಪಳಿಯ ಪೊಲಿಮರ್‌ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣದ ಆಕಾರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ರಕ್ತಕಣಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲೋಮನಾಳಗಳ ಒಳಗೆ ಒಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಆಸ್ಪದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾಹಕಗಳು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರ್ವತಾರೋಹಣವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ) ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಜಲೀಕೃತಗೊಂಡಾಗ ಅವು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೦.೮ ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=November 2008}} ಯಾವಾಗ ಏಳನೆಯ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೆಥೋನಿನ್ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ), ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಾಲಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sickle cell distribution.jpg|thumb|left|150px|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಂಚುವಿಕೆಯು ಗುಲಾಬಿ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Malaria distribution.jpg|thumb|left|150px|ಮಲೇರಿಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಭಾಗೀಕರಣವು (ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವು ಇನ್ನು ಸ್ಥಾನಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುವುದಿಲ್ಲ) ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Paludisme - Frequence statistique.png|thumb|left|150px|ಮಲೇರಿಯಾದ ಆಧುನಿಕ ಹಂಚಿಕೆ]] ವಂಶವಾಹಿಯ ನ್ಯೂನತೆಯು ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯ ಒಂದು ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ (ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ಬಹುರೂಪತೆ - ಎಸ್‌ಎನ್‌ಪಿ) (ಎ ದಿಂದ ಟಿ ವರೆಗೆ), ಅದು ಸ್ಥಾನ ೬ ರಲ್ಲಿ ವೇಲಿನ್ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ಲುಟ್ಯಾಮೇಟ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೂಪಾಂತರದ ಜೊತೆಗಿನ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಎಚ್‌ಬಿಎ ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು, ಒಂದು ಜಿಏಜಿಯಿಂದ ಗಿಟಿಜಿ ವರೆಗಿನ ಕೊಡೊನ್ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಏಕೈಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ನ ರೂಪಾಂತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ದ್ವಿತೀಯಕ, ತೃತೀಯಕ ಅಥವಾ ಚತುಷ್ಟಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಗೋಚರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ''ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ''. ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆಂದರೆ, ಸ್ವತಃ ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ನ ಬಹುರೂಪೀಕರಣ. ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಡಿಯೊಕ್ಸಿ ವಿಧವು ಇ ಮತ್ತು ಎಫ್ ಹೆಲೈಸ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಜಲದ್ವೇಷದ ಮಚ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮೋಗ್ಲೊಬಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ೬ ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವೇಲೈನ್‌ನ ಜಲದ್ವೇಷದ ಉಳಿಕೆಗಳು ಜಲದ್ವೇಷದ ಮಚ್ಚೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಕಣಗಳು ಏಕೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಂತುಯುಕ್ತ ಅತಿರಭಸದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪಸರಣ ಇದು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆಲೀಲ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ (ವರ್ಣತಂತು) ೧೧ ರ ಸಣ್ಣ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರಿಂದಲೂ ದೋಷಪೂರಿತವಾದ ವಂಶವಾಹಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಒಂದು ದೋಷಪೂರಿತ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಂಶವಾಹಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಹಕರಾದ ಎರಡು ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ಮಗುವನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗುವು ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ೪-ರಲ್ಲಿ-೧ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಗ್ರಾಹಕರಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ೨-ರಲ್ಲಿ-೧ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಂಶವಾಹಿಯು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಪಸಾರಕವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕರು ಕೆಲವು ಕುಡಗೋಲು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಷ್ಟಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಆದರೆ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಷ್ಟಾದರೂ ಕೂಡ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಕಾರಣದಿಂದ, ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳು ಸಮಯುಗ್ಮಜಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದ, ರೋಗವು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ-ಗುರಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್, [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]ಗಳಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16001361">{{cite journal |author=Kwiatkowski DP |title=How malaria has affected the human genome and what human genetics can teach us about malaria |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=77 |issue=2 |pages=171–92 |year=2005 |pmid=16001361 |doi=10.1086/432519 |month=Aug |issn=0002-9297 |pmc=1224522}} {{PMC|1224522}}</ref> ಮಲೇರಿಯಾವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದು ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ವಿರಳವಾದ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಂಭವಿಸುವ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆ, ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol7no6/romi.htm</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1808464 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2013-08-01 |archive-url=https://archive.today/20130801115257/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1808464 |url-status=dead }}</ref> ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯು ಒಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಗ್ರಾಹಕದಲ್ಲಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯ ಇರುವಿಕೆಯು ದೋಷಪೂರಿತ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು, ಜೀವದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಛಿದ್ರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಎಚ್‌ಬಿ ಗಳ ಬಹುರೂಪೀಕರಣವು ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಚ್‌ಬಿ ಗಳ ಜೀರ್ಣವಾಗುವಿಕೆಗೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಲೇರಿಯಾವು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವರು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ (ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆ). [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುಎಸ್ಎ]] ಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಲೇರಿಯಾಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಕ್ಕಿಂತ (ಸುಮಾರು ೪.೦%) ಕಪ್ಪು ಜನರಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ೦.೨೫%) ಮತ್ತು ಅದು ಮತ್ತೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಿಕ ಮಲೇರಿಯಾದ ಹೊರತಾಗಿ, ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೂಪಾಂತರವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅನನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ಹೊಂದಿದ ಜನರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಹುವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪೃವೃತ್ತಿಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿರುವುದೂ ಕೂಡ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಹರಡುವುದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=%E0%B3%A7%E0%B3%A9%E0%B3%AC%E0%B3%A7%E0%B3%A8%E0%B3%AD%E0%B3%AC |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-04-06 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305203654/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?aid=%E0%B3%A7%E0%B3%A9%E0%B3%AC%E0%B3%A7%E0%B3%A8%E0%B3%AD%E0%B3%AC |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Autorecessive.svg|right|thumb|200px|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪ್ರಭಾವಕ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿದೆ.]] === ಆನುವ೦ಶಿಕತೆ === * ರಕ್ತದ ಬಗೆ, ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರಚನೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ದೈಹಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ ವಿಧಗಳು, ಆತನು ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರಿಂದ ಯಾವ ಹೀಮೋಗ್ಲೋಬೀನ್‌ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. # ತಂದೆ ಇಲ್ಲವೇ ತಾಯಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ (SS) ಇದ್ದು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ವಭಾವ (AS) ಇದ್ದರೆ, ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೫೦% (SS) ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಲಕ್ಷಣ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೫೦% (AS). # ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದಂತೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಸ್ವಭಾವ (AS) ಇದ್ದರೆ, ಮಗುವಿಗೆ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ೨೫% (೪ರಲ್ಲಿ ೧) (SS). == ರೋಗನಿರ್ಣಯ == ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್ ನಲ್ಲಿ, ರಕ್ತದ ಪೂರ್ತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ರಿಟಿಕ್ಯುಲೋಸೈಟ್ ಸಂಖೆಯ ಜೊತೆಗೆ ೬–೮&nbsp;g/dL ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ (ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ನಾಶಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತದೆ). ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳ ಇತರ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಎಚ್‌ಬಿ ಮಟ್ಟಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರಕ್ತದ ಪೊರೆಯು ಹೈಪೋಸ್ಪ್ಲೆನಿಸಮ್‌ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು (ಉದ್ದೇಶ್ಯ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಹೊವೆಲ್-ಜಾಲಿ ಕಾಯಗಳು). ಒಂದು ರಕ್ತ ಪೊರೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲು ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವುದನ್ನು ಸೋಡಿಯಮ್ ಮೆಟಾಬೈಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು. ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಕಂಡುಬರುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡ "ಕುಡಗೋಲು ವಿಲಯನತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ"ಯ ಜೊತೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಒಂದು ಕಡಿಮೆಯಾಉತ್ತಿರುವ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ (ಸೋಡಿಯಮ್ ದಿಥಿಯೋನೈಟ್‌ನಂತಹ ದ್ರಾವಣ) ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ನ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ಬಗ್ಗಡವಾದ ಗೋಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಚ್‌ಬಿ ಯು ಒಂದು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿಧಗಳು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಇದು ಒಂದು ವಿಧದ ಹರಳುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಸರಣವಾಗಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಡಗೋಲಿನ ಕಣಗಳ (ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್‌ಸಿ) ಜೊತೆಗಿನ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ (ಎಚ್‌ಜಿಬಿಎಸ್) ಮತ್ತು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸಿ - ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಎರಡು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ - ಇವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ರೋಗ ನಿರ್ಣಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯ ದ್ರವರೂಪದ ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟೋಗ್ರಫಿಯ (ಎಚ್‌ಪಿಎಲ್‌ಸಿ) ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಬಿಸಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವಿಕೆಯು ವಿರಳವಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10926923">{{cite journal |author=Clarke GM, Higgins TN |title=Laboratory investigation of haemoglobinopathies and thalassemias: review and update |journal=Clin. Chem. |volume=46 |issue=8 Pt 2 |pages=1284–90 |year=2000 |pmid=10926923 |doi= |url=http://www.clinchem.org/cgi/content/full/46/8/1284 |month=Aug |issn=0009-9147}}</ref> ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಸೋಂಕಿನ ಮೂಲಕವು ವ್ಯಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಿಗೂಢವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿತವಾದ ಮೂತ್ರದ ಸೋಂಕನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೂತ್ರಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿತವಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎದೆಯ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಅನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestbets.org/bets/bet.php?id=1102 |title=BestBets: Does routine urinalysis and chest radiography detect occult bacterial infection in sickle cell patients presenting to the accident and emergency department with painful crisis? |format= |work= |accessdate= |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617032223/http://bestbets.org/bets/bet.php?id=1102 |url-status=dead }}</ref> ರೋಗದ ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಲಹೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಮಗುವು ರೋಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಫೀಟಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಗರ್ಭದ ಒಳಗವಚಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದ್ರವದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಫೀಟಸ್‌ನಿಂದ ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಎರಡನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರವು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಯು.ಎಸ್. ವಾಯು ಸೇನೆಯು ಕಪ್ಪು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ರೂಪಾಂತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ೧೪೩ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅವರು ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ರೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅವರನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೇವೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಥಿಯು ಒಂದು ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |author=Anonymous |title=Air force academy sued over sickle cell policy|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&res=9807EFD7163BF937A35752C0A967948260 |work=New York Times |date=4 January 1981 |accessdate=21 December 2008}}</ref> == ರೋಗ-ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ == ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನ ರೂಪಾಂತರದ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಫೀಲಿಕ್ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲದ ಗುಲ್ಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲದ ವಾಲೈನ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಂಶವಾಹಿಯು ವರ್ಣತಂತು ೧೧ರ ಸಣ್ಣ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡು ರೂಪಾಂತರ ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡು ಉಗ್ರ-ವಿಧದ ಆಲ್ಫಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ (ಎಚ್‌ಬಿಎಸ್) ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ-ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ), ಬೀಟಾ-ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಸರಪಳಿಯ ಆರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಧ್ರುವೀಯ ಅಮಿನೋ ಆಮ್ಲವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಸಹವೆಲೆನ್ಸೀಯ-ಅಲ್ಲದ ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್ (ಸಂಯೋಜನ) ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ, ಅದು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಕುಡಗೋಲು ಆಕಾರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವು ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದ ರೋಗ ಶರೀರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಕೋಶಗಳು ಲೋಮನಾಳಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಕಡಿಮೆ-ಆಮ್ಲಜನಕ ಒತ್ತಡವು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಕುಡಗೋಲು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಲಕ್ಷಣದ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು ಕೋಶದ ಒಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಆಮ್ಲಜನಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಕೋಶಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ಗಡುಸಾದ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಲೋಮನಾಳಗಳನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಕೊರೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಹಿಮೋಲೀಸಿಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಹಿಮೋಲೀಸಿಸ್ ಅಂದರೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ವಿರೂಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಗುಲ್ಮದ ಒಳಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಾಶವಾಗುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೊಸ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಇದು ನಾಶವಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://sickle.bwh.harvard.edu/scd_background.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-23 |archive-date=2010-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100923165921/http://sickle.bwh.harvard.edu/scd_background.html |url-status=dead }}</ref> ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ೯೦–೧೨೦ ದಿನಗಳು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳು ಕೇವಲ ೧೦–೨೦ ದಿನಗಳು ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>http://emedicine.medscape.com/article/778971-overview</ref> ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ಮಾನವರು ತಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ, ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಡೆಲ್ಟಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ೨ ಮತ್ತು ಎರಡು ಆಲ್ಫಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಗ್ಯಾಮ್ಮಾ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಫ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಸುಮಾರು ೯೬-೯೭% ಇರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎ ಯಲ್ಲಿ, ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಯ ೬ ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ಈ ಗ್ಲುಟಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ವಾಲೈನ್ ಕಣಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ವಾಲೈನ್ ಕಣಗಳು ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ರೂಪಾಂತರದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡು ಬೀಟಾ ಸರಪಳಿಗಳ ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಗೋಚರಿಕೆಯು ಒಗಟುಗಳ ಚೂರುಗಳಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ (ಅಥವಾ ಬೀಗ ಮತ್ತು ಚಾವಿ); ಅದರ ಅರ್ಥ ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಣಗಳು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಪೊಲಿಮಿರ್‌ಗಳ ಉದ್ದುದ್ದವಾದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವು ತುಂಬಾ ಗಡುಸಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಪೊಲಿಮಿರೈಸೇಷನ್‌ನ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೋಂಕು, ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆ, ಆಮ್ಲವ್ಯಾಧಿ, ಭೌತಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳು, ಶೀತ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗುತ್ತದೆ. == ನಿರ್ವಹಣೆ == === ಫೋಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ಮಕ್ಕಳ ತಜ್ಞರುಗಳಿಂದ ಕೂಲಂಕುಷವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ರಕ್ತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೋಗಿಗಳು ಜೀವಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧ ಮಿಗ್ರಾಂ ಪ್ರಮಾಣದ ಫೋಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದ ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ, ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಮುಂಚಿನ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಪ್ರಬುದ್ಧ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪೆನ್ಸಿಲಿನ್ ಅನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. === ಯಾತನಾಮಯ (ನೋವಿನಿಂದಾವೃತವಾದ) (ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ) ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತೀವ್ರವಾದ ಯಾತನಾದಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನ, ತೀವ್ರತೆ, ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಅವಧಿಯು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾತನಾಮಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳು ನೋವಳಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ರೋಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ನೋವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಿಯಮಿತವಾದ ಕಾಲದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌಮ್ಯವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ರೋಗಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪು NSAID ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೈಕ್ಲೋಫಿನಕ್ ಅಥವಾ ನೆಪ್ರಾಕ್ಸಿನ್). ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಂತರಭಿದಮನಿಯ ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ರೋಗಿಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ; ರೋಗಿಗಳ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೋವಳಿಕೆ (PCA) ಸಾಧನಗಳು ಈ ರೋಗದ ಶಮನಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತತ್ವೆ. ಡೈಫನ್‌ಹೈಡ್ರಮಿನ್ ಕೂಡ, ಓಪಿಯೋಯ್ಡ್‌ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ತುರಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧವಾಗಿದೆ. === ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಎದೆನೋವಿನ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಗಳು === ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ರಕ್ತನಾಳಗಳ-ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೋಲುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ (ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು-ನ್ಯೂನಗೊಳಿಸುವ ["ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ"] ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ವಿನೋಲೋನ್ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಕೋಲೈಡ್),<ref>{{cite book | title=Pulmonary and Critical Care Medicine | editor= C et al., editors | author=Aldrich TK, Nagel RL. | chapter=Pulmonary Complications of Sickle Cell Disease. | edition=6th | date=1998 | pages=1–10 | publisher=Mosby | location=St. Louis |isbn=0-81511-371-4}}</ref> ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪೂರೈಕೆ, ಮತ್ತು ಕೂಲಂಕಷವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೋಗಗಳು ರೋಗವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಟ್ಟ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ, ಸರಳವಾದ ರಕ್ತದ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ವಿನಿಮಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನವು, ರೋಗಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣದ ಗಣನೀಯ ಭಾಗದ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅದು ರೋಗಿಯ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ನ ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. === ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸ್ ಯೂರಿಯಾ === ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಕಾರಣಾತ್ಮಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದರೆ ಹೈಡ್ರೊಕ್ಸ್‌ಯೂರಿಯಾ. ಇದು ೧೯೯೫ ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (ಕ್ಯಾರಕೆ ''ಎಟ್. ಆಲ್'' )<ref name="pmid7715639">{{cite journal |author=Charache S, Terrin ML, Moore RD, ''et al.'' |title=Effect of hydroxyurea on the frequency of painful crises in sickle cell anemia. Investigators of the Multicenter Study of Hydroxyurea in Sickle Cell Anemia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_the-new-england-journal-of-medicine_1995-05-18_332_20/page/1317 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=332 |issue=20 |pages=1317–22 |year=1995 |pmid=7715639|doi= 10.1056/NEJM199505183322001 |month=May |issn=0028-4793}}</ref> ಆಘಾತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೩ ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು (ಸ್ಟೈನ್‌ಬರ್ಗ್ ''ಎಟ್. ಆಲ್'' )<ref name="pmid12672732">{{cite journal |author=Steinberg MH, Barton F, Castro O, ''et al.'' |title=Effect of hydroxyurea on mortality and morbidity in adult sickle cell anemia: risks and benefits up to 9 years of treatment |journal=JAMA |volume=289 |issue=13 |pages=1645–51 |year=2003 |pmid=12672732 |doi=10.1001/jama.289.13.1645 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/289/13/1645 |month=Apr |last12=Ramirez |first12=G |last13=Adler |first13=B |last14=Smith |first14=W |last15=Carlos |first15=T |last16=Ataga |first16=K |last17=Decastro |first17=L |last18=Bigelow |first18=C |last19=Saunthararajah |first19=Y |last20=Telfer |first20=M |last21=Vichinsky |first21=E |last22=Claster |first22=S |last23=Shurin |first23=S |last24=Bridges |first24=K |last25=Waclawiw |first25=M |last26=Bonds |first26=D |last27=Terrin |first27=M |issn=0098-7484}}</ref>. ಇದು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಎಸ್ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಫಿಟಲ್ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪುನರ್‌ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಭಾಗಶಃ ಸಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸ್‌ಯೂರಿಯಾ ಮೊದಲಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಬಳಕೆಯು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ತೊಂದರೆಯು ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿ ಇದರ ಉಪಯೋಗಗಳು ಇದರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref name="Platt2008">{{cite journal |author=Platt OS |title=Hydroxyurea for the treatment of sickle cell anemia |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2008-03-27_358_13/page/1362 |journal=N. Engl. J. Med. |volume=358 |issue=13 |pages=1362–9 |year=2008 |pmid=18367739 |doi=10.1056/NEJMct0708272 |month=Mar |issn=0028-4793}}</ref> === ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆಗಳ ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಸ್ಥಳಾಂತರೀಕರಣ) === ಮೂಳೆ ಮಜ್ಜೆ ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid8663884">{{cite journal |author=Walters MC, Patience M, Leisenring W, ''et al.'' |title=Bone marrow transplantation for sickle cell disease |journal=N. Engl. J. Med. |volume=335 |issue=6 |pages=369–76 |year=1996 |month=August |pmid=8663884 |doi= 10.1056/NEJM199608083350601|url=http://content.nejm.org/cgi/pmidlookup?view=short&pmid=8663884&promo=ONFLNS19 |last12=Sullivan |first12=KM |issn=0028-4793}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಚಿಕಾಗೋ ಹೃದಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿ. ಹೆರ್ರಿಕ್‌ನಿಂದ (೧೮೬೧–೧೯೫೪) ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು ಕಣಗಳ ವಿವರಣೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ ಈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಇಂಟರ್ನ್ (ನಿರ್ಬಂಧಿತ) ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಎಡ್‌ವರ್ಡ್ ಐರನ್ಸ್ (೧೮೭೭–೧೯೫೯), ಗ್ರೆನಡಾದ ೨೦-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ದಂತವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ನೋಯೆಲ್‌ನು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೋ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ "ವಿಶಿಷ್ಟ ದೀರ್ಘವಾದ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಆಕಾರದ" ಕಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Herrick, J.B. |title=Peculiar elongated and sickle-shaped red blood corpuscles in a case of severe anemia |journal=Archives of Internal Medicine |volume=6 | pages=517–521 |year=1910 }}</ref> ನೋಯೆಲ್‌ನು ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ "ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಂಧಿವಾತ" ಮತ್ತು "ಪಿತ್ತವಿಕಾರದ ಆಘಾತಗಳ" ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಪುನರ್‌ದಾಖಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು. ನೋಯೆಲ್‌ನು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ದಂತಚಿಕಿತ್ಸಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರೆನಡಾದ (ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ) ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಅವನು ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಸೌಟೆರಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಅವನ ದಹನಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯಿತು.<ref name="pmid2642320">{{cite journal |author=Savitt TL, Goldberg MF |title=Herrick's 1910 case report of sickle cell anemia. The rest of the story |journal=JAMA |volume=261 |issue=2 |pages=266–71 |year=1989 |pmid=2642320 | doi = 10.1001/jama.261.2.266 |month=Jan |issn=0098-7484 |url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/sicklecellanemia.html |format=Free full text}}</ref> ವೆರ್ನಾನ್‌ ಮೇಸಾನ್‌‌ನು ೧೯೨೨ರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ "ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ" ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೋಗದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಮೊದಲೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. : ೧೮೪೬ರಲ್ಲಿ ''ವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧವಿಜ್ಞಾನದ ಸದರ್ನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'' ವು ಒಂದು ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪಿದ (ಪಲಾಯನ್ ಮಾಡುವ) ಅಧೀನದ ಆಟೋಸ್ಪೈಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಲ್ಮದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿತು. ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಪ್ರಿಕಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಶುಗಳ ಮರಣದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಆಗ್‌ಬೆಂಜೀಸ್'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ("ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ಮಕ್ಕಳು"). ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ೧೬೭೦ ರ ಘನಾಯಿನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು.<ref>ಕೊನೊಟೆಯ್-ಅಹುಲು ಎಫ್‌ಐ‌ಡಿ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗದ ಮೇಲೆ ವಾತಾವರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲೊಜಿಕ್ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಗಣನೆಗಳು. ಒಳಗೆ: ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ. ಅಬ್ರಾಮ್‌ಸನ್ ಎಚ್, ಬೆರ್ಟ್ಲೆಸ್ ಜೆ‌ಎಫ್, ವೆತರ್ಸ್ ಡಿಎಲ್, ಎಡ್ಸ್. CV Mosby Co, St. Louis. ೧೯೭೩; ೨೦; cited in {{cite journal|last=Desai|first=D. V.|coauthors=Hiren Dhanani|year=2004|title=Sickle Cell Disease: History And Origin|url=http://www.ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals/ijhe/vol1n2/sickle.xml|journal=The Internet Journal of Haematology|issn=1540-2649|volume=1|issue=2|access-date=2021-08-09|archive-date=2014-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108062534/http://ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals%2Fijhe%2Fvol1n2%2Fsickle.xml|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ಯಾತನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಟಾರ್ ಸೋಪ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವು ಕಪ್ಪು ಜನಾಂಗದವರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2008}} ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ, ಲಿನಸ್ ಪೌಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಕಣಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅಪಸಾಮಾನ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು. ಒಂದು ಆನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಕಣಗಳ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ "ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ, ಕಣಗಳ ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆ" ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ವಂಶವಾಹಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಮೂಲವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ವರ್ಣತಂತುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ (ಸ್ವರೂಪಗಳ) ನಿರ್ಧರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವತಂತ್ರ ರೂಪಾಂತರಿತ ಘಟಕಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಈಗ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಘಟನೆಗಳು ೩,೦೦೦ ಮತ್ತು ೬,೦೦೦ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦-೧೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮುಂಚೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Desai|first=D. V.|coauthors=Hiren Dhanani|year=2004|title=Sickle Cell Disease: History And Origin|url=http://www.ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals/ijhe/vol1n2/sickle.xml|journal=The Internet Journal of Haematology|issn=1540-2649|volume=1|issue=2|access-date=2021-08-09|archive-date=2014-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140108062534/http://ispub.com/ostia/index.php?xmlFilePath=journals%2Fijhe%2Fvol1n2%2Fsickle.xml|url-status=dead}}</ref> == ಸಂಶೋಧನೆ == ಕುಡಗೋಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೆಯೇ ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಿಕೋಸನ್‌ನಂತಹ ಫೈಟೋಕೆಮಿಕಲ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಹಲವಾರು ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟೀವೆ. [[ಜೀನ್‌(ವಂಶವಾಹಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ವಂಶವಾಹಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಹೆಮಟಾಪೊಯಿಟಿಕ್ ಹುಣ್ಣುಗಳು * ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮಿಶ್ರಣ == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{DMOZ|Health/Conditions_and_Diseases/Blood_Disorders/Sickle_Cell|Sickle cell}} * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/bookshelf/br.fcgi?book=gene&amp;part=sickle ವಂಶವಾಹಿ ಪರಿಶೀಲನೆ/NCBI/NIH/UW ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರೋಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರವೇಶ] {{Hematology}} {{DEFAULTSORT:Sickle-Cell Disease}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಕ್ತಹೀನತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟೋಸೋಮಲ್ ಅಪ್ರಭಾವಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೀವ್ರ ನೋವಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನುವಂಶಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಮೋಲೀಟಿಕ್ ರಕ್ತಹೀನತೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಮಟಾಪೆಥೊಲೊಜಿ]] brnpi4w2x4tx9ffcgwirdiduwb4sykb 0 27323 1427672 1366144 2026-09-08T05:18:34Z Afughat 101621 Media added 1427672 wikitext text/x-wiki [[File:Devika.png|right|thumb|250px|ಪ್ರಕೃತಿ ಓರಾ, ಅರವತ್ನಾಲ್ಕು ಮತಿ- ಅಖೋರಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸತ್ರಿಯಾ ದ ಮೂಲ ಅಭ್ಯಾಸ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.]] [[ಚಿತ್ರ:A 'Mudra' of the 'Sutra-Surtadhaar-Sutradhaaree Nrritya'.jpg|thumb|ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ ಮುದ್ರೆ ]] '''''ಸತ್ರಿಯಾ'' ''' , ಅಥವಾ ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' , ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನಾಟ್ಯದ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ''ಸತ್ರಿಯಾ'' ಮಾತ್ರ ಅಸ್ಸಾಮಿ ವೈಷ್ಣವ ಸಂತರಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಶಂಕರ್ ದೇವಾ 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಇತ್ತೂ ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>Sethi, Arshiya ''[https://web.archive.org/web/20070928124027/http://www.janasadharan.com/yat/31.htm Sattriya: The redefining of a tradition]''</ref> ಶಂಕರ್ ದೇವಾ ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವನ್ನು ''ಅಂಖಿಯ ನಾಟ್'' (ಇವರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಂತಹ ಅಸ್ಸಾಮಿಯರ ಏಕ ಅಂಕ ನಾಟಕದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ)ದ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂನ ಸನ್ಯಾಸಿ ಮಂದಿರಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ಗಳೊಳಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ಈ ನಾಟ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>ಠಾಕೂರ್, ಸುದರ್ಶ ''[https://web.archive.org/web/20071015090502/http://janasadharan.com/yat/32.htm Cultural Reportage]''</ref> ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ಸಂಪ್ರದಾಯವು ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ದಿಂದಲೇ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಾಯಿತು. ಇಂದೂ ಕೂಡ ''ಸತ್ತ್ರಾ'' , ಈ ನಾಟ್ಯವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ನೃತ್ಯ== ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ದ ತಿರುಳಾಗಿವೆ. ಇದು ಪೌರಾಣಿಕ ಭೋಧನೆಗಳನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮನುಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ,''ಸತ್ರಿಯಾ'' ವನ್ನು ''ಭೂಕೋಟ್'' ಗಳು (ಪುರುಷ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು) ಮಾತ್ರ ವಿಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವೆಂಬಂತೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ''ಸತ್ರಿಯಾ'' ವನ್ನು ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಪುರುಷರು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದರ ಸಾರಾಂಶ ಕೇವಲ ಪೌರಣಿಕ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ: ''ಅಪ್ಸರಾ ನೃತ್ಯ'' , ''ಬೆಹರ್ ನೃತ್ಯ'' , ''ಚಾಲಿ ನೃತ್ಯ'' , ''ದಶವತಾರ ನೃತ್ಯ'' , ''ಮನ್ಚೋಕ್ ನೃತ್ಯ'' , ''ನತೌ ನೃತ್ಯ'' , ''ರಾಸ ನೃತ್ಯ'' , ''ರಾಜ್ ಘರಿಯಾಚಾಲಿ ನೃತ್ಯ'' , ''ಗೊಸಾಯಿ ಪ್ರಬೇಶ್'' , ''ಬಾರ್ ಪ್ರಬೇಷ್'' , ''ಗೋಪಿ ಪ್ರಬೇಷ್'' , ''ಜುಮುರಾ'' , ''ನಡು ಭಂಗಿ'' ಮತ್ತು ''ಸೂತ್ರಧಾರ'' . ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯದ ಇತರ ಏಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಂತೆ ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ಕೂಡ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಭಿನಯ ದರ್ಪಣ, ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ರತ್ನಾಕರದಂತಹ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು [[ನಾಟಕ]]-[[ಕಲೆ]]ಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು;ವಿವಿಧ ಪರಿಚಿತ ಕೃತಿಗಳು (ಮಾರ್ಗ್) ಹಾಗು ನರ್ತ್ತ (ಶುದ್ಧ ನೃತ್ಯ), ನರ್ಟ್ಯ (ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ನೃತ್ಯ), ಮತ್ತು ನಾಟ್ಯ (ಅಭಿನಯ)ದ ಆಕಾರಗಳು. ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವನ್ನು ''ಬೊರ್ ಜೀತ್ ಗಳು'' (ಇತರರಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ದೇವಾ ರವರು ಸಂಯೋಜಿಸಿದಂತಹ ಹಾಡುಗಳು)ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಂಗೀತದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ರಾಗ]]ಗಳನ್ನು ಆಧರಸಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೂಡುವಂತಹ ವಾದ್ಯಗಳೆಂದರೆ:''ಖೊಲ್ಸ್'' (ಡ್ರಮ್ ಗಳು), ''ತಾಳಗಳು'' (ತಾಳಗಳು) ಮತ್ತು [[ಬ್ಞಾಸುರಿ|ಕೊಳಲು]]. [[ಪಿಟೀಲು]] ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ನಂತಹ ಇತರ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಪ್ಯಾಟ್'' ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ರೇಷ್ಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜರತಾರಿ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನೇಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಭರಣಗಳು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಸಾಮಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವು ಅಸ್ಸಾಂ ನ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅನಂತರ ಇದು ಸನ್ಯಾಸಿ ಮಂದಿರದಿಂದ ಮಹಾನಗರಗಳ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ಅದರೊಳಗೆಯೇ ಕೆಲವೊಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೇಮನಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದವರೆಗೂ ಈ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯಮಗಳ ನಿಷ್ಹೆಯಿಂದ ಪಾಲನೆ ಹಾಗು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ನೃತ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಎಂಟು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವು ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯು 2000 ನವೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ವನ್ನು ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಇತರ ಏಳು ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾನ್ಯತೆ-ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ನೃತ್ಯದ ಮಾನದಂಡಗಳೊಳಗೆ ಇದನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, ''ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯ'' ಶತಮಾನಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಅದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೇಮ ನಿಯಮಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯದ ನೇಮ ನಿಷ್ಠೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದರ ಶುದ್ಧ ರೂಪವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹಾಗೇಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈಗ ಇದು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ನ ''ಸತ್ತ್ರಾ'' ದ ಪವಿತ್ರ ಒಳಾಂಗಣಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವ ವೇದಿಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳ ವರೆಗೂ ಆಗಮಿಸಿದೆ, ಇದು ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕ ಗುಣಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Sutradhaar Nrritya.webm|thumb|ಸೂತ್ರಧಾರ ನೃತ್ಯ (ಸತ್ರಿಯಾ)]] ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ *ನೃತ್ಯದ ಶೈಲಿಯ ವರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ನೃತ್ಯದ ಪಟ್ಟಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat}} *[http://www.sattriya.co.in ಸತ್ರಿಯಾ ಡ್ಯಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822093135/http://sattriya.co.in/ |date=2019-08-22 }} ಶ್ರೀಮತಿ ದೇವಿಕಾ P. ಬೊರ್ಥಕುರ್ ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್.ಪುಲಕ್ J. ಬೋರ್ಥಕುರ್ ರವರಿಂದ,ನ್ಯೂಸ್, ಫೀಡ್ ಬ್ಯಾಕ್,ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್,ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸಸ್,ನ್ಯೂಸ್,ಇವೆಂಟ್ಸ್, ಇಂಟರ್ ವ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಸತ್ರಿಯಾ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಸ್ಸಾಂ * {{Indian classical dance}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಸಾಂನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನೃತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೃತ್ಯ]] 6gecsbk31yvurrjl5t0hw8dyfaxg3vj 0 29322 1427671 1375792 2026-09-08T05:09:46Z Afughat 101621 Video added 1427671 wikitext text/x-wiki {{About|the condiment|the music native to [[Trinidad and Tobago]]|Chutney music}} {{Infobox Prepared Food | name = Chutney | image = [[File:Chutneykarnataka.jpg|200px]] | alternate_name = Chatni | country = India, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | region = [[South Asia]] | creator = | course = | served = | main_ingredient = salt, chillies, tamarind, coriander leaves, tomatoes | variations = | calories = | other = }} [[ಚಿತ್ರ:বুট ডাইলৰ চাটনি (Bengal Gram Chutney).webm|thumb|ಬಂಗಾಳ ಕಡಲೆ ಚಟ್ನಿ ]] {| style="float:right;clear:right;background-color:white;border:none" |- | [[File:DakshinChutneys.jpg|thumb|ದಕ್ಷಿಣದ ಚಟ್ನಿಗಳು]] |- | [[File:Chutneys.jpg|thumb|ಚಟ್ನಿಗಳು]] |- | [[File:MangoChutney.jpg|thumb|ಮಾವಿನ ಚಟ್ನಿ]] |- | [[File:TomatoChutney.jpg|thumb|ಸರಳ ಟೊಮೆಟೊ ಚಟ್ನಿ]] |- | [[File:Achar e chetnins.jpg|thumb|ಗೋವಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಿಳಿಬದನೆ ಮತ್ತು ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಚಟ್ನಿಗಳು]] |- | [[File:Grinding stone.jpg|thumb|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರುಬ್ಬುವ ಕಲ್ಲು]] |} [[ಚಿತ್ರ:Smoked Dry Fish and Tomato Chutney.webm|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಶೈಲಿಯ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಮೀನು ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊ ಚಟ್ನಿ ]] '''ಚಟ್ನಿ''' ({{lang-hi|चटनी}}) ಎಂಬುದು ಹಿಂದಿ-ಉರ್ದುವಿನಿಂದ ಪಡೆದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಎರವಲು ಪದವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ<ref>[http://www.thefreedictionary.com/chutney ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ ಮೀನಿಂಗ್‌‌: ''ಚಟ್ನಿ'' ]; ದಿ ಫ್ರೀಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ; ಫ್ರೀ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಡಿಕ್ಷ್‌ನರಿ, ಥೆಸರಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ</ref> ಮತ್ತು ಇತರ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜಲಪಿಷ್ಟದಂಥ (ಪೇಸ್ಟ್‌ನಂಥ) ಒಂದು ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ''{{IAST|caṭnī}}'' ಎಂಬುದರಿಂದ ({{lang-mr|चटणी}}, {{lang-ta|சட்னி}}, {{lang-kn|ಚಟ್ನಿ}}, {{lang-hi|चटनी}}, {{lang-ur|چٹنی}}, {{lang-ml|ചമ്മന്തി}}, {{lang-te|పచ్చడి}}) ಇದು ಜನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯವೊಂದರ ಒಂದು ಜೊತೆಯ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಮಸಾಲೆಭರಿತ ತಯಾರಿಕೆಗಳ ಒಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಚಟ್ನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಆದರೆ ಪೂರಕವಾದ ಮಸಾಲೆ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಚಟ್ನಿಗಳು ಹಸಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಶುಷ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ದಪ್ಪನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ನವಿರಾಗಿರುವುದರವರೆಗಿನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮುರಬ್ಬಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಸಿಹೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಎರವಲು ಪದವು ತಾಜಾ ಮತ್ತು ಊರಿಟ್ಟ ವ್ಯಂಜನ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಗೆ ಮನಸೋ ಇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳು ಸದರಿ ಪದವನ್ನು ತಾಜಾ ತಯಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ/ಅಚಾರ್‌ ({{lang-hi|अचार}}) ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪದವು, ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆದರೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುವ ಮುರಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಿನೆಗರ್‌ ಅಥವಾ ನಿಂಬೆಯ ರಸವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪ್ಪಿನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹುದುಗನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಒಂದು ಒರಳು ಮತ್ತು ಕುಟ್ಟಣಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಒಂದು ''ಅಮ್ಮಿಕ್ಕಲ್‌‌'' ನ್ನು (ತಮಿಳು) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ರುಬ್ಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಲಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಜಾಗವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮಿಶ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಾನಾಬಗೆಯ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರುಬ್ಬಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಹಸಿಯಾದ ಜಲಪಿಷ್ಟವನ್ನು (ಪೇಸ್ಟ್‌ನ್ನು) ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ತೈಲದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಕಡಲೇಕಾಯಿ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಚಟ್ನಿಯ ಬಗೆಗಳು == ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯತಃ ಯಾವುದೇ ತರಕಾರಿ/ಹಣ್ಣು/ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ/ಮಸಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಚಟ್ನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಮಿತಿಯೆಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ. ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಖಾರವೆಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಚಟ್ನಿಗಳು ಹೊಂದಿವೆ; ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಾನಾಬಗೆಯ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಮಳವು ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಚಟ್ನಿಯ ಬಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಚಟ್ನಿಗಳ ಬಗೆಗಳು: * ಕೊತ್ತಂಬರಿ (ಧನಿಯಾ) * ಪುದೀನ ಚಟ್ನಿ (ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮತ್ತು ಪುದೀನ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ 'ಹರಿ ಚಟ್ನಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ 'ಹರಿ' ಎಂಬುದು 'ಹಸಿರು' ಎಂಬುದಕ್ಕಿರುವ [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]]/[[ಹಿಂದಿ]] ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ) * [[ಹುಣಸೆ|ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣಿನ]] ಚಟ್ನಿ (ಇಮ್ಲಿ ಚಟ್ನಿ) (ಉರ್ದು/ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ 'ಮೀಠಿ' ಎಂದರೆ 'ಸಿಹಿ' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಮೀಠಿ ಚಟ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) * ಸೂತ್‌‌ (ಅಥವಾ ಸೌಂತ್‌) ಚಟ್ನಿ; ಇದನ್ನು ಖರ್ಜೂರಗಳು ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ * ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ * [[ಈರುಳ್ಳಿ]]ಯ ಚಟ್ನಿ * ಒಣಗಿಸಿದ ಪ್ಲಮ್‌ ಹಣ್ಣಿನ ಚಟ್ನಿ * [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮೆಟೊ]] ಚಟ್ನಿ * ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ * ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ * [[b:Cookbook:Mango chutney|ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ]] (ಕಚ್ಚಾ, ಹಸಿರು ಮಾವಿನಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) * ನಿಂಬೆ ಚಟ್ನಿ (ಇಡಿಯಾದ, ಹಣ್ಣಾಗಿರದ ನಿಂಬೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) * ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಚಟ್ನಿ; ಇದನ್ನು ತಾಜಾ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]]ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ * ಹಸಿರು ಟೊಮೆಟೊ ಚಟ್ನಿ. ಹಣ್ಣಾಗಿರದ ಟೊಮೆಟೊಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪಾಕಸೂತ್ರವಾಗಿದೆ * ಕಡಲೇಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ (ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಶೇಂಗ್‌ದಾನಾ ಚಟ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) * [[ಚಿತ್ರ:Smoked Dry Fish and Tomato Chutney.webm|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಶೈಲಿಯ ಹೊಗೆಯಾಡಿಸಿದ ಮೀನು ಮತ್ತು ಟೊಮೆಟೊ ಚಟ್ನಿ ]]ಶುಂಠಿ ಚಟ್ನಿ; [[ದೋಸೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಇದನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಮಿಳು ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು [[ಉಡುಪಿ ಖಾದ್ಯಶೈಲಿ|ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ * ಮೊಸರು ಚಟ್ನಿ; ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಸರಳ. ಮೊಸರು, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಪುಡಿ, ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಬೆರೆಸಿದರೆ ಮೊಸರು ಚಟ್ನಿಯು ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ * ಟೊಮೆಟೊ ಈರುಳ್ಳಿ ಚಟ್ನಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.sinfulcurry.com/tomato-onion-chutney/ |title="ಸಿನ್‌ಫುಲ್‌ ಕರಿ: ಟೊಮೆಟೊ ಆನಿಯನ್‌ ಚಟ್ನಿ ರಿಸೈಪ್‌" |access-date=2011-04-26 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125235126/http://www.sinfulcurry.com/tomato-onion-chutney/ |url-status=dead }}</ref> * ಧನಿಯಾ ಪುದೀನ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿ<ref>{{Cite web |url=http://www.sinfulcurry.com/cilantro-mint-coconut-chutney/ |title="ಸಿನ್‌ಫುಲ್‌ ಕರಿ: ಸಿಲಾಂಟ್ರೊ ಮಿಂಟ್‌ ಕೋಕೋನಟ್‌ ಚಟ್ನಿ ರಿಸೈಪ್‌" |access-date=2011-04-26 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211145225/http://www.sinfulcurry.com/cilantro-mint-coconut-chutney/ |url-status=dead }}</ref> * ಬಟಾಣಿ ಬೆರೆಸಿದ ಚಟ್ನಿ (ನರಘಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಲೈಂಡಿ ಚಟ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ‌) * ಬ್ಲಾಟ್‌ಜಂಗ್‌; ಇದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಿಹಿ ಚಟ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜರದಾಳು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.bbcgoodfood.com/recipes/5111/apricot-blatjang ಏಪ್ರಿಕಾಟ್‌ ಬ್ಲಾಟ್‌ಜಂಗ್‌ ರಿಸೈಪ್‌]</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಶೈಲಿಯ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಹಣ್ಣು, ವಿನೆಗರ್‌ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಒಂದು ಇಳಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ರುಚಿಕಾರಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ರುಚಿಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಕ್ಕರೆ]], [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪು]], ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, [[ಹುಣಸೆ|ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣು]], [[ಈರುಳ್ಳಿ]], ಅಥವಾ [[ಶುಂಠಿ]] ಸೇರಿರಬಹುದು. ಮಸಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಮೆಂತೆ|ಮೆಂತ್ಯ]], ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಜೀರಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಇಂಗು]] (''ಹಿಂಗ್‌'' ) ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. == ಉತ್ಪತ್ತಿ == {{Empty section|date=December 2009}} == ಇತಿಹಾಸ == {{Unreferenced section|date=December 2009}} ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಚಟ್ನಿಗಳು, ಸುಖಭೋಗ ಸರಕುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]ನಂಥ ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅನುಕರಣೆಗಳನ್ನು "ಮಾವಾಗಿಸಿದ" ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರ ರುಚಿಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೇಜರ್‌ ಗ್ರೇ'ಸ್‌ ಅಥವಾ ಬೆಂಗಾಲ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಅಥವಾ ನೇಚರ್‌ ಐಸಲ್‌ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್‌ ಗೌರ್ಮೆಟ್‌‌ನಂಥ ಚಟ್ನಿಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಚಟ್ನಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಹಣ್ಣು, ವಿನೆಗರ್‌, ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಒಂದು ಇಳಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಟ್ನಿ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹರಡಿತು; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿತೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು; ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಂದಿಯ ತೊಡೆಮಾಂಸ, ಹಂದಿಮಾಂಸ, ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಭಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆರೋಚಕ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನವಾಗಿ ಚಟ್ನಿಯು ಈಗಲೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. == ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚಟ್ನಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು == * ಅಸ್ಸಾಂ - ಕೊತ್ತಂಬರಿ, [[ಪಾಲಕ್|ಪಾಲಕ್‌]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮೆಟೊ]], ಕರಿಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಮೂಲಂಗಿ, [[ಗಜ್ಜರಿ|ಕ್ಯಾರಟ್‌]], ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಬೀಟ್‌ರೂಟ್‌, [[ಮಸೂರ ಅವರೆ|ಲೆಂಟಿಲ್‌]], ಕಡಲೆ ಮತ್ತು ಭೂತ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] — ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಡಲೆಗಳು, ಟೊಮೆಟೊ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಕಡಲೇಕಾಯಿ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಕರಿಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣು, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಶುಂಠಿ, ಪುದೀನ, ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌‌]] — ಖಾರವಾಗಿರುವ ನಿಂಬೆಯ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಹರಿಯಾಣ]] — [[ಹುಣಸೆ|ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣಿನ]] ಚಟ್ನಿ * [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] — ಸೀಬೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು [[ಬದನೆ|ಬಿಳಿಬದನೆ]]ಯ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] — [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]], [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]], [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮೆಟೊ]], [[ಹುಣಸೆ|ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣು]], ಮಾವಿನಕಾಯಿ, ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ (ಒಂದು ಬಗೆಯ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯ), ಪುದೀನ (ಮಿಂಟ್‌), ಹೀರೇಕಾಯಿ (ರಿಜ್‌ಗಾರ್ಡ್‌), ಹುಚ್ಚೆಳ್ಳು (ನೈಗರ್‌ ಸೀಡ್‌), ಬೆಂಡೆಕಾಯಿ (ಲೇಡಿ ಫಿಂಗರ್‌), ಶುಂಠಿ. * [[ಕೇರಳ]] — ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಪುದೀನ, ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ, ಮಾವಿನಕಾಯಿ, ಒಣ ಮೀನು, ಸೀಗಡಿ, ಮತ್ತು [[ಈರುಳ್ಳಿ]]ಯ ಚಟ್ನಿ * [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] — ಕಚ್ಚಾ [[ಮಾವು|ಮಾವಿನಕಾಯಿಯ]] ಖಾರವಾಗಿರುವ ಚಟ್ನಿ, ಗುರಂಬಾ, ಪಂಚಾಮೃತ, ಮಿರಚಿಕಾ ತೀಖಾ. ಜಾವಾಗಳು (ಅಗಸೆ ಬೀಜ), ಸೋಲಾಪುರಿ ಶೇಂಗಾ (ಕಡಲೇಕಾಯಿ)/ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಪುಡಿ ಚಟ್ನಿ, ಕರಾಲೆ (ನೈಗರ್‌ ಬೀಜ) ಮತ್ತು [[ಕಡಲೇಕಾಯಿ]]/ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಒಣ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಒಡಿಶಾ]] — ಧನಿಯಾ (ಸಿಲಾಂಟ್ರೊ), ಪುದೀನ (ಮಿಂಟ್‌), ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, [[ಮಾವು|ಮಾವಿನಕಾಯಿ]], ಕಿತ್ತಳೆ, ಟೊಮೆಟೊ, ಒಣ ಮೀನಿನ ಚಟ್ನಿಗಳು * ‌[[ಪಂಜಾಬ್]] — ಪುದೀನ (ಮಿಂಟ್‌) ಚಟ್ನಿ, [[ಈರುಳ್ಳಿ]]ಯ ಚಟ್ನಿ, [[ಹುಣಸೆ|ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣಿನ]] ಚಟ್ನಿ, [[ಮಾವು|ಮಾವಿನಕಾಯಿ]]ಯ ಚಟ್ನಿ * [[ತಮಿಳುನಾಡು]] — [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]], ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಕರಿಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, [[ಟೊಮೇಟೊ|ಟೊಮೆಟೊ]], [[ಈರುಳ್ಳಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], ಪುದೀನ, [[ಮಾವು|ಮಾವಿನಕಾಯಿ]], [[ಮಸೂರ ಅವರೆ|ಲೆಂಟಿಲ್‌]] * ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ — ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಪುದೀನ ಚಟ್ನಿ, ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿ [[ಮಾವು|ಮಾವಿನಕಾಯಿ]], ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಲ]]ದ ಚಟ್ನಿಗಳು * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] — ನಿಂಬೆ, ಹಸಿರು ಮಾವಿನಕಾಯಿ, ಟೊಮೆಟೊ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಅನಾನಸು, ಖರ್ಜೂರ, ಒಣಗಿಸಿದ ಮಾವಿನ ಜೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಷ್ಕ ಹಣ್ಣುಗಳು, ಹಸಿರು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಚಟ್ನಿಗಳು ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== [[ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ|ಭಾರತದ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|2}} * ವೀವರ್‌, ವಿಲಿಯಮ್ ವೊಯ್ಸ್‌. "ಚಟ್ನಿ." ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರ್‌‌.'' ಸಂಪಾದಕ: ಸಾಲೊಮನ್‌ H. ಕಟ್ಜ್‌. ಸಂಪುಟ. 1. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಕ್ರಿಬ್ನರ್‌‌'ಸ್‌ ಸನ್ಸ್‌, 2003. 417-418. 3 ಸಂಪುಟಗಳು. ISBN 0684805685 {{Commons category|Chutney}} {{Indian Dishes}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿಯ ಎರವಲು ಶಬ್ದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಆರೋಚಕಗಳು (ವ್ಯಂಜನಗಳು)]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪಾಕಪದ್ದತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತಿನ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಾಕಪದ್ದತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಜಾಬಿನ ಪಾಕಪದ್ದತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಂಧಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಚಕಗಳು (ವ್ಯಂಜನಗಳು)]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬಂಗಾಳಿ ಪಾಕಪದ್ದತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಹಾರಿನ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು]] gyzcfi3xes2igc6pvi49yo6f1no285u 0 29791 1427658 1334550 2026-09-07T20:38:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427658 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = ಆದಿ ದ್ರಾವಿಡ |popplace = [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳು ನಾಡು]], [[ಕೇರಳ]], [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪಾಂಡಿಚೆರಿ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ]], [[ಫಿಜಿ]] |languages = [[ತಮಿಳು]](ಮಾತೃ ಭಾಷೆ)tulu |religions = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]], [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]], [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ]] |related = }} ಇದು ಭಾರತೀಯರ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹೆಸರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಪೆರಿಯಾರ್ ರವರು ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತೆ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಂದೂಗಳಾದರೂ ಬುದ್ದ, [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]],[[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯವರೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖನ== <ref>https://joshuaproject.net/people_groups/16164/IN</ref> <ref>{{Cite web |url=http://thiruvalluvarfoundation.org/soc_adidravidar.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-08-27 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728104437/http://thiruvalluvarfoundation.org/soc_adidravidar.html |url-status=dead }}</ref> <ref>https://indiankanoon.org/search/?formInput=adi%20dravida</ref> {{Reflist}} {{ಚುಟುಕು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] h0v1p5wk4yku3j9nsbiy1ipjl39viku 0 40237 1427674 1337363 2026-09-08T05:31:56Z Afughat 101621 Media added 1427674 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Blessings of the 'Sadhu' (Main Bhakat).ogg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು]] '''ಆಶೀರ್ವಾದ'''ವು ಯಾವುದರಲ್ಲಾದರೂ [[ಪವಿತ್ರ|ಪಾವಿತ್ರ್ಯ]], ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ [[ಮುಕ್ತಿ]], ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರ ಭರವಸೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಯ ತುಂಬುವಿಕೆ. [[ಹಿಂದೂಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜೆ]]ಯು ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ. ಅದು ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ]] jlwvriyu3m17644kna4d2mn4gaq27js 1427678 1427674 2026-09-08T05:53:06Z Afughat 101621 Media added 1427678 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Blessings of the 'Sadhu' (Main Bhakat).ogg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Blessing type 1.webm|thumb|एक असमिया साधु का आशीर्वाद ]] '''ಆಶೀರ್ವಾದ'''ವು ಯಾವುದರಲ್ಲಾದರೂ [[ಪವಿತ್ರ|ಪಾವಿತ್ರ್ಯ]], ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ [[ಮುಕ್ತಿ]], ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರ ಭರವಸೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಯ ತುಂಬುವಿಕೆ. [[ಹಿಂದೂಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜೆ]]ಯು ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ. ಅದು ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ]] 0uubrcg264og4h7mpxvk23hj79ebygd 1427679 1427678 2026-09-08T06:21:44Z Afughat 101621 Media added 1427679 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Blessings of the 'Sadhu' (Main Bhakat).ogg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Blessing type 1.webm|thumb|एक असमिया साधु का आशीर्वाद ]] [[ಚಿತ್ರ:The way the Mishing community people give blessings to someone..webm|thumb|ಮಿಶಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] '''ಆಶೀರ್ವಾದ'''ವು ಯಾವುದರಲ್ಲಾದರೂ [[ಪವಿತ್ರ|ಪಾವಿತ್ರ್ಯ]], ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ [[ಮುಕ್ತಿ]], ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರ ಭರವಸೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಯ ತುಂಬುವಿಕೆ. [[ಹಿಂದೂಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜೆ]]ಯು ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ. ಅದು ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ]] q03nzb2xybhlru3fud9abwsatc668li 1427680 1427679 2026-09-08T06:22:56Z Afughat 101621 1427680 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Blessings of the 'Sadhu' (Main Bhakat).ogg|thumb|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Blessing type 1.webm|thumb|ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ]] [[ಚಿತ್ರ:The way the Mishing community people give blessings to someone..webm|thumb|ಮಿಶಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರು ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]] '''ಆಶೀರ್ವಾದ'''ವು ಯಾವುದರಲ್ಲಾದರೂ [[ಪವಿತ್ರ|ಪಾವಿತ್ರ್ಯ]], ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ [[ಮುಕ್ತಿ]], ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬರ ಭರವಸೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಯ ತುಂಬುವಿಕೆ. [[ಹಿಂದೂಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೂಜೆ]]ಯು ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿ. ಅದು ಒಬ್ಬ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ]] tvjou0n061xi1r5o2jt5v7sbfcei94d 0 53929 1427675 1357673 2026-09-08T05:40:10Z Afughat 101621 Media added 1427675 wikitext text/x-wiki {{ಚುಟುಕು}} [[ಚಿತ್ರ:মুখলগা ভঙা মন্ত্ৰ - Spell to break the evil eye.webm|thumb|ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಮಂತ್ರ ಮಾಡುವ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು]] '''ಮಂತ್ರ'''ವೆಂದರೆ ಕೆಲವರಿಂದ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವುದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಹೇಳಿಕೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಧ್ವನಿ, ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರ, ಶಬ್ದ, ಧ್ವನಿಮಾಗಳು, ಅಥವಾ ಶಬ್ದಗಳ ಗುಂಪು. ಮಂತ್ರವು ಪದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು; ಮಂತ್ರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ ಅದು ಕೇಳಬಹುದಾದಾಗ, ಕಾಣಬಹುದಾದಾಗ ಅಥವಾ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ವೈದಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವು ಕನಿಷ್ಠ ೩೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದ್ದಾಗಿವೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] 9o2kh2d0083n62obsdiovu13mh3tv21 0 78156 1427695 1379022 2026-09-08T08:18:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427695 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Kalanchoe.blossfeldiana.jpg |image_caption = ''[[:en:Kalanchoe blossfeldiana|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಬ್ಲೋಸ್ಫೆಲ್ಡಿಯಾನಾ]]'' |taxon = ಕಲಾಂಚೋಯಿ |authority = [[:en:Michel Adanson|ಮೈಕೆಲ್ ಅಡಾನ್ಸನ್]] |subdivision_ranks = ಉಪಕುಲ |subdivision_ref = {{sfn|Smith|Figueiredo|2018}} |subdivision = * ''ಕಲಾಂಚೋಯಿ'' * ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್'' <small>(ಸಾಲಿಸ್ಬ್.) ಕೋಡರ್ಸ್</small> * ''ಕಿಟ್ಚಿಂಗಿಯಾ'' <small>(ಬೇಕರ್) ಗಿಡಿಯೋನ್, ಎಫ್.ಎಸ್‌ಎಮ್. & ಫಿಗುಯೆರೆಡೊ;</small> |synonyms = ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್'' }} '''ಕಲಾಂಚೋಯಿ''' ಇದನ್ನು ಕಲಾಂಚೋ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಸ್ಥಳೀಯ [[:en:family Crassulaceae|ಕ್ರಾಸ್ಸುಲೇಸಿಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ೧೨೫ ಜಾತಿಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ, [[:en:succulent plants|ರಸಭರಿತ ಸಸ್ಯಗಳ]] ಒಂದು ಕುಲವಾಗಿದೆ. ''ಕಲಾಂಚೋಯಿ'' ಜಾತಿಯು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ [[:en:Salyut 1|ಸಲ್ಯೂಟ್ ೧]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮರುಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. ಬಹುಪಾಲು ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೬-೮ ಗಂಟೆಗಳ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] [[ಬೆಳಕು]] ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳವೊಂದು ಸಸ್ಯಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.airspacemag.com/space/growing-pains-4148507/ |title=Growing Pains |website=Air and Space Magazine |date=September 2003}}</ref> ==ವಿವರಣೆ== ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು [[ಪೊದೆ|ಪೊದೆಗಳು]] ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ [[ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಔಷಧಿ|ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ]] ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು [[:en:annual|ವಾರ್ಷಿಕ]] ಅಥವಾ [[:en:biennial|ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿವೆ]]. ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ [[:en:Kalanchoe beharensis|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಬೆಹರೆನ್ಸಿಸ್]] ೬ ಮೀ. (೨೦ ಅಡಿ) ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳು ೧ ಮೀ. (೩ ಅಡಿ) ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರವನ್ನು{{convert|1|m|ft|0|abbr=on}} ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕಲಾಂಚೋಯಿಗಳು ಸಸ್ಯಗಳು [[:en:petals|ದಳಗಳ]] ಒಳಗಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ [[ಹೂವು|ಹೂವುಗಳನ್ನು]] ಹೊರಬಿಡಲು ಮತ್ತು ದಳಗಳ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ೮ [[ಕೇಸರ|ಕೇಸರಗಳೊಂದಿಗೆ]] ೪ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ದಳಗಳು ಒಂದು ಕೊಳವೆಯೊಳಗೆ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[:en:Cotyledon|ಕೋಟಿಲ್ಡನ್‌ನಂತಹ]] ಸಂಬಂಧಿತ ಸಸ್ಯಗಳ ಕುಲಕ್ಕೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.crassulaceae.ch/de/artikel?akID=68&aaID=1&aiID=C&aID=2211|title=Characteristics of Genus Kalanchoe|website=www.crassulaceae.ch|access-date=29 March 2023}}</ref> <gallery> File:San Bartolomé - LZ-20 - Casa Museo del Campesino 03 ies.jpg|''[[:en:Kalanchoe luciae|ಕಲಾಂಚೋ ಲೂಸಿಯೇ]]'' File:Kalanchoe delagoensis (Plantlets).jpg|''[[:en:Kalanchoe delagoensis|ಕಲಾಂಚೋ ಡೆಲಾಗೊಯೆನ್ಸಿಸ್]]'' File:Kalanchoe thrysiflora.jpg|''[[:en:Kalanchoe thyrsiflora|ಕಲಾಂಚೋ ಥೈರ್ಸಿಫ್ಲೋರಾ]]'' File:Kalanchoe marmorata.jpg|''[[:en:Kalanchoe marmorata|ಕಲಾಂಚೋ ಮರ್ಮೊರಾಟಾ]]'' File:Kalanchoe tomentosa (4508582330).jpg|''[[:en:Kalanchoe tomentosa|ಕಲಾಂಚೊ ಟೊಮೆಂಟೋಸಾ]]'' File:Kalanchoe beharensis 01.jpg|''[[:en:Kalanchoe beharensis|ಕಲಾಂಚೋ ಬೆಹರೆನ್ಸಿಸ್]]'' File:Kalanchoe_tarantula_flowers.jpg|''[[:en:Kalanchoe 'Tarantula'|ಕಲಾಂಚೋ 'ತರಂತುಲಾ']]'' File:不死鳥-草坪頭 Kalanchoe hybrida Desf. ex Steud. 20220126155514.jpg|''[[:en:Kalanchoe delagoensis|ಕಲಾಂಚೋ ಡೆಲಾಗೊಯೆನ್ಸಿಸ್]]'' × ''[[:en:Kalanchoe daigremontiana|ಕಲಾಂಚೋ ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಾ]]'' File:Flaming katy - Kalanchoe blossfeldiana.jpg|''[[:en:Kalanchoe blossfeldiana|ಕಲಾಂಚೋ ಬ್ಲೋಸ್ಫೆಲ್ಡಿಯಾನಾ]]'' </gallery> ==ವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ== ೧೭೬೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ]] [[:en:Michel Adanson|ಮೈಕೆಲ್ ಅಡಾನ್ಸನ್‌ರವರು]] ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಕುಲವನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite journal|title=Kalanchoe: The Genus and its Chromosomes| doi=10.2307/2436516|first=J. T.| last=Baldwin Jr.| journal=American Journal of Botany| pages=572–579| volume=25| issue=8| date=October 1938| jstor=2436516}}</ref> ೧೮೦೬ ರಲ್ಲಿ, ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್'' ಕುಲವನ್ನು [[:en:Salisbury|ಸ್ಯಾಲಿಸ್ಬರಿ‌ಯವರು]] ವಿವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೮೧ ರಲ್ಲಿ, ''ಕಿಚಿಂಗಿಯಾ'' ಕುಲವನ್ನು [[:en:Baker|ಬೇಕರ್‌ರವರು]] ರಚಿಸಿದರು. ''ಕಿಚಿಂಗಿಯಾ'' ಸಸ್ಯದ ಕುಲವನ್ನು ಈಗ ಕಲಾಂಚೋಯಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಯೋಫಿಲ್ಲಮ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಲಾಂಚೋಯಿನಲ್ಲಿ [[:en:molecular phylogenetic|ಆಣ್ವಿಕ ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್]] ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ, ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್'' ಅನ್ನು ಹಿಂದಿನ ವಿಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕುಲವನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ''ಕಿಚಿಂಗಿಯಾ'', ''ಬ್ರಯೋಫಿಲ್ಲಮ್'' ಮತ್ತು ''ಯುಕಲಾಂಚೋಯಿ''. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಫಿಗ್ಯುರೆಡೊ (೨೦೧೮) ಇವರಿಬ್ಬರು ಉಪಕುಲಗಳಾಗಿ ಔಪಚಾರಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|POTWO|2019}}{{sfn|Mort et al|2009}}{{sfn|Eggli|2003}} ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ== ಅಡಾನ್ಸನ್ ಅವರು [[:en:Georg Joseph Kamel|ಜಾರ್ಜ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಮೆಲ್]] (ಕ್ಯಾಮೆಲಸ್) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೂಲವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Adanson">{{Cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/6958|title=Familles des plantes|first=Michel|last=Adanson|date=29 March 1763|publisher=Vincent|volume=1|access-date=29 March 2023}}</ref><ref name="biodiversitylibrary.org">Camel, J.G. ''Herbarum aliarumque stirpium in Insulâ Luzone Philippinarum Primariâ Nascentium'' In: Ray, J. (1704): [https://www.biodiversitylibrary.org/page/40704253 ''Historia plantarum'' Book 3, Appendix p.6, item 18]</ref> ಈ ಹೆಸರು [[:en:Cantonese|ಕ್ಯಾಂಟೋನೀಸ್]] ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ 伽藍菜 (ಜ್ಯುಟ್ಪಿಂಗ್: ಗಾ೧ ಲಾಮ್೪ ಕೋಯಿ೩).<ref name="Adanson"/><ref name="biodiversitylibrary.org"/> ಕಲಾಂಚೋಯಿ ''ಸೆರಾಟೊಫಿಲ್ಲಾ'' ಮತ್ತು ಕಲಾಂಚೋಯಿ ''ಲ್ಯಾಸಿನಿಯಾಟಾ'' ಎರಡನ್ನೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ 伽蓝菜 (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ "ಬೌದ್ಧ ಮಠ ''ಸಂಘಾರಾಮ'' ಮೂಲಿಕೆ") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=3&taxon_id=116917 Kalanchoe, Chinese Plant Names], www.eFloras.org.</ref> ==ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಟ್ಟಿ== {{div col|colwidth=20em}} * [[:en:Kalanchoe adelae|ಕಲಾಂಚೊ ಅಡೆಲೇ]] * [[:en:Kalanchoe arborescens|ಕಲಾಂಚೋ ಆರ್ಬೋರೆಸೆನ್ಸ್]] * [[:en:Kalanchoe beauverdii|ಕಲಾಂಚೋ ಬ್ಯೂವರ್ಡಿ]] * [[:en:Kalanchoe beharensis|ಕಳಂಚೋ ಬೆಹರೆನ್ಸಿಸ್]] - ವೆಲ್ವೆಟ್ ಎಲೆ, ಸಸ್ಯದ ಅನುಭವ, ಪೊದೆ. * [[:en:Kalanchoe bentii|ಕಲಾಂಚೋ ಬೆಂಟಿ]] * [[:en:Kalanchoe blossfeldiana|ಕಲಾಂಚೋ ಬ್ಲಾಸ್ಫೆಲ್ಡಿಯಾನಾ]] - ಜ್ವಲಂತ ಕೇಟಿ, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಕಲಾಂಚೋ, ಫ್ಲೋರಿಸ್ಟ್ ಕಲಾಂಚೋ, ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ವಿಧವೆಯ-ಥ್ರಿಲ್. * [[:en:Kalanchoe bouvetii|ಕಳಂಚೋ ಬೌವೆಟಿ]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಬ್ರಾಕ್ಟೇಟಾ'' * [[:en:Kalanchoe brasiliensis|ಕಲಾಂಚೋ ಬ್ರಾಸಿಲಿಯೆನ್ಸಿಸ್]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಸೆರಾಟೊಫಿಲ್ಲಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೊ ಕ್ರೆನಾಟಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಕ್ರುಂಡಲ್ಲಿ'' * [[:en:Kalanchoe daigremontiana|ಕಲಾಂಚೋ ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಾ]] - ದೆವ್ವದ ಬೆನ್ನೆಲುಬು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಟೋಪಿ ಸಸ್ಯ, ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ. * [[:en:Kalanchoe delagoensis|ಕಲಾಂಚೋ ಡೆಲಾಗೊಯೆನ್ಸಿಸ್]] * ''ಕಳಂಚೋ ದಿನೇಶಿ'' <ref>{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/367398840|title=Kalanchoe dineshii (Crassulaceae), a new species from southern Western Ghats, India|access-date=29 March 2023}}</ref> * ''ಕಲಾಂಚೋ ಡಿಂಕ್ಲೇಜಿ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಎರಿಯೊಫಿಲ್ಲಾ'' * [[:en:Kalanchoe fadeniorum|ಕಲಾಂಚೊ ಫ್ಯಾಡೆನಿಯೊರಮ್]] * [[:en:Kalanchoe farinacea|ಕಲಾಂಚೋ ಫಾರಿನೇಸಿಯಾ]] * [[:en:Kalanchoe fedtschenkoi|ಕಲಾಂಚೊ ಫೆಡ್ಟ್ಚೆಂಕೊಯ್]] * ''ಕಲಾಂಚೊ ಫಿಗುರೆಡೊಯ್'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಫ್ಲಾಮಿಯಾ'' * [[:en:Kalanchoe gastonis-bonnieri|ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ಯಾಸ್ಟೋನಿಸ್]]-ಬೋನಿಯೇರಿ - ಕತ್ತೆ ಕಿವಿಗಳು, ಜೀವ ಸಸ್ಯ. * ''ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ಲಾಸೆಸೆನ್ಸ್'' * [[:en:Kalanchoe garambiensis|ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ಯಾರಂಬಿಯೆನ್ಸಿಸ್]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ರಾಸಿಲಿಪ್ಸ್'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ರ್ಯಾಂಡಿಡೀರಿ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಗ್ರಾಂಡಿಫ್ಲೋರಾ'' * ''ಕಡಲೆಬೇಳೆ - ಬೆಳ್ಳಿ ಚಮಚ'' - ಬೆಳ್ಳಿ ಟೀಚಮಚ * ''ಕಲಾಂಚೋ ಹ್ಯುಮಿಲಿಸ್'' - ಮರುಭೂಮಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ * ''ಕಲಾಂಚೋ ಜೊಂಗ್ಮಾನ್ಸಿ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಕೆವೆನ್ಸಿಸ್'' * [[:en:Kalanchoe laciniata|ಕಲಾಂಚೊ ಲ್ಯಾಸಿನಿಯಾಟಾ]] * [[:en:kalanchoe laetivirens|ಕಲಾಂಚೊ ಲೇಟಿವೈರೆನ್ಸ್]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಲ್ಯಾಟರಿಟಿಯಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಲಕ್ಷ್ಮೀಫ್ಲೋರಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಲೀನೆರಿಫೋಲಿಯಾ'' * [[:en:Kalanchoe longiflora|ಕಲಾಂಚೋ ಲಾಂಗಿಫ್ಲೋರಾ]] - ಉದ್ದನೆಯ ಹೂವಿನ ಕಲಾಂಚೋಯಿ. * [[:en:Kalanchoe luciae|ಕಲಾಂಚೋ ಲೂಸಿಯೇ]] - ಪ್ಯಾಡಲ್ ಸಸ್ಯ * ''ಕಲಾಂಚೋ ಮ್ಯಾಕ್ರೊಕ್ಲಾಮಿಸ್'' * [[:en:Kalanchoe manginii|ಕಲಾಂಚೋ ಮಂಗಿನಿ]] - ಬೀಚ್ ಗಂಟೆಗಳು * [[:en:Kalanchoe marmorata|ಕಲಾಂಚೋ ಮಾರ್ಮೊರಾಟಾ]] - ಪೆನ್ವಿಪರ್ * ''ಕಲಾಂಚೋ ಮರ್ನಿಯೇರಿಯಾನಾ'' * [[:en:Kalanchoe millotii|ಕಲಾಂಚೋ ಮಿಲೋಟಿ]] * ''ಕಲಾಂಚೊ ಮಿನಿಯಾಟಾ'' * [[:en:Kalanchoe mortagei|ಕಲಾಂಚೋ ಅಡಮಾನ]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ನೈಕೇ'' * ''ಕಲಾಂಚೊ ಒಬ್ಟುಸಾ'' * [[:en:Kalanchoe orgyalis|ಕಲಾಂಚೋ ಆರ್ಗ್ಯಾಲಿಸ್]] * ಕಲಾಂಚೋ ಪೆಟಿಟಿಯಾನಾ * [[:en:Kalanchoe pinnata (Lam.) Pers.|ಕಲಾಂಚೋ ಪಿನ್ನಾಟಾ (ಲ್ಯಾಮ್.) ಪರ್ಸ್.]]{{sfn|POTWO|2019}} * [[:en:Kalanchoe porphyrocalyx|ಕಲಾಂಚೋ ಪೋರ್ಫಿರೊಕಾಲಿಕ್ಸ್]] * ''ಕಳಂಚೋ ಪ್ರಸಿನಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಪ್ರೊಲಿಫೆರಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಪುಬೆಸೆನ್ಸ್'' * [[:en:Kalanchoe pumila|ಕಲಾಂಚೋ ಪುಮಿಲಾ]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಕ್ವಾರ್ಟಿನಿಯಾನಾ'' * [[:en:Kalanchoe rhombopilosa|ಕಲಾಂಚೋ ರೋಂಬೊಪಿಲೋಸಾ]] - ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಪೈಸ್. * [[:en:Kalanchoe robusta|ಕಲಾಂಚೋ ರೊಬಸ್ಟಾ]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ರೋಲಾಂಡಿ-ಬೋನಪಾರ್ಟೆ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ರೋಸಿ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ರೊಟುಂಡಿಫೋಲಿಯಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಸ್ಕಿಜೋಫಿಲ್ಲಾ'' * ''ಕಲಾಂಚೋ ಸೆರಾಟಾ'' * [[:en:Kalanchoe sexangularis|ಕಲಾಂಚೋ ಸೆಕ್ಸಾಂಗುಲಾರಿಸ್]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟಾಂತ'' * [[:en:Kalanchoe suarezensis|ಕಲಾಂಚೊ ಸುರೆಜೆನ್ಸಿಸ್]] * ''ಕಲಾಂಚೋ ಸಿನ್ಸೆಪಾಲ'' - ಕಪ್ ಕಲಾಂಚೋ, ವಾಕಿಂಗ್ ಕಲಾಂಚೋ * [[:en:Kalanchoe thyrsiflora|ಕಲಾಂಚೋ ಥೈರ್ಸಿಫ್ಲೋರಾ]] - ಫ್ಲಾಪ್ಜಾಕ್ಸ್, ಮರುಭೂಮಿ ಎಲೆಕೋಸು, ಬಿಳಿ ಮಹಿಳೆ, ಗೀಲ್ಪ್ಲಾಕ್ಕಿ, ಮೀಲ್ಪ್ಲಾಕ್ಕಿ, ಪ್ಲಾಕಿ. * [[:en:Kalanchoe tomentosa|ಕಲಾಂಚೋ ಟೊಮೆಂಟೋಸಾ]] - ಪಾಂಡಾ ಸಸ್ಯ * ಕಲಾಂಚೋ ಯುನಿಫ್ಲೋರಾ * ಕಲಾಂಚೊ ಉತ್ಪನ್ನ * ಕಲಾಂಚೊ ವಿಗುಯೆರಿ {{div col end}} ===ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ=== ಕಲಾಂಚೋಯಿದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು: * [[:en:K. houghtonii|ಕೆ. ಹೌಟೋನಿ]] = [[:en:K. daigremontiana|ಕೆ. ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಾ]] × [[:en:K. delagoensis|ಕೆ. ಡೆಲಾಗೊಯೆನ್ಸಿಸ್]] * ''ಕೆ.ಲೋಕರಣ'' * [[:en:K. poincarei|ಕೆ.ಪೊಯಿಂಕಾರಿ]] * ''ಕೆ.ರೆಚಿಂಗೇರಿ'' * ''ಕೆ. ರಿಚೌಡಿ'' = ''ಕೆ. ಡೆಲಾಗೊಯೆನ್ಸಿಸ್'' × ''ಕೆ. ರೋಸಿ'' ==ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಸಸ್ಯದ ಕುಲವು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[:en:Old World|ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ]] ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದ ಮಾತ್ರ [[ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ೫೬ [[ಪ್ರಭೇದ|ಪ್ರಭೇದಗಳು]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ೬೦ ಜಾತಿಗಳು [[ಮಡಗಾಸ್ಕರ್]] ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿವೆ ಹಾಗೂ [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದಲ್ಲಿಯೂ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://horizon.documentation.ird.fr/exl-doc/pleins_textes/pleins_textes_6/colloques2/010008454.pdf|title=ird.fr: Allorge-Boiteau, L., 1996. Madagascar Centre de Spéciation et d'Origine du Genre ''Kalanchoe'' (Crassulaceae). Biogéographie de Madagascar, 1996 : 137-145|access-date=29 March 2023}}</ref> ಈ ಸಸ್ಯಗಳು [[:en:Red Pierrot|ಕೆಂಪು ಪಿಯರ್ರೊಟ್]] [[ಚಿಟ್ಟೆ|ಚಿಟ್ಟೆಯ]] ಮರಿಹುಳುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಚಿಟ್ಟೆ ತನ್ನ [[ಮೊಟ್ಟೆ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು]] ಸಸ್ಯದ [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳ]] ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದ ನಂತರ, [[ಮರಹುಳು|ಮರಿಹುಳುಗಳು]] ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಒಳಗಿನ [[ಜೀವಕೋಶ|ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು]] ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು== [[Image:Kalanchoe veg.jpg|thumb|right|196px|ಗಾಳಿ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ''[[:en:Kalanchoe pinnata|ಕಲಂಚೋ ಪಿನ್ನಾಟಾ]]'' ಎಂಬ ಹೊಸ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದೃಶ್ಯ. ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ಯವು ಸುಮಾರು ೧ ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರವಿದೆ.]] ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ [[:en:houseplants|ಮನೆಯ ಗಿಡಗಳು]], ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ [[:en:succulent garden|ರಸವತ್ತಾದ ಉದ್ಯಾನ]] ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ [[ಪ್ರಸರಣೆ|ಪ್ರಸರಣದ]] ಸುಲಭತೆ, ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಗೊಂಚಲುಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವು ಪ್ರಚಲಿತಗೊಂಡಿವೆ. [[:en:section Bryophyllum|ಬ್ರಯೋಫಿಲಮ್ ವಿಭಾಗವು]] ಹಿಂದೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಸ್ಯ ಕುಲವಾಗಿತ್ತು. ಇವು "ಗಾಳಿ-ಸಸ್ಯ" ''[[:en:Kalanchoe pinnata|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಪಿನ್ನಾಟಾದಂತಹ]]'' ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಯ ಅಂಚುಗಳ ಇಂಡೆಂಟೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಲ್ಬಿಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಜೆಮ್ಮೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಸ್ಯಕಗಳಾದ [[:en:vegetatively|ಸಸ್ಯೀಯವಾಗಿ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಈ ಎಳೆಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೂವು ಬಿಡುವ ಮತ್ತು [[ಬೀಜ|ಬೀಜಗಳನ್ನು]] ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗಂಡು ಸಸ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಸ್ಯಗಳ ತಾಯಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[:en:Kalanchoe daigremontiana|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಾ]] [[:en: asexual reproduction|ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ]] ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>Reproductive Strategies: Plants. (1999). In ''Encyclopedia of Paleontology''. Retrieved from http://www.credoreference.com/entry/routpaleont/reproductive_strategies_plants{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> 'ಟೆಸ್ಸಾ'<ref>{{cite web | url = https://www.rhs.org.uk/Plants/45078/i-Kalanchoe-i-Tessa/Details | title = RHS Plantfinder - ''Kalanchoe'' 'Tessa' | access-date = 14 March 2018}}</ref> ಮತ್ತು 'ವೆಂಡಿ' ತಳಿಗಳು [[:en:Royal Horticultural Society|ರಾಯಲ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] [[:en:Award of Garden Merit|ಗಾರ್ಡನ್ ಮೆರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗಳಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web | url= https://www.rhs.org.uk/Plants/66915/i-Kalanchoe-i-Wendy/Details | title = RHS Plantfinder - ''Kalanchoe'' 'Wendy' | access-date=14 March 2018}}</ref><ref>{{cite web | url= https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf | title = AGM Plants - Ornamental | date = July 2017 | page = 56 | publisher = Royal Horticultural Society | access-date = 14 March 2018}}</ref> ==ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ== ''ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧದಲ್ಲಿ'' [[ಸೋಂಕು|ಸೋಂಕುಗಳು]], [[ಸಂಧಿವಾತ]] ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಕಳಂಚೋಯಿ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಸಸ್ಯಗಳು [[:en:immunosuppressive|ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು]] ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊದಲ್ಲಿ [[:en:Kalanchoe pinnata|''ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಪಿನ್ನಾಟಾವನ್ನು'']] ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Lans | first = CA | title = Ethnomedicines used in Trinidad and Tobago for urinary problems and diabetes mellitus | date = 2006-10-13 | pmid = 17040567 | volume = 2 | pages = 45 | doi = 10.1186/1746-4269-2-45 | pmc = 1624823 | journal = Journal of Ethnobiology and Ethnomedicine | doi-access = free }} </ref> ವಿವಿಧ ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[:en:bufadienolide|ಬುಫಾಡಿನೋಲೈಡ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[:en:Kalanchoe daigremontiana|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಾದಿಂದ]] ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಬುಫಾಡಿನೊಲೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Wagner | first = H |author2=Fischer M |author3=Lotter H | title = Isolation and Structure Determination of Daigremontianin, a Novel Bufadienolide from ''Kalanchoe daigremontiana'' |date=April 1985 | pmid = 3839925 | issue = 2 | pages = 169–70 | doi = 10.1055/s-2007-969441 | journal = Planta Medica | volume = 51}} </ref><ref>{{cite journal | last = Supratman | first = U |author2=Fujita T |author3=Akiyama K |author4=Hayashi H | title = Insecticidal compounds from ''Kalanchoe daigremontiana x tubiflora'' | url = https://archive.org/details/sim_phytochemistry_2001-09_58_2/page/311 | journal = Phytochemistry |date=September 2001 | pmid = 11551556 | volume = 58 | issue = 2 | pages = 311–4 | doi = 10.1016/S0031-9422(01)00199-6}} </ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು, [[:en: daigremontianin|ಡೈಗ್ರೆಮೊಂಟಿಯಾನಿನ್]] ಮತ್ತು ಬೆರ್ಸಾಲ್ಡೆಜೆನಿನ್ ೧,೩,೫-ಆರ್ಥೊಅಸೆಟೇಟ್, [[:en:sedative|ನಿದ್ರಾಜನಕ]] ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಹೃದಯದ ಗ್ಲೈಕೋಸೈಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಲವಾದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ [[:en:inotropic|ಇನೋಟ್ರೋಪಿಕ್]] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ [[:en:central nervous system|ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ]] ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[:en:Kalanchoe pinnata|ಕಲಾಂಚೋಯಿ ಪಿನ್ನಾಟಾದಿಂದ]] ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಬುಫಾಡಿನೊಲೈಡ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ [[ಗೆಡ್ಡೆ]] ವಿರೋಧಿ ಉತ್ತೇಜಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಿನ್ ಎ'' ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ''ಬೆರ್ಸಾಲ್ಡೆಜೆನಿನ್ -೩-ಅಸಿಟೇಟ್'' ಮತ್ತು ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಿನ್ ಸಿ'' ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite journal | last = Supratman | first = U |author2=Fujita T |author3=Akiyama K |author4=Hayashi H |author5=Murakami A |author6=Sakai H |author7=Koshimizu K |author8=Ohigashi H | title = Anti-tumor promoting activity of bufadienolides from ''Kalanchoe pinnata'' and ''K. daigremontiana x tubiflora'' |date=April 2001 | pmid = 11388478 | volume = 65 | issue = 4 | pages = 947–9 | journal = Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry | doi = 10.1271/bbb.65.947| s2cid = 45486312 }} </ref> ''ಬ್ರಯೋಫಿಲಿನ್ ಸಿ'' ಕೂಡ ಕೀಟನಾಶಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal | last = Supratman | first = U |author2=Fujita T |author3=Akiyama K |author4=Hayashi H | title = New insecticidal bufadienolide, bryophyllin C, from ''Kalanchoe pinnata'' |date=June 2000 | pmid = 10923811 | volume = 64 | issue = 6 | pages = 1310–2 | journal = Bioscience, Biotechnology, and Biochemistry | doi = 10.1271/bbb.64.1310| s2cid = 25083265 | doi-access = free }} </ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== {{Refbegin|30em}} * {{cite book|editor-last=Eggli|editor-first=Urs|title=Illustrated Handbook of Succulent Plants: Crassulaceae|url=https://books.google.com/books?id=nU7mCAAAQBAJ|date= 2003|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|doi=10.1007/978-3-642-55874-0|isbn=978-3-642-55874-0|s2cid=36280482}} * {{cite book|last1=Smith|first1=Gideon F.|last2=Figueiredo|first2=Estrela|last3=Wyk|first3=Abraham E. van|title=Kalanchoe (Crassulaceae) in Southern Africa: Classification, Biology, and Cultivation|url=https://books.google.com/books?id=38m3DwAAQBAJ|date= 2019|publisher=[[Elsevier Science]]|isbn=978-0-12-814008-6|ref={{harvid|Smith et al|2019}}}} * {{cite journal |last1=Mort |first1=Mark E. |last2=Soltis |first2=Douglas E. |last3=Soltis |first3=Pamela S. |last4=Francisco-Ortega |first4=Javier |last5=Santos-Guerra |first5=Arnoldo |author-link2=Douglas E. Soltis|author-link3=Pamela Soltis| title=Phylogenetic relationships and evolution of Crassulaceae inferred from matK sequence data |journal=[[American Journal of Botany]] |date=January 2001 |volume=88 |issue=1 |pages=76–91 |doi=10.2307/2657129|ref={{harvid|Mort et al|2001}}|jstor=2657129 |pmid=11159129 |doi-access=free }} * {{cite journal |last1=Mort |first1=Mark E |last2=O'Leary |first2=T. Ryan |last3=Carrillo-Reyes |first3=Pablo |display-authors=etal|title=Phylogeny and evolution of Crassulaceae: Past, present, and future |journal=Biodiversity & Ecology |date=December 2009 |volume=3 |pages=69–86 |url=https://www.researchgate.net/publication/248701315|ref={{harvid|Mort et al|2009}}}} * {{cite journal |last1=Smith |first1=Gideon F. |last2=Figueiredo |first2=Estrela |title=The infrageneric classification and nomenclature of Adans. (Crassulaceae), with special reference to the southern African species |journal=Bradleya |date=July 2018 |volume=36 |issue=36 |pages=162–172 |doi=10.25223/brad.n36.2018.a10|s2cid=92407878 }} * {{cite web |title= Kalanchoe Adans.|url= https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30060186-2|website=Plants of the World Online |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=1 September 2019 |date=2019|ref={{harvid|POTWO|2019}}}} {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{Commons category-inline|Kalanchoe}} *{{Wikispecies-inline|Kalanchoe}} {{Interwikineeded}} 9coumcms2qb5g8g9cnyfcri17epvb5a 4 90682 1427656 1401496 2026-09-07T18:43:28Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-37 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1427656 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೧:೧೫, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೮, ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೧೫, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೨, ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೩, ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> rhibfg4ulrivubi11q9orjsj62cwd6q 0 103461 1427652 1372972 2026-09-07T15:19:52Z ~2026-48686-78 101614 /* ಗ್ರಾ.ಪಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು */ 1427652 wikitext text/x-wiki [[File:Puthige village punchayat.jpg|thumb|ಪುತ್ತಿಗೆ ಪಂಚಾಯತ್]] ಪುತ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಮವು [https://www.karnataka.com/mangalore/moodbidri-thousand-pillars-temple/ ಮೂಡಬಿದ್ರೆ]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುತ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯಲ್ಲಿ ೧೧ ಜನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪುತ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಮದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೮೨೭೯,ಇದರಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ೪೨೦೫ ಹಾಗೂ ಹೆಂಗಸರು ೪೦೭೪.ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೩ ಸಮುದಾಯ ಭವನಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಚಿಬೈಲು ಪದವು,ಮಿತ್ತಬೈಲು,ಪುತ್ತಿಗೆ ಪಂಚಾಯತ್.ಪುತ್ತಿಗೆ ಗ್ರಾಪಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳು ಇದೆ. ಪುತ್ತಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಅನ್ನಪುರ್ಣೆಶ್ವರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ,[https://www.justdial.com%20›%20...%20›%20Hosanadu%20Kodyadka%20Annapoorneshwari%20Temple ಕೊಡ್ಯಡ್ಕ] ಇತ್ಯಾದಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಈ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ. ಪುತ್ತಿಗೆ ಪರಿಸರವು ೧೫೭.೫೭ಎಕ್ರೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref><https://villageinfo.in › Karnataka › Dakshina Kannada › Mangalore></ref> ==ಶೇಂದಿ ಅಂಗಡಿಗಳು== #. ಸಂಪಿಗೆ #. ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿ #. ನೆಲ್ಲಿಗುಡ್ಡೆ ==ಗ್ರಾ.ಪಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== # ಆಡಿಗಲ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಟ್,ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ #ರಾವ್,ವಾದಿರಾಜ ಮಡ್ಮಣ್ಣಾಯ, #ಪಾಂಡುರಂಗ ಭಟ್, #ಜಯರಾಮ.ವಲೇರಿಯನ್ ಸಿಕ್ವೇರ #ವಾದಿರಾಜ ರಾವ. ಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ #ರೋಶನ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಜೇನು ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರು ==ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು== #ದ.ಕ.ಜಿ.ಪ.ಹಿ.ಪ್ರಾ.ಶಾಲೆ-ಪುತ್ತಿಗೆ #ದ.ಕ.ಜಿ.ಪ.ಹಿ.ಪ್ರಾ.ಶಾಲೆ-ಕುಂಗೂರು #ದ.ಕ.ಜಿ.ಪ.ಹಿ.ಪ್ರಾ.ಶಾಲೆ-ಹಂಡೇಲು ==ಗ್ರಾ.ಪಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ.ಜಾತಿ ಕಾಲನಿ== #ಆನಡ್ಕ #ಪಾದೆ #ಮಿತ್ತಬೈಲು == ಗ್ರಾ.ಪಂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಉದ್ಯೋಗ == #[https://www.censusindia.co.in/villages/puthige-population-dakshina-kannada-karnatak.. ಕೃಷಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} #ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋದಗ #ಕೂಲಿ,ಇತರ <ref><www.brandbharat.com/.../Dakshina%20Kannada_MANGALORE_..></ref> ==ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು== #ಗುಂಡ್ಯಡ್ಕ #ಮಿತ್ತಬೈಲು #ಗುಡ್ಡೆಯಂಗಡಿ #ಕುಂಗೂರು #ಪಳಕಳ #ಪುತ್ತಿಗೆ ಪಂಚಾಯತ್ ಬಳಿ #ಸಂಪಿಗೆ #ಹಂಡೇಲು-೧ #ಹಂಡೇಲು-೨<ref><https://www.villagemaps.in/karnataka/puthige-mangalore-dakshina-kannada-617460/{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}></ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} 4mrw120uviob2gqs6wxqtbdd1cpdz8l 0 123349 1427659 1334637 2026-09-07T20:45:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427659 wikitext text/x-wiki [[File:Anant Kumar Hegde.jpg|thumb|ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ೧೯೬೮ರ ಮೇ ೨೦ರಂದು [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೆಗಡೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಲಲಿತಾ. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಇವರು ತಮ್ಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಶಿರಸಿಯ ಎಂಎಂ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್ ಪದವಿ ಕಾಲೆಜಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು. ಇವರ ಕಾಲೇಜು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [https://www.abvp.org/ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808081657/https://www.abvp.org/ |date=2020-08-08 }} ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದರು.<ref>https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-anant-kumar-hegde-4826135/</ref> ==ವಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಹೆಗಡೆಯವರು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರೂಪ ಹೆಗಡೆವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಬ್ಬಳು ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನಿದ್ದಾನೆ. ==ವೃತ್ತಿ== ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ೧೧ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ನಂತರ ಐದು ಬಾರಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸದರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ೨೦೧೬ರ ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ|ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ]] ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>https://www.ndtv.com/india-news/cabinet-reshuffle-karnataka-lawmaker-and-taekwondo-expert-ananthkumar-hegde-becomes-minister-of-stat-1745491</ref> ==ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ಅನಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಹೆಗಡೆಯವರು [https://kadambafoundation.in/ '''ಕದಂಬ''' ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191212080636/https://kadambafoundation.in/ |date=2019-12-12 }} ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ==ವಿವಾದಗಳು== * ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಎನ್ನುವ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ<ref>[http://www.ecoti.in/sBoezb List of BJP leaders who made controversial remarks - Anant Kumar Hegde's controversial comments on secularism | The Economic Times]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆದರಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋದರು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ತಣ್ಣಗಿರುವ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಳಿಯೇ ಹೇಗೆ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳಿ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು;ಹೋರಾಟ ನಡೆದಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟ, ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಸಹ ಒಂದು ನಾಟಕ’ ಎಂದು ಹೆಗಡೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು;<ref>[https://www.prajavani.net/stories/stateregional/ananth-kumar-hegde-reaction-about-independence-of-india-702248.html ‘ಉಪವಾಸಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲ: ಸಂಸದ ಅನಂತಕುಮಾರ ಹೆಗಡೆ], ಪ್ರಜಾವಾಣಿ; 01 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020</ref><ref>https://www.prajavani.net/stories/stateregional/congress-attacks-anant-kumar-hegde-on-independent-movement-statement-702820.html</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೮ ಜನನ]]<br>[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹವ್ಯಕ]] <br> 2qpjeugjou6vbrh8s8z4asv99mf3iug 0 134218 1427699 1342187 2026-09-08T09:26:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427699 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Foot_and_mouth_disease_in_mouth.jpg|thumb|ಒಂದು ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲುಬಾಯಿ ಜ್ವರದಿಂದ ಛಿದ್ರಗೊಂಡ ಬಾಯಿಯ ಗುಳ್ಳೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Foot_and_mouth_disease_in_swine.jpg|thumb|ಒಂದು ಹಂದಿಯ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಒಡೆದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು]] '''ಕಾಲುಬಾಯಿ ಜ್ವರ'''ವು ('''ಗೆರಸಲು''', '''ಗೂಬೆರೋಗ''') ದನ, ಎಮ್ಮೆ, ಕುರಿ, ಆಡು, ಹಂದಿ ಮುಂತಾದ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಜ್ವರದೋಪಾದಿಯ ತೀವ್ರ ಬೇನೆ. ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕೆಚ್ಚಲಿನ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ, ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಸಿಡಿಯುವುದು ಈ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣ. ==ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ== ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಬೇನೆ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ, ಏಷ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಾಕಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಸಸ್ಯಹಾರಿಗಳಾದ ಜಿಂಕೆ, ಸಾರಂಗ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಇದು ಬರುತ್ತದೆ. ವಯಸ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ಬೇನೆಗೆ ತುತ್ತಾದಾಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು. ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ 85%ರಷ್ಟು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣಕರುಗಳು, ಆಡು, ಹಂದಿ ಕುರಿಮರಿಗಳು-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗ ಉಲ್ಬಣರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಬರುತ್ತದೆ. ==ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ== ಒಂದು ರೀತಿಯ ವೈರಸ್‍ಗಳು (ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು) ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಕ. ಕ್ರಿಮಿಯ ಗಾತ್ರ ಒಂದು ಇಂಚಿನ 25ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗ. ಇವರಲ್ಲಿ 7 ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಉಪಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಔ, ಅಂ, ಅ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ವೈರಸುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಏಷ್ಯ, ಸ್ಯಾಟ್/1, ಸ್ಯಾಟ್/2, ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟ್/ 3 ಎಂಬ ವೈರಸುಗಳು ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ವೈರಸುಗಳಿಂದಲೂ ಬರುವ ರೋಗ ಚಿಹ್ನೆ ಒಂದೇ. ಆದರೆ ಸೋಂಕು ತಡೆಕ್ರಮಗಳು ಒಂದೊಂದಕ್ಕೂ ಬೇರೆ. ಒಂದು ಜಾತಿಯ ವೈರಸಿನಿಂದ ಜ್ವರ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದರಿಂದ ಜ್ವರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ==ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆ== ಬಾಯಿ, ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ತೋರಿರುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಕಾರಕ ವೈರಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಒಡೆದು ಕೀವು ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವೈರಸ್‍ಗಳು ಪ್ರಸರಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗುಳ್ಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಜೊಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ ವೈರಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಜೊಲ್ಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಹಾಗೆಯೇ ಮೂತ್ರ, ಸೆಗಣಿ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಸೋರಿದ ಕೀವು ಸಹ ರೋಗ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಕಗಳು. ರೋಗ ತಗುಲಿದ ಪ್ರಾಣಿಯೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ವೈರಸ್ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ನೀರಿನ ಖಾನೆ, ಗೋದಣಿಗೆ, ಕೊಯ್ದು ಒಣಗಿಸಿದ ಹುಲ್ಲು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಚರ್ಮ, ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಗೊಬ್ಬರ, ದೊಡ್ಡಿ, ದನಕೂಡುವ ರೈಲುಗಾಡಿ ದನಕಾಯುವವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬಟ್ಟೆಗಳು-ಇವೆಲ್ಲವೂ ರೋಗಾಣುಗಳು ಹರಡಲು ಸಹಾಯಕಗಳು. ರೋಗಬಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಮಾಡುವ ಜನ ಸಾಕಷ್ಟು ಜಾಗರೂಕತೆ ವಹಿಸಿ, ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಸೋಂಕು ಕಳೆಯುವಂತೆ ಶುದ್ಧಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ರೋಗ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಬಹುದು. ಪಿತ್ತಕೋಶ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಕೋಶದಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಈ ವೈರಸ್ ಶೀತಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ 4-5 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಬಲ್ಲದು. ವೈರಸ್ ಸೋಂಕು ಆದ ಮೇಲೆ ರೋಗದ ಚಿಹ್ನೆ ಕಾಣಲು 1-15 ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿ ಬೇಕು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 2-6 ದಿವಸಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತ್ತದೆ. ರೋಗದ ಸೋಂಕು ಆಹಾರದಮೂಲಕ ಉಚ್ಛ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಗಾಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ==ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಳ್ಳೆಗಳು== ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಮಂಕು ಬಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅದು ಆಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. 104° ರಿಂದ 105° ಫ್ಯಾ. ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ. ಕಾಲಿನಲ್ಲೂ ಬಾಯಿಯಲ್ಲೂ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅದು ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊಲ್ಲುವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಬಾಯಿಯಿಂದ ದಾರದಂತೆ ಇಳಿಬೀಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ನಾಲಗೆಯನ್ನು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಹೊರಚಾಚುತ್ತದೆ. ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಹೊಪ್ಪಳೆಯಾಗಿ ಒಡೆದು ಗಾಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಹುಣ್ಣುಗಳು ಕೆನ್ನೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆ ಮೇಲೆ ವಸಡಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟುಗಾತ್ತವೆ. ಒಡದೆ ಗಾಯದಿಂದ ಹುಲುಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕೀವು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣು ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗುಳ್ಳೆಗಳ ನೋವಿನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನಲಾರವು. ದ್ರವ ಅಥವಾ ಮೆದು ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮೊದಲು ಕಾಣ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅದಾದ 4-5 ದಿವಸಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಏಳುತ್ತವೆ. ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೊಪ್ಪೆಳೆಗಳು ಉಗುರಿನ ಮಧ್ಯೆ ಗೊರೆಸು ಚರ್ಮ ಸಂಧಿಸುವೆಡೆ ತಲೆದೋರುವುವು. ದನ ಕುಂಟುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲನ್ನು ಆಗಾಗ ಝಾಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರಿ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಗಿಂತ, ಕಾಲಿನ ಮೇಲಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹಸು, ಹೆಣ್ಣುಕುರಿ, ಹೆಣ್ಣುಹಂದಿ ಮುಂತಾದ ಕರೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನ ಕೆಚ್ಚಲು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಒಣಗಿದರೂ ರೋಗ ಪೂರ್ಣ ಶಮನವಾಗಲು 2-3 ವಾರಗಳೇ ಬೇಕು. ಮಂದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ದನಗಳ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ 1ರಿಂದ 11/2 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ರೋಗ ಉಳಿಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ವಯಸ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವು 1-5%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕುಂಟು, ಹಾಲು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದು, ಚರ್ಮ ಒರಟಾಗುವುದು, ಮಂಕು ಕವಿಯುವಿಕೆ, ಗೊರಸು ಮೆತವಾಗುವುದು ಮುಂತಾದ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನಿವಾರ್ಯ. ==ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳು== ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಕಾಲು ಬಾಯಿ ಜ್ವರದಿಂದ ದನ ಉಳಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಜಾತಿಯ ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಸೋಂಕಿನೆದುರು ನಿರೋಧಶಕ್ತಿ ಏನೂ ಇರಲಾರದು. ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಜ್ವರದ ಸೋಂಕು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಲಸಿಕೆಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳ ಸೋಂಕು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ಆರೇ ತಿಂಗಳು. ಅಮೆರಿಕ, ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆನಡ, ನಾರ್ವೆ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವುದು. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕೊಟ್ಟು ಸೋಂಕುತಗುಲಿದ ದನಗಳನ್ನು ಕೊಂದು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನೇರ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಸಂಪರ್ಕ ತಪ್ಪಿಸಿ ರೋಗ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಕಾನೂನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಜ್ವರ ಸೇರಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಈ ಜ್ವರದ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದು ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ರೋಗವಿರುವ ದೇಶಗಳಿಂದ ದನ, ಕುರಿ, ಹಂದಿ ಇವುಗಳ ಆಮದು ನಿಷಿದ್ಧ. ಕಾಲು ಬಾಯಿ ಜ್ವರ ವ್ಯಾಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮತ್ತು ಜೀವಿ ವಿರೋಧನ ಔಷಧಿಗಳು ಉಪಸೋಂಕುಗಳಿಂದ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಷ್ಟೇ ಸಹಕಾರಿ. ಬಾಯಿ ತೊಳೆಯುವ ಪೂತಿನಾಶಕ ದ್ರವಗಳಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ಕಾಲಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂಥ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಮಾಡಬಹುದು. ==ಬಾಯಿಹುಣ್ಣು== ದನ, ಹಂದಿ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿಗೆ ವಿಸಿಕ್ಯುಲರ್ ಸ್ಟೆಮೇಟಿಸ್ ಎಂಬ ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಲು, ಬಾಯಿಜ್ಚರದ ಹಾಗೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಕುದರೆಗಳಿಗೂ ಈ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ರೋಗ ಅಷ್ಟು ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡರೋಗ ಬಂದಾಗ ದನಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗುಳ್ಳೆಗಳೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಜ್ವರದ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡರೋಗದ ಗುಳ್ಳೆಗಳು ಸಣ್ಣಗಿರುತ್ತವೆ. ಒತ್ತಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಜೊಲ್ಲು ಉದ್ದವಾಗಿ ದಾರದೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉಗ್ರ ನೆಗಡಿ ಜ್ವರದ ಕೆಲಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಬಾಯಿ ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಎಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಭವ ಉಂಟು. ಉಗ್ರ ನೆಗಡಿಜ್ವರ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನಿಂದ ನೀರು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೀಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ== ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ವೈರಾಣು, ರೇಬೀಸ್ ರೋಗದ ವೈರಾಣುವಿನ ಜೊತೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕುಟುಂಬದ ವೈರಾಣುಗಳು ಸೂರ್ಯನ ರಶ್ಮಿಗೆ ಬಹು ಬೇಗನೆ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವು ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ರೋಗದಲ್ಲಿ, ವೈರಾಣುವು, ಯಾವುದೋ ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಥೈರಾಡ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಕೂದಲು ಒರಟಾಗುತ್ತದೆ (ಗೂಬೆರೋಗ) ಹಾಗೂ ಪಚನಕ್ರಿಯೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅತೀವ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಮಾನದಂಡಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಕಾಲುಬಾಯಿ ವೈರಾಣು ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದೂ ಒಂದು. ಹಾಗಾಗಿ ಇದೀಗ ಸರಕಾರವು ಪ್ರತೀ ರಾಸುವಿಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3 ಬಾರಿ (4 ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ) ಲಸಿಕೆ ಹಾಕಿಸಿ ಕಾಲುಬಾಯಿ ರೋಗ ಮುಕ್ತ ದೇಶವಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಶೀಲವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ದೇಶೀ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲುಬಾಯಿ ಜ್ವರದ ರೋಗೋತ್ತರ ಪರಿಣಾಮ ವಿದೇಶೀ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಹಸುಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.actavetscand.com/content/56/1/42 FMD Myocarditis in Pigs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002063616/http://www.actavetscand.com/content/56/1/42/ |date=2015-10-02 }} *{{Cite journal | doi = 10.1111/tbed.12235| pmid = 24943477| title = Detection of Foot-and-mouth Disease Virus RNA and Capsid Protein in Lymphoid Tissues of Convalescent Pigs Does Not Indicate Existence of a Carrier State| journal = Transboundary and Emerging Diseases| volume = 63| issue = 2| pages = 152–164| year = 2014| last1 = Stenfeldt | first1 = C.| last2 = Pacheco | first2 = J. M.| last3 = Smoliga | first3 = G. R.| last4 = Bishop | first4 = E.| last5 = Pauszek | first5 = S. J.| last6 = Hartwig | first6 = E. J.| last7 = Rodriguez | first7 = L. L.| last8 = Arzt | first8 = J.}} *[http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/biosecurity/ag-biosec/anim-disease/foot-mouth.html Foot-and-Mouth Disease] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520192636/http://www.cidrap.umn.edu/cidrap/content/biosecurity/ag-biosec/anim-disease/foot-mouth.html |date=2013-05-20 }} 12-part comprehensive overview from the [[Center for Infectious Disease Research and Policy]] *[http://www.oie.int/en/animal-health-in-the-world/fmd-portal/ FMD portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204104708/http://www.oie.int/en/animal-health-in-the-world/fmd-portal/ |date=2011-02-04 }} *[https://archive.today/20121209040809/http://www.fwi.co.uk/Articles/2007/08/06/105708/foot-and-mouth-disease-farmers-weekly-interactives-special-report-on-the-outbreak-at-surrey.html 2007 Outbreak Foot and Mouth Disease Timeline] *{{cite journal |vauthors=Armstrong R, Davie J, Hedger RS |title=Foot-and-mouth disease in man |journal=Br Med J |volume=4 |issue=5578 |pages=529–30 |year=1967 |pmid=4294412 |pmc=1749100 |doi= 10.1136/bmj.4.5578.529}} *[http://www.oie.int/wahis_2/public/wahid.php/Diseaseinformation/Diseasehome Current status of Foot and Mouth Disease worldwide] at OIE. WAHID Interface—OIE World Animal Health Information Database *[http://www.oie.int/en/animal-health-in-the-world/technical-disease-cards/ Disease card] * [http://www.fao.org/eufmd The European Commission for the Control of Foot-and-Mouth Disease (EuFMD)] * [https://www.invasivespeciesinfo.gov/profile/foot-and-mouth-disease Species Profile - Foot and Mouth Disease], National Invasive Species Information Center, [[United States National Agricultural Library]]. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಾಲು, ಬಾಯಿ ಜ್ವರ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿ ರೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]] j15e4tam39iuas01kruxa5d6yjnwpfu 0 138979 1427664 1337591 2026-09-08T01:07:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427664 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox ಸಂಸ್ಥೆ}}'''ಇಂಡಿಗೊ ಪೇಂಟ್ಸ್ ನಿಯಮಿತ''' ವಿವಿಧ ಬಳಕೆಯ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ, ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಜೋಧಪುರ್|ಜೋಧಪುರ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು ಪುದುಕೊಟ್ಟೈನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/expert-view/indigo-paints-growth-rate-to-beat-industry-rate-for-many-years-to-come-hemant-jalan/articleshow/80365662.cms|title=Indigo Paints growth rate to beat industry for many years to come: Hemant Jalan|date=January 20, 2020|access-date=April 26, 2021|publisher=[[The Economic Times]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/indigo-paints-plans-to-raise-up-to-800-crore-via-ipo/article28127354.eceml|title=Indigo Paints plans to raise up to ₹800 crore via IPO|last=Law|first=Abhishek|date=June 24, 2019|access-date=April 13, 2020|publisher=[[Business Line]]}}</ref> ಕಂಪನಿಯು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು, ಎಮಲ್ಷನ್‌ಗಳು, ಎನಾಮೆಲ್‌ಗಳು, ಮರದ ಲೇಪನಗಳು, ಡಿಸ್ಟೆಂಪರ್, ಪ್ರೈಮರ್‌ಗಳು, ಪುಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಮೆಂಟ್ ಬಣ್ಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/markets/indigo-paints-hits-lowest-level-since-listing-down-29-from-high-121031700380_1.html|title=Indigo Paints hits lowest level since listing, slips 29% from all-time high|date=March 17, 2021|access-date=April 7, 2021|publisher=[[Business Standard]]}}</ref> ಬಣ್ಣ ತಯಾರಿಸುವ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಡಿಗೋ ಪೇಂಟ್ಸ್ ೪ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ<ref>https://www.indiainfoline.com/company/indigo-paints-ltd/peer-comparison/42719</ref>. == ಇತಿಹಾಸ == ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೇಮಂತ್ ಜಲಾನ್ ಇಂಡಿಗೊ ಪೇಂಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ. ೨೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ರೂ. ೧ ಲಕ್ಷದ ಮೂಲ ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. [[ಪಾಟ್ನಾ]]ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಜೋಧಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶೆಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಪೇಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಡಿಯಿಟ್ಟಿತು. ೨೦೨೧ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪೇಂಟ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಐದನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbesindia.com/article/hidden-gems-2018/indigo-paints-adding-colours-with-a-new-brush/50805/1|title=Indigo Paints: Adding colours with a new brush|last=Srivastava|first=Samar|date=July 23, 2018|work=[[Forbes]]|access-date=April 7, 2021}}</ref><ref name="TOI">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/we-are-aiming-for-rs-3000-crore-in-five-years-md-indigo-paints/articleshow/|title=We are aiming for Rs 3,000 crore in five years: MD Indigo Paints|last=Sarkar|first=John|date=December 8, 2019|work=[[The Times Of India]]|access-date=April 7, 2021}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ, ದೇಶದ ೨೭ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ೭ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಿತರಣಾ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು {{Cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/indigo-paints-plans-to-raise-up-to-800-crore-via-ipo/article28127354.eceml|title=Indigo Paints plans to raise up to ₹800 crore via IPO|last=Law|first=Abhishek|date=June 24, 2019|access-date=April 13, 2020|publisher=[[Business Line]]}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLaw2019">Law, Abhishek (June 24, 2019). </cite></ref><ref>{{Cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/ipo/indigo-paints-ipo-worth-rs-1170-crore-opens-today-should-you-subscribe-6366821.html|title=Indigo Paints IPO worth Rs 1,170 crore opens today: Should you subscribe?|last=Matkar|first=Sunil|date=January 20, 2021|access-date=April 7, 2021|publisher=[[Moneycontrol.com]]}}</ref><ref name="BQ">{{Cite news|url=https://www.bloombergquint.com/ipos/indigo-paints-ipo-heres-all-you-need-to-know|title=Indigo Paints IPO: Here's All You Need To Know|last=D'Souza|first=Sharleen|date=January 19, 2021|access-date=April 12, 2021|publisher=Bloomberg|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427065344/https://www.bloombergquint.com/ipos/indigo-paints-ipo-heres-all-you-need-to-know|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ [[ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಧೋನಿ]]ಯವರನ್ನು ತನ್ನ ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://m.economictimes.com/industry/services/advertising/indigo-paints-signs-ms-dhoni-as-brand-ambassador/amp_articleshow/|title=Indigo Paints signs MS Dhoni as brand ambassador; plans Rs 240 crore ad spend over 3 years|last=Laghate|first=Gaurav|date=June 15, 2018|access-date=April 7, 2021|publisher=[[The Economic Times]]|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231010104118/https://m.economictimes.com/industry/services/advertising/indigo-paints-signs-ms-dhoni-as-brand-ambassador/amp_articleshow|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದ ಹೂಡಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸೆಕೋಯ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್, ಇಂಡಿಗೋ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ₹೫೫ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂತು. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಡಿಗೋ ಪೇಂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ₹೯೫ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿತು.<ref name="HBL" /> ೨೦೨೧ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಗೋ ತಾನು ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯ ಮೂಲಕ ಶೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ, ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಸರ್ಕಾರ, ಫಿಡೆಲಿಟಿ, [[ಗೋಲ್ಡ್ಮನ್ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್|ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್]], ನೋಮುರಾ, ಎಚ್ಎಸ್‌ಬಿಸಿ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹಾರಿಜಾನ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಎಸ್‌ಬಿಐ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್, [[ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರುಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್|ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರುಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್]] ಮತ್ತು ಆಕ್ಸಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶೀ ಮತ್ತು ವಿದೇಶೀ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ₹ ೩೪೮ ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್.<ref>{{Cite news|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/ipo/indigo-paints-raises-rs-348-crore-from-25-anchor-investors-ahead-of-ipo-6367871.html|title=Indigo Paints raises Rs 348 crore from 25 anchor investors ahead of IPO|date=January 20, 2021|access-date=April 13, 2021|publisher=[[Moneycontrol.com]]}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆ == ಜನವರಿ 20, 2021 ರಂದು, ಇಂಡಿಗೊ ಪೇಂಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 1170 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ₹ 1,488-1,490 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BQ"/> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು 117 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="BQ" /><ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/market/ipo/indigo-paints-ipo-subscription-allotment-listing-gains-and-date-details-11611122719965.html|title=Indigo Paints IPO subscribed over 50 times so far on final day|date=January 19, 2021|access-date=April 12, 2021|publisher=[[Mint (newspaper)|Mint]]}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ, 2 2021 ರಂದು, ಇಂಡಿಗೊ ಪೇಂಟ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ|NSE]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ|BSE]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ₹ 2,607.5 ದರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಅದರ ವಿತರಣೆಯ ಬೆಲೆ ₹ 1,490 ಗಿಂತ 75 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪ್ರೀಮಿಯಂ.<ref>{{Cite news|url=https://www.bloombergquint.com/markets/indigo-paints-lists-at-75-premium-on-stock-market-debut|title=Indigo Paints Shares Double Over IPO Price On Market Debut|last=D'Souza|first=Sharleen|date=February 2, 2021|access-date=April 12, 2021|publisher=Bloomberg|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210427065343/https://www.bloombergquint.com/markets/indigo-paints-lists-at-75-premium-on-stock-market-debut|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/business/markets-indigo-paints-ipo-share-listing-price-news-bse-nse-update-grey-market-premium-682052|title=Indigo Paints shares listing on BSE, NSE today: Grey market premium strong, bumper debut likely|date=February 2, 2021|access-date=April 7, 2021|publisher=[[India TV]]}}</ref><ref name="FE">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/market/indigo-paints-ipo-listing-price-shares-debut-on-sensex-nifty/2185536/|title=Indigo Paints shares hit 20% upper circuit after bumper debut; total listing day gains touch 110%|last=Bhargava|first=Kshitij|date=February 2, 2021|access-date=April 7, 2021|publisher=[[The Financial Express (India)|Financial Express]]}}</ref> ಪಟ್ಟಿಯ ದಿನದಂದು, ಸ್ಟಾಕ್ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಲೆಗಿಂತ 20% ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ circuit 3,129 ರಂತೆ ಮೇಲಿನ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು. == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು == * {{Official website|https://indigopaints.com/}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] ibar0sv385twnrmecklfyvxs7jcjery 0 139838 1427657 1427236 2026-09-07T19:30:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427657 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox Olympic games|2020|Summer|Paralympics||image=2020 Tokyo Paralympics 500 yen Fujin reverse.gif |thumb|image_size=150 |host_city=ಟೋಕಿಯೋ, [[ಜಪಾನ್]] |motto=''United by Emotion''{{efn|Only an English version motto is used during the Games. The Japanese equivalent of the motto was not adopted.<ref>{{Cite web |url=https://tokyo2020.org/en/news/united-by-emotion-to-be-the-tokyo-2020-games-motto |title='United by Emotion' to be the Tokyo 2020 Games Motto |publisher=[[Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games]] |website=Tokyo2020.org}}</ref>}} |events=539 in 22 [[Paralympic sports|sports]] |stadium= ಜಪಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ (known as Olympic Stadium during the games)}}   2020 ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ''', ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ಯಾರಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು 16 ನೇ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌ನ]] [[ತೋಕ್ಯೋ|ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ]] 24 ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ 25 ಆಗಸ್ಟ್ ನಿಂದ 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ ರ ನಡುವೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್ -19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ೨೦೨೧ ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಂತೆಯೇ, ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅನುಮತಿಸದೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. {{Efn|The 2020 Summer Olympics were held mostly behind closed doors, but [[Miyagi Prefecture|Miyagi]] and [[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]] prefectures held with spectators on a 50 percent capacity (or a 10,000 spectator limit) as planned.}} ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದರೂ ''ಟೋಕಿಯೊ ೨೦೨೦ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.'' <ref>{{Cite web|url=https://www.olympic.org/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|title=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organizing Committee|date=24 March 2020|website=Olympic.org|language=en|access-date=24 March 2020}}</ref> 1964 ಗೇಮ್ಸ್ ನಂತರ ಟೋಕಿಯೊ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಎರಡನೇ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಇದಾಗಿದ್ದು, 1998 ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಂತರ ಜಪಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಡೆಯಿತು. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ನಗರ ಟೋಕಿಯೊ. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ೭ ಸದಸ್ಯರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಳನ್ನು [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ|ಟೇಕ್ವಾಂಡೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು]]. ಚೀನಾ ೯೬ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ೨೦೭ ಒಟ್ಟು ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಐದನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ೪೧ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ೧೨೪ ಒಟ್ಟು ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂಬತ್ತನೇ ಬಾರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ 37 ಚಿನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ೧೦೪ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. 2008 ರ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಂತರ ಇದು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾದ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯು ಪದಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಒಟ್ಟು 36 ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು 118 ಒಟ್ಟು ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ, ಒಟ್ಟು ಪದಕಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. == ಬಿಡ್‌ಗಳು == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯ ನಡುವಿನ ೨೦೦೧ ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಆತಿಥೇಯರು 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. 125 ನೇ ಐಒಸಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ, ಟೋಕಿಯೊಗೆ 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಟೈ ಬ್ರೇಕರ್ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಯಿತು. == ಸಿದ್ಧತೆಗಳು == === ಸಾರಿಗೆ === 2016 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಮಾರೋಪ ಸಮಾರಂಭದ ಮುನ್ನ, ಟೋಕಿಯೊ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಯುರಿಕೊ ಕೊಯಿಕೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಪರಂಪರೆಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕಾಲುದಾರಿಗಳಿಲ್ಲದ ಕಿರಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಛಾವಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸವಾಲುಗಳೆಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ರಸ್ತೆಗಳ ಅಗಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಭೂಗತ ವಿದ್ಯುತ್ ಲೈನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದಳು.<ref name="adelaidenow-roads">{{Cite web|url=http://www.adelaidenow.com.au/sport/olympics-2016/2016-rio-paralympics-2020-host-tokyo-to-undergo-major-overhauls-to-provide-better-disability-access/news-story/f4d145f934f98798ff17bc0fa70f0e01|title=2016 Rio Paralympics: 2020 host Tokyo to undergo major overhauls to provide better disability access|last=Walsh|first=Scott|date=17 September 2016|website=[[The Advertiser (Adelaide)|adelaidenow.com.au]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025152324/http://www.adelaidenow.com.au/sport/olympics-2016/2016-rio-paralympics-2020-host-tokyo-to-undergo-major-overhauls-to-provide-better-disability-access/news-story/f4d145f934f98798ff17bc0fa70f0e01|archive-date=25 October 2016|access-date=19 September 2016}}</ref><ref name="japantimes-traffic">{{Cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/sports/2016/08/12/olympics/summer-olympics/marukawa-says-tokyo-must-solve-traffic-issue-2020-games/#.V9-DYkwrK70|title=Marukawa says Tokyo must solve traffic issue before 2020 Games|last=Nagatsuka|first=Kaz|date=12 August 2016|website=The Japan Times|access-date=19 September 2016}}</ref><ref name="jt-widenroads">{{Cite web|url=https://www.japantoday.com/category/sports/view/paralympics-could-help-remake-tokyos-narrow-roads-doorways|title=Paralympics could help remake Tokyo's narrow roads, doorways|last=Wade|first=Stephen|date=18 September 2016|website=Japan Today|access-date=19 September 2016}}</ref> ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಲವಾರು ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನಾ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು, ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾಪಟುವಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದ ನಂತರ ವಾಹನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://www.cbc.ca/sports/paralympics/toyota-halts-self-driving-vehicles-use-after-olympic-village-accident-1.6157569</ref><ref>{{Cite web|url=https://otomotif.tempo.co/read/1500484/toyota-kembali-operasikan-mobil-otonom-e-palette-di-paralimpiade-tokyo/full&view=ok|title=Toyota Kembali Operasikan Mobil Otonom e-Palette di Paralimpiade Tokyo|website=Otomotif Tempo.co|language=Indonesian}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gridoto.com/read/222864968/lanjutkan-lagi-e-palette-ini-solusi-toyota-pasca-insiden-tabrak-atlet|title=Lanjutkan Lagi e-Palette, Ini Solusi Toyota Pasca Insiden Tabrak Atlet - GridOto.com|last=GridOto.com|website=www.gridoto.com|language=id|access-date=2021-09-02}}</ref> 3 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. === ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018 ರಲ್ಲಿ, ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಲು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 186,101 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/tokyo-2020-180000-apply-be-volunteers|title=Tokyo 2020: 180,000 apply to be volunteers|date=9 January 2019|website=paralympic.org}}</ref> ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು "ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು "ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮೂಲ 149 ಜೋಡಿ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರ ಕಿರುಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ "ಶೈನಿಂಗ್ ಬ್ಲೂ ಮತ್ತು ಶೈನಿಂಗ್ ಬ್ಲೂ ಟೋಕಿಯೋ", "ಗೇಮ್ಸ್ ಆಂಕರ್ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಆಂಕರ್" ಮತ್ತು "ಗೇಮ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್". ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಜನರಿಂದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympic.org/news/volunteer-names-unveiled-for-tokyo-2020|title=Volunteer names unveiled for Tokyo 2020|date=30 January 2019|website=olympic.org}}</ref> === ಪದಕಗಳು === 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಪದಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು 25 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ರಂದು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು;<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/tokyo-2020/medals|title=Tokyo 2020 Paralympic Medals - Photos & Medal Design|website=International Paralympic Committee|language=en|access-date=15 August 2021}}</ref> [[ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ತ್ಯಾಜ್ಯ (Electronic waste)|ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಪದಕಗಳಂತೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮರುಬಳಕೆ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಮರುಬಳಕೆಯ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.dezeen.com/2019/07/25/2020-olympic-medals-recycled-smartphones-design/|title=Olympic committee unveils 2020 medals made from recycled smartphones|last=Hitti|first=Natashah|date=25 July 2019|work=[[Dezeen]]|access-date=26 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726145600/https://www.dezeen.com/2019/07/25/2020-olympic-medals-recycled-smartphones-design/|archive-date=26 July 2019}}</ref> ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಂಚಿದ ಅನುಭವವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು [[ಬೀಸಣಿಗೆ|ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಡಿಸುವ ಕೈ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ]] ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪದಕಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಟೆಕ್ಚರರ್ಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ವಲಯಗಳು ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಹೂಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಮರವನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸಲು ಅಭಿಮಾನಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಪಿವೋಟ್ ಅನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪದಕದ ಹಿಂಭಾಗವು ಫ್ಯಾನ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್, ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಬ್ರೈಲ್ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೃಷ್ಟಿಹೀನತೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಪದಕಗಳ ಅಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ರಿಬ್ಬನ್‌ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂದು, ಎರಡು, ಅಥವಾ ಮೂರು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಇಂಡೆಂಟೇಶನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕೋನ್ ಪೀನ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/tokyo-2020/medals|title=Tokyo 2020 Paralympic Medals|website=paralympic.org|publisher=[[International Paralympic Committee|IPC]]|access-date=1 July 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.org/en/paralympics/games/paralympics-medals-design/|title=Tokyo 2020 Paralympic Games medal design|website=Tokyo 2020|access-date=2 July 2020}}</ref> === COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಪರಿಣಾಮ === 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್ -19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಯೋಶಿಹೈಡೆ ಸುಗಾದಿಂದಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲಿನ ಹಿಂದೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 10,000 ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅಥವಾ 50% ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂದು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಘೋಷಣೆ ಮೂಲತಃ 12 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ&nbsp;ಜುಲೈ 22 ರಿಂದ&nbsp;ಆಗಸ್ಟ್ 2021 (ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನ ಮೊದಲು); ಆಗಸ್ಟ್ 2 ರಂದು, ಸೋಂಕಿನ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ದರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಈಗಿನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು 31 ಆಗಸ್ಟ್ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸುಗಾ ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು (ನೆರೆಯ ಟೋಕಿಯೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂರು).<ref>{{Cite web|url=https://english.kyodonews.net/news/2021/08/79b8fa967393-japan-expands-covid-state-of-emergency-to-3-areas-near-tokyo-osaka.html|title=Japan expands COVID state of emergency to Osaka, 3 areas near Tokyo|last=NEWS|first=KYODO|website=Kyodo News+|access-date=10 August 2021}}</ref> ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು 11 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರ ವೇಳೆಗೆ 4,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿವೆ; ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಂತೆ ಟೋಕಿಯೊ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವಂತಹ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಘಟಕರು ಚರ್ಚಿಸಿದರು <ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/08/12/national/paralympics-no-spectators/|title=Tokyo Paralympics likely to be held with no spectators|date=12 August 2021|website=The Japan Times|language=en-US|access-date=15 August 2021|archive-date=13 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813212759/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/08/12/national/paralympics-no-spectators/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20210813_29/|title=Paralympic organizers mull banning spectators|date=13 August 2021|work=NHK World|access-date=14 August 2021|archive-url=|archive-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://the-japan-news.com/news/article/0007675299|title=Tokyo govt plans shuttle buses to take schoolchildren to Paralympics events|website=The Japan News|access-date=15 August 2021|archive-date=15 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815054114/https://the-japan-news.com/news/article/0007675299|url-status=dead}}</ref> ಟೋಕಿಯೊ, ಚಿಬಾ ಮತ್ತು ಸೈಟಮಾ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂತರ ಧೃಡಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/disability-sport/58228049|title=Paralympics to be held without spectators|work=BBC Sport|access-date=16 August 2021|language=en-GB}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 19 ರಂದು ರಾಜ್ಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 2021 ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಶಿಜುಕಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಎಂದು ಅವಕಾಶ ಇದರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20210820_01/|title=Japan expands coronavirus state of emergency|date=19 August 2021|work=[[NHK World]]|access-date=21 August 2021}}</ref> 2021 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು, ಟೋಕಿಯೊ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯ ಡೆಲಿವರಿ ಆಫೀಸರ್ ಹಿಡೆಮಾಸಾ ನಕಮುರಾ ಅವರು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಬಯೋಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋವಿಡ್ -19 ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ದುರ್ಬಲತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ಟೋಕಿಯೊ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು "ಇದು ಸಮಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂವಹನವನ್ನು ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ನಾವು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು." <ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111876/tokyo-2020-paralympics-difficult-place|title=Tokyo 2020 Paralympics in "very difficult situation" due to hospital pressure|date=20 August 2021|website=Inside the Games|access-date=20 August 2021}}</ref> ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಿಯೋಗದ ಪೌಲಾ ಟೆಸೊರಿಯೊರೊ ಟೋಕಿಯೋ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಐಪಿಸಿ "ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಿರತವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111778/new-zealand-paralympics-athletes-village|title=New Zealand's Paralympic team chief hails safety of Athletes' Village|date=19 August 2021|website=www.insidethegames.biz|access-date=20 August 2021}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4 ರಂದು, ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಬಬಲ್ ಒಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಕೋವಿಡ್ -19 ಪ್ರಕರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಐಪಿಸಿ ಟೋಕಿಯೊ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು, ವಕ್ತಾರರು "ಹಿಂದೆ ಹೋದ ಕೆಲಸದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಳೆದ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ನೋಡಿದ್ದನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. " <ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1112581/ipc-hails-tokyo-2020-organisers|title=IPC hails Tokyo 2020 organisers for delivering "historic" Games during pandemic|date=2021-09-04|website=Inside the Games|access-date=2021-09-05}}</ref> === ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇ === ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇ ಮಾರ್ಗದ ವಿವರಗಳನ್ನು 21 ನವೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟೋಕ್ ಮ್ಯಾಂಡೆವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಜ್ವಾಲೆಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು 13 ಮತ್ತು 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2020 ರ ನಡುವೆ ಜಪಾನ್‌ನ 47 ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 43 ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿ ಬೆಳಗಿಸುವ ಹಬ್ಬಗಳು ನಡೆದವು. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 18 ರಿಂದ 21 ರವರೆಗೆ ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಳಗಿದ 21 ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಳಕಿನ ಹಬ್ಬಗಳ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇ ಹಾದುಹೋಗುವ ಸ್ಥಳಗಳು 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಟಾರ್ಚ್ ರಿಲೇಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/tokyo-2020-torch-relay-concept-revealed|title=Tokyo 2020: Torch Relay concept revealed|date=21 December 2018|website=paralympic.org}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.org/en/games/torch/paralympic/|title=Tokyo 2020 Unveils Paralympic Torch Relay Concept : "Share Your Light"|website=Tokyo 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322103623/https://tokyo2020.org/en/games/torch/paralympic/|archive-date=22 March 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.org/en/special/torch/paralympic/schedule/|title=Route of the Tokyo 2020 Paralympic Torch Relay|date=22 November 2019|website=Tokyo 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://htlmadras.com/tokyo-paralympics-2021/|title=Tokyo Paralympic 2021 Live Uptade, Date, Schedule|date=24 August 2021|website=Tokyo Paralympics 2021|access-date=14 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021|archive-date=26 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826175131/https://htlmadras.com/tokyo-paralympics-2021/|url-status=dead}}</ref> ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಗೆ ಟಾರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಫುಕುಶಿಮಾದಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಸತಿಗಳಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನೋಡಲು ಸಂಘಟಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.<ref name="torch">{{Cite news|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1073856/recycled-aluminium-from-temporary-housing-in-fukushima-to-be-used-for-tokyo-2020-olympic-torches|title=Recycled aluminium from temporary housing in Fukushima to be used for Tokyo 2020 Olympic Torches|last=Gillen|first=Nancy|date=4 January 2019|work=insidethegames.biz}}</ref> == ಆಟಗಳು == 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ 22 ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ 539 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಟೇಕ್ವಾಂಡೊ ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಮರುಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು; ಕ್ಯಾನೋ, ಶೂಟಿಂಗ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು.ಆದರೆ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಈಜುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1066708/new-medal-event-added-to-road-cycling-schedule-for-tokyo-2020-paralympic-games|title=New medal event added to road cycling schedule for Tokyo 2020 Paralympic Games|last=Diamond|first=James|date=26 June 2018|work=insidethegames.biz|access-date=19 October 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1054977/paralympic-medal-programme-for-tokyo-2020-announced-with-athletics-and-swimming-events-reduced|title=Paralympic medal programme for Tokyo 2020 announced with athletics and swimming events reduced|last=Etchells|first=Daniel|date=4 September 2017|work=insidethegames.biz|access-date=19 October 2018}}</ref> {| class="wikitable" !2020 ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |- |{{Col-begin}} {{Col-1-of-4}} *[[File:Archery pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Archery at the Summer Paralympics|Archery]] ({{Detailslink|Archery at the 2020 Summer Paralympics}}) (9) *[[File:Athletics pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Athletics at the Summer Paralympics|Athletics]] ({{Detailslink|Athletics at the 2020 Summer Paralympics}}) (167) *[[File:Badminton pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Badminton at the Summer Paralympics|Badminton]] ({{Detailslink|Badminton at the 2020 Summer Paralympics}}) (14) *[[File:Boccia pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Boccia at the Summer Paralympics|Boccia]] ({{Detailslink|Boccia at the 2020 Summer Paralympics}}) (7) *[[File:Cycling (road) pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Cycling at the Summer Paralympics|Cycling]] ({{Detailslink|Cycling at the 2020 Summer Paralympics}}) (51) ** [[File:Cycling (road) pictogram (Paralympics).svg|20px]] [[Road bicycle racing|Road]] (34) ** [[File:Cycling (track) pictogram (Paralympics).svg|20px]] [[Track cycling|Track]] (17) {{Col-2-of-4}} *[[File:Equestrian pictogram.svg|17px]] [[Equestrian at the Summer Paralympics|Equestrian]] ({{Detailslink|Equestrian at the 2020 Summer Paralympics}}) (11) *[[File:Football 5-a-side pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Football 5-a-side at the Summer Paralympics|Football 5-a-side]] ({{Detailslink|Football 5-a-side at the 2020 Summer Paralympics}}) (1) *[[File:Goalball pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Goalball at the Summer Paralympics|Goalball]] ({{Detailslink|Goalball at the 2020 Summer Paralympics}}) (2) *[[File:Judo pictogram.svg|17px]] [[Judo at the Summer Paralympics|Judo]] ({{Detailslink|Judo at the 2020 Summer Paralympics}}) (13) *[[File:Paracanoe pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Paracanoe at the Summer Paralympics|Paracanoe]] ({{Detailslink|Paracanoeing at the 2020 Summer Paralympics}}) (9) *[[File:Triathlon pictogram.svg|17px]] [[Paratriathlon at the Summer Paralympics|Paratriathlon]] ({{Detailslink|Paratriathlon at the 2020 Summer Paralympics}}) (8) *[[File:Powerlifting pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Powerlifting at the Summer Paralympics|Powerlifting]] ({{Detailslink|Powerlifting at the 2020 Summer Paralympics}}) (20) {{Col-3-of-4}} *[[File:Rowing pictogram.svg|17px]] [[Rowing at the Summer Paralympics|Rowing]] ({{Detailslink|Rowing at the 2020 Summer Paralympics}}) (4) *[[File:Shooting pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Shooting at the Summer Paralympics|Shooting]] ({{Detailslink|Shooting at the 2020 Summer Paralympics}}) (13) *[[File:Sitting volleyball pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Volleyball at the Summer Paralympics|Sitting volleyball]] ({{Detailslink|Sitting volleyball at the 2020 Summer Paralympics}}) (2) *[[File:Swimming pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Swimming at the Summer Paralympics|Swimming]] ({{Detailslink|Swimming at the 2020 Summer Paralympics}}) (146) *[[File:Table tennis pictogram.svg|17px]] [[Table tennis at the Summer Paralympics|Table tennis]] ({{Detailslink|Table tennis at the 2020 Summer Paralympics}}) (31) *[[File:Taekwondo pictogram.svg|17px]] [[Taekwondo at the Summer Paralympics|Taekwondo]] ({{Detailslink|Taekwondo at the 2020 Summer Paralympics}}) (6) {{Col-4-of-4}} *[[File:Wheelchair basketball pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Wheelchair basketball at the Summer Paralympics|Wheelchair basketball]] ({{Detailslink|Wheelchair basketball at the 2020 Summer Paralympics}}) (2) *[[File:Wheelchair fencing pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Wheelchair fencing at the Summer Paralympics|Wheelchair fencing]] ({{Detailslink|Wheelchair fencing at the 2020 Summer Paralympics}}) (16) *[[File:Wheelchair rugby pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Wheelchair rugby at the Summer Paralympics|Wheelchair rugby]] ({{Detailslink|Wheelchair rugby at the 2020 Summer Paralympics}}) (1) *[[File:Wheelchair tennis pictogram (Paralympics).svg|17px]] [[Wheelchair tennis at the Summer Paralympics|Wheelchair tennis]] ({{Detailslink|Wheelchair tennis at the 2020 Summer Paralympics}}) (6) {{Col-end}} |} === ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಜನವರಿ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಐಪಿಸಿ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಂಪ್ಯೂಟಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ಪವರ್ ಹಾಕಿ, ಪವರ್‌ಚೇರ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಮತ್ತು [[ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಬಿಡ್ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. 3x3 ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ (ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಮತ್ತು ID ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಹೀನ ಮ್ಯಾಚ್ ರೇಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಹು-ಹಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/disability-sport/25847054|title=Sports apply for 2020 Tokyo Paralympic inclusion|date=22 January 2014|website=BBC Sport|access-date=13 February 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.insidethegames.biz/paralympics/summer-paralympics/2020/1017970-six-sports-and-three-disciplines-confirmed-as-bidding-for-tokyo-2020-paralympics-inclusion|title=Six sports and three disciplines confirmed as bidding for Tokyo 2020 Paralympics inclusion|last=Butler|first=Nick|date=22 January 2014|website=insidethegames.biz|access-date=13 February 2014|archive-date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162600/http://www.insidethegames.biz/paralympics/summer-paralympics/2020/1017970-six-sports-and-three-disciplines-confirmed-as-bidding-for-tokyo-2020-paralympics-inclusion|url-status=dead}}</ref> 31 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು, ಐಪಿಸಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 2020 ರ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅವರು ಫುಟ್ಬಾಲ್ 7-ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ನೌಕಾಯಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="ipc-2020sports">{{Cite web|url=http://www.paralympic.org/news/ipc-announces-final-tokyo-2020-paralympic-sports-programme|title=IPC announces final Tokyo 2020 Paralympic sports program|date=31 January 2015|website=paralympic.org|access-date=3 February 2015}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು === 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರಂದು, ವಿಶ್ವ ಡೋಪಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಏಜೆನ್ಸಿ (ವಾಡಾ) ರಷ್ಯಾವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಿತು, ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರವು 2019 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಡಾಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸಿದ ಲ್ಯಾಬ್ ಡೇಟಾವನ್ನು ತಿರುಚಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದ ನಂತರ ರಷ್ಯಾದ ಡೋಪಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 ರಂದು, ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ರಷ್ಯಾದ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ 'RPC'.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/ipc-confirm-details-regarding-rpc-s-paralympic-games-participation|title=IPC confirm details regarding RPC's Paralympic Games participation|date=26 April 2021|website=International Paralympic Committee|access-date=20 May 2021}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]] (ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು),<ref>{{Cite news|url=https://www.dpa-international.com/topic/north-korea-won-t-take-part-tokyo-olympic-paralympic-games-urn%3Anewsml%3Adpa.com%3A20090101%3A210406-99-104512|title=North Korea won't take part in Tokyo Olympic and Paralympic Games|last=Godder|first=Dirk|date=7 April 2021|work=[[Deutsche Presse-Agentur]]|access-date=22 August 2021|last2=Takehiko|first2=Kambayashi|archive-date=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027151916/https://www.dpa-international.com/topic/north-korea-won-t-take-part-tokyo-olympic-paralympic-games-urn%3Anewsml%3Adpa.com%3A20090101%3A210406-99-104512|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಕೋವಿಡ್ -19 ಪ್ರಯಾಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಕಿರಿಬಾಟಿ]], [[ಸಮೋಅ|ಸಮೋವಾ]], [[ಟೋಂಗಾ|ಟೊಂಗಾ]] ಮತ್ತು [[ವನುವಾಟು|ವನವಾಟು]] ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಗಳು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವು. ಜಪಾನ್‌ಗೆ ನೇರ ವಿಮಾನಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಈ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಕ ಟೋಕಿಯೊಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಹಾರುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಮರಳುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 14 ದಿನಗಳ ಕ್ವಾರಂಟೈನ್ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111900/several-pacific-island-nations-withdraw|title=Several Pacific Island nations withdraw from Paralympics over travel restrictions|last=|first=|date=21 August 2021|website=insidethegames.biz|archive-date=|access-date=}}</ref> 16 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವು ( ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಕಾಬೂಲ್ ಅನ್ನು ತಾಲಿಬಾನ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅಫ್ಘನಿಸ್ಥಾನದ ಜಾಕಿಯಾ ಖುದಾದಾದಿ (ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ) ಮತ್ತು ಹೊಸೈನ್ ರಸೌಲಿ (ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್) ಅವರಿಗೆ ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ . ಆದರೂ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜವನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2021/08/18/sports/olympics/afghan-paralympic-athlete-video-khudadadi.html|title=Afghan Paralympic Athlete Pleads for Help to Leave the Country|last=Mather|first=Victor|date=18 August 2021|work=The New York Times|access-date=22 August 2021|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/16/heartbreaking-afghan-paralympic-athletes-to-miss-tokyo-2020|title='Heartbreaking': Afghan Paralympic athletes to miss Tokyo 2020|date=16 August 2021|work=Al Jazeera|access-date=17 August 2021|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2021-08-18/afghanistan-paralympian-zakia-khudadadi-taliban-kabul/100384112|title=Afghanistan's first female Paralympian, now hiding from the Taliban, hasn't 'lost hope'|date=17 August 2021|work=ABC News|access-date=18 August 2021|language=en-AU}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, "ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ" ನಂತರ, ಇಬ್ಬರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 28 ರಂದು ಟೋಕಿಯೊಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ INSEP ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/disability-sport/58394964|title=Tokyo Paralympics: Afghanistan athlete Hossain Rasouli makes debut after evacuation|date=2021-08-31|work=BBC Sport|access-date=2021-09-05|language=en-GB}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/sport/2021/aug/31/afghan-athlete-evacuated-from-kabul-belatedly-competes-at-paralympics|title=Afghan athlete evacuated from Kabul belatedly competes at Paralympics|date=2021-08-31|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-09-05}}</ref> ಐಪಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್ ಅವರು ಈ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಇತರ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ಈ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/afghan-athletes-arrive-tokyo|title=Afghan athletes arrive in Tokyo|website=International Paralympic Committee|language=en|access-date=2021-08-28}}</ref> ರಸೌಲಿ ಅವರು ಪುರುಷರ 100 ಮೀ ಟಿ 47 ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ 400 ಮೀ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ರಸೌಲಿ ಪುರುಷರ ಲಾಂಗ್ ಜಂಪ್ ಟಿ 47 ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ಕೆಳಗಿನ 162 ತಂಡಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಅಥ್ಲೀಟ್‌ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವರಲ್ಲಿ [[ಭೂತಾನ್]], [[ಗ್ರೆನಾಡ|ಗ್ರೆನಡಾ]], [[ಗಯಾನ|ಗಯಾನಾ]], [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]], [[ಪೆರಗ್ವೆ|ಪರಾಗ್ವೆ]], ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೀನ್ಸ್|ಸಂತ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. 2016 ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸದ ನಂತರ ಇನ್ನೆರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಟಗಾರರು ಈ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್]] (ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದು ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಆಟಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲ). [[ಲಕ್ಸೆಂಬೊರ್ಗ್|ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್]] (2008 ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರು) ) ಗಳೇ ಆ ಎರಡು ದೇಶಗಳು {| class="wikitable collapsible" style="width:100%;" !Participating National Paralympic Committee teams |- |  |} === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ === ೨೪ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ 162 ಎನ್‌ಪಿಸಿಗಳಿಂದ 4,403 [[ಕ್ರೀಡಾಪಟು|ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] ಗಳು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="numbers">{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/en/paralympics/news/top-moments-from-the-opening-ceremony-of-the-tokyo-2020-paralympic-games|title=Top moments from the Opening Ceremony of the Tokyo 2020 Paralympic Games|date=2021-08-25|website=[[Tokyo Organising Committee of the Olympic and Paralympic Games|Tokyo 2020 Paralympics]]|access-date=2021-09-04|quote=Entering in order of the host nations language, some of the 4,403 athletes from 162 National Paralympic Committees, including the Paralympic Refugee Team, were welcomed into the stadium|archive-date=2021-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210825135207/https://olympics.com/tokyo-2020/en/paralympics/news/top-moments-from-the-opening-ceremony-of-the-tokyo-2020-paralympic-games|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14425044|title=Paralympics open in empty stadium--just like Olympics|date=2021-08-25|access-date=2021-09-03|agency=[[The Asahi Shimbun]]|quote=The opening ceremony featured the national flags of the 162 delegations represented, which included the refugee team.|archive-date=2024-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20240918141725/https://www.asahi.com/ajw/articles/14425044|url-status=dead}}</ref>{{Col-begin}} {{col-3}} {| class="wikitable collapsible collapsed sortable" style="border:0; font-size:100%;" |- ! width=250|[[National Paralympic Committee|NPC]] ! width=25|[[Athletes]] |- | {{flagIPC|JPN|2020 Summer}} '''(host)''' || align=center|254 |- | {{flagIPC|BRA|2020 Summer}} || align=center|234 |- | {{flagIPC|CHN|2020 Summer}} || align=center|248 |- | {{flagIPC|RPC|2020 Summer}} || align=center|242 |- | {{flagIPC|USA|2020 Summer}} || align=center|235 |- | {{flagIPC|GBR|2020 Summer}} || align=center|207 |- | {{flagIPC|AUS|2020 Summer}} || align=center|174 |- | {{flagIPC|FRA|2020 Summer}} || align=center|137 |- | {{flagIPC|UKR|2020 Summer}} || align=center|137 |- | {{flagIPC|GER|2020 Summer}} || align=center|134 |- | {{flagIPC|ESP|2020 Summer}} || align=center|127 |- | {{flagIPC|CAN|2020 Summer}} || align=center|126 |- | {{flagIPC|ITA|2020 Summer}} || align=center|113 |- | {{flagIPC|POL|2020 Summer}} || align=center|90 |- | {{flagIPC|TUR|2020 Summer}} || align=center|87 |- | {{flagIPC|KOR|2020 Summer}} || align=center|86 |- | {{flagIPC|NED|2020 Summer}} || align=center|70 |- | {{flagIPC|THA|2020 Summer}} || align=center|74 |- | {{flagIPC|COL|2020 Summer}} || align=center|61 |- | {{flagIPC|IRI|2020 Summer}} || align=center|62 |- | {{flagIPC|MEX|2020 Summer}} || align=center|60 |- | {{flagIPC|ALG|2020 Summer}} || align=center|57 |- | {{flagIPC|ARG|2020 Summer}} || align=center|54 |- | {{flagIPC|IND|2020 Summer}} || align=center|54 |- | {{flagIPC|EGY|2020 Summer}} || align=center|49 |- | {{flagIPC|GRE|2020 Summer}} || align=center|44 |- | {{flagIPC|UZB|2020 Summer}} || align=center|47 |- | {{flagIPC|HUN|2020 Summer}} || align=center|37 |- | {{flagIPC|MAR|2020 Summer}} || align=center|35 |- | {{flagIPC|AZE|2020 Summer}} || align=center|36 |- | {{flagIPC|BEL|2020 Summer}} || align=center|31 |- | {{flagIPC|POR|2020 Summer}} || align=center|33 |- | {{flagIPC|RSA|2020 Summer}} || align=center|34 |- | {{flagIPC|ISR|2020 Summer}} || align=center|32 |- | {{flagIPC|NZL|2020 Summer}} || align=center|29 |- | {{flagIPC|IRL|2020 Summer}} || align=center|27 |- | {{flagIPC|CZE|2020 Summer}} || align=center|28 |- | {{flagIPC|SWE|2020 Summer}} || align=center|26 |- | {{flagIPC|SVK|2020 Summer}} || align=center|27 |- | {{flagIPC|VEN|2020 Summer}} || align=center|26 |- | {{flagIPC|KAZ|2020 Summer}} || align=center|26 |- | {{flagIPC|AUT|2020 Summer}} || align=center|24 |- | {{flagIPC|DEN|2020 Summer}} || align=center|25 |- | {{flagIPC|TUN|2020 Summer}} || align=center|25 |- | {{flagIPC|HKG|2020 Summer}} || align=center|24 |- | {{flagIPC|INA|2020 Summer}} || align=center|23 |- | {{flagIPC|CRO|2020 Summer}} || align=center|22 |- | {{flagIPC|MAS|2020 Summer}} || align=center|21 |- | {{flagIPC|NGR|2020 Summer}} || align=center|22 |- | {{flagIPC|SUI|2020 Summer}} || align=center|21 |- | {{flagIPC|SRB|2020 Summer}} || align=center|20 |- | {{flagIPC|BLR|2020 Summer}} || align=center|19 |- | {{flagIPC|CHI|2020 Summer}} || align=center|19 |- | {{flagIPC|CUB|2020 Summer}} || align=center|16 |- | {{flagIPC|FIN|2020 Summer}} || align=center|17 |- | {{flagIPC|IRQ|2020 Summer}} || align=center|19 |- | {{flagIPC|BIH|2020 Summer}} || align=center|16 |- | {{flagIPC|NOR|2020 Summer}} || align=center|15 |- | {{flagIPC|GEO|2020 Summer}} || align=center|13 |- | {{flagIPC|RWA|2020 Summer}} || align=center|14 |- | {{flagIPC|UAE|2020 Summer}} || align=center|12 |- | {{flagIPC|LTU|2020 Summer}} || align=center|11 |- | {{flagIPC|PER|2020 Summer}} || align=center|11 |- | {{flagIPC|SGP|2020 Summer}} || align=center|10 |- | {{flagIPC|TPE|2020 Summer}} || align=center|10 |- | {{flagIPC|JOR|2020 Summer}} || align=center|10 |- | {{flagIPC|CRC|2020 Summer}} || align=center|9 |- | {{flagIPC|KEN|2020 Summer}} || align=center|9 |- | {{flagIPC|ROU|2020 Summer}} || align=center|9 |- | {{flagIPC|SRI|2020 Summer}} || align=center|9 |- | {{flagIPC|ECU|2020 Summer}} || align=center|8 |- | {{flagIPC|LAT|2020 Summer}} || align=center|7 |- | {{flagIPC|KSA|2020 Summer}} || align=center|7 |- | {{flagIPC|SLO|2020 Summer}} || align=center|7 |- | {{flagIPC|VIE|2020 Summer}} || align=center|7 |- | {{flagIPC|ISL|2020 Summer}} || align=center|6 |- | {{flagIPC|MDA|2020 Summer}} || align=center|6 |- | {{flagIPC|PHI|2020 Summer}} || align=center|6 |- | {{flagIPC|RPT|2020 Summer}} || align=center|6 |- | {{flagIPC|DOM|2020 Summer}} || align=center|5 |- | {{flagIPC|EST|2020 Summer}} || align=center|5 |- | {{flagIPC|MNE|2020 Summer}} || align=center|5 |- | {{flagIPC|BUL|2020 Summer}} || align=center|4 |- | {{flagIPC|JAM|2020 Summer}} || align=center|4 |- | {{flagIPC|MRI|2020 Summer}} || align=center|4 |- | {{flagIPC|MGL|2020 Summer}} || align=center|4 |- | {{flagIPC|UGA|2020 Summer}} || align=center|4 |- | {{flagIPC|BHU|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|CMR|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|CYP|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|ESA|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|ETH|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|GHA|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|CIV|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|KUW|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|NAM|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|OMA|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|PAN|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|PUR|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|SEN|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|SOL|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|SYR|2020 Summer}} || align=center|3 |- | {{flagIPC|ANG|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|BRN|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|BEN|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|BOT|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|BUR|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|BDI|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|CPV|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|FIJ|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|GAB|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|GAM|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|GRN|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|GUA|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|GBS|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|KGZ|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|LBR|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|LBA|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|MDV|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|MLI|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|MLT|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|MOZ|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|NCA|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|NIG|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|PAK|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|PAR|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|PLE|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|PNG|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|QAT|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|CGO|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|SLE|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|TAN|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|URU|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|YEM|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|ZIM|2020 Summer}} || align=center|2 |- | {{flagIPC|ARM|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|ARU|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|BAR|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|BER|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|CAM|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|CAF|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|FRO|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|GUI|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|GUY|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|HAI|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|HON|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|LAO|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|LBN|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|LES|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|LUX|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|MAD|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|MAW|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|NEP|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|MKD|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|VIN|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|STP|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|SOM|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|TJK|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|TOG|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|ISV|2020 Summer}} || align=center|1 |- | {{flagIPC|ZAM|2020 Summer}} || align=center|1 |- class="sortbottom" |colspan=1; style="text-align:right; border:0px; background:#fff;"| '''Total''' ||style="text-align:center; border:0px; background:#fff;"| '''4,397''' |} {{Col-end}} === ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು === ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇದ್ದವು;<ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.org/en/games/sport/testevents/|title=Tokyo 2020 Test Events|date=3 January 2019|website=Tokyo 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/tokyo-2020-test-event-schedule-announced|title=Tokyo 2020: Test event schedule announced|date=2 October 2018|website=paralympic.org}}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಜೂನ್ 2019 ರಿಂದ ಜೂನ್ 2020 ರವರೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆಯ್ದ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ (2–3 ಮೇ 2020), ಗೋಲ್‌ಬಾಲ್ (28–29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019), ಪ್ಯಾರಾಟ್ರಿಯಾಥ್ಲಾನ್ (15–18 ಆಗಸ್ಟ್ 2019), ಪವರ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ (26–27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019), ಈಜು (16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020) ಮತ್ತು ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ರಗ್ಬಿ (12-15 ಮಾರ್ಚ್ 2020) ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಟನೆಗಳು "ರೆಡಿ, ಸ್ಟೆಡಿ, ಟೋಕಿಯೋ" ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 56 ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 22 ಅನ್ನು ಟೋಕಿಯೊ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಎನೋಶಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವ ನೌಕಾಯಾನ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಸರಣಿಯು ಮೊದಲ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೇ 2020 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಟೋಕಿಯೊ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮೀಟ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.olympic.org/news/tokyo-2020-unveils-its-olympic-test-event-schedule|title=Tokyo 2020 Unveils Its Olympic Test Event Schedule|date=30 January 2019|website=olympic.org}}</ref> 12 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರ ನಂತರ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು [[ಕೋವಿಡ್-೧೯|ಕೋವಿಡ್ -19]] ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. == ಪದಕದ ಸಾರಾಂಶ == <span class="legend-color" style="background-color:#ccccff; color:black;color:border=darkgray;">&nbsp;&nbsp;*&nbsp;&nbsp;</span>&nbsp;ಆತಿಥೇಯ ದೇಶ (ಜಪಾನ್) {| class="wikitable sortable plainrowheaders jquery-tablesorter" style="text-align:center" |+ id="1549" | 2020 ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿ <ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm "Tokyo 2020: Paralympic Medal Count"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210915173346/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/all-sports/medal-standings.htm |date=2021-09-15 }}. </cite></ref> ! scope="col" | ಶ್ರೇಣಿ ! scope="col" | NPC ! class="headerSort" scope="col" style="width:4em;background-color:gold" | ಚಿನ್ನ ! class="headerSort" scope="col" style="width:4em;background-color:silver" | ಬೆಳ್ಳಿ ! class="headerSort" scope="col" style="width:4em;background-color:#c96" | ಕಂಚು ! scope="col" style="width:4em" | ಒಟ್ಟು |- | 1 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[China at the 2020 Summer Paralympics|ಚೀನಾ]] | 96 | 60 | 51 | 207 |- | 2 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Great Britain at the 2020 Summer Paralympics|ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]] | 41 | 38 | 45 | 124 |- | 3 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_the_United_States.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[United States at the 2020 Summer Paralympics|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] | 37 | 36 | 31 | 104 |- | 4 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" | </img>&nbsp;[[RPC at the 2020 Summer Paralympics|RPC]] | 36 | 33 | 49 | 118 |- | 5 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_the_Netherlands.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Netherlands at the 2020 Summer Paralympics|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] | 25 | 17 | 17 | 59 |- | 6 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_Ukraine.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Ukraine at the 2020 Summer Paralympics|ಉಕ್ರೇನ್]] | 24 | 47 | 27 | 98 |- | 7 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_Brazil.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Brazil at the 2020 Summer Paralympics|ಬ್ರೆಜಿಲ್]] | 22 | 20 | 30 | 72 |- | 8 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_Australia.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Australia at the 2020 Summer Paralympics|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] | 21 | 29 | 30 | 80 |- | 9 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_Italy.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Italy at the 2020 Summer Paralympics|ಇಟಲಿ]] | 14 | 29 | 26 | 69 |- | 10 ! scope="row" style="background-color:#f8f9fa;text-align:left" |[[File:Flag_of_Azerbaijan.svg|link=|alt=|border|22x22px]]</img>&nbsp;[[Azerbaijan at the 2020 Summer Paralympics|ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್]] | 14 | 1 | 4 | 19 |- | 11-86 | style="font-style:italic;text-align:left" | [[2020 Summer Paralympics medal table#Medal table|ಉಳಿದ ತಂಡಗಳು]] | 209 | 230 | 279 | 718 |- class="sortbottom" style="background-color:#eaebef" ! colspan="2" scope="row" style="background-color:#eaebef;font-weight:bold" | ಒಟ್ಟು (86 NPC ಗಳು) | style="font-weight:bold" | 539 | style="font-weight:bold" | 540 | style="font-weight:bold" | 589 | style="font-weight:bold" | 1668 |} === ಪೋಡಿಯಂ ಮುಕ್ತಾಯ(ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೂರೂ ಪದಕಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದೇಶ ಪಡೆಯುವುದು) === ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಐದು ಪೋಡಿಯಮ್ ಸ್ವೀಪ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು: {| class="wikitable sortable" |+ !Date !Sport !Event !Team !Gold !Silver !Bronze !Ref |- |27 August |Swimming |Men's 50 metre butterfly S5 |{{flagIPC|CHN|2020 Summer}} |Zheng Tao |Wang Lichao |Yuan Weiyi |<ref>{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-butterfly-s5-fnl-000100-.htm|title=Swimming - Final Results|date=27 August 2021|website=olympics.com|access-date=27 August 2021|archive-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827100349/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-butterfly-s5-fnl-000100-.htm|url-status=dead}}</ref> |- |28 August |Swimming | Women's 100m backstroke S11 |{{flagIPC|CHN|2020 Summer}} |Cai Liwen |Wang Xinyi |Li Guizhi |<ref>{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-women-s-100m-backstroke-s11-fnl-000100-.htm|title=Swimming - Final Results|date=28 August 2021|website=olympics.com|access-date=28 August 2021|archive-date=29 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829022831/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-women-s-100m-backstroke-s11-fnl-000100-.htm|url-status=dead}}</ref> |- |30 August |Swimming |Men's 50m backstroke S5 |{{flagIPC|CHN|2020 Summer}} |Zheng Tao |Ruan Jingsong |Wang Lichao |<ref>{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-backstroke-s5-fnl-000100-.htm|title=Swimming - Final Results|date=30 August 2021|website=olympics.com|access-date=30 August 2021|archive-date=30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830132620/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-backstroke-s5-fnl-000100-.htm|url-status=dead}}</ref> |- |1 September |Swimming |Men's 50m freestyle S5 |{{flagIPC|CHN|2020 Summer}} |Zheng Tao |Yuan Weiyi |Wang Lichao |<ref>{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-freestyle-s5-fnl-000100-.htm|title=Swimming - Final Results|date=1 September 2021|website=olympics.com|access-date=1 September 2021|archive-date=1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901103944/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/swimming/results-men-s-50m-freestyle-s5-fnl-000100-.htm|url-status=dead}}</ref> |- |4 September |Athletics |Women's 100 metres T63 |{{flagIPC|ITA|2020 Summer}} |Ambra Sabatini |Martina Caironi |Monica Contrafatto |<ref>{{Cite web|url=https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/athletics/result-women-s-100m-t63-fnl-000100-.htm|title=Athletics - Final Results|date=4 September 2021|website=olympics.com|access-date=4 September 2021|archive-date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210903183307/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/athletics/result-women-s-100m-t63-fnl-000100-.htm|url-status=dead}}</ref> |} == ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ == ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ೧೯,ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://web.archive.org/web/20190323134658/https://tokyo2020.org/en/news/notice/20181019-01.html "Tokyo 2020 Unveils Paralympic Competition Schedule"]. ''tokyo2020.org''. 19 October 2018. </cite></ref> ಪರಿಷ್ಕೃತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ೧೩, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://tokyo2020.org/en/games/schedule/paralympic/ "Paralympic Competition Schedule"]. ''tokyo2020.org''. 13 August 2019<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://tokyo2020.org/en/news/notice/20190813-01.html "Tokyo 2020 Paralympic Games schedule announced"]. ''tokyo2020.org''. 13 August 2019<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> ಮುಂಚಿನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ೨೫ ಆಗಸ್ಟಿನಿಂದ ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ರ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ೩೬೪ ದಿನ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ಮುಂಚೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದಂತಹ ವಾರದ ದಿನಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೩೬೫ ದಿನಗಳ ಬದಲು ೩೬೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1" id="CITEREFIngle2020">Ingle, Sean (30 March 2020). </cite></ref> : ''ಜಪಾನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಇಂತಿದೆ [[Japan Standard Time]] ([[UTC+9]])'' <div align="center"> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%;position:relative;width:75%;" | style="width:2.5em; background-color:#00cc33;text-align:center;" |'''OC''' |Opening ceremony | style="width:2.5em; background-color:#3399ff;text-align:center;" |● |Event competitions | style="width:2.5em; background-color:#ffcc00;text-align:center;" |'''1''' |Gold medal events | style="width:2.5em; background-color:#ee3333;text-align:center;" |'''CC''' |Closing ceremony |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em;width:75%;" ! colspan="16" style="width:10%;" | |- ! colspan="2" rowspan="2" style="width:23%;" |August/September 2021 ! colspan="8" |August ! colspan="5" |September ! rowspan="2" style="width:7%;" |Events |- ! style="width:5%;" |24th<br /><br />Tue ! style="width:5%;" |25th<br /><br />Wed ! style="width:5%;" |26th<br /><br />Thu ! style="width:5%;" |27th<br /><br />Fri ! style="width:5%;" |28th<br /><br />Sat ! style="width:5%;" |29th<br /><br />Sun ! style="width:5%;" |30th<br /><br />Mon ! style="width:5%;" |31st<br /><br />Tue ! style="width:5%;" |1st<br /><br />Wed ! style="width:5%;" |2nd<br /><br />Thu ! style="width:5%;" |3rd<br /><br />Fri ! style="width:5%;" |4th<br /><br />Sat ! style="width:5%;" |5th<br /><br />Sun |- | colspan="2" |[[File:IPC_logo_black_(2019).svg|20x20px]] Ceremonies | style="background-color:#00cc33;text-align:center;" |'''[[2020 Summer Paralympics opening ceremony|OC]]''' | | | | | | | | | | | | style="background-color:#ee3333;text-align:center;" |'''[[2020 Summer Paralympics closing ceremony|CC]]''' | class="table-na" data-sort-value="" style="background: #ececec; color: #2C2C2C; vertical-align: middle; text-align: center; " |N/A |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Archery_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Archery at the 2020 Summer Paralympics|Archery]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''9''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Athletics_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Athletics at the 2020 Summer Paralympics|Athletics]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''13''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''16''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''19''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''17''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''21''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''17''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''18''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''17''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''24''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' |'''167''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Badminton pictogram (Paralympics).svg|20x20px]] [[Badminton at the 2020 Summer Paralympics|Badminton]] | | | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''7''' |'''14''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Boccia_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Boccia at the 2020 Summer Paralympics|Boccia]] | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | |'''7''' |- style="text-align:center;" | rowspan="2" align="left" |[[Cycling at the 2020 Summer Paralympics|Cycling]] | style="text-align:left;" |[[File:Cycling_(road)_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] Road | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''19''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''6''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | | | rowspan="2" |'''51''' |- style="text-align:center;" | style="text-align:left;" |[[File:Cycling_(track)_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] Track | | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | | | | | | | | |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |<span class="nowrap">[[File:Equestrian_Dressage_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Equestrian at the 2020 Summer Paralympics|Equestrian (dressage)]]</span> | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | | | | | | |'''11''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Football_5-a-side_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Football 5-a-side at the 2020 Summer Paralympics|Football 5-a-side]] | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#3399ff;" |● | | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | |'''1''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Goalball_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Goalball at the 2020 Summer Paralympics|Goalball]] | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | |'''2''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Judo_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Judo at the 2020 Summer Paralympics|Judo]] | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | | | | | | | |'''13''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Paracanoe_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Paracanoeing at the 2020 Summer Paralympics|Paracanoe]] | | | | | | | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | |'''9''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Triathlon_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Paratriathlon at the 2020 Summer Paralympics|Paratriathlon]] | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | | | | | | | |'''8''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Powerlifting_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Powerlifting at the 2020 Summer Paralympics|Powerlifting]] | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | | | | | | |'''20''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Rowing_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Rowing at the 2020 Summer Paralympics|Rowing]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | | | | | | | |'''4''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" align="left" |[[File:Shooting_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Shooting at the 2020 Summer Paralympics|Shooting]] | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''3''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''13''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Sitting_volleyball_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Sitting volleyball at the 2020 Summer Paralympics|Sitting volleyball]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''2''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Swimming_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Swimming at the 2020 Summer Paralympics|Swimming]] | | style="background-color:#ffcc00;" |'''16''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''14''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''14''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''14''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''13''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''15''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''14''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''15''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''15''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''16''' | | |'''146''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Table_tennis_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Table tennis at the 2020 Summer Paralympics|Table tennis]] | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''8''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''8''' | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''5''' | | |'''31''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Taekwondo_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Taekwondo at the 2020 Summer Paralympics|Taekwondo]] | | | | | | | | | | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | |'''6''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Wheelchair_basketball_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Wheelchair basketball at the 2020 Summer Paralympics|Wheelchair basketball]] | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' |'''2''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Wheelchair_fencing_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Wheelchair fencing at the 2020 Summer Paralympics|Wheelchair fencing]] | | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''4''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | | | | | | | |'''16''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Wheelchair_rugby_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Wheelchair rugby at the 2020 Summer Paralympics|Wheelchair rugby]] | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | | | | | | | |'''1''' |- style="text-align:center;" | colspan="2" style="text-align:left;" |[[File:Wheelchair_tennis_pictogram_(Paralympics).svg|20x20px]] [[Wheelchair tennis at the 2020 Summer Paralympics|Wheelchair tennis]] | | | | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#3399ff;" |● | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''1''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | style="background-color:#ffcc00;" |'''2''' | |'''6''' |- ! colspan="2" |Daily medal events ! !24 !30 !44 !55 !62 !54 !58 !45 !48 !55 !49 !15 ! rowspan="2" |539 |- ! colspan="2" |Cumulative total ! !24 !54 !98 !153 !215 !269 !327 !372 !420 !475 !524 !539 |- ! colspan="2" rowspan="2" |August/September 2021 ! style="width:5%;" |24th<br /><br />Tue ! style="width:5%;" |25th<br /><br />Wed ! style="width:5%;" |26th<br /><br />Thu ! style="width:5%;" |27th<br /><br />Fri ! style="width:5%;" |28th<br /><br />Sat ! style="width:5%;" |29th<br /><br />Sun ! style="width:5%;" |30th<br /><br />Mon ! style="width:5%;" |31st<br /><br />Tue ! style="width:5%;" |1st<br /><br />Wed ! style="width:5%;" |2nd<br /><br />Thu ! style="width:5%;" |3rd<br /><br />Fri ! style="width:5%;" |4th<br /><br />Sat ! style="width:5%;" |5th<br /><br />Sun ! rowspan="2" |Total events |- ! colspan="8" |August ! colspan="5" |September |} </div> == ಸ್ಥಳಗಳು == ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು:<ref>{{Cite web|url=https://tokyo2020.jp/en/games/venue/paralympic/|title=Paralympic venues|website=Tokyo 2020|access-date=31 August 2016|archive-date=3 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203135611/https://tokyo2020.jp/en/games/venue/paralympic/|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Rainbow_Bridge,Tokyo_Bay_from_Odaiba.jpg|thumb|ಟೋಕಿಯೋ ಕೊಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದವು]] [[ಚಿತ್ರ:Nippon_Budokan_2010.jpg|thumb|ನಿಪ್ಪಾನ್ ಬುಡೋಕಾನ್, ಜೂಡೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಿರೂಪಕ]] [[ಚಿತ್ರ:Tokyo_Big_Sight_at_Night.jpg|thumb|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪತ್ರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರ]] === ಪಾರಂಪರಿಕ ವಲಯ === * ಜಪಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ - ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್, ಉದ್ಘಾಟನೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು * ನಿಪ್ಪಾನ್ ಬುಡೋಕಾನ್ - ಜೂಡೋ * ಟೋಕಿಯೊ ಇಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ - ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ * ಟೋಕಿಯೋ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆ - ಪವರ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ * ಟೋಕಿಯೊ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಜಿಮ್ನಾಷಿಯಂ - ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ * ಯೋಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ - ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ರಗ್ಬಿ <ref>Badminton originally to be held at Youth Plaza Arena; venue moved in June 2015. {{Cite news|url=http://www.nikkei.com/article/DGXLSSXK10834_Y5A600C1000000/|title=東京五輪、26競技の会場決定 自転車・サッカー除き|date=9 June 2015|work=Nihon Keizai Shimbun|access-date=9 June 2015}}</ref> === ಟೋಕಿಯೋ ಕೊಲ್ಲಿ ವಲಯ === * ಅಯೋಮಿ ನಗರ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಥಳ - ಫುಟ್ಬಾಲ್ 5-ಎ-ಸೈಡ್ * ಅರಿಯಕ್ ಅರೆನಾ - ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ (ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳ) * ಏರಿಯಾಕ್ ಟೆನಿಸ್ ಪಾರ್ಕ್ - ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಟೆನಿಸ್ * ಡ್ರೀಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆರ್ಚರಿ ಪಾರ್ಕ್ - ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ * ಮಕುಹರಿ ಮೆಸ್ಸೆ - ಗೋಲ್‌ಬಾಲ್, ಸಿಟ್ಟಿಂಗ್ ವಾಲಿಬಾಲ್, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ, ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ * ಒಡೈಬಾ ಮೆರೈನ್ ಪಾರ್ಕ್ - ಪರಾಟ್ರಿಯಾಥ್ಲಾನ್ * ಟೋಕಿಯೋ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ - ಈಜು * ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಜಿಮ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ - ಬೊಕ್ಸಿಯಾ * ಸಮುದ್ರ ಅರಣ್ಯ ಜಲಮಾರ್ಗ - ರೋಯಿಂಗ್, ಪ್ಯಾರಕಾನೋ === 10 ಕಿಮೀ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳು === * ಮುಶಶಿನೋ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಾ - ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ) * ಅಸಾಕ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೇಂಜ್ - ಶೂಟಿಂಗ್ * ಇಜು ವೆಲೋಡ್ರೋಮ್ - ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ * ಫುಜಿ ಸ್ಪೀಡ್ವೇ - ರಸ್ತೆ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ === ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳು === * ಹರುಮಿ ಫುಟೊ - ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಗ್ರಾಮ * ಟೋಕಿಯೊ ಬಿಗ್ ಸೈಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಟವರ್ - ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರ == ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ == === ಲೋಗೋ === 2020 ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು 25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 ರಂದು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಲಾಂಛನವು ಇಂಡಿಗೊ-ಬಣ್ಣದ ಚೆಕರ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ [[ಬೀಸಣಿಗೆ|ಬೀಸಣಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.]] ವಿನ್ಯಾಸವು "ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು" ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="japantimes-2020emblem2">{{Cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2016/04/25/national/checkered-pattern-chosen-as-official-logo-for-2020-tokyo-olympic-games/|title=Checkered pattern by artist Tokolo chosen as logo for 2020 Tokyo Olympics|last=McKirdy|first=Andrew|date=25 April 2016|website=The Japan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425123829/http://www.japantimes.co.jp/news/2016/04/25/national/checkered-pattern-chosen-as-official-logo-for-2020-tokyo-olympic-games/|archive-date=25 April 2016}}</ref> ಈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದವು. ಈ ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಥೆಟ್ರೆ ಡಿ ಲೀಜ್ ಲೋಗೋವನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಿದ್ದು ಎಂಬ ಆರೋಪ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="guardian-plagelogo">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/30/tokyo-olympics-logo-plagiarism-row|title=Tokyo Olympic Games logo embroiled in plagiarism row|date=30 July 2015|work=The Guardian|access-date=1 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150803111947/http://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/30/tokyo-olympics-logo-plagiarism-row|archive-date=3 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2015/07/30/national/tokyo-olympics-emblem-said-look-similar-belgian-theater-logo/|title=Tokyo Olympics emblem said to look similar to Belgian theater logo|last=|first=|date=30 July 2015|publisher=[[The Japan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150731054232/http://www.japantimes.co.jp/news/2015/07/30/national/tokyo-olympics-emblem-said-look-similar-belgian-theater-logo/|archive-date=31 July 2015|access-date=30 July 2015}}</ref> === ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್ === [[File:Tokyo_2020_mascots.svg|thumb|ಮಿರೈಟೋವಾ (ಎಡ), ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್, ಮತ್ತು ಸೊಮಿಟಿ (ಬಲ), ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್]] ಟೋಕಿಯೊ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಸ್ಕಾಟ್‌ಗಳ ಶಾರ್ಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2017 ರಂದು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಜೇತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜೋಡಿ ಎ, ರಯೋ ತನಿಗುಚಿ ರಚಿಸಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳನ್ನು (109,041) ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ವಿಜೇತರಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಕಾನಾ ಯಾನೊ ಜೋಡಿ ಬಿ (61,423 ಮತಗಳು) ಮತ್ತು ಸಾನೆ ಅಕಿಮೊಟೊ ಜೋಡಿ ಸಿ (35,291 ಮತಗಳು) ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಸೊಮಿಟಿ ಎಂಬುದು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಚೆಕರ್ಡ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಚೆರ್ರಿ ಹೂವು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಶಾಂತವಾದ ಆದರೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಮಿರಾತೋವಾ ಮತ್ತು ಸೊಮಿಟಿ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯು 22 ಜುಲೈ 2018 ರಂದು <ref>{{Cite press release|title=10th Meeting of the Mascot Selection Panel|url=https://tokyo2020.org/en/news/notice/20180528-01.html|accessdate=30 May 2018|date=30 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180618080245/https://tokyo2020.org/en/news/notice/20180528-01.html|archivedate=18 June 2018}}</ref> === ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳು === ಜಪಾನಿನ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಎನ್‌ಎಚ್‌ಕೆ " ಅನಿಮೇಷನ್ x ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ : ನಿ''ಮ್ಮ ನಾಯಕ ಯಾರು?'' " ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರವೂ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅನಿಮೆ ಮತ್ತು [[ಮಂಗಾ|ಮಂಗಾದ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಚನೆಕಾರರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿಜ ಜೀವನದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/para-sport-meets-anime-nhk-create-new-series-ahead-tokyo-2020|title=Para sport meets anime as NHK create new series ahead of Tokyo 2020|date=31 January 2018|website=Paralympic.org|access-date=27 September 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.animationmagazine.net/tv/nhk-to-air-paralympic-themed-anime-shorts-in-run-up-to-2020/|title=NHK to Air Paralympic-Themed Anime Shorts in Run-Up to 2020|last=Milligan|first=Mercedes|date=23 October 2017|website=Animation Magazine|access-date=27 September 2019}}</ref> == ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಪ್ರಸಾರ == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯು 2020 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ 4.25 ಬಿಲಿಯನ್ ವೀಕ್ಷಕರ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನೋಡಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಇದು 2016 ರ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಅಂದಾಜು 4.1 ಶತಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111858/ipc-viewing-tokyo-2020-paralympics|title=Tokyo 2020 Paralympics to break viewing records, says IPC|date=20 August 2021|website=Inside the Games|access-date=20 August 2021}}</ref> ಜಪಾನಿನ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ NHK 8K ಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ನೇರಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.tvtechnology.com/news/tokyo-2020-opening-ceremony-first-mainstream-8k-rip-on-pirate-sites|title=Tokyo 2020 Opening Ceremony 'first mainstream 8K rip on pirate sites'|last=August 2021|first=Jenny Priestley 02|date=2 August 2021|website=TVTechnology|language=en|access-date=16 August 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.tvtechnology.com/news/nhk-to-broadcast-200-hours-of-tokyo-olympics-in-8k|title=NHK To Broadcast 200 Hours Of Tokyo Olympics In 8K|last=July 2021|first=Phil Kurz 21|date=21 July 2021|work=TVTechnology|access-date=16 August 2021|language=en}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಚಾನೆಲ್ 4 ರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಮೂರನೇ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಫ್ರೀ-ಟು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 300 ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ (ಮೋರ್ 4 ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಬೇಕು), 1,200 ಗಂಟೆಗಳ ಕವರೇಜ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಜೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಲೆಗ್'' ನೈಟ್ಲಿ. ಬ್ರಾಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಯಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ "ಸೂಪರ್" ಎಂಬ ಟ್ರೇಲರ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟರ್ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾನವ. "ರಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 2021, ಗಮನ ಗುರಿಯಿರಿಸಿದರು" ಸತ್ಯಗಳನ್ನು "ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಅಥ್ಲೆಟ್ ಜೀವನದ, ಮತ್ತು" ಅವರು ಏನೆಂದರೆ "ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ತ್ಯಾಗ.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.ie/entertainment/channel-4-launches-new-paralympics-advertising-campaign-ahead-of-tokyo-games-40653845.html|title=Channel 4 launches new Paralympics advertising campaign ahead of Tokyo games|website=independent}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.svgeurope.org/blog/headlines/channel-4-launches-tokyo-2020-paralympic-games-campaign-with-edgy-film-super-human/|title=Channel 4 launches Tokyo 2020 Paralympic Games campaign with edgy film, Super. Human.|last=McLean|first=Heather|date=15 July 2021|website=SVG Europe|language=en|access-date=20 August 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thedrum.com/creative-works/project/4creative-channel-4-super-human|title=Channel 4: Super. Human. by 4Creative|website=The Drum|access-date=20 August 2021|archive-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820201238/https://www.thedrum.com/creative-works/project/4creative-channel-4-super-human|url-status=dead}}</ref> [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ]], NBCUniversal ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ಕವರೇಜ್ ವಿಂಡೋಗಳನ್ನು ಫ್ರೀ-ಟು-ಏರ್ NBC ನೆಟ್ವರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಿತು, ಇದು "ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಮತ್ತು ತಂಡಗಳ ನಂಬಲಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು" ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ". ಉಳಿದ ಈವೆಂಟ್ ಕವರೇಜ್ ಅನ್ನು NBCSN ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಾನೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಒಟ್ಟು 1,200 ಗಂಟೆಗಳು.<ref>{{Cite web|url=https://awfulannouncing.com/olympics/nbc-will-present-a-record-1200-hours-of-paralympics-coverage.html|title=NBC will present a record 1,200 hours of Paralympics coverage|date=17 August 2021|website=Awful Announcing|language=en-US|access-date=18 August 2021}}</ref> ಕೆನಡಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಿಬಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿತು, 120 ಗಂಟೆಗಳ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರದೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಎಎಂಐ- ಟಿವಿಯಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111845/tokyo-2020-paralympics-canada|title=Canada to broadcast record number of hours of Paralympic coverage at Tokyo 2020|date=20 August 2021|website=insidethegames.biz|access-date=20 August 2021}}</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ]], ಸೆವೆನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ತಮ್ಮ ಚಾನೆಲ್ 7 ಅಥವಾ 7 ಮೇಟ್ ಚಾನೆಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಆನ್‌ಲೈನ್ 7 ಪ್ಲಸ್ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ 16 ಉಚಿತ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಉಚಿತ ಚಾನೆಲ್ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://7news.com.au/sport/paralympics/paralympic-games-tokyo-2020-when-is-the-paralympics-opening-ceremony-and-how-to-watch-and-stream-it-live-online-and-free-on-7plus-and-channel-7-c-3754122|title=Paralympic Games Tokyo 2020: When is the Paralympics Opening Ceremony and how to watch and stream it LIVE, online and free on 7plus and Channel 7|date=23 August 2021|website=7news.com.au|access-date=24 August 2021}}</ref> ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, TVNZ ಆನ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಚಾನೆಲ್ TVNZ 1 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವ ATTITUDE ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕವರಿ+ ಹೊಸ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಕ್ಕುದಾರರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1111559/eurosport-india-tokyo-2020-paralympics|title=Eurosport India gains broadcasting rights for Tokyo 2020 Paralympics|date=12 August 2021|website=insidethegames.biz|access-date=20 August 2021}}</ref> ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಟಿವಿಎನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.biobiochile.cl/especial/paralimpicos-tokio-2020/noticias/2021/08/20/comite-anuncio-que-tvn-transmitira-los-juegos-paralimpicos-de-tokio-2020.shtml|title=Comité anunció que TVN transmitirá los Juegos Paralímpicos de Tokio 2020|date=20 August 2021|website=biobiochile.cl|language=es}}</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಟಿವಿ ಗ್ಲೋಬೊ, ಸ್ಪೋರ್‌ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಬ್ರೆಸಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.terra.com.br/esportes/jogos-olimpicos/jogos-paralimpicos/junto-a-globo-tv-brasil-anuncia-transmissoes-dos-jogos-paralimpicos-no-sinal-aberto,8840246979ca8e365d19475335d171eeuznc2c41.html|title=Junto à Globo, TV Brasil anuncia transmissões dos Jogos Paralímpicos no sinal aberto|date=21 August 2021|work=Terra|access-date=24 August 2021|language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ge.globo.com/paralimpiadas/noticia/sportv-vai-ter-cobertura-especial-das-paralimpiadas-com-100-horas-ao-vivo.ghtml|title=SporTV vai ter cobertura especial das Paralimpíadas com 100 horas ao vivo|date=20 August 2021|work=GE|access-date=24 August 2021|language=pt-br}}</ref> ಮಲೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋ ಅರೆನಾ ಎಚ್‌ಡಿ ಚಾನೆಲ್ 801 ನಲ್ಲಿ <ref>{{Cite news|url=https://www.thevibes.com/articles/sports/39391/catch-tokyo-2020-paralympic-games-in-action-on-astro|title=Catch the Tokyo 2020 Paralympic Games in action on Astro|date=24 August 2021|work=The Vibes|access-date=28 August 2021}}</ref> ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಆಯ್ದ ಲೈವ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀಡಿಯಾಕಾರ್ಪ್ ಚಾನೆಲ್ 5 ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು meWATCH ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಯ್ದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಮೀಡಿಯಾಕಾರ್ಪ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>{{Cite web|url=https://www.channelnewsasia.com/sport/mediacorp-tokyo-paralympic-games-live-broadcast-team-singapore-2125621|title=Mediacorp to broadcast Tokyo Paralympics|date=20 August 2021|website=[[CNA (TV network)|CNA]]|access-date=29 August 2021}}</ref> ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಟೋಕಿಯೊ 2020 ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಕೇಬಲ್ ಚಾನೆಲ್ TAP ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು TAP Go ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.spin.ph/life/guide/where-to-watch-the-tokyo-2020-paralympic-games-in-the-philippines-a795-20210825|title=How to catch Tokyo Paralympics action via livestream, cable TV|last=Terrado|first=Reuben|date=August 25, 2021|work=Sports Interactive Network Philippines}}</ref> == ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು == === ಪುರುಷರ ಜೂಡೋ 81 ಕೇಜಿ === ಜಪಾನ್‌ನ ಅರಾಮಿತ್ಸು ಕಿಟಜೊನೊ ಪುರುಷರ 81 ರ 16 ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAmo">&</nowiki>nbsp</span></nowiki>ಕೆಜಿ ವರ್ಗ ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಗಾಯಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವರ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20210828_11/|title=Athlete hit by self-driving car is out of Games {{!}} NHK WORLD-JAPAN News|website=NHK WORLD|language=en|access-date=2021-09-01}}</ref> ಅರಾಮಿತ್ಸು ಪಾದಚಾರಿ ದಾಟುವಾಗ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಟೊಯೋಟಾ ಇ-ಪ್ಯಾಲೆಟ್ ಚಾಲಕ ರಹಿತ ವಾಹನವು ಆಪರೇಟರ್‌ನಿಂದ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.insidethegames.biz/articles/1112233/japanese-judoka-hit-self-driving-vehicle|title=Japanese judoka hit by a self-driving vehicle inside Paralympic Village|date=|website=www.insidethegames.biz|access-date=2021-09-01}}</ref> ಅರಾಮಿತ್ಸು ತಡವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಎದುರಾಳಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಡಿಮಿಟ್ರೋ ಸೊಲೊವಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು. === ಪುರುಷರ ಶಾಟ್ ಪುಟ್ (ಎಫ್ 20) ಫೈನಲ್ === 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 ರಂದು ನಡೆದ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಅಥ್ಲೀಟ್, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜಿಯಾಡ್ ಜೊಲ್ಕೆಫ್ಲಿ, ಮೂಲತಃ ಪುರುಷರ ಶಾಟ್ ಪುಟ್ ಎಫ್ 20 ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು, ಹೀಗಾಗಿ ರಿಯೊ 2016 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಜಂಟಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಂತರ ಅವರ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕಳಚಲಾಯಿತು . ನಿಯೋಗಗಳು ಜಿಯಾಡ್ ಅವರು ಕಾಲ್ ರೂಮಿಗೆ ತಡವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಿಯಾಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಟಾಡ್ ಹಾಡ್ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಈಕ್ವೆಡೋರಿಯನ್ ಜೋರ್ಡಿ ವಿಲ್ಲಲ್ಬಾ ಕೂಡ ಜಿಯಾದ್‌ನ ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಅನರ್ಹಗೊಂಡರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/08/31/ziyad-wins-gold-shatters-national-shot-put-record/|title=Merdeka Day heartbreak for Ziyad|date=31 August 2021|website=freemalaysiatoday.com|publisher=[[Free Malaysia Today]]|access-date=31 August 2021|archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831114541/https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2021/08/31/ziyad-wins-gold-shatters-national-shot-put-record/|url-status=dead}}</ref> ನಂತರ, ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಯುವಜನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವ ಅಹ್ಮದ್ ಫೈizಲ್ ಅಜುಮು ಅವರು ತಮ್ಮ ಟ್ವಿಟರ್ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಈಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ಯಾರಾಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಗಳು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ನಿಯೋಗವು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಜಂಟಿ-ಕೌಂಟರ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂರು NPC ಗಳ ಮನವಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಕೋವಲ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.paralympic.org/news/world-para-athletics-statement-men-s-shot-put-f20-final-tokyo-2020|title=World Para Athletics statement: Men's shot put F20 final at Tokyo 2020|date=1 September 2021|website=[[International Paralympics Committee]]|access-date=1 September 2021}}</ref> ಘಟನೆಗಳ ನಂತರ, ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆಗಳು, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಜೆಲೆನ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮಲೇಷಿಯಾದ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶದ ಕಾರಣ ಕೋವಲ್ ಅವರ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಮಲೇಷಿಯಾದ ಸೈಬರ್ ಕಳ್ಳರು ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.malaysiatrend.com/msian-hackers-attacked-ukrainian-athletes-instagram-after-ziyad-being-stripped-of-gold-medal/|title=M'sian Hackers attacked Ukrainian Athlete's Instagram after Ziyad being stripped of Gold Medal|date=2021-09-01|website=Malaysia Trend|language=en-US|access-date=2021-09-01|archive-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901141114/https://www.malaysiatrend.com/msian-hackers-attacked-ukrainian-athletes-instagram-after-ziyad-being-stripped-of-gold-medal/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕ್ರಮವು ಮಲೇಷ್ಯಾದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಫೇಸ್‌ಬುಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಟ್ವಿಟರ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/search?q=ukrainian+social+media+hacked&sclient=gws-wiz|title=ukrainian social media hacked - Google Search|website=www.google.com|access-date=2021-09-01}}</ref> === ಇತರ ಘಟನೆಗಳು === Yamanashi Prefectural Police ಗೆ ಸೇರಿದ ನಲವತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವರು ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು, ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದು (ಇದು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಕಿನ್ಶಿಚೆ ಸ್ಟೇಷನ್, ಸುಮಿಡಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಾಗರಿಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿದ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಟೋಕಿಯೊ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ (TMPD) ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/week-asia/lifestyle-culture/article/3147153/tokyo-paralympics-40-policemen-sent-home-disgrace-over|title=Policemen at Paralympics sent home for booze, brawl and brothel visit|date=2021-09-01|website=South China Morning Post|language=en|access-date=2021-09-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tellerreport.com/life/2021-08-30-paralympic-security-officers-have-trouble-with-passers-by-after-drinking-alcohol.SkH8USIcWF.html|title=Paralympic security officers have trouble with passers-by after drinking alcohol {{!}} tellerreport.com|last=Anonym|website=www.tellerreport.com|language=en|access-date=2021-09-01|archive-date=2021-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901194151/https://www.tellerreport.com/life/2021-08-30-paralympic-security-officers-have-trouble-with-passers-by-after-drinking-alcohol.SkH8USIcWF.html|url-status=dead}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * 2020 ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ * #ನಾವು 15 == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==   == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} ==ವಿಸ್ತರಿತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{notelist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://olympics.com/tokyo-2020/en/paralympics ಟೋಕಿಯೋ 2020 ಅಧಿಕೃತ ಮುಖಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210828133431/https://olympics.com/tokyo-2020/en/paralympics/ |date=2021-08-28 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] mmi1s698cr2qyj3l3hppkpy5086gz8s 0 140998 1427697 1341870 2026-09-08T08:58:35Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427697 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:03a36-img 20161029 080422.webp|thumb|ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕೇರಳ ದೇವಸ್ವಂ ಬೋರ್ಡ್ಆ ಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ದೇವಾಲಯ.<ref>https://sudarshannews.files.wordpress.com/2019/03/03a36-img_20161029_080422.jpg?w=736</ref> ಕಾಸರಗೋಡು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಶೇಣಿ <ref>https://kasaragodtraveldiary.wordpress.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211209034409/https://kasaragodtraveldiary.wordpress.com/ |date=2021-12-09 }} › 2018/01/21</ref>, ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ, ಎಣ್ಮಕಜೆ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಾಮಗಳ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದು, ತಪಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಹಂಬಲ ಉಂಟಾಗಿ ಆತ ಕುಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ತನಗೆ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ, ಆತನ ಬೇಡಿಕೆಗಾಗಿ ಲೋಹ ನಿರ್ಮಿ‍ತವಾದ ನಾಗರಹೆಡೆಯ ವಿಗ್ರಹ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಅವನು ವಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬರುವಾಗ ಸಜೀವ ನಾಗರಹಾವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಿದ ಕಾರಣ ಕುಕ್ಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ 'ಸಾಟುಕುಕ್ಕೆ' ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ನಂತರ 'ಚಾಟುಕುಕ್ಕೆ' 'ಕಾಟುಕುಕ್ಕೆ' ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನಾಮಾಂತರವಾಯಿತು. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ ಹರಕೆಯನ್ನು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಹರಕೆ ಕುಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸ್ಥಳ ಮಹಿಮೆಯಿದೆ. ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾಗತಂಬಿಲ, ಸರ್ಪಸಂಸ್ಕಾರ, ಕಾಳಸರ್ಪ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ==ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವಗಳು== ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಲಕ್ಷಷದೀಪೋತ್ಸವವಿದ್ದು ಮಾರ್ಗ‍ಶಿರ ಮಾಸ ತದಿಗೆಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಐದನೇ ದಿನದ ಆರಾಟು ಉತ್ಸವದೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ರೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಂಪಾಷಷ್ಠಿಗೆ ಆಯನ ಉತ್ಸವವಿದ್ದು ತುಲಾಭಾರ ಸೇವೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>https://www.hindu-blog.com/2009/11/champa-shasthi-2009.html</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ಪ್ರತೀವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ದಿನದಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದ ಜಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಕಿರುಷಷ್ಠಿ ಉತ್ಸವದ ಜೊತೆಗೆ ಧನುಮಾಸದ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ವಿಶೇಷ ಧನುಪೂಜೆಯಿದೆ. ==ಮಾರ್ಗ‍ಸೂಚಿ== ದೇವಸ್ಥಾನವು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ೬೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್, ಕಾಸರಗೋಡಿನಿಂದ ಪುತ್ತೂರು ದಾರಿಯಾಗಿ ೩೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿದ್ದು ಪೆರ್ಲ ಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರವಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]] adatltaczcv54frbtombhoxng2h8ng3 0 146696 1427662 1336941 2026-09-07T23:49:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427662 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:R logo.svg|300px|thumb|right|ಆರ್(R)]] '''[[:en:R (programming language)|ಆರ್(R)]]''' ಎಂಬುದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ದೃಶ್ಯೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ದತ್ತಾಂಶ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]], [[ಬಯೋಇನ್‌ಫರ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌|ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Giorgi |first1=Federico M. |last2=Ceraolo |first2=Carmine |last3=Mercatelli |first3=Daniele |date=2022-04-27 |title=The R Language: An Engine for Bioinformatics and Data Science |journal=Life |language=en |volume=12 |issue=5 |page=648 |doi=10.3390/life12050648 |pmid=35629316 |pmc=9148156 |bibcode=2022Life...12..648G |doi-access=free }}</ref> ಕೋರ್ ಆರ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೋಡ್, ದಾಖಲಾತಿ ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಿಂದ ವರ್ಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ(ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು [[:en:GNU Project|ಜಿಎನ್‌ಯು(GNU) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದ]] ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಎನ್‌ಯು(GNU) ಜನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref name="gnugpl">{{Cite web |title=R - Free Software Directory |url=https://directory.fsf.org/wiki/R#tab=Details |access-date=2024-01-26 |website=directory.fsf.org}}</ref> ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಸಿ (ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ)|ಸಿ(C)]], [[:en:Fortran|ಫೋರ್ಟ್ರಾನ್(Fortran)]] ಮತ್ತು ಆರ್(R) ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವಸಂಯೋಜಿತ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ, ಆರ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಆರ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ(RStudio)-ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪರಿಸರ-ಮತ್ತು ಜುಪಿಟರ್(Jupyter)-ಒಂದು ನೋಟ್‌ಬುಕ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ತೃತೀಯ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Ross Ihaka (5189180796).jpg|thumb|left|ಆರ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ರಾಸ್ ಇಹಾಕಾ]] [[File:Robert Gentleman on R Consortium.jpg|thumb|left|upright|ಆರ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ರಾಬರ್ಟ್ ಜಂಟಲ್ಮನ್]] ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಗಳಾದ [[:en:Ross Ihaka|ರಾಸ್ ಇಹಾಕಾ]] ಮತ್ತು [[:en:Robert Gentleman (statistician)|ರಾಬರ್ಟ್ ಜಂಟಲ್ಮನ್]] ಅವರು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಆರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="otago_pg12">{{Cite web |last=Ihaka |first=Ross |title=The R Project: A Brief History and Thoughts About the Future |url=https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |page=12 |url-status=live |quote=We set a goal of developing enough of a language to teach introductory statistics courses at Auckland. |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228043824/https://www.stat.auckland.ac.nz/~ihaka/downloads/Otago.pdf |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-27}}</ref> ಈ ಭಾಷೆಯು ಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಆರ್ ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಭಾಷೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಥಿರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಯೋಜನೆಯ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಸ್ಕೋಪಿಂಗ್‍‌ನಿಂದಲೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಆರ್ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರು, ಎಸ್ ಭಾಷೆಯ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಲೇಖಕರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ, ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |last1=Hornik |first1=Kurt |last2=The R Core Team |date=2022-04-12 |title=R FAQ |url=https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html#Why-is-R-named-R_003f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228045640/https://cran.r-project.org/doc/FAQ/R-FAQ.html |archive-date=2022-12-28 |access-date=2022-12-28 |website=[[R package#Comprehensive R Archive Network (CRAN)|The Comprehensive R Archive Network]] |at=2.13 What is the R Foundation?}}</ref> ೧೯೯೩ ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇಹಾಕಾ ಮತ್ತು ಜಂಟಲ್ಮ್ಯಾನ್‌ರವರು ಸ್ಟಾಟ್‌ಲಿಬ್ ಎಂಬ ದತ್ತಾಂಶ ಅರ್ಚಿವ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ- ಆರ್ ನ ಬೈನರಿ ಅನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Index of /datasets |url=https://lib.stat.cmu.edu/datasets/ |access-date=2024-09-05 |website=lib.stat.cmu.edu |archive-date=2024-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910211702/https://lib.stat.cmu.edu/datasets/ |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಸ್-ನ್ಯೂಸ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೫, ೧೯೯೭ ರಂದು, ಆವೃತ್ತಿ ೦.೬ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಆರ್(R) ಒಂದು ಜಿಎನ್‌ಯು(GNU) ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೯, ೨೦೦೦ ರಂದು, ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಮಗ್ರ ಆರ್ ಆರ್ಕೈವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (CRAN) ಅನ್ನು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಹಾರ್ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಟ್ಜ್ ಲೀಷ್ ಅವರು ಆರ್ ನ ಮೂಲ ಕೋಡ್, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಫೈಲ್‌ಗಳು, ದಾಖಲಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ-ರಚಿಸಿದ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಮಗ್ರ ಟೆಕ್ಸ್ ಆರ್ಕೈವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪರ್ಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಆರ್‌ಎ‌ಎನ್(CRAN) ಮೂಲತಃ ಮೂರು ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಇದು ೧೦೩ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೮,೯೭೬ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಆರ್ ಕೋರ್ ಟೀಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೨೨ ರ ಜನವರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೇಂಬರ್ಸ್, ಜಂಟಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಇಹಾಕಾ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಚ್ಲರ್, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಬೇಟ್ಸ್, ಪೀಟರ್ ಡಾಲ್ಗಾರ್ಡ್, ಕರ್ಟ್ ಹಾರ್ನಿಕ್, ಮೈಕೆಲ್ ಲಾರೆನ್ಸ್, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಲೀಶ್, ಉವೆ ಲಿಗ್ಗೆಸ್, ಥಾಮಸ್ ಲುಮ್ಲಿ, ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಮೆಯೆರ್, ಪಾಲ್ ಮರ್ರೆಲ್, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಪ್ಲಮ್ಮರ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ರಿಪ್ಲೀ, ದೀಪಯನ್ ಸರ್ಕಾರ್,ಡಂಕನ್ ಟೆಂಪಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್, ಲ್ಯೂಕ್ ಟೈರ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೈಮನ್ ಅರ್ಬನೆಕ್, ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ತೋಮಸ್ ಕಲಿಬೆರಾ, ಸ್ಟೆಫಾನೊ ಐಕಸ್, ಗೈಡೊ ಮಸರೊಟ್ಟೊ, ಹೈನರ್ ಶ್ವಾರ್ಟೆ, ಸೇಥ್ ಫಾಲ್ಕನ್, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮೋರ್ಗನ್ ಮತ್ತು ಡಂಕನ್ ಮುರ್ಡೋಕ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== '''ಮಾಹಿತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ''' ಆರ್ ನ ದತ್ತಾಂಶ ರಚನೆಗಳು ವೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು, ಅರೇಗಳು, ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯಾಮಗಳ ಸರಣಿಗಳಿಗೆ ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಆಯಾಮಗಳ ಆದೇಶದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಒಬ್ಬರು ಮೊದಲು ಮೊದಲ ಆಯಾಮದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಎರಡನೇ ಆಯಾಮದಾದ್ಯಂತ ಏಕ-ಆಯಾಮದ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ. ಆರ್ ಅರೇ ಅಂಕಗಣಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎಪಿಎಲ್(APL) ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎಟಿಎಲ್‌ಎಬಿ(MATLAB)ನಂತಹ ಭಾಷೆಗಳಂತೆ ಇದೆ. ಎರಡು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಚನೆಯ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಟ್ಟಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಡೇಟಾ ಫ್ರೇಮ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ಉದ್ದದ ವೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಲು ಹೆಸರುಗಳ ಅನನ್ಯ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆರ್ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕೇಲಾರ್ ಡೇಟಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಸ್ಕೇಲಾರ್ ಅನ್ನು ಉದ್ದ-ಒಂದು ವೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು ರೇಖೀಯ, ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಿದ ರೇಖಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ-ಸರಣಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವರ್ಗೀಕರಣ, ಕ್ಲಸ್ಟರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಗಣನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸಿ (ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ)|ಸಿ(C)]], [[ಸಿ++|ಸಿ++(C++)]], ಮತ್ತು [[Fortra|ಫೋರ್ಟ್ರಾನ್(Fortran)]] ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ರನ್ ಟೈಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕರೆಯಬಹುದು. ಆರ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸ್ಥಿರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಆಗಿದೆ; ಇದು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತದ]] ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಟಣೆ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗ್ರಾಫ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ==ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್== ಆರ್ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತ ಭಾಷೆ; ಬಳಕೆದಾರರು ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರರು ಆರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರಾಂಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ೨+೨ ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಎಂಟರ್ ಒತ್ತಿದರೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ೪ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಜೆನೆರಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್-ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಎಸ್(S) ಪರಂಪರೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಬಲವಾದ ವಸ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ಅದರ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಸ್ಕೋಪಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕೀಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಕೋಡ್ ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು, ಆರ್, ಎಸ್ ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ (ಎಸ್- ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು). ಸುಧಾರಿತ ಬಳಕೆದಾರರು ಆರ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕುಶಲಗೊಳಿಸಲು ಸಿ(C), ಸಿ++(C++), ಜಾವಾ(Java), [[:en:.NET|.ನೆಟ್(.NET)]] ಅಥವಾ ಪೈಥಾನ್(Python) ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಗಳು ಫಸ್ಟ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಇದು ಬಹು ರವಾನೆಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಮೆಟಾ-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಜೆನೆರಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಅದಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾದ ವಾದಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಆ ವಸ್ತುವಿನ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಧಾನದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆರ್ ಜೆನೆರಿಕ್, ಪ್ರಿಂಟ್(print) ಫಂಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಆರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವರ್ಗದ ವಸ್ತುವನ್ನು print(objectname) ನೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆರ್ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು== [[File:Ggplot2 Violin Plot.png|thumb|ಆರ್ ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ggplot2 ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ವಯೋಲಿನ್ ಕಥಾವಸ್ತು.|238x238px]] ಆರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು ಕಾರ್ಯಗಳು, ದಾಖಲಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="rds_pagexvii">{{cite book | last1 = Wickham | first1 = Hadley | last2 = Cetinkaya-Rundel | first2 = Mine | last3 = Grolemund | first3 = Garrett | title = R for Data Science, Second Edition | publisher = [[O'Reilly Media|O'Reilly]] | year = 2023 | page = xvii | isbn = 978-1-492-09740-2 }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು RMarkdown, Quarto, knitr ಮತ್ತು Sweave ನಂತಹ ವರದಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Quarto |url=https://quarto.org/ |access-date=2024-09-05 |website=Quarto |language=en}}</ref> ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು ರೇಖೀಯ, ಸಾಮಾನ್ಯೀಕೃತ ರೇಖೀಯ ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಮಾದರಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಮಯ-ಸರಣಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಸ್ಟರಿಂಗ್‌ನಂತಹ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಲಭವಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯು [[ದತ್ತಾಂಶ ವಿಜ್ಞಾನ|ದತ್ತಾಂಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಭಾಷೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಆರ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಾಗ ಮೂಲ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್, ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮೂಲ ಅಂಕಗಣಿತ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಆಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|title=The Book of R: A First Course in Programming and Statistics|first1=Tilman M.|last1=Davies|isbn=9781593276515|year=2016|publisher=No Starch Press|location=San Francisco, California|chapter=Installing R and Contributed Packages|pages=739}}</ref> ಸಮಗ್ರ ಆರ್ ಆರ್ಕೈವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್(CRAN) ಅನ್ನು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಹಾರ್ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಲೀಷ್ ಅವರು ಆರ್ ನ ಮೂಲ ಕೋಡ್, ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಫೈಲ್‌ಗಳು, ದಸ್ತಾವೇಜನ್ನು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ-ರಚಿಸಿದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸಮಗ್ರ ಟೆಕ್ಸ್ ಅರ್ಚಿವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪರ್ಲ್ ಅರ್ಚಿವ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಆರ್‌ಎ‌ಎನ್(CRAN) ಮೂಲತಃ ಮೂರು ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೨ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೪ ರಂತೆ, ಇದು ೯೯ ಕನ್ನಡಿಗಳು ಮತ್ತು ೨೧,೫೧೩ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳು ರೆಪೊಸಿಟರಿಗಳಾದ ಆರ್-ಫೋರ್ಜ್(R-Forge), ಒಮೆಗಹಟ್(Omegahat), ಮತ್ತು ಗಿಟ್‌ಹಬ್(GitHub) ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಿಆರ್‌ಎಎನ್(CRAN) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಹಣಕಾಸು, [[ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]], ಉನ್ನತ-ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿತ್ರಣ, ಮೆಟಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, [[ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು]] ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಬಯೋಕಂಡಕ್ಟರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಪೂರಕ ಡಿಎನ್‌ಎ, ಮೈಕ್ರೋಅರೇಗಳು ಮತ್ತು ಹೈ-ಥ್ರೂಪುಟ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಿಂಗ್ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ "ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಡೇಟಾ" ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಡಲ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದತ್ತಾಂಶವು ಎರಡು ಆಯಾಮದ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಂದೇ ಸಾಲು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವೇರಿಯಬಲ್‌ಗೆ ಒಂದೇ ಕಾಲಮ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಆರ್ ಭಾಷೆಯ "ಉಪಭಾಷೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಟೈಡಿವರ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳ ಗುಂಪು ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದತ್ತಾಂಶ(ಡೇಟಾ) ಆಮದು, ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯೀಕರಣ(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ggplot2 ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ದತ್ತಾಂಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಕಾರ್ಯಗಳ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಇದು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳ ಮೂಲಕ ಡೈನಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲುಃ <syntaxhighlight lang="rout"> > install.packages("tidyverse") </syntaxhighlight> ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು, ಒಬ್ಬರು <code>library()</code> ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. tidyverse ಅನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು: <syntaxhighlight lang="rout"> > # Package name can be enclosed in quotes > library("tidyverse") > # But also the package name can be called without quotes > library(tidyverse) </syntaxhighlight> ಸ್ಕಾಲ(Scala), ಜಾವಾ(Java), ಪೈಥಾನ್(Python), ಎಸ್‌ಕ್ಯೂ‌ಎಲ್(SQL) ಜೊತೆಗೆ ಆರ್(R) ಭಾಷೆಯು, ಅಪಾಕಿ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಎಪಿಐ(Apache Spark API)ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐದು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗಳು== ಆರ್ ಕಮಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಕನ್ಸೋಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಎನ್ವಿರೋನ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ (ಐಡಿಇ) ಅನುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಐಡಿಇ ಗಳು ಆರ್‌(R)ಗಾಗಿ R.app (OSX/macOS ಮಾತ್ರ) ರಾಟಲ್ ಜಿಯುಐ(GUI), ಆರ್ ಕಮಾಂಡರ್, ಆರ್‌ಕೆವಾರ್ಡ್(RKWard), ಆರ್‌ಸ್ಟುಡಿಯೋ(RStudio), ಮತ್ತು ಟಿನ್-ಆರ್(Tinn-R) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು Jamovi ಮತ್ತು JASP ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಐಡಿಇಗಳಲ್ಲಿ [https://marketplace.eclipse.org/content/statet-r/ ಸ್ಟೇಟ್‌ಎಟ್ ಪ್ಲಗ್ಇನ್(StatET plugin)] ಮೂಲಕ ಎಕ್ಲಿಪ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಷುಯಲ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ|ವಿಷುಯಲ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]] ಆರ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಮೂಲಕ ವಿಷುಯಲ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಸೇರಿವೆ. ಆರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಇಮ್ಯಾಕ್ಸ್, [https://www.vim.org/scripts/script.php?script_id=2628 ಎನ್ವಿಮ್-ಆರ್ ಪ್ಲಗ್ಇನ್] ಮೂಲಕ ವಿಮ್, ಕೇಟ್, ಸ್ವೀವ್ ಮೂಲಕ ಲಿಕ್ಸ್, ವಿನ್ಎಡ್ಟ್ ([https://cran.r-project.org/package=RWinEdt ಜಾಲತಾಣ]) ಮತ್ತು ಜುಪಿಟರ್ ([https://docs.anaconda.com/anaconda/navigator/tutorials/r-lang/ ಜಾಲತಾಣ]) ಸೇರಿವೆ. ಆರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಥಾನ್ ([https://rpy2.github.io ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) [[ಪರ್ಲ್]] ([https://metacpan.org/module/Statistics::R ಜಾಲತಾಣ]) ರೂಬಿ ([https://github.com/alexgutteridge/rsruby ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್]), ಎಫ್ # ([https://bluemountaincapital.github.io/FSharpRProvider/ ಜಾಲತಾಣ]), ಮತ್ತು ಜೂಲಿಯಾ ([https://github.com/JuliaInterop/RCall.jl ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್]) ಸೇರಿವೆ. ಆರ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವರ್‌ಸಾಕೆಟ್ ಸರ್ವರ್ ಮೂಲಕ [[ಜಾವಾ]] ಮತ್ತು.ನೆಟ್ ಸಿ#(.NET C#) ([https://rdotnet.github.io/rdotnet/ ಜಾಲತಾಣ]) ಸೇರಿವೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜೆ‌ಎಮ್‌ಒವಿ(JMOV) ಮತ್ತು ಜೆ‌ಎಸ್‌ಪಿ(JSP) ಸೇರಿವೆ. ==ಸಮುದಾಯ== ಆರ್(R) ಮೂಲ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರ್‌ ಕೋರ್ ತಂಡವನ್ನು ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ನೀಡಲು ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್(R) ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಂ/ಒಕ್ಕೂಟವು, ಆರ್(R) ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಲಿನಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಆರ್ ಜರ್ನಲ್ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜರ್ನಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಆರ್ ನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಉದ್ದದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಸಲಹೆಗಳು, ಸಿಆರ್‌ಎ‌ಎನ್(CRAN) ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಪಾಯದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆರ್ ಸಮುದಾಯವು ಅನೇಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆಃ * ಯೂಸ್ಆರ್!(UseR!): ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮ್ಮೇಳನ ([https://www.r-project.org/conferences/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) * ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು (ಡಿಎಸ್‌ಸಿ) ([https://www.r-project.org/conferences/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) * ಆರ್-ಲೇಡೀಸ್(R-Ladies): ಆರ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ([https://rladies.org ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) * ಸ್ಯಾಟ್‌ಆರ್‌ಡೇಸ್(SatRdays): ಶನಿವಾರದಂದು ನಡೆಯುವ ಆರ್-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮಾವೇಶಗಳು ([https://satrdays.org/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229222603/https://satrdays.org/ |date=2022-12-29 }}) * ಆರ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ([https://rstats.ai/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) * ಪೊಸಿಟ್::ಕೋನ್ಫ್(posit::conf) (ಹಿಂದೆ rstudio::conf ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ([https://www.posit.co/conference/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]) ==ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು== ಮುಖ್ಯ ಆರ್ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಿ, ಫೋರ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಆರ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆಃ * ರಾಡ್ಫೋರ್ಡ್ ಎಮ್. ನೀಲ್ ಅವರಿಂದ [http://www.pqr-project.org ಪ್ರೆಟ್ಟಿ ಕ್ವಿಕ್ ಆರ್(pqR)], ಮೆಮೊರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. * ರೆಂಜಿನ್ ಎಂಬುದು [[ಜಾವಾ]] ವರ್ಚುವಲ್ ಮೆಷಿನ್‌ಗಾಗಿ ಆರ್(R) ನ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. * [https://www.cs.kent.ac.uk/projects/cxxr CXXR] ಮತ್ತು ರಿಪೋಸ್ಟ್ ಗಳು ಸಿ++ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಆರ್ ನ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite book |last1=Talbot |first1=Justin |last2=DeVito |first2=Zachary |last3=Hanrahan |first3=Pat |title=Proceedings of the 21st international conference on Parallel architectures and compilation techniques |chapter=Riposte: A trace-driven compiler and parallel VM for vector code in R |date=1 January 2012 |pages=43–52 |doi=10.1145/2370816.2370825 |publisher=ACM |isbn=9781450311823 |s2cid=1989369}}</ref> * ಒರಾಕಲ್ [https://github.com/oracle/ಫಾಸ್ಟ್ ಆರ್] ಎಂಬುದು [https://www.graalvm.org/ ಗ್ರಾಲ್ ವಿಎಂನಲ್ಲಿ] ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಆರ್ ನ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗಿದೆ. * S-PLUS ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ TIBCO ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಸ್ಪಾಟ್‌ಫೈರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು TERR ಎಂಬ R(ಆರ್) ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಬರೆದಿದೆ.<ref>Jackson, Joab (16 May 2013). [http://www.pcworld.com/article/2038944/tibco-offers-free-r-to-the-enterprise.html TIBCO offers free R to the enterprise]. ''PC World''. Retrieved 20 July 2015.</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಆರ್ ಓಪನ್ (ಎಂಆರ್‌ಒ) ಒಂದು ಆರ್ ಅನುಷ್ಠಾನವಾಗಿತ್ತು. ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸಿಆರ್‌ಎ‌ಎನ್ ವಿತರಣೆಯ ಪರವಾಗಿ ಎಂಆರ್‌ಒ ಅನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ==ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಂಬಲ== ಆರ್ ಒಂದು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಯೋಜನೆ(ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್)ಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಕಂಪನಿಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆಃ * ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್ ಆರ್ ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಬಿಗ್ ಡೇಟಾ ಅಪ್ಲೈಯನ್ಸ್‌ಗೆ ಒರಾಕಲ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್(R) ಅನ್ನು ಅದರ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. * ಆರ್ ನ ಇನ್-ಹದೂಪ್ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು [[ಐಬಿಎಮ್(ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಯಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್)|ಐಬಿಎಂ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಉದಾಹರಣೆಗಳು== ===ಹಲೋ, ವರ್ಲ್ಡ್!(Hello, World!)=== [[:en:"Hello, World!" program|"ಹಲೋ, ವರ್ಲ್ಡ್!" ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]: <syntaxhighlight lang="rout"> > print("Hello, World!") [1] "Hello, World!" </syntaxhighlight> ===ಮೂಲ ವಾಕ್ಯರಚನೆ(ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್)=== ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಭಾಷೆಯ ಮೂಲ [[:en:Syntax (programming languages)|ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. (ಪ್ರಮಾಣಿತ ಭಾಷಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು "ಎನ್ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ಆರ್" ಎಂಬ ಆರ್ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.<ref>{{Cite web|title=An Introduction to R. Notes on R: A Programming Environment for Data Analysis and Graphics|url=https://cran.r-project.org/doc/manuals/R-intro.pdf|access-date=2021-01-03}}</ref>) ಆರ್ ನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆದ್ಯತೆಯ ಅಸೈನ್ಮೆಂಟ್ ಆಪರೇಟರ್ <code><-</code> ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಾಣವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ <code>=</code> ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|author=R Development Core Team|title=Assignments with the = Operator|url=https://developer.r-project.org/equalAssign.html|access-date=2018-09-11}}</ref> <syntaxhighlight lang="rout"> > x <- 1:6 # Create a numeric vector in the current environment > y <- x^2 # Create vector based on the values in x. > print(y) # Print the vector’s contents. [1] 1 4 9 16 25 36 > z <- x + y # Create a new vector that is the sum of x and y > z # Return the contents of z to the current environment. [1] 2 6 12 20 30 42 > z_matrix <- matrix(z, nrow = 3) # Create a new matrix that turns the vector z into a 3x2 matrix object > z_matrix [,1] [,2] [1,] 2 20 [2,] 6 30 [3,] 12 42 > 2 * t(z_matrix) - 2 # Transpose the matrix, multiply every element by 2, subtract 2 from each element in the matrix, and return the results to the terminal. [,1] [,2] [,3] [1,] 2 10 22 [2,] 38 58 82 > new_df <- data.frame(t(z_matrix), row.names = c("A", "B")) # Create a new data.frame object that contains the data from a transposed z_matrix, with row names 'A' and 'B' > names(new_df) <- c("X", "Y", "Z") # Set the column names of new_df as X, Y, and Z. > print(new_df) # Print the current results. X Y Z A 2 6 12 B 20 30 42 > new_df$Z # Output the Z column [1] 12 42 > new_df$Z == new_df['Z'] && new_df[3] == new_df$Z # The data.frame column Z can be accessed using $Z, ['Z'], or [3] syntax and the values are the same. [1] TRUE > attributes(new_df) # Print attributes information about the new_df object $names [1] "X" "Y" "Z" $row.names [1] "A" "B" $class [1] "data.frame" > attributes(new_df)$row.names <- c("one", "two") # Access and then change the row.names attribute; can also be done using rownames() > new_df X Y Z one 2 6 12 two 20 30 42 </syntaxhighlight> ===ಕಾರ್ಯದ ರಚನೆ=== ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು(functions) ರಚಿಸುವ ಸುಲಭತೆಯು ಆರ್(R) ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.statmethods.net/management/userfunctions.html|title=Quick-R: User-Defined Functions|first=Robert|last=Kabacoff|year=2012|access-date=2018-09-28|website=statmethods.net}}</ref> ಕಾರ್ಯದ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ದತ್ತಾಂಶ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು. ಆರ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರ-ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://adv-r.had.co.nz/Functional-programming.html#closures|title=Advanced R - Functional programming - Closures|website=adv-r.had.co.nz|first=Hadley|last=Wickham}}</ref> ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿಃ <syntaxhighlight lang="r"> # The input parameters are x and y. # The function returns a linear combination of x and y. f <- function(x, y) { z <- 3 * x + 4 * y # an explicit return() statement is optional, could be replaced with simply `z` return(z) } </syntaxhighlight> ಬಳಕೆಯ ಔಟ್‌ಪುಟ್: <syntaxhighlight lang="rout"> > f(1, 2) [1] 11 > f(c(1, 2, 3), c(5, 3, 4)) [1] 23 18 25 > f(1:3, 4) [1] 19 22 25 </syntaxhighlight> [[:en:Infix notation|ಇನ್ಫಿಕ್ಸ್ ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳಾಗಿ]] ಬಳಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಿಂಟ್ಯಾಕ್ಸ್ <code>`%name%`</code> ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ "name" ಎಂಬುದು ಕಾರ್ಯದ(function) ವೇರಿಯೇಬಲ್ ಹೆಸರುಃ <syntaxhighlight lang="rout"> > `%sumx2y2%` <- function(e1, e2) {e1 ^ 2 + e2 ^ 2} > 1:3 %sumx2y2% -(1:3) [1] 2 8 18 </syntaxhighlight> ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೦ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅನಾಮಧೇಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಉನ್ನತ-ಕ್ರಮಾಂಕದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಲು ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ:<ref>{{cite web|url=https://cran.r-project.org/doc/manuals/r-release/NEWS.html#:~:text=R%20now%20provides%20a%20shorthand%20notation%20for%20creating%20functions|title=NEWS|website=r-project.org}}</ref> <syntaxhighlight lang="rout"> > sapply(1:5, \(i) i^2) # here \(i) is the same as function(i) [1] 1 4 9 16 25 </syntaxhighlight> ===ಸ್ಥಳೀಯ ಪೈಪ್ ಆಪರೇಟರ್=== ಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೦ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪೈಪ್ ಆಪರೇಟರ್, <code>|></code>, ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=R: R News |url=https://cran.r-project.org/doc/manuals/r-devel/NEWS.html |access-date=2024-03-14 |website=cran.r-project.org}}</ref> ಈ ಆಪರೇಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೆಸ್ಟೆಡ್ ಫಂಕ್ಷನ್ ಕಾಲ್ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದರ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಫಂಕ್ಷನ್‌/ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. <syntaxhighlight lang="rout"> > nrow(subset(mtcars, cyl == 4)) # Nested without the pipe character [1] 11 > mtcars |> subset(cyl == 4) |> nrow() # Using the pipe character [1] 11 </syntaxhighlight> ನೆಸ್ಟೆಡ್ ಫಂಕ್ಷನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪರ್ಯಾಯವೆಂದರೆ, ಪೈಪ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಂತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೈಪ್ ಆಪರೇಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಓದಲು ಸುಲಭವಾದ ಕೋಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. <syntaxhighlight lang="rout"> > mtcars_subset_rows <- subset(mtcars, cyl == 4) > num_mtcars_subset <- nrow(mtcars_subset_rows) > print(num_mtcars_subset) [1] 11 </syntaxhighlight> ===ವಸ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್=== ಆರ್ ಭಾಷೆಯು ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್-ಓರಿಯೆಂಟೆಡ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಸ್೩(S3) ಮತ್ತು ಎಸ್‌೪(S4) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎರಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಹೆಚ್ಚು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮೊದಲ ಆರ್ಗ್ಯುಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕ ರವಾನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ "ವರ್ಗ" ಗುಣಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಸ್ಪ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (CLOS) ಮಾದರಿಯ ಔಪಚಾರಿಕ ವರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (S ನಿಂದ ಕೂಡ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ಬಹು ರವಾನೆ ಮತ್ತು ಬಹು ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=https://stat.ethz.ch/R-manual/R-devel/library/base/html/UseMethod.html|title=Class Methods|access-date=2024-04-25}}</ref> ಈ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ, <code>summary</code> ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ವಾದವು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ವಾಹಕ ಅಥವಾ "ಅಂಶ/ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್" ಅನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತದೆಃ <syntaxhighlight lang="rout"> > data <- c("a", "b", "c", "a", NA) > summary(data) Length Class Mode 5 character character > summary(as.factor(data)) a b c NA's 2 1 1 1 </syntaxhighlight> ===ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿಂಗ್=== [[File:Plots from lm example.svg|right|thumb|200px|"ಮಾದರಿ" (q.v. “plot.lm()” ಫಂಕ್ಷನ್) ಯ ಪ್ಲಾಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳು. ಲೇಬಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಗಣಿತದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ (ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗ).]] ಆರ್ ಭಾಷೆಯು ದತ್ತಾಂಶ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಯು ಆರ್ ಹೇಗೆ ಉಳಿದಿರುವ ರೇಖಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ರೂಪಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. <syntaxhighlight lang="r"> # Create x and y values x <- 1:6 y <- x^2 # Linear regression model y = A + B * x model <- lm(y ~ x) # Display an in-depth summary of the model summary(model) # Create a 2 by 2 layout for figures par(mfrow = c(2, 2)) # Output diagnostic plots of the model plot(model) </syntaxhighlight> ಔಟ್‌ಪುಟ್: <syntaxhighlight lang="rout"> Residuals: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 3.3333 -0.6667 -2.6667 -2.6667 -0.6667 3.3333 Coefficients: Estimate Std. Error t value Pr(>|t|) (Intercept) -9.3333 2.8441 -3.282 0.030453 * x 7.0000 0.7303 9.585 0.000662 *** --- Signif. codes: 0 ‘***’ 0.001 ‘**’ 0.01 ‘*’ 0.05 ‘.’ 0.1 ‘ ’ 1 Residual standard error: 3.055 on 4 degrees of freedom Multiple R-squared: 0.9583, Adjusted R-squared: 0.9478 F-statistic: 91.88 on 1 and 4 DF, p-value: 0.000662 </syntaxhighlight> ===ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ಬ್ರೊಟ್ ಸೆಟ್=== [[File:Mandelbrot Creation Animation.gif|thumb|200px|"Mandelbrot.gif" ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಅನ್ನು ಆರ್. ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಗಮನಿಸಿ: ಬಣ್ಣಗಳು ನಿಜವಾದ ಔಟ್‌ಪುಟ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.)]] ಈ ಮ್ಯಾಂಡೆಲ್ಬ್ರೊಟ್ ಸೆಟ್ ಉದಾಹರಣೆಯು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು <code>z = z² + c</code>, where <code>c</code> ಸಮೀಕರಣದ ಮೊದಲ ೨೦ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ where <code>c</code> ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ಥಿರಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ನಿಬಂಧನೆಯ <code>write.gif()</code> ಕಾರ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ: <syntaxhighlight lang="r"> install.packages("caTools") </syntaxhighlight> ಆರ್ ಮೂಲ ಕೋಡ್ಃ <syntaxhighlight lang="r"> library(caTools) jet.colors <- colorRampPalette( c("green", "pink", "#007FFF", "cyan", "#7FFF7F", "white", "#FF7F00", "red", "#7F0000")) dx <- 1500 # define width dy <- 1400 # define height C <- complex( real = rep(seq(-2.2, 1.0, length.out = dx), each = dy), imag = rep(seq(-1.2, 1.2, length.out = dy), times = dx) ) # reshape as matrix of complex numbers C <- matrix(C, dy, dx) # initialize output 3D array X <- array(0, c(dy, dx, 20)) Z <- 0 # loop with 20 iterations for (k in 1:20) { # the central difference equation Z <- Z^2 + C # capture the results X[,, k] <- exp(-abs(Z)) } write.gif( X, "Mandelbrot.gif", col = jet.colors, delay = 100) </syntaxhighlight> ==ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು== [[File:CD of R 1 0 0.png|alt=A CD with autographs on it|thumb|ಆರ್ ನ ಕೋರ್ ತಂಡವು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ ೧.೦ ರ ಸಿಡಿ, ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಬೆಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿತು|180x180px]] ೨.೧೪.೦ ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಆರ್(R) ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಪೀನಟ್ಸ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಸಂಕೇತನಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Monkman |first=Martin |url=https://bookdown.org/martin_monkman/DataScienceResources_book/r-release-names.html |title=Chapter 5 R Release Names {{!}} Data Science with R: A Resource Compendium}}</ref><ref>{{Cite web |last=McGowan |first=Lucy D’Agostino |date=2017-09-28 |title=R release names |url=https://livefreeordichotomize.com/posts/2017-09-28-r-release-names/index.html |access-date=2024-04-07 |website=livefreeordichotomize.com |language=en}}</ref><ref>{{Citation |title=r-hub/rversions |date=2024-02-29 |url=https://github.com/r-hub/rversions |access-date=2024-04-07 |publisher=The R-hub project of the R Consortium}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಕೋರ್ ಆರ್ ಡೆವಲಪರ್ ಆದ ಪೀಟರ್ ಡಾಲ್ಗಾರ್ಡ್ ೧೯೯೭ ರಿಂದ ಆರ್ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref name=":2">{{Cite web |last=Dalgaard |first=Peter |date=2018-07-15 |title=What's in a name? 20 years of R release management |url=https://www.youtube.com/watch?v=z1vTSdRolgI |access-date=2024-04-09 |website=[[YouTube]] |format=video}}</ref> ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಮೊದಲು ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿವೆ: * ಆವೃತ್ತಿ ೧.೦ [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೯, ೨೦೦೦(೨೦೦೦-೦೨-೨೯)- ಒಂದು ಅಧಿಕ ದಿನದಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. * ೨೦೦೪ ರ [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೪ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಆವೃತ್ತಿ ೨.೦.೦, "ಇದು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ವರ್ತುಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು" ಆರ್ ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯು ಡೆಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉಬುಂಟು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಹೆಸರಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ ಸಂಕೇತನಾಮಗಳಿಗೆ ಕಡಲೆಕಾಯಿಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವೆಂದರೆ, "ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪಿ-ನಟ್" ಎಂದು ಡಾಲ್ಗಾರ್ಡ್ ಗಮನಿಸಿದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 42lx25re50bsjhszkqzcorct0nzw0n9 0 147780 1427688 1355192 2026-09-08T07:32:54Z Afughat 101621 Media added 1427688 wikitext text/x-wiki [[File:Bodo dance.jpg|thumb|ಬೋಡೋ ಕುಣಿತ]] [[ಚಿತ್ರ:Bagurumba Dance (Butterfly Dance of the Bodo People).webm|thumb|ಬಾಗುರುಂಬ ನೃತ್ಯ ]] '''ಬಾಗುರುಂಬಾ''' (ಬೋಡೋ:बागुरुम्बा) ಇದು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೊರೊ ಜನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ವ್ಯಕ್ತೀಕರಣವಾಗಿ <nowiki>ಇದನ್ನು '''ಚಿಟ್ಟೆ ನೃತ್ಯ'''</nowiki> ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://culturalaffairs.assam.gov.in/portlets/culture-of-assam|title=Culture of Assam {{!}} Department of Cultural Affairs {{!}} Government Of Assam, India|website=culturalaffairs.assam.gov.in|access-date=2022-12-22}}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೋಡೋ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ''ದೋಖ್ನಾ'', ''jwmgra'' ( ''ಫಸ್ರಾ'' ) ಮತ್ತು ''ಅರೋನೈ'' ಧರಿಸಿ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನೃತ್ಯವು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಾಳವಾದ್ಯಗಳಾದ 'ಖಾಮ್' (ಉದ್ದವಾದ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಡ್ರಮ್, ಮರ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ), ''ಸಿಫಂಗ್'' (ಕೊಳಲು, ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾದ), ಜೋಟಾ (ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ) ''ಸೆರ್ಜಾ'' (ಬಾಗಿದ ವಾದ್ಯ, ಮರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ), ಮತ್ತು ಗಾಂಗ್ವಾನ (ಬಿದಿರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ), ''ಥರ್ಖಾ'' (ಒಡೆದ ಬಿದಿರಿನ ತುಂಡು) ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.time8.in/things-you-must-know-about-bodos-bagurumba-dance-new/|title=Things You Must Know About Bodo's Bagurumba Dance|last=Desk|first=T8 Digital|date=2020-02-07|website=TIME8|language=en-US|access-date=2022-12-22}}</ref> [[File:Img mairong.jpg|thumb]] ಬೊರೊ ಸಂಗೀತವು ಸ್ಥಾಪಿತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಖಾಮ್ಸ್ (ಉದ್ದವಾದ ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಡ್ರಮ್) ಬಾಗುರುಂಬಾ ನೃತ್ಯ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಬೀಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಿಫಂಗ್ (ಕೊಳಲು) ಮತ್ತು ಸೆರ್ಜಾ ಅವುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಧುರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಗೆ ಈ ಕುಣಿತದ ಯುವಕರನ್ನು 'ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಗುರುಂಬಾ ನೃತ್ಯವು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಲನೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ/ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬೋರೋ ಜನರ ಈ ನೃತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಬೋರೋ ಜನರು ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯವಾಗಿರುವ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಬೋರೋ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯವು ಹಲವಾರು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಸ್ಯಗಳ ನೃತ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳ ನೃತ್ಯ, ಚಿಟ್ಟೆ ನೃತ್ಯ, ಹರಿಯುವ ನದಿಯ ಅಲೆ, ಗಾಳಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಬಾಗುರುಂಬಾ ನೃತ್ಯ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯುತ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುವ ನೃತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬೊರೊ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೋರೋ ಜನರು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬೋರೋ ಜನರು ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳಿಲ್ಲ; ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬಾಗುರುಂಬಾ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ನಿಜವಾದ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಓದುಗರು YouTube ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.<blockquote><poem> “Jat nongabwla, Cool nongabwla, tabwrwm homnanwi- bamnanwi lagwomwnka hai lwgw lagwomwnka”</poem></blockquote>ಬಾಗುರುಂಬಾ ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಬಹುಶಃ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿದ್ದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಬಾಗುರುಂಬಾ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವು ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ, ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು, ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಗುರುಂಬಾ ಜೀವನದ ಆಚರಣೆ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಯುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. == ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು == ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಬೋಡೋಗಳು ಬಾಗುರುಂಬಾ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ: '''ಸಿಫಂಗ್''' : ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ [[ಬ್ಞಾಸುರಿ|ಬಾನ್ಸುರಿಯಂತೆ]] ಆರು ರಂಧ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಐದು ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಬಿದಿರಿನ ಕೊಳಲು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಡಿಮೆ ಸ್ವರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. <ref>Cite journal|last=Baruah|first=S.|title='Ethnic' Conflict as State—Society Struggle: The Poetics and Politics of Assamese Micro-Nationalism|journal=Modern Asian Studies|volume=28|issue=3|pages=649–671|doi=10.1017/S0026749X00011896|year=1994</ref> * '''ಸೆರ್ಜಾ''' : ಪಿಟೀಲು ತರಹದ ವಾದ್ಯ. ಇದು ದುಂಡಗಿನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಖಮ್''' : ಮರ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಉದ್ದನೆಯ ಡ್ರಮ್. * '''ಜೋತ''' : ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * '''ಗೊಂಗ್ವಾನಾ''' : ಬಿದಿರಿನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == ಸಂಯೋಜನೆ == ಬಾಗುರುಂಬಾ ಎಫ್ ಮೇಜರ್ ಪೆಂಟಾಟೋನಿಕ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚೀನೀ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ಪ್ರಭಾವದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite book|title=Phukan, Mitra (2003) Musical Identity and being an Assamese}}</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ == * ಅಸ್ಸಾಂನ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯಗಳು * ಬೋಡೋ ಜನರು * ಬಾಥೋವ್ ಪೂಜೆ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಪುಸ್ತಕಗಳು ==  {{refbegin}} *{{Cite book| last=Bordoloi|first=B.N.|url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/73786/1/AIRT_1987_0001_book.pdf|title=Tribes if Assam Part I|year=1987}} *{{Cite book|last=Devi|first=Premalata|url=https://repository.tribal.gov.in/bitstream/123456789/73841/1/AIRT_1994_0001_report.pdf|title=Social and Religious institutions of Boros|year=1994}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.youtube.com/watch?v=XQF2Hf6AfDU ಬಾಗುರುಂಬಾ ಬೋಡೋ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ] ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯ GOI ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ * indiantraveldestinations.com ನಲ್ಲಿ [https://web.archive.org/web/20130605221612/http://www.indiantraveldestinations.com/states-of-india/assam-travel/bodos-bagurumba.html ಬೋಡೋಸ್] ಬಾಗುರುಂಬಾ {{Interwikineeded}} 2iqset6zp4cp6v5wdqvlfq0bn79xxry 0 148839 1427666 1427439 2026-09-08T01:36:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427666 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|For silicon on insulator optical devices, see [[silicon photonics]].}} ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, '''ಸಿಲಿಕಾನ್ ಆನ್ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್''' ( '''SOI''' ) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಲೇಯರ್ಡ್ ಸಿಲಿಕಾನ್-ಇನ್ಸುಲೇಟರ್-ಸಿಲಿಕಾನ್ ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧನದೊಳಗೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಧಾರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="celler">{{Cite journal|last=Celler|first=G. K.|last2=Cristoloveanu|first2=S.|title=Frontiers of silicon-on-insulator|journal=[[Journal of Applied Physics]]|volume=93|issue=9|pages=4955|year=2003|doi=10.1063/1.1558223|bibcode=2003JAP....93.4955C}}</ref> SOI-ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಲಿಕಾನ್-ನಿರ್ಮಿತ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಜಂಕ್ಷನ್ [[ಅವಾಹಕ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್‌ನ]] ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ [[ನೀಲಮಣಿ]] (ಈ ರೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಆನ್ ನೀಲಮಣಿ ಅಥವಾ SOS ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅವಾಹಕದ ಆಯ್ಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ರೇಡಿಯೊ ಆವರ್ತನ (RF) ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಲಮಣಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿನ ಕಡಿಮೆ-ಚಾನಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=SOI design: analog, memory and digital techniques|url=https://archive.org/details/soidesignanalogm0000mars|last=Marshall|first=Andrew|last2=Natarajan|first2=Sreedhar|publisher=Kluwer|year=2002|isbn=0792376404|location=Boston}}</ref> ನಿರೋಧಕ ಪದರ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪದರವು ಅನ್ವಯದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Silicon-on-Insulator Technology: Materials to VLSI|url=https://archive.org/details/silicononinsulat0000coli|last=Colinge|first=Jean-Pierre|publisher=Springer Verlag|year=1991|isbn=978-0-7923-9150-0|location=Berlin}}</ref> == ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ == SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮೈಕ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಾಧನಗಳ ನಿರಂತರ ಕಿರುಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಹಲವಾರು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂರ್ ಕಾನೂನು " (ಅಥವಾ "ಮೋರ್ ಮೂರ್", ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "MM") ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಲಿಕಾನ್ (ಬೃಹತ್ [[ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್|CMOS]] ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ SOI ಯ ವರದಿ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಸೇರಿವೆ:<ref>[http://www.soiconsortium.org/pdf/Consortium_9april09_final.pdf Silicon-on-insulator - SOI technology and ecosystem - Emerging SOI applications] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701003115/http://www.soiconsortium.org/pdf/Consortium_9april09_final.pdf |date=2017-07-01 }} by Horacio Mendez, Executive Director of the SOI Industry Consortium, April 9, 2009</ref> * ಬೃಹತ್ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ''ಕಡಿಮೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಧಾರಣಶಕ್ತಿ'', ಇದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ * n- ಮತ್ತು p-ವೆಲ್ ರಚನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ''ಲ್ಯಾಚ್ಅಪ್ಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧ'' * ಸಮಾನವಾದ VDD ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ. ಕಡಿಮೆ VDD ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು <ref>{{Cite web|url=http://www.infotech-enterprises.com/fileadmin/infotech-enterprises.com/assets/downloads/White_Papers/Infotech_SOI_Paper_Oct_2010.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130418043957/http://www.infotech-enterprises.com/fileadmin/infotech-enterprises.com/assets/downloads/White_Papers/Infotech_SOI_Paper_Oct_2010.pdf|archive-date=2013-04-18|access-date=2014-04-12}}</ref> * ಡೋಪಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ ಅವಲಂಬನೆ * ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಉತ್ತಮ ವೇಫರ್ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿ * ಕಡಿಮೆಯಾದ ಆಂಟೆನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು * ಯಾವುದೇ ದೇಹ ಅಥವಾ ಬಾವಿ ಟ್ಯಾಪ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ * ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸೋರಿಕೆ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ದಕ್ಷತೆ * ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ವಿಕಿರಣವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ (ಮೃದು ದೋಷಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ), ಪುನರುಕ್ತಿ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, SOI ತಲಾಧಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ಉಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆ ಇಲ್ಲದೆ SOI-ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಬಹುದು. SOI ಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸವಾಲುಗಳೆಂದರೆ, ಸಮಾಧಿ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಪದರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ನವೀನ ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪದರದಲ್ಲಿನ ಭೇದಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ನ ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. SOI ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಯು ತಲಾಧಾರದ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಅಂದಾಜು 10 &ndash; 15% ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/ibm-touts-chipmaking-technology/|title=IBM touts chipmaking technology|date=29 March 2001|website=cnet.com|access-date=22 April 2018}}</ref>  == SOI ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳು == SOI MOSFET ಎಂಬುದು ಲೋಹದ-ಆಕ್ಸೈಡ್-ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್-ಎಫೆಕ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ (MOSFET) ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಅಥವಾ [[ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್|ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್‌ನಂತಹ]] [[ಅರೆವಾಹಕ]] ಪದರವು ಅವಾಹಕ ಪದರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಅರೆವಾಹಕ ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಕ್ಸೈಡ್ (BOX) ಪದರವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>United States Patent 6,835,633 ''SOI wafers with 30-100 Ang. Buried OX created by wafer bonding using 30-100 Ang. thin oxide as bonding layer''</ref><ref>United States Patent 7,002,214 ''Ultra-thin body super-steep retrograde well (SSRW) FET devices''</ref><ref>''Ultrathin-body SOI MOSFET for deep-sub-tenth micron era''; Yang-Kyu Choi; Asano, K.; Lindert, N.; Subramanian, V.; Tsu-Jae King; Bokor, J.; Chenming Hu; Electron Device Letters, IEEE; Volume 21, Issue 5, May 2000 Page(s):254 - 255</ref> SOI MOSFET ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಉದ್ಯಮದ ಬಳಕೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Fact|date=October 2008}} ಸಮಾಧಿ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಪದರವನ್ನು SRAM ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.<ref>United States Patent 7138685 " Vertical MOSFET SRAM cell" describes SOI buried oxide (BOX) structures and methods for implementing enhanced SOI BOX structures.</ref> ಎರಡು ವಿಧದ SOI ಸಾಧನಗಳಿವೆ: PDSOI (ಭಾಗಶಃ ಖಾಲಿಯಾದ SOI) ಮತ್ತು FDSOI (ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾದ SOI) MOSFET ಗಳು. n-ಮಾದರಿಯ PDSOI MOSFET ಗಾಗಿ ಗೇಟ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ (GOX) ಮತ್ತು ಸಮಾಧಿ ಆಕ್ಸೈಡ್ (BOX) ನಡುವಿನ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ಡ್ n-ಮಾದರಿಯ ಫಿಲ್ಮ್ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸವಕಳಿ ಪ್ರದೇಶವು ಸಂಪೂರ್ಣ n ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ PDSOI ಬೃಹತ್ MOSFET ನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಬೃಹತ್ MOSFET ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ. ಎಫ್‌ಡಿಎಸ್‌ಒಐ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಫಿಲ್ಮ್ ತುಂಬಾ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಸವಕಳಿ ಪ್ರದೇಶವು ಇಡೀ ಚಾನಲ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. FDSOI ನಲ್ಲಿ ಮುಂಭಾಗದ ಗೇಟ್ (GOX) ಬಲ್ಕ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸವಕಳಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಲೋಮ ಶುಲ್ಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ವೇಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. BOX ನಿಂದ ಸವಕಳಿ ಚಾರ್ಜ್‌ನ ಮಿತಿಯು ಸವಕಳಿ ಧಾರಣವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ FD SOI MOSFET ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಗೇಟ್ ಬಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಬ್‌ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಸ್ವಿಂಗ್‌ನ ಗಣನೀಯ ಕಡಿತವು ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಬ್‌ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ಸ್ವಿಂಗ್ 300K ನಲ್ಲಿ MOSFET ಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು, ಇದು 60mV/ದಶಕ. ಈ ಆದರ್ಶ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಿಮ್ಯುಲೇಶನ್ ಬಳಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>F. Balestra, Characterization and Simulation of SOI MOSFETs with Back Potential Control, PhD thesis, INP-Grenoble, 1985</ref><ref>F. Balestra, Challenges to Ultralow-Power Semiconductor Device Operation, in "Future Trends in Microelectronics-Journey into the unknown", S. Lury, J. Xu, A. Zaslavsky Eds., J. Wiley & Sons, 2016</ref> BOX ನಿಂದಾಗಿ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಡ್ರೈನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲಾರದ ಕಾರಣ, ಥ್ರೆಶೋಲ್ಡ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ರೋಲ್ ಆಫ್, ಇತ್ಯಾದಿ ಬೃಹತ್ MOSFET ಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು FDSOI ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. PDSOI ನಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು " ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಬಾಡಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ (FBE)" ಆಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಫಿಲ್ಮ್ ಯಾವುದೇ ಸರಬರಾಜುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.{{Fact|date=June 2018}} == SOI ವೇಫರ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:SIMOX_processing_schematic.svg|thumb|424x424px| SIMOX ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Smart_Cut_SOI_Wafer_Manufacturing_Schema.svg|thumb|675x675px| ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] SiO ₂ -ಆಧಾರಿತ SOI ವೇಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು: * ''SIMOX'' - '''OX'''ygen ನ '''IM''' ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್‌ನಿಂದ '''S''' ಬೇರ್ಪಡಿಕೆ &ndash; ಸಮಾಧಿ SiO ₂ ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಯಾನು ಕಿರಣದ ಅಳವಡಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದ ಅನೆಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. * ವೇಫರ್ ಬಾಂಡಿಂಗ್ &ndash; ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು ಎರಡನೇ ತಲಾಧಾರದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರೋಧಕ ಪದರವು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ತಲಾಧಾರದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ತರುವಾಯ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವಶೇಷಗಳು ಮೇಲ್ಭಾಗದ Si ಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ** ವೇಫರ್ ಬಾಂಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ''ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಟ್'' ವಿಧಾನವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೊಯ್ಟೆಕ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಮೇಲಿನ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪದರದ ದಪ್ಪವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಕ್ಸ್‌ಫೋಲಿಯೇಶನ್ ನಂತರ ಅಯಾನ್ ಇಂಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ** ''ನ್ಯಾನೊಕ್ಲೀವ್'' ಸಿಲಿಕಾನ್ ಜೆನೆಸಿಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್-ಜರ್ಮೇನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದ ಮೂಲಕ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sigen.com/|title=SIGEN.COM|website=www.sigen.com|access-date=22 April 2018}}</ref> ** ''ELTRAN'' ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾನನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪೋರಸ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಕಟ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.jsapi.jsap.or.jp/Pdf/Number04/CuttingEdge2.pdf ELTRAN - Novel SOI Wafer Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927200620/http://www.jsapi.jsap.or.jp/Pdf/Number04/CuttingEdge2.pdf |date=2007-09-27 }}, JSAPI vol.4</ref> * ಬೀಜ ವಿಧಾನಗಳು - ಇದರಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವಾದ Si ಪದರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಮೋಪಿಟಾಕ್ಸಿಗೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅವಾಹಕದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಫಟಿಕದ ಅವಾಹಕ ಅಥವಾ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ತಲಾಧಾರದಿಂದ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು <ref name="celler"/> == ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉದ್ಯಮ == === ಸಂಶೋಧನೆ === ಸಿಲಿಕಾನ್-ಆನ್-ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 1964 ರ ಹಿಂದಿನದು, ಇದನ್ನು CW ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು PH ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Microelectronics Technology and Devices, SBMICRO 2003: Proceedings of the Eighteenth International Symposium|last=Colinge|first=Jean-Pierre|date=2003|publisher=[[The Electrochemical Society]]|isbn=9781566773898|pages=2–17|chapter=Multiplate-Gate Silicon-On-Insulator MOS Transistors|chapter-url=https://books.google.com/books?id=ibsOv36zIV0C&pg=PA2}}</ref> 1979 ರಲ್ಲಿ, Al F. Tasch, TC ಹಾಲೋವೇ, ಕೈ ಫಾಂಗ್ ಲೀ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ F. ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ಸಿಲಿಕಾನ್-ಆನ್-ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ MOSFET (ಮೆಟಲ್-ಆಕ್ಸೈಡ್-ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಫೀಲ್ಡ್-ಎಫೆಕ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್) ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Tasch|first=A. F.|last2=Holloway|first2=T. C.|last3=Lee|first3=K. F.|last4=Gibbons|first4=J. F.|title=Silicon-on-insulator m.o.s.f.e.t.s fabricated on laser-annealed polysilicon on SiO2|url=https://archive.org/details/sim_electronics-letters_1979-07-05_15_14/page/435|journal=Electronics Letters|date=1979|volume=15|issue=14|pages=435–437|doi=10.1049/el:19790312|bibcode=1979ElL....15..435T}}</ref> 1983 ರಲ್ಲಿ, S. ಕವಾಮುರಾ ನೇತೃತ್ವದ ಫುಜಿತ್ಸು ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು SOI [[ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್|CMOS]] (ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಮೆಟಲ್-ಆಕ್ಸೈಡ್-ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Kawamura|first=S.|last2=Sasaki|first2=N.|last3=Iwai|first3=T.|last4=Mukai|first4=R.|last5=Nakano|first5=M.|last6=Takagi|first6=M.|title=3-Dimensional SOI/CMOS IC's fabricated by beam recrystallization|journal=1983 International Electron Devices Meeting|date=December 1983|pages=364–367|doi=10.1109/IEDM.1983.190517}}</ref> 1984 ರಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಫುಜಿತ್ಸು ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ಕಿರಣದ ಮರುಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲಂಬವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಡ್ಯುಯಲ್ SOI/CMOS ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ 3D ಗೇಟ್ ರಚನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Kawamura|first=S.|last2=Sasaki|first2=Nobuo|last3=Iwai|first3=T.|last4=Mukai|first4=R.|last5=Nakano|first5=M.|last6=Takagi|first6=M.|title=3-Dimensional Gate Array with Vertically Stacked Dual SOI/CMOS Structure Fabricated by Beam Recrystallization|journal=1984 Symposium on VLSI Technology. Digest of Technical Papers|date=1984|pages=44–45|url=https://ieeexplore.ieee.org/document/4480691}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬೋರೇಟರಿ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ತೋಶಿಹಿರೊ ಸೆಕಿಗಾವಾ ಮತ್ತು ಯುಟಕಾ ಹಯಾಶಿ ಡಬಲ್-ಗೇಟ್ MOSFET ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು, ಎರಡು ಗೇಟ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾದ SOI ಸಾಧನವನ್ನು ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಶಾರ್ಟ್-ಚಾನೆಲ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="Colinge">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t1ojkCdTGEEC&pg=PA11|title=FinFETs and Other Multi-Gate Transistors|last=Colinge|first=Jean-Pierre|date=2008|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9780387717517|page=11}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sekigawa|first=Toshihiro|last2=Hayashi|first2=Yutaka|title=Calculated threshold-voltage characteristics of an XMOS transistor having an additional bottom gate|journal=Solid-State Electronics|date=1 August 1984|volume=27|issue=8|pages=827–828|doi=10.1016/0038-1101(84)90036-4|issn=0038-1101|bibcode=1984SSEle..27..827S}}</ref> 1986 ರಲ್ಲಿ, HP ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀನ್-ಪಿಯರ್ ಕೋಲಿಂಗ್ 90&nbsp;nm ತೆಳುವಾದ [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಫಿಲ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು SOI NMOS ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Colinge|first=Jean-Pierre|title=Subthreshold slope of thin-film SOI MOSFET's|journal=IEEE Electron Device Letters|date=1986|volume=7|issue=4|pages=244–246|doi=10.1109/EDL.1986.26359|bibcode=1986IEDL....7..244C}}</ref> 1989 ರಲ್ಲಿ, Ghavam G. ಶಾಹಿದಿ IBM ಥಾಮಸ್ J ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ SOI ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="IEEE-Shahidi">{{Cite web|url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37264864000|title=Ghavam G. Shahidi|website=[[IEEE Xplore]]|publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=16 September 2019}}</ref> ಅವರು IBM ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮುಖ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಾಸ್ ಬಿಜನ್ ದಾವರಿ ಅವರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ವಸ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಾಧನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯವರೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="eetimes">{{Cite web|url=http://www.eetimes.com/story/OEG20010529S0126|title=SOI scientist counted among latest IBM fellows|date=30 May 2001|website=[[EE Times]]}}</ref> SOI CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ವಾಸ್ತವತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. 1990 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸರಳ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧನ-ಗುಣಮಟ್ಟದ SOI ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಎಪಿಟಾಕ್ಸಿಯಲ್ ಓವರ್‌ಗ್ರೋತ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಪಾಲಿಶಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು, ಇದು SOI ತಲಾಧಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು IBM ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್]] ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೃಹತ್ CMOS ಗಿಂತ SOI CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯುತ್-ವಿಳಂಬ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರು. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉದ್ಯಮವು SOI ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿವಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ SOI ತಲಾಧಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.<ref name="ethw">{{Cite web|url=https://ethw.org/Ghavam_Shahidi|title=Ghavam Shahidi|date=26 January 2016|website=Engineering and Technology History|publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=16 September 2019}}</ref> 1994 ರಲ್ಲಿ, ಶಾಹಿದಿ, ಬಿಜನ್ ದಾವರಿ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಎಚ್. ಡೆನ್ನಾರ್ಡ್ ನೇತೃತ್ವದ IBM ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ಮೊದಲ ಉಪ-100 ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwtQ">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್ SOI CMOS ಸಾಧನಗಳು.<ref>{{Cite journal|last=Shahidi|first=Ghavam G.|last2=Davari|first2=Bijan|authorlink2=Bijan Davari|last3=Dennard|first3=Robert H.|authorlink3=Robert H. Dennard|last4=Anderson|first4=C. A.|last5=Chappell|first5=B. A.|last6=Chappell|first6=T. I.|last7=Comfort|first7=J. H.|last8=Franch|first8=R. L.|last9=McFarland|first9=P. A.|display-authors=5|title=A room temperature 0.1 µm CMOS on SOI|url=https://archive.org/details/sim_ieee-transactions-on-electron-devices_ieee-transactions-on-electron-devices_1994-12_41_12/page/2405|journal=IEEE Transactions on Electron Devices|date=December 1994|volume=41|issue=12|pages=2405–2412|doi=10.1109/16.337456|bibcode=1994ITED...41.2405S}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Critchlow|first=D. L.|title=Recollections on MOSFET Scaling|journal=IEEE Solid-State Circuits Society Newsletter|date=2007|volume=12|issue=1|pages=19–22|doi=10.1109/N-SSC.2007.4785536}}</ref> 1998 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಟಾಚಿ, TSMC ಮತ್ತು UC ಬರ್ಕ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರ ತಂಡವು FinFET (ಫಿನ್ ಫೀಲ್ಡ್-ಎಫೆಕ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ) ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು,<ref name="Liu">{{Cite web|url=https://people.eecs.berkeley.edu/~tking/presentations/KingLiu_2012VLSI-Tshortcourse|title=FinFET: History, Fundamentals and Future|last=Tsu‐Jae King|first=Liu|authorlink=Tsu-Jae King Liu|date=June 11, 2012|website=[[University of California, Berkeley]]|publisher=Symposium on VLSI Technology Short Course|access-date=9 July 2019|archive-date=18 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918160032/http://people.eecs.berkeley.edu/~tking/presentations/KingLiu_2012VLSI-Tshortcourse|url-status=dead}}</ref> ಇದು SOI ತಲಾಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ಲ್ಯಾನರ್ ಅಲ್ಲದ, ಡಬಲ್-ಗೇಟ್ MOSFET ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|first=Digh|last=Hisamoto|first2=Chenming|last2=Hu|authorlink2=Chenming Hu|first3=Xuejue|last3=Huang|first4=Wen-Chin|last4=Lee|first5=C.|last5=Kuo|first6=Leland|last6=Chang|first7=J.|last7=Kedzierski|first8=E.|last8=Anderson|first9=H.|last9=Takeuchi|display-authors=5|title=Sub-50 nm P-channel FinFET|journal=IEEE Transactions on Electron Devices|date=May 2001|volume=48|issue=5|pages=880–886|doi=10.1109/16.918235|url=https://people.eecs.berkeley.edu/~hu/PUBLICATIONS/PAPERS/717.pdf|bibcode=2001ITED...48..880H|access-date=2023-02-24|archive-date=2017-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20170814144541/https://people.eecs.berkeley.edu/~hu/PUBLICATIONS/PAPERS/717.pdf|url-status=dead}}</ref> 2001 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಶಾಹಿದಿ IBM ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಶಕ್ತಿಯ RF CMOS ಸಾಧನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು SOI ಅನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref name="eetimes"/> === ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ === IBM ನಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದಿಯವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ CMOS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ SOI ಯ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="IEEE-Shahidi"/> SOI ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 1995 ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, SOI ನಲ್ಲಿ ಶಾಹಿದಿ ಅವರ ಕೆಲಸವು IBM ನ ಸರ್ವರ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಾನ್ ಕೆಲ್ಲಿಗೆ AS/400 ಲೈನ್ ಸರ್ವರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ SOI ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ತಾಮ್ರದ ಮೆಟಾಲೈಸೇಶನ್ SOI ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ 220&nbsp;nm CMOS ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="eetimes"/> IBM 2000 ರಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ RS64-IV "Istar" PowerPC-AS [[ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್|ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ನಲ್ಲಿ]] SOI ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮೈಕ್ರೊಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳ ಇತರ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ [[ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‍ಡ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]] 130&nbsp;nm, 90&nbsp;nm, 65&nbsp;nm, 45&nbsp;nm ಮತ್ತು 32&nbsp;2001 ರಿಂದ nm ಸಿಂಗಲ್, ಡ್ಯುಯಲ್, ಕ್ವಾಡ್, ಆರು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಕೋರ್ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು <ref>{{Cite web|url=http://chip-architect.com/news/2000_11_07_process_130_nm.html|title=Chip Architect: Intel and Motorola/AMD's 130 nm processes to be revealed.|last=Vries|first=Hans de|website=chip-architect.com|access-date=22 April 2018|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140828175654/http://chip-architect.com/news/2000_11_07_process_130_nm.html|url-status=dead}}</ref> 2001 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, IBM ಶಾಹಿದಿ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-κ ಡೈಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ 130 ನ್ಯಾನೊಮೀಟರ್ CMOS SOI ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="eetimes"/> ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್ 2001 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ PowerPC 7455 CPU ನಲ್ಲಿ SOI ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ,  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> ಫ್ರೀಸ್ಕೇಲ್ 180&nbsp;nm, 130&nbsp;nm, 90&nbsp;nm ಮತ್ತು 45&nbsp;nm ಲೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ SOI ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.freescale.com/webapp/sps/site/overview.jsp?nodeId=0121000303#soi|title=NXP Semiconductors - Automotive, Security, IoT|website=www.freescale.com|access-date=22 April 2018}}</ref> 90&nbsp;nm PowerPC - ಮತ್ತು Xbox 360, PlayStation 3, ಮತ್ತು [[ವೈ|Wii]] ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪವರ್ ISA- ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಇಂಟೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್|ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ]] ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ  ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನೋಡ್‌ಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೃಹತ್ [[ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್|CMOS]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲು, ಬದಲಿಗೆ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು HKMG ಮತ್ತು ಟ್ರೈ-ಗೇಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಶೋಧಕರು SOI ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಿಂಗಲ್-ಚಿಪ್ ಸಿಲಿಕಾನ್ ರಿಬ್ ವೇವ್‌ಗೈಡ್ ರಾಮನ್ ಲೇಸರ್ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Intel 2005">{{Cite journal|url=http://www.ece.ucsb.edu/uoeg/publications/papers/Rong05nature.pdf|title=An all-silicon Raman laser|journal=Nature|date=January 2005|volume=433|issue=7042|pages=292–294|doi=10.1038/nature03723|pmid=15931210|last=Rong, Haisheng; Liu, Ansheng; Jones, Richard; Cohen, Oded; Hak, Dani, Nicolaescu, Remus; Fang, Alexander; Paniccia, Mario|access-date=2023-02-24|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923232916/http://www.ece.ucsb.edu/uoeg/publications/papers/Rong05nature.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಫೌಂಡರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜುಲೈ 2006 ರಲ್ಲಿ TSMC ಯಾವುದೇ ಗ್ರಾಹಕರು SOI ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು,<ref>{{Cite web|url=http://www.fabtech.org/content/view/1698/74/|title=TSMC has no customer demand for SOI technology - Fabtech - The online information source for semiconductor professionals|website=fabtech.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928162940/http://www.fabtech.org/content/view/1698/74/|archive-date=28 September 2007|access-date=22 April 2018}}</ref> ಆದರೆ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫ್ಯಾಬ್ ಅನ್ನು SOI ಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.charteredsemi.com/media/corp/2006n/20060420_IBM_SOI.asp |title=Chartered expands foundry market access to IBM's 90nm SOI technology |access-date=2023-02-24 |archive-date=2023-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224054740/http://www.charteredsemi.com/media/corp/2006n/20060420_IBM_SOI.asp |url-status=dead }}</ref> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ರೇಡಿಯೊ ಆವರ್ತನ (RF) ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ == 1990 ರಲ್ಲಿ, ಪೆರೆಗ್ರಿನ್ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಪ್ರಮಾಣಿತ 0.5 ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು SOI ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&nbsp;μm CMOS ನೋಡ್ ಮತ್ತು ವರ್ಧಿತ ನೀಲಮಣಿ ತಲಾಧಾರ. ಅದರ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಆನ್ ನೀಲಮಣಿ (SOS) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ RF ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸುಲೇಟಿಂಗ್ ನೀಲಮಣಿ ತಲಾಧಾರದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೇಖಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ (ESD) ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರೇಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ RF ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite news|url=http://mobile-experts.net/manuals/mexp-rffe-12%20toc.pdf|title=Handset RFFEs: ''MMPAs, Envelope Tracking, Antenna Tuning, FEMs, and MIMO''|last=Madden|first=Joe|access-date=2 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304044306/http://mobile-experts.net/manuals/mexp-rffe-12%20toc.pdf|archive-date=4 March 2016|publisher=Mobile Experts}}</ref>  == ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ == SOI ವೇಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಫೋಟೊನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6lsVVvFCBeAC&q=SOI+Wafers+in+Photonics&pg=PA111|title=Silicon Photonics: An Introduction|last=Reed|first=Graham T.|last2=Knights|first2=Andrew P.|date=5 March 2004|publisher=Wiley|isbn=9780470870341|access-date=22 April 2018|via=Google Books}}</ref> ಇನ್ಸುಲೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪದರವನ್ನು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ವೇವ್‌ಗೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಸಕ್ರಿಯ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಇಂಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ). ಸಮಾಧಿ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಪದರದಲ್ಲಿ ಅತಿಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ವೇವ್‌ಗೈಡ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಮುಚ್ಚದೆ ಬಿಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗೆ), ಅಥವಾ ಕ್ಲಾಡಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಿಲಿಕಾದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Fact|date=June 2018}} == ಅನಾನುಕೂಲಗಳು == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅನನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://semiwiki.com/semiconductor-services/1470-silicon-on-insulator-soi/|title=Silicon on Insulator (SOI)|last=McLellan|first=Paul|website=Semiwiki|language=en-US|access-date=2021-03-07}}</ref> 2012 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ IBM ಮತ್ತು AMD ಮಾತ್ರ SOI ಅನ್ನು ಉನ್ನತ-ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿದವು ಮತ್ತು ಇತರ ತಯಾರಕರು (Intel, TSMC, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೌಂಡ್ರೀಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ತಮ್ಮ [[ಸಿ ಎಮ್ ಒ ಎಸ್|CMOS]] ಚಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವೇಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref name=":0" /> == SOI ಮಾರುಕಟ್ಟೆ == ಮಾರ್ಕೆಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫ್ಯೂಚರ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಕಾರ 2020 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ SOI ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮುಂದಿನ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ~ 15% ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.globenewswire.com/news-release/2021/02/17/2176707/0/en/Silicon-on-Insulator-SoI-Market-is-Anticipated-to-Surpass-USD-2-40-Billion-By-2026-APAC-Region-to-Remain-Forerunner-in-Global-Silicon-on-Insulator-Industry.html|title=Silicon on Insulator (SoI) Market is Anticipated to Surpass USD 2.40 Billion By 2026 {{!}} APAC Region to Remain Forerunner in Global Silicon on Insulator Industry|last=Future|first=Market Research|date=2021-02-17|website=GlobeNewswire News Room|access-date=2021-03-07}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * Intel TeraHertz - ಇಂಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಇದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ವೇಫರ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) * ವೇಫರ್ ಬಾಂಡಿಂಗ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://soiconsortium.org/ SOI ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಕನ್ಸೋರ್ಟಿಯಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220308010306/https://soiconsortium.org/ |date=2022-03-08 }} - SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೈಟ್ * [https://web.archive.org/web/20100525073147/http://www.chipestimate.com/soi/ SOI IP ಪೋರ್ಟಲ್] - SOI IP ಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್ * [http://www.amdboard.com/soispecial.html AMDboard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221211712/http://www.amdboard.com/soispecial.html |date=2016-12-21 }} - SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೈಟ್ * [http://www.advancedsubstratenews.com/ ಸುಧಾರಿತ ಸಬ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161202113115/http://www.advancedsubstratenews.com/ |date=2016-12-02 }} - SOI ಉದ್ಯಮದ ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿಪತ್ರ, Soitec ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ * [http://www.migas.inpg.fr/2004/ MIGAS '04] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225164742/http://www.migas.inpg.fr/2004/ |date=2021-02-25 }} - SOI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸುಧಾರಿತ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ MIGAS ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ 7 ನೇ ಅಧಿವೇಶನ * [http://www.migas.inpg.fr/2009/ MIGAS '09] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224143344/http://www.migas.inpg.fr/2009/ |date=2021-02-24 }} - ಸುಧಾರಿತ ಮೈಕ್ರೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಮ್ಮರ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ 12 ನೇ ಅಧಿವೇಶನ: "ಸಿಲಿಕಾನ್ ಆನ್ ಇನ್ಸುಲೇಟರ್ (SOI) ನ್ಯಾನೊಡಿವೈಸಸ್" {{Interwikineeded}} 5cd0zven27qnblcb9ohoiby0xe6glr8 0 149554 1427670 1384451 2026-09-08T04:16:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427670 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | other_name = എറണാകുളം ജില്ല | type = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಜಿಲ್ಲೆ]] | image = {{Photomontage | photo1a = Kochi Skyline.jpg | photo2a = Kochi Metro train at Palarivattom, Aug 2017.jpg | photo2b = Jewaharlal Nehru Stadium Kochi ISL.jpg | photo3a = Cochin International Airport Limited.jpg | photo3b = Container terminal.JPG | photo4a = Kochi International Marina, Bolgatty Island, Kerala, India.jpg | photo4b = Lulumall atrium.JPG | photo5a = Cochin Ship Yard Cranes.JPG | spacing = 1 | color_border = blue | color = white | size = 290 | foot_montage = '''ಎಡದಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ:'''<br />[[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಕ್ಷಿತಿಜ ರೇಖೆ, [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ (ಕೊಚ್ಚಿ)|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]], [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]], [[ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಲುಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನಾ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] }} | map_alt = | image_map = India Kerala Ernakulam district.svg | mapframe = yes | mapframe-point = none | map_caption = 1998 ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗಿನ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆ | coordinates = {{coord|10.00|N|76.33|E|region:IN-KL_type:adm3rd|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ರಾಜ್ಯ]] | subdivision_name1 = {{seal|Kerala}} | established_title = <!-- ಸ್ಥಾಪನೆ --> | established_date = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1958 | founder = | named_for = | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ | seat = [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], ಕೊಚ್ಚಿ | parts_type = ಉಪವಿಭಾಗಗಳು | parts_style = para | parts = | p1 = {{Collapsible list | title = ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳು: 2 | 1 = ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ | 2 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ }} {{Collapsible list | title = ತಾಲೂಕುಗಳು: 7 | 1 = ಕನಯನ್ನೂರು | 2 = ಕೊಚ್ಚಿ | 3 = ಅಳುವಾ | 4 = ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ | 5 = ಮುವಟ್ಟುಪುಳ | 6 = ಕೋತಮಂಗಲಂ | 7 = ಪರವೂರು }} | government_type = | leader_title = [[ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್|ಕಲೆಕ್ಟರ್]] | leader_name = ಜಿ. ಪ್ರಿಯಾಂಕಾ, IAS | leader_title1 = ಕಮಿಷನರ್ & DIG (ಕೊಚ್ಚಿ) | leader_name1 = ಪುತ್ತ ವಿಮಲಾದಿತ್ಯ, IPS | leader_title2 = S.P (ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಗ್ರಾಮೀಣ) | leader_name2 = ಕೆ.ಕಾರ್ತಿಕ್, IPS | leader_title3 = DFO | leader_name3 = ಎ. ರೆಂಜನ್, IFS | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="censusindia">{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf|title=Demography -Ernakulam |publisher=Directorate of Census Operations, Kerala|access-date=4 July 2020}}</ref> | area_rank = [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|8ನೇ]] | area_total_km2 = 2408 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 3,427,659<ref name="ekmdemo_2018">{{Cite book|title=Annual Vital Statistics Report – 2018|publisher=Department of Economics and Statistics, Government of Kerala|year=2020|location=Thiruvananthapuram|page=55|url=http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|access-date=30 October 2020|archive-date=2 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211102023933/http://www.ecostat.kerala.gov.in/images/pdf/publications/Vital_Statistics/data/vital_statistics_2018.pdf|url-status=dead}}</ref> | population_as_of = 2018 | population_rank = | population_density_km2 = 1119 | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] | time_zone1 = [[ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯ|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್|PIN]] --> | postal_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL-KO]], IN-KL | registration_plate = {{bulleted_list|'''KL-07''' [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]|'''KL-17''' [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]|'''KL-39''' [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]]|'''KL-40''' [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]]|'''KL-41''' [[ಅಲುವಾ]]|'''KL-42''' [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]|'''KL-43''' [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]|'''KL-44''' [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]|'''KL-63''' [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]}} | website = {{URL|https://ernakulam.nic.in}} | footnotes = | official_name = | custom_label1_sec2 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (2025) | custom_data1_sec2 = {{increase}}0.827<ref name="unhdi-gdl">{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala &#124; UNDP in India|website=UNDP|access-date=2023-03-27|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref><br />{{color|green|ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು}} | custom_label_sec1 = [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] {{nobold|(2005)}} }} '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ''' ({{IPA|ml|erɐɳɐːguɭɐm|IPA|LL-Q36236 (mal)-Vis M-എറണാകുളം.wav}}; [[ISO]]: ''Eṟaṇākuḷaṁ'') [[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=https://www.keralatourism.org/districts/ernakulam/ |title=Ernakulam - the Commercial Capital of Kerala |website=www.keralatourism.org |language=en |access-date=2026-08-07}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ernakulam.nic.in/en/about-district/ |title=ABOUT DISTRICT {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |language=en-US |access-date=2026-08-07}}</ref> ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ನಗರ ವಿಭಾಗ]]ದಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಸುಮಾರು {{convert|2408|sqkm|sqmi|abbr=on}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೊಚ್ಚಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಕೇರಳದ ಚರ್ಚುಗಳು|ಚರ್ಚುಗಳು]], [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ]]ಗಳು, [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಸೀದಿ]]ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಗ್ರೇಟರ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="pilgrimagebook">{{cite book | title = Pilgrimate to Temple Heritage 2019: Ernakulam district temples | access-date = 2 October 2020 | publisher = Info Kerala Communications Pvt Ltd, 2019 |year = 2019 | isbn = 9788193456781 | url=https://books.google.com/books?id=HL-tDwAAQBAJ&q=ernakulam+state+revenue+60%25}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ([[ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ]] ಪೈಕಿ) [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="districtcensus">{{cite web |title=District Census Hand Book: Ernakulam |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/644/download/2224/DH_2011_3208_PART_A_DCHB_ERNAKULAM.pdf |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ [[ಮಲಯಾಳಂ]]. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ. 2012 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ "ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ" ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Ernakulam to be declared first district with 100% banking |url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |access-date=27 February 2013 |newspaper=Business Line|location=Chennai |date=15 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201202306/http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/banking/ernakulam-to-be-declared-first-district-with-100-banking/article4098347.ece |archive-date=1 February 2013 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book|last=Soundarapandian|first=Mookkiah|title=Literacy Campaign in India|year=2000|publisher=Discovery Publishing House|location=New Delhi|page=21|isbn=9788171415533|url=https://books.google.com/books?id=KVhHEC449yoC&q=ernakulam+district+first+fully+literate+district&pg=PA21}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ 0.801 ರ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ|HDI]] (UNDP ವರದಿ 2005) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ 14 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|url=https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|title=Kerala|website=UNDP in India|access-date=2019-10-10|archive-date=2022-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220518135656/https://www.in.undp.org/content/india/en/home/library/hdr/human-development-reports/State_Human_Development_Reports/Kerala.html|url-status=dead}}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪದವು ವಿವಿಧ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪುರಾಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರವು ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ''ಕೊಮತ್ತಿಲ್ ಅಚುತ ಮೆನನ್'' ಪ್ರಕಾರ, ''ಎರಂಗಿಯಲ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಲಾರ್ಡ್ ಶಿವನನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿ ''ಇರಯಾನರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಕೇರಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಅದು ಎರನಾಕುಳಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಹೆಸರಿನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೂ ಇವೆ, ರಿಷಿನಗಕುಳಂ ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಎರನಾಕುಳಂ ಆಯಿತು, ಆದರೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಎಂಬ ಪದವು ಎರನಾಕುಳತ್ತಪ್ಪನ್ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಕಾಲ ನೀರಿನ ದೇಹಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಕುಳಂ (ಕೊಳ) ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=History {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/history/ |access-date=2023-11-18 |language=en-US}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:H H Raja of Cochin.jpg|thumb|right|[[1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್|1903ರ ದೆಹಲಿ ದರ್ಬಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ರಾಮ ವರ್ಮ XV.]] [[File:Marine Drive View.JPG|thumbnail|[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]], [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಯಹೂದಿಗಳು]], [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಸಿರಿಯನ್ನರು]], [[ಅರಬ್ ಜನರು|ಅರಬ್ಬರು]], ಚೀನೀಯರು, ಡಚ್ಚರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ಮತ್ತು [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ನಾವಿಕರು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್]]ನ ಬಂದರು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕೇರಳ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದ್ವಿತೀಯ ಬಂದರುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Malekandathil">''The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads 1500–1800''. Festschrift in Honour of Prof. K. S. Mathew (2001). Edited by: Pius Malekandathil and T. Jamal Mohammed. Fundacoa Oriente. Institute for Research in Social Sciences and Humanities of MESHAR (Kerala)</ref> 1664 ರಲ್ಲಿ, [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಪುರಸಭೆಯನ್ನು [[ಡಚ್ ಮಲಬಾರ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದ ಮೊದಲ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಅಧಿಕಾರವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|title=50 years on, Kochi still has a long way to go|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/50-years-on-kochi-still-has-a-long-way-to-go/articleshow/60835311.cms|last=M K Sunil Kumar|date=26 September 2017|access-date=1 June 2021|work=The Times of India}}</ref> 1896 ರಲ್ಲಿ, ಕೊಚ್ಚಿನ ಮಹಾರಾಜರು ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಭೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು; ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ, [[ಕುಟ್ಟಂಪುಳ]] ಗ್ರಾಮವನ್ನು [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ನೆರೆಯ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಗಡಿಯ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಯಿಲ್ಲ. ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ {{cvt|2408|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು {{cvt|300|m}} ಆಗಿದೆ. ಕೇರಳದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾದ [[ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ನದಿ]]ಯ ಒಂದು ಶಾಖೆಯೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು {{cvt|3,432|mm|inch}} ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮಲಬಾರ್ ಕರಾವಳಿ ತೇವಾಂಶ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ತೇವಾಂಶ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು]] ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು ಮತ್ತು ಮಂಕುಳಂ ವನ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು [[ಶೋಲಾ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಆದರೆ ಈ ಭಾಗಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಡಮಲಯಾರ್ ಮೀಸಲು ಕಾಡು, ಮತ್ತು [[ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ, ಇಡುಕ್ಕಿ|ಎಡಮಲಕ್ಕುಡಿ]]. ಹಲವಾರು ವಿಧದ ಮರಳು, ಮಣ್ಣು, ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ನೆಡುಂಬಸ್ಸೇರಿ]], ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ನಗರ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]. ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 843 km2 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು 2.12 ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ===ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ=== ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತಗ್ಗುನೆಲ, ಮಧ್ಯನೆಲ, ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಮುದ್ರತೀರ, ಬಯಲು, ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 20 ಪ್ರತಿಶತ ತಗ್ಗುನೆಲಗಳಾಗಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೂರಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಮಧ್ಯನೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಯಲು ನೆಲ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ತಾಲೂಕುಗಳು, ಇವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳಯಾರ್|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್]] ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಂತರದದು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಅಳುವಾ]], [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] ಮತ್ತು [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಪ್ರವಾಹಗಳು ದಂಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಬೇಸಿಗೆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತವೆ. ಪೆರಿಯಾರ್ {{cvt|244|km}} ಉದ್ದಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Wilson |first=James |date=13 August 2018 |title=Understanding the 42-year-old Idukki dam which is now saving Kerala |url=https://theprint.in/opinion/in-monsoon-battered-kerala-idukki-dam-has-stood-tall-to-prevent-floods/97579/ |url-status=live}}</ref> ===ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ=== [[File:Ocyceros griseus -India-8a.jpg|thumb|right|ಬೂದು ಟೊಂಕ]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಉಷ್ಣವಲಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೇರಳವಾದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದು ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯನೆಲ ಪ್ರದೇಶವು ತೆಂಗಿನ ತೋಪುಗಳು, ಭತ್ತ, ಮರಗೆಣಸು, ಮೆಣಸು, ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಗಿನ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ತೇಕು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ==== ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ==== [[File:Mangalavanam.JPG|thumb|ಮಂಗಳವನಂ]] [[ಮಂಗಳವನಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು {{Convert|2.74|ha|acres|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ,<ref>{{cite web|publisher=[[Kerala Tourism Development Corporation]]|url=https://www.keralatourism.org/kerala-article/mangalavanam-bird-sanctuary/181/|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|access-date=21 January 2018}}</ref> ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್]]ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ [[ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಮಂಗಳವನಂ ಅನ್ನು ನಗರದ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ "ಕೊಚ್ಚಿಯ ಹಸಿರು ಶ್ವಾಸಕೋಶ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Green Lung of Kochi|url=http://www.cochin.org.uk/excursions/mangalavanam.html|publisher=cochin.org|access-date=3 April 2016|archive-date=9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251009203301/http://www.cochin.org.uk/excursions/mangalavanam.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Mangalavanam Bird Sanctuary|url=http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|publisher=Kochi Servnet|access-date=12 November 2015|archive-date=23 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923065856/http://kochiservnet.com/hangouts/hangouts_action.php/45/Mangalavanam-Bird-sanctuary/|url-status=usurped}}</ref> ====ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ==== [[ಥಟ್ಟೇಕಾಡ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]]ವು [[ಪೆರಿಯಾರ್ (ನದಿ)|ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿ]]ಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು {{convert|25|km2|sqmi|0|abbr=on}} ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಕ್ಷಿವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಸಲೀಂ ಅಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ {{Convert|80|km|miles|abbr=on}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಲ್ಕನ್ಗಳು, ಕಾಡುಕೋಳಿಗಳು, ನೀರಿನ ಕೋಳಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಟೊಂಕ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ತೇಕು]], [[ರೋಸ್ವುಡ್]], ಮತ್ತು ಮಹೋಗನಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಸ್ತೆಯ ಮುಂದೆ, [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಅಣ್ಣಾಮಲೈ]]ಗಳ [[ಪೂಯಂಕುಟ್ಟಿ]] ಕಾಡನ್ನು ತಲುಪಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಹವಾಮಾನ=== {{Weather box |location = ಕೊಚ್ಚಿ |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 35 |Feb record high C = 37 |Mar record high C = 37 |Apr record high C = 34 |May record high C = 35 |Jun record high C = 33 |Jul record high C = 35 |Aug record high C = 35 |Sep record high C = 38 |Oct record high C = 35 |Nov record high C = 34 |Dec record high C = 33 |year record high C = 38 |Jan high C = 30 |Feb high C = 31 |Mar high C = 31 |Apr high C = 31 |May high C = 31 |Jun high C = 28 |Jul high C = 28 |Aug high C = 28 |Sep high C = 28 |Oct high C = 29 |Nov high C = 30 |Dec high C = 30 |year high C = 30 |Jan low C = 23 |Feb low C = 25 |Mar low C = 26 |Apr low C = 26 |May low C = 26 |Jun low C = 25 |Jul low C = 24 |Aug low C = 24 |Sep low C = 25 |Oct low C = 25 |Nov low C = 25 |Dec low C = 23 |year low C = 25 |Jan record low C = 17 |Feb record low C = 18 |Mar record low C = 20 |Apr record low C = 21 |May record low C = 22 |Jun record low C = 21 |Jul record low C = 21 |Aug record low C = 20 |Sep record low C = 22 |Oct record low C = 20 |Nov record low C = 20 |Dec record low C = 19 |year record low C = 17 |Jan precipitation mm = 21.9 |Feb precipitation mm = 22.9 |Mar precipitation mm = 35.3 |Apr precipitation mm = 124.0 |May precipitation mm = 395.7 |Jun precipitation mm = 720.7 |Jul precipitation mm = 697.2 |Aug precipitation mm = 367.8 |Sep precipitation mm = 289.4 |Oct precipitation mm = 302.3 |Nov precipitation mm = 175.1 |Dec precipitation mm = 48.3 |year precipitation mm = 3228.3 |source 1 =<ref name=Wht>{{cite web |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |title=Kochi, India |publisher=Whetherbase |access-date=1 July 2010 |date=August 2011 |archive-date=5 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305204638/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=35334&refer=&units=metric |url-status=dead }}</ref> |source 2 =<ref name=MSN>{{cite web |url=http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |title=Kochi, India |publisher=MSN India |access-date=3 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714123820/http://weather.uk.msn.com/monthly_averages.aspx?wealocations=wc:INXX0032&q=Cochin,+IND+forecast:averagesm |archive-date=14 July 2011 |url-status=dead }}</ref> |date=September 2010 }} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Carnival Info Park Phase - 4.jpg|thumbnail|[[ಇನ್ಫೋಪಾರ್ಕ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Vidyanandan |first=M. S. |date=2025-12-06 |title=Ernakulam tops state in per capita GDDP |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/06/ernakulam-tops-state-in-per-capita-gddp-3 |access-date=2026-01-06 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ernakulam {{!}} Commercial Capital of Kerala {{!}} Districts of Kerala {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/districts/ernakulam |access-date=2026-01-06 |language=en-US}}</ref> ಇದು GSVA ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾನೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |last=Reporter |first=Staff |date=2017-04-24 |title=Ernakulam contributes nearly ₹19,000 crore to State exchequer |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/ernakulam-contributes-nearly-19000-crore-to-state-exchequer/article18198443.ece |access-date=2026-01-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು 95.89% ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=Admin |title=Ernakulam District Population 2011–2025: Religion {{!}} Literacy {{!}} Density {{!}} Sex Ratio |url=https://www.censusdata.in/2025/11/ernakulam.html |access-date=2026-01-06 |website=Census Data |language=en-GB}}</ref> ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಲಾ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Which is most richest district in Kerala? |url=https://www.studycountry.com/wiki/which-is-most-richest-district-in-kerala |access-date=2026-01-06 |website=www.studycountry.com}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕೃತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು & MSME ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯು [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ [[ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]], [[ಜಿಯೋಜಿತ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್|ಜಿಯೋಜಿತ್]], [[ವಿ-ಗಾರ್ಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್|ವಿ-ಗಾರ್ಡ್]], ಮತ್ತು [[ಮುತ್ತೂಟ್]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=LuLu Group India {{!}} LinkedIn |url=https://in.linkedin.com/company/lulu-group-india |access-date=2026-01-06 |website=in.linkedin.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Geojit {{!}} Contact |url=https://geojitwealth.com/contact_us.html |access-date=2026-01-06 |website=geojitwealth.com |archive-date=2025-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251215023332/https://geojitwealth.com/contact_us.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Jose |first=Jovial |date=2024-03-29 |title=Top 10 Listed Companies in Kerala |url=https://decodetoday.com/top-10-listed-companies-in-kerala/ |access-date=2026-01-06 |language=en-GB}}</ref> ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುರಿಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಎರಡನ್ನೂ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [[File:Kochi Marine Drive Day View BNC.jpg|center|thumb|ಕೊಚ್ಚಿ ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ದೃಶ್ಯ]] [[File:Marine Drive Kochi Night View DSW.jpg|center|thumb|ರಾತ್ರಿಯ ಸೌಂದರ್ಯ, [[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]]] ===ಕೃಷಿ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. [[ಭತ್ತ]]ವು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜಾಯಿಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನಾನಸ್]] ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅನಾನಸ್ನ 55% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರಬ್ಬರ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವ ತೋಟದ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಬ್ಬರ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳೆಂದರೆ [[ಮರಗೆಣಸು]], [[ಕರಿಮೆಣಸು]], [[ಅಡಕೆ]], [[ತೆಂಗು]], [[ಅರಿಶಿನ]], [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]], ಮತ್ತು [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]]. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Administrative Block , Cusat.jpg|thumb|[[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಆಡಳಿತ ಕಟ್ಟಡ]] 1990 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಆಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ 100 ಪ್ರತಿಶತ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗ್ರಾಮ [[ಪೊತನಿಕ್ಕಾಡ್]] ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=January 2021}} ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ: [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ 476 ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೈಟೆಕ್ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/now-ernakulam-has-476-fully-high-tech-schools/article30226214.ece|title=Now, Ernakulam has 476 fully high-tech schools|newspaper=The Hindu |date=7 December 2019}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು ರೋಶ್ನಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ವಲಸೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಲಯಾಳಂ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕದಿಂದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯವರೆಗೆ 1,265 ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/934120/in-keralas-ernakulam-district-a-programme-is-helping-migrant-children-stay-in-school|title=In Kerala's Ernakulam district, a programme is helping migrant children stay in school|first=IndiaSpend com|last=Shreehari Paliath|website=Scroll.in}}</ref> * [[ಸಿಎಸ್ಯುಎಸ್ಎಟಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಶಾಲೆ]] * [[ಸೇಂಟ್ ಟೆರೆಸಾ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು, ಥೇವರ]] *[[ಸೇಂಟ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ರಾಜಗಿರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] * ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ *[[ಅಮೃತಾ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] *[[ಅಮೃತ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಪೀಠಂ|ಅಮೃತ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸ್]] *[[ಎಸ್ಸಿಎಮ್ಎಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್|ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]] * [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಶರೀಸ್ ನಾಟಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್]] *[[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಮರೀನ್ ಫಿಶರೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] *[[ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್|ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್]] * ಕೊಚ್ಚಿ ಕಾಲೇಜು * [[ಝೇವಿಯರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನ್ಯೂರ್ಶಿಪ್]] * [[ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ವೆಸ್ಟ್ಫೋರ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾದರಿಯು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ, ಇವು [[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ]]ಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಸಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಡೆತನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲೆಗಳು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ]] (ಸಿಬಿಎಸ್ಇ) ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. [[ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ]] (ಐಸಿಎಸ್ಇ) ಸಹ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಯು ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಐಬಿ ಮತ್ತು ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇಯಂತಹ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Maharajas_College,_Ernakulam.jpg | width1 = 220 | alt1 = | caption1 = 1875 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]] ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ | image2 = Mec_aryabhatta.jpg | width2 = 220 | alt2 = | caption2 = [[ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು|ಮಾಡೆಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಉಪಗ್ರಹವಾದ [[ಆರ್ಯಭಟ (ಉಪಗ್ರಹ)|ಆರ್ಯಭಟ್ಟ]]ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ | image3 = Rajagiri college of social science.jpg | width3 = 220 | alt3 = | caption3 = [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] | total_width = }} ನಗರ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾದ 34 ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, 67 ಖಾಸಗಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 31 ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="List of Schools">{{cite web |publisher=Government of Kerala, Education Department |url=http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |title=List of Schools in Ernakulam District |accessdate=24 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627005413/http://www.education.kerala.gov.in/schoollist/lp/ekm.pdf |archivedate=27 June 2011 }}</ref> 62 ಸಿಬಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳು, 2 ಐಜಿಸಿಎಸ್ಇ ಮತ್ತು 9 ಐಸಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ.<ref name="CBSE Schools">{{cite web|publisher=Central Board of Secondary Education|url=http://cbse.nic.in/|title=Central Board of Secondary Education|accessdate=24 November 2010}}</ref><ref name="ICSE Schools">{{cite web |publisher=Council for the Indian School Certificate Examinations |url=http://www.cisce.org/LocateSchool.jsp |title=Locate Affiliated Schools |accessdate=23 November 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110417190534/http://cisce.org/LocateSchool.jsp |archivedate=17 April 2011 }}</ref> ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಶಿಶುವಿಹಾರಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಆದರೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮಟ್ಟದ ನಂತರ, ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಉದಾರ ಕಲೆಗಳು|ಕಲೆಗಳು]], ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಥವಾ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಸರಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯದ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ವರ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್-ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಪಾಡಿಯಲ್ಲಿನ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆ. ನಗರ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಿನ್ಮಯ ಮಿಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ್]] ಹಲವಾರು ಅರೆ-ಖಾಸಗಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅಸೋಕ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್, ದ ಡೆಲ್ಟಾ ಸ್ಟಡಿ, [[ರಾಜಗಿರಿ|ರಾಜಗಿರಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಕ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಅಸ್ಸಿಸಿ ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ್]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ರೀಟ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಟೋಕ್-ಎಚ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, [[ಚಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ವಿದ್ಯೋದಯ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಮಾರ್ ಥೋಮ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ನವ ನಿರ್ಮಾಣ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ದಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ಒಡೆತನದ ಹಲವಾರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ==ಆಡಳಿತ == ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವು [[ಜಿಲ್ಲಾ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿ|ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂ ಆದಾಯ, ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ [[ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ|ಉಪ ಕಲೆಕ್ಟರ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ತಹಸೀಲ್ದಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಗಳಾಗಿ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು [[ಕೇರಳದ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ—ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ—ಜೊತೆಗೆ 7 [[ತಾಲೂಕು]]ಗಳು ಮತ್ತು 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ===ತಾಲೂಕುಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಏಳು, ಎರಡು ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ — [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]]. ಪ್ರತಿ ಆದಾಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು [[ಉಪ-ವಿಭಾಗೀಯ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್|ಆದಾಯ ವಿಭಾಗಾಧಿಕಾರಿ]] (RDO) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ತಾಲೂಕನ್ನು [[ತಹಸೀಲ್ದಾರ]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೊಚ್ಚಿ]] * [[ಕನಯನ್ನೂರು]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] {{Div col end}} ಈ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಭೂ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಡಳಿತ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ 124 [[ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮ|ಆದಾಯ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ]] ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Subdivision (2) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/subdivision/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು== ===ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ=== [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ನಿಗಮ]]ವು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೇಯರ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಪುರಸಭೆಗಳು=== ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] * [[ಪಿರಾವೋಂ]] * [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] * [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] * [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] * [[ಅಳುವಾ]] * [[ಅಂಗಮಾಲಿ]] * [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] * [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] * [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] * [[ಎಳೂರು]] * [[ಮರಾಡು]] * [[ತೃಕ್ಕಾಕರ]] {{Div col end}} ಈ ಸತ್ಯದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಟೀಕೆಯೆಂದರೆ, ಅಳುವಾ, ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ, ತೃಕ್ಕಾಕರ, ಮರಾಡು, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ಮತ್ತು ಎಳೂರು ಪುರಸಭೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವು ಇನ್ನೂ [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಿಗಮ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ನಿಗಮವು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ನಿಖರವಾಗಿ 1967 ರಿಂದ ತನ್ನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ನಿಗಮವು ರಚನೆಯಾದಾಗ ಅದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ನಗರ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಬದಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪುರಸಭೆಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ನಿಗಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇಡೀ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಏಕೀಕೃತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಹಳೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕರೆಯು ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2021/Jan/12/chamber-calls-for-expansion-of-kochi-corp-2248723| title = Chamber calls for expansion of Kochi Corp – The New Indian Express}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಭಾಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ-ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು [[ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ (ಭಾರತ)|ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್]], 14 [[ಪಂಚಾಯತ್ ಸಮಿತಿ|ಬ್ಲಾಕ್ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು]], ಮತ್ತು 82 [[ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂರು-ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯು ಕೇರಳ ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಕಾಯ್ದೆ, 1994 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು, ಮೂಲಭೂತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Blocks (14) {{!}} Ernakulam District Website {{!}} India |url=https://ernakulam.nic.in/en/blocks/ |access-date=2025-08-08 |language=en-US}}</ref> ==ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು== {{Div col|colwidth=25em}} * [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] * [[ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಭಾಗಶಃ) * [[ಇಡುಕ್ಕಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಇಡುಕ್ಕಿ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಮಂಗಲಂ ತಾಲೂಕು) * [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)|ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ]] (ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕಿನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಕನಯನ್ನೂರು ತಾಲೂಕು) {{Div col end}} ===ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು=== {| class="wikitable sortable" |+ ಮೂಲ:<ref>{{Cite web |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results Winners List 2026: Congress Wins 63 Seats as CPI(M) Shrinks to 26. Full Constituency-Wise Data Here |url=https://indianexpress.com/article/india/kerala-election-results-2026-winners-constituency-wise-full-list-party-wise-seat-tally-10665881/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kerala Assembly Election Results 2026: Get Constituency-wise, Party-wise Results of Kerala Polls |url=https://indianexpress.com/elections/kerala-assembly-election/result/ |access-date=14 May 2026 |website=The Indian Express |language=en }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news |date=4 May 2026 |title=Kerala Election Results 2026: Full list of winners and losers; Congress-led UDF breaks LDF's decade-long dominance |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/kerala-election-results-2026-full-list-of-winners-and-losers-congress-led-udf-set-for-historic-comeback-ldf-pinarayi-vijayan/articleshow/130780992.cms |access-date=14 May 2026 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> !ಜಿಲ್ಲೆ !ಸಂ. !ಕ್ಷೇತ್ರ !ಹೆಸರು !colspan=2|ಪಕ್ಷ !colspan=2|ಮೈತ್ರಿ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="14" | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] ! 74 | [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] | [[ಮನೋಜ್ ಮೂತೇದನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=3}} | {{party name with color|United Democratic Front (Kerala)|rowspan=14}} | |- ! 75 | [[ಅಂಗಮಾಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಂಗಮಾಲಿ]] | [[ರೋಜಿ ಎಂ. ಜಾನ್]] |ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರು |- ! 76 | [[ಅಳುವಾ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅಳುವಾ]] | [[ಅನ್ವರ್ ಸದಾತ್]] | |- ! 77 | [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]] |[[ವಿ. ಇ. ಅಬ್ದುಲ್ ಗಫೂರ್]] | {{party name with color|Indian Union Muslim League}} |ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಬಂದರು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಚಿವರು |- ! 78 | [[ಪರವೂರು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪರವೂರು]] | [[ವಿ. ಡಿ. ಸತೀಶನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress|rowspan=7}} | [[ಕೇರಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ]] |- ! 79 | [[ವೈಪಿನ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ವೈಪಿನ್]] | [[ಟೋನಿ ಚಮ್ಮಣಿ]] | |- ! 80 | [[ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೊಚ್ಚಿ]] | [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶಿಯಾಸ್]] | |- ! 81 | [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] | [[ದೀಪಕ್ ಜಾಯ್]] | |- ! 82 | [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಎರ್ನಾಕುಳಂ]] | [[ಟಿ. ಜೆ. ವಿನೋದ್]] | |- ! 83 | [[ತೃಕ್ಕಾಕರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ತೃಕ್ಕಾಕರ]] | [[ಉಮಾ ಥಾಮಸ್]] | |- ! 84 | [[ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್]] (ಎಸ್ಸಿ) |[[ವಿ. ಪಿ. ಸಜೀಂದ್ರನ್]] | |- ! 85 | [[ಪಿರಾವೋಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಪಿರಾವೋಂ]] | [[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] | {{party name with color|Kerala Congress (Jacob)}} |ಆಹಾರ, ನಾಗರಿಕ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವರು |- ! 86 | [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] | [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಕುಝಲ್ನಾಡನ್]] | {{party name with color|Indian National Congress}} | |- ! 87 | [[ಕೋತಮಂಗಲಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕೋತಮಂಗಲಂ]] | [[ಶಿಬು ತೆಕ್ಕುಂಪುರಂ]] | {{party name with color|Kerala Congress}} | |} ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=1901|12=6,46,235|13=1911|14=7,35,267|15=1921|16=7,89,311|17=1931|18=9,82,731|19=1941|20=11,72,292|21=1951|22=13,93,679|23=1961|24=17,02,740|25=1971|26=21,70,820|27=1981|28=25,49,255|29=1991|30=28,40,279|31=2001|32=31,05,798|33=2011|34=32,82,388|35=2018|36=34,27,659|percentages=pagr|footnote=source:<ref>{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India}}</ref>|align=center}} [[Vital statistics (government records)|2018 ರ ಅಂಕಿಅಂಶ ವರದಿ]] ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ 3,427,659 [[ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="ekmdemo_2018"/> [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ]]ಯು ಜಿಲ್ಲೆಯು 640 ರ ಪೈಕಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 104 ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> ಜಿಲ್ಲೆಯು {{convert| 1,072 |PD/sqkm|PD/sqmi}} ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="districtcensus" /> 2001–2011 ರಲ್ಲಿ ಇದರ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆ|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರ]] 5.69% ಆಗಿತ್ತು.<ref name="districtcensus" /> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರತಿ 1000 ಪುರುಷರಿಗೆ 1027 [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು|ಮಹಿಳೆಯರ]] [[ಮಾನವ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ|ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="districtcensus" /> ಮತ್ತು 95.89% [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. 68.07% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 8.18% ಮತ್ತು 0.50% ರಷ್ಟಿವೆ.<ref name="districtcensus" /> {{Pie chart |caption = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಷೆಗಳು (2011)<ref name="languages"/> |label1 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |value1 = 96.70 |color1 = cornflowerblue |label2 = [[ಕೊಂಕಣಿ ಭಾಷೆ|ಕೊಂಕಣಿ]] |value2 = 0.97 |color2 = salmon |label3 = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |value3 = 0.94 |color3 = royalblue |label4 = ಇತರೆ |value4 = 1.39 |color4 = grey }} [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, 96.70% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಲಯಾಳಂ, 0.97% ಕೊಂಕಣಿ ಮತ್ತು 0.94% ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="languages">{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10209/download/13321/DDW-C16-STMT-MDDS-3200.XLSX |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕೇರಳದ "ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ" ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು 2001 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 3,105,798 ನಿವಾಸಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ನೆರೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/kerala/press%20note_kerala.pdf|title=censusindia.gov.in}}</ref> 2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನು (ದೇಶದಲ್ಲಿ 17 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ) ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರ ಸಮೂಹ]]. ಕೊಚ್ಚಿ UA 843km2 ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 2,119,724 (2.12 ದಶಲಕ್ಷ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://mohua.gov.in/cms/number-of-cities--towns-by-city-size-class.php |title=आवासन और शहरी कार्य मंत्रालय, भारत सरकार |publisher=Mohua.gov.in |access-date=2022-05-07}}</ref> ಹೀಗಾಗಿ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ಕೊಚ್ಚಿ UA ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ "ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾಂಕದ UA" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಇದು ಇತರ ಸಣ್ಣ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹರಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮತ್ತೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ – [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], ಇದು 81.42 km² ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 1,14,639 ಜನರಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] ಮತ್ತು [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕೋತಮಂಗಲಂ UA ಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ===ಧರ್ಮ=== {{bar box |title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು (2011)<ref name="religion"/> |titlebar=#Fcd116 |left1=ಧರ್ಮ |right1=ಶೇಕಡಾವಾರು |float=left |bars= {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]|darkorange|45.99}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]|dodgerblue|38.03}} {{bar percent|[[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಂ]]|green|15.67}} {{bar percent|ಇತರೆ ಅಥವಾ ಹೇಳಿಲ್ಲ|black|0.31}} }} {| class="wikitable sortable" |+ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು !ತಾಲೂಕುಗಳು !style="background-color: darkorange;" |ಹಿಂದೂಗಳು !style="background-color: dodgerblue;" |ಕ್ರೈಸ್ತರು !style="background-color: green;" |ಮುಸ್ಲಿಮರು !ಇತರೆ |- |ಕುನ್ನತ್ತುನಾಡ್ |style="background:darkorange" |45.32 |35.39 |19.16 |0.13 |- |ಅಳುವಾ |37.78 |style="background:dodgerblue;color:white" |44.64 |17.29 |0.29 |- |[[ಪರವೂರು ತಾಲೂಕು|ಪರವೂರು]] |style="background:darkorange" |56.69 |28.93 |14.13 |0.25 |- |ಕೊಚ್ಚಿ |style="background:darkorange" |41.74 |41.15 |16.67 |0.44 |- |[[ಕನಯನ್ನೂರು]] |style="background:darkorange" |53.16 |34.49 |11.91 |0.44 |- |[[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ತಾಲೂಕು|ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] |40.53 |style="background:dodgerblue;color:white" |45.14 |14.12 |0.21 |- |ಕೋತಮಂಗಲಂ |36.16 |style="background:dodgerblue;color:white" |41.82 |21.77 |0.25 |} [[ಹಿಂದೂಗಳು]] (46%) ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ, ನಂತರ [[ಕ್ರೈಸ್ತರು]] (38%) ([[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್]], [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್ಸ್]], [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್]]) ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಮರು]] (15.7%).<ref name="religion">{{Cite web |year=2011 |title=Table C-01: Population by religious community: Kerala |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11379/download/14492/DDW32C-01%20MDDS.XLS |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> [[ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಚರ್ಚ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರ [[ಮಲಬಾರ್ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]], ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಜಾಕೋಬೈಟ್]] ಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನರು]], [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್ಖರು]] ಸಣ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm Official Ernakulam District Profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721165413/http://www.ernakulam.nic.in/district_profile.htm |date=21 July 2011 }}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಒಮ್ಮೆ [[ಕೇರಳದ ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಹಲವಾರು ಸಿನಾಗಾಗ್ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುವ [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಯಹೂದಿಗಳು|ಮಲಬಾರ್ ಯಹೂದಿಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರೋಮಾಂಚಕ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1945 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ, ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವು 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ಗೆ [[ಅಲಿಯಾ]] ಮಾಡಿತು. ಇಂದು ಅವರು ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ 8000 ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಯಹೂದಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಲ್ ಅವಿವ್]] ನಡುವೆ ನೇರ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ವಾರ್ಷಿಕ ಭೇಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ [[ಗೋವಾ ಇನ್ಕ್ವಿಸಿಷನ್]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ [[ಕೊಂಕಣಿ ಜನರು|ಕೊಂಕಣಿ ಹಿಂದೂ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2017/oct/18/exploring-kochi-through-a-goan-lens-1677623.html|title=Exploring Kochi through a Goan lens|website=The New Indian Express}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ [[ಜೈನ]] ಸಮುದಾಯವಿದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/jain-festival-celebrated-in-city/articleshow/54386779.cms|title=Jain festival celebrated in city |website=The Times of India}}</ref> ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಸಿಖ್ಖರು|ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯ]]ವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ 25 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಗುರುದ್ವಾರ]]ವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/the-sikhs-here-love-kochi/articleshow/16961391.cms|title=Sikh families: The Sikhs here love Kochi |website=The Times of India}}</ref> [[File:Thrikkakara Temple DSC09337.JPG|thumb|[[ತೃಕ್ಕಾಕರ ದೇವಾಲಯ]]-ಭಾರತದ ಕೆಲವೇ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಾಮನ|ವಾಮನ ದೇವರಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಕೇರಳದ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯ]] [[File:Chottanikkara Temple.jpg|thumb|[[ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ದೇವಾಲಯ]]]] ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು=== ಅಳುವಾದಲ್ಲಿನ [[ಅಳುವಾ ಮಹಾದೇವ ದೇವಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ (ಪೆರಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ) [[ಅಳುವಾ ಶಿವರಾತ್ರಿ ಹಬ್ಬ]]ವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್, ಪಿರಾವೋಂ]] 405 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ [[ಆರ್ಚ್ಡೀಕನ್]] ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]]ರು [[ಕಾಲಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ [[ಹಿಂದೂಗಳು]] ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಲ್ಲಿಲ್ ದೇವಾಲಯ|ಕಲ್ಲಿಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ]] [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]] ಬಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]] ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸಿರಿಯಾಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ನ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಸನ]]ವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] ಇದೆ. [[ಥಾಮರಾಚಲ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ|ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಸಿರಿಯನ್ ವಲಿಯಪಲ್ಲಿ, ಥಾಮರಾಚಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸ (ಎಟ್ಟುನೊಂಬು) ಹಬ್ಬವು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] ಬಳಿಯ ಕದಮಟ್ಟಂನಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಬಹಳ ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 5 ನೇ ಶತಮಾನ A.D. ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ಅಬೊ ಸಿರಿಯನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ತಂದರು, ಅದನ್ನು ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24 ರಂದು ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹಬ್ಬವು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿರುವ [[ವರ್ಜಿನ್ ಮೇರಿ]]ಯ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. [[ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫೊರೇನ್ ಚರ್ಚ್, ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]] 593 A.D. ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರ್ನಾಕುಳಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಕೂನನ್ ಕುರಿಶ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಚರ್ಚ್, [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ]]; ವಡಕ್ಕನ್ ಪರವೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಪಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ [[ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]]; ಮತ್ತು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಜಲೀಲ್]]ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]]ನ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಜಾಕೋಬೈಟ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಾರು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂತನ ಧುಕ್ರೊನೊಗಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 27 ರಂದು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. [[ಎಲ್ದೋ ಮೋರ್ ಬಾಸೆಲಿಯೋಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ಮತ್ತು 3 ರಂದು ಕೋತಮಂಗಲಂನ ಮೋರ್ ಥೋಮನ್ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 26 ರಂದು [[ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೆಮಿನರಿ|ತೃಕ್ಕುನ್ನತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಸೆಮಿನರಿ ಚರ್ಚ್, ಅಳುವಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]]ರ ಹಬ್ಬವು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]], [[ಪರುಮಲ ತಿರುಮೇನಿ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತದಿಂದ [[ಮಲಂಕರ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]ನ ಮೊದಲ ಸಂತರು [[ಮುಳಂತುರುತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೆಳೆದರು. ===ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು=== {{Div col|colwidth=30em}} *[[ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್, ಕೊಚ್ಚಿ]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಕಡವುಂಭಗಂ ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಸಿನಾಗಾಗ್]] *[[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]]: 1567 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಸಕ್ರಿಯ [[ಸಿನಾಗಾಗ್]]. *[[ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು]] (ಚೀನಾ ವಲ) *[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] *[[ಬೋಲ್ಗಟ್ಟಿ ದ್ವೀಪ]] *[[ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ದ್ವೀಪ]] *[[ಡಚ್ ಅರಮನೆ]]: 1568 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಡಚ್ಚರಿಂದ ಮರುರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. *[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ]]: ಮೂಲತಃ 1503 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ *[[ಕೊಡನಾಡ್]]: ಆನೆ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಇಲ್ಲಿದೆ. *[[ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ತಂಪುರಾನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] *[[ಕೇರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]: [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ *[[ಚೆಂಡಮಂಗಲಂ]], ಒಂದು ಗ್ರಾಮ * [[ಪಾಳಿಯಂ|ಪಾಳಿಯಂ ಅರಮನೆ]] *[[ವೈಪೀನಕೋಟ್ಟ ಸೆಮಿನರಿ]] *[[ಭೂತಥಂಕೆಟ್ಟು]], ನೋಟದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಸ್ಥಳ *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಚರ್ಚ್|ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಸಿರೋ-ಮಲಬಾರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]]: ಏಷ್ಯಾದ ಏಕೈಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇವಾಲಯ. ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್, ಅಪೊಸ್ತಲರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. *[[ವಂಡರ್ಲಾ|ವಂಡರ್ಲಾ]], ಕಕ್ಕನಾಡ್: ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಾನವನ *[[ಚೇರೈ ಬೀಚ್]]. *[[ಕುಳಿಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ಬೀಚ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.kuzhupillybeach.com/|title=Kuzhupilly Beach|website=kuzhupillybeach.com}}</ref> *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಬೀಚ್]] *[[voy:Paniyeli Poru|ಪಣಿಯೇಲಿ ಪೊರು]] *[[ಎಳತ್ತುಮುಘಂ]] {{Div col end}} ==ಸಾರಿಗೆ== '''ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ''' ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ===ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗಗಳು=== 9 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಛೇರಿಗಳಿವೆ. * ಎರ್ನಾಕುಳಂ – KL 07 * ಮುವಟ್ಟುಪುಳ – KL 17 * ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ – KL 39 * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – KL 40 * ಅಳುವಾ – KL 41 * ಉತ್ತರ ಪರವೂರು – KL 42 * ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ – KL 43 * ಕೋತಮಂಗಲಂ – KL 44 * ಅಂಗಮಾಲಿ – KL 63 ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.{{clarify|This makes no sense.|date=September 2021}} ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೆಂದರೆ ಕೊಚ್ಚಿ-ಮುಂಬೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|NH 66]]), ಸೇಲಂ-ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47 (ಭಾರತ)|NH 47]] [[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ) ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ-ಧನುಷ್ಕೋಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 (ಭಾರತ)|NH 49]]).<ref>{{Cite web|url=http://www.ernakulamonline.in/city-guide/transport-in-ernakulam|title=Transportation in Ernakulam, Roadways and Railways in Ernakulam|access-date=2026-08-15|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328212157/https://www.ernakulamonline.in/city-guide/transport-in-ernakulam|url-status=dead}}</ref> ===ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್=== [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]]ಯಿಂದ NH47 ರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಗರಗಳನ್ನು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]], [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು]], [[ಸೇಲಂ, ತಮಿಳುನಾಡು|ಸೇಲಂ]] ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ಉಳಿದ ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 [[ನಾಗರ್ಕೋಯಿಲ್]], ತಿರುವನಂತಪುರಂ, [[ಕೊಲ್ಲಂ]], ಆಲಪುಳ ಮತ್ತು ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು [[ಗುರುವಾಯೂರು]], [[ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡ್|ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್]], [[ಕಣ್ಣೂರು]], [[ಕಾಸರಗೋಡು]], [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಗೋವಾ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧುರೈ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 49 ಕೊಚ್ಚಿ ಬಳಿಯ ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]], [[ಮುನ್ನಾರ್]], [[ತೇನಿ]], [[ಮಧುರೈ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಧನುಷ್ಕೋಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47A (ಭಾರತ)|NH 47A]] (ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ) ಕುಂದನ್ನೂರ್ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು|ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು]] ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 47C (ಭಾರತ)|NH 47C]] [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಸಂಪರ್ಕದ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ===ಪ್ರಮುಖ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು=== ಜಿಲ್ಲೆಯು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. SH 1 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯು [[ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ರಸ್ತೆ]] ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಉಪನಗರವಾದ [[ಅಂಗಮಾಲಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[ಪೆರುಂಬಾವೂರು]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ಕೂತ್ತಟ್ಟುಕುಳಂ]] ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. * ಸೀಪೋರ್ಟ್ – ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ರಸ್ತೆ [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]] ಮೂಲಕ * [[ಪಳರಿವಟ್ಟಂ]] – [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]] – [[ಪುನಲೂರು]] SH:- [[ಕಕ್ಕನಾಡ್]], [[ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಪಳ್ಳಿಕ್ಕರ]], [[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]], [[ಪಟ್ಟಿಮಟ್ಟೋಂ]], [[ಮುವಟ್ಟುಪುಳ]], [[ವಾ಴ಕುಳಂ]], [[ತೊಡುಪುಳ]], [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ * [[ಉತ್ತರ ಪರವೂರು]] – [[ಅಳುವಾ]] – [[ಮುನ್ನಾರ್]] SH:- [[ಆಲಂಗಾಡ್]], ಪೆರುಂಬಾವೂರು, [[ಕೋತಮಂಗಲಂ]] *[[ವೈಪಿನ್]]- [[ಮುನಂಬಂ]] SH:- [[ವೈಪಿನ್]], [[ಞಾರಾಕ್ಕಲ್]], [[ಚೇರೈ]], [[ಮುನಂಬಂ]] *[[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] – ಸಬರಿಮಲೈ:- [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಪಿರಾವೋಂ]], [[ಪಾಲ|ಪಾಲಾ]], ಎರುಮೇಲಿ *[[ವೈಟಿಲ]]- [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]] ರಸ್ತೆ:- ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ, ನಡಕ್ಕಾವು, ಪೂತ್ತೋಟ್ಟ, [[ವೈಕಂ]], ಕುಮಾರಕೋಂ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ *[[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]] – [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ರಸ್ತೆ * ಅಂಗಮಾಲಿ – ಅತಿರಪ್ಪಿಳ್ಳಿ ರಸ್ತೆ ಮೂಕ್ಕನ್ನೂರು ಮೂಲಕ * ಪೆರುಂಬಾವೂರು – ಪುತೆಂಕ್ರುಜ್ ರಸ್ತೆ ===ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು 17 ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಂಕ್ಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಟೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಅಳುವಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಳುವಾ]] ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಅಂಗಮಾಲಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಅಂಗಮಾಲಿ]], [[ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]], [[ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ (ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ)|ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ]], [[ಮುಳಂತುರುತಿ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], ಕರಾಕುಟ್ಟಿ, [[ಚೋವಾರ]], [[ಕಳಮಸ್ಸೇರಿ]], [[ನೆಟ್ಟೂರು]], [[ಕುಂಬಳಂ, ಎರ್ನಾಕುಳಂ|ಕುಂಬಳಂ]], [[ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ|ಮಟ್ಟಂಚೇರಿ H.]], ಚೋಟ್ಟಾನಿಕ್ಕರ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು [[ಪಿರಾವೋಂ]] ರಸ್ತೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್]], [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ]], [[ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರು ಟರ್ಮಿನಸ್]], [[ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಮತ್ತು [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ]] ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ [[ಸಬರಿಮಲೈ ರೈಲ್ವೆ|ಅಂಗಮಾಲಿ-ಎರುಮೇಲಿ ಸಬರಿಮಲೈ]] ಮಾರ್ಗವು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಮೆಟ್ರೋ]] 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ===ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಎರಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, W. ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ) ಮತ್ತು [[ಕೊಚ್ಚಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (CIAL). CIAL ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಚಾರದ ಮೂಲಕ [[ಮುಂಬೈ]], [[ದೆಹಲಿ]], [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆಂಗಳೂರು]] ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ]] ನಂತರ ದೇಶದ ಐದನೇ ಅತಿ ಜನನಿಬಿಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bengaluru becomes India’s third busiest airport by international traffic, surpasses Chennai and Kochi in October |url=https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127092256/https://www.moneycontrol.com/news/india/bengaluru-becomes-indias-third-busiest-airport-by-international-traffic-surpasses-chennai-and-kochi-in-october-12877062.html |archive-date=2024-11-27 |access-date=2025-03-18 |website=Moneycontrol |language=en-US}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2025 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕೊಚ್ಚಿಯಿಂದ [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್]] ಪ್ರದೇಶ, [[ಮಲೇಶಿಯಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ===ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು=== ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪೆರಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಮುವಟ್ಟುಪುಳ ನದಿಗಳ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಡೆಲ್ಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳ ಮೂಲಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯು ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಕೊಚ್ಚಿ|ಕೊಚ್ಚಿ]] ಬಂದರು, ಇದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡಂ|ವಲ್ಲಾರ್ಪಾಡೋಂ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಟೇನರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ಟರ್ಮಿನಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೊಚ್ಚಿ ಜಲ ಮೆಟ್ರೋ]] 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ===ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ=== ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ಪನ್ವೆಲ್ - ಕೊಚ್ಚಿ - ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66 ಅಥವಾ ಕೊಚ್ಚಿ - ಸೇಲಂ ಹೆದ್ದಾರಿ]] ([[ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್|NSEW ಕಾರಿಡಾರ್]]ನ ಭಾಗ), ಮತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85 (ಭಾರತ)|ಕೊಚ್ಚಿ - ಮಧುರೈ - ತೊಂಡಿ ಹೆದ್ದಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 85]]. ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== {{div col}} *[[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ]] (ಸಂತ ಅದ್ವೈತ) *[[ಅಬ್ರಹಾಂ ಬರಾಕ್ ಸೇಲಂ]] (ಯಹೂದಿ ಗಾಂಧಿ) *[[ಅಜಯ್ ಕುಡುವ]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಸ್ವಾಮಿ ಚಿನ್ಮಯಾನಂದ]] (ಭಾರತೀಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತಾಚಾರ್ಯ) *[[ಪರುಮಲದ ಗೀವರ್ಘೀಸ್ ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯೋಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಪೌಲೋಸ್ ಮಾರ್ ಅಥನಾಸಿಯಸ್]] (ಸಿರಿಯನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಂತ) *[[ಷಡ್ಕಲ ಗೋವಿಂದ ಮಾರಾರ್]] (ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಗಾರ) *[[ಸಹೋದರನ್ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್]] (ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರು) *[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] (ಗಾಯಕ) *[[ಚಂಗಂಪುಳ]] (ಕವಿ) *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್]] (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ) *[[ಎನ್.ಎಸ್. ಮಾಧವನ್]] (ಬರಹಗಾರ) *[[ಎನ್. ಎ. ನಸೀರ್]] (ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ) *[[ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಪಾಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಸೈಮನ್ ಬ್ರಿಟೊ ರೊಡ್ರಿಗಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫೆರೋಜ್ ವಿ ರಶೀದ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ ಜಯರಾಮನ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್]] (ಕವಿ) *[[ಪಿ ಕೆ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]] (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಚುಳ್ಳಿಕ್ಕಾಡು]] (ಕವಿ ಮತ್ತು ನಟ) *[[ಶ್ರೀಶಾಂತ್]] (ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ) *[[ಕೆ. ವಿ. ಥಾಮಸ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅಸಿನ್ ತೊಟ್ಟುಂಕಲ್]] (ನಟಿ) *[[ಜಯಸೂರ್ಯ]] (ನಟ) *[[ಕೊಚ್ಚಿ ಹನೀಫ]] (ನಟ) *[[ಪಿ. ಆರ್. ಶ್ರೀಜೇಶ್|ಶ್ರೀಜೇಶ್ ರವೀಂದ್ರನ್]] (ಹಾಕಿ ಆಟಗಾರ) *[[ಶಂಕರಾಡಿ]] (ನಟ) *[[ಸಲೀಂ ಕುಮಾರ್]] (ನಟ) *[[ಟಿ. ಕೆ. ನಾರಾಯಣ ಪಿಳ್ಳೈ]] (ಕೇರಳದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ) *[[ಜಯರಾಮ್]] (ನಟ) *[[ಲಾಲು ಅಲೆಕ್ಸ್]] (ನಟ) *[[ಹಿಬಿ ಈಡನ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಕೆ. ಎಂ. ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜಾರ್ಜ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜಾನಿ ನೆಲ್ಲೂರು]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಟಿ. ಎಂ. ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಅನೂಪ್ ಜಾಕಬ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ಜೋಸ್ ಥೆಟ್ಟಯಿಲ್]] (ರಾಜಕಾರಣಿ) *[[ರೇವತಿ]] (ನಟಿ) *[[ದುಲ್ಕರ್ ಸಲ್ಮಾನ್]] (ನಟ) *[[ನಿವಿನ್ ಪೌಲಿ]] (ನಟ) *[[ಲಾಲ್ (ನಟ)|ಲಾಲ್]] (ನಟ) *[[ರಾಜೀವ್ ರವಿ]] (ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ) * [[ಸುಬಿ ಸುರೇಶ್]] (ನಟಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯನಟಿ) {{div col end}} {{clear}} ==ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ== <gallery> File:Kochi Jewish Synagogue C.jpg|ಪರದೇಶಿ [[ಪರದೇಶಿ ಸಿನಾಗಾಗ್|ಕೊಚ್ಚಿ ಯಹೂದಿ ಸಿನಾಗಾಗ್]] File:St. Francis CSI Church, in Fort Kochi DSW.jpg|[[ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್, ಕೊಚ್ಚಿ|ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಚರ್ಚ್]] File:Marine Drive Kochi.jpg|ಮರೀನ್ ಡ್ರೈವ್ ವಾಕ್ವೇನಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಬಲೆ ಸೇತುವೆ File:Kochi, Dutch Cemetery, Kerala, India.jpg|ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿನ [[ಕೊಚ್ಚಿ ಡಚ್ ಸ್ಮಶಾನ]] File:Kochi, Old Kochi, Kerala, India.jpg|ಹಳೆಯ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆ File:Kochi, Fishing nets, Sunset, Kerala, India.jpg|ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆಗಳು File:Hill palace horse cart room back of palace.jpg|[[ಹಿಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ತೃಪ್ಪೂನಿತ್ತುರ]] File:High Court of Kerala Building.jpg|[[ಕೇರಳ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] [[ಎರ್ನಾಕುಳಂ]]ನಲ್ಲಿ File:Heritage Building of Ernakulam District Court by Augustus Binu.jpg|ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡ </gallery> {{clear}} ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಅರಯಾಂಕಾವು]] *[[ಎದತ್ತಲ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕಾಂಬಳಂ]] *[[ಕಿಝಕ್ಕುಂಭಾಗೋಂ]] *[[ಮಲಯಾಟ್ಟೂರು]] *[[ಪಯ್ಯಾಲ್]] *[[ಪೆರುಂಪಳ್ಳೂರು]] *[[ತುತಿಯೂರು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ== * {{Citation | author = ಯು. ಶಿವರಾಮನ್ ನಾಯರ್ | year=1952 | title= 1951 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ | location = ತಿರುವನಂತಪುರಂ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5611/1/23588_1951_TRI.pdf }} * {{Citation | author = ಎಂ. ಕೆ. ದೇವಸ್ಸಿ | year=1965 | title= 1961 ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ- ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ, ಮಿನಿಕಾಯ್, ಮತ್ತು ಅಮಿಂಡಿವಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | url= http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5661/1/22067_1961_ERN.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-A) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_A_ERNAKULAM.pdf }} * {{Citation | author = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ | year=2014–15 | title= ಜಿಲ್ಲಾ ಜನಗಣತಿ ಕೈಪಿಡಿ – ಎರ್ನಾಕುಳಂ (ಭಾಗ-B) 2011 | publisher=ಜನಗಣತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಕೇರಳ | url= https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3208_PART_B_ERNAKULAM.pdf }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Ernakulam district}} *{{Official website|http://ernakulam.nic.in}} *{{Official website|https://www.indiastatpublications.com/assembly_factbook/kerala/ernakulam/thrikkakara}} {{Geographic Location |Centre = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ |North = [[ತ್ರಿಶ್ಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Northeast = [[ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |East = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |South = [[ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'', [[ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆ]] |Southeast = [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |West = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' |Northwest = ''[[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]'' }} {{Navboxes | title = ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು | list = {{ಕೇರಳ}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ}} [[Category:ಎರ್ನಾಕುಳಂ ಜಿಲ್ಲೆ| ]] [[Category:1958 ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[Category:ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] 2kjnji4sku2raz6awj4lu09xpfdtla1 0 154292 1427667 1337853 2026-09-08T01:44:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427667 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾಷೆ|name=ಇರುಳ|nativename={{lang|iru|இருளா}}|states=[[ಭಾರತ]]|region=[[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು]]|speakers=11,870|date=2011ಜನಗಣತಿ|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ|fam2=ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]|fam4=ಇರುಳ-ಮುದುಗ|iso3=iru|script=[[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ]]|notice=IPA}} {{Interwikineeded}} [[Category:ISO language articles citing sources other than Ethnologue]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]] '''ಇರುಳ''' ಎಂಬುದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಇರುಳರು ಸಮುದಾಯದವರು ಮಾತನಾಡುವ [[ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು|ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ]]. [2] ಇದು ತಮಿಳಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ|ತಮಿಳು ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಮೂಲಗಳು == ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇಂಡಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಕಾಮಿಲ್ ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್, 1955 ರಲ್ಲಿ ಇರುಳ ಭಾಷೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದು [[ತಮಿಳು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳೆಯ ತಮಿಳು, ಕೆಲವು [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದಂತಹ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಸಂದೇಹಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇರುಳವನ್ನು ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ಕಚ್ಚಾ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಮಿಲ್ ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್ ಅವರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಊಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇರುಳಗಳ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ದ್ರಾವಿಡ ಪೂರ್ವದ ಮೆಲನಿಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಮೂಲ-ತಮಿಳು ಉಪಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ (ಪೂರ್ವ-ದ್ರಾವಿಡ) ಭಾಷಣದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅದು ನಂತರ ಭಾಷೆಯ ಆಧಾರವಾಯಿತು, ಅದು ತರುವಾಯ ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಭಾಷೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಮುಂತಾದ ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. <ref>{{Cite web |title=Irula communities: Spread over the three southern States with a language marked |url=https://indiantribalheritage.org/?p=30724#gsc.tab=0 |website=indiantribalheritage.org |access-date=2024-01-08 |archive-date=2023-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211085250/https://indiantribalheritage.org/?p=30724#gsc.tab=0 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Irula (Kerala Tribal Series - 4) |url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/irula-kerala-tribal-series-4-nax141/ |website=exoticindiaart.com}}</ref> == ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ == ಕೋಷ್ಟಕಗಳು ಇರುಳದ ಸ್ವರ<ref>Perialwar, R. (1979), Phonology of Irula with Vocabulary, Annamalai University</ref> ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನ<ref>{{cite book |last1=Zvelebil |first1=Kamil |title=Nilgiri areal studies |date=2001 |publisher=Charles Univ., Karolinum Press |location=Prague |isbn=80-7184-945-6 |edition=1.}}</ref> ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=https://linguistics.ucla.edu/general/dissertations/Diffloth.1968.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-01-08 |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804154228/https://linguistics.ucla.edu/general/dissertations/Diffloth.1968.pdf |url-status=dead }}</ref> === ಸ್ವರಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" | ! colspan="2" |ಮುಂಭಾಗ ! colspan="4" | ಕೇಂದ್ರ ! colspan="2" | ಹಿಂದೆ |- ! <small>ಹ್ರಸ್ವ</small> ! <small>ದೀರ್ಘ</small> ! <small>ಹ್ರಸ್ವ</small> ! <small>ದೀರ್ಘ</small> ! <small>ಹ್ರಸ್ವ</small> ! <small>ದೀರ್ಘ</small> ! <small>ಹ್ರಸ್ವ</small> ! <small>ದೀರ್ಘ</small> |- align="center" ! ಉನ್ನತ | i | iː | ɨ | ɨː | ʉ | ʉː | u | uː |- align="center" ! ಮಧ್ಯ | e | eː | ə | əː | ɵ | ɵː | o | oː |- align="center" ! ಅವನತ | | | a | aː | | | | |} ಜ್ವೆಲೆಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೆರಿಯಲ್ವಾರ್ ಅವರು ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ <ä, ǟ> ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ್ದರು. <ä, ǟ> ಮತ್ತು <a, ā> ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ನೈಜ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. === ವ್ಯಂಜನಗಳು === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! colspan="2" | ! ಓಷ್ಠ್ಯ ! ದಂತ್ಯೋಷ್ಠ್ಯ ! ದಂತ್ಯ ! ಮೂರ್ಧನ್ಯ ! ತಾಲವ್ಯ ! ಕಂಠ್ಯ |- ! colspan="2" | ಅನುನಾಸಿಕ | m | | n | ɳ | | |- ! rowspan="2" | ಸ್ವರ್ಷ ! ಅಘೋಷ | p | t̪ | t | ʈ | t͡ʃ | k |- ! ಘೋಷ | b | d̪ | d | ɖ | d͡ʒ | ɡ |- ! colspan="2" | ಘರ್ಷ | | | s | | | |- ! rowspan="2" | ಅಂದಾಜು ! ಮಧ್ಯ | ʋ | | | | j | |- ! ಕಂಪಿತ | | | l | ɭ | | |- ! colspan="2" | ರೋಟಿಕ್ | | | ɾ, r | ɽ | | |} * /d/ ಮತ್ತು /r/ ಹೇಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಧ್ವನಿಮಾಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Citation|last=Zvelebil|first=Kamil|author-link=Kamil Zvelebil|title=The Irula language, Volumes 1-3|year=1973|publisher=Harrassowitz|isbn=978-3-447-01520-2|url=https://books.google.com/books?id=6GfRAAAAMAAJ&q=coimbatore+kovan|ref=none}} {{ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳು}} 31bx2p8ajmjq5t9n75umulw5s2i0zw2 0 156754 1427698 1342160 2026-09-08T09:22:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427698 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Karl Weierstrass.jpg|thumb]] '''ಕಾರ್ಲ್ ತಿಯೊಡೊರ್ ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ವಯರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಸ್''' (1815-97) ಒಬ್ಬ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಗಣಿತವಿದ. == ಜೀವನ == ಗಣಿತೋಪಾಧ್ಯಾಯ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ತೊಡಗಿ ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕನಾದ (1856).<ref>Weierstrass, Karl Theodor Wilhelm. (2018). In Helicon (Ed.), ''The Hutchinson unabridged encyclopedia with atlas and weather guide''. [Online]. Abington: Helicon. Available from: <nowiki>http://libezproxy.open.ac.uk/login?url=</nowiki> [https://search.credoreference.com/content/entry/heliconhe/weierstrass_karl_theodor_wilhelm/0?institutionId=292 Link]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Accessed 8 July 2018.</ref> ಮುಂದೆ [[ಗಣಿತ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕತ್ವಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ಕೂಡ ಪಡೆದ (1864). ಈತ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ಗಣಿತವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ [[ಸಂಶೋಧನೆ]] ಮಾಡಿದ. ಮಿಶ್ರ ಚರದ [[:en:Analytic_function|ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಫಲನಗಳನ್ನು]] (ಅನಲಿಟಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ವೇರಿಯೆಬಲ್) ಘಾತಶ್ರೇಣಿಯ ([[:en:Power_series|ಪವರ್ ಸೀರಿಸ್]]) ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಿದ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ನೈಜ ಸಂಖ್ಯೆ|ನೈಜಸಂಖ್ಯಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆ, ನೈಜ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ-ಚರ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಅಬೆಲಿಯನ್ ಮತ್ತು [[:en:Elliptic_function|ಎಲ್ಲಿಪ್ಟಿಕ್ ಫಲನಗಳು]] ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳ ಕಲನಶಾಸ್ತ್ರ ([[:en:Calculus_of_variations|ಕ್ಯಾಲ್ಕುಲಸ್ ಆಫ್ ವೇರಿಯೆಶನ್ಸ್]]) ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದೇ ಈತನನ್ನು ಸುವಿಖ್ಯಾತ ವಿಶ್ಲೇಷಣತಜ್ಞ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಈತ ಬೇಗನೆ ಮನಗಂಡ. ಗಣಿತದ ಅಂಕಗಣಿತೀಕರಣ (ಅರಿತ್ಮೆಟೈಸೇಶನ್) ಎಂದು [[:en:Felix_Klein|ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಕ್ಲೈನ್]] (1849-1925) ಹೆಸರಿಸಿರುವ ಈ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಪುರುಷ ವಯರ್‌ಸ್ಟ್ರಾಸ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[:en:Irrational_number|ಅಪರಿಮೇಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಕುರಿತ ಈತನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಲು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{MacTutor Biography|id=Weierstrass}} * [http://bibliothek.bbaw.de/bibliothek-digital/digitalequellen/schriften/autoren/weierstr/ Digitalized versions of Weierstrass's original publications] are freely available online from the library of the ''[http://bibliothek.bbaw.de/bibliothek-digital Berlin Brandenburgische Akademie der Wissenschaften]''. * {{Gutenberg author|id=34161|name=Karl Weierstrass}} * {{Internet Archive author|sname=Karl Weierstrass}} <references />{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ವಯರ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್, ಕಾರ್ಲ್ ತಿಯೊಡೊರ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್‌}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] q6k2ahxjyfqg60l08rnye8mi3qumud1 0 157457 1427660 1380359 2026-09-07T21:24:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427660 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|name=ಅಮರಾಂತಸ್ ಕಾಡೇಟಸ್|image=3836 - Amaranthus caudatus (Zieramaranth).JPG|image_caption=''Amaranthus caudatus'' growing in the [[Rhododendron-Park Bremen#Botanical garden|Botanical garden]], [[Bremen]]|genus=ಅಮರಾಂತಸ್|species=ಕಾಡೇಟಸ್|authority=[[Carl Linnaeus|L.]]|synonyms={{Collapsible list |{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Amaranthus abyssinicus'' <small>L.H.Bailey</small> *''Amaranthus alopecurus'' <small>Hochst. ex A.Br. & C.D.Bouché</small> *''Amaranthus cararu'' <small>Moq.</small> *''Amaranthus dussii'' <small>Sprenger</small> *''Amaranthus edulis'' <small>Speg.</small> *''Amaranthus leucocarpus'' <small>S.Watson</small> *''Amaranthus leucospermus'' <small>S.Watson</small> nom. illeg. *''Amaranthus mantegazzianus'' <small>Pass.</small> *''Amaranthus maximus'' <small>Mill.</small> *''Amaranthus pendulinus'' <small>Moq.</small> *''Amaranthus pendulus'' <small>Moq.</small> *''Euxolus arvensis'' <small>Rojas Acosta</small> }} }}|synonyms_ref=<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632762 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |access-date=February 7, 2014}}</ref>}} '''''ಅಮರಾಂತಸ್ ಕಾಡಟಸ್''''' (''ಅಮರಾಂತಸ್ ಎಡುಲಿಸ್'' ಮತ್ತು ''ಅಮರಾಂತಸ್ ಮ್ಯಾಂಟೆಗಾಜಿಯಾನಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಆವೃತಬೀಜ ಸಸ್ಯಗಳು|ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯದ]] ಒಂದು ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name=":0">{{Cite book|title=Lost Crops of the Incas: Little-Known Plants of the Andes with Promise for Worldwide Cultivation|url=https://archive.org/details/isbn_030904264x|publisher=National Academy Press|year=1989|location=Washington, D.C|agency=National Research Council}}</ref>> ಇದನ್ನು '''ಲವ್-ಲೈಸ್-ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್''', '''ಪೆಂಡೆಂಟ್ ಅಮರಾಂತ್''', ಟಾಸೆಲ್ ಹೂವು, [2) ವೆಲ್ವೆಟ್ ಹೂವು, [3) '''ಫಾಕ್ಸ್ಟೈಲ್ ಅಮರಾಂತ್''', ಮತ್ತು '''ಕ್ವೆಲೈಟ್''' ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.>/a><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/rhsvegetablesfor0000aker/page/36|title=RHS Vegetables for the Gourmet Gardener: Old, new, common and curious vegetables to grow and eat|last=Akeroyd|first=Simon|publisher=[[Mitchell Beazley]]|year=2014|isbn=9781845338862|location=[[United Kingdom]]|pages=36|via=the [[Internet Archive]]}}</ref>  {{Fact|date=July 2014}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2014)">citation needed</span>]]''&#x5D;</sup> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ವೆಚುವಾ ಜನರು,, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅನ್ನು ಕಿವಿಚಾ, ಕ್ವಿಹುಯಿಚಾ, ಇಂಕಾ ಜಟಾಕೋ ಅಟಾಕೊ, ಅಟಾಕು, ಸಂಕುರಾಚಿ, ಜಾಗುರ್ಚ (ಇಕ್ವಡೋರ್ ಮಿಲ್ಮಿ, ಅಥವಾ ಕೋಯಿಮಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0"/> ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಂಡಿಸ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಟಿಪ್ಲಾನೊ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಐಮಾರಾ ಜನರು, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅನ್ನು ಕಾಮಾಸಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.[1]<ref name=":0" /> ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಸ್ಯದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ಖಾದ್ಯವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]] ಆಹಾರದ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಿವಿಚಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಮರಾಂತ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ [[ಇಂಕಾ|ಆಂಡಿಯನ್]] ಜಾತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಅಮರಂಥ್ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಆಂಡಿಯನ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿ). ಈ ಪ್ರಭೇದವು, ಇತರ ಅನೇಕ ಅಮರಂಥ್ಗಳಂತೆಯೇ, ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕನ್ ಉಷ್ಣವಲಯದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ನಿಖರವಾದ ಮೂಲವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಕಾಡು ಅಮರಾಂತಸ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟ್ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ, ಎ. ಕ್ರೂಯೆಂಟಸ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಎ. ಕಾಡಟಸ್ಗ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. == ಪರಿಚಯ == === ವಿವರಣೆ === ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ೯೦ ಸೆಂ. ಮೀ. (೩೫.೪ ಇಂಚು) ಉದ್ದದ ಹೂಬಿಡುವ ಪ್ಯಾನಿಕ್ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. &nbsp;ಈ ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟವಾದ ಹೂಬಿಡುವ ಕಣಗಳ ಬಣ್ಣವು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎ. ಕಾಡಟಸ್ನ ಕೆಂಪು ಪ್ರಭೇದಗಳ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಪ್ರಮಾಣದ ಬೀಟಾಸಿಯಾನಿನ್ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿವೆ.<ref name=":0"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣಜವು ಸ್ವಯಂ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಣ್ಣುಗಳು ೧ ಮಿ. ಮೀ. ಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲದ ಒಂದೇ ಸಣ್ಣ ಬೀಜವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. &nbsp;ಕ್ವಿನೋವಾದಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಬೀಜವು ಹೊಳೆಯುವ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭ್ರೂಣವು ಸಣ್ಣ ಎಂಡೋಸ್ಪರ್ಮ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ಯಾನಿಕ್ಗಳು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ..<ref name=":0"/> ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಎಂಬುದು ವಾರ್ಷಿಕ, ಅಗಲವಾದ-ಎಲೆಗಳುಳ್ಳ ದ್ವಿದಳದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಕಾಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಟ್ಯಾಪ್ರೂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ೨.೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ ಕೊಂಬೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಕಾಂಡದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ತಳದಷ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು.<ref name=":0"/> === ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರ === ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೂವುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಪ್ರೀತಿಯ-ಸುಳ್ಳು-ರಕ್ತಸ್ರಾವವು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತಾಶೆ ಅಥವಾ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Love Lies Bleeding: A Memorable Name for a Striking Plant |url=http://davesgarden.com/guides/articles/view/3138/#b |access-date=2016-11-26 |website=davesgarden.com}}</ref> === ಇತಿಹಾಸ === ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಮೂಲತಃ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದದ್ದಾಗಿದ್ದು, [[ಇಂಕಾ]], [[ಮಾಯಾ ನಾಗರಿಕತೆ|ಮಾಯಾ]] ಮತ್ತು ಅಜ್ಟೆಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಧಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name=":0"/> ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಆಹಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="sousa">{{Cite journal|last=Caselato-Sousa|first=Valéria Maria|last2=Amaya-Farfán|first2=Jaime|title=State of knowledge on amaranth grain: a comprehensive review|journal=Journal of Food Science|date=2012|volume=77|issue=4|pages=R93–R104|doi=10.1111/j.1750-3841.2012.02645.x|pmid=22515252}}</ref> ಎ. ಕೌಡೇಟಸ್ ಅಜ್ಟೆಕ್ ಜನರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಿವೀಚಾವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಜನರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಈ ಆಹಾರವನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಮಾನವನ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಲಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name=":0"/><ref name="Tucker">{{Cite journal|last=Tucker|first=J. B.|title=Amaranth: the once and future crop|url=https://archive.org/details/sim_bioscience_1986-01_36_1/page/n9|journal=BioScience|date=1986|volume=36|issue=1|pages=9–13|doi=10.2307/1309789|jstor=1309789}}</ref> ಈ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ೧೫೦೦ರ ದಶಕದ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಿಜಯಶಾಲಿಗಳು ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಸಸ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಬಳಕೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೮೦೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮರುಬಳಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾರಣ, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಕೃಷಿಯು ಇನ್ನೂ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ.<ref name=":0"/><ref name="Tucker"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್]] ಹೊರಗೆ ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.[1]<ref name=":0" /> === ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿತರಣೆ === ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಎಂಬುದು ಪೆರುವಿಯನ್ [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್]] ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇಂಕಾಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿವೆ.<ref name=":0"/> ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೨೫೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಏಕೈಕ ಅಮರಾಂತ್ ಜಾತಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="INIFAP">{{Cite journal|last=Espitia Rangel|first=E.|last2=Mapes Sánchez|first2=C.|last3=Escobedo López|first3=D.|last4=De la O Olán|first4=M.|last5=Rivas Valencia|first5=P.|last6=Martínez Trejo|first6=G.|last7=Cortés Espinoza|first7=L.|last8=Hernández Casillas|first8=J.M.|title=Conservación y uso de los recursos genéticos de Amaranto en México|journal=Centro de Investigación Regional Centro|date=2010|pages=200|publisher=INIFAP|location=Celaya, Guanjuato, México}}</ref> ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳಿಂದ ಆಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅಳವಡಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ೧೫೦೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಎ. ಕಾಡಟಸ ಕೃಷಿಗಳನ್ನು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಂಶದಿಂದಾಗಿ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿ''ದೆ.ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಇತರ'' ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಮರಳುತ್ತಿದೆ. ಆಂಡಿಸ್ನ ಹೊರಗೆ ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಅನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಚೀನಾ, ನೇಪಾಳ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿ ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಬೆಳೆಯನ್ನು'' ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.[2]<ref name="INIFAP" /> == ಕೃಷಿ. == ಅದರ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ೧ ರಿಂದ ೨.೫ ಮೀಟರ್ಗಳ ನಡುವೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೪ ರಿಂದ ೬ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ೧೦ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿ4 ಸಸ್ಯ. ಎ. ಕಾಡಟಸ್ [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್]] ಉತ್ತರ [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೌಮ್ಯವಲಯ ಅಥವಾ [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್]] ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ೩೧೦೦ ಮೀ. ಎ. ಎಸ್. ಎಲ್ ವರೆಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ನಂತರ ಇದು ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಉಪ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಬಹುದು. ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಒಳಚರಂಡಿ ಹೊಂದಿರುವ ಲೋಮ್ ಮತ್ತು ಲೋಮ್-ಮರಳು ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಎ. ಕಾಡಟಸ್ಗೆ ಆವೆ ಮಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, pH 6 ರಿಂದ 7 ರ ನಡುವೆ ಇರಬೇಕು, ಆದರೂ ಸಸ್ಯವು ಇನ್ನೂ 8,5 ರ pH ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Fabio and Parraga">A. Di Fabio and G. Parraga, “Origin, Production and Utilization of Pseudocereals,” Pseudocereals Chem.</ref><ref>S. Montserrat-de la Paz, A. Martinez‐lopez, A. Villanueva‐lazo, J. Pedroche, F. Millan, and M. C. Millan‐linares, “Identification and characterization of novel antioxidant protein hydrolysates from kiwicha (Amaranthus caudatus l.),” Antioxidants, vol.</ref> ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಥವಾ ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೇರ ಕೊರೆಯುವ ಮೂಲಕ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ೧೦ರಿಂದ ೫೫ ಸೆಂ. ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಕಾರ್ನ್-ಕಿವಿಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ, ಎರಡು ಹಂತದ ಫಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. &nbsp;[[ಪೆರು]], [[ಬೊಲಿವಿಯ|ಬೊಲಿವಿಯಾ]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]] [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡಿಸ್]], ಈ ಸಸ್ಯವನ್ನು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಿಲ್ಲದೆ ನೀರಾವರಿ ರಹಿತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳು ಬಹಳ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಹೆಂಟೇಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಲುಗಾಡಿಸುವಂತಹ ಮಣ್ಣಿನ ತಯಾರಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು, ಹ್ಯಾರೋವನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೊಗದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರದಿಂದ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fabio and Parraga">A. Di Fabio and G. Parraga, “Origin, Production and Utilization of Pseudocereals,” Pseudocereals Chem.</ref> ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಕೈಯಿಂದ ಕೀಳುವ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ೩೦ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೂಬಿಡುವ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ ತುಂಬುವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲುವ ಮೊದಲೇ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ೫೦ ಸೆಂ. &nbsp;ಅವುಗಳನ್ನು ಒಣಗುವವರೆಗೂ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟೆ ಅಥವಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ತೇವಗೊಳಿಸಲಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒರೆಸಲು ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸತ್ತ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯ ಸುಧಾರಣೆಯು ಮಣ್ಣಿನ ಸರಿಯಾದ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ೮೦ ಸೆಂ. ಮೀ. ಅಗಲದ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ೪ ರಿಂದ ೬ ಕೆಜಿ/ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಬಿತ್ತುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. &nbsp;&nbsp;ಈ ಇಳುವರಿಯು [[ಪೆರು|ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೫೦೦೦ ಕೆಜಿ/ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮತ್ತು [[ಎಕ್ವಡಾರ್|ಈಕ್ವೆಡಾರ್ ನಲ್ಲಿ]] ೯೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦೦ ಕೆಜಿ/ಹೆಕ್ಟೇರ್ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fabio and Parraga">A. Di Fabio and G. Parraga, “Origin, Production and Utilization of Pseudocereals,” Pseudocereals Chem.</ref>&nbsp;&nbsp; === ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ === ಅಮರಂಥ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಭೇದಗಳು ದ್ವಿಗುಣಿತ ವರ್ಣತಂತು ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಣತಂತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 2n = 32 ಆಗಿದೆ.<ref name="Fabio and Parraga">A. Di Fabio and G. Parraga, “Origin, Production and Utilization of Pseudocereals,” Pseudocereals Chem.</ref> === ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳು === ಪೈಥಿಯಮ್ ಎಸ್ಪಿಪಿ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಗಳಾಗಿವೆ. ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಸಾರಿಯಂ ಎಸ್ಪಿಪಿ. ಸ್ಕ್ಲೆರೋಟಿನಿಯಾ ಎಸ್ಪಿಪಿಯಂತಹ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗಗಳು. ಮತ್ತು ಆಲ್ಟರ್ನಾರಿಯಾ ಎಸ್ಪಿಪಿ. ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಬೇರು ಕೊಳೆತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕೀಟವೆಂದರೆ ಡಯಾಬ್ರೋಟಿಕಾ ಎಸ್ಪಿಪಿ, ಇದನ್ನು ಲೋರಿಟೋಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರೋಟಿಸ್ ಎಸ್ಪಿಪಿ ಸೇರಿವೆ. ಮತ್ತು [[Eupicata|ಯುಪಿಕಾಟಾ]] ಎಸ್ಪಿಪಿ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳ್ಳೆ ಜೀರುಂಡೆಗಳು (ಎಪಿಕೌಟಾ ಆಡ್ಸ್ಪರ್ಸ) ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಕಳೆ ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ (ಲೊಕ್ಸೊಸ್ಟೆಜ್ ಬೈಫಿಡಾಲಿಸ್) ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವು ಮೇಲಿನ ಎಲೆಗಳ ತೀವ್ರ ಅಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ಈ ಕೀಟಗಳನ್ನು ೧.೫% ಡಯಾಟೊಮಾಸಿಯಸ್ ಭೂಮಿ ಅನ್ವಯದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Fabio and Parraga">A. Di Fabio and G. Parraga, “Origin, Production and Utilization of Pseudocereals,” Pseudocereals Chem.</ref> == ಆಹಾರ. == === ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ === ರುಚಿಯಾದ ಮತ್ತು ಅಂಟುರಹಿತ ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಲೈಸಿನ್ ಅಗತ್ಯ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಾಸ್ತವಾಗಿ ''ಹಾಲಿನ'' ಪ್ರೋಟೀನ್ಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಾರ್ನ್, ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಗೋಧಿಯ ಹಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಆಹಾರಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.<ref name="INIFAP"/> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಶಿಶುಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ. ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವೀಗಾನ್ ಗಳಿಗೆ ಕೂಡಾ ಸಹ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಫೈಬರ್ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ, ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೇವನೆಯು ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಕೊಲೆಸ್ಟ್ರಾಲ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಆಂಥೆಲ್ಮಿಂಟಿಕ್, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'', ಆಂಟಿಪೈರೆಟಿಕ್, ಆ್ಯಂಟಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಆಂಟಿಲರ್ಜೆನಿಕ್, ಆಂಟಿಡಯಾಬೆಟಿಕ್, ಇಮ್ಯೂನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೇಷನ್, ಕಾರ್ಡಿಯೋಪ್ರೊಟೆಕ್ಟಿವ್, ಹೆಪಟೊಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="functionalfood">{{Cite journal|title=Nutraceutical value of kiwicha (''Amaranthus caudatus'' L.)|journal=Journal of Functional Foods|date=2020|volume=65|issue=103735|page=103735|doi=10.1016/j.jff.2019.103735}}</ref> === ಅಡುಗೆ ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ === ಕಿವೀಚಾದ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳಿವೆ. ರುಬ್ಬುವಾಗ, ಇದನ್ನು ಹಿಟ್ಟಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು ಆದರೆ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರೆಡ್ ಆಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಪುಡಿಮಾಡಿದಾಗ ಮುಖ್ಯ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ಕಾರ್ನ್ ಆಗಿ ಪುಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಓಟ್ಸ್ನಂತೆ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಧಾನ್ಯಗಳಾಗಿ ತಿನ್ನಬಹುದು.<ref name=":0"/><ref name="lima">{{Cite web |last=Sunflower |date=May 7, 2021 |title=Kiwicha |url=https://www.limaeasy.com/peruvian-food-guide/grain-coffee-crop-beans-and-nuts/kiwicha#:~:text=The%20grain%20is%20also%20ground,of%20Peru's%20%22super%20grains%22. |website=Lima easy |access-date=ಮೇ 29, 2024 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 19, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419020427/https://www.limaeasy.com/peruvian-food-guide/grain-coffee-crop-beans-and-nuts/kiwicha#:~:text=The%20grain%20is%20also%20ground,of%20Peru's%20%22super%20grains%22. |url-status=dead }}</ref><ref name="Marx">{{Cite journal|last=Marx|first=J. L.|title=Amaranth: A Comeback for the Food of the Aztecs?|url=https://archive.org/details/sim_science_1977-10-07_198_4312/page/40|journal=Science|date=1977|volume=198|issue=4312|page=40|doi=10.1126/science.198.4312.40|pmid=17741884}}</ref> ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅನ್ನು ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯವನ್ನು "ಅಲೆಗ್ರಿಯಾ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ನಲ್ಲಿ "ಸಂತೋಷ" ಎಂದರ್ಥ).<ref name=":0"/> ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕೂಡಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಿವೀಚಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕುಕೀಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಾಹಾರಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.[1] ಕಿವೀಚಾ ಅಂಟು ರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹುಳಿಯಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಾಗ ಗೋಧಿಗೆ ಕಿವೀಚಾ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಬ್ರೆಡ್ನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.[1] ಹಿಟ್ಟಾಗಿ, ಎ. ಕಾಡಟಸ್ ಅನ್ನು ಪಾಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ನೂಡಲ್ಸ್ ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="functionalfood"/> ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅದರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆನ್ಯನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅಮರಂಥ್ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸುವುದನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೇಯಿಸಿದಾಗ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳು ಉಳಿದಿವೆಯೇ ಎಂದು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು..<ref name="Nyonje">{{Cite journal|title=Enhancing the Nutritional Quality of Vegetable Amaranth through Specific Food Preparation Methods|journal=Journal of Food Research|date=2021|volume=10|issue=4|pages=42–55|doi=10.5539/jfr.v10n4p42}}</ref> == ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು == === ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರ === ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಉಳಿದ ಸಸ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೇವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಒಣ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವು ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದಾಗ, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಸ್ಟೊವರ್ನಿಂದ ಮೇವು ಆಂಡಿಯನ್ ರೈತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇವಿನ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref name=":0"/> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಅನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name=":0"/> === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣ === ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ, ವಿಷಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಕೆಂಪು ಆಹಾರ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ''ಎ. ಕಾಡಟಸ್'' ಕೆಂಪು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಬೆಟಾಲೈನ್ ಅನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸರಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಈ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ವರ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವರ್ಣಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಿರತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನೇರ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಿರಬಹುದು.<ref name=":0"/> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20110720114127/http://www.botany.wisc.edu/garden/UW-Botanical_Garden/Amaranthus_C.html#anchor213765 ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮಾಹಿತಿ] * [https://web.archive.org/web/20071014055845/http://kokopelli-seed-foundation.com/amaranths.html ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರಂಥ್ಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ] * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?290,294,299 ಜೆಪ್ಸನ್ ಕೈಪಿಡಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ] * ಅಮರಂಥಸ್ ಕಾಡಟಸ್ ಎಲ್. ಗಾಗಿ [http://ecoport.org/ep?Plant=2187 ಇಕೋಪೋರ್ಟ್ ಟೋಕನ್].''ಅಮರಾಂತಸ್ ಕಾಡಟಸ್ ಎಲ್.'' * [http://www.africa.upenn.edu/faminefood/category3/cat3_Amaranthus_caudatus.htm "ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಹಕ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳು": ಅಮರಂಥಸ್ ಕಾಡಟಸ್] (ಕ್ಷಾಮ ಆಹಾರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಜಾಲತಾಣ) * ಅಮರಾಂತಸ್ ಕಾಡಟಸ್ದ.ಕ್ಯಾಲ್ಫೊಟೊಗಳುಫೋಟೋ ದತ್ತಸಂಚಯ,ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬರ್ಕ್ಲಿ * [http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00737 ಅಮರಾಂತಸ್ ಕಾಡಟಸ್ ಎಲ್.] ಮೆಡಿಸಿನಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ (ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಚೈನೀಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ) {{In lang|en}} * [https://web.archive.org/web/20130518074927/http://www.cropsforthefuture.org/crop-of-the-week-archive/kiwicha-amaranthus-caudatus-amaranthaceae/ ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳುಃ ಕಿವಿಚಾ (ಅಮರಂಥಸ್ ಕಾಡಟಸ್)] *   {{Clear}}{{Taxonbar|from=Q162791}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] tvzfo76u8wqdehtjoysrckn5o3970oc 0 159154 1427702 1343270 2026-09-08T11:13:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427702 wikitext text/x-wiki [[File:Starr 070308-5272 Colocasia esculenta.jpg|thumb|ಚೇವು]] ==ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ == ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ ಚಟ್ನಿ " ಅಥವಾ " ಕೊಲೊಕಾಸಿಯಾ ಎಲೆಗಳು / ಟ್ಯಾರೋ ಎಲೆಗಳು / ಆರ್ವಿ ಕೆ ಪಟ್ಟೆ ಚಟ್ನಿ " ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಎಲೆ ಮ್ಯಾಂಗ್ಲೋರಿಯನ್ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, ಈ ಮಸಾಲೆಯುಕ್ತ ಕಟುವಾದ ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾರೋ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲೊಕಾಸಿಯಾ ಎಲೆಗಳು ವರ್ಷವಿಡೀ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಕೊಲೊಕಾಸಿಯಾಗಳಿವೆ. ಇದನ್ನು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ರುಚಿಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾರೋ ಎಲೆಗಳ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ರುಚಿಕರವಾಗಿ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಯಿಸುವುದು. ಕೆಸುವಿನ <ref>{{Cite web|url=https://vegrecipesofkarnataka.com/454-kesuvina-ele-chutney-recipe-taro-leaves-chutney.php|title=Kesuvina ele chutney recipe &#124; How to make taro leaves chutney &#124; Colocasia leaves recipe|website=www.vegrecipesofkarnataka.com|access-date=2024-08-06|archive-date=2024-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806044111/http://www.vegrecipesofkarnataka.com/454-kesuvina-ele-chutney-recipe-taro-leaves-chutney.php|url-status=dead}}</ref> ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ನ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇಯಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ ತುರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ ಚಟ್ನಿ ಮಾಡುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು == ಯಾವಾಗಲೂ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ. ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಒಣಗಿದ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತುರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ. ನೀವು ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಅದನ್ನು ಹಿಂಗಿನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚಟ್ನಿ ಫ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಂದು ವಾರ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ==ಬೇಕಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳು== # 6 – 8 ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಎಲೆಗಳು- Colocasia /taro / kesuvina ele # 1/4 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಅರಿಶಿನ / ಹಲ್ಡಿ # ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ # ನಿಂಬೆ ಗಾತ್ರದ ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು # ಉಪ್ಪು, ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ===ಮಸಾಲಾಗೆ=== # 1 ಸಣ್ಣ ಕಪ್ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ # 2 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾಂ /ಉದ್ದಿನ ಬೇಳೆ # 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಗ್ರಾಂ / ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ # 4 - 8 ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು, ಖಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ===ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ === # 2-3 ಚಮಚ ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ / ಯಾವುದೇ ಎಣ್ಣೆ # 1 ಟೀಸ್ಪೂನ್ ಸಾಸಿವೆ # ಕರಿಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳು # 6-8 ಲವಂಗ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ==ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ ಗಳು == ತಾಜಾ ಟ್ಯಾರೋ / ಕೊಲಕಾಸಿಯಾ ಎಲೆಗಳು / ಕೆಸುವಿನ ಎಲ[[ಕೆಸುವಿನ ಎಲೆ]]ಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಿರಿ. ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಾಂಡವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ. ಅದನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಹಚ್ಚಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಎಲೆಗಳನ್ನು ಹುಣಸೆಹಣ್ಣು, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನದೊಂದಿಗೆ, ಒಂದು ಕಪ್ ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳು ಮೃದುವಾಗುವವರೆಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ.ಅದನ್ನು ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಬೇಕು.ನಂತರ ಸಣ್ಣ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ. ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ, ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ದಾಲ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಆಗುವವರೆಗೆ ಫ್ರೈ ಮಾಡಿ. ಶಾಖವನ್ನು ಆಫ್ ಮಾಡಿ, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಣ್ಣಗಾಗಲು ಬಿಡಬೇಕು.ಆ ಮೇಲೆ ಹುರಿದ ಮಸಾಲಾ, ಬೇಯಿಸಿದ ಎಲೆಗಳು, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಮಿಕ್ಸರ್ / ಬ್ಲೆಂಡರ್ಗೆ ಹಾಕಿ ನಯವಾದ ಪೇಸ್ಟ್‌ಗೆ ರುಬ್ಬಿಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ.ಸಣ್ಣ ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ. ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿಯಾದಾಗ ಸಾಸಿವೆ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕರಿಬೇವಿನ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕಿ. ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಗುವವರೆಗೆ ಫ್ರೈ ಮಾಡಿ.ಅದಕ್ಕೆ ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಳಸಿ ಇಡಬೇಕು.ಕೊಲೊಕಾಸಿಯಾ ಎಲೆಗಳ ಚಟ್ನಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಿ. ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಸವಿಯಿರಿ. ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] 19972nnmz1bkw40pgthemgonnhafqq7 2 160199 1427655 1318049 2026-09-07T16:57:10Z ~2026-48713-95 101615 "ಪ್ರಭುದ್ದ ನಡೆ" ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ( ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.‌ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಅವರ 135ನೇ, ಜಯಂತ್ಯೋತ್ಸವದ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ) 1427655 wikitext text/x-wiki ಕವಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರು ಸೆಸೆಪ್ಟೆಂಬರ 05, 1983 ರಲ್ಲಿ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಬಾಗ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ತಂದೆ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ , ತಾಯಿ  ಕಾಶಿಬಾಯಿ, ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ, 2002 ರಲ್ಪಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ. ಹಾಗೂ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸರ್ಕರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಕಮಲಾಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ. 2007 ರಾಯಚೂರಿನ ವಿ.ಆರ್. ಈ.ಟಿ. ಕಾಲೇಜಿಲ್ಲಿ ಬಿ.ಪಿ.ಇಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಎಂ.,ಎ. ಪದವೀಧರರು. 2025 ರಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನತ್ತಕೋತ್ತರ ಯೋಗ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ, ರಾಯಚೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಇಡಪನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಕಾರಿ ಕನ್ಯ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಕಮಲಾಪುರ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅನೇಕ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನ ವಾಚನ, ಕಥೆ,ಕವನ ರಚನೆ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇವರು, 2019 ರಿಂದ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ  ಶ್ರೀ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ "ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ  ಮಾಸ್ಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಘಟಿಸಿ 9500 ಮಾಸ್ಕಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರ. ಕಲಬುರಗಿಯ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯು ಕಲಬುರಗಿಯ ವಿಭಾಗ  ಮಟ್ಟದ ಕವನ ವಾಚನದಲ್ಲಿ(2004 ಮತ್ತು 2005 ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೃತಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ, 2015 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೌಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ., 2019 ರಲ್ಲಿ ರೊಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಫೌಂಡೇಶೆನ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ಕೊಡಮಾಡುವ "ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಇವರು ಕೊಡ ಮಾಡುವ 2024 ನೇ ಸಾಲಿನ "ದೇವನಾಮಪ್ರೀಯ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರ "ಅರಳಿ ನೆರಳು" ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃತಿಗಳು: ಭೀಮಾಮೃತ (ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಕುರಿತ ಖಂಡ ಕಾವ್ಯ), ಸುಣ್ಣದ ಸಾಲು (ಕ್ರೀಡಾ ಗಜಲ್ ಗಳು) "ಅರಳಿ ನೆರಳು" (ಕವನ ಸಂಕಲನ), "ಪ್ರಭುದ್ದ ನಡೆ" ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ( ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.‌ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಅವರ 135ನೇ, ಜಯಂತ್ಯೋತ್ಸವದ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂಚಿಕೆ, ಸಂಪಾದಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. tcd2evh2uh9itnk89tvnf3g7hhno7fh 0 167019 1427677 1339975 2026-09-08T05:49:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427677 wikitext text/x-wiki The "Otani Memorial Art Museum"" '''ಒಟಾನಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ''' ([[English language|English]] for {{nihongo|西宮市大谷記念美術館|ನಿಶಿನೋಮಿಯಾ-ಶಿ ಒಟಾನಿ ಕಿನೆನ್ ಬಿಜುಟ್ಸುಕನ್}}, "ನಿಶಿನೋಮಿಯಾ ನಗರದ ಒಟಾನಿ ಸ್ಮಾರಕ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ") ಹ್ಯೋಗೊದ ನಿಶಿನೋಮಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಜಪಾನಿನ ಕಲೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. [[ಫೈಲ್:230825 ಒಟಾನಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಿಶಿನೋಮಿಯಾ ಸಿಟಿ ಹ್ಯೋಗೊ ಪ್ರೆಫ್ ಶೋವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ (ಈಗ ಎಸ್ಇಸಿ ಕಾರ್ಬನ್) ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ ತಕೆಜಿರೊ ಒಟಾನಿ (1877–1969) ಅವರ ದೇಣಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಉದ್ಯಾನವು ಕಲ್ಲಿನ ಲಾಟೀನುಗಳು, ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ ಪಗೋಡಾ ಮತ್ತು ಟಕೆಜಿರೊ ಒಟಾನಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದೈತ್ಯ ಉದ್ಯಾನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಶಿನೋಮಿಯಾ ನಗರದ ಒಟಾನಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 1972 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1977 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪಿಯಾನೋ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಜನವರಿ 1991 ರಲ್ಲಿ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. 1995ರ ಕೋಬೆ ಭೂಕಂಪ1995 ಕೋಬೆ ಭೂಕಂಪವು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name=":0" /> ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 1978 ರಿಂದ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ವಾರ್ಷಿಕ "ಬೊಲೊಗ್ನಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಬುಕ್ ಒರಿಜಿನಲ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್" ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref name=":0">{{cite web |url=http://otanimuseum.jp/english.html |title=Otami Memorial Art Museum, Nishinomiya City |access-date=2024-11-30}}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://app.fta.art/institution/92cac53f2050e63dd8152d1c30b278edffcd7599 |title=Otani Memorial Art Museum |language=en |access-date=2024-11-30}}</ref><ref>[https://www.tokyoartbeat.com/en/events/-/Bologna-Children-s-Book-Fair-Illustrators-Exhibition/B9B212FA/2023-08-19 Bologna Children's Book Fair Illustrators Exhibition Otani Memorial Art Museum, Nishinomiya City], tokyoartbeat.com, abgerufen am 30. November 2024</ref> ==ಸಂಗ್ರಹ== ಮೂಲ ಸಂಗ್ರಹದ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ (ಗುಸ್ಟಾವ್ ಕುರ್ಬೆಟ್, ಲಾ ಮೊಯಿಸೊನ್ನೆಸ್ ಎಂಡಾರ್ಮಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1845 ಸೇರಿದಂತೆ&nbsp;), ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹನ್ಶಿನ್]] ಪ್ರದೇಶದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಂಗ್ರಹವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ 1300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಯ್ದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> # ಜಪಾನೀಸ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ: ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ [[ನಿಹೋಂಗಾ]] (ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ) ನಿಂದ ಸಮಕಾಲೀನ ಶೈಲಿಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಪಾನಿನ ಕಲಾವಿದರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ ಮತ್ತು [[ಕಾಕೆಮೊನೊ]] ಅನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಜಪಾನ್ ನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು[ಬದಲಾಯಿಸಿ] # ಆಧುನಿಕ ಕಲೆ: ಇದು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಜಪಾನೀಸ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. # ಸೆರಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಂಬಾರಿಕೆ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕುಂಬಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜಪಾನಿನ ಸೆರಾಮಿಕ್ ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗ್ರಹ. # ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು: ಲ್ಯಾಕ್ವೆರ್ವೇರ್ ಮತ್ತು ಜವಳಿಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳು. <gallery> file:Mizu-nomi no Tora Zu".png|[[Maruyama Ōkyo]] (1733–1795): Mizu-nomi no Tora (Wassertrinkendenr Tiger, 1782) file:Flowers of the Four Seasons by Katsube Joshunsai, folding screen, Otani Memorial Art Museum.jpg|[[Katsube Joshunsai]]: Blumen der vier Jahreszeiten, zwischen 1764 und 1784 file:Courbet - Sleeping Harvester, circa 1845.jpg|Gustave Courbet (1819–1877): ''La Moissonneuse endormie'' (Die schlafende Feldarbeiterin) ca. 1845 file:Uemura Shōen (1875–1949) Firefly, 1943.jpg|Uemura Shōen (1875–1949): Glühwürmchen, 1943 file:Uemura Shōen (1875–1949) Bijinga. Style, Nihonga.jpg|Uemura Shōen (1875–1949) Bijinga </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commonscat|Otani Memorial Art Museum, Nishinomiya City|Otani Memorial Art Museum}} * [http://otanimuseum.jp/english.html Website des Museums] * [https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/spot/02301-13000446/ Japan Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241204160931/https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/spot/02301-13000446/ |date=2024-12-04 }} * [https://app.fta.art/institution/92cac53f2050e63dd8152d1c30b278edffcd7599 feel the art] * [https://www.tokyoartbeat.com/en/venues/-/B9B212FA Tokio Art Beat] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] i8cxqarm5a4ugm5x6dhxpeplkat3b4g 0 172491 1427661 1336216 2026-09-07T22:56:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1427661 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system |name=Ahom script |altname={{script|Ahom|𑜒𑜑𑜪𑜨}} |type=[[Abugida]] |sample=Shukla Ahom.svg |caption='Ahom' in Ahom script |imagesize=150px |languages=[[Ahom language]], [[Assamese language]] (rarely)<ref>{{Cite web|url=http://sealang.net/ahom/|title=SEAlang Library Ahom Lexicography|website=sealang.net}}</ref> |fam1=[[Proto-Sinaitic alphabet]] |fam2=[[Phoenician alphabet]] |fam3=[[Aramaic alphabet]] |footnotes= |fam4=[[Brāhmī script|Brāhmī]] |fam5=[[Tamil-Brahmi]] |fam6=[[Pallava script]]<ref name="diringer">{{cite book |last1=Diringer |first1=David |title=Alphabet a key to the history of mankind |date=1948 |page=411 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287}}</ref> |fam7=[[Mon–Burmese script]] |fam8=''Lik-Tai scripts''{{Sfn|Daniels|2012|p=170-171}} |sisters=[[Tai Le script|Tai Le]], [[Khamti script|Khamti]] |time= 13th century&ndash;19th century |unicode=[https://www.unicode.org/charts/PDF/U11700.pdf U+11700&ndash;U+1173F] |iso15924=Ahom |note=none }} {{brahmic}} '''ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ''' ಅಥವಾ '''ತೈ ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ''' ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ ಬರೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹ ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ೧೩ ನೇ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ [[ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]] ಕಣಿವೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದ ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸುಪ್ತ ತೈ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆಯ ಲಿಪಿ ಹಲವಾರು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಡಿಕ್ ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ|ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಿಂದ]]ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಇಂಡಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಬುಗಿಡ ಬರಹಗಳ ಮೂಲ. ಇದು ಬಹುಶಃ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯು ಶಾಂತಿಯುತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಕರಣ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಕಲಿಕೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಇದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ, ಲಿಪಿಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 8 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ, ಲಿಪಿಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಿಪಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು [[ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೋಮ–ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿ|ಹಳೆಯ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್]]ನಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Stars"/> ೧೪೦೭ರ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶ]] ಸ್ಕ್ರಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಮಧ್ಯದ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರ ಮಾರ್ಕರ್ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ವಾಂಸ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟೈ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಕೂಡ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, [[ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್]] ಲಿಪಿಯು ಇತರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ೧೪೦೭ರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಯು ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Sfn|ಡೇನಿಯಲ್ಸ್|2012|p=170-171}} ಇತರ "ಲಿಕ್" ಲಿಪಿಗಳನ್ನು [[ಖಮ್ಟಿ ಭಾಷೆ|ಖಮ್ಟಿ]], [[ಫೇಕ್ ಭಾಷೆ|ಫೇಕ್]], [[ಐಟನ್ ಭಾಷೆ|ಐಟನ್]] ಮತ್ತು [[ತೈ ನುಯೆಯಾ ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ದಾದ್ಯಂತ ಇತರ ತೈ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳು ತೈ ಥಾಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೧೬ ರಿಂದ ೧೮ ವ್ಯಂಜನ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸೀಮಿತ ದಾಸ್ತಾನನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಪಾಲಿ ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Manuscripts">{{cite journal |last1=Hundius |first1=Harald |last2=Wharton |first2=David |title=The Digital Library of Lao Manuscripts |date=2010}}</ref> ಅಹೋಮ್ ಜನರು ೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು [[ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸೋಮ–ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿ|ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಅಥವಾ ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್]] ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಓಲ್ಡ್ ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Stars"/> ೧೪೦೭ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶ]] ಸುರುಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯ ಹಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಮೂರು ಮಧ್ಯದ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರ ಮಾರ್ಕರ್ ಸೇರಿವೆ. ವಿದ್ವಾಂಸ ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟೈ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಪಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಲಿಕ್ ಟಾಯ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್ ಲಿಪಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಬರ್ಮೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣರಾಗಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಕೂಡ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಹಿಂದೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, [[ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್]] ಲಿಪಿಯು ಇತರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಗಳ ಮೂಲವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ೧೪೦೭ರ ಲಿಕ್ ತೈ ಲಿಪಿಯು ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಿಕ್ ಥೋ ನ್ಗೋಕ್ ಲಿಪಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Sfn|ಡೇನಿಯಲ್ಸ್|2012|p=170-171}} ಇತರ "ಲಿಕ್" ಲಿಪಿಗಳನ್ನು [[ಖಮ್ಟಿ ಭಾಷೆ|ಖಮ್ಟಿ]], [[ಫೇಕ್ ಭಾಷೆ|ಫೇಕ್]], [[ಐಟನ್ ಭಾಷೆ|ಐಟನ್]] ಮತ್ತು [[ತೈ ನುಯೆಯಾ ಭಾಷೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಾಂ]]ದಾದ್ಯಂತ ಇತರ ತೈ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಕ್ ಲಿಪಿಗಳು ತೈ ಥಾಮ್ ಲಿಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೧೬ ರಿಂದ ೧೮ ವ್ಯಂಜನ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸೀಮಿತ ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಪಾಲಿ ಬರೆಯಲು ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Manuscripts"/> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾದ ಆರಂಭಿಕ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು [[ಸುಬಿನ್ಫಾ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. 1281-1293) ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last1=ಹಜಾರಿಕಾ |first1=ಚೌ ನಾಗನ್ |title=ಅಹೋಮ್ ಭಾಷೆ: ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ, ಭಾಷಾ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು |date=2004 |url=http://www.sealang.net/sala/archives/pdf8/hazarika2004ahom.pdf |access-date=10 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021}}</ref> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ([[ಬುರಂಜಿ|ಬುರಂಜಿಗಳು]]) ಬರೆಯುವ ಮಾದರಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಅಗರ್‌ವುಡ್]] (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ''ಸಚಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ತೊಗಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Stars" /> 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್ ಅಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref name="Columbia">ಅಸ್ಸಾಂ. (2008). ''ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ''ದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2009 ರಂದು http://www.credoreference.com/entry/8256016/{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅಹೋಮ್ ಜನರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಮತ್ತು ಬರೆಯಲು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಠಣಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಓದಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅಹೋಮ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಿಟಕಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ಹೊಂಗ್ಲಾಡಾರೋಮ್">ಹೊಂಗ್ಲಾಡಾರೋಮ್, ಕೆ. (2005). ಥಾಯ್ ಮತ್ತು ಥೈ ಭಾಷೆಗಳು. ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ (ಸಂಪುಟ 2, ಪುಟಗಳು 1098-1101). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, NY: ಫಿಟ್ಜ್ರಾಯ್ ಡಿಯರ್ಬಾರ್ನ್.</ref> ಮೊದಲ "ಅಹೋಮ್-ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ" ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು 1920 ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತ ರೂಪದ ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stars" /> <gallery> ಚಿತ್ರ:The_Ahom_script.png|ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿ ಚಿತ್ರ:Tai_Script_of_Ahom_Kingdom.jpg|ಗುವಾಹಟಿಯ ಪಾನ್ ಬಜಾರ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ:Siu-nyut-pha_coin.jpg|ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಹೋಮ್ ರಾಜ ಸುನ್ಯತ್ಫಾ'ನ ನಾಣ್ಯ </gallery> == ಅಕ್ಷರಗಳು == ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಬುಗಿಡಾಗಳಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಅಕ್ಷರವು /a/ ನ ಅಂತರ್ಗತ ಸ್ವರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf | title=N4321R: Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS | first1=Martin | last1=Hosken | first2=Stephen | last2=Morey | publisher=ISO/IEC JTC1/SC2/WG2 | date=2012-10-23 }}</ref> ವ್ಯಂಜನದ ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ, ಎಡಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದ [[ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಪಿಯು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ<ref name="Stars">Terwiel, B. J., & Wichasin, R. (eds.), (1992). ''Tai Ahoms and the Stars: three ritual texts to ward off danger''. Ithaca, NY: Southeast Asia Program.</ref>.ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ಅಸಂಗತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿದೆ; ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಒಂದು ಪದದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಬರೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದೇ ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಂಜನದೊಂದಿಗೆ ಸತತ ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref name="Stars" /> ===Consonants=== {| class="wikitable" |+ Ahom consonants |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜀|ipa=/ka/|iso=ka}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜁|ipa=/kʰa/|iso=kha}} | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜕|ch2=𑜖|note={{noteTag|name=variantg|group=consonants|Font variants.}}|ipa=/ɡa/|iso=ga}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜗|ipa=/ɡʱa/|iso=gha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜂|ipa=/ŋa/|iso=nga}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝀|ipa=/ca/|iso=ca}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜋|ipa=/cʰa/|iso=cha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜊|ipa=/ɟa/|iso=ja}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜙|ipa=/ɟʱa/|iso=jha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜐|ipa=/ɲa/|iso=nya}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝁|ipa=/ʈa/|iso=ṭa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝂|ipa=/ʈʰa/|iso=ṭha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝃|ipa=/ɖa/|iso=ḍa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝄|ipa=/ɖʱa/|iso=ḍha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝅|ipa=/ɳa/|iso=ṇa}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜄|ch2=𑜅|note={{noteTag|name=variantt|group=consonants|The second version of this letter is ''ta'' and ''ja'' conjoined, with ''ta'' shortened.}}|ipa=/ta/|iso=ta}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜌|ipa=/tʰa/|iso=tha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜓|ipa=/da/|iso=da}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜔|ipa=/dʱa/|iso=dha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜃|ipa=/na/|iso=na}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜆|ipa=/pa/|iso=pa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜇|ipa=/pʰa/|iso=pha}} | {{Letter|s=Ahom|ch1=𑜈|ch2=𑜚|note={{noteTag|name=variantb|group=consonants|A font variant of Ba. The second version is used as ''va'' in Sajjhaya spelling.}}|ipa=/ba/|iso=ba}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜘|ipa=/bʱa/|iso=bha}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜉|ipa=/ma/|iso=ma}} |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜍|ipa=/ra/|iso=ra}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜎|ipa=/la/|iso=la}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑝆|ipa=/ɭa/|iso=ḷa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜏|ipa=/sa/|iso=sa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜑|ipa=/ha/|iso=ha}} |- | | | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜒|iso=a|note={{noteTag|name=a|group=consonants|This letter is not an independent vowel, but acts as a null consonant that can be combined with a vowel diacritic to write initial vowels.}}}} | | |} {{noteFoot|group=consonants}} ಕೆಳಗಿನ ಮಧ್ಯದ ವ್ಯಂಜನ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು /l/ ಮತ್ತು /r/ ನೊಂದಿಗೆ [[ವ್ಯಂಜನ ಕ್ಲಸ್ಟರ್]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ /kl/ ಮತ್ತು /kr/. {| class="wikitable" |+ Medial consonants |- | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜝|ipa=/l/|iso=Medial la}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜞|ipa=/r/|iso=Medial ra}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜟|ipa=/r/|note=Medial ligating ra}} |} ===ಸ್ವರಗಳು=== ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರ ಡಯಾಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಕ ವ್ಯಂಜನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: {| class="wikitable" |+ Vowel diacritics |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜠|ipa=/a/|iso=a}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜡|ipa=/a:/|iso=aa}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜢|ipa=/i/|iso=i}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜣|ipa=/i:/|iso=ii}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜤|ipa=/u/|iso=u}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜥|ipa=/u:/|iso=uu}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜦|ipa=/e/|iso=e}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜩|ipa=/ai/|iso=ai}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜨|ipa=/o/|iso=o}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜧|ipa=/aw/|iso=aw}} | {{Letter|s=Ahom|ch=◌𑜪|ipa=/am/|iso=am}} |} ಸ್ವರವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಂಜನವನ್ನು ಬರೆಯಲು, [[ವಿರಾಮ]] {{Angbr|{{Script|Ahom|◌𑜫}}}} ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Unicode">{{cite journal |last1=Morey |first1=Stephen |last2=Hosken |first2=Martin |date=2012 |title=Revised Proposal to add the Ahom Script in the SMP of the UCS |url=https://www.unicode.org/L2/L2012/12309r-n4321r.pdf |journal=[[Unicode]] |via=Unicode}}</ref> == ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆ == ವಿರಾಮಚಿಹ್ನೆಗಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:<ref name="Unicode"/> {| class="wikitable" |+ Punctuation |- | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜼|note=Separates{{br}}small sections.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜽|note=Separates{{br}}sections.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜾|note=Marks{{br}}paragraphs.}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜿|note=Exclamation{{br}}mark.}} |} == ಸಂಖ್ಯೆಗಳು == ಅಹೋಮ್ ಲಿಪಿಯು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="Unicode"/> {| class="wikitable" |- align="center" |+Ahom numerals |{{Letter|s=Ahom|ch=𑜰|top=0}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜱|top=1}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜲|top=2}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜳|top=3}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜴|top=4}} |{{Letter|s=Ahom|ch=𑜵|top=5}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜶|top=6}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜷|top=7}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜸|top=8}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜹|top=9}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜺|top=10}} | {{Letter|s=Ahom|ch=𑜻|top=20}} |} ==ಯುನಿಕೋಡ್== ಅಹೋಮ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಜೂನ್, 2015 ರಲ್ಲಿ ಆವೃತ್ತಿ 8.0 ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಯುನಿಕೋಡ್]] ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಹೋಮ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅನ್ನು ಯುನಿಕೋಡ್ 14.0 ನೊಂದಿಗೆ 16 ಕೋಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಹೋಮ್‌ಗಾಗಿ ಯುನಿಕೋಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ U+11700&ndash;U+1174F ಆಗಿದೆ: {{Unicode chart Ahom}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಸ್ಸಾಂನ ಲಿಪಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ಲಿಪಿ ಅಭಿಯಾನ ೨೦೨೫]] dhcv6ccoapbnmpcy6bvv80nxoxj0yur 2 179508 1427650 1427435 2026-09-07T15:01:27Z 2511050neha 100049 1427650 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್ :ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ (Accountancy and Taxation) ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಾಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕೋರ್ಸ್ ಬೇಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ವಿಶೇಷತೆ ಅದನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡ ವಿಷಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದತೊಡಗಿದವು. ಕೋರ್ಸ್ ಕುರಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬಿ.ಕಾಂ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬರೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದವಿಯಲ್ಲ — ಈ ವಿಶೇಷತೆಯ ಇಡೀ ಉದ್ದೇಶವೇ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆ, ತೆರಿಗೆ ಸಲಹಾ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಣಕಾಸಿನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಗಣಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಬುನಾದಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. 1.ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (Final Accounts) ಇದು ನಾನು ಓದಿದ ಮೊದಲ "ನಿಜವಾದ" ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಇದೇ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲದರ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಖಾತೆ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು ಎಂದು ಇದು ಕಲಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಚದುರಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಣಕಾಸು ಚಿತ್ರಣವಾಗಿ ಸೇರುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ — ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಒಗಟು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2.ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Economics) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನನಗೆ ನೀಡಿತು. ಬೇಡಿಕೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ, ಜಿಡಿಪಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎರಡನ್ನೂ ನಾವು ಕಲಿತೆವು. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನನಗೆ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. 3.ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (Statistics) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು — ಸರಾಸರಿ, ಮಧ್ಯಮ ಮೌಲ್ಯ, ಬಹುಲಕ, ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಅನಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. 4.ಮೂಲ ಗಣಿತ (Basic Mathematics) ಈ ವಿಷಯ ಅನುಪಾತಗಳು, ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳು, ಬಡ್ಡಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಣಿತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ರೋಚಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಉಳಿದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ — ನಿಮ್ಮ ಮೂಲ ಗಣಿತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಅನುಪಾತಗಳು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 5.ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು (Business Law) ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು ನನಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು — ಮೂಲತಃ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು. ಈ ವಿಷಯ ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು ಏಕೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಕಾನೂನಿನ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಇರುವುದೂ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು. ನಾನು ಈಗ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು 6.ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ (Direct Tax) ಇದು ನನ್ನ ವಿಶೇಷತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಷಯ ಕೂಡ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ — ವಿವಿಧ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು, ಯಾವ ಕಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಮತ್ತು ರಿಟರ್ನ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ತೆರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 7.ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ (Corporate Accounting) ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ — ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು, ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳ ಮರುಪಾವತಿ, ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಮಟ್ಟದ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಇರುವುದೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಿ.ಕಾಂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ — ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ವಿಶೇಷ, ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ. ಆಗ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ ಕೊನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳ ಈ ಮಿಶ್ರಣ, ಕನ್ನಡದಂತಹ ಭಾಷಾ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ, ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. SELF INTRODUCTION ನನ್ನ ಹೆಸರು ನೇಹಾ ಎಸ್. ಗೌಡ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನವಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ ಬಿ.ಕಾಂ. (ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಶಿಕ್ಷಣವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಸಿದ್ಧರಾಜು. ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಆಶಾ ಸಿದ್ಧರಾಜು. ಅವರೂ ಸಹ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಈಗ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸದಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ನಾನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕುತೂಹಲದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ಏನಾದರೂ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಕಾಲೇಜು ಜೀವನವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಯಕತ್ವ, ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದೆ.ನನಗೆ ವಿಷಯ ರಚನೆ (Content Creation''')''' ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ವಿಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ಕಥಾಹಂದರ ಬರೆಯುವುದು, ಜನರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ನಾನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇದೆ.ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನರು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನೃತ್ಯ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಪರಿಶ್ರಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪರ ಸ್ವಭಾವದವಳು. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಗುಣವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸವಾಲುಗಳು ಬಂದಾಗ ಹೆದರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ನನ್ನದು.ನನಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು (Public Speaking) ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಜನರ ಮುಂದೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ನಾನು ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ತೆರಿಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕೀಲಿಕೈ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಸಿ.ಎಂ.ಎ. (Cost and Management Accountant) ಆಗುವುದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿ, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಕನಸು. ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಓದಿ, ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರತಿಭೆಯಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಿಶ್ರಮ, ಶಿಸ್ತು, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಸೋಲು ಬಂದರೂ ಅದರಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನಮಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ತತ್ವವೆಂದರೆ "ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು." ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ನನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾನು ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಮಗಳಾಗಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ನಾಗರಿಕಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಾನು ಬದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಇದೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮಪರಿಚಯ.  3rtj6edrxn0t4fo3becfawjgfl6xzkb 1427654 1427650 2026-09-07T15:28:44Z 2511050neha 100049 1427654 wikitext text/x-wiki '''''CIA 2 :-ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್ :ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ''''' ನಾನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ (Accountancy and Taxation) ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ವ್ಯಾಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಡುವ ಕೋರ್ಸ್ ಬೇಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈ ವಿಶೇಷತೆ ಅದನ್ನೇ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸೆಮಿಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಮೊದಲಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಂಡ ವಿಷಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದತೊಡಗಿದವು. ಕೋರ್ಸ್ ಕುರಿತ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಬಿ.ಕಾಂ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಪದವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬರೀ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪದವಿಯಲ್ಲ — ಈ ವಿಶೇಷತೆಯ ಇಡೀ ಉದ್ದೇಶವೇ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಲೆಕ್ಕಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಇದರಿಂದ ಮುಂದೆ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆ, ತೆರಿಗೆ ಸಲಹಾ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಹಣಕಾಸಿನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ವರ್ಷ ಗಣಿತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಆ ಬುನಾದಿ ಸಿದ್ಧವಾದ ಮೇಲೆ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. 1.ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು (Final Accounts) ಇದು ನಾನು ಓದಿದ ಮೊದಲ "ನಿಜವಾದ" ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಇದೇ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲದರ ಬೆನ್ನೆಲುಬು. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಖಾತೆ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುವುದು ಎಂದು ಇದು ಕಲಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಚದುರಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕೊನೆಗೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಣಕಾಸು ಚಿತ್ರಣವಾಗಿ ಸೇರುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ — ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಒಗಟು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ ಅನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2.ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (Economics) ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ನನಗೆ ನೀಡಿತು. ಬೇಡಿಕೆ, ಪೂರೈಕೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ, ಜಿಡಿಪಿ, ನಿರುದ್ಯೋಗದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಎರಡನ್ನೂ ನಾವು ಕಲಿತೆವು. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನನಗೆ ಸ್ಥೂಲ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ರೆಪೊ ದರ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. 3.ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (Statistics) ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು — ಸರಾಸರಿ, ಮಧ್ಯಮ ಮೌಲ್ಯ, ಬಹುಲಕ, ಸಂಭವನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಇದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಅನಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಇದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. 4.ಮೂಲ ಗಣಿತ (Basic Mathematics) ಈ ವಿಷಯ ಅನುಪಾತಗಳು, ಶೇಕಡಾವಾರುಗಳು, ಬಡ್ಡಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಕೆಲವು ಬೀಜಗಣಿತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ರೋಚಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಉಳಿದೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮೌನವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ — ನಿಮ್ಮ ಮೂಲ ಗಣಿತ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಅನುಪಾತಗಳು ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 5.ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು (Business Law) ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾನೂನು ನನಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಸರಕುಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು — ಮೂಲತಃ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕಾನೂನು ನಿಯಮಗಳು. ಈ ವಿಷಯ ನನಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಸಕ್ತಿಕರವಾಗಿ ಕಂಡಿತು ಏಕೆಂದರೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲ, ಕಾನೂನಿನ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಇರುವುದೂ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಕಂಪನಿ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿತು. ನಾನು ಈಗ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯಗಳು 6.ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ (Direct Tax) ಇದು ನನ್ನ ವಿಶೇಷತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಷಯ ಕೂಡ. ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ — ವಿವಿಧ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು, ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು, ಯಾವ ಕಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಮತ್ತು ರಿಟರ್ನ್ ಫೈಲಿಂಗ್ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯ ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ತೆರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಥವಾ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ವೃತ್ತಿಪರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 7.ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ (Corporate Accounting) ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ — ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು, ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳ ಮರುಪಾವತಿ, ಮತ್ತು ಕಂಪನಿ ಮಟ್ಟದ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ತಯಾರಿಕೆ. ಇದು ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಲಿತದ್ದನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಇರುವುದೇ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ. ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬಿ.ಕಾಂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ನನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ — ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದಂತಹ ವಿಶೇಷ, ವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ. ಆಗ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹ ಕೊನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳ ಈ ಮಿಶ್ರಣ, ಕನ್ನಡದಂತಹ ಭಾಷಾ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ, ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ, ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ನನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. '''''CIA 1 :- ಸ್ವಯಂ ಪರಿಚಯ''''' ನನ್ನ ಹೆಸರು ನೇಹಾ ಎಸ್. ಗೌಡ. ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನವಳು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ ಬಿ.ಕಾಂ. (ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಶಿಕ್ಷಣವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಸಿದ್ಧರಾಜು. ಅವರು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಆಶಾ ಸಿದ್ಧರಾಜು. ಅವರೂ ಸಹ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪರಿಶ್ರಮ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಸಮಯದ ಮಹತ್ವ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನನಗೆ ಒಬ್ಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವರು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ಈಗ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸದಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದ ನಾನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕುತೂಹಲದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ಏನಾದರೂ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಕಾಲೇಜು ಜೀವನವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಯಕತ್ವ, ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದೆ.ನನಗೆ ವಿಷಯ ರಚನೆ (Content Creation''')''' ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು, ವಿಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ಕಥಾಹಂದರ ಬರೆಯುವುದು, ಜನರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೃಜನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ನಾನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇದೆ.ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನರು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನೃತ್ಯ ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಿಡುವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಶ್ರಾಂತಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಪರಿಶ್ರಮಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪರ ಸ್ವಭಾವದವಳು. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಗುಣವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸವಾಲುಗಳು ಬಂದಾಗ ಹೆದರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ನನ್ನದು.ನನಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು (Public Speaking) ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಜನರ ಮುಂದೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಗೌರವ ನೀಡಿ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ನಾನು ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ತೆರಿಗೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗಮನವಿಟ್ಟು ಕೇಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇಂದಿನ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುವ ಮನೋಭಾವವೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕೀಲಿಕೈ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ಜೀವನದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಸಿ.ಎಂ.ಎ. (Cost and Management Accountant) ಆಗುವುದು. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿ, ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಕನಸು. ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಓದಿ, ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ ಪಡಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರತಿಭೆಯಷ್ಟೇ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಿಶ್ರಮ, ಶಿಸ್ತು, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಸೋಲು ಬಂದರೂ ಅದರಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿತು ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನಮಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ತತ್ವವೆಂದರೆ "ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು." ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು, ನನ್ನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ನಾನು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾನು ಒಬ್ಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಮಗಳಾಗಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ನಾಗರಿಕಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಮಾನವೀಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಾನು ಬದ್ಧಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಇದೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮಪರಿಚಯ.  4265fbpnj2onuo6clkq75m5uu4fx2uk 2 179512 1427653 1376059 2026-09-07T15:25:20Z 2511061rushvi 100255 1427653 wikitext text/x-wiki '''''CIA 2 :- ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್ :ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ''''' ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವ ವಿಧಾನ. ಇದರಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಇದೆ. ನಂತರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಕೆಲಸದ ಫಲಿತಾಂಶ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಖೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ಘಟಕವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಬೇರೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಷೇರುದಾರರು. ಈ ಕಂಪನಿಯ ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ.ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಷೇರು ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆವರೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಷೇರುಗಳ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಮತ್ತು ಮರುಹಂಚಿಕೆಗೂ ಗಮನ ಇರುತ್ತದೆ. ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ವಿಮೋಚನೆಯನ್ನೂ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಗಳು, ಲಾಭಾಂಶ, ಸದುದ್ದೇಶ, ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಪುನರ್‌ರಚನೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ಮೊದಲು ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡೋಣ. ಕಂಪನಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಬೇಕಾದ ಹಣವನ್ನು ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಷೇರು ಅಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಬಂಡವಾಳದ ಒಂದು ಹಂಚಿಕೆ. ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಷೇರುದಾರರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವಾಗ ಬೆಲೆ ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದೂ ಇದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಗೆ ಸಮನಾದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಬೆಲೆಯಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ವಿತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅದನ್ನು ಮುಖಬೆಲೆಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀಮಿಯಂನಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಯಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಷೇರು ವಿತರಣೆ ಅರ್ಜಿಯ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಹಂಚಿಕೆಯ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಆಗಬಹುದು. ಕೆಲವೇಳೆ ಕಂತುಗಳ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕುವ ವಿಷಯವೂ ಮುಖ್ಯ. ಕಂಪನಿಯು ಷೇರುದಾರರು ಪಾವತಿಸದಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಬಹುದು. ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಮತ್ತೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮರುಹಂಚಿಕೆಯ ನಂತರ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಖಾತೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಮೀಸಲುಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳು ಎಂದರೆ ಕಂಪನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಾಲ ಬಂಡವಾಳ. ಡಿಬೆಂಚರ್ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಬೆಂಚರ್, ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಬೆಂಚರ್, ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಡಿಬೆಂಚರ್, ಅಪರಿವರ್ತನೀಯ ಡಿಬೆಂಚರ್ ಎಂಬಂತೆ ವಿಧಗಳು ಇವೆ.ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಮೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಕಂಪನಿಯು ಮುಖಬೆಲೆಗೆ ವಿಮೋಚಿಸಬಹುದು. ಪ್ರೀಮಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ವಿಮೋಚಿಸುವ ಆಯ್ಕೆ ಇದೆ. ಕೆಲವೇಳೆ ಒಮ್ಮೆಲೆ ವಿಮೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕಂತುಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಷೇರುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕವೂ ವಿಮೋಚನೆ ಸಾಧ್ಯ. ವಿಮೋಚನೆಯಾಗುವಾಗ ಕಂಪನಿಯ ಡಿಬೆಂಚರ್ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಬೇಕು.ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಗಳು ಕಂಪನಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳು. ಸ್ಥಿತಿಪತ್ರವನ್ನು ನೋಡಬೇಕು. ಲಾಭ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಲೆಕ್ಕವೂ ಇರಬೇಕು. ನಗದು ಹರಿವಿನ ಲೆಕ್ಕವೂ ಅಗತ್ಯ. ಲೆಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಕೂಡ ಅಂತಿಮ ಭಾಗದ ಭಾಗವೇ.ಲಾಭಾಂಶ ಅಂದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಗಳಿಸಿದ ಲಾಭದಿಂದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಹಂಚುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ '''''CIA 1 :- ಸ್ವಯಂ ಪರಿಚಯ''''' ಹೆಸರು ರುಶ್ವಿ. ಇಂದು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ.ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ. (ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಶನ್) ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದು ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಷಯ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇವಲ ಪಠ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ನಾನು ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಶನ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ. ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ, ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಕುತೂಹಲ ನನ್ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಕೋರ್ಸ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸವಾಲಿನದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನಗಿದೆ.ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಸುರೇಶ್ ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಸರಸ್ವತಿ. ಅವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅವರು ನನಗೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಇಂದು ಏನಾಗಿದ್ದೇನೆಯೋ ಅದಕ್ಕೆ ಅವರ ಪ್ರೀತಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.ನನಗೆ ಭರತ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಅಣ್ಣ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವೇ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ಅವರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದವೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ಸ್ನೇಹಪರ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಸದಾ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಹೊಸ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ನನ್ನಲ್ಲಿದೆ.ಓದಿನ ಹೊರತಾಗಿ ನನಗೆ ಹಲವು ಹವ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದು. ಸಂಗೀತ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಒತ್ತಡ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹ ಬರುತ್ತದೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಹವ್ಯಾಸ ಎಂದರೆ ಬೈಕ್ ಸವಾರಿ. ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಅದು ನನಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪೂರ್ತಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಕೆಲಸಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ರೈಡ್‌ಗೆ ಹೋದರೆ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಕೂಡ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಹೊಸ ಕಾಫೆಗಳು, ಸುಂದರ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜನರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ನಾವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ಅನೇಕ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ.ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಜಿಮ್ ನನಗೆ ಕಲಿಸಿದೆ.ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ನಾನು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನಮಗೆ ಏನಾದರೂ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಪರಿಶ್ರಮಿ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರಾದರೂ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ.ಆದರೆ, ಎಲ್ಲರಂತೆ ನನಗೂ ಕೆಲವು ದುರ್ಬಲತೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚಿಸುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಿಂತ ನಿರಂತರ ಪ್ರಗತಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸದಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿರುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್‌ಗಳು, ಅಸೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತರಗತಿಯ ಮುಂದೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.ನನ್ನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಗುರಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಬಿ.ಕಾಂ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.ನನ್ನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗುರಿ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್, ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಶನ್ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು. ಮುಂದೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದಿಗೂ ಮುಗಿಯಬಾರದು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆ.ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಗೌರವ, ದಯೆ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಪಾಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸಣ್ಣ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾನು ಪರಿಶ್ರಮಿ, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು, ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದು, ಬೈಕ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾರೆ.ನನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಅಪಾರ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಮನೋಭಾವ ಇದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಕನಸು.ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ನಿಮಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. a5pye30c3sa08x1g1isaooryisnslk2 2 179589 1427668 1427552 2026-09-08T02:43:01Z 2530732 Jeevitha 100269 1427668 wikitext text/x-wiki '''ಜೀವಿತಾ ಜೆ''' ಜೀವಿತಾ ಜೆ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕತ್ವ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರು ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. '''ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜ್ಯೋತೇಶ್ ಎಚ್. ಎನ್. ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶಿಲ್ಪಾ ಆರ್. ಅವರಿಗೆ ವೇದಾಂತ್ ಸಿಂಹ ಎಂಬ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವಿದ್ದು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶಾಲಾ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕರಾಟೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದು ಬ್ರೌನ್ ಫಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ತರಬೇತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದರು. '''ಶಿಕ್ಷಣ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ 4ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ 10ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಎಡಿಫೈ ಶಾಲೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗದ ವೇಳೆ ಅವರು ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಡೀಮ್ಡ್ ಟು ಬಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ)ಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. '''ವೃತ್ತಿಜೀವನ''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಗ್ನೆಟ್ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋರಿ ಸೀಕರ್ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಥನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಧಾರಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಬಿಯಾಂಡ್ ಕಾರ್ಲ್ಟನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಅದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಯೂತ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಯುವಜನರ ಸಬಲೀಕರಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಸೇವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಇಕಾನ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. 2026ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಂವಹನ, ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. '''ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ ಗರ್ಲ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹಾಗೂ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಎಸ್‌ಡಿಜಿ ಸೆಲ್‌ನ ವಿಭಾಗ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಆಕ್ಷನ್‌ನ ದೃಷ್ಟಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಘಟಕದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ವೆಲ್ಫೇರ್ ಆಫೀಸ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮರ್ತ್ಯ (ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಲಬ್), ಸೋಷಿಯಸ್ (ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘ) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಬೀದಿ ನಾಟಕಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಯೋಜನೆ, ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನಾ ಆಸಕ್ತಿಗಳು: - ವರ್ತನಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ - ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ - ವಲಸೆ ಅಧ್ಯಯನ - ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ - ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ - ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ '''ಸಾಧನೆಗಳು''' ಜೀವಿತಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮಾನಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಡೀನ್ ಅವರಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಎಡ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಶೋಧನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮನ್ವಯ ಹಾಗೂ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. '''ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ''' ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಜೀವಿತಾ ಅವರಿಗೆ ಓದು, ನೃತ್ಯ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ವಿಷಯ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. '''<u>CIA -3</u>''' = ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಳಕೆ = == ಪರಿಚಯ == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವೆಂದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿರುವ ಹಳೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ. ಅದು ಜನರ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಾಡು, ಕಥೆ, ಗಾದೆ, ಪುರಾಣ, ಆಚರಣೆ, ನಂಬಿಕೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ, ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಊರಿನ ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ಮದುವೆ, ಹೊಲದ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುವ ಜನಪದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಅವುಗಳ ಸಹಜ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಹೊಸ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ರೇಡಿಯೋ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ದೂರದರ್ಶನ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಸಮುದಾಯದ ಹೊರಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾವಿರಾರು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಂಬಂಧ == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಜನಪದ ಹಾಡು ಕೇವಲ ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯವಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಯಾರು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾವ ವಾದ್ಯ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಸಮುದಾಯದ ಮುಂದೆ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದೂ ಅದರ ಅರ್ಥದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಹಾಡನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅದನ್ನು ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು “ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆ”ಯಿಂದ “ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆ”ಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಜನಪದ ಕಲೆ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ದಾಖಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ನಿಮಿಷದ ವಿಡಿಯೊವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದರ ಅನುಭವ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಸಂದರ್ಭ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೊಸ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಅದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೋಡಬಹುದು. == ಯಕ್ಷಗಾನ: ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದವರೆಗೆ == ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಹಾಡು, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಂಭಾಷಣೆ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕಥನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಪ್ರಸಂಗ’ವೆಂಬ ಕಥಾ ಘಟಕದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾಗವತರು ಹಾಡು ಹಾಗೂ ಕಥನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಅದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ—ತೆರೆದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ, ನೇರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮುಂದೆ—ನೋಡುವ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅದೇ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಅನುಭವ ಒಂದೇ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮವು ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಭಾಗವತರ ಗಾಯನ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರ ಅಭಿನಯವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನವು ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಹೊರಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ದಾಖಲಿಸುವ ಪಾತ್ರವಲ್ಲ. ಜನರಿಗೆ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪರಿಚಿತ ಭಾಷೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿಯೂ ಅದು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. == ಸೌಂದತ್ತಿಯ ಜೋಗತಿ ಪರಂಪರೆ == ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೌಂದತ್ತಿ ಮತ್ತು ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಾನುಭವಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಜೋಗಪ್ಪ ಮತ್ತು ಜೋಗತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜನಪದ ನೃತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸೌಂದತ್ತಿಯ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಗಮ್ಮರು ಮತ್ತು ಜೋಗಪ್ಪರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಜೋಗಪ್ಪರು ತಮ್ಮ ಲಿಂಗಾನುಭವವನ್ನು ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೇಹಾನುಭವದ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಈ ಪರಂಪರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ ಅವರಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಜೋಗತಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಜನಪದ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಂಜಮ್ಮ ಜೋಗತಿ ಜೋಗತಿ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿತು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮವು ಎರಡು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಅದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಗೋಚರತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೆಲವೇ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ “ವಿಚಿತ್ರ” ಅಥವಾ “ವಿಶೇಷ” ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೋಗತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವಾಗ ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಕಲಾತ್ಮಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವ—ಮೂರನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. == ಲಾವಣಿ: ಜನಪದದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನೆಗೆ == ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಾವಣಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆ. ಲಾವಣಿ ಹಾಡು, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾದ ತಾಳದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಜನಪದ ಕಲಾರೂಪವಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಾವಣಿಯನ್ನು ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅರೆ-ಜನಪದ ರೂಪವೆಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೇಶ್ವಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲಾವಣಿ ಮತ್ತು ಪೊವಾಡಾ ಎರಡೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ಲಾವಣಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವೀರಗಾಥಾ ವಿಷಯಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ವೀರತ್ವದ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪೊವಾಡಾ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಾವಣಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೂ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ವೇದಿಕೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನವು ಲಾವಣಿಯನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೊರಗೂ ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಲಾವಣಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಅದರ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುಖ—ನೃತ್ಯ, ವೇಷಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ—ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಅದರ ಕಾವ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬಹುದು. ಇದೇ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಾಧ್ಯಮೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಾಗ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ? == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ == ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಥೆಯ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಬಳಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ '''ಕಾಂತಾರ (೨೦೨೨)''' ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಅಥವಾ ಭೂತ ಕೋಲದ ಪರಂಪರೆ, ಪಂಜುರ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಳಿಗ ದೈವಗಳ ನಂಬಿಕೆ ಹಾಗೂ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಕಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಚಿತ್ರವು ಭೂತ ಕೋಲವನ್ನು ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವವಾಗಿ ಬಳಸದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಂಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿರುವುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿವೆ. ಭೂತ ಕೋಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾಡು, ವೇಷ, ಸಂಗೀತ, ದೇಹಭಾಷೆ ಮತ್ತು ದೈವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಅದರ ಒಂದು ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಕೋಲವನ್ನು ಅದರ ಸಮುದಾಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಒಂದೇ ಅನುಭವವಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. '''ಕಾಂತಾರ''' ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ನೆರವಾದರೂ, ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ರೂಪವೇ ಆ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. == ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ == ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮವು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಕಲಾವಿದನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೋಡಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಊರು ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಅದೇ ಕಲಾವಿದನ ಹಾಡು ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಮೂಲಕ ನೋಡಬಹುದು. ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಜೋಗತಿ ನೃತ್ಯ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ಕೋಲಾಟ, ಜನಪದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಥನಗಳ ಅನೇಕ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೂ ತಲುಪಲು ಇದು ನೆರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ವೇಗವು ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ದೃಶ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಡಿನ ಮೂಲ ಸಂದರ್ಭ ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅದರ ಮನರಂಜನಾ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ವೈರಲ್ ಆಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೀಕರಣವು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿರುವಷ್ಟೇ, ಆಯ್ದ ಮತ್ತು ಬದಲಾದ ರೂಪವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧನವೂ ಆಗಬಹುದು. == ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಸಂಕೇತಗಳು == ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಳಕೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಜನಪದ ವಾದ್ಯಗಳು, ಹಬ್ಬದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯತೆಯ ಭಾವನೆ ನೀಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಅಂಶವು ಬಹುಸಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಡೊಳ್ಳಿನ ತಾಳ ಅಥವಾ ಜನಪದ ನೃತ್ಯದ ದೃಶ್ಯ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಸಂಗೀತವಲ್ಲ; “ನಮ್ಮ ನೆಲ”, “ನಮ್ಮ ಜನ” ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಂಕೇತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅದರ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕೇವಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು. == ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದಾಗುವ ಸಂರಕ್ಷಣೆ == ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಅದರ ಮೌಖಿಕ ಸ್ವರೂಪ. ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುವ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಾದರೆ, ಆ ಹಾಡಿನ ಒಂದು ರೂಪವೂ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ವಿಡಿಯೊ ದಾಖಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯ ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದನಿಂದ ಹಾಡನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅವರ ಉಚ್ಚಾರಣೆ, ಧ್ವನಿ, ವಾದ್ಯ, ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭವನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ “ಸ್ಮೃತಿ ಭಂಡಾರ”ದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಮಾಡುವಾಗ ಕಲಾವಿದರ ಅನುಮತಿ, ಸಮುದಾಯದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಸರಿಯಾದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. == ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ == ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು ಅದರ ಸರಳೀಕರಣ. ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಡಿಯೊ ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆ ಪರಂಪರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ. ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರೆಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಲೆಯಿಗಿಂತ ಅದರ ದೃಶ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯದ ಒಳಗಿನ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ತೋರಿಸುವುದು ಆ ಸಮುದಾಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. '''ಕಾಂತಾರ''' ನಂತರ ಭೂತ ಕೋಲದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ವಿಡಿಯೊಗಳು ಹರಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ಆಚರಣೆಗಳ ಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. == ಉಪಸಂಹಾರ == ಆಧುನಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಊರು, ಸಮುದಾಯ ಅಥವಾ ಜಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಾಡು, ಕಥೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದರ್ಶನ ಈಗ ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ ಪರದೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಶಾಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಆದರೆ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಕೇವಲ ಹಳೆಯದನ್ನು ಹೊಸ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವುದು, ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮರುರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಹೌದು. ಯಕ್ಷಗಾನದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಡಿಯೊವಾಗಿ ನೋಡುವುದು, ಲಾವಣಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ನೃತ್ಯವಾಗಿ ನೋಡುವುದು, ಜೋಗತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಭೂತ ಕೋಲವನ್ನು ಸಿನಿಮಾದ ಕಥೆಯ ಭಾಗವನ್ನಾಗಿಸುವುದು—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಮೂಲ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಂವಾದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ “ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು” ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳನ್ನು '''ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು''' ಎಂದು ನೋಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತ. ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮಾಧ್ಯಮ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಇದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ಡೆಬ್, ಸ್ವರೂಪ. “ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನೆಸ್ ಬಿಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ನಾರ್ಮೇಟಿವಿಟಿ: ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜೋಗಪ್ಪರ ದೇಹಾನುಭವದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ.” ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೆಮಿನಿಸ್ಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್'', ೨೦೨೬. ಡೆಚಮ್ಮ, ಸೌಮ್ಯ ಸಿ. ಸಿ. “ದಿ ಮಾಡೆಲ್ ಮೈನಾರಿಟಿ: ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೊಡವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆ.” ''ಇಂಟರ್-ಏಷ್ಯಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್'', ಸಂಪುಟ ೧೩, ಸಂಚಿಕೆ ೧, ೨೦೧೨, ಪುಟಗಳು ೫–೨೧. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ. “ಯಕ್ಷಗಾನ.” ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬. ಮೊಂಡಲ್, ಮೀರಾ. “ಸಿನಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಶನ್ ಆಫ್ ಫೋಕ್ ಕಲ್ಚರ್: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ಕಾಂತಾರ.” ''ಅಮೃತ್-ಲೋಕ್: ಲೋಕ ಶೋಧ'', ಸಂಪುಟ ೧೧, ೨೦೨೫, ಪುಟಗಳು ೨೧೨–೨೧೯. ಸಲೆಟೋರ್, ಬಿ. ಎ. “ಫೋಕ್-ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ತುಳುವಾಸ್.” ''ಅನಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಭಂಡಾರ್ಕರ್ ಓರಿಯಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್'', ಸಂಪುಟ ೭, ೧೯೨೬–೧೯೨೭. ಸರಸ್ವತ್, ಆನಂದಿತಾ ಮತ್ತು ಅರಾತ್ರಿಕಾ ದಾಸ್. “ಡಿಕಲೊನೈಸಿಂಗ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್: ದಿ ಮಿಥ್ ಆಫ್ ಪಂಜುರ್ಲಿ ಅಂಡ್ ಗುಳಿಗ ಇನ್ ಕಾಂತಾರ.” ''ರಿಲಿಜನ್ಸ್'', ಸಂಪುಟ ೧೫, ಸಂಚಿಕೆ ೧೧, ೨೦೨೪. “ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಜನಪದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ: ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅಧ್ಯಯನ.” ''ಮೀಡಿಯಾ ಏಷ್ಯಾ'', ಸಂಪುಟ ೪೯, ಸಂಚಿಕೆ ೨, ೨೦೨೨. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ. “ಸಂಗೀತ.” ''ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ಸ್'', ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ. ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿ. “ಐಸಿಸಿಆರ್ ಮುಂಬೈ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಲಾವಣಿ.” ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ೨೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧. q91albx4vqq4qjik0nv882n706tsizp 2 179680 1427648 1376608 2026-09-07T14:03:55Z 2510528Meghana 100463 1427648 wikitext text/x-wiki '''<big><u>ಯಕ್ಷಗಾನ</u></big>''' ನಾನು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಜೀವನದ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ, ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೋ ಅಥವಾ ಊರಿನ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೋ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಡೆಯುವ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದ ಅನುಭವ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ್ನೂ ಹಸಿಯಾಗಿದೆ. ತಡರಾತ್ರಿಯ ನಿಶ್ಯಬ್ದವನ್ನು ಚಂಡೆಯ ನಾದ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ಕಲಾವಿದರ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಪ್ರವೇಶ ಕತ್ತರಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ನನ್ನೊಳಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಪ್ರತೀಕವಾದ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜೀವಂತ ದೃಶ್ಯಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. 'ಯಕ್ಷ' ಎಂದರೆ ದೈವಿಕ ಅಥವಾ ಗಂಧರ್ವ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು 'ಗಾನ' ಎಂದರೆ ಸಂಗೀತ. ಇದಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳ ದೈವಿಕ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ನಾಟ್ಯ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅಭಿನಯ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈಭವಪೂರ್ಣ ವೇಷಭೂಷಣಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗಮವಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ, ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಗಡಿನಾಡಾದ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಜೀವಂತವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ತೆರೆದ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ನಡೆಯುವ ಈ ಕಲೆಯು ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಧಾರ್ಮಿಕ, ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಜಾನಪದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ, ಗಂಧರ್ವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತ ನಾಟಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದನೇ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಶೈಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿ ಬೆರೆತು ಯಕ್ಷಗಾನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗೆ ರಾಜರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಸಿಗಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಕುಂಬಳೆಯ ಪಾರ್ಥಿಸುಬ್ಬ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಕವಿಯನ್ನು 'ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪಿತಾಮಹ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಬರೆದ ರಾಮಾಯಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಈ ಕಲೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ನೆಲೆ ನೀಡಿದವು. ನಂತರ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳಾದ ಕಟೀಲು ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ, ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ, ಮಂದಾರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಇತ್ಯಾದಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಭಕ್ತರ 'ಸೇವಾ ಆಟ'ವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿತು. ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪಠ್ಯವನ್ನು 'ಪ್ರಸಂಗ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪುರಾಣಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕಥಾಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಕಾವ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪಠ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾಮಿನಿ ಷಟ್ಪದಿ, ವಾರ್ದಿಕ ಷಟ್ಪದಿ, ಕಂದ ಪದ್ಯ, ಚೌಪದಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪದಿ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ. ಅವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರಾಗ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿವೆ. ಕರ್ಣಪರ್ವ, ಭೀಷ್ಮ ವಿಜಯ, ಕಂಸ ವಧೆ, ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ, ಜಲಂಧರ ಕಾಳಗ, ಸುಧನ್ವ ಕಾಳಗ, ಗದಾಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬಭ್ರುವಾಹನ ಹೀಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಸಂಗ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯ ಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಕವಿಗಳು ಬರೆದ ಪ್ರಸಂಗ ಪದ್ಯಗಳು ಭಾಗವತರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ಮೊಳಗಿದಾಗ ಕಾವ್ಯವು ದೃಶ್ಯ ರೂಪ ಪಡೆದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 'ಬಡಗುತಿಟ್ಟು' ಮತ್ತು 'ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು' ಎಂಬ ಎರಡು ಶೈಲಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಡುಪಿ, ಕುಂದಾಪುರ, ಬ್ರಹ್ಮಾವರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಗುತಿಟ್ಟು ಶೈಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯದ ಶಿಸ್ತು, ರಂಗಸ್ಥಳದ ನಯಪಣ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಂಭೀರವಾದ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂಡಾಸುಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬಡಗುತಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಣಿತಕ್ಕಿಂತ ಮಾತು ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ ಅಭಿನಯ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಟರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಲನೆಯಲ್ಲೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಟ್ಯದ ಶಿಸ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬಂಟ್ವಾಳ, ಪುತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಕಾಸರಗೋಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ತೆಂಕುತಿಟ್ಟು ಶೈಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ನೃತ್ಯ, ಸಾಹಸದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನೆಗೆತಗಳು, 'ಗೆಜ್ಜೆಗಿರಿ' ಅಂದರೆ ಮೈಬಾಗಿಸಿ ತಿರುಗುವ ವೇಗ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚಂಡೆ ಮತ್ತು ಮದ್ದಳೆಯ ನಾದವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಾಸವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ಕಳಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವವೂ ಕಾಣಬಹುದು. ತೆಂಕುತಿಟ್ಟಿನ ರೌದ್ರ ಪಾತ್ರಗಳು ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜೋರಾಗಿ ಬರುವಾಗ ಆಗುವ ಕುತೂಹಲವು ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಯೋವೃದ್ಧರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉಲ್ಲಾಸಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ರಂಗಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವೈಚಾರಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಾಳಮದ್ದಳೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ರಂಗಸ್ಥಳ, ಭವ್ಯ ವೇಷಭೂಷಣ, ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕೇವಲ ವಾಚಿಕಾಭಿನಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತು ಭಾಗವತರ ಹಾಡಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಸಂಗದ ಪಾತ್ರಗಳ ಪರವಾಗಿ ತಾರ್ಕಿಕ ವಾಗ್ವಾದ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಸಂಭಾಷಣೆ ಇಲ್ಲದೇ, ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಪುರಾಣ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸುವ ಈ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪ್ರೌಢ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಾಳಮದ್ದಳೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಆಳಕ್ಕೂ ಕಲಾವಿದರ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಹಿಮ್ಮೇಳ ಮತ್ತು ಮುಮ್ಮೇಳಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸವೇ ಕಾರಣ. ರಂಗಸ್ಥಳದ ಹಿಂಭಾಗದ ಎತ್ತರದ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕ ಭಾಗವತರು ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಇಡೀ ನಾಟಕದ ಕಥೆಯನ್ನು ಭಾಗವತರು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಕ ರಾಗ ಮತ್ತು ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾಗವತರ ಹಾಡಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮದ್ದಳೆಗಾರರು ಲಯಬದ್ಧ ನಾದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ರೌದ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡೆಗಾರರ ಉಗ್ರ ನಾದವು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಧ್ವನಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮುಮ್ಮೇಳದ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಅಂಗಚಲನೆ, ನೇತ್ರಾಭಿನಯ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಗೆಜ್ಜೆಯ ನಾದದ ಮೂಲಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದಲ್ಲಿ ವೇಷಭೂಷಣ ಧರಿಸುವ ಮತ್ತು ರಂಗದ ಚೊಕ್ಕಸಾಗಲು ಬಳಸುವ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು 'ಚೌಕಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಚೌಕಿಗೆ ದೇವಾಲಯದಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕಲಾವಿದರು ಚೌಕಿಗೆ ಒಳನುಗ್ಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಗಣಪತಿಯ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿನವಿಡೀ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ದುಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಹಚ್ಚಿ, ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಧರಿಸಿದಾಗ ಅವನೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರ ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆತನು ರಂಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರೆ ಸಾಧಾರಣ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿರದೆ ರಾವಣ, ಕರ್ಣ, ಕಂಸ ಅಥವಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ದೊಡ್ಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳು ಪಾತ್ರಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಂತಹ ಸಾತ್ವಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು ಹಗುರವಾದ ಬಣ್ಣದ ಮುಖವರ್ಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ದುಷ್ಯೋಧನನಂತಹ ರಾಜಸ ಪಾತ್ರಗಳು ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ, ಕೆತ್ತಿದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮೀಸೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತಾರೆ. ರಾವಣ, ಕುಂಭಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಾಸುರನಂತಹ ತಾಮಸ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ 'ಚುಟ್ಟಿ' ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣವನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಮುಖ ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿ ರೌದ್ರ ರೂಪ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರ (ಕೋಡಂಗಿ) ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಗಂಭೀರ ಕಥೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ನಗಿಸುತ್ತಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿದ್ಯಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನಟರ 'ಆಶುಸಂಭಾಷಣೆ' ಅಥವಾ 'ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ' ಆಗಿದೆ. ರಂಗಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ನಟರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲ. ಭಾಗವತರು ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿದ ನಂತರ, ಕಲಾವಿದರು ಆ ಪದ್ಯದ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ತಕ್ಷಣವೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ತರ್ಕಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಂಭಾಷಣೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ಎರಡು ಪ್ರಬಲ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಜಾಣ್ಮೆಯ ವಾಗ್ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ-ಅಧರ್ಮದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಚಿಂತನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಟನೊಬ್ಬನ ನಿಜವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ಅವನು ನಡೆಸುವ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಯಕ್ಷಗಾನದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿದೆ. ಆಟ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು 'ಪೂರ್ವರಂಗ' ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಬಾಲಕರು ಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರ ವೇಷ ಧರಿಸಿ 'ಬಾಲಗೋಪಾಲ' ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಭಾಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಸಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ ಅಥವಾ ದೇವತಾ ಪಾತ್ರಗಳು ಪರದೆಯ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರದೆಯನ್ನು ಸರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವ 'ಒಡ್ಡೋಲಗ' ಸನ್ನಿವೇಶವು ಬಹಳ ಭವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಥೆ ವಿವಿಧ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಧರ್ಮದ ಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ 'ಮಂಗಳ' ಪದ್ಯ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಲು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಡಾ. ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ಕೊಡುಗೆ ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವವಾಗಿತ್ತು. ಕಾರಂತರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಮೂಲ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಲೇ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ರಂಗಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲಮಿತಿಗೆ ತಂದರು. ಭಾಷೆಯ ಅಡ್ಡಿಬಾಧೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೂ ತಲುಪಿಸಲು ಮಾತಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯವೇ ಮುಖ್ಯವಾದ 'ಯಕ್ಷಗಾನ ಬ್ಯಾಲೆ' ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಕಾರಂತರ ಈ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಿಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ ಬೆಳೆಯುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರ ಶ್ರಮ ಇದೆ. ಬಲಿಪ ನಾರಾಯಣ ಭಾಗವತರ ಗಂಭೀರ ಗಾಯನ ಶೈಲಿ, ಚಿಟ್ಟಾಣಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರ ಕಣ್ಣಿನ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ವೈಭವ, ಇವರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಶೇಣಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ಟರ ಅರ್ಥಗಾರಿಕೆ, ಕುರಿಯ ವಿಠಲ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ರಂಗಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೊಂಡದಕುಳಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಯಕ್ಷಗಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದವು. ಕಟೀಲು, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಪೆರ್ಡೂರು ಮತ್ತು ಮಂದಾರ್ತಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೇಳಗಳು ಈ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸದಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಾ, ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಹರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿನ ಧಾವಂತದ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಜೆ ೭ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೧೦:೩೦ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಕಾಲಮಿತಿ ಆಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಒಮ್ಮೆ ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 'ಮಹಿಳಾ ಯಕ್ಷಗಾನ ಮೇಳ'ಗಳನ್ನು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ'ದಂತಹ ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಎಲ್.ಇ.ಡಿ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳು ರಂಗಸಜ್ಜಿಕೆಗೆ ಹೊಸ ಮೆರುಗು ನೀಡಿವೆ. ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಸಿನಿಮಾ, ಕಿರುತೆರೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಭಾವದ ನಡುವೆಯೂ ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕರಾವಳಿ ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಚಂಡೆಯ ಗಂಭೀರ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹೃದಯದ ಧವನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ತಡರಾತ್ರಿ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು ನೋಡುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗುಂಪು ಈ ಕಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ. ಯಕ್ಷಗಾನವು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಕನ್ನಡಿಗರ ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪಾಳು ಮಾಡದೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳಕು. 1gjgdgii6e6q79b08t5r6peblxiw353 0 180745 1427646 1384517 2026-09-07T13:36:13Z Footy2000 69974 /* ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ */ ತಿದ್ದು 1427646 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಎಫ್.ಎಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} === ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:small; white-space:nowrap;" |- ! style="text-align:center;" rowspan="2" | No. ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹೆಸರು ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪೌರತ್ವ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪಾತ್ರ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ (ವಯಸ್ಸು) ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಯಿ೦ದ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ತನಕ ! style="text-align:center; width:6px" colspan="2" | ಆಯ್ಕೆ |- ! style="text-align:center; width:6px" | ಲೀಗ್ ! ಕಪ್<ref name="sc_squad">{{Cite web |title=Bengaluru Football Club |url=https://www.the-aiff.com/club/players/8021/10 |access-date=2026-02-10 |website=www.the-aiff.com}}</ref> |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಗೆರೆಕಾವಲಿಗರು |- | ೧ | ಗುರುಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|2|3}} | ೨೦೧೭ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೮ | ಲಾಲ್ತುಅಮ್ಮವಿಯಾ ರಾಲ್ಟೆ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|11|28}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಅಹೀಬಮ್ ಸೂರಜ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|2|18}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಕಾಂಪುಗಾರರು |- | | ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NED}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|7|2}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೪ | ಚಿಂಗ್ಲೆನ್ ಸನಾ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|7|23}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬ | ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|POR}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|5|1}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೮ | ಹಾವೊಬಮ್ ರಿಕಿ ಮೀತೇಯಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2006|8|30}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೬ | ಹರ್ಷ್ ಪಲಾಂಡೆ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|1|26}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೭ | ನಿಖಿಲ್ ಪೂಜಾರಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1995|9|3}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೨ | ನೌರೆಮ್ ರೋಶನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1999|2|2}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬೬ | ತಖೆಲ್ಲಂಬಮ್ ಬಂಗ್ಸನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2007|3|5}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ನಡುಕಣಗಾರರು |- | | ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|ARG}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|5|6}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೮ | ಸುರೇಶ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2000|8|7}} | ೨೦೧೯ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೪ | ಸೋಹಂ ವರ್ಷಣೆಯ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|8|14}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೫ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೩ | ಲಾಲ್ರೆಮ್‌ಟ್ಲುವಾಂಗಾ ಫನೈ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|9|17}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೧ | ವಿನಿತ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|7|31}} | ೨೦೨೨ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೮ | ನಿಂಗ್‌ಥೌಖೋಂಗ್ಜಮ್ ರಿಷಿ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|3|23}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೫೧ | ಶಿವಾಲ್ಡೊ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|6|13}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅರ್ಬಾಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|9|29}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ದಾಳಿಗಾರರು |- | | ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|MNE}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|1|23}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೭ | ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|2|3}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೦ | ರಯಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|10|28}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೯ | ಸೆರ್ಟೊ ವೊರ್ನೆಲೆನ್ ಕೋಮ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|3|25}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೧ | ಸುನಿಲ್ ಛೆತ್ರಿ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1984|8|3}} | ೨೦೧೩ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೭ | ಮೋನಿರುಲ್ ಮೊಲ್ಲಾ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|5|1}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೨ | ಆಶಿಕ್ ಕುರುನಿಯನ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|6|14}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೯ | ಶಿವಶಕ್ತಿ ನಾರಾಯಣನ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2001|7|9}} | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |} <!-- : ^† Loaned out. : ^‡ Left in January transfer window --> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} dpv7k0s8f40dqgg08fqdf4zv1h2df41 1427647 1427646 2026-09-07T13:38:01Z Footy2000 69974 /* */ ಕೊಂಡಿ 1427647 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="6" |[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್.ಸಿ.]] ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-weight: normal; font-size: 100%" |೨೦೨೬-೨೭ ಹರವು |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಅಧ್ಯಕ್ಷರು | class="infobox-data agent" |[[ಸಜ್ಜನ್ ಜಿಂದಾಲ್]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಓಜ | class="infobox-data agent" |ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್<ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | class="infobox-data label" |[[ಶ್ರೀ ಕಂಠೀರವ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸೂಪರ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ನಿಗದಿಯಾಗಿಲ್ಲ'' |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಡ್ಯುರಾಂಡ್ ಕಪ್ | class="infobox-data" |''ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ'' |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-full-data" | |- | colspan="2" style="padding: 0; background: #ffffff; color:inherit; text-align: center; border: 1px solid #D3D3D3;" | {| style="width:100%; text-align:center;" |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_Bengalurufc_home_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_redsides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #273496;color:inherit;">[[File:Kit_socks_redtop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮನೆಯ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_body_bengalurufc_away_2025_26.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;"></div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFFFFF;color:inherit;">[[File:Kit_socks_bengalurufc_away_2020_21.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಹೊರಗಿನ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |<div style="width: 100px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: relative; left: 0px; top: 0px; width: 100px; height: 135px; margin: 0 auto; padding: 0;"> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_left_arm_blackborder.png|link=|alt=|top|Team colours]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_left_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_body_blackcollar.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 31px; top: 0px; width: 38px; height: 59px;">[[File:Kit_body.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_right_arm_blackborder.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 69px; top: 0px; width: 31px; height: 59px;">[[File:Kit_right_arm.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_shorts_blacksides.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 59px; width: 100px; height: 36px;">[[File:Kit_shorts.svg|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px; background-color: #FFAEC9;color:inherit;">[[File:Kit_socks_blacktop.png|link=|alt=|top]]</div> <div style="position: absolute; left: 0px; top: 95px; width: 100px; height: 40px;">[[File:Kit_socks_long.svg|link=|alt=|top]]</div> </div> <div style="padding-top: 0.6em; text-align: center;">'''ಮೂರನೇ ಬಣ್ಣಗಳು'''</div> </div> |} |- style="display:none" | colspan="2" | |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%"><div class="noprint" style="float: left; text-align:left;padding-right:0.5em;">೨೦೨೫-೨೬</div><div class="noprint" style="float: right; text-align:right;padding-left:0.5em;">೨೦೨೭-೨೮</div></div> |- | colspan="2" class="infobox-below" style="font-size:smaller" |ಆಗಸ್ಟ್ ೨೭, ೨೦೨೬ ರವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ. |} '''೨೦೨೬-೨೭ರ ಹರವು''' [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ವೃತ್ತಿಪರ [[ಕಾಲ್ಚೆಂಡು]] ಕ್ಲಬ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ೧೪ ನೇ ಹರವು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ೯ ನೇ ಹರವುವಾಗಿದೆ. ಈ ಹರವು ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳಿಸುವೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧, ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಮೇ ೩೧, ೨೦೨೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿಯ]] ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ತಂಡ ತಮ್ಮ ಹರವು ಪೂರ್ವ ತರಬೇತಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ ಅವರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿಂದಿನ ಹರವುದಲ್ಲಿ, ನೀಲಿ ತಂಡವು ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್‌ನ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರಂಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಸೋತಿದ್ದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸೂಪರ್ ಕಪ್‌ನ ಗುಂಪು ಹಂತವನ್ನು ದಾಟಲು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಲೀಗ್‌ನ ಆರಂಭದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ಗಮರಾದ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಜರಗೋಜಾ ನಂತರ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಾರ ತಂಡದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="renedy">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-01-21 |title=ISL 2025-26: Renedy Singh named Bengaluru FC head coach |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-appoints-renedy-singh-head-coach-isl-2025-26-news-indian-super-league/article70533676.ece |access-date=2026-02-09 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಹರವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್‌ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಆಕಸ್ಮಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಉಳಿದ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಗೆಲುವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದ ಸಿಂಗಲ್-ರೌಂಡ್-ರಾಬಿನ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-16 |title=Bengaluru FC finish campaign with win over Chennaiyin FC |url=https://www.indiansuperleague.com/news/bengaluru-fc-finish-campaign-with-win-over-chennaiyin-fc |access-date=2026-08-25 |website=www.indiansuperleague.com |language=en}}</ref> ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ ತಂಡದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Bheke">{{Cite web |last=Roy |first=Somnath |date=2026-06-18 |title=Rahul Bheke Returns to Kolkata as Mohun Bagan Bolster Defence for New Season |url=https://revsportz.in/rahul-bheke-returns-to-kolkata-as-mohun-bagan-bolster-defence-for-new-season/ |access-date=2026-08-25 |website=Sports News Portal {{!}} Revsportz |language=en-US}}</ref> ನಂತರ ಸಿರೋಜಿದ್ದೀನ್ ಕುಝೀವ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು.<ref name="Braian">{{cite tweet | number = 2074309497817096553 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm the departure of Argentine midfielder Braian Sánchez and thanks him for his contributions to the club in the past season and wish him the best, as he moves on for a new challenge elsewhere. | date = 7 July 2026}}</ref><ref name="Kuziev">{{cite tweet | number = 2074417028304363529 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank midfielder Sirojiddin Kuziev for all his efforts during his time at the club and wish him the best for whatever comes next. | date = 7 July 2026}}</ref> ಮರುದಿನ ಜುಲೈ ೮ ರಂದು, ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ರಿಸರ್ವ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಮ್ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ, ತಮ್ಮ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. ಸೇರಿದರು.<ref name="Namgyal">{{Cite web |last=sporAdmin |date=2026-07-23 |title=Chennaiyin FC sign defender Namgyal Bhutia |url=https://chennaiyinfc.com/chennaiyin-fc-sign-defender-namgyal-bhutia/ |access-date=2026-08-18 |website=Chennaiyin FC |language=en-US}}</ref> ಕಾಂಪುಗಾರ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ ಮತ್ತು ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Salah">{{cite tweet | number = 2076669980914139315 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC can confirm Mohamed Salah's departure ahead of the 2026/27 season. | date = 13 July 2026}}</ref><ref name="Jaspreet">{{cite tweet | number = 2077031624034984123 | user = bengalurufc | title = Bengaluru FC would like to thank goalkeeper Jaspreet Singh for his efforts at the club, this past season. | date = 14 July 2026}}</ref> ಆರು ಹೊರನಾಡಿನ ಆಟಗಾರರ ಖಾಲಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌.ಸಿ. ವರ್ಗಾವಣೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನ ಆಟಗಾರ ಸಾಂಡ್ರಾ ಸಖೋ.<ref name="Embaló">{{Cite web |date=2026-07-17 |title=Bengaluru FC Secures Portuguese Defender Sandro Embaló in Crucial Defensive Boost |url=https://www.sportscapemagazine.com/blog/bengaluru-fc-signs-sandro-embalo-isl-2026 |access-date=2026-08-25 |website=Sportscape Magazine |language=en}}</ref> ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವವರು ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್,<ref name="Borja">{{Cite web |last=Sportstar |first=Team |date=2026-07-19 |title=Bengaluru FC signs former Atletico Madrid reserve team midfielder Borja Martinez |url=https://sportstar.thehindu.com/football/indian-football/bengaluru-fc-signs-borja-martinez-atletico-madrid-reserve-team-isl-transfer-news/article71242209.ece |access-date=2026-08-25 |website=Sportstar |language=en}}</ref> ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ,<ref name="Manuel">{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2026-07-30 |title=Bengaluru FC sign Argentine midfielder De Iriondo. |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Jul/30/bengaluru-fc-sign-argentine-midfielder-de-iriondo |access-date=2026-08-25 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್<ref name="Mihailo">{{Cite web |last=IANS |date=2026-08-19 |title=Bengaluru FC sign Montenegrin striker Mihailo Perović ahead of ISL 2026-27 campaign |url=https://www.cityairnews.com/content/bengaluru-fc-sign-montenegrin-striker-mihailo-perovic-ahead-of-isl-2026-27-campaign |access-date=2026-08-25 |website=Cityairnews |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್.<ref name="Menno">{{Cite web |date=2026-08-27 |title=Bengaluru FC sign Dutch defender Menno Koch for ISL 2026-27 |url=https://thenewsmill.com/2026/08/bengaluru-fc-sign-dutch-defender-menno-koch-for-isl-2026-27/ |access-date=2026-08-27 |language=en-US}}</ref> === ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಹಿಂದಿನ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|POR}} ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|IDN}} ಪಿ.ಎಸ್.ಬಿ.ಎಸ್. ಬಿಯಾಕ್ | ೧೫ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="5" | ಉಚಿತ | <ref name="Embaló"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ESP}} ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} ಎ.ಡಿ. ಅಲ್ಕೋರ್ಕಾನ್ | ೨೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Borja"/> |- | |{{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|CYP}} ಕ್ರಾಸವಾ ಯಿಪ್ಸೋನಾಸ್ ಎಫ್.ಸಿ. | ೩೦ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Manuel"/> |- | |{{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|MNE}} ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|IDN}} ಪರ್ಸೆಬಯಾ ಸುರಬಯಾ | ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Mihailo"/> |- | |{{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} !scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|NED}} ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NOR}} ಸರ್ಪ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ೦೮ ಎಫ್.ಎಫ್. | ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ | <ref name="Menno"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಒಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೫ |} === ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆ === {|class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center; text-align:left" !style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |No. !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಆಟಗಾರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಸೇರಲಿರುವ ತಂಡ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ದಿನಾಂಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಶುಲ್ಕ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; |ಉಲ್ಲೇಖ |- | ೨ | {{sort|?|ಕಾಂಪುಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ರಾಹುಲ್ ಭೇಕೆ | {{flagicon|IND}} ಮೋಹನ್ ಬಗಾನ್ ಸೂಪರ್ ಜೈಂಟ್ | ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಉಚಿತ | <ref name="Bheke"/> |- | ೬ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|UZB}} ಸಿರೋಜಿದ್ದಿನ್ ಕುಜಿಯೇವ್ | {{flagicon|UZB}} ಶೂರ್ತನ್ ಗುಜರ್ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Kuziev"/> |- | ೧೦ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|ARG}} ಬ್ರಿಯಾನ್ ಸ್ಯಾಂಚೆಜ್ | {{flagicon|ARG}} ಡಿಪೋರ್ಟಿವೊ ರಿಯೆಸ್ಟ್ರಾ | ೭ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" | ಸಾಲದ ಅಂತ್ಯ | <ref name="Braian"/> |- | | {{sort|?|ದಾಳಿಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಹಲಿಚರಣ್ ನರ್ಜಾರಿ | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ | <ref name="Narzary">{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1949375607621726648 | title=The Blues can confirm that winger Halicharan Narzary has completed a loan move to Diamond Harbour FC. Good luck, Hali! | date=27 July 2025 }}</ref> |- | ೨೫ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ನಮ್‌ಗ್ಯಾಲ್ ಭುಟಿಯಾ | {{flagicon|IND}} ಚೆನ್ನೈಯಿನ್ ಎಫ್‌.ಸಿ. | ೮ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | ಉಚಿತ | <ref name="Namgyal"/> |- | ೧೨ | {{sort|?|ನಡುಕಣಗಾರ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಲಾಹ್ | rowspan="2" | ''ತಂಡವಿಲ್ಲದೆ'' | ೧೩ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | rowspan="2" {{n/a}} | <ref name="Salah"/> |- | ೧೩ | {{sort|?|ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ}} ! scope="row" style="text-align:left;" | {{flagicon|IND}} ಜಸ್‌ಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ | ೧೪ ಜೂಲೈ ೨೦೨೬ | <ref name="Jaspreet"/> |- ! colspan="4" style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಒಟ್ಟು ಹೊರ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ! colspan="3" | ೭ |} == ಅವಲೋಕನ == === ಸಿಬ್ಬಂದಿ === {| class="wikitable" |- !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಪಾತ್ರ !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಹೆಸರು !scope="col" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; | ಉಲ್ಲೇಖ |- | ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಪೆಪ್ ಮುನೋಜ್ | <ref name="Munoz">{{Cite web |last=C |first=Saptarshi |date=2026-03-24 |title=Barca B to Bengaluru FC: Munoz set to take helm mid-season |url=https://www.newindianexpress.com/sport/other/2026/Mar/24/barca-b-to-bengaluru-fc-munoz-set-to-take-helm-mid-season |access-date=2026-04-05 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|ESP}} ಫೆರಾನ್ ಬೊರಾಸ್ | <ref>{{cite web| url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/2026/Mar/26/bengaluru-fc-appoint-spaniard-pep-munoz-as-head-coach-2 | title = Bengaluru FC appoint Spaniard Pep Muñoz as head coach | date = 26 March 2026 | publisher = New Indian Express}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ನಿಶಾದ್ ನಾಗರಾಜ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಗೆರೆಕಾವಲು ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಶೀದ್ ನಾಲಕತ್ | <ref name="bfcstaff">{{cite web |url=https://www.bengalurufc.com/players |title=Bengaluru FC Team of Players |website=BengaluruFC.com |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಿಗು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಧ್ರುವ ಬಲರಾಮನ್ | <ref>{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/dhruv-balaraman-828188140 |title=Dhruv Balaraman |website=LinkedIn |access-date=2026-08-26}}</ref> |- | ತಂಡದ ಆಟ ಅರಸಿಗ | {{flagicon|IND}} ಪ್ರತೀಕ್ ಚೋಪ್ರಾ | <ref>{{cite web| url=https://www.linkedin.com/in/prateek-chopra-3263601b7/ | title=Prateek Chopra's LinkedIn | website=LinkedIn}}</ref> |- | ನೆರವಿ ತಂಡದ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ರೆನೆಡಿ ಸಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web |title=Renedy Singh named Head Coach of Blue Colts |url=https://www.bengalurufc.com/news/renedy-singh-named-head-coach-of-blue-colts |access-date=2026-02-10 |website=www.bengalurufc.com}}</ref> |- | ಪಳಗುಮನೆ ಓಜ | {{flagicon|IND}} ಸಂದೇಶ್ ಭೋಯಿಟೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|title=Blue Colts set to begin BDFA Super Division League defence|website=bengalurufc.com|date=14 January 2021|access-date=3 November 2021|archive-date=24 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124225016/https://www.bengalurufc.com/2021/bfc-b/blue-colts-set-begin-bdfa-super-division-league-defence/|url-status=live}}</ref> |- | ಮುಖ್ಯ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ನವೇದ್ ಹಮೀದ್ | <ref>{{cite tweet| user=bengalurufc | number=1986303658339058166 | title=Join us in wishing our Head Physiotherapist Naved Hameed a fantastic celebration on his special day! | date=6 November 2025}}</ref> |- | ನೆರವಿಗ ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸಕ | {{flagicon|IND}} ವಿ. ಕಿರಣ್ ಕುಮಾರ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ಮಾಲೀಸುಗಾರ | {{flagicon|IND}} ರತೀಶ್ ಮಾನ್ | <ref name="bfcstaff"/> |- | ತೊಡುಗೆ ಮೇಲ್ನೋಡುಗ | {{flagicon|IND}} ಗಿರೀಶ್ ಮಲ್ಲಪ್ಪ | <ref name="bfcstaff"/> |- ! style="background:#BF1A25; color:#FFFFFF;" | ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬಲ ! colspan="2" | ೧೨ |} === ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರು === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:small; white-space:nowrap;" |- ! style="text-align:center;" rowspan="2" | No. ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹೆಸರು ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪೌರತ್ವ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಪಾತ್ರ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನಾಂಕ (ವಯಸ್ಸು) ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ಯಿ೦ದ ! style="text-align:center;" rowspan="2" | ತನಕ ! style="text-align:center; width:6px" colspan="2" | ಆಯ್ಕೆ |- ! style="text-align:center; width:6px" | ಲೀಗ್ ! ಕಪ್<ref name="sc_squad">{{Cite web |title=Bengaluru Football Club |url=https://www.the-aiff.com/club/players/8021/10 |access-date=2026-02-10 |website=www.the-aiff.com}}</ref> |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಗೆರೆಕಾವಲಿಗರು |- | ೧ | ಗುರುಪ್ರೀತ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|2|3}} | ೨೦೧೭ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೮ | ಲಾಲ್ತುಅಮ್ಮವಿಯಾ ರಾಲ್ಟೆ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1992|11|28}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಅಹೀಬಮ್ ಸೂರಜ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಗೆರೆಕಾವಲಿಗ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|2|18}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ಕಾಂಪುಗಾರರು |- | | ಮೆನ್ನೊ ಕೋಚ್ | {{flagicon|NED}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|7|2}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೪ | ಚಿಂಗ್ಲೆನ್ ಸನಾ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|7|23}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬ | ಸ್ಯಾಂಡ್ರೊ ಸಖೋ | {{flagicon|POR}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1996|5|1}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೮ | ಹಾವೊಬಮ್ ರಿಕಿ ಮೀತೇಯಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2006|8|30}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೬ | ಹರ್ಷ್ ಪಲಾಂಡೆ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|1|26}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೭ | ನಿಖಿಲ್ ಪೂಜಾರಿ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1995|9|3}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೨ | ನೌರೆಮ್ ರೋಶನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1999|2|2}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೬೬ | ತಖೆಲ್ಲಂಬಮ್ ಬಂಗ್ಸನ್ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ಕಾಂಪುಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2007|3|5}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ನಡುಕಣಗಾರರು |- | | ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಡಿ ಇರಿಯೊಂಡೊ | {{flagicon|ARG}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|5|6}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೮ | ಸುರೇಶ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2000|8|7}} | ೨೦೧೯ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೪ | ಸೋಹಂ ವರ್ಷಣೆಯ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|8|14}} | ೨೦೨೪ | ೨೦೨೫ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೩ | ಲಾಲ್ರೆಮ್‌ಟ್ಲುವಾಂಗಾ ಫನೈ | {{flagicon|IND}} | ಕಾಂಪಾತ್ಮಕ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|9|17}} | ೨೦೨೦ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೧ | ವಿನಿತ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|7|31}} | ೨೦೨೨ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೮ | ನಿಂಗ್‌ಥೌಖೋಂಗ್ಜಮ್ ರಿಷಿ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|3|23}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೫೧ | ಶಿವಾಲ್ಡೊ ಸಿಂಗ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|6|13}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | | ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅರ್ಬಾಶ್ | {{flagicon|IND}} | ನಟ್ಟ ನಡುಕಣಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2008|9|29}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- ! colspan="10" style="background:#2545A0; color:#FFFFFF; ; text-align:center;"| ದಾಳಿಗಾರರು |- | | ಮಿಹೈಲೊ ಪೆರೋವಿಚ್ | {{flagicon|MNE}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|1|23}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೭ | ಬೋರ್ಜಾ ಮಾರ್ಟಿನೆಜ್ | {{flagicon|ESP}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1994|2|3}} | ೨೦೨೬ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೦ | ರಯಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ | {{flagicon|IND}} | ಬಲ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1993|10|28}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೯ | ಸೆರ್ಟೊ ವೊರ್ನೆಲೆನ್ ಕೋಮ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2004|3|25}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೧ | ಸುನಿಲ್ ಛೆತ್ರಿ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1984|8|3}} | ೨೦೧೩ | ೨೦೨೭ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೧೭ | ಮೋನಿರುಲ್ ಮೊಲ್ಲಾ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2005|5|1}} | ೨೦೨೩ | ೨೦೨೮ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೨೨ | ಆಶಿಕ್ ಕುರುನಿಯನ್ | {{flagicon|IND}} | ಎಡ ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|1997|6|14}} | ೨೦೨೫ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |- | ೩೯ | ಶಿವಶಕ್ತಿ ನಾರಾಯಣನ್ | {{flagicon|IND}} | ನಡು ದಾಳಿಗಾರ | {{birth date and age2 |df=yes|2026|6|1|2001|7|9}} | ೨೦೨೧ | ೨೦೨೯ | {{TBA}} | {{TBA}} |} <!-- : ^† Loaned out. : ^‡ Left in January transfer window --> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} cuwmlp5x0fc1ti9crylj8khcem3n4hq 0 187131 1427682 1427363 2026-09-08T06:42:40Z MandukRao 101487 MandukRao [[ಸದಸ್ಯ:MandukRao/sandbox]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ 1427363 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ಥಾವರಚಂದ್ ಗೆಹಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ewqf2t48cig96ydlu1knz96mhwowu5o 1427686 1427682 2026-09-08T07:11:14Z MandukRao 101487 1427686 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ಥಾವರಚಂದ್ ಗೆಹಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಡುಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=K M Shivalingegowda (Indian National Congress): Arsikere (Hassan) – Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7824 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಪುಷ್ಪವತಿ. ದಂಪತಿಗೆ ಆದರ್ಶ್ ಗೌಡ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2011ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ 71 ಜೋಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಾನಸ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter entered wedlock in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2011/Mar/25/mlas-daughter-entered-wedlock-in-mass-marraige-238637.html |work=The New Indian Express |date=25 March 2011 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಅವರು ಕೂಡ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter ties knot in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2013/Feb/15/mlas-daughter-ties-knot-in-mass-marriage-450636.html |work=The New Indian Express |date=15 February 2013 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಮಗ ಡಾ. ಆದರ್ಶ್‌ ಎಸ್‌. ಗೌಡ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗಂಡಸಿ ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಜಯ? |url=https://publictv.in/karnataka-election-2023-arsikere-constituency-kl-shivalinge-gowda-jds-congress/ |work=Public TV |date=26 March 2023 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. 2001 ರಿಂದ 2006ರ ವರೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಸಚಿವರಾಗಿ ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ |url=https://www.varthabharati.in/hassan/km-shivalingegowda-2265402 |work=Vartha Bharati |date=3 August 2026 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 2004 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2004ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜನತಾದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರ ಎದುರು 18 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮು ಅವರು 52,781 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 52,763 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2004">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2004 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2004 |access-date=1 September 2026}}</ref> 4hf37z0kcfds558gqs2ms1qdoi8adrj 1427687 1427686 2026-09-08T07:24:23Z MandukRao 101487 1427687 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ಥಾವರಚಂದ್ ಗೆಹಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಡುಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=K M Shivalingegowda (Indian National Congress): Arsikere (Hassan) – Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7824 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಪುಷ್ಪವತಿ. ದಂಪತಿಗೆ ಆದರ್ಶ್ ಗೌಡ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2011ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ 71 ಜೋಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಾನಸ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter entered wedlock in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2011/Mar/25/mlas-daughter-entered-wedlock-in-mass-marraige-238637.html |work=The New Indian Express |date=25 March 2011 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಅವರು ಕೂಡ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter ties knot in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2013/Feb/15/mlas-daughter-ties-knot-in-mass-marriage-450636.html |work=The New Indian Express |date=15 February 2013 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಮಗ ಡಾ. ಆದರ್ಶ್‌ ಎಸ್‌. ಗೌಡ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗಂಡಸಿ ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಜಯ? |url=https://publictv.in/karnataka-election-2023-arsikere-constituency-kl-shivalinge-gowda-jds-congress/ |work=Public TV |date=26 March 2023 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. 2001 ರಿಂದ 2006ರ ವರೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಸಚಿವರಾಗಿ ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ |url=https://www.varthabharati.in/hassan/km-shivalingegowda-2265402 |work=Vartha Bharati |date=3 August 2026 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 2004 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2004ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜನತಾದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರ ಎದುರು 18 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮು ಅವರು 52,781 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 52,763 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2004">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2004 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2004 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2008ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ವಿ. ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರನ್ನು 34,226 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 74,025 ಮತಗಳ ಪಡೆದರೆ, ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರು 39,799 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2008">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2008 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2008 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2013ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 29,631 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 76,579 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರು 46,948 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2013">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2013 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2013 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2018ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 43,689 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ಬಿ. ಶಶಿಧರ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 93,986 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಶಶಿಧರ ಅವರು 50,297 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2018">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2018 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka2018 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> 8m3zbuck9szsxl3hasmv31uw60fbc3w 1427689 1427687 2026-09-08T07:37:35Z MandukRao 101487 1427689 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಡುಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=K M Shivalingegowda (Indian National Congress): Arsikere (Hassan) – Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7824 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಪುಷ್ಪವತಿ. ದಂಪತಿಗೆ ಆದರ್ಶ್ ಗೌಡ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2011ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ 71 ಜೋಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಾನಸ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter entered wedlock in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2011/Mar/25/mlas-daughter-entered-wedlock-in-mass-marraige-238637.html |work=The New Indian Express |date=25 March 2011 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಅವರು ಕೂಡ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter ties knot in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2013/Feb/15/mlas-daughter-ties-knot-in-mass-marriage-450636.html |work=The New Indian Express |date=15 February 2013 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಮಗ ಡಾ. ಆದರ್ಶ್‌ ಎಸ್‌. ಗೌಡ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗಂಡಸಿ ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಜಯ? |url=https://publictv.in/karnataka-election-2023-arsikere-constituency-kl-shivalinge-gowda-jds-congress/ |work=Public TV |date=26 March 2023 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. 2001 ರಿಂದ 2006ರ ವರೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಸಚಿವರಾಗಿ ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ |url=https://www.varthabharati.in/hassan/km-shivalingegowda-2265402 |work=Vartha Bharati |date=3 August 2026 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 2004 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2004ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜನತಾದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರ ಎದುರು 18 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮು ಅವರು 52,781 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 52,763 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2004">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2004 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2004 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2008ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ವಿ. ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರನ್ನು 34,226 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 74,025 ಮತಗಳ ಪಡೆದರೆ, ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರು 39,799 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2008">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2008 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2008 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2013ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 29,631 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 76,579 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರು 46,948 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2013">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2013 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2013 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2018ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 43,689 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ಬಿ. ಶಶಿಧರ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 93,986 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಶಶಿಧರ ಅವರು 50,297 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2018">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2018 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka2018 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> lh6cu7vtggxc7mvc00nfvefky3k8hri 1427690 1427689 2026-09-08T07:50:28Z MandukRao 101487 1427690 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಡುಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=K M Shivalingegowda (Indian National Congress): Arsikere (Hassan) – Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7824 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಪುಷ್ಪವತಿ. ದಂಪತಿಗೆ ಆದರ್ಶ್ ಗೌಡ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2011ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ 71 ಜೋಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಾನಸ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter entered wedlock in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2011/Mar/25/mlas-daughter-entered-wedlock-in-mass-marraige-238637.html |work=The New Indian Express |date=25 March 2011 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಅವರು ಕೂಡ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter ties knot in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2013/Feb/15/mlas-daughter-ties-knot-in-mass-marriage-450636.html |work=The New Indian Express |date=15 February 2013 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಮಗ ಡಾ. ಆದರ್ಶ್‌ ಎಸ್‌. ಗೌಡ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗಂಡಸಿ ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಜಯ? |url=https://publictv.in/karnataka-election-2023-arsikere-constituency-kl-shivalinge-gowda-jds-congress/ |work=Public TV |date=26 March 2023 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. 2001 ರಿಂದ 2006ರ ವರೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಸಚಿವರಾಗಿ ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ |url=https://www.varthabharati.in/hassan/km-shivalingegowda-2265402 |work=Vartha Bharati |date=3 August 2026 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 2004 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2004ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜನತಾದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರ ಎದುರು 18 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮು ಅವರು 52,781 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 52,763 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2004">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2004 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2004 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2008ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ವಿ. ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರನ್ನು 34,226 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 74,025 ಮತಗಳ ಪಡೆದರೆ, ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರು 39,799 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2008">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2008 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2008 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2013ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 29,631 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 76,579 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರು 46,948 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2013">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2013 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2013 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2018ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 43,689 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ಬಿ. ಶಶಿಧರ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 93,986 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಶಶಿಧರ ಅವರು 50,297 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2018">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2018 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka2018 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಶಾಸಕರಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === 2018–2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ (ADR) ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆ ಕಲಾಪದ 150 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 140 ದಿನ ಹಾಜರಾಗುವ ಮೂಲಕ 93% ಹಾಜರಾತಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 327 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ 22 ಚುಕ್ಕೆ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು 305 ಚುಕ್ಕೆ ರಹಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref name="ADRPerformance">{{cite report |title=15th Legislative Assembly of Karnataka: Analysis of Performance of MLAs (2018–2023) |url=https://www.adrindia.org/sites/default/files/Karnataka_MLAs_Performance_%282018_to_2023%29_Included_Attendance_Data_FinalVer_English.pdf |publisher=Association for Democratic Reforms |date=26 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಪಿಆರ್‌ಎಸ್‌ ಲ್ಯಾಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್‌ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಹಾಜರಾತಿ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಾಜರಾತಿ 94.2%. (ರಾಜ್ಯ ಸರಾಸರಿ 82.5%). <ref name="PRSShivalinge">{{cite web |title=K M Shivalinge Gowda |url=https://prsindia.org/mlatrack/k-m-shivalinge-gowda |website=PRS Legislative Research |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ವರದಿಯಂತೆ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ಫ್ಲೋರೋಸಿಸ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್‌ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇದರಿಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 45 ಗ್ರಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="TNIEArsikere">{{cite news |title=Karnataka: Unhappy coconut growers, fluoroisis major issues in Arsikere taluk |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2018/Apr/25/karnataka-unhappy-coconut-growers-fluoroisis-major-issues-in-arsikere-taluk-1805856.html |work=The New Indian Express |date=25 April 2018 |access-date=1 September 2026}}</ref> ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಸೆಳೆಯಲು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಅರಸೀಕೆರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪ 5 ದಿನಗಳ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="TNIEArsikere"/> ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಾಗ, ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಸಂದರ್ಭ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. <ref name="PublicCongress">{{cite news |title=Former JD(S) MLA Shivalinge Gowda officially joins Congress in Arasikere |url=https://english.publictv.in/former-jds-mla-shivalinge-gowda-officially-joins-congress-in-arasikere/ |work=Public TV |date=9 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ === ಫೆಬ್ರವರಿ 2019ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಚ್‌. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. <ref name="KHB2019">{{cite news |title=Loyalists appointed to boards, corporations |url=https://www.newindianexpress.com/karnataka/2019/Feb/26/loyalists-appointed-to-boards-corporations-1944331.html |work=The New Indian Express |date=26 February 2019 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಜನವರಿ 2024ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರನ್ನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref name="KHB2024">{{cite news |title=Siddaramaiah appoints 34 MLAs as chiefs to boards and corporations |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/siddaramaiah-appoints-34-mlas-as-chiefs-of-boards-corporations-2866884 |work=Deccan Herald |date=26 January 2024 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಜೆಡಿಎಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 2023ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. <ref name="IEMarch2023">{{cite news |title=JD(S) MLA Shivalinge Gowda to join Cong, Kumaraswamy says more will leave |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/jds-mla-shivalinge-gowda-to-join-cong-kumaraswamy-says-more-will-leave-8476133/ |work=The Indian Express |date=2 March 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2, 2023ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಾಗೂ ತಾವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. <ref name="IEResign2023">{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2023ರಂದು ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕರಾದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. <ref name="PublicCongress"/> === 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದರು. 20,177 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎನ್‌. ಆರ್‌. ಸಂತೋಷ್‌ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಈ ಮೂಲಕ ಸತತ 4ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 98,375 ಮತ ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಂತೋಷ್‌ ಅವರು 78,198 ಮತ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="ECI2023">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2023 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka-2023 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> == ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ == ಆಗಸ್ಟ್‌ 3, 2026ರಂದು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸಂಪುಟ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಸಚಿವರಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. <ref name="IECabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref name="IECabinet2026"/> ಆಗಸ್ಟ್‌ 12, 2026ರಂದು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯಡಿ ಬರುವ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref name="Excise2026">{{cite web |title=Karnataka Cabinet Ministers – DK Shivakumar Government (2026) |url=https://www.karnataka.com/govt/cabinet-ministers/ |website=Karnataka.com |access-date=1 September 2026}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ooqk6qunchetfu3cecxd8z5p2az4zj2 1427691 1427690 2026-09-08T07:51:47Z MandukRao 101487 1427691 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರು | term_start = 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 | governor = [[ ಥಾವರ್ ಚಂದ್ ಗೆಹ್ಲೋಟ್]] | 1blankname = ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ | 1namedata = [[ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್]] | office1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]] ಸದಸ್ಯ | constituency1 = [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಅರಸೀಕೆರೆ]] | term_start1 = 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1958|2|14|df=y}} | birth_place = ಕುಡುಕುಂಡಿ, ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (2023–ಪ್ರಸ್ತುತ), [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] (2023ರವರೆಗೆ) }} '''ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ''' (ಜನನ 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಅವರು, ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಅರಸೀಕೆರೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Constituencies |url=https://hassan.nic.in/en/constituencies/ |website=Hassan District, Government of Karnataka |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ [[ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ)]] ತೊರೆದು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. 2023ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಗೆದ್ದು ಸತತ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref>{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=2 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Arsikere Election Results 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/arsikere |website=NDTV |access-date=2 September 2026}}</ref> 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು.<ref name="Cabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> 12 ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka CM allots Cabinet portfolios to 19 ministers; DKS keeps Finance, Law |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/12/karnataka-cm-allots-cabinet-portfolios-to-19-ministers-dks-keeps-finance-law |work=The New Indian Express |date=12 August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Karnataka District In-Charge Ministers List 2026: 31 districts get new ministers; check full list |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/karnataka-district-in-charge-ministers-list-2026-31-districts-get-new-ministers-check-full-list/articleshow/133247415.cms |work=The Economic Times |date=August 2026 |access-date=2 September 2026}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 1958ರಂದು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕುಡುಕುಂಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಅವರು 1980ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |title=K M Shivalingegowda (Indian National Congress): Arsikere (Hassan) – Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7824 |website=MyNeta |publisher=Association for Democratic Reforms |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಪುಷ್ಪವತಿ. ದಂಪತಿಗೆ ಆದರ್ಶ್ ಗೌಡ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರ ಹಾಗೂ ಎಸ್. ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಇದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |title=Fifteenth Karnataka Legislative Assembly – Who's Who |url=https://kla.kar.nic.in/assembly/member/15who.pdf |website=Karnataka Legislative Assembly |year=2022 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಮಾರ್ಚ್‌ 2011ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ 71 ಜೋಡಿಗಳ ಪೈಕಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ಮಾನಸ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter entered wedlock in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2011/Mar/25/mlas-daughter-entered-wedlock-in-mass-marraige-238637.html |work=The New Indian Express |date=25 March 2011 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಶುಭಾಶ್ರೀ ಅವರು ಕೂಡ ಫೆಬ್ರವರಿ 2013ರಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿವಾಹ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. <ref>{{cite news |title=MLA's daughter ties knot in mass marriage |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2013/Feb/15/mlas-daughter-ties-knot-in-mass-marriage-450636.html |work=The New Indian Express |date=15 February 2013 |access-date=8 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಮಗ ಡಾ. ಆದರ್ಶ್‌ ಎಸ್‌. ಗೌಡ ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯುವ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಹಾಸನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗಂಡಸಿ ಸೇವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸಾಧನೆಗೈದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರಿಗೆ ಈ ಬಾರಿ ಸಿಗುತ್ತಾ ಜಯ? |url=https://publictv.in/karnataka-election-2023-arsikere-constituency-kl-shivalinge-gowda-jds-congress/ |work=Public TV |date=26 March 2023 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು. 2001 ರಿಂದ 2006ರ ವರೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{cite news |title=ಸಚಿವರಾಗಿ ಕೆ.ಎಂ.ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕಾರ |url=https://www.varthabharati.in/hassan/km-shivalingegowda-2265402 |work=Vartha Bharati |date=3 August 2026 |language=kn |access-date=1 September 2026}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 2004 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2004ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡಸಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜನತಾದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಪಕ್ಷದಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರ ಎದುರು 18 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಾಭವಗೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವರಾಮು ಅವರು 52,781 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೆ, ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 52,763 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2004">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2004 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2004 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ವಿಧಾನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 2008ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ವಿ. ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರನ್ನು 34,226 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 74,025 ಮತಗಳ ಪಡೆದರೆ, ಸಿದ್ದಪ್ಪ ಅವರು 39,799 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2008">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2008 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2008 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2013ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 29,631 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 76,579 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಬಿ. ಶಿವರಾಮು ಅವರು 46,948 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2013">{{cite web |title=Election Results – Full Statistical Reports: Karnataka 2013 |url=https://www.eci.gov.in/statistical-reports |website=Election Commission of India |at=Karnataka, 2013 |access-date=1 September 2026}}</ref> 2018ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 43,689 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜಿ. ಬಿ. ಶಶಿಧರ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 93,986 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ, ಶಶಿಧರ ಅವರು 50,297 ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref name="ECI2018">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2018 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka2018 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಶಾಸಕರಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === 2018–2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ (ADR) ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ವಿಧಾನಸಭೆ ಕಲಾಪದ 150 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 140 ದಿನ ಹಾಜರಾಗುವ ಮೂಲಕ 93% ಹಾಜರಾತಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 327 ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ 22 ಚುಕ್ಕೆ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು 305 ಚುಕ್ಕೆ ರಹಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿವೆ. <ref name="ADRPerformance">{{cite report |title=15th Legislative Assembly of Karnataka: Analysis of Performance of MLAs (2018–2023) |url=https://www.adrindia.org/sites/default/files/Karnataka_MLAs_Performance_%282018_to_2023%29_Included_Attendance_Data_FinalVer_English.pdf |publisher=Association for Democratic Reforms |date=26 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಪಿಆರ್‌ಎಸ್‌ ಲ್ಯಾಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್‌ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ ಹಾಜರಾತಿ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ಹಾಜರಾತಿ 94.2%. (ರಾಜ್ಯ ಸರಾಸರಿ 82.5%). <ref name="PRSShivalinge">{{cite web |title=K M Shivalinge Gowda |url=https://prsindia.org/mlatrack/k-m-shivalinge-gowda |website=PRS Legislative Research |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. 2018ರಲ್ಲಿ ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ವರದಿಯಂತೆ ಅರಸೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಸತತ ಬರಗಾಲದಿಂದ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತೆಂಗಿನ ಮರಗಳು ಒಣಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ಫ್ಲೋರೋಸಿಸ್ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜಲದಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್‌ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇದರಿಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ 45 ಗ್ರಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="TNIEArsikere">{{cite news |title=Karnataka: Unhappy coconut growers, fluoroisis major issues in Arsikere taluk |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2018/Apr/25/karnataka-unhappy-coconut-growers-fluoroisis-major-issues-in-arsikere-taluk-1805856.html |work=The New Indian Express |date=25 April 2018 |access-date=1 September 2026}}</ref> ತೆಂಗು ಬೆಳೆಗಾರರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಕಷ್ಟದ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನಸೆಳೆಯಲು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಅರಸೀಕೆರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪ 5 ದಿನಗಳ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="TNIEArsikere"/> ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಾಗ, ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ ಸಂದರ್ಭ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತಿನಹೊಳೆ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. <ref name="PublicCongress">{{cite news |title=Former JD(S) MLA Shivalinge Gowda officially joins Congress in Arasikere |url=https://english.publictv.in/former-jds-mla-shivalinge-gowda-officially-joins-congress-in-arasikere/ |work=Public TV |date=9 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿ === ಫೆಬ್ರವರಿ 2019ರಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಚ್‌. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿದ್ದರು. <ref name="KHB2019">{{cite news |title=Loyalists appointed to boards, corporations |url=https://www.newindianexpress.com/karnataka/2019/Feb/26/loyalists-appointed-to-boards-corporations-1944331.html |work=The New Indian Express |date=26 February 2019 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಜನವರಿ 2024ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರನ್ನು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಗೃಹ ಮಂಡಳಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಾಸಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿಯು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. <ref name="KHB2024">{{cite news |title=Siddaramaiah appoints 34 MLAs as chiefs to boards and corporations |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/siddaramaiah-appoints-34-mlas-as-chiefs-of-boards-corporations-2866884 |work=Deccan Herald |date=26 January 2024 |access-date=1 September 2026}}</ref> === ಜೆಡಿಎಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆ === ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಶಾಸಕರಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 2023ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. <ref name="IEMarch2023">{{cite news |title=JD(S) MLA Shivalinge Gowda to join Cong, Kumaraswamy says more will leave |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/jds-mla-shivalinge-gowda-to-join-cong-kumaraswamy-says-more-will-leave-8476133/ |work=The Indian Express |date=2 March 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2, 2023ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ ಕಾಗೇರಿ ಅವರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭ ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವದ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಹಾಗೂ ತಾವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. <ref name="IEResign2023">{{cite news |title=Trouble mounts for JD(S) as third MLA quits in a week, K M Shivalinge Gowda likely to join Congress |url=https://indianexpress.com/elections/shivalinge-gowda-jds-third-mla-quits-in-a-week-join-congress-8534075/ |work=The Indian Express |date=2 April 2023 |access-date=1 September 2026}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್‌ 9, 2023ರಂದು ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕರಾದ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. <ref name="PublicCongress"/> === 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ === 2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡರ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದರು. 20,177 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಜೆಡಿಎಸ್‌ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎನ್‌. ಆರ್‌. ಸಂತೋಷ್‌ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಈ ಮೂಲಕ ಸತತ 4ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಅರಸೀಕೆರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಾಸಕರಾದರು. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು 98,375 ಮತ ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಂತೋಷ್‌ ಅವರು 78,198 ಮತ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="ECI2023">{{cite web |title=Assembly Election Karnataka 2023 |url=https://www.eci.gov.in/ae-karnataka-2023 |website=Election Commission of India |access-date=1 September 2026}}</ref> == ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ == ಆಗಸ್ಟ್‌ 3, 2026ರಂದು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್‌ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸಂಪುಟ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಸಚಿವರಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು. <ref name="IECabinet2026">{{cite news |title=Shivakumar expands Cabinet, a look at his 19 new ministers |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/karnataka-cabinet-expansion-congress-20-new-ministers-swearing-in-10815740/lite/ |work=The Indian Express |date=3 August 2026 |access-date=1 September 2026}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಶಾಸಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಳಿಕ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. <ref name="IECabinet2026"/> ಆಗಸ್ಟ್‌ 12, 2026ರಂದು ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ ಅವರಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆಯಡಿ ಬರುವ ಅಬಕಾರಿ ಖಾತೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref name="Excise2026">{{cite web |title=Karnataka Cabinet Ministers – DK Shivakumar Government (2026) |url=https://www.karnataka.com/govt/cabinet-ministers/ |website=Karnataka.com |access-date=1 September 2026}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} nloyw0jvv8ef0jyssamvmwvvfqg3gii 3 187190 1427649 2026-09-07T14:08:36Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427649 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Arya natikar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೮, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) fi1vkvq0vjwkmvo900e6su5ekayld3v 3 187191 1427651 2026-09-07T15:12:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427651 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Gurulingapp}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೨, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) fuakeshhzayhf33p9uvbl7gk28xuqhr 3 187192 1427676 2026-09-08T05:42:15Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1427676 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಸ್ವಾಗತ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೨, ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) khvjorneqagtgihm4nldcsrjmghxcf2 2 187193 1427683 2026-09-08T06:42:40Z MandukRao 101487 MandukRao [[ಸದಸ್ಯ:MandukRao/sandbox]] ಪುಟವನ್ನು [[ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ 1427683 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಕೆ. ಎಂ. ಶಿವಲಿಂಗೇಗೌಡ]] d6kmzazco6l3kmhtnawa7d9rx2ip4ve 0 187194 1427684 2026-09-08T07:03:00Z Shreelatha.Halemane 88264 ಹೊಸ ಪುಟ: ==ಆರ್‌ವಿಎಸ್‌ಎಂಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಪ್ರಯಾರ್== https://schoolwiki.in/images/4/4e/RVSM-PRAYAR.jpg ಇದು [[ಆಲಪುಳ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಲಪ್ಪ... 1427684 wikitext text/x-wiki ==ಆರ್‌ವಿಎಸ್‌ಎಂಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಪ್ರಯಾರ್== https://schoolwiki.in/images/4/4e/RVSM-PRAYAR.jpg ಇದು [[ಆಲಪುಳ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಓಚಿರಾ ದೇವಾಲಯ]] ಶಾಲೆಯಿಂದ 1 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇವಿಕುಲಂಗರ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. 5 ರಿಂದ 12 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 1500 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಾಲೆಯು 2017 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.<ref>https://rvsm.edu.in/</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ಜನರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಶಾಲೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಾದ ವಲ್ಲತ್ತೂರು ಪಿ. ಕೆ. ಗೋಪಾಲ ಪಿಳ್ಳೈ, ಮಂಜಾಡೆ .ಎನ್. ಶಂಕರಕುರುಪ್ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಝೆತ್ ಎನ್. ಕೇಶವಕುರುಪ್ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ (ಇಡವ ತಿಂಗಳು 1092 ರಲ್ಲಿ) ಶ್ರೀ ಮೂಲಂ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಮಹಾರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರನೇ ವರ್ಷದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು (ಆರ್.ವಿ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಂ.ಯು.ಪಿ. ಶಾಲೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ದಿವಾನ್ ಎಂ. ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್ ನೀಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒನಟ್ಟುಕರ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ಶಾಲೆಯು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2000 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಾಯಿತು. https://schoolwiki.in/images/5/5a/Sree_moolam.jpg https://schoolwiki.in/images/f/f6/Divan.jpeg ==ಭೌತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು== ಶಾಲೆಯು ಮೂರುವರೆ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 9 ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 42 ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 10 ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ RVSM ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಶಾಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 27 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್, ಯುಪಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 10 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 20 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. 150 ಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ಸ್ಕೌಟ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್ ಎನ್‌ಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರೂಪ್ ವರ್ಗ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ವಿದ್ಯಾರಂಗಂ ಕಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆ ಕ್ಲಬ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಎಸ್‌ಪಿಸಿ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಜೆಆರ್‌ಸಿ ಎಎಸ್‌ಎಪಿ ಲಿಟಲ್ ಕೈಟ್ಸ್ ನೆರಕಜ್ಚಾ(ನೇರ್ ಕಾಯಿಚ್ಚ,ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡು ಅರಿಯುವುದು) ==ನಿರ್ವಹಣೆ== ವಿದ್ಯಾಪ್ರಚರಣಂ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ==ಮಾಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು== ಮೆನತೇರಿಲ್ ಕೇಶವ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಪಿ.ಎನ್. ಕುಂಜುಕೃಷ್ಣನ್ ಟಿ.ಎನ್. ಕುಂಜನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಎಸ್.ಕುಂಜು ಪಿಳ್ಳೈ ಸುಕುಮಾರ ಪಿಳ್ಳೈ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೆ ಜಾನ್.ಕೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಭಾಗೀರಥಿಯಮ್ಮ ರಾಜಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೆ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯಮ್ಮ ರಾಮನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.ಎಸ್. ಪಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ ರೇವಮ್ಮ.ಎಸ್. ವಿ.ಎಸ್. ಲೇಖಾ ಜಿ.ಜಯಶ್ರೀ ಪಿ.ಮಾಯಾ ಆರ್.ಜಯಶ್ರೀ ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು= ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಗುಪ್ತನ್ ನಾಯರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿ ರಾಘವನ್ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಉಪಸಭಾಪತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಕೆ.ಒ. ಆಯಿಷಾ ಭಾಯಿ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀ. ಎಂ.ಕೆ. ಹೇಮಚಂದ್ರನ್ ಶ್ರೀ ಅಬ್ದುಲ್ ಸತಾರ್ಕುಂಜು (ಐಪಿಎಸ್, ನಿವೃತ್ತ) ಟಿಕೆಎಂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಪ್ರೊ. ಪಿ.ಒ.ಜೆ. ಲೆಬ್ಬಾ ಮಿಲ್ಮಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ. ಪ್ರಯಾರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಕೆ. ರಾಮನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶ್ರೀ. ಜಿ.ಪಿ. ವಿಜಯಕುಮಾರ್ (ಸೆವೆನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್) ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶ್ರೀ. ಜಿ.ಪಿ. ಜಯಕುಮಾರ್ (ಭಾವಚಿತ್ರ) ಖ್ಯಾತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಶ್ರೀ. ಕೆ.ಪಿ. ನಂಬಿಯತಿರಿ ==ನಿರ್ದೇಶನಗಳು== ಕಾಯಂಕಾಲಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 8 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಓಚಿರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 1.6 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಓಚಿರಾ-ವಳ್ಳಿಕ್ಕಾವು/ಆಯ್ರಂತೆಂಗು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಯಾರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ g1ndrdnuczh3cbw9e133o49m2iqxsm5 1427685 1427684 2026-09-08T07:03:29Z Shreelatha.Halemane 88264 1427685 wikitext text/x-wiki ==ಆರ್‌ವಿಎಸ್‌ಎಂಹೆಚ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಪ್ರಯಾರ್== https://schoolwiki.in/images/4/4e/RVSM-PRAYAR.jpg ಇದು [[ಆಲಪುಳ|ಆಲಪ್ಪುಳ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಕಾಯಂಕುಲಂ]] ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಲಪ್ಪುಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಓಚಿರಾ ದೇವಾಲಯ]] ಶಾಲೆಯಿಂದ 1 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ದೇವಿಕುಲಂಗರ ಪಂಚಾಯತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. 5 ರಿಂದ 12 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 1500 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಶಾಲೆಯು 2017 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು.<ref>https://rvsm.edu.in/</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳ ಜನರಿಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಶಾಲೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಾದ ವಲ್ಲತ್ತೂರು ಪಿ. ಕೆ. ಗೋಪಾಲ ಪಿಳ್ಳೈ, ಮಂಜಾಡೆ .ಎನ್. ಶಂಕರಕುರುಪ್ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಝೆತ್ ಎನ್. ಕೇಶವಕುರುಪ್ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ (ಇಡವ ತಿಂಗಳು 1092 ರಲ್ಲಿ) ಶ್ರೀ ಮೂಲಂ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮ ವರ್ಮ ಮಹಾರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಆರನೇ ವರ್ಷದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯನ್ನು (ಆರ್.ವಿ.ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಂ.ಯು.ಪಿ. ಶಾಲೆ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ದಿವಾನ್ ಎಂ. ಕೃಷ್ಣನ್ ನಾಯರ್ ನೀಡಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಶಾಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಒನಟ್ಟುಕರ ಪ್ರದೇಶದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಈ ಶಾಲೆಯು ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು 1949 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2000 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಯಾಯಿತು. https://schoolwiki.in/images/5/5a/Sree_moolam.jpg https://schoolwiki.in/images/f/f6/Divan.jpeg ==ಭೌತಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು== ಶಾಲೆಯು ಮೂರುವರೆ ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು 9 ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 42 ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯು ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ 10 ತರಗತಿ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶಾಲೆಯು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಆಟದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ RVSM ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಶಾಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 27 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್, ಯುಪಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 10 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 20 ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐಟಿ ಲ್ಯಾಬ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. 150 ಜನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ==ಪಠ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== ಸ್ಕೌಟ್ ಮತ್ತು ಗೈಡ್ಸ್ ಎನ್‌ಸಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರೂಪ್ ವರ್ಗ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ವಿದ್ಯಾರಂಗಂ ಕಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ವೇದಿಕೆ ಕ್ಲಬ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಎಸ್‌ಪಿಸಿ ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಜೆಆರ್‌ಸಿ ಎಎಸ್‌ಎಪಿ ಲಿಟಲ್ ಕೈಟ್ಸ್ ನೆರಕಜ್ಚಾ(ನೇರ್ ಕಾಯಿಚ್ಚ,ನೇರವಾಗಿ ಕಂಡು ಅರಿಯುವುದು) ==ನಿರ್ವಹಣೆ== ವಿದ್ಯಾಪ್ರಚರಣಂ ಪ್ರೈವೆಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ==ಮಾಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು== ಮೆನತೇರಿಲ್ ಕೇಶವ ಪಣಿಕ್ಕರ್ ಪಿ.ಎನ್. ಕುಂಜುಕೃಷ್ಣನ್ ಟಿ.ಎನ್. ಕುಂಜನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಎಸ್.ಕುಂಜು ಪಿಳ್ಳೈ ಸುಕುಮಾರ ಪಿಳ್ಳೈ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಪಿಳ್ಳೆ ಜಾನ್.ಕೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಭಾಗೀರಥಿಯಮ್ಮ ರಾಜಶೇಖರನ್ ಪಿಳ್ಳೆ ರಾಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯಮ್ಮ ರಾಮನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ.ಎಸ್. ಪಿ.ಎಸ್. ರಮಾದೇವಿ ರೇವಮ್ಮ.ಎಸ್. ವಿ.ಎಸ್. ಲೇಖಾ ಜಿ.ಜಯಶ್ರೀ ಪಿ.ಮಾಯಾ ಆರ್.ಜಯಶ್ರೀ ==ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು= ಖ್ಯಾತ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಪ್ರೊ. ಎಸ್. ಗುಪ್ತನ್ ನಾಯರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಪುತುಪ್ಪಳ್ಳಿ ರಾಘವನ್ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮೊದಲ ಉಪಸಭಾಪತಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಕೆ.ಒ. ಆಯಿಷಾ ಭಾಯಿ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ಶ್ರೀ. ಎಂ.ಕೆ. ಹೇಮಚಂದ್ರನ್ ಶ್ರೀ ಅಬ್ದುಲ್ ಸತಾರ್ಕುಂಜು (ಐಪಿಎಸ್, ನಿವೃತ್ತ) ಟಿಕೆಎಂ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಪ್ರೊ. ಪಿ.ಒ.ಜೆ. ಲೆಬ್ಬಾ ಮಿಲ್ಮಾದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶ್ರೀ. ಪ್ರಯಾರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಪ್ರೊ. (ಡಾ.) ಕೆ. ರಾಮನ್ ಪಿಳ್ಳೈ ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶ್ರೀ. ಜಿ.ಪಿ. ವಿಜಯಕುಮಾರ್ (ಸೆವೆನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್) ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶ್ರೀ. ಜಿ.ಪಿ. ಜಯಕುಮಾರ್ (ಭಾವಚಿತ್ರ) ಖ್ಯಾತ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ ಶ್ರೀ. ಕೆ.ಪಿ. ನಂಬಿಯತಿರಿ ==ನಿರ್ದೇಶನಗಳು== ಕಾಯಂಕಾಲಂ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 8 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಓಚಿರಾ ಪಟ್ಟಣದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 1.6 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಓಚಿರಾ-ವಳ್ಳಿಕ್ಕಾವು/ಆಯ್ರಂತೆಂಗು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಯಾರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ 092ncrupuv8h21m6rd5kuhtc5e1oltt 0 187195 1427692 2026-09-08T08:00:17Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" style="width:23em; text-align:left; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%;" | ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು<br /><small>苏州古典园林</small> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Suzhou, Humble Administrator's Garden (03).JPG|220px]]<br /><small>ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ (ಝುಝೆಂಗ್‌ಯುವಾನ್)</small> |- ! colspan="2" style... 1427692 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; text-align:left; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%;" | ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು<br /><small>苏州古典园林</small> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Suzhou, Humble Administrator's Garden (03).JPG|220px]]<br /><small>ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ (ಝುಝೆಂಗ್‌ಯುವಾನ್)</small> |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#cedff2;" | ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Classical Gardens of Suzhou |- ! scope="row" | ದೇಶ | ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಪ್ರಾಂತ್ಯ | ಜಿಯಾಂಗ್‌ಸು (ಸೂಝೌ) |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (i), (ii), (iii), (iv), (v) |- ! scope="row" | ಉಲ್ಲೇಖ ಸಂಖ್ಯೆ | [https://whc.unesco.org/en/list/813/ 813] |- ! scope="row" | ಶಾಸನ ವರ್ಷ | 1997 (2000ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ) |- ! scope="row" | ಪ್ರದೇಶ | 11.922 ha |- ! scope="row" | ಬಫರ್ ವಲಯ | 26.839 ha |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | 11ನೇ – 19ನೇ ಶತಮಾನ |- ! scope="row" | ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ | 9 (ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದವು) |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು | ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರು |} '''ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು''' (ಚೀನೀ: 苏州古典园林) ಚೀನಾದ ಜಿಯಾಂಗ್‌ಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸೂಝೌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಮೂಹ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ, ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂಬತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/813/ |title=Classical Gardens of Suzhou |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-04}}</ref> ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳು ನೀರು, ಕಲ್ಲು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನೇ ನಿವಾಸ ಸ್ಥಳದೊಳಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="cdisc">{{cite web |url=https://www.chinadiscovery.com/jiangsu/suzhou/classical-gardens-of-suzhou.html |title=Classical Gardens of Suzhou - UNESCO World Heritage Gardens |publisher=China Discovery |access-date=2026-09-04}}</ref> ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಶೈಲಿ ಮೇರುಕೃತಿಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜಪಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಇತರ ಉದ್ಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೇಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:The Humble Administrator's Garden, Suzhou, China (37825378061).jpg|thumb|left|250px|ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನದ ಜಲಪ್ರದೇಶ]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸೂಝೌ ನಗರದ ರಾಜ ಬೇಟೆಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 4ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿ, ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (14ನೇ–20ನೇ ಶತಮಾನ) ತಮ್ಮ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿದವು.<ref name="unesco"/> ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ತಕರು ನಗರ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳ ಒಳಗೇ ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು; ಇದು ಚೀನೀ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="cdisc"/> ಸೂಝೌ ಪ್ರದೇಶದ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ, ಹೇರಳ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಿತು; ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂಝೌ ನಗರ "ಉದ್ಯಾನಗಳ ನಗರ" ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ವಿನ್ಯಾಸ ತತ್ವಗಳು == [[File:Lotus leaves in Humble Administrator's Garden.JPG|thumb|right|250px|ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನದ ತಾವರೆ ಎಲೆಗಳು]] ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಕೇಂದ್ರ ತತ್ವ "ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಸೃಷ್ಟಿ". ನೀರನ್ನು ಉದ್ಯಾನದ "ರಕ್ತ"ವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಇದು ಕೊಳ, ಚಿಲುಮೆ, ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cdisc"/> ಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆಗಳು (ರಾಕರಿ) ಕೃತಕ "ಪರ್ವತ"ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಾಗಿಯೂ ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿಯೂ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ರಂಧ್ರಯುಕ್ತ ಕಿಟಕಿಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು "ಚೌಕಟ್ಟಿ"ನಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ನೆಲಹಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕರೆ (ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಸಂಕೇತ) ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ (ಅದೃಷ್ಟದ ಸಂಕೇತ) ಮುಂತಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="cdisc"/> "ಎರವಲು ದೃಶ್ಯ" ಎಂಬ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ದೂರದ ಗೋಪುರ, ಮರ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಯಾನದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಇದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ವಿಶಾಲತೆಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದ ಒಟ್ಟು ಜಾಗದ 15–30% ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗ ಜಲಪ್ರದೇಶ, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="cdisc"/> == ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನಗಳು == [[File:Bonsai in Humble Administrator's Garden, Suzhou, China, 2016-08-20 - 01.jpg|thumb|left|250px|ಬೋನ್ಸಾಯ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ]] * '''ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ''' (ಝುಝೆಂಗ್‌ಯುವಾನ್) – 5.2 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಈ ಉದ್ಯಾನ ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದದ್ದು; 500 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 20ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಕರು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cdisc"/> * '''ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ''' (ಷಿಝಿಲಿನ್) – ಸುಮಾರು 500 ಸಿಂಹಾಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಚಿತ್ರ ರಾಕರಿ ಜೋಡಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ; ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="cdisc"/> * '''ಬಲೆಗಾರರ ಯಜಮಾನನ ಉದ್ಯಾನ''' (ವಾಂಗ್‌ಷಿಯುವಾನ್) – ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಸಂಯಮಶೀಲ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈ ಉದ್ಯಾನ ಸೂಝೌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * '''ವಿರಮಿಸುವ ಉದ್ಯಾನ''' (ಲಿಂಗ್ಯುವಾನ್) ಮತ್ತು '''ನೀಲಿ ತೆರೆಗಳ ಮಂಟಪ''' (ಕ್ಯಾಂಗ್‌ಲಾಂಗ್ ಟಿಂಗ್) – ಇತರ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಿಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಕಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. * '''ಜೋಡಿ ಉದ್ಯಾನ''' (ಓಯುಯುವಾನ್) ಮತ್ತು '''ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಾನ''' (ಕೊಯುವಾನ್) – ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಶಲತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈ ಎರಡು ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸೂಝೌ ಶೈಲಿಯ ಆತ್ಮೀಯ, ವಸತಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="cdisc"/> == ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ == [[File:Lion Grove Garden Suzhou November 2017 008.jpg|thumb|right|250px|ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆ]] 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ, ಝೆನ್ ಬೌದ್ಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಕಲೆಯ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="cdisc"/> ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸುರಂಗ-ಮಾರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆ ಭೂಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದ್ದು, ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಒಂದು ಆಟದಂತಹ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ ನಿ ಝಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಯುವಾನ್ ಕಾಲದ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಉದ್ಯಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಕರಿ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಿಯಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿರಿದಾದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಾ ದಾರಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. [[File:20090905 Suzhou Lion Grove Garden 4502.jpg|thumb|left|250px|ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನದ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಜಲಪ್ರದೇಶ]] == ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ == 1997ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿ, 2000ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಐದು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಧಾನ ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಪೂರ್ವ ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ ಮುಖಜಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> == ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ == ಇಂದು ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೇಶ-ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸೂಝೌ ನಗರಕ್ಕೆ "ಪೂರ್ವದ ವೆನಿಸ್" ಎಂಬ ಬಿರುದೂ ಇದೆ. ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಜಲಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="cdisc"/> ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಒತ್ತಡ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಂತರ್ಜಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂರಕ್ಷಕರ ತಂಡಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೀವಂತ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> 0pbcjgsnv003e6jwvk44siuwzw7pa63 1427693 1427692 2026-09-08T08:05:48Z Reema Jalihal 87461 1427693 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:23em; text-align:left; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:120%;" | ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು<br /><small>苏州古典园林</small> |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[File:Suzhou, Humble Administrator's Garden (03).JPG|220px]]<br /><small>ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ (ಝುಝೆಂಗ್‌ಯುವಾನ್)</small> |- ! colspan="2" style="text-align:center; background:#cedff2;" | ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Classical Gardens of Suzhou |- ! scope="row" | ದೇಶ | ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಪ್ರಾಂತ್ಯ | ಜಿಯಾಂಗ್‌ಸು (ಸೂಝೌ) |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (i), (ii), (iii), (iv), (v) |- ! scope="row" | ಉಲ್ಲೇಖ ಸಂಖ್ಯೆ | [https://whc.unesco.org/en/list/813/ ೮೧೩] |- ! scope="row" | ಶಾಸನ ವರ್ಷ | ೧೯೯೭ (೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆ) |- ! scope="row" | ಪ್ರದೇಶ | ೧೧.೯೨೨ ha |- ! scope="row" | ಬಫರ್ ವಲಯ | ೨೬.೮೩೯ ha |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | ೧೧ನೇ – ೧೯ನೇ ಶತಮಾನ |- ! scope="row" | ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ | ೯ (ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದವು) |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು | ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ತಕರು |} '''ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು''' (ಚೀನೀ: 苏州古典园林) ಚೀನಾದ ಜಿಯಾಂಗ್‌ಸು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸೂಝೌ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಮೂಹ. ೧೧ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ, ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂಬತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/813/ |title=Classical Gardens of Suzhou |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-04}}</ref> ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳು ನೀರು, ಕಲ್ಲು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿರೂಪವನ್ನೇ ನಿವಾಸ ಸ್ಥಳದೊಳಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="cdisc">{{cite web |url=https://www.chinadiscovery.com/jiangsu/suzhou/classical-gardens-of-suzhou.html |title=Classical Gardens of Suzhou - UNESCO World Heritage Gardens |publisher=China Discovery |access-date=2026-09-04}}</ref> ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ಶೈಲಿ ಮೇರುಕೃತಿಗಳೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜಪಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಇತರ ಉದ್ಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮೇಲೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:The Humble Administrator's Garden, Suzhou, China (37825378061).jpg|thumb|left|250px|ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನದ ಜಲಪ್ರದೇಶ]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸೂಝೌ ನಗರದ ರಾಜ ಬೇಟೆಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಮಾರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿ, ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (೧೪ನೇ–೨೦ನೇ ಶತಮಾನ) ತಮ್ಮ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪಿದವು.<ref name="unesco"/> ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದ್ವಾಂಸರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ತಕರು ನಗರ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿವಾಸಗಳ ಒಳಗೇ ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡರು; ಇದು ಚೀನೀ ಭೂದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="cdisc"/> ಸೂಝೌ ಪ್ರದೇಶದ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ, ಹೇರಳ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಸಂಪತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸಿತು; ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂಝೌ ನಗರ "ಉದ್ಯಾನಗಳ ನಗರ" ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ವಿನ್ಯಾಸ ತತ್ವಗಳು == [[File:Lotus leaves in Humble Administrator's Garden.JPG|thumb|right|250px|ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನದ ತಾವರೆ ಎಲೆಗಳು]] ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಕೇಂದ್ರ ತತ್ವ "ಪ್ರಕೃತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿರೂಪದ ಸೃಷ್ಟಿ". ನೀರನ್ನು ಉದ್ಯಾನದ "ರಕ್ತ"ವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಇದು ಕೊಳ, ಚಿಲುಮೆ, ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cdisc"/> ಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆಗಳು (ರಾಕರಿ) ಕೃತಕ "ಪರ್ವತ"ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳು ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಾಗಿಯೂ ದೃಶ್ಯವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಿಯೂ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ರಂಧ್ರಯುಕ್ತ ಕಿಟಕಿಗಳು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು "ಚೌಕಟ್ಟಿ"ನಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ನೆಲಹಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕ್ಕರೆ (ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಸಂಕೇತ) ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ (ಅದೃಷ್ಟದ ಸಂಕೇತ) ಮುಂತಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ.<ref name="cdisc"/> "ಎರವಲು ದೃಶ್ಯ" ಎಂಬ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಿಟಕಿ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಕ ದೂರದ ಗೋಪುರ, ಮರ ಅಥವಾ ಬೆಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಉದ್ಯಾನದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಇದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ವಿಶಾಲತೆಯ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದ ಒಟ್ಟು ಜಾಗದ ೧೫–೩೦% ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗ ಜಲಪ್ರದೇಶ, ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="cdisc"/> == ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಾನಗಳು == [[File:Bonsai in Humble Administrator's Garden, Suzhou, China, 2016-08-20 - 01.jpg|thumb|left|250px|ಬೋನ್ಸಾಯ್ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ]] * '''ವಿನಮ್ರ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಉದ್ಯಾನ''' (ಝುಝೆಂಗ್‌ಯುವಾನ್) – ೫.೨ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಈ ಉದ್ಯಾನ ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದದ್ದು; ೫೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೨೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲೀಕರು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="cdisc"/> * '''ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ''' (ಷಿಝಿಲಿನ್) – ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಸಿಂಹಾಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಚಿತ್ರ ರಾಕರಿ ಜೋಡಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ; ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.<ref name="cdisc"/> * '''ಬಲೆಗಾರರ ಯಜಮಾನನ ಉದ್ಯಾನ''' (ವಾಂಗ್‌ಷಿಯುವಾನ್) – ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಸಂಯಮಶೀಲ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈ ಉದ್ಯಾನ ಸೂಝೌ ಶೈಲಿಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * '''ವಿರಮಿಸುವ ಉದ್ಯಾನ''' (ಲಿಂಗ್ಯುವಾನ್) ಮತ್ತು '''ನೀಲಿ ತೆರೆಗಳ ಮಂಟಪ''' (ಕ್ಯಾಂಗ್‌ಲಾಂಗ್ ಟಿಂಗ್) – ಇತರ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಿಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ವಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಕಾಲದ ವಿನ್ಯಾಸ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. * '''ಜೋಡಿ ಉದ್ಯಾನ''' (ಓಯುಯುವಾನ್) ಮತ್ತು '''ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಾನ''' (ಕೊಯುವಾನ್) – ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಶಲತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಈ ಎರಡು ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸೂಝೌ ಶೈಲಿಯ ಆತ್ಮೀಯ, ವಸತಿ-ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="cdisc"/> == ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ == [[File:Lion Grove Garden Suzhou November 2017 008.jpg|thumb|right|250px|ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆ]] ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನ, ಝೆನ್ ಬೌದ್ಧ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಕಲೆಯ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="cdisc"/> ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸುರಂಗ-ಮಾರ್ಗಗಳ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಜೋಡಣೆ ಭೂಚಕ್ರವ್ಯೂಹದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದ್ದು, ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಒಂದು ಆಟದಂತಹ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಕಾರ ನಿ ಝಾನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಯುವಾನ್ ಕಾಲದ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಉದ್ಯಾನದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ರಾಕರಿ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಾಗಿಯಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಆಯಾಮದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಾಗಿಯೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿರಿದಾದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಾ ದಾರಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಈ ಉದ್ಯಾನದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. [[File:20090905 Suzhou Lion Grove Garden 4502.jpg|thumb|left|250px|ಸಿಂಹ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನದ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಜಲಪ್ರದೇಶ]] == ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ == ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ಯಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿ, ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಐದು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಧಾನ ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಯಾನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಪೂರ್ವ ಯಾಂಗ್ಟ್ಸೆ ಮುಖಜಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="unesco"/> == ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ == ಇಂದು ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೇಶ-ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸೂಝೌ ನಗರಕ್ಕೆ "ಪೂರ್ವದ ವೆನಿಸ್" ಎಂಬ ಬಿರುದೂ ಇದೆ. ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು, ಜಲಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="cdisc"/> ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಒತ್ತಡ, ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಂತರ್ಜಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಈ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದು, ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂರಕ್ಷಕರ ತಂಡಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಈ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸೂಝೌ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೀವಂತ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> bjljfh8m30qpq5psph529l4ll7hz980