ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>818</id>
    <revision>
      <id>1427844</id>
      <parentid>1311515</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:55:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gopala Krishna A</username>
        <id>23266</id>
      </contributor>
      <comment>/* ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator */</comment>
      <origin>1427844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33113" sha1="3g6zuh7s9epzwj3eb96r3e00d0h5ueq" xml:space="preserve">'''ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ''' ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪುಟ. ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ನಿಯಮಗಳು==
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಯಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುವವರಾಗಿರಬೇಕು. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು (ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ). ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ:
[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requests_for_adminship/Standards ಆಂಗ್ಲ ಪುಟ]

ನೋಂದಾವಣೆಗಳು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ - ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಈ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ.೮೦ ಬೆಂಬಲ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಆದರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಏಳು ದಿನಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ '''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ನೀವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ - ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ: (ಪರ/ವಿರೋಧ/ತಟಸ್ಥ).

ಅನಾಮಧೇಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾವಣೆ, ಸ್ವ-ನೋಂದಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರ ನೋಂದಾವಣೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು. 

ಯಾರನ್ನಾದರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು:
* ನೀವು ಯಾರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
* ಈ ಪುಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ:
** &lt;nowiki&gt;=== [[User:ಸದಸ್ಯ | ಸದಸ್ಯ]] === &lt;/nowiki&gt; '''ಸದಸ್ಯ''' ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಇರಬೇಕು.
* ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಈ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಏಕೆ ಸೂಕ್ತರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background-color:#FFFFC0; border: 2px solid #0000FF; padding: 5px 5px 5px 5px; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center; width: 70%;&quot;
|-
| ಹಳೆ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ]]'' ಇವೆ.
|-
|}

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/Gopala_Krishna_A|ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ]]. ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ/ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವಾರು ನೀತಿ/ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸನ್ನಡತೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:{{Ping|Gopala Krishna A}} - ನಿಮ್ಮನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೫, ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) 

==== ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) ====

:'''೧.''' ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯಾಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಧನ್ಯವಾದಗಳು @[[User:ChiK|Chik]] ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿಗ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. (ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ.) ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. (https://xtools.wmcloud.org/adminstats/kn.wikipedia.org/2022-01-01/2025-08-16) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೨.''' ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನೀವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಾನು [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನ [[ದೇವಾನಂದ್]]. ಇದು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಲೇಖನ [[ಅಧಿವಾಹಕತೆ]]. ಒಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೬೯ ಹೊಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೬೭ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. (https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A/0/noredirects/all/2014-12-16/2025-08-16). ನಂತರ ಚುಟುಕು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. (https://xtools.wmcloud.org/ec-generalstats/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೩.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಏನು? ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು|ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು [[:en:WP:SYSOP|SYSOP]] ಪುಟ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. 

:'''೪.''' ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ [[ಸದಸ್ಯ:Gopala (CIS-A2K)|CIS-A2K]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಹೌದು ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೫.''' ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಇರುವ ಅರಿವೇನು?  
::'''ಉ:''' ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en:WP:SYSOP|ಇಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೬.''' ನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು (ಬ್ಲಾಕ್, ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುಟ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶನ ಮೊದಲಾದವು) ನೀವು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಬ್ಲಾಕ್, ಅಳಿಸುವುದು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಕಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಿಯೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ([[:w:WP:PP|ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ]]) ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಿಯಮ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೭.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೮.''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಸಮುದಾಯ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೯.''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಸದುಪಾಯವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಾದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, [[:w:WP:WP:US|User Script]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದು, ಯಾವಾಗ ತರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆ ನುರಿತ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಬೇತಿಯೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೧೦.''' ಇತರ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?  
::'''ಉ:''' ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಪಾದಕರಿಂದಲೇ ಸಮುದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಗೆಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆಯೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
@[[User:ChiK|ChiK]] ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಚರ್ಚೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಈ ಪುಟವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳ (FAQ) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕೋಶದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಬಳಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಯಾರೆ (ಕೃತಕವಾಗಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೧, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಡನೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ವಿಕಿಯ ಒಳಹೊರಗು ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಂಪಾದಕರ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಪಾದಕರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಅಂತಹ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪಾಲಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ. ನನ್ನ ಸಹಕಾರವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಮನವಿಗೆ ನನ್ನ ಬಂಬಲ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸತತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babitha Shetty|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರವರ ನಿರ್ವಾಹಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೫, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಶ್ರೀಯುತ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಿಗೆ  '''ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ'''.[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ತರುಣ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನೂಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದರೆ, ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜೈ ಮಾಂಕಾಳಮ್ಮ.[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೩೬, ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==

== ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nomination for Administrator and Interface admin ==


[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>3g6zuh7s9epzwj3eb96r3e00d0h5ueq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427868</id>
      <parentid>1427844</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Santhosh Notagar99</username>
        <id>82732</id>
      </contributor>
      <comment>/* ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator */</comment>
      <origin>1427868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37515" sha1="4lc9vozagtnn2b766rgcgb8kdhj4nu6" xml:space="preserve">'''ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ''' ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪುಟ. ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ನಿಯಮಗಳು==
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಯಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುವವರಾಗಿರಬೇಕು. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು (ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ). ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ:
[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requests_for_adminship/Standards ಆಂಗ್ಲ ಪುಟ]

ನೋಂದಾವಣೆಗಳು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ - ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಈ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ.೮೦ ಬೆಂಬಲ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಆದರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಏಳು ದಿನಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ '''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ನೀವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ - ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ: (ಪರ/ವಿರೋಧ/ತಟಸ್ಥ).

ಅನಾಮಧೇಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾವಣೆ, ಸ್ವ-ನೋಂದಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರ ನೋಂದಾವಣೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು. 

ಯಾರನ್ನಾದರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು:
* ನೀವು ಯಾರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
* ಈ ಪುಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ:
** &lt;nowiki&gt;=== [[User:ಸದಸ್ಯ | ಸದಸ್ಯ]] === &lt;/nowiki&gt; '''ಸದಸ್ಯ''' ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಇರಬೇಕು.
* ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಈ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಏಕೆ ಸೂಕ್ತರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background-color:#FFFFC0; border: 2px solid #0000FF; padding: 5px 5px 5px 5px; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center; width: 70%;&quot;
|-
| ಹಳೆ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ]]'' ಇವೆ.
|-
|}

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/Gopala_Krishna_A|ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ]]. ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ/ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವಾರು ನೀತಿ/ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸನ್ನಡತೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:{{Ping|Gopala Krishna A}} - ನಿಮ್ಮನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೫, ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) 

==== ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) ====

:'''೧.''' ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯಾಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಧನ್ಯವಾದಗಳು @[[User:ChiK|Chik]] ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿಗ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. (ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ.) ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. (https://xtools.wmcloud.org/adminstats/kn.wikipedia.org/2022-01-01/2025-08-16) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೨.''' ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನೀವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಾನು [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನ [[ದೇವಾನಂದ್]]. ಇದು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಲೇಖನ [[ಅಧಿವಾಹಕತೆ]]. ಒಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೬೯ ಹೊಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೬೭ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. (https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A/0/noredirects/all/2014-12-16/2025-08-16). ನಂತರ ಚುಟುಕು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. (https://xtools.wmcloud.org/ec-generalstats/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೩.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಏನು? ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು|ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು [[:en:WP:SYSOP|SYSOP]] ಪುಟ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. 

:'''೪.''' ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ [[ಸದಸ್ಯ:Gopala (CIS-A2K)|CIS-A2K]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಹೌದು ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೫.''' ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಇರುವ ಅರಿವೇನು?  
::'''ಉ:''' ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en:WP:SYSOP|ಇಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೬.''' ನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು (ಬ್ಲಾಕ್, ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುಟ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶನ ಮೊದಲಾದವು) ನೀವು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಬ್ಲಾಕ್, ಅಳಿಸುವುದು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಕಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಿಯೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ([[:w:WP:PP|ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ]]) ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಿಯಮ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೭.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೮.''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಸಮುದಾಯ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೯.''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಸದುಪಾಯವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಾದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, [[:w:WP:WP:US|User Script]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದು, ಯಾವಾಗ ತರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆ ನುರಿತ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಬೇತಿಯೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೧೦.''' ಇತರ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?  
::'''ಉ:''' ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಪಾದಕರಿಂದಲೇ ಸಮುದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಗೆಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆಯೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
@[[User:ChiK|ChiK]] ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಚರ್ಚೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಈ ಪುಟವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳ (FAQ) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕೋಶದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಬಳಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಯಾರೆ (ಕೃತಕವಾಗಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೧, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಡನೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ವಿಕಿಯ ಒಳಹೊರಗು ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಂಪಾದಕರ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಪಾದಕರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಅಂತಹ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪಾಲಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ. ನನ್ನ ಸಹಕಾರವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಮನವಿಗೆ ನನ್ನ ಬಂಬಲ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸತತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babitha Shetty|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರವರ ನಿರ್ವಾಹಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೫, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಶ್ರೀಯುತ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಿಗೆ  '''ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ'''.[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ತರುಣ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನೂಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದರೆ, ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜೈ ಮಾಂಕಾಳಮ್ಮ.[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೩೬, ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]===
ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆ, ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಆಯೋಜಕ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಕಿ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==

== ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nomination for Administrator and Interface admin ==


[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>4lc9vozagtnn2b766rgcgb8kdhj4nu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427870</id>
      <parentid>1427868</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T11:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>/* ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator */</comment>
      <origin>1427870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37550" sha1="qstln4o6l68xqig4mtstaiwnyysqazb" xml:space="preserve">'''ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ''' ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪುಟ. ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ನಿಯಮಗಳು==
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಯಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುವವರಾಗಿರಬೇಕು. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು (ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ). ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ:
[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requests_for_adminship/Standards ಆಂಗ್ಲ ಪುಟ]

ನೋಂದಾವಣೆಗಳು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ - ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಈ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ.೮೦ ಬೆಂಬಲ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಆದರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಏಳು ದಿನಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ '''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ನೀವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ - ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ: (ಪರ/ವಿರೋಧ/ತಟಸ್ಥ).

ಅನಾಮಧೇಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾವಣೆ, ಸ್ವ-ನೋಂದಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರ ನೋಂದಾವಣೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು. 

ಯಾರನ್ನಾದರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು:
* ನೀವು ಯಾರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
* ಈ ಪುಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ:
** &lt;nowiki&gt;=== [[User:ಸದಸ್ಯ | ಸದಸ್ಯ]] === &lt;/nowiki&gt; '''ಸದಸ್ಯ''' ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಇರಬೇಕು.
* ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಈ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಏಕೆ ಸೂಕ್ತರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background-color:#FFFFC0; border: 2px solid #0000FF; padding: 5px 5px 5px 5px; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center; width: 70%;&quot;
|-
| ಹಳೆ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ]]'' ಇವೆ.
|-
|}

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/Gopala_Krishna_A|ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ]]. ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ/ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವಾರು ನೀತಿ/ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸನ್ನಡತೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:{{Ping|Gopala Krishna A}} - ನಿಮ್ಮನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೫, ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) 

==== ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) ====

:'''೧.''' ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯಾಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಧನ್ಯವಾದಗಳು @[[User:ChiK|Chik]] ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿಗ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. (ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ.) ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. (https://xtools.wmcloud.org/adminstats/kn.wikipedia.org/2022-01-01/2025-08-16) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೨.''' ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನೀವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಾನು [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನ [[ದೇವಾನಂದ್]]. ಇದು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಲೇಖನ [[ಅಧಿವಾಹಕತೆ]]. ಒಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೬೯ ಹೊಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೬೭ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. (https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A/0/noredirects/all/2014-12-16/2025-08-16). ನಂತರ ಚುಟುಕು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. (https://xtools.wmcloud.org/ec-generalstats/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೩.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಏನು? ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು|ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು [[:en:WP:SYSOP|SYSOP]] ಪುಟ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. 

:'''೪.''' ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ [[ಸದಸ್ಯ:Gopala (CIS-A2K)|CIS-A2K]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಹೌದು ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೫.''' ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಇರುವ ಅರಿವೇನು?  
::'''ಉ:''' ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en:WP:SYSOP|ಇಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೬.''' ನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು (ಬ್ಲಾಕ್, ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುಟ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶನ ಮೊದಲಾದವು) ನೀವು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಬ್ಲಾಕ್, ಅಳಿಸುವುದು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಕಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಿಯೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ([[:w:WP:PP|ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ]]) ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಿಯಮ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೭.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೮.''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಸಮುದಾಯ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೯.''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಸದುಪಾಯವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಾದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, [[:w:WP:WP:US|User Script]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದು, ಯಾವಾಗ ತರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆ ನುರಿತ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಬೇತಿಯೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೧೦.''' ಇತರ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?  
::'''ಉ:''' ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಪಾದಕರಿಂದಲೇ ಸಮುದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಗೆಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆಯೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
@[[User:ChiK|ChiK]] ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಚರ್ಚೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಈ ಪುಟವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳ (FAQ) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕೋಶದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಬಳಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಯಾರೆ (ಕೃತಕವಾಗಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೧, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಡನೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ವಿಕಿಯ ಒಳಹೊರಗು ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಂಪಾದಕರ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಪಾದಕರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಅಂತಹ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪಾಲಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ. ನನ್ನ ಸಹಕಾರವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಮನವಿಗೆ ನನ್ನ ಬಂಬಲ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸತತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babitha Shetty|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರವರ ನಿರ್ವಾಹಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೫, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಶ್ರೀಯುತ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಿಗೆ  '''ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ'''.[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ತರುಣ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನೂಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದರೆ, ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜೈ ಮಾಂಕಾಳಮ್ಮ.[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೩೬, ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]===
* {{Userlinks|Santhosh Notagar99}}
ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆ, ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಆಯೋಜಕ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಕಿ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==

== ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nomination for Administrator and Interface admin ==


[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>qstln4o6l68xqig4mtstaiwnyysqazb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427872</id>
      <parentid>1427870</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T11:07:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>/* ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator */</comment>
      <origin>1427872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12477" sha1="di8ua8mmy17m71hdrl7ih7f2cp8yesd" xml:space="preserve">'''ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ''' ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪುಟ. ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ನಿಯಮಗಳು==
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಯಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುವವರಾಗಿರಬೇಕು. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು (ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ). ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ:
[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requests_for_adminship/Standards ಆಂಗ್ಲ ಪುಟ]

ನೋಂದಾವಣೆಗಳು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ - ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಈ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ.೮೦ ಬೆಂಬಲ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಆದರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಏಳು ದಿನಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ '''ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ನೀವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ - ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ: (ಪರ/ವಿರೋಧ/ತಟಸ್ಥ).

ಅನಾಮಧೇಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾವಣೆ, ಸ್ವ-ನೋಂದಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರ ನೋಂದಾವಣೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು. 

ಯಾರನ್ನಾದರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು:
* ನೀವು ಯಾರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
* ಈ ಪುಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ:
** &lt;nowiki&gt;=== [[User:ಸದಸ್ಯ | ಸದಸ್ಯ]] === &lt;/nowiki&gt; '''ಸದಸ್ಯ''' ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಇರಬೇಕು.
* ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಈ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಏಕೆ ಸೂಕ್ತರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background-color:#FFFFC0; border: 2px solid #0000FF; padding: 5px 5px 5px 5px; margin-left: auto; margin-right: auto; text-align:center; width: 70%;&quot;
|-
| ಹಳೆ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ]]'' ಇವೆ.
|-
|}

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==

===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]===
* {{Userlinks|Santhosh Notagar99}}
ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆ, ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಆಯೋಜಕ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಕಿ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==

== ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nomination for Administrator and Interface admin ==


[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>di8ua8mmy17m71hdrl7ih7f2cp8yesd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶಕ್ತಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9011</id>
    <revision>
      <id>1427822</id>
      <parentid>1380781</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T21:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159889" sha1="jqxm0t1nbxeao7eakojq74qlcth5sec" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Lightning over Oradea Romania zoom.jpg|thumb|right|350px|ವಾತಾವರಣ(ಗಾಳಿ)ಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಹರಿಯುವುದೇ ಮಿಂಚು. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಗಳಾದ ಶಾಖ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ.]]

'''ಶಕ್ತಿ''' ಎಂದರೆ [[ಕೆಲಸ]] (ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯ) ಮಾಡಲು ಇರುವ ಅಳವು. ಗ್ರೀಕ್‌‍ನ ಮೂಲ ಪದಗಳಾದ {{lang|grc|ἐνέργεια}} ಅಂದರೆ '''ಎನರ್ಜೀಯಾ '''''(ಚಟುವಟಿಕೆ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ) ''ಮತ್ತು''''' {{lang|grc|ἐνεργός}} '''ಎನರ್ಗೊಸ್'&lt;nowiki/&gt;'' (ಸಕ್ರಿಯ, ಕಾರ್ಯನಿರತ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]ದ '''ಶಕ್ತಿ''' ('ಎನರ್ಜಿ') ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದವು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. 'ಶಕ್ತಿ' ಎಂಬುದು, [[ಬಲ]]ವು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಅದಿಶ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ವಸ್ತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣವೂ ಆಗಿದೆ. [[ಚಲನಶಕ್ತಿ]], [[ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ]], ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಶಕ್ತಿ, [[ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿ]], ಶಾಬ್ದಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿ, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ - ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹಲವು ರೂಪಗಳಿವೆ. ಯಾವ ಬಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶಕ್ತಿಗೆ ಆ ಬಲದ ಹೆಸರನ್ನು ಗುಣವಾಚಿಯನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರೂಪಾಂತರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾತ್ರ ಅಷ್ಟೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ-ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬ ಈ ತತ್ವವನ್ನು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೌದೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಇದು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನೋಥರ್‌ ಪ್ರಮೇಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿಯೇ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book | last =Lofts| first =G| coauthors =O'Keeffe D; et al.| title=Jacaranda Physics 1| publisher =John Willey &amp; Sons Australia Ltd. | year =2004| location = Milton, Queensland, Australia| pages = 286| chapter=11 — Mechanical Interactions| edition=2| isbn=0 7016 3777 3}}&lt;/ref&gt;

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅದರ ಮೌಲ್ಯ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ, ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಶೂನ್ಯ ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೆ [[ಭೂಮಿ]]ಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಶೂನ್ಯವಲ್ಲದ ಚಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿರುತ್ತದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಕ್ರಿ.ಪೂ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ರಚಿಸಿದ ನಿಕೊಮಾಕಿಯನ್‌ ಎಥಿಕ್ಸ್&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3aabo%3atlg%2c0086%2c010%3a1098b%3a33&amp;amp;vers=original&amp;amp;word=e%29ne%2frgeia#word1 ಆರಿಸ್ಟೋಟಲನ], &quot;ನಿಕೊಮಾಕಿಯನ್‌ ನಿಯಮಗಳು&quot;, 1098b33,[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3aabo%3atlg%2c0086%2c010%3a1098b%3a33&amp;amp;vers=original&amp;amp;word=e%29ne%2frgeia#word1 ಪರ್ಸ್ಯುಸ್‌ನಲ್ಲಿ ]&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ''ἐνέργεια'' (''ಎನರ್ಜೀಯಾ'') ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್‌ ಪದದಿಂದ ''ಶಕ್ತಿ'' (ಎನರ್ಜಿ) ಪದದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. '[[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ಕಿರಣಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಕಣಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳಾಗಿವೆ' ಎಂದು ಕ್ರಿ.ಶ. 1021 ನಲ್ಲಿ ಅಲ್‌ ಹಜನ್‌ ಎಂಬ ಅರಬ್ಬಿ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯು ತನ್ನ ''&lt;nowiki/&gt;'ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌''' (ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಪುಸ್ತಕ) ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಬೆಳಕಿನ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಂಶಗಳು ರೇಖಾಗಣಿತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಯೋಗ]]ಗಳಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ; ಹಾಗೂ 'ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ಯಾವುದೇ ಗೋಚರ ಗುಣಗಳಿಲ್ಲ'&lt;ref&gt;{{Citation |last=Rashed |first=Roshdi |year=2007 |title=The Celestial Kinematics of Ibn al-Haytham |journal=Arabic Sciences and Philosophy |volume=17 |pages=7–55 [19] |publisher=[[Cambridge University Press]] |doi=10.1017/S0957423907000355 }}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಸ್ತುವೊಂದು ಭೂ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ [[ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿ]]ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏರಿಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು 1121ರ ''ದ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ವಿಸ್ಡಮ್‌''  ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಅಲ್‌ ಕಾಜಿನಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಮೇರಿಯಂ ರೋಝಾಂಸ್ಕಯಾ ಮತ್ತು ಐ.ಎಸ್.ಲೆವಿನೋವಾ (1996),&quot;ಸಮಸ್ಥಿತಿಶಾಸ್ತ್ರ&quot;,ಪುಟ {{Harvard reference |last1=Rashed |first1=Roshdi |last2=Morelon  |first2=Régis |year=1996 |title=[[Encyclopedia of the History of Arabic Science]] |volume=1 &amp; 3 |publisher=[[Routledge]] |isbn=0415124107 |pages=614-642 }}621ರಲ್ಲಿ,&lt;/ref&gt;

ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು 'ವಿಸ್‌ ವಿವಾ' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 'ವಸ್ತುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವೇಗದ ಗುಣಲಬ್ಧದ ವರ್ಗ' ಎಂದು 'ವಿಸ್‌ ವಿವಾ'ವನ್ನು [[ಗಾಟ್ಫ್ರೈಡ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಲೆಬ್ನಿಜ್|ಲಿಬ್ನಿಜ್‌]] ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. 'ವಿಸ್‌ ವಿವಾ'ದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವು ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಘರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣ ನಿಧಾನಗತಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, 'ಶಾಖವು ವಸ್ತುವಿನ ಅಂಶಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಲಿಬ್ನಿಜ್‌ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ [[ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್|ಐಸಾಕ್‌ ನ್ಯೂಟನ್‌‍ರ]] ಸಹಮತವಿತ್ತು. ಆದರೂ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಲು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬೇಕಾಯಿತು. ವಿಸ್‌ ವಿವಾ ಬದಲಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, 'ಎನರ್ಜಿ' (ಶಕ್ತಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ತಾಮಸ್ ಯಂಗ್|ಥಾಮಸ್‌ ಯಂಗ್‌]] 1807ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Smith | first = Crosbie | title = The Science of Energy - a Cultural History of Energy Physics in Victorian Britain | publisher = The University of Chicago Press | year = 1998 | isbn = 0-226-76420-6}}&lt;/ref&gt; ಗಸ್ಟಾವ್‌-ಗಾಸ್ಪರ್ಡ್‌ ಕಾರಿಯಾಲಿಸ್‌ '[[ಚಲನಶಕ್ತಿ]]' (ಕೈನೆಟಿಕ್ ಎನರ್ಜಿ) ಗೆ 1829ರಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. 1853ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮ್‌ ರಾಂಕೀನ್‌ '[[ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ]]' (ಪೊಟೆಂಷಿಯಲ್‌ ಎನರ್ಜಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. 'ಶಕ್ತಿಯೆನ್ನುವುದು ಒಂದು ವಸ್ತುವೇ (caloric), ಅಥವಾ, ಸಂವೇಗದಂತೆಯೇ ಸರಳವಾದ ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಪರಿಮಾಣವೇ?' ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.

ವಿಲಿಯಮ್‌ ಥಾಮ್ಸನ್‌ ([[ಲಾರ್ಡ್ ಕೆಲ್ವಿನ್|ಲಾರ್ಡ್‌ ಕೆಲ್ವಿನ್‌]]) ಈ ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ (ಥರ್ಮೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌) ನಿಯಮವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ರುಡಾಲ್ಫ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಯಸ್‌, [[ಗಿಬ್ಸ್, ಜೋಸಯಾ ವಿಲಾರ್ಡ್|ಜೊಸಯ್ಯ ವಿಲರ್ಡ್‌ ಗಿಬ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹೆರ್ಮನ್ ವಾಲ್ದರ್ ನೆರ್ನ್ಸ್ಟ್|ವಾಲ್ಥರ್‌ ನೆರ್ನ್ಸ್ಟ್‌]] ಮಂಡಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ  ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ಲಾಸಿಯಸ್‌ ಜಡೋಷ್ಣ (entropy=ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಅಲಭ್ಯವಾಗುವ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣ) ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು. [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟೀಫನ್|ಜೊಝೆಫ್‌ ಸ್ಟೆಫಾನ್‌]] ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿಯ (ರೇಡಿಯಂಟ್‌ ಎನರ್ಜಿ) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಖ್ಯಾತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫೆಯ್ನ್‌ಮನ್‌ ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪದವಿಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ನೀಡುತ್ತಾ, ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

{{quote|There is a fact, or if you wish, a law, governing natural phenomena that are known to date. There is no known exception to this law; it is exact, so far we know. The law is called conservation of energy; it states that there is a certain quantity, which we call energy, that does not change in manifold changes which nature undergoes. That is a most abstract idea, because it is a mathematical principle; it says that there is a numerical quantity, which does not change when something happens. It is not a description of a mechanism, or anything concrete; it is just a strange fact that we can calculate some number, and when we finish watching nature go through her tricks and calculate the number again, it is the same.|''The Feynman Lectures on Physics''&lt;ref name=RPF1/&gt;}}

[[ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ|ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ]] ನಿಯಮವು, ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರಮಾಣ, ಅರ್ಥಾತ್‌ ಸಮಯದ ಸ್ಥಾನಾಂತರ ಚಲನಾ ಸಮರೂಪದ ನೇರ ಗಣಿತ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿದೆ' ಎಂಬುದು ೧೯೧೮ರಿಂದಲೂ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಚಾರ. ಅರ್ಥಾತ್‌, ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳು 'ಸಮಯದ ಕ್ಷಣ'ಗಳ (=moment) ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸದ ಕಾರಣ ಶಕ್ತಿಯು ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ.

== ವಿಶ್ವದ ಆದಿಯಿಂದಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ಶಕ್ತಿಯ ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪ ==
ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾಣುವುದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳ ''ದಿಕ್ಕ''ನ್ನು (ಯಾವ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಬೇರಾವ ರೀತಿಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ) ಜಡೋಷ್ಣ (ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸರಿಸಿರುವ ಶಕ್ತಿ) ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯತಃ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವು ಸಾರಯುತ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ ಜಾಗಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯಾ ಅಸಂಭವವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲ.

ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.

* [[ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಜೀವಗೋಳದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ [[ಸಾವಯವ|ಜೀವಿಗಳವರೆಗೂ]] ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಜೀವಿಯೊಳಗೆ, [[ಜೀವಕೋಶ]] ಅಥವಾ ಅಂಗಕವು (=ಆರ್ಗನೆಲ್‌) ಬೆಳೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಲು ಶಕ್ತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕು. [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಶರ್ಕರ ಪಿಷ್ಟಗಳು]] (ಸಕ್ಕರೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು [[ಕೊಬ್ಬು]]ಗಳ (=ಲಿಪಿಡ್ಸ್‌) ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಶೇಖರಿಸುವ ಈ ಅಂಶ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಶಕ್ತಿಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಮಾನವ ಸಮಾನ (H-e) (ಮಾನವ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ, ಮಾನವ ಶಕ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚವು ದಿನಕ್ಕೆ 12,500kJ (kJ=ಕಿಲೊಜೌಲ್ಸ್‌) ಮತ್ತು 80 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಧಾರ ಚಯಾಪಚಯ ದರವೆಂದು ಊಹಿಸಿ) ನಿಗದಿತ ಶಕ್ತಿಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ, ಮಾನವ [[ಚಯಾಪಚಯ]]ಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಬಂಧಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ನಮ್ಮ ಶರೀರ ಸರಾಸರಿ 80 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದರೆ, ಹತ್ತಿರುವ 100 ವ್ಯಾಟ್‌ ಬಲ್ಬ್‌ ಒಂದು 1.25 ಮಾನವ ಸಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು ((100 ÷ 80) i.e. 1.25 H-e). ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಅವಧಿಯ ಕಷ್ಟಕರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾವಿರ ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಶ್ರಮವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಬೇಕಾದೀತು - ಒಂದು ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯಲ್ಲೇ 746 ವ್ಯಾಟ್‌ಗೂ ಹಲವು ಪಟ್ಟು. ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ  ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಸದೃಢ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬ ಬಹುಶಃ 1,000 ವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ತಾಸಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ, ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು 300ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ, ಇಡೀ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ 150 ವ್ಯಾಟ್‌ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಆಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://www.uic.edu/aa/college/gallery400/notions/human%20energy.htm Retrieved on May-29-09&lt;/ref&gt; ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾನವ ಅಳತೆಗೋಲಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ 'ಸಂವೇದನೆ'ಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಬೈಸಿಕಲ್ ಗಣಕ- ವೇಗ,ತೂಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟೇಜ್ [http://bikecalculator.com/] [http://bikecalculator.com/].&lt;/ref&gt;
* [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಭೂಖಂಡ ಸರಿತ (= continental drift‌), ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಭೂಕಂಪ]]ಗಳು -  ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ  ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಬಹುದಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://okfirst.ocs.ou.edu/train/meteorology/EnergyBudget.html ಭೂಮಿ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂದಾಜು ಪತ್ರ]&lt;/ref&gt; ಪವನ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಗಾಳಿ]], [[ಮಳೆ]], [[ಆಲಿಕಲ್ಲು]], [[ಹಿಮ]], [[ಮಿಂಚು]], [[ಸುಂಟರಗಾಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಚಂಡಮಾರುತ]] -ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳೂ ಸಹ ಭೂಮಿಯ [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ದ ಮೇಲೆ [[ಸೌರ ಶಕ್ತಿ]] ಬೀರುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು.
* ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳು, ನವ್ಯತಾರೆಗಳು (=ನೊವಾ), ಮಹಾನವ್ಯ ತಾರೆಗಳು (=[[ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ|ಸುಪರ್‌ನೋವಾ]]), [[ಕ್ವೇಸಾರ್|ಕ್ವೇಸಾರ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಮಾ ಕಿರಣ ಸಿಡಿತಗಳು - ಇವೆಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳೂ ಸಹ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿವೆ. ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲ ನಾಕ್ಷತ್ರಿಕ (=ಸ್ಟೆಲಾರ್‌) ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಖಾಗೋಳಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳು (=ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಹೋಲ್‌), ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳೊಳಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಣ್ವಿಕ ಜಲಜನಕ) ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಗುರುತ್ವದ ಕುಸಿತದಿಂದ; ಅಥವಾ ಜಲಜನಕದಂಥ ಲಘು ಪರಮಾಣು ಸಮ್ಮಿಲನದಿಂದ, ಉಂಟಾಗುವ ರೂಪಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಹಲವು ವಿಧಗಳ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. '[[ಮಹಾಸ್ಫೋಟ|ಬಿಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಗ್‌]]' ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಿಂದಲೂ ಈ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಪ್ರಚೋದನೆಯಾದಾಗ ಚಲನ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಜಿಕ ಕ್ಷಯವೂ ಒಂದು. ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ (=ನುಕ್ಲಿಯೊಸಿನ್ಥೆಸಿಸ್‌) ಮೂಲಕ [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಥೋರಿಯಮ್|ಥೋರಿಯಮ್‌]]ನಂತಹ ಭಾರದ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಲ್ಲಿ (=ಐಸೊಟೊಪ್‌) ಮೂಲತಃ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ 'ಬೈಜಿಕ ಕ್ಷಯ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಾನವ್ಯ ತಾರೆಯೊಂದರ ಪತನದಿಂದಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಗುರುತ್ವದ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಭಾರದ ಧಾತುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೌರ ಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ 'ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ವಿದಳನ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿಯು ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಾನಗತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಭೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳ ಬೈಜಿಕ ಕ್ಷಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಉಷ್ಣವು ಪರ್ವತೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ (=ಆರೊಜೆನೆಸಿಸ್‌‌) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಗುರುತ್ವದ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯ ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಕುಸಿತವಾದಾಗ ಈ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯು ಸಕ್ರಿಯ ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಕಂಪಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಉಷ್ಣ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಈ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚಯನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಹೀಗಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಅಥವಾ, ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ತನಕದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಎಂದೋ ಪತನಗೊಂಡ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಈ ಭಾರದ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವದ ಉದ್ಭವವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಅದೇ ರೀತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸರಣಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಜಲಜನಕದ ಬೈಜಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನವು, '[[ಮಹಾಸ್ಫೋಟ|ಬಿಗ್‌ ಬ್ಯಾಂಗ್‌]]' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಶೇಖರಣೆಯಾದ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.  ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರದ ಧಾತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಲಜನಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮ್ಮಿಳನ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಶ್ವವು ತಂಪಾಯಿತು. ಜಲಜನಕವು ಸಮ್ಮಿಳನದ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಉದಯಿಸಿದಾಗ ಜಲಜನಕದ ಮೋಡಗಳು ಕುಸಿದು ಇದರಿಂದ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡವು ಸಮ್ಮಿಳನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಮಿಳನಗೊಂಡ ಶಕ್ತಿಯ ಕೆಲವಂಶ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಭೂಮಿಗೆ ಬಡಿದಾಗ ಪುನಃ ಗುರುತ್ವ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ) ಸಾಗರಗಳಿಂದ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ (ಆನಂತರ ಜಲಾಶಯಗಳಿಂದ  ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ನೀರನ್ನು  ಬಳಸಿ ಜಲಚಕ್ರ/ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯಂತ್ರ(ಜನರೇಟರ್‌) ಚಲಾಯಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು). ಹವಾಮಾನ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಕಾರಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಅನಾಹುತಗಳಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತವೆಂಬುದು ಸೌರ-ಸಂಬಂಧೀ ಹವಾಮಾನದ ಒಂದು ವಿದ್ಯಮಾನ. ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬೆಚ್ಚಗಾದ, ವಿಶಾಲವೂ ಅಸ್ಥಿರವೂ ಆದ ಸಾಗರಗಳು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯ ಕೆಲವಂಶವನ್ನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಚಂಡ ಚಲನೆಯುಳ್ಳ ಬಿರುಸಾದ ಹವೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‌, ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ದಹನಶೀಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿ ಇಂಗಾಲ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಮತ್ತು ನೀರು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಾಗ ಗಿಡಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ''ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ''ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿಯಿಂದ ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಅಥವಾ, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬಲ್ಲದು. ಕಿಣ್ವಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ [[ಅಪಚಯ]]ವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರೂಪಾಂತರ ಸರಣಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಮಹಾಸ್ಫೋಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಆನಂತರ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಕ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಉಷ್ಣವೂ ಸೇರಿದಂತೆ  ಒಂದು ಬಗೆಯ ಶಕ್ತಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಅನ್ವಯಗಳು ==
ಶಕ್ತಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಅರ್ಥಾತ್‌, ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯುಳ್ಳ ಕಣಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿ ನೋಡಿದರೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಬರ್ಕಲಿಯ ಭೌತಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೋರ್ಸ್ ವಾಲ್ಯೂಂ. 1 ಚಾರ್ಲ್‌ಸ್ ಕಿಟ್ಟಲ್, ವಾಲ್ಟರ್ ಡಿ ಕ್ನೈಟ್ ಮತ್ತು ಮಾಳ್ವಿನ್ ಎ ರುಡರ್ಮಾನ್&lt;/ref&gt;

* ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, (ಕೇವಲ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳ ಫಲನವಾಗಿರುವ) [[ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು, (ಕೇವಲ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ಸಮಯ ವಿಕಲಜನ್ಯದ ಫಲನವಾಗಿರುವ) [[ಚಲನಶಕ್ತಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕೂಲಕರ. ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿ, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ, ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಇತರೆ ರೂಪಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಹ ಭಿನ್ನತೆ ಗುರುತಿಸುವುದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಅತಿವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಶಕ್ತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಸ್ಥ ಮತ್ತು ಚಲನಶಕ್ತಿಗಳೆರಡರ ಅಂಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
* ಶಕ್ತಿಯ ''ವರ್ಗಾವಣೆ'' ಯು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದು. ಚಿರಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ, ಶಾಖದ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ 'ಅಭಿವಹನ' (=ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ಅಡ್ಡ ಚಲನೆಯಿಂದ ತಾಪ, ಒತ್ತಡ, ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸಾಗಣೆ) ಸೇರಿವೆ.
* ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊರಗೂ, ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಾರ್ಥದಿಂದ ಅದು ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಮಾತಿನ ಪದ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಭಾಷೆ - ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಪ್ಲೀಸ್ ಕಂಸರ್ವ್‌ ಎನರ್ಜಿ'' (=ದಯಮಾಡಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ) ಎಂಬ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಸರ್ವೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ಎನರ್ಜಿ ಎಂಬ ಆಡು ಮಾತಿನ ಪದಗಳು ಸೂಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 'ಕಂಸರ್ವೇಷನ್‌' ಮತ್ತು 'ಎನರ್ಜಿ' ಪದಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗೂ ಸೂಚನೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಅಪಾರ ಅಂತರವಿದೆ. (ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಂತೆ).&lt;ref name=&quot;thermo-laws&quot;/&gt;

ಅಭಿಜಾತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅದಿಶ(=ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಆದರೆ ಪರಿಮಾಣ ಇರುವ) ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಸಮಯ]]ಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕೃತ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯು ಅದಿಶ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ (ಇದು ಲೊರೆಂಟ್ಜ್‌ ಅದಿಶ ಪ್ರಮಾಣವಲ್ಲ ಆದರೆ, ಶಕ್ತಿ-ಸಂವೇಗ 4-ಸದಿಶದ (=4-ವೆಕ್ಟರ್‌) ಕಾಲದ ಘಟಕವಾಗಿದೆ).&lt;ref name=&quot;MTW&quot;&gt;{{cite book |author=Misner, Thorne, Wheeler |title=Gravitation |year=1973 |publisher=W. H. Freeman |location=San Francisco |isbn=0716703440}}&lt;/ref&gt; ಆರ್ಥಾತ್‌ ಆಕಾಶದ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಕ್ತಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದೇಶ-ಕಾಲವೆಂಬ ಚತುರಾಯಾಮದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪರಿಭ್ರಮಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಕ್ತಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

=== ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ===
ಶಕ್ತಿಯು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿಯೂ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ (ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದಾದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ), ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಕಾರ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯ'' ಇದಕ್ಕೊಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆ. ಸರಳ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ  ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ:

:&lt;math&gt;\Delta{}E = W&lt;/math&gt; (1)

(ಬೇರಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ-ವರ್ಗಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳದಿದ್ದಲ್ಲಿ).  E = ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮೊತ್ತ; &lt;math&gt;W&lt;/math&gt;=ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಕಾರ್ಯ.

ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು:

:&lt;math&gt;\Delta{}E = W + Q &lt;/math&gt;                   (2)

ಇದರಲ್ಲಿ &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; ಎಂಬುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಹರಿಯುವ ಶಾಖ.

ವಿವೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇತರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಶಕ್ತಿ ಆಯ ವ್ಯಯ ಎರಡೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಸಮರ್ಥ ರಾಸಾಯನಿಕ  ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಬಹುದು. ಆನಂತರ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಳೆಯಬಹುದು. (ಮೋಟಾರು ವಾಹನವೊಂದಕ್ಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ತುಂಬಿದಾಗ  ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯ ಅಥವಾ ಶಾಖವನ್ನು ಸೇರಿಸದೆಯೇ ಶಕ್ತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಇವೆರಡೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.) ಇದೇ ರೀತಿ ಗಡಿಯಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ಕೀಲಿ ಕೊಡುವುದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುವುದಕ್ಕೊಂದು ಸೂಕ್ತ ನಿದರ್ಶನ. ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಈ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ, 'ಶಕ್ತಿ ಜೋಡಣಾ ಪರಿಮಾಣ &lt;math&gt;E&lt;/math&gt;' ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣದೊಳಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಪ್ರಮಾಣ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಒಯ್ಯಲಾದ ''ಯಾವುದೇ'' ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 'E' ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತೆ. ಮೇಲಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಣಗಳ (ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್‌) ಪ್ರವಾಹವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಅಥವಾ ಲೇಸರ್‌ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಸೂಸುವ ಶಕ್ತಿಯು (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ 'ಏನನ್ನೂ ಮಾಡದೇ' ಅಥವಾ 'ಶಾಖ ಸೇರಿಸದೇ') ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು).

:&lt;math&gt;\Delta{}E = W + Q + E &lt;/math&gt;   (3)

ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ E ಇತರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಭಿವಹನ ಶಕ್ತಿ ಪರಿಮಾಣಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ (ಇದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾರ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸದ ಶಾಖದ ಪರಿಮಾಣವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ).

ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಿಂದ (&lt;math&gt;E_p&lt;/math&gt;) ಚಲನಾ ಶಕ್ತಿಗೆ (&lt;math&gt;E_k&lt;/math&gt;) ಮತ್ತು ಚಲನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ  ಪುನಃ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ 'ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಶಕ್ತಿಯು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ಸಮೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ:

:'''&lt;math&gt;E_{pi} + E_{ki} = E_{pF} + E_{kF}'''&lt;/math&gt;'''

&lt;math&gt;E_p = mgh&lt;/math&gt; (ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ X ಗುರುತ್ವದ ಕಾರಣ ವೇಗ X ಎತ್ತರ) ಮತ್ತು &lt;math&gt;E_k = \frac{1}{2} mv^2&lt;/math&gt; (ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗ X ವೇಗದ ವರ್ಗ) ಎಂದು ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಬಹುದು.  &lt;math&gt;E_p + E_k = E_{total}&lt;/math&gt; -ಇವುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದರೆ ಶಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

=== ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ===
ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣವಾದ್ದರಿಂದ ಅಭಿಜಾತ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಗಣಿತೀಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಉಪಯುಕ್ತ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

=== ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌ ===
ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ  ಶಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆನ್ನುವುದು ವಿಲಿಯಮ್‌ ರೊವಾನ್‌ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ. ಬಹಳ ಜಟಿಲವೂ ಅಥವಾ ಆಮೂರ್ತವೂ ಆದಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಲನೆಯ ಅಭಿಜಾತ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು. ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲದ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಅಭಿಜಾತ ಸಮೀಕರಣಗಳು ನೇರ ಸಾದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.sustech.edu/OCWExternal/Akamai/18/18.013a/textbook/HTML/chapter16/section03.html ದಿ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011135413/http://www.sustech.edu/OCWExternal/Akamai/18/18.013a/textbook/HTML/chapter16/section03.html |date=2007-10-11 }} MIT ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ ಜಾಲತಾಣ 18.013A Chapter 16.3 ಪ್ರವೇಶ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2007&lt;/ref&gt;

=== ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜಿಯನ್‌ ===
ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜಿಯನ್ ಎಂಬುದು ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಇನ್ನೊಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ (ಇದು ಜೊಸೆಫ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜ್‌ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿದೆ). ಇದು ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಮೂಲಭೂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಚಲನೆಯ ಸಮೀಕರಣಗಳ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಅಭಿಜಾತ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಆಧುನಿಕ ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಚಲನಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ''ಕಳೆ''ದಾಗ ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜಿಯನ್‌ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂರಕ್ಷಿತವಲ್ಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ (ಘರ್ಷಣೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಣಿತೀಯ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜ್‌ ನಿಯಮನಿಷ್ಠೆಯು ಅನುಕೂಲಕರ.

=== ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ ===

==== ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ====
'''ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ''' – ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಎಲ್ಲ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪದ ಶಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವೇ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಇದು ಆಣ್ವಿಕ ರಚನೆಯ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಣುಗಳೊಳಗಿನ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕೆಳಕಂಡ ಶಕ್ತಿಯ ರೀತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:&lt;ref&gt;{{cite book | last = Cengel | first = Yungus, A. | coauthors = Boles, Michael | title = Thermodynamics - An Engineering Approach, 4th ed. | url = https://archive.org/details/thermodynamicsen00ceng_0 | pages = [https://archive.org/details/thermodynamicsen00ceng_0/page/n53 17]–18 | publisher = McGraw-Hill | year = 2002 | isbn = 0-07-238332-1}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
! ವಿಧಗಳು 
! ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ರಚನೆ (U)
|-
|  ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಶಕ್ತಿ
|  ಚಲನಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ (ಆಣ್ವಿಕ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣ, ತಿರುವು ಮತ್ತು ಕಂಪನ; ಋಣಕಣ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣ ಮತ್ತು ಗಿರಕಿ; ಹಾಗೂ ಬೈಜಿಕ ಗಿರಕಿ) ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶ.
|-
|  ಸುಪ್ತ ಶಕ್ತಿ
|  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ.
|-
|  ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ
|  ಭೌತದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪರಮಾಣು]]ಗಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಮೂಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಉಳ್ಳ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ.
|-
|  ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ
|  ಪರಮಾಣುವಿನ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರದೊಳಗೆ ದೃಢ ಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ.

|-
|  ಶಕ್ತಿಯ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳು
|  ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿ ರೂಪಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಾಖದ ವರ್ಗಾವಣೆ, ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು [[ಕೆಲಸ|ಕಾರ್ಯ]]). ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಶಕ್ತಿಯು ದಾಟಿದಾಗ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಧಿಯ ಲಾಭ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. 
|-
|  ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ಶಕ್ತಿ
|  ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಸುಪ್ತ ರೂಪಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ.
|}

==== ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯಮಗಳು ====
ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಉಷ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಗಣಿತೀಯ ಪರಿಣಾಮವಿದು. ಶಕ್ತಿಯು ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ;&lt;ref name=&quot;KK&quot;&gt;{{cite book |author=Kittel and Kroemer|title=Thermal Physics |url=https://archive.org/details/thermalphysics0000kitt|year=1980|publisher=W. H. Freeman |location=New York| isbn=0-7167-1088-9}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ, ಉಷ್ಣವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪ ಎಂದು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೊದಲ ನಿಯಮವು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ನಿಯಮದ ಉಪಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೀಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ: 'ಕೇವಲ [[ಒತ್ತಡ]]ದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ, (ಉದಾಹರಣೆ: ಅನಿಲ ತುಂಬಿರುವ ಸಿಲಿಂಡರ್‌), ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು (ಶಕ್ತಿ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಮಾಣ) ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ:

:&lt;math&gt;\mathrm{d}E = T\mathrm{d}S - P\mathrm{d}V\,&lt;/math&gt;,

ಈ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಪರಿಮಾಣವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಉಷ್ಣದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಉಷ್ಣತೆ]] ''T''  ಮತ್ತು ಜಡೋಷ್ಣ ''S'' (ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಡೋಷ್ಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ d''S'' ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದು). ಬಲದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡನೆಯ ಪರಿಮಾಣವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ''P=ಒತ್ತಡ ''  ಮತ್ತು V=ಘನಗಾತ್ರ (ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಕುಚಿತಗೊಳ್ಳಲು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದಾಗ ಘನಗಾತ್ರದ ಪರಿವರ್ತನೆ d''V'' ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ). ಅಭಿಜಾತ ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಈ ಸಮೀಕರಣವು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ರಾಸಾಯನಿಕ, ವಿದ್ಯುತ್‌, ಬೈಜಿಕ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಜೊತೆಗೆ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ರೂಪದ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವಹನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಹ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವ ಒಂದು ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ  ಮೊದಲ ನಿಯಮದ  ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೇಳಿಕೆಯೇ (ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಸಿಂಧುವಾಗಿದೆ.

ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೀಗೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

:&lt;math&gt;\mathrm{d}E=\delta Q+\delta W\,&lt;/math&gt;,

&lt;ref name=&quot;thermo-laws&quot;/&gt; ಏಕೆಂದರೆ ''W'' ಅಥವಾ ''Q'' ಉಷ್ಣಬಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಫಲನಗಳು (ಬಹುಶಃ ಗಣನೀಯವಲ್ಲದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು) ಈ ಸಮೀಕರಣದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದು ದುಸ್ತರ.

=== ಶಕ್ತಿಯ ಸಮವಿತರಣ ===
ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಂಶಿಕ ಆಂದೋಲಕವೊಂದರ (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಒಂದಕ್ಕೆ ತೂಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ) ಶಕ್ತಿಯು ಚಲನಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು. ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿವೆ. ತೂಗಾಟದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಲನಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೂ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇನ್ನೆರಡು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಪಥದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಹಲವು ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಲನ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನಾಗಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮವಿತರಣ ತತ್ವ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂಶಗಳುಳ್ಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು, ಎಲ್ಲಾ ಲಭ್ಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಮನಾಗಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಜಡೋಷ್ಣ ಎಂಬ ಪ್ರಮಾಣದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಿಗೆ ಸನಿಹ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಈ ತತ್ವವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ವಿತರಣೆಯ ಸಮಾನತೆಯ ಮಾಪನವೇ ಜಡೋಷ್ಣ. ಪ್ರತ್ಯೇಕಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಅರ್ಥಾತ್‌ ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯಂತೇ ಇರುವ ಹೊಸ ಲಭ್ಯ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ), ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯು 'ಹೊಸತು' ಮತ್ತು 'ಹಳತು'ಗಳ  ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಭೇದ ತೋರದೆ '''ಎಲ್ಲ''' ಲಭ್ಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮನಾಗಿ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗಣಿತೀಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

=== ಆಂದೋಲಕಗಳು, ಫೊನಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಫೊಟಾನ್‌ಗಳು ===
ಸಮಕಾಲಿಕವಲ್ಲದ ಆಂದೋಲಕಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಶಕ್ತಿಯು ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಘನಾಕೃತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಉಷ್ಣ ಸಂಗ್ರಹ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಂದೋಲಕಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ಉಷ್ಣ ಫೋನಾನ್‌ಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯು ಸಮನಾಗಿ ಚಲನಶಕ್ತಿಯೂ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಿದೆ.

ಆದರ್ಶ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಕಣಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸದೇ ಇರುವ ಡೆಲ್ಟಾ ಫಲನವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಲನಶಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್‌ ಆಂದೋಲಕವು (ಎಲ್‍ಸಿ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ) ಯಾಂತ್ರಿಕ ಆಂದೋಲಕಕ್ಕೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಅದರ ಸರಾಸರಿ ಶಕ್ತಿಯು ಸಮನಾಗಿ ಚಲನ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಾಗಿರಲೇಬೇಕು.  ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚಲನಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ ಎನ್ನಬೇಕೋ ಅಥವಾ, ತಿರುವುಮುರುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಾರವಾಗದ ಸಂಗತಿ. ಅರ್ಥಾತ್, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚೋದಕವು (=ಇಂಡಕ್ಟರ್‌) ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಚಾಯಕವು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿದೆ; ಅಥವಾ ಸಂಚಾಯಕವು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಚೋದಕವು (ಇಂಡಕ್ಟರ್‌) ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಗೆ ಸಾದೃಶವಾಗಿದೆ.

1. ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಮುಕ್ತ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು 'ಆಂದೋಲಕಗಳ ಸಮಷ್ಟಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅರ್ಥಾತ್‌ ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಅಂತಸ್ಥ ಮತ್ತು ಚಲನಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಾಂತೀಯ ಲ್ಯಾಗ್ರಾಂಜಿಯನ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು ಅಂತಸ್ಥ ಮತ್ತು ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಈ ಮಾದರಿಯು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

2. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಸಮೀಕರಣ &lt;math&gt;m^2 c^4 = E^2 - p^2 c^2&lt;/math&gt;ರಲ್ಲಿ, ಕೊಡುಗೆ &lt;math&gt;mc^2&lt;/math&gt; ಅನ್ನು ವಿಶ್ರಾಮ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗೆ ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನೂ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಣವೊಂದಕ್ಕೆ, ''c'' ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲನಶಕ್ತಿಯು &lt;math&gt;0.5 p^2/m&lt;/math&gt; ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. &lt;math&gt;E = mc^2 &lt;/math&gt;&amp;nbsp;√&lt;math&gt;(1 + p^2 m^{-2}c^{-2})&lt;/math&gt; ಎಂದು ಬರೆದು, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಮೂಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ತರ್ಕಿಸಿದರೆ, ಫೋಟಾನಿನ ಶಕ್ತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಫೋಟಾನ್‌ಗೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ವಿಶ್ರಾಮ ಶಕ್ತಿಯೂ ಅದಕ್ಕಿಲ್ಲ. 'ಶಕ್ತಿ-v/s-ಸಂವೇಗ' ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಮೀಕರಣವು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಎರಡೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಗತವಾಗಿವೆ. ವಿಷಯ 1ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂಶಗಳು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಷಯ 2ರಲ್ಲಿ ವೇಗವು ಚಲನೆಯ ಗುಂಟವೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದ ಕಣಗಳಿಗೆ, ಅಂತಸ್ಥ-ವಿರುದ್ಧ-ಚಲನಶಕ್ತಿಯ ಎರಡೂ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಸಾಂಖ್ಯಿಕವಾಗಿ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಅನಿಶ್ಚಯತೆಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ತೊಡಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾದ ಕಣಗಳಿಗೆ ಇದು ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು.

=== ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ ಕಾರ್ಯ ===
'ಕಾರ್ಯ'ವೆಂಬುದು 'ಬಲ' ಮತ್ತು 'ದೂರ'ದ ಗುಣಲಬ್ಧ.

: &lt;math&gt; W = \int_C \mathbf{F} \cdot \mathrm{d} \mathbf{s}&lt;/math&gt;

ಕಾರ್ಯವು (&lt;math&gt;W&lt;/math&gt;) ಪಥ ''C'' ಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಬಲ]] '''F''' ದ ರೇಖಾ-ಅನುಕಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.

ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬ್ಯಾಟಿನಿಂದ ಚೆಂಡಿಗೆ ಹೊಡೆದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತೆ ಗಮನಿಸಿ. ಬ್ಯಾಟಿನ ಹೊಡೆತ ಚೆಂಡಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬೀಸುವಾತನ ಬ್ಯಾಟಿನ ಹೊಡೆತ ಚೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಗಣನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಟ್‌ ಬೀಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಚೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

=== ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ===
ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ತರಂಗ ಫಲನದ ಕಾಲ ವಿಕಲಜನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್‌ ಸಮೀಕರಣವು ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಕಣ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮಾಪನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ (ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದ) ತರಂಗ ಫಲನದ ದೇಶ-ಕಾಲ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್ ಸಮೀಕರಣವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಸಮೀಕರಣದ ಫಲಿತಾಂಶವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ (ಬಂಧಿತವಾದ ಕ್ವಾಂಟಮ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು; ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.) ಇದೇ ಕ್ವಾಂಟಾದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಆಂದೋಲಕ (ಕಂಪಕ) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕಿರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶ್ರೋಡಿಂಗರ್‌ ಸಮೀಕರಣದ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಉಗಮಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಆವರ್ತನಕ್ಕೆ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್|ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್‌]] ಸಮೀಕರಣ &lt;math&gt;E = h\nu&lt;/math&gt; ಮೂಲಕ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿರುತ್ತೆ (ಇದರಲ್ಲಿ &lt;math&gt;h&lt;/math&gt; ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಥಿರಾಂಕ ಮತ್ತು &lt;math&gt;\nu&lt;/math&gt; ಆವರ್ತನ). ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ಅಥವಾ [[ಫೋಟಾನ್|ಫೋಟಾನ್‌ಗಳ]] ಕ್ವಾಂಟಾ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

=== ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ===
ನ್ಯೂಟನಿಯನ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬದಲಿಗೆ ಲೊರೆಂಟ್ಜ್‌ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕೇವಲ ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಿರುವಂತೆ ಚಲನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಿದಾಗ (= [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]]ಯೊಂದರ ವೇಗವನ್ನು ಶೂನ್ಯ [[ವೇಗ]]ದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಯುಳ್ಳ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ [[ಕೆಲಸ|ಕಾರ್ಯ]]) ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ ಈ ಗಣನೆಗಳ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಸಿದ. ಇದು ಶೂನ್ಯ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗದಂತಹ ಶಕ್ತಿ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅವರು ವಿಶ್ರಾಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರು. ಯಾವುದೇ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ವಿಶ್ರಾಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರತಕ್ಕದ್ದು. ಕಾಯಕ್ಕಿರುವ (=ವಸ್ತು) ಶಕ್ತಿಯು ಅದರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

:&lt;math&gt; E = m c^2 &lt;/math&gt;,
ಇದರಲ್ಲಿ

:''m'' ಏನ್ನುವುದು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ,
:''c''  ನಿರ್ವಾತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗಿರುವ ವೇಗ,
:''E''  ವಿಶ್ರಾಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಶಕ್ತಿ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್]]-[[ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್|ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‍]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಣದ ವಿಶ್ರಾಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡೂ ಕಣಗಳ ಜಡತ್ವ ಸಮಾನ ಪರಿಮಾಣವು (ಅದರ ಸ್ಥಿರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ) ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿ ಎಂದಿಗೂ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಉಳ್ಳದ್ದು); ಹಾಗೂ ಈ ಜಡತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಿಲ್ಲದಂತಹ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಅವು ತಮ್ಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ಹಿಮ್ಮೊಗವಾಗಬಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಹಿಂದುಮುಂದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಜೋಡಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಮೂಲವಾಗುವ ಎರಡು (ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) ಕಣಗಳ ವಿಶ್ರಾಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಒತ್ತಡ-ಶಕ್ತಿ ಕರ್ಷಕ (ಸ್ಟ್ರೆಸ್‌-ಎನರ್ಜಿ-ಟೆನ್ಸಾರ್‌) ಗುರುತ್ವ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಪರಿಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲದ ನ್ಯೂಟನಿಯನ್‌ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ, ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಮೂಲ ಪರಿಮಾಣವಾಗುವ ರೀತಿಗೆ ಇದು ಸ್ಥೂಲ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;MTW&quot;/&gt;

'ಶಕ್ತಿಯು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ' ಎಂಬ ಮಾತು ಕೇಳಿಬರುವುದು ಅಪರೂಪದ್ದೇನಲ್ಲ. 'ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಕ್ತಿಗೂ ಜಡತ್ವ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರ. ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೂ ಸಹ ಜಡತ್ವ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

== ಮಾಪನ ==
[[ಚಿತ್ರ:X-ray microcalorimeter diagram.jpg|thumb|right|270px|ಕ್ಯಾಲೋರಿಮಾಪಕ- ಭೌತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ.]]
ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ನೊಂದರ ಮೇಲೆ ಮಾಡುವ (ಅಥವಾ ಮಾಡಬಲ್ಲ) ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಗ್ರ ಮಾಪನವಿಲ್ಲ, ಅಂದರೆ ಅದರ ಮೊತ್ತವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಆಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿ ಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು.

=== ವಿಧಾನಗಳು ===
[[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]], [[ದೂರ]], [[ವಿಕಿರಣ]], [[ಉಷ್ಣತೆ]], [[ಸಮಯ]], [[ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ|ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪ್ರವಾಹ]]-ಶಕ್ತಿಯ [[ಮಾಪನ]]ಕ್ಕಾಗಿ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಾಖಮಾಪನ (ಕ್ಯಾಲೊರಿಮೆಟ್ರಿ), ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಉಷ್ಣಬಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಂತ್ರ. ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಉಷ್ಣಮಾಪಕವನ್ನೂ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣದ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಕಿರಣತಾಪಮಾಪಕವನ್ನೂ (=[[ಬೊಲೊಮೀಟರ್|ಬೊಲೊಮೀಟರ್‌]]) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಏಕಮಾನಗಳು ===
ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಅರ್ಗ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ (=ಯೂನಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲು, ಜೂಲ್‌ ಎಂಬ ಎಸ್‍ಐ ಏಕಮಾನವು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಜೂಲ್‌ ಅಲ್ಲದೆ, ಶಕ್ತಿಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಕಿಲೊವ್ಯಾಟ್‌ ಅವರ್‌ (kWh) ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಥರ್ಮಲ್‌ ಯೂನಿಟ್‌ (Btu) ಏಕಮಾನಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡೂ ಶಕ್ತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಏಕಮಾನಗಳು. ಒಂದು kWh ನಿಖರವಾಗಿ 3.6 ದಶಲಕ್ಷ ಜೂಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಬಿಟಿಯು ಸುಮಾರು 1055 ಜೌಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ರಿಸ್ಟಿನೆನ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎ. ಮತ್ತು ಕ್ರಾವ್ಸ್‌ಹಾರ್‌, ಜ್ಯಾಕ್‌ ಜೆ. ಇನರ್ಜಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್‌. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ : ಜಾನ್ ವಿಲ್ಲಿ ಅಂಡ್‌ ಸನ್ಸ್‌, ಇಂಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌, 2006.&lt;/ref&gt;

== ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Hot metalwork.jpg|right|200px|thumb|ಶಾಖವು ಭಾಗಶಃ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.]]
ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನವು, ವಸ್ತುವಿನ [[ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ]] (ವಸ್ತುವಿನ ನಿಶ್ಚಲ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಚಲನಶಕ್ತಿ]] (ವಸ್ತುವಿನ ಚಲನಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ) ನಡುವೆ ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಚಲ ಮತ್ತು ಅಚಲಾವಸ್ಥೆ - ಇವೆರಡೂ ಆಧಾರ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಂಗತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಆಧಾರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನಮೂದಿಸತಕ್ಕದ್ದು: ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ (ಮತ್ತು ಮೂಲತಃ) ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಒಂದು ಸ್ಥಳ - ''ನೆಲ''ದ ಚೌಕಟ್ಟು ಎಂದು ಸಹ ಹೇಳಬಹುದು. ಶಕ್ತಿಯ ''ಎಲ್ಲ'' ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸುವ ಯತ್ನವು ನಡೆದಿದೆ. ಫೇಯ್ನ್‌ಮನ್‌ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ, ಆದರೂ ಸರಳತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿದೆ.

{{quote|These notions of potential and kinetic energy depend on a notion of length scale.  For example, one can speak of ''macroscopic'' potential and kinetic energy, which do not include thermal potential and kinetic energy.  Also what is called chemical potential energy (below) is a macroscopic notion, and closer examination shows that it is really the sum of the potential ''and kinetic'' energy on the atomic and subatomic scale.  Similar remarks apply to nuclear &quot;potential&quot; energy and most other forms of energy.  This dependence on length scale is non-problematic if the various length scales are decoupled, as is often the case... but confusion can arise when different length scales are coupled, for instance when friction converts macroscopic work into microscopic thermal energy.}}

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
! colspan=&quot;2&quot; | ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ
|-
! ಈ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ
! ಈ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ''' 
|  [[ಮೀಟುಗೋಲು|ಮೀಟುಗೋಲು (ಲೀವರ್‌)]]
|-
|  '''ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ''' 
|  ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳು
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ''' 
|  [[ಡೈನಮೊ]]
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ''' 
|  ಸಿಂಕ್ರೋಟ್ರಾನ್‌
|-
|  '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ''' 
|  ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿಗಳು
|-
|  '''ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ''' 
|  ಕಣ ವೇಗವರ್ಧಕ
|-
|}

=== ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ ===
ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗುರುತ್ವ, ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್‌ ಮತ್ತು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಇರುವ 'ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ' ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ. ಬಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವೊಂದು ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಪಡೆದ ಶಕ್ತಿ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿರ್ದೇಶಿತ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ''ಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ'' ಮಾಡಲಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಚಿಹ್ನೆಗಳು ''E''&lt;sub&gt;p&lt;/sub&gt;, ''V''  ಅಥವಾ ''Φ''). '''F''' [[ಬಲ]]ದ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದ್ದು '''s''' ಸ್ಥಳಾಂತರಣದ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ,

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p} = -\int \mathbf{F}\cdot{\rm d}\mathbf{s}&lt;/math&gt;
ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿರುವ 'dot' (ಡಾಟ್‌‌) ಎರಡೂ ಸದಿಶಗಳ ಅದಿಶ ಗುಣಲಬ್ಧವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

'ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು 'ಅಂತಸ್ಥ' ಶಕ್ತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತ್ತು (ಇದು ಹಿಮ್ಮೊಗವಾಗಬಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ; ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ.)  ಇದು ಯಾವುದೇ ನೈಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ವಿವೇಕಯುತ ಮೊದಲ ಅಂದಾಜು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.

ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ಗುರುತ್ವ]] ಅಥವಾ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಬಲಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಬಹುದು.

==== ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ ====
[[ಚಿತ್ರ:Bouncing ball strobe edit.jpg|thumb|right|350px|ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಚೆಂಡು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ತನ್ನ ಆರಂಭದ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗಟ್ಟಿಯಾದುದರ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಚೆಂಡು ವಿರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಲನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುತ್ತದೆ.ಚೆಂಡು ವಾಪಸ್ಸು ಪುಟಿದಾಗ ಶಕ್ತಿಯು ಮೊದಲು ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಚೆಂಡು ಮೇಲೇರಿದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿರೂಪಗೊಂಡು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ತಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆಲ್ಲ ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವ ಗುಣ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.]]
ಸ್ಪ್ರಿಂಗನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಹಿಗ್ಗಿಸುವಾಗ ಬೇಕಾಗುವ ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 'ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ'ಯೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌, ಅಥವಾ ಹುಕ್ಸ್‌ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬಲ '''F''' ದ ಪ್ರಮಾಣವು, ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, x ನ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣದಲ್ಲಿದೆ.

:
::&lt;math&gt;F = -kx&lt;/math&gt;
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ k ಬಲ ಸ್ಥಿರಾಂಕವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾದ ಕಾರ್ಯವು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,e} = {1\over 2}kx^2&lt;/math&gt;
(''k'' ನಿಯತಾಂಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಾಧ್ಯ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧಗಳ]] ವರ್ತನೆಗೆ ಹುಕ್ಸ್‌ ನಿಯಮವು ಸೂಕ್ತ ಅಂದಾಜಾಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಅವು ರಚಿತವಾಗಿರಬಾರದು ಅಥವಾ ಮುರಿದುಬಿದ್ದಿರಬಾರದು.

==== ಚಲನಶಕ್ತಿ ====
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇಗಕ್ಕೆ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ತರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ವೇಗವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಚಲನಶಕ್ತಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. (ಚಿಹ್ನೆಗಳು: ''E''&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;, ''T'' ಅಥವಾ ''K'') ಈ ಕಾರ್ಯದ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಕೆಳಕಂಡ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm k} = \int \mathbf{F} \cdot d \mathbf{x} = \int \mathbf{v} \cdot d \mathbf{p}= {1\over 2}mv^2&lt;/math&gt;
ಬೆಳಕಿನ ವೇಗ ''c'' ಗೆ ಸನಿಹವಾಗುವ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ, ಲೊರೆಂಟ್ಜ್‌ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬೇಕು. ಆ ರೀತಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದಾಗ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಫಲಿತಾಂಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ:
 
:
::&lt;math&gt; E_{\rm k} = m c^2\left(\frac{1}{\sqrt{1 - (v/c)^2}} - 1\right) &lt;/math&gt;

'''c''' ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆ ವೇಗವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಈ ಸಮೀಕರಣವು ಇದರ ಮೇಲಿನದರಂತೆ ಸರಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯದ ಗಣಿತೀಯ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವು (ಹಿಂದಿನ ಸಮೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ) ವಿಶ್ರಾಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಕೆಳಕಂಡ ಸಮೀಕರಣದಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt; E_{\rm rest} = mc^2 &lt;/math&gt;

ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಶಕ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಮ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಶಕ್ತಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

==== ಮೇಲ್ಮೈ ಶಕ್ತಿ ====
ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕರ್ಷಣವಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾದ ರಬರ್‌ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವಿನ ಅಂತರಮುಖಗಳು) '''ಮೇಲ್ಮೈ ಶಕ್ತಿ'''ಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು. ಬೆರೆಯದಿರುವ, ಏಕರೂಪದ್ದಲ್ಲದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳ ಮಿಲನವು ಒಂದು ರೀತಿಯ [[ಮೇಲ್ಮೈ ಎಳೆತ|ಮೇಲ್ಮೈಕರ್ಷಣಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶಕ್ತಿಗಳು ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೋಮನಾಳಾಕರ್ಷಣದ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ); ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೇಲ್ಮೈ ಶಕ್ತಿಯು ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಪತಮ ಮೇಲ್ಮೈ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ಗಾತ್ರದ ಸಾಬೂನು ಪದರಗಳು ಅಲ್ಪತಮ ಹೊರತಲಗಳಾಗಿವೆ (ಗಾತ್ರ ಅಲ್ಪವಾದಷ್ಟೂ ಗುರುತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ತೆರೆದಿರುವಿಕೆಯು ಒತ್ತಡದೇರಿಕೆಯನ್ನು  ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗುಳ್ಳೆಯನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಹೊರತಲವೆಂದು ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದು; ಆದರೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ಅಲ್ಪತಮ ಹೊರತಲವಲ್ಲ).

==== ಶಬ್ದ ಶಕ್ತಿ ====
ಶಬ್ದವು ಯಾವುದೇ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಪನ.

=== ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿ ===
ಭೂಮಿಯ ಹೊರತಲದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಗುರುತ್ವ ಬಲವು ಎತ್ತರ ''h'' ದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವುದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ; ಹಾಗೂ, [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]] ''m'' ಯಿಂದ ಗುಣಿಸಲಾದ ಗುರುತ್ವದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ''g''  = 9.81&amp;nbsp;m/s²ಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗುರುತ್ವ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯ ಸಮೀಕರಣವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,g} = mgh&lt;/math&gt;

ರಾಶಿ ಪ್ರಮಾಣ ''m''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; ಮತ್ತು ''m''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ನ್ಯೂಟನಿಯನ್‌ ಗುರುತ್ವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮೀಕರಣವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,g} = -G{{m_1m_2}\over{r}}&lt;/math&gt;,
ಇದರಲ್ಲಿ ''r''  - ಎರಡೂ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ; ಹಾಗೂ ''G'' ಗುರುತ್ವದ ನಿಯತಾಂಕ, 6.6742(10)×10&lt;sup&gt;−11&lt;/sup&gt; m&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;kg&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;s&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;CODATA&quot;&gt;{{CODATA2006}}&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಸ್ಥಳವು ಎರಡೂ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಂತವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಾಗಿದೆ.

=== ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ ===

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
! colspan=&quot;2&quot;| ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವುದು
|-
! ಇದರೊಳಗೆ
! ಇಂದ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಆವಿ ಚಕ್ರ 
|-
|  '''ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ'''
|  ತಾಪ ವಿನಿಮಯಕಾರ
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮ
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ'''
|  ಶಾಖವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳು
|-
|  '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಊದುಕುಲುಮೆ|ಊದು ಕುಲುಮೆ (ಬ್ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫರ್ನೇಸ್‌)]]
|-
|  '''ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಸೂಪರ್‌ನೋವಾ|ಮಹಾನವ್ಯತಾರೆ]]
|-
|}

ಮಾಧ್ಯಮವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಚಲನವಲನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿ. (ಅನಿಲ, ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ, ಘನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳೇ ಕೆಲವು ಮಾಧ್ಯಮಗಳು) ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಏಕಾಣುವಿನ ಅನಿಲದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅದು ಕೇವಲ ಅನಿಲಾಣುವಿನ ಚಲನವಲನದ ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅನಿಲ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕಾಣುಗಳುಳ್ಳ ಅನಿಲವಾದರೆ, ಸುತ್ತುವ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಪನ ಶಕ್ತಿಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ರವ ಮತ್ತು ಘನಾಕೃತಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅಣುಗಳ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಅಡಕಗೊಂಡಿದೆ.

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸರಹದ್ದನ್ನು ದಾಟಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ 'ಶಾಖ'ವನ್ನು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ತಂಪಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಶಾಖದ ಹರಿವು). ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಖದ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:

:
::&lt;math&gt;\Delta q = \int C_{\rm v}{\rm d}T&lt;/math&gt;
ಇದರಲ್ಲಿ ''C'' &lt;sub&gt;v&lt;/sub&gt; ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶಾಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ.

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವಸ್ಥಾ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೊಳಗಾದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಬ್ಬನಿಯು ಕರಗಿ ನೀರಾಗುವಂತಹ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.) ಇನ್ನಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಬದಲು ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಶಕ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿ) ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. (ಉದಾ:ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭ) ವಸ್ತುವೊಂದರ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ಗ್ರಾಮ್‌ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣವನ್ನು 1 °Cನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಸುಮಾರು 4.1855 J, ಆದರೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಆನಂತರ ಬದಲಾಯಿತು). ಒಂದು ಪೌಂಡ್‌ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣವನ್ನು 1 °Fನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಥರ್ಮಲ್‌ ಯೂನಿಟ್‌ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿತ್ತು (ಆನಂತರ ಅದು 1055.06 J ಎಂದು ನಿಗದಿಯಾಯಿತು).

=== ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
! colspan=&quot;2&quot;| ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ
|-
! ಗೆ
! ಇಂದ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್|ವಿದ್ಯುತ್ ಮೊಟಾರ್]]
|-
|  ''' ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ'''
|   [[ರೋಧಕ]]
|-
|  '''[[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]]''' 
|  [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತಕ|ಪರಿವರ್ತಕ]]
|-
|  ''' ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ'''
|   [[ಎಲ್.ಇ.ಡಿ|ಪ್ರಕಾಶ-ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಡಯೋಡ್]]
|-
|  ''' ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|   [[ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಸಿಸ್)|ವಿದ್ಯುದ್‌ವಿಚ್ಛೇದನ]]
|-
|  '''ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|   ಸಿಂಕ್ರೋಟ್ರಾನ್
|}

==== ಸ್ಥಾಯೀ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ====
ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ-ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶದ ಪ್ರತಿ ಕೂಲಂಬ್‌ಗೆ ತಗಲುವ ಕಾರ್ಯ ಶಕ್ತಿ. (ಅಥವಾ ವಿದ್ಯದಾವೇಶದ ಪ್ರತಿ ಕೂಲಂ‍ಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಯಿಲ್ಲದ-ಮಹತ್ತರವಾದ ಅದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವಾಗಬೇಕಿದೆ ಎಂಬುದು) ''Q''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; ಮತ್ತು ''Q''&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ಎಂಬ ಎರಡು ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳಿಗೆ ''r'' ನಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯವು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,e} = {1\over {4\pi\epsilon_0}}{{Q_1Q_2}\over{r}}&lt;/math&gt;
ಇದರಲ್ಲಿ ε&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt; ನಿರ್ವಾತದ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಥಿರಾಂಕ 10&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;/4πc&lt;sub&gt;0&lt;/sub&gt;² ಅಥವಾ 8.854188…×10&lt;sup&gt;−12&lt;/sup&gt; F/m ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;CODATA&quot;/&gt; ಸಂಚಾಯಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯನ ''C'' ನಷ್ಟು ಅದುಮಿಟ್ಟ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಅನುಗುಣ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಚಿತಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಅಗಲಿಕೆ ಇರದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಆದುದರಿಂದ ಸಂಚಾಯಕದ ಪ್ಲೇಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಶೂನ್ಯ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ) ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ಕಾರಣ - ಸಂಚಾಯಕಗಳ ಪ್ಲೇಟ್‍ಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಅನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ. ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಚಾಯಕಗಳ ನಡುವಿನ ದೂರವು ಅದರ ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಮೀರಬಾರದು, ಬದಲಾಗಿ ಅವು ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿ ಇಳಿದ ಸಂಚಾಯಕಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೇನು ಸಂಚಿತ ಶಕ್ತಿ ಪ್ಲೇಟುಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. (ಇಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಅಯಾನ್‌ಗಳು ಪುನಃ ಸೇರಿ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸುವುದು). ಈ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,e} = {{Q^2}\over{2C}}&lt;/math&gt;

==== ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ====
[[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ]]ವು [[ರೋಧಕ|ರೋಧಕದ]] ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಉಷ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಹರಿದಾಗ ಕೆಲ ಮಟ್ಟಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪ ತಾಳುವುದಿದೆ. (ಒಂದಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುವುದೂ ಇದೆ). ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡಬಹುದು:

:
::&lt;math&gt;E = UQ = UIt = Pt = {{U^2}{t}\over{R}} = {I^2}Rt &lt;/math&gt;
''U'' ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (ವೋಲ್ಟ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ) Q ಎಂಬುದು ಕೂಲಂಬ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುದಾವೇಶ, ಆಂಪೀಯರ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ I ಎಂಬ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ, t ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯುತ್ತು ಹರಿದ ಸಮಯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಟ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ P ಎಂಬುದು ಪವರ್ ಮತ್ತು R ಎಂಬುದು ವಿದ್ಯುತ್ ರೋಧ (ಓಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ).

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಸೂಚಿ ಬಹು ಉಪಯುಕ್ತ. ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಭಾವ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ರೋಧ ಮತ್ತು ಸಮಯ- ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.

==== ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ ====
ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ನಡುವೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನಿಲ್ಲ: ಎರಡೂ ಸಂಗತಿಗಳು [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ನ ಸಮೀಕರಣಗಳು|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್‌ನ ಸಮೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿವೆ. ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರ '''B''' ನಲ್ಲಿ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತದ ಮಹತ್ತ್ವ '''M''' ನ [[ಅಯಸ್ಕಾಂತ|ಆಯಸ್ಕಾಂತ]]ದ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು -ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಬಲದ ಕಾರ್ಯವು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಭ್ರಾಮಕ) ಆಯಸ್ಕಾಂತದ ದ್ವಿಧ್ರುವ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸದಿಶದ ಪುನರ್ ಜೋಡಣೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದು:

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,m} = -m\cdot B&lt;/math&gt;
''L'' ನಷ್ಟು ಚೋದಕತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಚೋದನಕಾರಿಯಲ್ಲಿ ''I'' ನಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ತನ್ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವಾಗ ಅದು ಶೇಖರಿಸಿರುವ ಶಕ್ತಿಯು ಕೆಳಕಂಡ ಸಮೀಕರಣದಂತೆ ಲೆಕ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.

:
::&lt;math&gt;E_{\rm p,m} = {1\over 2}LI^2&lt;/math&gt;
ಅಧಿವಾಹಕ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಶೇಖರಣೆಗೆ ಈ ಎರಡನೆ ಉಕ್ತಿಯು ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.

==== ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ ====

{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
! colspan=&quot;2&quot;| ಪರಿವರ್ತಿತ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ
|-
! ಗೆ
! ಇಂದ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಸೌರ ಹಾಯಿ
|-
|  '''ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಸೌರ ಸಂಗ್ರಾಹಕ
|-
|  '''[[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]]''' 
|  [[ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ]] 
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ'''
|  ಅರೇಖೀಯ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ
|-
|  '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ|ದ್ಯುತಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]]
|-
|  '''ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಮೋಸ್‌ಬೇಯರ್ ರೋಹಿತ ದರ್ಶಕ
|-
|}

ಸಂಚಾಯಕಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಚೋದನಕಾರಿಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ತು ಅಥವಾ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ [[ಕೆಲಸ|ಕಾರ್ಯ]] ಶಕ್ತಿಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವು ವಿದ್ಯುತ್ತು ಮತ್ತು ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.

:
::&lt;math&gt; u_e=\frac{\epsilon_0}{2} E^2 &lt;/math&gt; 
ಮತ್ತು

:
::&lt;math&gt; u_m=\frac{1}{2\mu_0} B^2 &lt;/math&gt;
SI ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ

ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣಗಳಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗ, ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಗ್ಯಾಮಾ ಕಿರಣ ಇವುಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಲಿನ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಘಟಕಗಳ ಘನಗಾತ್ರದ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವನ್ನು e/m ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಬಹುದು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಂದ ಪಾಯಿಂಟಿಂಗ್ ಸದಿಶ ಹೀಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt;\mathbf{S} = \frac{1}{\mu} \mathbf{E} \times \mathbf{B},&lt;/math&gt;
ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕನ್ನು SI ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಶಕ್ತಿಯು ಕ್ವಾಂಟೀಕೃತವಾಗಿದೆ (ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟಗಳಿರುತ್ತವೆ) ಈ ಮಟ್ಟಗಳ ಅಂತರ ಈ ಕೆಳಗಿನದರ ಸಮಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ:

:
::&lt;math&gt;E = h\nu&lt;/math&gt;

ಇಲ್ಲಿ ''h'' ಪ್ಲಾಂಕ್ ನಿಯತಾಂಕ ಆಗಿರುತ್ತದೆ 6.6260693(11)×10&lt;sup&gt;−34&lt;/sup&gt; Js,&lt;ref name=&quot;CODATA&quot;/&gt; ಮತ್ತು ''v'' ವಿಕಿರಣದ ಆವರ್ತನೆ. ಇಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಫೋಟಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಚರವಾಗುವ ಬೆಳಕಿನಷ್ಟಿನ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು 270-520 yJಯಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು 160-310 KJ/mol,ಗೆ ಸಮವಾಗಿರುವ ಇದು, ದುರ್ಬಲ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧ]]ದಷ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

=== ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು 
|-
! colspan=&quot;2&quot;| ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡಿದೆ
|-
! ಗೆ
! ಇಂದ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಸ್ನಾಯು]]
|-
|  '''ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಅಗ್ನಿ]]
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಇಂಧನಕೋಶ|ಇಂಧನ ಕೋಶ]]
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ'''
|  ಮಿಣುಕುಹುಳು
|-
|  '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ]]
|}

ಕಣಗಳಲ್ಲಿನ ಅಣುಗಳ ಬೆಸುಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ದ್ರವ್ಯ]]ಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಮೊತ್ತವೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟಾನ್‍ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಥಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪುನರ್-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟಾದಾಗಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲವು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವಿದು ಎನ್ನಬಹುದು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಥಾಯೀವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಆದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅದು ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತಲ್ಲಿನ [[ಶಾಖ]] ಅಥವಾ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಕೂಡ ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತಲ್ಲಿನ [[ಶಾಖ]] ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತದೆ.  ಉದಾಹರಣೆಗೆ,

:ಯಾವಾಗ ಎರಡು [[ಜಲಜನಕ]] ಪರಮಾಣುಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ದ್ವಿಜಲಜನಕ ಅಣುವಾಗುತ್ತೋ ಆಗ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ 724 zJ(H-H ನ ಬಂಧಕ ಶಕ್ತಿ) ಅಷ್ಟು ''ಕಡಿಮೆ'' ಆಗುತ್ತದೆ.
:ಜಲಜನಕದ ಪರಮಾಣುವಿನಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಅದು ಅನಿಲ ಹಂತದ ಜಲಜನಕ ಅಯಾನ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ (ಅನಿಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ), ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ 2.18 aJ ನಷ್ಟು ''ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ''. ಇದು ಜಲಜನಕದ ಅಯಾನೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ.
ಪ್ರಶ್ನಿತ ದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಮೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಮೋಲ್‌ಗೆ ಹತ್ತರಿಂದ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಜೂಲ್ಸ್‌ವರೆಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿ ''U'' ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಯತಾಂಕವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇದರ [[ಪರಿಮಾಣ]]ವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏನೇ ಆದರೂ ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಮಾಣ ಬದಲಾದರೆ (ಉದಾ:ಅನಿಲವನ್ನು ಹೊರ  ಬಿಡುವುದಾಗಿರಬಹುದು), ಶಾಖಪ್ರಮಾಣ, ''H''  ಪಡೆಯಲು ಎಷ್ಟು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾರ್ಯ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

:
::Δ''H''  = Δ''U''  + ''p''Δ''V'' 
ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂದು ಅರಿಯಲು ಮತ್ತು ಗಿಬ್ಸ್ ಮುಕ್ತ ಶಕ್ತಿ ''G'' ಅನ್ನು ಕೊಡಲು ಅಲಭ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ''S '' ನಲ್ಲಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಎರಡನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

:
::Δ''G''  = Δ''H''  − ''T''Δ''S'' 
ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಣನೀಯವಲ್ಲದಂತೆ ತೋರುವುದಾದರೂ ಹಲವುವೇಳೆ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷ)

[[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆದಾಗಿನಿಂದ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]], [[ತೈಲ]], [[ನಿಸರ್ಗಾನಿಲ]] ಅಥವಾ ಇವುಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉರಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿದೆ. ಈ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ|ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ]] ದಹನದಿಂದಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿ ಯಾವುದೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷಯ (ನಿಜವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು)ದ ಸರಾಸರಿ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:

:1 ಟನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಿಲು ಸಮಾನವಾದದ್ದು = 29.3076 GJ = 8,141 ಕಿಲೊವ್ಯಾಟ್‌ ಅವರ್‌
:[[1]] ಟನ್ ತೈಲಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು (TOE) = 41.868 GJ = 11,630 ಕಿಲೊವ್ಯಾಟ್‌ ಅವರ್‌
ಇದೇ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ತಿ ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಗ್ಯಾಸೋಲೀನ್ ಟ್ಯಾಂಕು (45 ಲೀಟರ್, 12 ಗ್ಯಾಲನ್ಸ್) ಸಮಾನವಾದದ್ದು 1.6 GJಯಷ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಗೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಆಧಾರಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಏಕಮಾನ &quot;ಟಿಎನ್‍ಟಿ ಯ ಟನ್ನು&quot;, 4.184 GJ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 1 ಟನ್ ತೈಲ ಉರಿಸಿದರೆ 1 ಟನ್ ಟಿಎನ್‍ಟಿ  ಸ್ಫೋಟವಾದಾಗ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 10 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ: ಶಕ್ತಿಯು ನಿಧಾನ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಗೊಳ್ಳುವುದೊಂದು ಅದೃಷ್ಟ.

ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದೊಂದು ಸರಳ ಉದಾಹರಣೆ. ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ (ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಳೆ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ) ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಖ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸ್ನಾಯು ಶಕ್ತಿ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.

=== ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot; width=&quot;150px&quot;
|-
|+ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿವರ್ತಿತ ಶಕ್ತಿಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
|-
! colspan=&quot;2&quot;| ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆ
|-
! ಗೆ
! ಇಂದ
|-
|  '''ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಆಲ್ಫಾ ವಿಕಿರಣ
|-
|  '''ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ'''
|  [[ಸೂರ್ಯ]]
|-
|  '''[[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]]''' 
|  ಬೀಟಾ ವಿಕಿರಣ
|-
|  '''ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ'''
|  ಗ್ಯಾಮಾ ವಿಕಿರಣ
|-
|  '''ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಕ್ಷಯ
|-
|  '''ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ'''
|  ಬೈಜಿಕ ಸಮಾಂಗತೆ
|}

ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನ ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿ '''ಪರಮಾಣು ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ''', ಜೊತೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೆಂದರೆ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ತನ್ನ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿ ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ವಿರೋಧವಿರುತ್ತದೆ) ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಾಗಿ ಬೈಜಿಕ ಕಣಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ದುರ್ಬಲ ಬೈಜಿಕ ಶಕ್ತಿ, (ಶಕ್ತಿಯುತವಾದದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದದ್ದು) ವಿಕಿರಣ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಕ್ಷಯಗಳಿಗೆ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೈಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿದ ನಂತರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಅದೆಷ್ಟೊ ಭಾಗದಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೈಜಿಕ ಸಮ್ಮಿಳನ ಮತ್ತು ವಿದಳನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಜಿಕ ಕಣಗಳಾದ ಪ್ರೋಟಾನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‍ಗಳು (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಾನ್‍ಗಳು) ''ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ'' (ಬೇರ್ಯಾನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮ) ಕೆಲವು ಲಘು ಕಣಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಾಶವಾಗಬಹುದು (ಉದಾ; ಬೀಟಾ ಮೈನಸ್ ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಪ್ಲಸ್ ಕ್ಷಯ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟಾನ್ ಸೆರೆ ಕ್ಷಯ) ಆದರೆ ಈ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬೈಜಿಕ ವಿದಳನ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಳನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬೇರ್ಯಾನ್ (=ಭಾರಕಣ) ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಾಗಿ ಬಂಧಿತವಾದಾಗ ವಿದಳನ ಮತ್ತು ಸಮ್ಮಿಳನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಕ್ತಿ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗ (ಸಂಪೂರ್ಣವಲ್ಲ) ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಖ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ &quot;ಕಳೆದು ಹೋದ&quot; ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಆದರೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಶಾಖ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಳತೆಗೆ ಒಳಪಡದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.

[[ಸೌರ ಶಕ್ತಿ]] ಎನ್ನಲಾಗುವ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. [[ಸೂರ್ಯ]]ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಜಲಜನಕದ ಸಮ್ಮಿಳನ 4 ದಶಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಸೌರ ಭೌತದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರೋಟಾನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟ್ರಾನ್‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಬೆಳಕು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಜಡತ್ವದ ಸಮತೆಯನ್ನ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಯಾವ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 4 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೋ ಅದು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ರಚನೆಗೊಂಡ ಪ್ರತಿ ಹೀಲಿಯಂ ಬೈಜಿಕ ಕೇಂದ್ರ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರೋಟಾನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರದ್ದಾಗಿದ್ದು (ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ) ಆದರೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೈಜಿಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಳಕು ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಣಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಪರಮಾಣುಗಳಾಗಲಿ ನಾಶವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.

== ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ==
ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧನಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾ: ಬ್ಯಾಟರಿ- ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]]; [[ಕಟ್ಟೆ|ಅಣೆಕಟ್ಟು]]: ಗುರುತ್ವ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯಿಂದ [[ಚಲನಶಕ್ತಿ]]ಗೂ ([[ನೀರು]] ಹಾಯಿಸಿ ಜಲಚಕ್ರ ಭ್ರಮಣೆಯಿಂದ). ಕೊನೆಗೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಜನಕ|ವಿದ್ಯುತ್ ಜನಕದ]] ಮುಖಾಂತರ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿಯೂ ರೂಪಾಂತರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಅದೇ ರೀತಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಚಲನಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿ ಆಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲೋಲಕ]] (ಪೆಂಡ್ಯೂಲಂ) ಇದಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ಅದರ ತುತ್ತ ತುದಿಗೆ ಚಲನ ಶಕ್ತಿ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವ ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಚಲನ ಶಕ್ತಿ ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದು [[ಅಂತಸ್ಥ ಶಕ್ತಿ]] ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಎಂದು (ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ) ಅಂದುಕೊಂಡರೆ [[ಲೋಲಕ]] ಅವಿರತವಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಶಕ್ತಿ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು [[ದ್ರವ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಇದೇ ವರ್ತನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ಸ್‌ಟೈನ್]] (1905) ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ''E''  = ''mc''² ಸೂತ್ರ, ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಮಾಣಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜೆ.ಜೆ. ಥಾಮ್ಸನ್|ಜೆ.ಜೆ.ಥಾಮ್ಸನ್]] (1881), ಹೆನ್ರಿ ಪಾಯಿನ್‌ಕೇರ್ (1900), ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಚ್ ಹಸೆನೋರೆಲ್ (1904) ಮತ್ತು ಇತರರು ವಿವಿಧ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವನ ಮಾಪನಕ್ಕೆ &lt;math&gt;c^2&lt;/math&gt;ತೀರಾ ದೊಡ್ದದಾಗಿರುಗುವುದು. ಸರ್ವೇಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ (ಅಂದಾಜು 1 ಕೆಜಿ) ಬೇರೊಂದು ಶಕ್ತಿಗೆ ರೂಪಾಂತರವಾದಾಗ, ಬೈಜಿಕ ರಿಯಾಕ್ಟರುಗಳು ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಪ್ರಚಂಡ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು (&lt;math&gt;9x10^{16}&lt;/math&gt;ಜೂಲ್ಸ್‌). ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಯ ಏಕಮಾನದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಮಾನ ವಸ್ತುವು ತೀರಾ ಕಿರಿದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಲಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಷ್ಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ,  ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಲಯವಾಗದ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಅಳೆಯಲಾಗದು. ಶಕ್ತಿಯು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾಗಿ (ಕಣಗಳ) ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಖರ ಶಕ್ತಿಯ ಬೈಜಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನರೀತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನರೀತ್ಯಾ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಗದ. ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯು ಶಕ್ತಿ ರಹಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರಡಿ ಹಂಚಿಹೋಗದು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಪತನವಾಗದ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗದು. ಹೀಗೆ ಚೆದುರುವಿಕೆ ಘಟಿಸಿದಾಗ ಅದು ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಲೋಲಕದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಂತಸ್ಥ ವಲಯದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಷ್ಟೇ ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಕ್ವಾಂಟಂ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಚೋದಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವು ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖಡ ನೂರು ಬದಲಾವಣೆಯಷ್ಟು ಅವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ಶಕ್ತಿ ಆಗಲಾರದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಶಾಖದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾಂಟಂ ಸ್ಥಿತಿಯ ಏರು-ಪೇರು ಘಟಿಸಿ (ಭೌತ ದ್ರವ್ಯ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಹರಳಿನಲ್ಲಿ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕೀಕರಣ ಆಗುವ ಮುಖಾಂತರವೋ) ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.

ಕಾಲಾನಂತರದ‌‌‌‌ಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಿಕಸಿಸಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುಬಿದ್ದಿದೆ (ಅಂದರೆ ಶಾಖ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ). ಇದನ್ನು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಶಾಖದಿಂದಾಗುವ ವಿಶ್ವದ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಉಷ್ಣಮರಣದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ- ಶಾಖದ ಎಂಜಿನ್‌ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುಕ್ಕೆ (ಶಾಖದ ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಜನರೇಟರ್‌ನಿಂದ), ಇರುವ ಪಾಲಿನ ಶಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

== ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಗಳು ==
''ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ'' ಶಕ್ತಿಯು ಅಧೀನವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ (ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ) ಅಥವಾ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ತಾನು ನಾಶವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದಷ್ಟೇ. ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ (ಗುರುತ್ವ ಶಕ್ತಿಯ&lt;ref&gt;[http://www.physics.ucla.edu/~cwp/articles/noether.asg/noether.html ಇ. ನೊಥರ್ಸ್‌ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಡೀಪ್‌ ಕನೆಕ್ಷನ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಸಿಮಿಟ್ರೀಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್‌ ಲಾಡಸ್‌]&lt;/ref&gt; ಹೊರತಾಗಿ) ಕಠಿಣ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ವಲಯಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ವಿಸ್ತಾರ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಳಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಬಲ್ಲವರು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಜಾಗತಿಕವಾದ ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶಕ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿಯಮದ ಅನುಸಿದ್ಧಾಂತ, ಆದರಿದು&lt;ref name=&quot;RPF1&quot;&gt;{{cite book |first=Richard |last=Feynman|title=The Feynman Lectures on Physics; Volume 1|url=https://archive.org/details/feynmanlectureso0001feyn_q2w1 |year=1964|publisher=Addison Wesley|location=U.S.A| isbn=0-201-02115-3}}&lt;/ref&gt; ಅದಲು-ಬದಲು&lt;ref name=&quot;thermo-laws&quot;&gt;[http://www.av8n.com/physics/thermo-laws.htm ''ದಿ ಲಾಸ್‌ ಆಫ್‌ ಥರ್ಮೊಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061215201900/http://www.av8n.com/physics/thermo-laws.htm |date=2006-12-15 }} ಶಕ್ತಿ, ಮುಕ್ತ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕೂಲಂಕಷ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು.&lt;/ref&gt; ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. [[ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ|ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]] ಅಂದರೆ ಕಾಲದ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ಗಣಿತದ ಪರಿಣಾಮ (ವಿವಿಧ [[ಸಮಯ]]ಗಳ ಮಧ್ಯಂತರದ ಒಟ್ಟು ಲೆಕ್ಕ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ptolemy.eecs.berkeley.edu/eecs20/week9/timeinvariance.html |title=ಟೈಮ್‌ ಇನ್ವೇರಿಯನ್ಸ್‌ |access-date=2009-12-22 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717210455/http://ptolemy.eecs.berkeley.edu/eecs20/week9/timeinvariance.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;)

ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಬರುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಆಚೆ ಹೊಮ್ಮುವ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನದ್ದೇ ಆದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡಿದರೆ ಬರುವ ಮೊತ್ತದಷ್ಟು-ಎಂಬುದು ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಿಯಮ. ಈ ನಿಯಮ ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಾಧಾರ ತತ್ವ. ಕಾಲದ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುವ ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸಮಯದ ಸಮಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ-ನಿನ್ನೆ,ಇಂದು ಮತ್ತು ನಾಳೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. 
 
ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಸಮಯದ ಅಂಗೀಕೃತ ಸಂಯುಗ್ಮ. ಗಣಿತದ ಬಲೆಯೊಳಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಯವು ಅನಿಶ್ಚಯ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅನಿಶ್ಚಿತ ತತ್ವವನ್ನು ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ತತ್ವವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ, ಶಕ್ತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತತ್ವವನ್ನು ಗಣಿತೀಯ ಮಿತಿಗಳೊಳಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಬಹುತೇಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಳೆಯಬಹುದು.

ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟೋನಿಯನ್ ಕ್ರಿಯಾಚಿಹ್ನೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ವಾಂಟಂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಯದ ಮಾಪನದಿಂದ ಶಕ್ತಿಯ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯು ಹೀಗಿದೆ:

: &lt;math&gt;\Delta E \Delta t \ge \frac { \hbar } {2 } &lt;/math&gt;

ಇದು ಹೈಸನ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. (ಆದರೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯ ಸಮಾನವಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ''H '' ಮತ್ತು t ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಆಗಲಿ ಕ್ವಾಂಟಂ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಾಗಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಯುಗ್ಮ ಚರಗಳಲ್ಲ).

[[ಆವೇಗ]]ವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಕಾರ್ಯತಃ ಸಮಯ ಚಲನೆ ಅಥವಾ ವಸ್ತುತಃ ಸಮಯ ಚಲನೆ ನೈಜ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮೂಲಭೂತ ಬಲದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಗುತ್ತದೆ. (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆ), ಈ ಏರು-ಪೇರುಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಯತಃ ಕಣಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ವಸ್ತುತಃ ಕಣಗಳನ್ನು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಥ್ಯಾ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು (ಅಲ್ಪ ಪರಿಮಾಣದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ) ವಿದ್ಯುದಾವೇಶಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾಯೀಮಾನದ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗೆ (ಕೂಲಂಬ್ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ), ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಡೆವ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಬೈಜಿಕ ವಿಕರಣ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ, (ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್) ಬಲಕ್ಕೆ, ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ವಾಲ್ಸ್ ಬಂಧಕ ಬಲಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಣೀಯ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

== ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬದುಕು ==
[[ಚಿತ್ರ:Energy and life.png|thumb|240px|right|ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಬದುಕಿನ ಮೂಲದ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ.]]
ಬದುಕಿರುವ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತಿಗೆ ಹೊರಗಿನ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ-ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ಸೂರ್ಯನ ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ; ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ 1500–2000 ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳಷ್ಟು (6–8 MJ) ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕಣಗಳ ಸಂಮಿಶ್ರಣದ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನಂಶ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೈಟ್ಸ್, ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ ಮತ್ತು [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]] (C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;) ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಯರಿನ್ (C&lt;sub&gt;57&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕಣಗಳನ್ನು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗೆ]] ಮತ್ತು [[ನೀರು|ನೀರಿಗೆ]] ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

:
::C&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; + 6O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → 6CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 6H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
::C&lt;sub&gt;57&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;110&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; + 81.5O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → 57CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; + 55H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ADPಯಿಂದ ATPಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

:
::ADP + HPO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; → ATP + H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O
ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ATP ಯನ್ನು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಡೆದು ಅಥವಾ ಸಿಗಿದು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಅದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು [[ಚಯಾಪಚಯ|ಚಯಾಪಚಯಕ್ಕೆ]] ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರತಿ ಚಯಾಪಚಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯು ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು  ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಗಾಗಿ, ಇದು ಓಟಗಾರನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಣೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳ್ಳಿಸಲು ದೊರಕುವ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓಡುವವನಿಂದ ಹೊಮ್ಮುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರ ಎತ್ತುವವನ [[ಬಲ]]. ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೌಕರನೊಬ್ಬ ಶೆಲ್ಫ್ ಮೇಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು (ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಒಬ್ಬ ಓಟಗಾರನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದ್ದೇ ಆದರೆ ಅದು ತುಂಬಾ ನಿಧಾನಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt;

:ಚಲನಾ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಳಿಕೆ 100 m ಪೂರ್ಣ ವೇಗದ ಓಟಗಾರ ಓಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ:4 kJ
:2 ಮೀಟರ್‌ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ 150 kg ಎತ್ತಲಾದ ಗುರುತ್ವ ಅಂತಸ್ಥಶಕ್ತಿ ಗಳಿಕೆ: 3 KJ
:ಸಾಧಾರಣ ವಯಸ್ಕರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ: 6–8 MJ

ತಮಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣ ಶಕ್ತಿ) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಗಣನೀಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನೇನೂ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ (ಭೌತಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ). ವಾಸ್ತವ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ [[ಯಂತ್ರ]]ಗಳೇ ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು.

ಏನೇ ಆದರೂ, ಬೆಳೆಯುವ ಅವಯವಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದ ಶಕ್ತಿ ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತಾನು ಬೆಳೆದು ಬಂದ ಕಣಗಳ ದೃಢತೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ ಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಎರಡನೆಯ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಶಕ್ತಿ (ಮತ್ತು ಭೌತದ್ರವ್ಯ) ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡುವಂತೆ ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ: ಶಕ್ತಿ (ಮತ್ತು ಭೌತದ್ರವ್ಯ) ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಶಾಖವಾಗಿ) ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದೆಡೆ ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ಹರಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ಅದು [[ಸ್ಫಟಿಕಗಳು]]:ಈ ಶಿಸ್ತು ಕೂಡ  ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ [[ಸ್ಫಟಿಕ ಶಕ್ತಿಯ|[[ಸ್ಫಟಿಕ ಶಕ್ತಿಯ]]]] ಶಾಖವನ್ನು ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಆಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸರಳ ಜೀವಿಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀವಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಪರಿಸರ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ತಾಣ ಈ ಸಣ್ಣ ಭ್ರಾತೃಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಭಾಗವು ಶಾಖವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಅದು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಒಟ್ಟು ಜೀವರಾಶಿಗೆ  ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯದ್ದೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ನಿಗದಿತ ಇಂಗಾಲ 124.7 Pg/a ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿತ ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ 64.3 Pg/a (52%)&lt;ref&gt;ಇಟೊ, ಅಕಿಹಿಟೊ; ಒಯಿಕಾವಾ, ತಾಕೆಹಿಸಾ (2004). &quot;[http://www.terrapub.co.jp/e-library/kawahata/pdf/343.pdf ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಪ್ರೈಮೆರಿ ಪ್ರಾಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಲೈಟ್‌ ಯೂಸ್‌ ಎಫಿಷಿಯೆನ್ಸಿ ವಿತ್‌ ಎ ಪ್ರಾಸೆಸ್‌-ಬೇಸ್ಡ್‌ ಮಾಡಲ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002083948/http://www.terrapub.co.jp/e-library/kawahata/pdf/343.pdf |date=2006-10-02 }}&quot; ಇನ್‌ ಷೊಯೊಮಿ, ಎಂ. ಮತ್ತಿತರರು. (ಸಂಪಾದಕರು.) ''ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಓಷೀನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌.''  ಪಿಪಿ.&amp;nbsp;343–58.&lt;/ref&gt; ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳ ಚಯಾಪಚಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡಾಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಖವಾಗಿ ಪುನರ್ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

== ಮಾಹಿತಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ==
ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜವು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನೇ ಇನ್ನೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿನ ಬದುಕಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಭೌತಿಕ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ಸಾಧನಗಳ ಜೊತೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಸೀಮಿತ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲವು- ತೈಲ ಹಾಗು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಸಿರು ಮನೆಯ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ನಮ್ಮ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿವೃಧಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃಧಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಹಸಿರು ಮನೆಯ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನ ನೀಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಏರುಮಿತಿ-ಮತ್ತು-ವ್ಯಾಪಾರ (=ಕಾರ್ಬನ್‌ ಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಮಾಜದ ಒಳವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಗಾಗಿ, ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ  ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬನೆ ಶುರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಮೂಹ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮಾಧ್ಯಮವೊಂದು ಉದಯವಾಗಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಅಭವೃದ್ಧಿಯಾಗಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗತಿಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ್ದಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಪನವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೂ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಡಚ್ ಸೆನೇಟ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;ಮಿನ್ಯುಟ್ಸ್‌ ಈರ್ಸ್ಟ್‌ ಕಮೆರ್ ಡಿಬೆಟ್‌ &quot;[http://www.eerstekamer.nl/stenogram/stenogram_254/f=x.pdf (ಪಾರ್ಟ್‌ a)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;, 
&quot;[http://www.eerstekamer.nl/stenogram/stenogram_255/f=x.pdf ಪಾರ್ಟ್‌ b]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಮರ್ಶೆಗಳು ==
{{reflist}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==

* {{cite book |first=G. N. |last=Alekseev|title=Energy and Entropy |url=https://archive.org/details/EnergyAndEntropy |year=1986 |publisher=Mir Publishers |location=Moscow }}
* {{cite book |author=Walding, Richard,&amp;nbsp; Rapkins, Greg,&amp;nbsp; Rossiter, Glenn |title=New Century Senior Physics |date=1999-11-01 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=Melbourne, Australia |isbn=0-19-551084-4}}
* {{cite book |author=Smil, Vaclav|title=Energy in nature and society: general energetics of complex systems |url=https://archive.org/details/energyinnatureso0000smil|date=2008 |publisher=[[MIT Press]] |location=Cambridge, USA |isbn=987-0-262-19565-2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks|Energy}}

* [http://www.lightandmatter.com/html_books/2cl/ch01/ch01.html ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100416062343/http://www.lightandmatter.com/html_books/2cl/ch01/ch01.html |date=2010-04-16 }}
* [http://www.energyandlife.org ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನ]
* [http://physicsworld.com/cws/article/print/9233 ಶಕ್ತಿಯ ನೈಜ ಅರ್ಥವೇನು?  ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210042044/http://physicsworld.com/cws/article/print/9233 |date=2009-02-10 }}[http://physicsworld.com/cws/article/print/9233 ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಂದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210042044/http://physicsworld.com/cws/article/print/9233 |date=2009-02-10 }}
* {{PDFlink|[http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m20.pdf ''Work, Power, Kinetic Energy'']|399&amp;nbsp;[[Kilobyte|KB]]&lt;!-- application/pdf, 408788 bytes --&gt;}} 
{{Nature nav}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಕ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಮೂಲಭೂತ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಆರಂಭಿಕ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಿಕ ಪ್ರಮಾಣಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಕ್‌ ಎರವಲುಪದಗಳು]]</text>
      <sha1>jqxm0t1nbxeao7eakojq74qlcth5sec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17322</id>
    <revision>
      <id>1427834</id>
      <parentid>1383034</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T02:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ziv</username>
        <id>92051</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Bharrison.gif]] → [[File:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg]] File replacement.</comment>
      <origin>1427834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24066" sha1="mk5o9a4ouufnalclwb4dfr5c8d34zv3" xml:space="preserve">{{legend|#E6E6AA|[[ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ|ಫೆಡರಲಿಸ್ಟ್]]|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend|#AACC99|[[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್-ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ|ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್-ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]]|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend|#CCEEFF|[[ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷ (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್]]|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend|#FFFFCC|[[ವ್ಹಿಗ್ ಪಕ್ಷ (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ವ್ಹಿಗ್]]|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend|#FFB6B6|[[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ (ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]]|border=1px solid #AAAAAA}}
&lt;onlyinclude&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:#cccccc&quot;
! #{{ref label|Note00|*|*}}
! colspan=2 | ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
! ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ದಿನ
! ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ ದಿನ
! ಪಕ್ಷ
! ಉಪ-ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
! ಅವಧಿ{{ref label|Note00|*|*}}
|- #000000
| rowspan=2 | '''೧'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Washington (3).jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]
| rowspan=2 | ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦, ೧೭೮೯
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೭೯೭
| rowspan=2 | ಪಕ್ಷೇತರ
| rowspan=2 | [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]]
| align=center | 1
|- {{party shading/No party}}
| align=center | 2
|- {{party shading/Federalist}}
| '''೨'''
| [[ಚಿತ್ರ:Adamstrumbull.jpg|100px]]
| [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೭೯೭
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೦೧
| [[Federalist Party (United States)|Federalist]]
| {{party shading/Democratic-Republican}} | [[ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್]]
| align=center | 3
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| rowspan=2 | '''೩'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Thomas_Jefferson_by_Rembrandt_Peale,_1800.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್|ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರಸನ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೦೧
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೦೯
| rowspan=2 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]]
| [[Aaron Burr]]
| align=center | 4
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| [[George Clinton (vice president)|George Clinton]]
| align=center | 5&lt;includeonly&gt;
|}&lt;/includeonly&gt;&lt;/onlyinclude&gt;
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| rowspan=4 | '''೪'''
| rowspan=4 | [[ಚಿತ್ರ:James Madison (cropped 3x4 close).jpg|100px]]
| rowspan=4 | [[ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]]
| rowspan=4 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೦೯
| rowspan=4 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೧೭
| rowspan=4 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]]
| [[George Clinton (vice president)|George Clinton]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 6
|- {{party shading/None}}
| ''ಖಾಲಿ''
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
|[[ಎಲ್ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಗೆರ್ರಿ]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 7
|- {{party shading/None}}
|''vacant''
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| rowspan=2 | '''೫'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:jm5.gif|100px]]
| rowspan=2 | [[ಜೇಮ್ಸ್ ಮೊನ್ರೋ]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೧೭
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೨೫
| rowspan=2 | [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]]
| rowspan=2 | [[Daniel D. Tompkins]]
| align=center | 8
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| align=center | 9
|- {{party shading/Democratic-Republican}}
| '''೬'''
| [[ಚಿತ್ರ:John_Quincy_Adams_by_GPA_Healy,_1858.jpg|100px]]
| [[ಜಾನ್ ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಆಡಮ್ಸ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೨೫
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೨೯
| [[Democratic-Republican Party (United States)|Democratic-Republican]]&lt;br /&gt;[[National Republican Party (United States)|National Republican]]
| [[ಜಾನ್ ಸಿ. ಕಾಲ್ಹೌನ್]]
| align=center | 10
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=3 | '''೭'''
| rowspan=3 | [[ಚಿತ್ರ:Andrew jackson head.jpg|100px]]
| rowspan=3 | [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]]
| rowspan=3 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೨೯
| rowspan=3 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೩೭
| rowspan=3 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಜಾನ್ ಸಿ. ಕಾಲ್ಹೌನ್]]{{ref label|Note02|R|R}}
| rowspan=2 align=center | 11
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬುರೆನ್]]
| align=center | 12
|- {{party shading/Democratic}}
| '''೮'''
| [[ಚಿತ್ರ:mb8.gif|100px]]
| [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ವ್ಯಾನ್ ಬುರೆನ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೩೭
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೪೧
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ರಿಚರ್ಡ್ ಮೆಂಟರ್ ಜಾನ್ಸನ್]]
| align=center | 13
|- {{party shading/Whig}}
| '''೯'''
| [[ಚಿತ್ರ:William_Henry_Harrison_by_James_Reid_Lambdin,_1835.jpg|100px]]
| [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೆನ್ರಿ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೪೧
| ಏಪ್ರಿಲ್ ೪, ೧೮೪೧{{ref label|Note01|D|D}}
| [[Whig Party (United States)|Whig]]
| [[ಜಾನ್ ಟೈಲರ್]]
| rowspan=2 align=center | 14
|- {{party shading/Whig}}
| '''೧೦'''
| [[ಚಿತ್ರ:WHOportTyler.jpg|100px]]
| [[ಜಾನ್ ಟೈಲರ್]]
| ಏಪ್ರಿಲ್ ೪, ೧೮೪೧
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೪೫
| [[Whig Party (United States)|Whig]]&lt;br /&gt;[[John Tyler#Policies|No party]]{{ref label|Note04|N|N}}
| {{party shading/None}} |''ಖಾಲಿ''
|- {{party shading/Democratic}}
| '''೧೧'''
| [[ಚಿತ್ರ:James_Knox_Polk_by_GPA_Healy,_1858.jpg|100px]]
| [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆ. ಪೊಲ್ಕ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೯೪೫
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೪೯
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಜಾರ್ಜ್ ಎಮ್. ಡಲ್ಲಾಸ್]]
| align=center | 15
|- {{party shading/Whig}}
| '''೧೨'''
| [[ಚಿತ್ರ:Zachary Taylor 2.jpg|100px]]
| [[ಝಕಾರಿ ಟೇಲರ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೪೯
| ಜುಲೈ ೯, ೧೮೫೦{{ref label|Note01|D|D}}
| [[Whig Party (United States)|Whig]]
| [[ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮೋರ್]]
| rowspan=2 align=center | 16
|- {{party shading/Whig}}
| '''೧೩'''
| [[ಚಿತ್ರ:Millard Fillmore White House portrait.png|100px]]
| [[ಮಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮೋರ್]]
| ಜುಲೈ 9, ೧೮೫೦
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೫೩
| [[Whig Party (United States)|Whig]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''೧೪'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Franklin_Pierce_by_GPA_Healy,_1858.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪೀಯರ್ಸ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೫೩
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, ೧೮೫೭
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ವಿಲಿಯಮ್ ಆರ್. ಕಿಂಗ್]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 17
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| '''15'''
| [[ಚಿತ್ರ:Jb15.gif|100px]]
| [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬುಕಾನನ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1857
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1861
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಜಾನ್ ಸಿ. ಬ್ರೆಕಿನ್ರಿಡ್ಜ್]]
| align=center | 18
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''16'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Abraham_Lincoln_by_George_Peter_Alexander_Healy.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಅಬ್ರಹಾಮ್ ಲಿಂಕನ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1861
| rowspan=2 | April 15, 1865{{ref label|Note03|A|A}}
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]&lt;br /&gt;[[National Union Party (United States)|National Union]]{{ref label|Note05|U|U}}
| [[ಹನ್ನಿಬಾಲ್ ಹ್ಯಾಮ್ಲಿನ್]]
| align=center | 19
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜಾನ್ಸನ್]]
| rowspan=2 align=center | 20
|- {{party shading/Democratic}}
| '''17'''
| [[ಚಿತ್ರ:Andrew Johnson portrait.jpg|100px]]
| [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಜಾನ್ಸನ್]]
| April 15, 1865
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1869
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]&lt;br /&gt;[[National Union Party (United States)|National Union]]{{ref label|Note05|U|U}}
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=3 | '''18'''
| rowspan=3 | [[ಚಿತ್ರ:Ugrant.jpeg|100px]]
| rowspan=3 | [[ಯುಲಿಸಿಸ್ ಎಸ್. ಗ್ರಾಂಟ್]]
| rowspan=3 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1869
| rowspan=3 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1877
| rowspan=3 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[Schuyler Colfax]]
| align=center | 21
|- {{party shading/Republican}}
| [[ಹೆನ್ರಿ ವಿಲ್ಸನ್]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 22
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| '''19'''
| [[ಚಿತ್ರ:Rhayes.png|100px]]
| [[ರುದರಫೋರ್ಡ್ ಬಿ. ಹೇಯ್ಸ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1877
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1881
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ವಿಲಿಯಮ್ ಎ. ವ್ಹೀಲರ್]]
| align=center | 23
|- {{party shading/Republican}}
| '''20'''
| [[ಚಿತ್ರ:James Garfield portrait.jpg|100px]]
| [[ಜೇಮ್ಸ್ ಎ. ಗಾರ್ಫೀಲ್ಡ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1881
| September 19, 1881{{ref label|Note03|A|A}}
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಎ. ಅರ್ಥರ್]]
| rowspan=2 align=center | 24
|- {{party shading/Republican}}
| '''21'''
| [[ಚಿತ್ರ:Chester A Arthur by Daniel Huntington.jpeg|100px]]
| [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಎ. ಅರ್ಥರ್]]
| September 19, 1881
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1885
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''22'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವಲ್ಯಾಂಡ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1885
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1889
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಥಾಮಸ್ ಎ. ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ಸ್]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 25
|- {{party shading/None}}
|''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| '''23'''
| [[ಚಿತ್ರ:Eastman Johnson - Benjamin Harrison - Google Art Project.jpg|100px]]
| [[ಬೆಂಜಾಮಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1889
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1893
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಲೇವಿ ಪಿ. ಮಾರ್ಟನ್]]
| align=center | 26
|- {{party shading/Democratic}}
| '''24'''
| [[ಚಿತ್ರ:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
| [[ಗ್ರೋವರ್ ಕ್ಲೀವಲ್ಯಾಂಡ್]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;''(2nd term)''&lt;/small&gt;
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1893
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1897
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಆಡ್ಲೈ ಇ. ಸ್ಟಿವನ್ಸನ್ I]]
| align=center | 27
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=3 | '''25'''
| rowspan=3 | [[ಚಿತ್ರ:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
| rowspan=3 | [[ವಿಲಿಯಮ್ ಮ್ಯಾಕಿನ್ಲೆ]]
| rowspan=3 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1897
| rowspan=3 | September 14, 1901{{ref label|Note03|A|A}}
| rowspan=3 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಗಾರೆಟ್ ಹೋಬರ್ಟ್]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 28
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| [[ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್|ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಜವೆಲ್ಟ್]]
| rowspan=2 align=center | 29
|- style=&quot;background:#ffc2e1&quot;
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''[[Presidency of Theodore Roosevelt|26]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:John Singer Sargent - Theodore Roosevelt - Google Art Project.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್]]
| rowspan=2 | September 14, 1901
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1909
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಬ್ಲು. ಫೇರ್ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]]
| align=center | 30
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''27'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೋವರ್ಡ್ ಟಾಫ್ಟ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1909
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1913
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಜೇಮ್ಸ್ ಎಸ್. ಶೆರ್ಮನ್]]{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=2 align=center | 31
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''28'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Ww28.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ವೂಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್]]
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1913
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1921
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| rowspan=2 | [[ಥಾಮಸ್ ಆರ್. ಮಾರ್ಷಾಲ್]]
| align=center | 32
|- {{party shading/Democratic}}
| align=center | 33
|- {{party shading/Republican}}
| '''29'''
| [[ಚಿತ್ರ:wh29.gif|100px]]
| [[ವಾರೆನ್ ಜಿ. ಹಾರ್ಡಿಂಗ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1921
| August 2, 1923{{ref label|Note01|D|D}}
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಡ್ಜ್]]
| rowspan=2 align=center | 34
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''30'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಡ್ಜ್]]
| rowspan=2 | August 2, 1923
| rowspan=2 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1929
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜಿ. ಡೆವ್ಸ್]]
| align=center | 35
|- {{party shading/Republican}}
| '''31'''
| [[ಚಿತ್ರ:Herbert_Clark_Hoover_by_Greene,_1956.jpg|100px]]
| [[ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಹೂವರ್]]
| ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1929
| March 4, 1933
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕುರ್ಟಿಸ್]]
| align=center | 36
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=4 | '''32'''
| rowspan=4 | [[ಚಿತ್ರ:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
| rowspan=4 | [[ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ. ರೂಜವೆಲ್ಟ್]]
| rowspan=4 | ಮಾರ್ಚ್ ೪, 1933
| rowspan=4 | April 12, 1945{{ref label|Note01|D|D}}
| rowspan=4 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| rowspan=2 | [[John Nance Garner]]
| align=center | 37
|- {{party shading/Democratic}}
| align=center | 38
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಹೆನ್ರಿ ಎ. ವ್ಯಾಲೇಸ್]]
| align=center |39
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರುಮನ್]]
| rowspan=2 align=center | 40
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''33'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:HarryTruman.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರುಮನ್]]
| rowspan=2 | April 12, 1945
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1953
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| [[Alben W. Barkley]]
| align=center | 41
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''[[Presidency of Dwight D. Eisenhower|34]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Dwight D. Eisenhower, official Presidential portrait.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ. ಐಸನ್ಹೋವರ್]]
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1953
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1961
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| rowspan=2 | [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]]
| align=center | 42
|- {{party shading/Republican}}
| align=center | 43
|- {{party shading/Democratic}}
| '''35'''
| [[ಚಿತ್ರ:John F Kennedy Official Portrait.jpg|100px]]
| [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ]]
| ಜನವರಿ ೨೦, 1961
| November 22, 1963{{ref label|Note03|A|A}}
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[ಲಿಂಡನ್ ಬೇನ್ಸ್ ಜಾನ್ಸನ್|ಲಿಂಡನ್ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್]]
| rowspan=2 align=center | 44
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''36'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:37 Lyndon Johnson 3x4.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಲಿಂಡನ್ ಬೇನ್ಸ್ ಜಾನ್ಸನ್|ಲಿಂಡನ್ ಬಿ. ಜಾನ್ಸನ್]]
| rowspan=2 | November 22, 1963
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1969
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಹ್ಯುಬರ್ಟ್ ಹಂಫ್ರಿ]]
| align=center | 45
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=4 | '''37'''
| rowspan=4 | [[ಚಿತ್ರ:rn37.gif|100px]]
| rowspan=4 | [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]]
| rowspan=4 | ಜನವರಿ ೨೦, 1969
| rowspan=4 | August 9, 1974{{ref label|Note02|R|R}}
| rowspan=4 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| rowspan=2 | [[Spiro Agnew]]{{ref label|Note02|R|R}}
| align=center | 46
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=5 align=center | 47
|- {{party shading/None}}
| ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
| [[ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]]
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''[[Presidency of Gerald Ford|38]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Gerald Ford presidential portrait.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]]
| rowspan=2 | August 9, 1974
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1977
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| {{party shading/None}} | ''vacant''
|- {{party shading/Republican}}
|[[ನೆಲ್ಸನ್ ರಾಕ್ ಫೆಲ್ಲರ್]]
|- {{party shading/Democratic}}
| '''39'''
| [[ಚಿತ್ರ:JimmyCarterPortrait.jpg|100px]]
| [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]]
| ಜನವರಿ ೨೦, 1977
| ಜನವರಿ ೨೦, 1981
| [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| [[Walter Mondale]]
| align=center | 48
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''[[Reagan Administration|40]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ: Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]]
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1981
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1989
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| rowspan=2 | [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್. ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್]]
| align=center | [[Ronald Reagan#First term, 1981–1985|49]]
|- {{party shading/Republican}}
| align=center | [[Ronald Reagan#Second term, 1985–1989|50]]
|- {{party shading/Republican}}
| '''41'''
| [[ಚಿತ್ರ:George H. W. Bush, President of the United States, 1989 official portrait (cropped).jpg|100px]]
| [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಎಚ್. ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್]]
| ಜನವರಿ ೨೦, 1989
| ಜನವರಿ ೨೦, 1993
| [[Republican Party (United States)|Republican]]
| [[ಡ್ಯಾನ್ ಕ್ವೇಯ್ಲ್]]
| align=center | [[George H. W. Bush#Presidency (1989–1993)|51]]
|- {{party shading/Democratic}}
| rowspan=2 | '''[[Presidency of Bill Clinton|42]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:Bill_Clinton.jpg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]]
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 1993
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 2001
| rowspan=2 | [[Democratic Party (United States)|Democratic]]
| rowspan=2 | [[ಆಲ್ ಗೋರ್]]
| align=center | [[Bill Clinton#First term, 1993–1997|52]]
|- {{party shading/Democratic}}
| align=center | [[Bill Clinton#Second term, 1997–2001|53]]
|- {{party shading/Republican}}
| rowspan=2 | '''[[Presidency of George W. Bush|43]]'''
| rowspan=2 | [[ಚಿತ್ರ:George-W-Bush.jpeg|100px]]
| rowspan=2 | [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲು. ಬುಷ್]]
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 2001
| rowspan=2 | ಜನವರಿ ೨೦, 2009
| rowspan=2 | [[Republican Party (United States)|Republican]]
| rowspan=2 | [[ಡಿಕ್ ಚೆನಿ]]
| align=center | [[George W. Bush's first term as President of the United States|54]]
|- {{party shading/Republican}}
| align=center | [[George W. Bush's second term as President of the United States|55]]
|-{{party shading/Democratic}}
|44
|[[ಚಿತ್ರ:BarackObama2005portrait.jpg|100px]]
|&amp;nbsp; [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] &amp;nbsp;
|&amp;nbsp; ''ಜನವರಿ ೨೦, 2009'' &amp;nbsp;
|&amp;nbsp; ''ಜನವರಿ 20, 2017'' &amp;nbsp;
|&amp;nbsp; [[Democratic Party (United States)|Democratic]] &amp;nbsp;
|[[ಜೋ ಬೈಡನ್|ಜೋ ಬೈಡೆನ್]]
|56 
57
|-{{party shading/Republican}}
|'''೪೫'''
| [[ಚಿತ್ರ:Donald Trump (27150816364).jpg|257x257px]]
| &amp;nbsp; [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್]]&amp;nbsp;
| &amp;nbsp;ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೧೭ &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೨೧ &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ &amp;nbsp;
| [[ಜೋ ಬೈಡೆನ್|ಮೈಕ್ ಪೆನ್ಸ್]]
|೫೮
|-{{party shading/Democratic}}
|'''೪೬'''
| [[ಚಿತ್ರ:Joe_Biden_presidential_portrait.jpg|257x257px]]
| &amp;nbsp; [[ಜೋ ಬೈಡನ್]]&amp;nbsp;
| &amp;nbsp;ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೨೧ &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೨5 &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ &amp;nbsp;
| [[ಕಮಲಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್]]
|೫೯
|}

== ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|- style=&quot;background:#cccccc&quot;
! colspan=2 | [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]
! ಅವಧಿ ಆರಂಭ
! ಅವಧಿ ಅಂತ್ಯ
! ಪಕ್ಷ
! Vice President-elect
! Term{{ref label|Note00|*|*}}
|- {{party shading/Democratic}}
| [[ಚಿತ್ರ:Joe_Biden_presidential_portrait.jpg|257x257px]]
| &amp;nbsp; [[ಜೋ ಬೈಡನ್]]&amp;nbsp;
| &amp;nbsp;ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೨೧ &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ''ಜನವರಿ ೨೦, ೨೦೨5'' &amp;nbsp;
| &amp;nbsp; ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ &amp;nbsp;
| [[ಕಮಲಾ ಹ್ಯಾರಿಸ್]]
| ೫೯
|}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು]]
[[he:נשיא ארצות הברית#רשימת הנשיאים]]</text>
      <sha1>mk5o9a4ouufnalclwb4dfr5c8d34zv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್</title>
    <ns>4</ns>
    <id>19648</id>
    <revision>
      <id>1427871</id>
      <parentid>1310988</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T11:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78730" sha1="5wlk1yb4skpi0a9r7sgh6koonjgdr2m" xml:space="preserve">
==ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ ==
===[[User:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]]===
ಸ್ವಂತ ನೊಂದಾಣಿಕೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]]  \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೫೦, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)

ಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರೆ,&lt;br&gt;
ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೬ರಿಂದ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನಾನು ೩,೪೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಲವು maintainance ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಹಿಸಿರುವೆ. ಹಲವು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿ organize ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. [[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]], [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]], ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೂ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವೆ. ಸಮುದಾಯ ಪುಟವನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [http://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F&amp;diff=41255&amp;oldid=40217] reorganize ಮಾಡಿರುವೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವೆ. ವಿಕಿಯ ಪಾಲಿಸಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವೆ ಹಾಗು ಅರ್ಹನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವೆ.

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಜನ ನೋಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವವರು ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣೆಕೆಯಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಕನ್ನಡ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಅಣಿ ಮಾಡಲು ಹಲವು ಬೇರೆ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದು (ಉದಾ. ಬರಹ). ಬೇರೆ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೆಲುಗು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ([[:te:Main page]]). ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳಷ್ಟು (ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ೩೫ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಗಳಿವೆ). ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಒಳಿತು ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾನು ತೆಲುಗು ವಿಕಿಯ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿರುವೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮತ್ತು maintain ಮಾಡಲು ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕು. ಈ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವೆ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನಮೂದಿಸಿರಿ. ನನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾಗಳು.    

====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
*I Support Shusrutha for adminship as he is making all efforts to rejuvinate Kannada wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:ರವಿ|ರವಿ]] ೦೭:೧೪, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)


* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಶುಶ್ರುತರವರ ಕೊಡುಗೆ ದೊಡ್ಡದು. ಅವರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ  ನೇಮಿಸುವಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಸಹಮತಿ ಇದೆ. 

[[ಸದಸ್ಯ:Kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ೧೦:೦೯, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)

* ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Narayana|Narayana]] ೧೦:೧೮, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)

* ಶುಶ್ರುತರವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ನಿರಂತರವಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು , ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ , ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆ - ಇವು ನಾನು ಸದಸ್ಯಳಾದಾಗಿನಿಂದ ಗಮನಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು . ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Raja bv|Rajalakshmi]] ೦೭:೨೮, ೨೦ October ೨೦೦೭ (UTC)

([[ಸದಸ್ಯ:59.184.3.97|59.184.3.97]] ೨೩:೪೬, ೪ November ೨೦೦೭ (UTC)) ನಾನೂ ಅನುಮೊದಿಸುತ್ತೇನೆ.ದಯವಿಟ್ಟು ರಾಧಮ್ಮನವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ.

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====
*

== ಅನ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ ==
ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಅನ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಬಹುದು. ನೊಂದಾಯಿಸುವ ಮುನ್ನ ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮರೆಯಬೇಡಿ.

==== [[User:ಅಶ್ವತ್ಥ | ಅಶ್ವತ್ಥ]] ====

ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಪ್ರಚಲಿತ' ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಇವರು ಸೂಕ್ತ.

He's translated good number of articles to Kannada. He's helped in editing the template ''prachalita''. He's a prospective contributor to the kn wikipedia. He deserves to be a sysop.

: ಈ ನೋ೦ದಾವಣೆಗೆ ವ೦ದನೆಗಳು, ಹರಿ. ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕನಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪುಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಪುಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲೆ - ಅದಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಬರಹಗಳ ಲೇಖನ, ಸ೦ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವೆ. --[[User:ಅಶ್ವತ್ಥ|ಅಶ್ವತ್ಥ]] ೦೧:೦೦, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ (UTC)

ನಿಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು [http://kn.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%95_%E0%B2%AE%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F&amp;action=edit&amp;section=3 ಇಲ್ಲಿ] ಚಲಾಯಿಸಿ:

:Agreed. [[User:Pamri|Pamri]] ೦೮:೨೫, ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ (UTC)


==ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator==

===[[ಸದಸ್ಯ:M_G_Harish]]===
ಹರೀಶ್ ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಹರೀಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞ - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಾಗಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗ. ಸುಮಾರು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. --[[User:HPNadig | ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]]  &lt;sup&gt;\[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] \[[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೮, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. --[[User:HPNadig | ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]]  &lt;sup&gt;\[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] \[[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೮, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. --[[User:Nayvik|ವಿನಯ್]]&lt;sup&gt;[[User Talk:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೭:೩೭, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. -- [[ಸದಸ್ಯ:Teju2friends|Teju2friends]] ೧೭:೫೦, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
#ಸಮ್ಮತಿ -- [[ಸದಸ್ಯ:Somashekhara L Hulmani]] ೦೩:೩೦, ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)

===[[User:Nayvik|Nayvik]]===
ವಿನಯ್ ಅವರು ಕಳೆದ ೭ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖನಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಮುಂತಾದ ವಿಕಿಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವರೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಯೋಗ್ಯರೆಂದು ನಾನು ಇವರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸುತ್ತಿರುವೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]]  \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೦೯, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
# ನೊಂದಾವಣೆ ಮಾಡಿರುವ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]]  \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೦೯, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಿನಯ್‌ರವರ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ೧೭:೪೮, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಿನಯ್‌ರವರ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ragha joshi|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಜೋಶಿ]] ೦೮:೦೪, ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

===[[ಸದಸ್ಯ:pavanaja]]===
ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜರೊಡನೆ ಬೇರೇನೋ ವಿಷಯ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದತ್ತ ಹೊರಳಿತು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅವರು ಈವರೆಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ೨೦೦೪ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Tsgopal|ಟಿ ಎಸ್ ಗೋಪಾಲ್]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tsgopal|talk]]) ೧೮:೦೪, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)

====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
# ಸಮ್ಮತಿ. -- [[ಸದಸ್ಯ:Tsgopal|ಟಿ ಎಸ್ ಗೋಪಾಲ್]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tsgopal|talk]]) ೦೬:೧೦, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. -- --[[ಸದಸ್ಯ:Tirusri|Tirusri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tirusri|talk]]) ೦೭:೦೯, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ -----[[ಸದಸ್ಯ  : Radhatanaya]] (suMkadavar ೦೭:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)) ನಾನು ೨೦೦೫ ರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ, ಡಾ. ಪವನಜ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಮುಂದೆಯೂ ಇದೇ ನೀತಿಯನ್ನು ಅವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎನ್ನುವ ಆಶೆಯಿದೆ.
# ಸಮ್ಮತಿ -- [[ಸದಸ್ಯ:Kiranravikumar|ಕಿರಣ್]] ೦೮:೪೨, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ -- ~ [[User:M G Harish|ಹರೀಶ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:M G Harish|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/M_G_Harish|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] &lt;/sup&gt; ೧೭:೦೮, ೬ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|ವಸಂತ್]]--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|talk]]) ೧೨:೦೮, ೧೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
#ಸಮ್ಮತಿ--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೦, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====

===[[ಸದಸ್ಯ:Anoop_Rao|Anoop Rao]]===
ನಾನು ಈ ಮೇಲಿನ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ನಾನು [[User:Anoop Rao|ಅನೂಪ್ ರಾವ್]] ವಿಕಿಪಿಡಿಯದಲ್ಲಿ ೧ ವರುಷದಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಗಿದ್ದೇನೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಾನು [[wikia:vstf:User:Minato826|FANDOM'ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್'ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ]] , &lt;code&gt;FANDOM&lt;/code&gt;ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗು &lt;code&gt; ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ , ವಿಕಿ ಶಬ್ದಕೋಶ , ವಿಕಿ ಉಕ್ತಿ &lt;/code&gt; ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೆ ಸಕ್ರಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಲ್ಲ.  
ಹಾಗು ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ Pywikibot, Auto wiki browser (AWB) ,ಇತ್ಯದಿ ಹೊಸ ವಿಕಿ ಸದನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಹಾಗು ಸುಮಾರು ೧ ವರುಷದಿಂದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ_ಕಟ್ಟೆ/ತಾ೦ತ್ರಿಕ_ಸುದ್ದಿ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು]] ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೪:೦೮, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)

====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
# {{tick}} - ತಾಂತ್ರಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತೀರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೬, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} - ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೧, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೧೭, ೨೪ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} - ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೦, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC).
# {{tick}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Sangappadyamani|Sangappadyamani]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sangappadyamani|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೦೭, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ-[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೫, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೨೨, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೯, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/oppose====


==ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==

===[[User:Shushruth|Shushruth]]===
ಸ್ವಂತ ನೊಂದಾಣಿಕೆ. ಈ ಜುಲೈ ೩೧ಕ್ಕೆ ನಾನು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿ ೩ ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿವೆ.&lt;br/&gt;
ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ Bot Flag ಕೊಡುವ ಸೌಕರ್ಯ. Interwiki ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅನೇಕ Botಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೊಸ Bot ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ (metawikiಯಲ್ಲಿ) ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೊಬ್ಬರಿದ್ದರೆ ಅವರೇ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.
====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Nayvik|ವಿನಯ್]]&lt;sup&gt;\[[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೬:೦೭, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ೧೭:೪೫, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ragha joshi|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಜೋಶಿ]] ೦೮:೦೫, ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;
====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

===[[ಸದಸ್ಯ:Omshivaprakash]]===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿ ೦೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಲೇಖನಗಳ ಶೈಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಸುತ್ತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೆಲಸ, ಸಮ್ಮಿಲನ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಪುಟಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸುತ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.  ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಂಪಾದನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ:	೪೪೧೩ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ೨೩೦೦೪ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೨೦ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತೇನೆ(ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೧೬೬೮೯ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಬೇಕಿದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಅವಶ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಲು ನಾನು ಅರ್ಹ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ನನ್ನನ್ನು ಈ ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಕೋರುತ್ತೇನೆ. ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]&lt;sup&gt;/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೨:೦೫, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)

====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
# [[User:M G Harish|ಹರೀಶ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:M G Harish|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/M_G_Harish|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] &lt;/sup&gt; ೧೨:೧೬, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:ಶಿವಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್|Shivakumar Nayak]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಶಿವಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೦೦, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೧೫, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/Vikashegde|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೧:೫೬, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|ವಸಂತ್ ಎಸ್.ಎನ್]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/VASANTH S.N.|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt;--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೮, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#[[ಸದಸ್ಯ:Palagiri|Palagiri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Palagiri|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೪೯, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# -- [[User:Teju2friends|ತೇಜಸ್]] &lt;sup&gt;/ [[User Talk:Teju2friends|ಚರ್ಚೆ]]/&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೯, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:HPN|HPN]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:HPN|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೪, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#-~[[User:pavithrah|ಪವಿತ್ರ ಹೆಚ್]]&lt;sup&gt;/[[User talk:pavithrah|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೬:೩೮, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#-- [[ಸದಸ್ಯ:Kiranravikumar|Kiranravikumar]] ೦೨:೦೫, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Lahariyaniyathi|Lahariyaniyathi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lahariyaniyathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೧೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC) ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕುರಿತು ಅಪಾರವಾದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುರಿತು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
#--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೧, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====

===[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ]] Nominating Pavanaja for Bureaucrat===
ಸ್ವಂತ ನೋಂದಣಿ. ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಈಗಿನ ತನಕ) ೧೫,೬೫೩. ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‍ಗೂ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಆಯಾತ, ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಗ್ಯಾಜೆಟ್‍ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ೪ ಜನ ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಸದ್ಯ ಯಾರೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ (Bureaucrat) ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದವರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
#{{support|✓}}ಈ ಸದಸ್ಯರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಬ್ಯುರೋಕ್ರಾಟ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೬:೫೫, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support|✓}} [[ಸದಸ್ಯ:Krishnakulkarni36|Krishna Kulkarni]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Krishnakulkarni36|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support|√}} --[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೩೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}--Kannada Wikipedia needs Bureaucrats and I believe [[user:Pavanaja|Pavanaja]] is suitable and capable for this position and I support his nomination.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೧, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}} I believe {{u|Pavanaja}} can do this work and hanle this work efficiently. He is active and he can work as bureaucrat. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೩, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Akasmita|Akasmita]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Akasmita|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೮, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{Tick}} ಯು.ಬಿ. ಪವನಜರವರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ(Bureaucrate) ಹುದ್ದೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೨, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support }}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೦೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)ಯು. ಬಿ ಪವನಜರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲಿ ತುಂಬಾ ದಿವಸಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದಾರೆ ಜೊತೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ
#{{support }}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೧, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support }}{{Tick}}-- ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು [[user:Pavanaja|ಪವನಜರನ್ನು]] ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಹುದು. ೧೪ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ವಿಕಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Dhanalakshmi .K. T|Dhanalakshmi .K. T]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dhanalakshmi .K. T|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೪೧, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೯, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೨, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|Dr.K.Soubhagyavathi]]

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====
=== Anzx-ooo (admin rights) ===
&lt;div style=&quot;background-color: #FF6961;&quot;&gt;
* {{User|Anzx-ooo}} ವರ್ಗ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಬೃಹತ್ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ, ಇದಕ್ಕೆ suppressredirect ಬಳಕೆದಾರ ಹಕ್ಕು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ನಿರ್ವಾಹಕರು suppressredirect ಬಿಡದೆ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಸಬಹುದು, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ  https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ%3AContributions&amp;target=~aanzx&amp;namespace=all&amp;tagfilter=OAuth+CID%3A+4664&amp;start=2025-02-10&amp;end=&amp;limit=50 ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anzx-ooo|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anzx-ooo|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anzx-ooo|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೦೩, ೧೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
==== discussion====

I support Anoop rao for getting all requisite Admin rights. 
[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೫೧, ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
:{{not done|withdrawn}}--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೦:೪೫, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;/div&gt;


==Administrator and Interface admin/ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ==
===[[User:Anoop Rao]] admin and Interface admin===
Hello I am Anoop Rao formerly served as temporary administrator would like to re-apply for administrator rights and apply for Interface administrator right for infinite time(permanent administrator rights), as per offline discussion done on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೨೯]] qcommunity members insisted that Kannada wiki need atleast one more permanent admin, Also since js/css editing has been limited to new user group &lt;code&gt;interface admin&lt;/code&gt; I would like to apply for both positions.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೨೨, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)&lt;br /&gt;
translation: ನಮಸ್ಕಾರ ನಾನು ಅನೂಪ್ ರಾವ್ ಹಿಂದೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಅದೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ , ನಿರ್ವಾಹಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನಾನು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;
====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
#{{support}}{{tick}}. ಅನೂಪ್ ರಾವ್ರವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಕ್ಷಣ ಯಾವುದೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಅವರಿಗೆ ಇದೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}{{tick}}[[ಸದಸ್ಯ:Sangappadyamani|Sangappadyamani]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sangappadyamani|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}} [[User:Anoop Rao]] is a passionate Wikimedian and very good tech supporter. He helped a lot with community members when he was an admin before. He did a lot of work and it was very quick. Anoop is very active and I recommend stewards to give permanent adminship. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{tick}} ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್/Omshivaprakash]]&lt;sup&gt;/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೪:೦೩, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Akasmita|Akasmita]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Akasmita|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) 
#{{Support}}{{tick}}--I believe Anoop is capable for this position and I support the request of permanent adminship and interface adminship --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೪, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}} {{tick}} --Vishwanatha Badikana ೦೭:೫೮, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}} {{tick}} --[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೭, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====


===[[User:AnoopZ]] admin and Interface admin===
ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ, ಈಗ ನಾನು ಈ [[user:AnoopZ]] ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ನಾನು ನನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು [[User:Anoop Rao]] ನಿಂದ [[User:User unavailable826]] ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ವಿರಾಮ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕ / ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಪುರಾವೆ: ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾತೆಯ ಪುರಾವೆ - https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:User_unavailable826&amp;curid=10496223&amp;diff=19328836&amp;oldid=18765985 edited on 11:41, 27 August 2019 ) 

;ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ
* ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು: [[:ವರ್ಗ:ಅಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]]  ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು / ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು 
* ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಕೆಲವು ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

--&lt;span style=&quot;background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;&quot;&gt;[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]&lt;/span&gt; ೦೮:೫೮, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

====ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support====
#{{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೩, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೪, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}} --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೬, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೨, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- ಸಮ್ಮತಿ- [[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr|Bschandrasgr]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bschandrasgr|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೫೩, ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೨, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
#{{Support}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ/ Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೪, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)


====ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose====
====ಚರ್ಚೆ====
*Please try to fix the issues which are listed at [http://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:LintErrors Lint errors]--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೧೬, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
::--[[special:specialpages|ವಿಶೇಷ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ]] ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.&lt;span style=&quot;background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;&quot;&gt;[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]&lt;/span&gt; ೦೮:೫೩, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

:[[User:AnoopZ|ಅನೂಪ್ ರಾವ್]] ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೦೦, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

=== [[User:~aanzx|~aanzx]] ===

{{User|~aanzx}}
ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾನು ಅನೂಪ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ. ಈ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಪುನಃ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ [[:meta:Steward_requests/Global_permissions/2022-01#2FA_Tester_for_~aanzx]] 2FA ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೩೯, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

:ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಟ್ ಖಾತೆಯಿಂದ &lt; https://xtools.wmflabs.org/ec-rightschanges/kn.wikipedia.org/~aanzxbot  &gt; ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[ಸದಸ್ಯ:~aanzxbot|★~aanzxbot]] &lt;sup&gt;[[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~aanzxbot|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzxbot|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೧೬, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
#--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ&amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೯, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Sudheerbs|Sudheer Shanbhogue]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sudheerbs|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೭, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೦, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೭, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Krishnakulkarni36|Krishna Kulkarni]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Krishnakulkarni36|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Vchetans|Chetan]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vchetans|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೨೧, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೬, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)  ಅನೂಪ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ
#--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೧೨, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
#--[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೫೨, ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

==== ಚರ್ಚೆ/ Discussion ====
ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೨, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/Gopala_Krishna_A|ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ]]. ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ/ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವಾರು ನೀತಿ/ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸನ್ನಡತೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:{{Ping|Gopala Krishna A}} - ನಿಮ್ಮನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೫, ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) 

==== ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) ====

:'''೧.''' ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯಾಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಧನ್ಯವಾದಗಳು @[[User:ChiK|Chik]] ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿಗ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. (ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ.) ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. (https://xtools.wmcloud.org/adminstats/kn.wikipedia.org/2022-01-01/2025-08-16) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೨.''' ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನೀವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಾನು [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನ [[ದೇವಾನಂದ್]]. ಇದು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಲೇಖನ [[ಅಧಿವಾಹಕತೆ]]. ಒಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೬೯ ಹೊಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೬೭ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. (https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A/0/noredirects/all/2014-12-16/2025-08-16). ನಂತರ ಚುಟುಕು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. (https://xtools.wmcloud.org/ec-generalstats/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೩.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಏನು? ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು|ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು [[:en:WP:SYSOP|SYSOP]] ಪುಟ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. 

:'''೪.''' ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ  
::'''ಉ:''' ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ [[ಸದಸ್ಯ:Gopala (CIS-A2K)|CIS-A2K]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಹೌದು ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೫.''' ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಇರುವ ಅರಿವೇನು?  
::'''ಉ:''' ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en:WP:SYSOP|ಇಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೬.''' ನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು (ಬ್ಲಾಕ್, ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುಟ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶನ ಮೊದಲಾದವು) ನೀವು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಬ್ಲಾಕ್, ಅಳಿಸುವುದು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಕಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಿಯೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ([[:w:WP:PP|ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ]]) ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಿಯಮ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೭.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೮.''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?  
::'''ಉ:''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಸಮುದಾಯ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೯.''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಸದುಪಾಯವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲಿರಿ?  
::'''ಉ:''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಾದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, [[:w:WP:WP:US|User Script]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದು, ಯಾವಾಗ ತರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆ ನುರಿತ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಬೇತಿಯೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])

:'''೧೦.''' ಇತರ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?  
::'''ಉ:''' ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಪಾದಕರಿಂದಲೇ ಸಮುದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಗೆಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆಯೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
@[[User:ChiK|ChiK]] ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಚರ್ಚೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:ಈ ಪುಟವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳ (FAQ) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕೋಶದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಬಳಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಯಾರೆ (ಕೃತಕವಾಗಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೧, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಡನೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ವಿಕಿಯ ಒಳಹೊರಗು ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಂಪಾದಕರ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಪಾದಕರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಅಂತಹ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪಾಲಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ. ನನ್ನ ಸಹಕಾರವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓- ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಮನವಿಗೆ ನನ್ನ ಬಂಬಲ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸತತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babitha Shetty|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರವರ ನಿರ್ವಾಹಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೫, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಶ್ರೀಯುತ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಿಗೆ  '''ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ'''.[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
#{{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ತರುಣ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನೂಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದರೆ, ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜೈ ಮಾಂಕಾಳಮ್ಮ.[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೩೬, ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</text>
      <sha1>5wlk1yb4skpi0a9r7sgh6koonjgdr2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427873</id>
      <parentid>1427871</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T11:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79463" sha1="8d0r12ovw4qdmwafqujpasui7wix8oi" xml:space="preserve">{{Navbox
| name = ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್
| title = [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ — ಆರ್ಕೈವ್]]
| state = {{{state|uncollapsed}}}
| listclass = hlist

| group1 = ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ&lt;br/&gt;ಸ್ವತಃ ನೊಂದಾಯಿಸಿ
| list1 =
* [[#ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ|ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ]]
* [[#ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] (೨೦೦೭)

| group2 = ಅನ್ಯರನ್ನು&lt;br/&gt;ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ
| list2 =
* [[#ಅಶ್ವತ್ಥ|ಅಶ್ವತ್ಥ]] (೨೦೦೪)

| group3 = ನಿರ್ವಾಹಕ&lt;br/&gt;ನೊಂದಾವಣೆಗಳು
| list3 =
* [[#M G Harish|M G Harish]] (೨೦೧೦)
* [[#Nayvik|Nayvik]] (೨೦೦೯)
* [[#pavanaja|Pavanaja]] (೨೦೧೪)
* [[#Anoop Rao|Anoop Rao]] (೨೦೧೮)

| group4 = ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ&lt;br/&gt;ನೊಂದಾವಣೆಗಳು
| list4 =
* [[#Shushruth|Shushruth]] (೨೦೦೯)
* [[#Omshivaprakash|Omshivaprakash]] (೨೦೧೫)
* [[#ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ|ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ]] (೨೦೧೮)
* [[#Anzx-ooo (admin rights)|Anzx-ooo]] (೨೦೨೫)

| group5 = ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು&lt;br/&gt;ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು
| list5 =
* [[#Anoop Rao admin and Interface admin|Anoop Rao]] (೨೦೧೮)
* [[#AnoopZ admin and Interface admin|AnoopZ]] (೨೦೧೯)
* [[#~aanzx|~aanzx]] (೨೦೨೨)
* [[#Gopala Krishna A (sysop rights/admin rights)|Gopala Krishna A]] (೨೦೨೫)

| below = [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ|ಪ್ರಸಕ್ತ ಮನವಿ ಪುಟ]] · [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್|ಆರ್ಕೈವ್]]
}}

== ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ ==

=== [[User:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ===
ಸ್ವಂತ ನೊಂದಾಣಿಕೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] [[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೫೦, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)

ಮಾನ್ಯ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ಸಹ ಸಂಪಾದಕರೆ,&lt;br&gt;
ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೨೦೦೬ರಿಂದ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನಾನು ೩,೪೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಲವು maintainance ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ವಹಿಸಿರುವೆ. ಹಲವು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿ organize ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ. [[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]], [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]], ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವಿಶೇಷ ಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೂ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರುವೆ. ಸಮುದಾಯ ಪುಟವನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [http://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:%E0%B2%B8%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%A6%E0%B2%BE%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F&amp;diff=41255&amp;oldid=40217] reorganize ಮಾಡಿರುವೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವೆ. ವಿಕಿಯ ಪಾಲಿಸಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವೆ ಹಾಗು ಅರ್ಹನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವೆ.

ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಜನ ನೋಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವವರು ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣೆಕೆಯಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಕನ್ನಡ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನ್ನು ಅಣಿ ಮಾಡಲು ಹಲವು ಬೇರೆ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದು (ಉದಾ. ಬರಹ). ಬೇರೆ ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ವಿಕಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ತೆಲುಗು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ([[:te:Main page]]). ಹೀಗಾಗಿ ಈ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳಷ್ಟು (ಈಗ ಅಲ್ಲಿ ೩೫ ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಲೇಖನಗಳಿವೆ). ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದು ಒಳಿತು ಎಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಾನು ತೆಲುಗು ವಿಕಿಯ ಮಿತ್ರರೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿರುವೆ. ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮತ್ತು maintain ಮಾಡಲು ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಬೇಕು. ಈ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವೆ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ನಮೂದಿಸಿರಿ. ನನ್ನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾಗಳು.

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
* I Support Shusrutha for adminship as he is making all efforts to rejuvinate Kannada wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:ರವಿ|ರವಿ]] ೦೭:೧೪, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)
* ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಸಮಸ್ತ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಶುಶ್ರುತರವರ ಕೊಡುಗೆ ದೊಡ್ಡದು. ಅವರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಸಹಮತಿ ಇದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ೧೦:೦೯, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)
* ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Narayana|Narayana]] ೧೦:೧೮, ೧೫ October ೨೦೦೭ (UTC)
* ಶುಶ್ರುತರವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಅವರ ನಿರಂತರವಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳು , ಹೊಸ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ , ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆ - ಇವು ನಾನು ಸದಸ್ಯಳಾದಾಗಿನಿಂದ ಗಮನಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು . ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸುವುದನ್ನು ನಾನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Raja bv|Rajalakshmi]] ೦೭:೨೮, ೨೦ October ೨೦೦೭ (UTC)
* ([[ಸದಸ್ಯ:59.184.3.97|59.184.3.97]] ೨೩:೪೬, ೪ November ೨೦೦೭ (UTC)) ನಾನೂ ಅನುಮೊದಿಸುತ್ತೇನೆ.ದಯವಿಟ್ಟು ರಾಧಮ್ಮನವರ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ.

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====
*

== ಅನ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಿ ==
ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಅನ್ಯರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನೊಂದಾಯಿಸಬಹುದು. ನೊಂದಾಯಿಸುವ ಮುನ್ನ ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮರೆಯಬೇಡಿ.

=== [[User:ಅಶ್ವತ್ಥ|ಅಶ್ವತ್ಥ]] ===
ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. 'ಪ್ರಚಲಿತ' ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಇವರು ಸೂಕ್ತ.

He's translated good number of articles to Kannada. He's helped in editing the template ''prachalita''. He's a prospective contributor to the kn wikipedia. He deserves to be a sysop.

: ಈ ನೋ೦ದಾವಣೆಗೆ ವ೦ದನೆಗಳು, ಹರಿ. ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕನಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪುಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಪುಟಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲೆ - ಅದಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಬರಹಗಳ ಲೇಖನ, ಸ೦ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವೆ. --[[User:ಅಶ್ವತ್ಥ|ಅಶ್ವತ್ಥ]] ೦೧:೦೦, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ (UTC)

ನಿಮ್ಮ ಮತಗಳನ್ನು [http://kn.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B9%E0%B2%95_%E0%B2%AE%E0%B2%A8%E0%B2%B5%E0%B2%BF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F&amp;action=edit&amp;section=3 ಇಲ್ಲಿ] ಚಲಾಯಿಸಿ:

:Agreed. [[User:Pamri|Pamri]] ೦೮:೨೫, ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ (UTC)

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==

=== [[ಸದಸ್ಯ:M G Harish]] ===
ಹರೀಶ್ ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಹರೀಶ್ ತಂತ್ರಜ್ಞ - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಾಗಿಯಾಗಬಲ್ಲ ಕನ್ನಡಿಗ. ಸುಮಾರು ೨೦೦೬ ರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. --[[User:HPNadig|ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] [[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೮, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. --[[User:HPNadig|ಹರಿ ಪ್ರಸಾದ್ ನಾಡಿಗ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:HPNadig|ಚರ್ಚೆ]] [[Special:Contributions/HPNadig|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೮, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. --[[User:Nayvik|ವಿನಯ್]]&lt;sup&gt;[[User Talk:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೭:೩೭, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. -- [[ಸದಸ್ಯ:Teju2friends|Teju2friends]] ೧೭:೫೦, ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ -- [[ಸದಸ್ಯ:Somashekhara L Hulmani]] ೦೩:೩೦, ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)

=== [[User:Nayvik|Nayvik]] ===
ವಿನಯ್ ಅವರು ಕಳೆದ ೭ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಲೇಖನಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಮುಂತಾದ ವಿಕಿಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಇವರು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರುವರೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಇವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಯೋಗ್ಯರೆಂದು ನಾನು ಇವರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸುತ್ತಿರುವೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] [[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೦೯, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# ನೊಂದಾವಣೆ ಮಾಡಿರುವ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] &lt;sup&gt;[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] [[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]&lt;/sup&gt; ೦೫:೦೯, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಿನಯ್‌ರವರ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ೧೭:೪೮, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ವಿನಯ್‌ರವರ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ragha joshi|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಜೋಶಿ]] ೦೮:೦೪, ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

=== [[ಸದಸ್ಯ:pavanaja]] ===
ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜರೊಡನೆ ಬೇರೇನೋ ವಿಷಯ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮಾತು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದತ್ತ ಹೊರಳಿತು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅವರು ಈವರೆಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡೆ. ೨೦೦೪ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಈ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Tsgopal|ಟಿ ಎಸ್ ಗೋಪಾಲ್]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tsgopal|talk]]) ೧೮:೦೪, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# ಸಮ್ಮತಿ. -- [[ಸದಸ್ಯ:Tsgopal|ಟಿ ಎಸ್ ಗೋಪಾಲ್]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tsgopal|talk]]) ೦೬:೧೦, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ. -- --[[ಸದಸ್ಯ:Tirusri|Tirusri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Tirusri|talk]]) ೦೭:೦೯, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ -----[[ಸದಸ್ಯ : Radhatanaya]] (suMkadavar ೦೭:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)) ನಾನು ೨೦೦೫ ರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಆರಂಭಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದೆಂದು ನನಗನ್ನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ, ಡಾ. ಪವನಜ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಮುಂದೆಯೂ ಇದೇ ನೀತಿಯನ್ನು ಅವರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎನ್ನುವ ಆಶೆಯಿದೆ.
# ಸಮ್ಮತಿ -- [[ಸದಸ್ಯ:Kiranravikumar|ಕಿರಣ್]] ೦೮:೪೨, ೪ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ -- ~ [[User:M G Harish|ಹರೀಶ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:M G Harish|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/M_G_Harish|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] &lt;/sup&gt; ೧೭:೦೮, ೬ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|ವಸಂತ್]]--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|talk]]) ೧೨:೦೮, ೧೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)
# ಸಮ್ಮತಿ--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೦, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

=== [[ಸದಸ್ಯ:Anoop_Rao|Anoop Rao]] ===
ನಾನು ಈ ಮೇಲಿನ ವಿಕಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ನಾನು [[User:Anoop Rao|ಅನೂಪ್ ರಾವ್]] ವಿಕಿಪಿಡಿಯದಲ್ಲಿ ೧ ವರುಷದಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಗಿದ್ದೇನೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಾನು [[wikia:vstf:User:Minato826|FANDOM'ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್'ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ]] , &lt;code&gt;FANDOM&lt;/code&gt;ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗು &lt;code&gt; ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ , ವಿಕಿ ಶಬ್ದಕೋಶ , ವಿಕಿ ಉಕ್ತಿ &lt;/code&gt; ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೆ ಸಕ್ರಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಲ್ಲ.
ಹಾಗು ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ Pywikibot, Auto wiki browser (AWB) ,ಇತ್ಯದಿ ಹೊಸ ವಿಕಿ ಸದನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ನನ್ನ ಉದ್ದೇಶ. ಹಾಗು ಸುಮಾರು ೧ ವರುಷದಿಂದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ_ಕಟ್ಟೆ/ತಾ೦ತ್ರಿಕ_ಸುದ್ದಿ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು]] ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಬಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೪:೦೮, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# {{tick}} - ತಾಂತ್ರಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತೀರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೬, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} - ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೧, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೧೭, ೨೪ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} - ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೦, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC).
# {{tick}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Sangappadyamani|Sangappadyamani]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sangappadyamani|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೧:೦೭, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{tick}} ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ-[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೫, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೨೨, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೯, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/oppose ====

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat ==

=== [[User:Shushruth|Shushruth]] ===
ಸ್ವಂತ ನೊಂದಾಣಿಕೆ. ಈ ಜುಲೈ ೩೧ಕ್ಕೆ ನಾನು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು ಶುರು ಮಾಡಿ ೩ ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೦೦೦ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿವೆ.&lt;br/&gt;
ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ Bot Flag ಕೊಡುವ ಸೌಕರ್ಯ. Interwiki ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅನೇಕ Botಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೊಸ Bot ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಬೇರೆ ಕಡೆ (metawikiಯಲ್ಲಿ) ಕೋರಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರೊಬ್ಬರಿದ್ದರೆ ಅವರೇ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Nayvik|ವಿನಯ್]]&lt;sup&gt;[[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೬:೦೭, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ೧೭:೪೫, ೧೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
# ಶುಶ್ರುತರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಸಮ್ಮತಿ ಇದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ragha joshi|ರಾಘವೇಂದ್ರ ಜೋಶಿ]] ೦೮:೦೫, ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ (UTC)
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;
==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====
&lt;!--- VOTING CLOSED ---&gt;

=== [[ಸದಸ್ಯ:Omshivaprakash]] ===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯನಾಗಿ ೦೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಲೇಖನಗಳ ಶೈಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಸುತ್ತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೆಲಸ, ಸಮ್ಮಿಲನ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಪುಟಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸುತ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸಂಪಾದನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ: ೪೪೧೩ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ೨೩೦೦೪ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೨೦ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತೇನೆ(ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ೧೬೬೮೯ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಬೇಕಿದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಜೊತೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಲಭ್ಯತೆ ಅವಶ್ಯವಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಲು ನಾನು ಅರ್ಹ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ನನ್ನನ್ನು ಈ ದರ್ಜೆಗೆ ಏರಿಸಲು ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಕೋರುತ್ತೇನೆ. ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]&lt;sup&gt;/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೨:೦೫, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# [[User:M G Harish|ಹರೀಶ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:M G Harish|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/M_G_Harish|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]] &lt;/sup&gt; ೧೨:೧೬, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:ಶಿವಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್|Shivakumar Nayak]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಶಿವಕುಮಾರ್ ನಾಯಕ್|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೦೦, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೧೫, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/Vikashegde|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೧:೫೬, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|ವಸಂತ್ ಎಸ್.ಎನ್]] &lt;sup&gt;/ [[User talk:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]] / [[Special:Contributions/VASANTH S.N.|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt;--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೮, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# [[ಸದಸ್ಯ:Palagiri|Palagiri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Palagiri|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೪೯, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# -- [[User:Teju2friends|ತೇಜಸ್]] &lt;sup&gt;/ [[User Talk:Teju2friends|ಚರ್ಚೆ]]/&lt;/sup&gt; ೧೦:೩೯, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:HPN|HPN]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:HPN|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೪, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# -~[[User:pavithrah|ಪವಿತ್ರ ಹೆಚ್]]&lt;sup&gt;/[[User talk:pavithrah|ಚರ್ಚೆ]]&lt;/sup&gt; ೧೬:೩೮, ೧೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# -- [[ಸದಸ್ಯ:Kiranravikumar|Kiranravikumar]] ೦೨:೦೫, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Lahariyaniyathi|Lahariyaniyathi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lahariyaniyathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೧೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC) ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕುರಿತು ಅಪಾರವಾದ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುರಿತು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
# --[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೧, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೮ (UTC)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

=== [[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ]] Nominating Pavanaja for Bureaucrat ===
ಸ್ವಂತ ನೋಂದಣಿ. ನಾನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಒಟ್ಟು ಸಂಪಾದನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಈಗಿನ ತನಕ) ೧೫,೬೫೩. ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ಗೂ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಆಯಾತ, ಅವುಗಳ ಕನ್ನಡೀಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ೪ ಜನ ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ ಆದರೆ ಸದ್ಯ ಯಾರೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಇಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ (Bureaucrat) ಹುದ್ದೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದವರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# {{support|✓}} ಈ ಸದಸ್ಯರು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಬ್ಯುರೋಕ್ರಾಟ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೦೬:೫೫, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support|✓}} [[ಸದಸ್ಯ:Krishnakulkarni36|Krishna Kulkarni]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Krishnakulkarni36|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support|√}} --[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೩೫, ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}--Kannada Wikipedia needs Bureaucrats and I believe [[user:Pavanaja|Pavanaja]] is suitable and capable for this position and I support his nomination.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೧, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} I believe {{u|Pavanaja}} can do this work and hanle this work efficiently. He is active and he can work as bureaucrat. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೩, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Akasmita|Akasmita]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Akasmita|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೨೮, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{Tick}} ಯು.ಬಿ. ಪವನಜರವರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ(Bureaucrate) ಹುದ್ದೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೆಂದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೨, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support }}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vinoda mamatharai|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೦೬, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) ಯು. ಬಿ ಪವನಜರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲಿ ತುಂಬಾ ದಿವಸಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದಾರೆ ಜೊತೆಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ
# {{support }}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೧, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support }}{{Tick}}-- ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು [[user:Pavanaja|ಪವನಜರನ್ನು]] ಬಹಳ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಹುದು. ೧೪ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ವಿಕಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Dhanalakshmi .K. T|Dhanalakshmi .K. T]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dhanalakshmi .K. T|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೪೧, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೯, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೨, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|Dr.K.Soubhagyavathi]]

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

=== Anzx-ooo (admin rights) ===
&lt;div style=&quot;background-color: #FF6961;&quot;&gt;
* {{User|Anzx-ooo}} ವರ್ಗ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಬೃಹತ್ ಸಂಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ, ಇದಕ್ಕೆ suppressredirect ಬಳಕೆದಾರ ಹಕ್ಕು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ನಿರ್ವಾಹಕರು suppressredirect ಬಿಡದೆ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಸಬಹುದು, ನಾನು ಈಗಾಗಲೇ ಇನ್ನೊಂದು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=ವಿಶೇಷ%3AContributions&amp;target=~aanzx&amp;namespace=all&amp;tagfilter=OAuth+CID%3A+4664&amp;start=2025-02-10&amp;end=&amp;limit=50 ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anzx-ooo|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anzx-ooo|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anzx-ooo|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೦೩, ೧೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
I support Anoop rao for getting all requisite Admin rights.
[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೫೧, ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
:{{not done|withdrawn}}--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೦:೪೫, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;/div&gt;

== Administrator and Interface admin/ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ==

=== [[User:Anoop Rao]] admin and Interface admin ===
Hello I am Anoop Rao formerly served as temporary administrator would like to re-apply for administrator rights and apply for Interface administrator right for infinite time(permanent administrator rights), as per offline discussion done on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೨೯]] qcommunity members insisted that Kannada wiki need atleast one more permanent admin, Also since js/css editing has been limited to new user group &lt;code&gt;interface admin&lt;/code&gt; I would like to apply for both positions.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೨೨, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)&lt;br /&gt;
translation: ನಮಸ್ಕಾರ ನಾನು ಅನೂಪ್ ರಾವ್ ಹಿಂದೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ, ನಾನು ಅದೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ , ನಿರ್ವಾಹಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನಾನು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[User:Anoop Rao|★ Anoop / ಅನೂಪ್]] &lt;sup&gt;[[User talk:Anoop Rao|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/Anoop Rao|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt;

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# {{support}}{{tick}}. ಅನೂಪ್ ರಾವ್ರವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ತಕ್ಷಣ ಯಾವುದೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ.ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಅವರಿಗೆ ಇದೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}{{tick}}[[ಸದಸ್ಯ:Sangappadyamani|Sangappadyamani]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sangappadyamani|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} [[User:Anoop Rao]] is a passionate Wikimedian and very good tech supporter. He helped a lot with community members when he was an admin before. He did a lot of work and it was very quick. Anoop is very active and I recommend stewards to give permanent adminship. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{tick}} ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್/Omshivaprakash]]&lt;sup&gt;/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]&lt;/sup&gt; ೧೪:೦೩, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{Tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Akasmita|Akasmita]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Akasmita|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}--I believe Anoop is capable for this position and I support the request of permanent adminship and interface adminship --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikashegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೪, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} {{tick}} --Vishwanatha Badikana ೦೭:೫೮, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}} {{tick}} --[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ravi Mundkur|Ravi Mundkur]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ravi Mundkur|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೭, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

=== [[User:AnoopZ]] admin and Interface admin ===
ನನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಕೆಲಸದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದೆ, ಈಗ ನಾನು ಈ [[user:AnoopZ]] ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ನಾನು ನನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಸರನ್ನು [[User:Anoop Rao]] ನಿಂದ [[User:User unavailable826]] ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ವಿರಾಮ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕ / ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಪುರಾವೆ: ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾತೆಯ ಪುರಾವೆ - https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:User_unavailable826&amp;curid=10496223&amp;diff=19328836&amp;oldid=18765985 edited on 11:41, 27 August 2019 )

;ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ
* ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು: [[:ವರ್ಗ:ಅಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಹಾಕಲಾಗಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]] ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಅಳಿಸುವುದು / ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು
* ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳು: ಕೆಲವು ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

--&lt;span style=&quot;background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;&quot;&gt;[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]&lt;/span&gt; ೦೮:೫೮, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# {{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Lokesha kunchadka|Lokesha kunchadka]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Lokesha kunchadka|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೩, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೪, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}} --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೬, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೨, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- ಸಮ್ಮತಿ- [[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr|Bschandrasgr]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bschandrasgr|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೫೩, ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೧:೦೨, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}{{tick}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
# {{Support}}--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ/ Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೩೪, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

==== ಚರ್ಚೆ ====
* Please try to fix the issues which are listed at [http://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:LintErrors Lint errors]--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೧೬, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)
:: --[[special:specialpages|ವಿಶೇಷ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ]] ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳು ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.&lt;span style=&quot;background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;&quot;&gt;[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]&lt;/span&gt; ೦೮:೫೩, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

: [[User:AnoopZ|ಅನೂಪ್ ರಾವ್]] ಅವರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೦೦, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC)

=== [[User:~aanzx|~aanzx]] ===
{{User|~aanzx}}
ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾನು ಅನೂಪ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ. ಈ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಪುನಃ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ನಾನು ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಾನು ಪುನಃ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಾನು ನನ್ನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ [[:meta:Steward_requests/Global_permissions/2022-01#2FA_Tester_for_~aanzx]] 2FA ಅನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದೇನೆ.&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt;[[User:~aanzx|~aanzx]] &lt;sup&gt;[[user_talk:~aanzx|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzx|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೦:೩೯, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

: ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಟ್ ಖಾತೆಯಿಂದ &lt; https://xtools.wmflabs.org/ec-rightschanges/kn.wikipedia.org/~aanzxbot &gt; ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. &lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;&quot;&gt; [[ಸದಸ್ಯ:~aanzxbot|★~aanzxbot]] &lt;sup&gt;[[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~aanzxbot|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]]&lt;/sup&gt;&lt;sub&gt;[[Special:Contributions/~aanzxbot|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/sub&gt;&lt;/span&gt; ೧೧:೧೬, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

==== ಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Support ====
# --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ&amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೯, ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Sudheerbs|Sudheer Shanbhogue]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sudheerbs|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೭, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೦, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Vidyu44|ವಿದ್ಯಾಧರ ಚಿಪ್ಳಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vidyu44|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೭, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Krishnakulkarni36|Krishna Kulkarni]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Krishnakulkarni36|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೮, ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Vchetans|Chetan]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vchetans|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೨೧, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೬, ೧೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅನೂಪ್ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಆಸ್ತಿ
# --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೧೨, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)
# --[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೫೨, ೧೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಅಸಮ್ಮತಿ ಮತಗಳು/Oppose ====

==== ಚರ್ಚೆ/ Discussion ====
ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೫೨, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights) ===
ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಹಲವಾರು ನೀತಿ/ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಸನ್ನಡತೆಯಿಂದ ಇದ್ದು ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಕೆಲಸವು ಇನ್ನೂ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

:{{Ping|Gopala Krishna A}} - ನಿಮ್ಮನ್ನು ೬ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ನಿರ್ವಾಹಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆಯೂ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೫, ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ನಿರ್ವಾಹಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿ (ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ) ====
:'''೧.''' ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಯಾಕೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದೀರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಧನ್ಯವಾದಗಳು @[[User:ChiK|Chik]] ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿಗ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಇಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. (ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಅವರೂ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅಷ್ಟೇ.) ಈ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಈ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. (https://xtools.wmcloud.org/adminstats/kn.wikipedia.org/2022-01-01/2025-08-16) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೨.''' ೨೦೧೪ ರಿಂದ ನೀವು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗೆ ನೀಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಯಾವುವು? ದಯವಿಟ್ಟು ಉದಾಹರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸಿ&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ನಾನು [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ (ಪರಿಗಣಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ)|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಮೊದಲು ರಚಿಸಿದ ಲೇಖನ [[ದೇವಾನಂದ್]]. ಇದು ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ನನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ಲೇಖನ [[ಅಧಿವಾಹಕತೆ]]. ಒಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ೬೯ ಹೊಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೬೭ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆ. (https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A/0/noredirects/all/2014-12-16/2025-08-16). ನಂತರ ಚುಟುಕು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳಿಗೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. (https://xtools.wmcloud.org/ec-generalstats/kn.wikipedia.org/Gopala%20Krishna%20A) --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೩.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಕುರಿತು ನಿಮ್ಮ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಏನು? ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು|ಐದು ಆಧಾರ ಸ್ತಂಭಗಳು]] ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕು, ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು [[:en:WP:SYSOP|SYSOP]] ಪುಟ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಟಗಳನ್ನೂ ಓದಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
:'''೪.''' ಸಮುದಾಯದ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬೆಂಬಲ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಈವರೆಗೆ ನಾನು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಹಿಂದಿನ [[ಸದಸ್ಯ:Gopala (CIS-A2K)|CIS-A2K]]ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಯೂ ಹೌದು ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೫.''' ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಇರುವ ಅರಿವೇನು?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಈಗಾಗಲೇ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಹುದ್ದೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[:en:WP:SYSOP|ಇಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತೇನೆ. ಕೆಲವು ಪುಟಗಳು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೬.''' ನಿರ್ವಾಹಕರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು (ಬ್ಲಾಕ್, ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುಟ ಪುನಃನಿರ್ದೇಶನ ಮೊದಲಾದವು) ನೀವು ಹೇಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸುವಿರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಬ್ಲಾಕ್, ಅಳಿಸುವುದು) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ಸಮ್ಮತಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ವಿಕಿ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ನೀಡಿಯೇ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ([[:w:WP:PP|ಪುಟ ರಕ್ಷಣೆ]]) ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ನಿಯಮ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ನಿಯಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೭.''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದ ಅಥವಾ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೀರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಿಯಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೮.''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಏನೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ, ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಸಮುದಾಯ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೯.''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದನಾ ತಾರತಮ್ಯಗಳನ್ನು ನೀವು ಹೇಗೆ ಸದುಪಾಯವಾಗಿ ಹತೋಟಿಗೆ ತರಬಲ್ಲಿರಿ?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಾದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, [[:w:WP:WP:US|User Script]] ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರುವುದು, ಯಾವಾಗ ತರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದೆ ನುರಿತ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಬಳಿ ಒಂದು ನಿರ್ವಾಹಕರ ತರಬೇತಿಯೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದಿದ್ದೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
:'''೧೦.''' ಇತರ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಸಹಕಾರ ಸಾಧಿಸಲು ನೀವು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು ಯಾವುವು?&lt;br /&gt;
::'''ಉ:''' ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದಂತೆ ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಧ್ಯೇಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಪಾದಕರಿಂದಲೇ ಸಮುದಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಗೆಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆಯೋ ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಜಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]])
@[[User:ChiK|ChiK]] ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನಿಮಗೆ ಮುಂದೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ ಎಂದು ವಿನಂತಿ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಚರ್ಚೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಹಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

: ಈ ಪುಟವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ-ಉತ್ತರಗಳ (FAQ) ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಹಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಚಾ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿದ್ದು, ಜ್ಞಾನಕೋಶದ ವಿಷಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅದರ ಬಳಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೈಯಾರೆ (ಕೃತಕವಾಗಿ) ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೫, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)

==== ಚರ್ಚೆ ====
# {{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆದಾರರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೬:೦೧, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓- ನಾನು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಈಗಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರೊಡನೆ ಕೈಗೂಡಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರು ಹಳೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ವಿಕಿಯ ಒಳಹೊರಗು ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸೂಕ್ತವಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ &amp;#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೩, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸಂಪಾದಕರ ಸಮ್ಮಿಲನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಂಪಾದಕರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲ್‌ಗೆ ಅಂತಹ ಸಂಘಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪಾಲಿಸಿ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂತೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿ. ನನ್ನ ಸಹಕಾರವಿದೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓- ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ}} - ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಬೇಕು. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ --[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೧, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓- ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಮನವಿಗೆ ನನ್ನ ಬಂಬಲ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಕನ್ನಡ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಆಗಲಿ ಮತ್ತು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಸತತ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Babitha Shetty|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓}} ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯವಾಗಿರುವ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರವರ ನಿರ್ವಾಹಕ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kavitha G. Kana|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೫, ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಶ್ರೀಯುತ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅವರು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಕಿ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಷ್ಟು ಅವಕಾಶಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣರಿಗೆ '''ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲವಿದೆ'''.[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
# {{support|✓ ನನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಇದೆ}} - ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಉತ್ಸಾಹಿ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿ ತರುಣ. ಅವರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕ ಆದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅನೂಪ್ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿದರೆ, ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಜೈ ಮಾಂಕಾಳಮ್ಮ.[[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೨೩:೩೬, ೨೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</text>
      <sha1>8d0r12ovw4qdmwafqujpasui7wix8oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಲೇರಿಯಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21275</id>
    <revision>
      <id>1427804</id>
      <parentid>1379271</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T12:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240937" sha1="so6zrbdz00uov52ii2a0ptzataiezr8" xml:space="preserve">{{Translation/Ref|en|Malaria|oldid=308757792}}

{{Infobox disease
 | Name           = Malaria
 | ICD10          = {{ICD10|B|50||b|50}}
 | ICD9           = {{ICD9|084}}
 | Image          = Plasmodium.jpg
 | Caption        = ''Plasmodium falciparum'' ring-forms and [[gametocyte]]s in human blood.
 | DiseasesDB     = 7728
 | MedlinePlus    = 000621
 | OMIM           = 248310
 | eMedicineSubj  = med
 | eMedicineTopic = 1385
 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|305}} {{eMedicine2|ped|1357}}
 | MeshName       = Malaria
 | MeshNumber     = C03.752.250.552 |
 }}

==[[ಸೊಳ್ಳೆ]]ಯಿಂದ ಹರಡುವ ರೋಗ==
'''ಮಲೇರಿಯಾ'''ರೋಗವಾಹಕ ಪ್ರೋಟೊಸೋವನ್‌ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡುವ ಒಂದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ. ಈ ರೋಗವು ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳು, [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಉಷ್ಣವಲಯ ಮತ್ತು ಉಪ-ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ, ಸುಮಾರು 350-500 ದಶಲಕ್ಷ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿದ್ದು,[2] ಒಂದರಿಂದ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದುಂಟು; ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉಪ-ಸಹಾರಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು. [4] ಮಲೇರಿಯಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟು ಉಪ-ಸಹಾರಾ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗ ಬಡತನದ ಒಡನಾಡಿ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು, ಅಲ್ಲದೆ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ ಮತ್ತು [6] ಆರ್ಥಿಕ ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಲೇರಿಯಾ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಉಗ್ರ ಸ್ವರೂಪದ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]] ಪಿಡುಗೂ ಆಗಿದೆ. ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ]]''  [[ಜಾತಿ|ಜಾತಿಗೆ]] ಸೇರಿರುವ [[ಪ್ರೋಟೊಸೋವಾಗಳು|ಪ್ರೋಟೊಸೋವನ್‌]] [[ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿ|ಪರಾವಲಂಬಿ]]ಯು ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಪರಾವಲಂಬಿಯ ಐದು ಜಾತಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸಬಹುದು; ರೋಗದ ಅತಿ ಗುರುತರವಾದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌|ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪಾರಮ್‌]]''  ಕಾರಣ. ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌]],''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಓವಲೆ]],''  ಮತ್ತು ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಮಲೇರಿಯೆ]]''  ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಮಲೇರಿಯಾ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಲ್ಲದ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಐದನೆಯ ಜಾತಿಯಾಗಿರುವ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ನ್ಯೋಲೆಸಿ]]''  ಮಕ್ಯಾಕ್‌ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಮನುಷ್ಯರಗೂ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸಬಲ್ಲದು. ಮಾನವ-ರೋಗಕಾರಕ ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ''  ಜಾತಿಯ ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ'' ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ-, ಸೋಂಕಿತ ಹೆಣ್ಣು [[ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌|&quot;ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌&quot; ಸೊಳ್ಳೆ]] ಕಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಜನರು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕೇವಲ ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಹರಡಬಲ್ಲದು; ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡ ಸೊಳ್ಳೆಯು ಸೋಂಕಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೊಳ್ಳೆಯೊಂದು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿದಾಗ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಸೊಳ್ಳೆಯು ಪುನಃ ರಕ್ತ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಈ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಎಂಜಲಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು, ಕಡಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳೊಳಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ, [[ಅನಿಮಿಯಾ|ಅನಿಮಿಯಾ (ರಕ್ತ ಹೀನತೆ),]] ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ, ಉಸಿರು ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು [[ತ್ಯಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಾ|ಟ್ಯಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಾ (ಹೃದಯ ಸ್ಪಂದನಾಧಿಕ್ಯ)]]ದಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಜ್ವರ]], [[ಶೀತ|ಚಳಿ,]] [[ವಾಕರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆಂಜಾ|ಫ್ಲೂ-ತರಹದ ರೋಗ]]ದಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರಿ; ತೀವ್ರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೋಮಾ|ಕೋಮ (ಕೋಮಾನಿದ್ರೆ)]] ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. [[ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೀಟ ನಿವಾರಕ|ಕೀಟ-ನಿವಾರಕ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ಸೊಳ್ಳೆ ಕಡಿತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ ಮಲೇರಿಯಾದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು|ಕೀಟನಾಶಕ]]ಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ನಿಂತ ನೀರನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟು ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೀಮಿತ ಸಾಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಲಕ್ಷಣ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧನೆ-ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ತಳಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕುಶಲಬಳಕೆ (ಜಿನಿಟಿಕ್‌ ಮ್ಯಾನಿಪುಲೇಷನ್‌) ಮಾಡಿ, ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅವುಗಳ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Yoshida S, Shimada Y, Kondoh D, ''et al.'' |title=Hemolytic C-type lectin CEL-III from sea cucumber expressed in transgenic mosquitoes impairs malaria parasite development |journal=PLoS Pathog. |volume=3 |issue=12 |pages=e192 |year=2007 |pmid=18159942 |doi=10.1371/journal.ppat.0030192 |url=http://www.plospathogens.org/article/info:doi/10.1371/journal.ppat.0030192}}&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಲಸಿಕೆಗಳು ವಿಕಸನ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಉನ್ನತ ಸ್ತರದ ರಕ್ಷಣೆ &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/NEJMoa0807381 |title=RTS,S ಲಸಿಕೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ತೀವ್ರತೆ |access-date=2009-10-21 |archive-date=2009-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091108200359/http://content.nejm.org/cgi/content/full/NEJMoa0807381 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನೀಡುವಂತಹ ಮಲೇರಿಯಾ [[ಲಸಿಕೆ]]ಯು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸೋಂಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗಗಳು (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ಥಳೀಯ]] (ರೋಗ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಿಗೆ ಇಂತಹ [[ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ರೋಗನಿರೋಧಕ]] ಔಷಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿನ ತೀವ್ರತೆ ಬಹಳವಿದ್ದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದು ಮರುಕಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ [[ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಗುಣ (ವೈದ್ಯಕೀಯ)|ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ]](ಪ್ರತಿರೋಧ)ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ; ಈ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದಿರುವ ವಯಸ್ಕರು ಕೂಡ ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಅವರು ರೋಗ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳುವಂತಿದ್ದರೆ, ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕ್ವಿನೈನ್‌]] ಅಥವಾ [[ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌|ಆರ್ಟೆಮಿಸಿನಿನ್‌]] ಜನ್ಯಗಳಂತಹ [[ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧ|ಮಲೇರಿಯಾ-ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಔಷಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ.]] ಅದಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೇ ಔಷಧಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

==ಸೊಳ್ಳೆಯ ಉತ್ಪತ್ತಿ==
ಈ ಹುಳಗಳು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯ ಜಡಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಬಲಿತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳಾಗಿ ಹಾರಿ ಬರುವುದು. ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಹುಳುಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಅನಾಫಿಲಿಸ್’ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕಚ್ಚುವುದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೇಲೆ. ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಕತ್ತಲಾಗಿರುವ ಕೊಳಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜೋಲಾಡುತ್ತಿರುವ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಅನುಕೂಲವಾದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಸೊಳ್ಳೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಲು ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಸೂಜಿಯಂತಿರುವ ಮೂತಿಯಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ರಕ್ತ ಹೀರುತ್ತದೆ. ಸೊಳ್ಳೆಯ ಜೊಲ್ಲು ನಮ್ಮ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ನವೆಯಾಗುವುದು. ರೆಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ‘ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್’ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಯು ಗೂನು  ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅನಾಫಿಲಿಸ್ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಯು ನೆಟ್ಟಗೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿಯೂ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಜಾತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.
ಅನಾಫಿಲಿಸ್ ಜಾತಿಯ  ಸೊಳ್ಳೆಯು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದಾಗ ವೈರಾಣುಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೇಜರ್ ರೋನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್ ಎಂಬುವವರು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ 1897ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ  ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅನಾಫಿಲಿಸ್ ಜಾತಿಯ ಸೊಳ್ಳೆಯೇ ಮಲೇರಿಯಾ ಮೊದಲಾದ ವೈರಸ್ ಜ್ವರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂಬ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು  ಎಲ್ಲರೂ ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ==
*ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಭಾರತ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.  ಸಂಘಟಿತವಾದ ಮಲೇರಿಯಾ-ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನದ ಸಂಯೋಜನೆ, ತ್ವರಿತ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಆರ್ಟೆಮೆಸಿನಿನ್-ಆಧಾರಿತ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು (ಎಸಿಟಿ) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಲನಶೀಲತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಇವು ಭಾರತವು ಮಲೇರಿಯಾ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ದೇಶದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಹೀಗಿದೆ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನವರು.!!ಸಾವು
|-
|2001 :20.8 ಲಕ್ಷ||ಸಾವು::1005	
|-	
|2004:19.1 ಲಕ್ಷ||	ಸಾವು::949	
|-	
|2007 : 15.1 ಲಕ್ಷ||ಸಾವು::	1311	
|-
| 2010: ||ಸಾವು::1018
|-
|2014:8.5 ಲಕ್ಷ||ಸಾವು::316	
|-	
|}
 &lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/photo/58378702.cms     India well on its way to beating malaria]&lt;/ref&gt;

==ಸೊಳ್ಳೆಯ ಜಾತಿಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ==
ನಿಂತ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಗಿರುವ ಹುಳಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲಾಗಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತ ಕೆಳಕ್ಕೂ ಮೇಲಕ್ಕೂ ಈಜಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದುವೇ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಮರಿಗಳು. ಈ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಇವು ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದವರೆಗೂ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹೊತ್ತಿದ್ದು, ಪುನಃ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯು ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹುಳಗಳು ಹೀಗೆ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದವರೆಗೆ ಆಗಾಗ ಹೋಗುವುದು 
ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೋಸ್ಕರ. ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಹುಳಗಳು ‘ಅನಾಫಿಲಿಸ್’ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳು. ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿರುವವು ‘ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್’ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದುವು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ‘ಅನಾಫಿಲಿಸ್’ ಸೊಳ್ಳೆಯು ಯಾವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಎಂಬ ಅಂಶ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಬಹುದು. ‘ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್’ ಸೊಳ್ಳೆಗೆ ಉಸಿರಾಡುವುದಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕೊಳವೆ ಇರುವುದು; ಅನಾಫಿಲಿಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಗೆ  ಒಂದು ಮೊಟಕಾದ ಅಂಗವಿರುವುದು. ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಸೀಮೆ ಎಣ್ಣೆ ಚೆಲ್ಲಿದರೆ ಉಸಿರಾಡಲು ವಾಯು ದೊರೆಯದೆ ಅವು ನಾಶ ಹೊಂದುತ್ತವೆ.

== ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Symptoms of Malaria.png|thumb|ಮಲೇರಿಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಣಗಳು. [10]]]

ಮಲೇರಿಯಾದ ರೋಗ-ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ [[ಜ್ವರ]], [[ನಡುಕ|ನಡುಗುವಿಕೆ,]] [[ಆರ್ತ್ರಾಲ್ಜಿಯಾ|ಆರ್ಥ್ರಾಲ್ಜಿಯಾ (ಕೀಲು ನೋವು),]] [[ವಾಂತಿ ಮಾಡುವುದು|ವಾಂತಿ,]] [[ಹಿಮೋಲಿಸಿಸ್|ಹೀಮಾಲಿಸಿಸ್‌]]ನಿಂದ ಕಾರಣವಾದ [[ಅನಿಮಿಯಾ]], [[ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ಯೂರಿಯಾ|ಹೀಮೊಗ್ಲೊಬಿನೂರಿಯಾ,]] [[ರೆಟಿನೋಪತಿ|ಅಕ್ಷಿಪಟದ ಹಾನಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ನಾಯುವಿನ ಸೆಳೆತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಡುಕ|ಸೆಳೆತ(ಕನ್ವಲ್ಷನ್‌)]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಲೇರಿಯಾದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣವೇನೆಂದರೆ, ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಮತ್ತು ''P. ಓವೆಲೆ‌''  ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲೊಮ್ಮೆ, ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಚಕ್ರೀಯವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಹಠಾತ್‌ ಶೀತ, ಆ ನಂತರ [[ಶೀತ (ಔಷಧೀಯ)|ಅದರ ತೀವ್ರತೆ (ರಿಗರ್‌),]] ಬಳಿಕ ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಬೆವರುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ''P. ಮಲೇರಿಯೆ''  ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲೊಮ್ಮೆ ಮೇಲ್ಕಂಡ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;RBMarmenia&quot;&gt;[http://www.malaria.am/eng/pathogenesis.php ಮಲೇರಿಯಾ ಜೀವನ ಚಕ್ರ &amp;amp; ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080118084209/http://www.malaria.am/eng/pathogenesis.php |date=2008-01-18 }}. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ. 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ರಂದು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಪ್ರತಿ 36-48 ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮರುಕಳಿಸುವ ಜ್ವರವಾಗಿದ್ದು, ಅಷ್ಟೇನೂ ಬಲವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸತತ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು [[ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗಿನ ಒತ್ತಡ|ತಲೆಬುರುಡೆಯೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ]]ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದು, ಮಲೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಭಂಗಿ|ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಭಂಗಿ]]ಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಮೆದುಳಿಗೆ ಆಗಿರುವ ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Idro &quot;&gt;{{cite journal | last =Idro  | first =R | authorlink = | coauthors =Otieno G, White S, Kahindi A, Fegan G, Ogutu B, Mithwani S, Maitland K, Neville BG, Newton CR | title = Decorticate, decerebrate and opisthotonic posturing and seizures in Kenyan children with cerebral malaria| journal =Malaria Journal | volume =4 | issue =57  | pages = 57| publisher = | date = | url = | pmc = 1326205 | doi = 10.1186/1475-2875-4-57| pmid =16336645 | accessdate =2007-01-21}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಅರಿವಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ತೀವ್ರಗತಿಯ ಮಿದುಳಿನ ವಿಕಸನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ವ್ಯಾಪಕ [[ಅನಿಮಿಯಾ]] ಮತ್ತು ನೇರವಾದ ಮಿದುಳಿನ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿದುಳಿನ (ಸೆರೆಬ್ರಲ್‌) ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಈ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Boivin MJ |title=Effects of early cerebral malaria on cognitive ability in Senegalese children |journal=J Dev Behav Pediatr |volume=23 |issue=5 |pages=353–64 |year=2002 |month=October |pmid=12394524 |doi= |url=http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0196-206X&amp;volume=23&amp;issue=5&amp;spage=353 |access-date=2009-10-21 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718072406/http://meta.wkhealth.com/pt/pt-core/template-journal/lwwgateway/media/landingpage.htm?issn=0196-206X&amp;volume=23&amp;issue=5&amp;spage=353 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Holding PA, Snow RW |title=Impact of Plasmodium falciparum malaria on performance and learning: review of the evidence |journal=Am. J. Trop. Med. Hyg. |volume=64 |issue=1-2 Suppl |pages=68–75 |year=2001 |pmid=11425179 |doi= |url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/abstract/64/1_suppl/68 |format= }} – &lt;sup&gt;[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&amp;amp;lr=&amp;amp;q=intitle%3AImpact+of+Plasmodium+falciparum+malaria+on+performance+and+learning%3A+review+of+the+evidence&amp;amp;as_publication=Am.+J.+Trop.+Med.+Hyg.&amp;amp;as_ylo=2001&amp;amp;as_yhi=2001&amp;amp;btnG=Search ಸ್ಕಾಲರ್‌ ಸರ್ಚ್‌]&lt;/sup&gt;}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಷಿಪಟವು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣವಾಗುವುದು ಮಿದುಳಿನ ಮಲೇರಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Maude RJ, Hassan MU, Beare NAV|title=Severe retinal whitening in an adult with cerebral malaria|journal=Am J Trop Med Hyg|volume=80|issue=6|year=2009|page=881|url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/full/80/6/881|pmid=19478242|pages=881|month=Jun|day=01}}&lt;/ref&gt; ಜ್ವರದ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Beare NAV, Taylor TE, Harding SP, Lewallen S, Molyneux ME|year=2006|title=Malarial retinopathy: a newly established diagnostic sign in severe malaria|journal=Am J Trop Med Hyg|volume=75|pages=790–797|pmid=17123967}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ಜಾತಿ (ಸ್ಪೀಷೀಸ್‌)
!ರೂಪ
!ಆವರ್ತನ
!ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
|-
| ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]'' 
|  [[ಚಿತ್ರ:Plasmodium vivax 01.png|center|200px]]
| ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚಳಿ, ಜ್ವರ
| ಹೌದು
|-
| ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಓವಲೆ]]'' 
|  [[ಚಿತ್ರ:Plasmodium ovale 01.png|center|200px]]
| ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚಳಿ, ಜ್ವರ
| ಹೌದು
|-
| ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌]]'' 
|  [[ಚಿತ್ರ:Plasmodium falciparum 01.png|center|200px]]
| ಮೂರು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚಳಿ, ಜ್ವರ
| ಇಲ್ಲ
|-
| ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಮಲೇರಿಯೆ]]'' 
|  [[ಚಿತ್ರ:Mature Plasmodium malariae schizont PHIL 2715 lores.jpg|center|200px]]
| ನಾಲ್ಕು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಚಳಿ, ಜ್ವರ
| ಇಲ್ಲ
|}

ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ 6-14 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Trampuz&quot;&gt;{{cite journal | author = Trampuz A, Jereb M, Muzlovic I, Prabhu R | title = Clinical review: Severe malaria | url= | pmc=270697 | journal = Crit Care | volume = 7 | issue = 4 | pages = 315–23 | year = 2003 | pmid = 12930555 | doi = 10.1186/cc2183}}&lt;/ref&gt; ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಕೋಮಾ|ಕೋಮಾ ಸ್ಥಿತಿ]] ಮತ್ತು ಸಾವು ಸಹ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಗುಲ್ಮ ಉಬ್ಬರಿಕೆ|ಸ್ಪ್ಲೀನೊಮೆಗಾಲಿ]] (ಗುಲ್ಮ ದೈತ್ಯತೆ), [[ತಲೆನೋವು|ತೀವ್ರ ತಲೆನೋವು,]] ಮಿದುಳಿನ [[ರಕ್ತದ ಕೊರತೆ|ರಕ್ತ ಕೊರತೆ,]] [[ಯಕೃತ್ತು ಅಥವಾ ಯಕೃತ್ತಿನ ಉಬ್ಬರಿಕೆ|ಹಿಗ್ಗಿದ ಯಕೃತ್ತು (ಹೆಪಟೊಮೆಗಾಲಿ)]] (ಉಬ್ಬಿದ ಯಕೃತ್ತು), [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಿಕೆ|ಅಪಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ ಪ್ರಮಾಣ (ಹೈಪೊಗ್ಲೈಸೀಮಿಯಾ)]] ಮತ್ತು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಿಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್‌ (ಹಿಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್ಯೂರಿಯಾ) ಮತ್ತು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ವೈಫಲ್ಯ]]ವೂ ಸಹ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ [[ಪುನ ಪುನ ಬರುವ ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರ|ಕರಿಮೂತ್ರ ಜ್ವರ]] ಸಂಭವಿಸಬಹುದು; ಇದರಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರವಾದ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಿಂದ ಹಿಮೊಗ್ಲಾಬಿನ್ ಮೂತ್ರದೊಳಗೆ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾ ಬಹಳ ಬೇಗ ಮುಂದುವರೆದು ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Trampuz&quot;/&gt; ತೀವ್ರ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದಾಗ್ಯೂ, ರೋಗದ ಅತಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಣಾಂತಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇಕಡಾ 20ನ್ನೂ ಮೀರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kain K, Harrington M, Tennyson S, Keystone J | title = Imported malaria: prospective analysis of problems in diagnosis and management | url = https://archive.org/details/sim_clinical-infectious-diseases_1998-07_27_1/page/142 | journal = Clin Infect Dis | volume = 27 | issue = 1 | pages = 142–9 | year = 1998 | pmid = 9675468 | doi = 10.1086/514616}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಥಳೀಯ (ರೋಗ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂದು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Mockenhaupt F, Ehrhardt S, Burkhardt J, Bosomtwe S, Laryea S, Anemana S, Otchwemah R, Cramer J, Dietz E, Gellert S, Bienzle U | title = Manifestation and outcome of severe malaria in children in northern Ghana | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 71 | issue = 2 | pages = 167–72 | year = 2004 | pmid = 15306705}}&lt;/ref&gt; ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡದ್ದು ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;carter2005&quot;&gt;{{cite journal | author=Carter JA, Ross AJ, Neville BG, Obiero E, Katana K, Mung'ala-Odera V, Lees JA, Newton CR | title=Developmental impairments following severe falciparum malaria in children | url=https://archive.org/details/sim_tropical-medicine-and-international-health_2005-01_10_1/page/3 | journal=Trop Med Int Health | year=2005 | volume=10 | pages=3–10  | pmid=15655008 | doi = 10.1111/j.1365-3156.2004.01345.x}}&lt;/ref&gt;

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಲೇರಿಯಾ ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಮತ್ತು ''P. ಓವಲೆ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಕಾರಣ, ಸೋಂಕು ತಗುಲಿದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ರೋಗವು ಮರುಕಳಿಸಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ, ರಕ್ತಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮಾಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮಲೇರಿಯಾ ಇಲ್ಲ ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೋಸ ಹೋದಂತಾದೀತು. ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಸೋಂಕು ಪರಿಪಾಕಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು 30 ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಈವರೆಗಿನ ದಾಖಲೆ.&lt;ref name=&quot;Trampuz&quot;/&gt; ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌'' ನ ಐದು ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವು ಹಿಪ್ನೊಜೊಯಿಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ [[ಚಳಿಗಾಲ ಪೂರ್ತಿ|ಓವರ್‌ವಿಂಟರಿಂಗ್‌]] (ಅರ್ಥಾತ್‌ ಸೊಳ್ಳೆ ಕಡಿತದ ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಕೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.)&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Adak T, Sharma V, Orlov V | title = Studies on the Plasmodium vivax relapse pattern in Delhi, India | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 59 | issue = 1 | pages = 175–9 | year = 1998 | pmid = 9684649}}&lt;/ref&gt;

== ಕಾರಣಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Malaria.jpg|thumb|ಈ ಫಾಲ್ಸ್‌-ಕಲರ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಫ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಅನ್ನನಾಳದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎಪಿತೀಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕೋಶದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.]]

=== ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ===

ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಫೈಲಮ್‌ [[ಎಪಿಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಾ]]ದಲ್ಲಿನ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ]]''  ಜಾತಿಯೊಳಗಿನ [[ಪ್ರೋಟೊಸೋವ|ಪ್ರೋಟೊಸೋವನ್‌]] [[ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿ|ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು]] ಕಾರಣ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌|P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌,]]''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಮಲೇರಿಯೆ|P. ಮಲೇರಿಯೆ,]]''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಓವಲೆ|P. ಓವಲೆ,]]''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌|P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌,]]''  ಮತ್ತು ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ನ್ಯೋಲೆಸಿ|P. ನ್ಯೋಲೆಸಿ]]''  ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Mueller I, Zimmerman PA, Reeder JC |title=Plasmodium malariae and Plasmodium ovale--the &quot;bashful&quot; malaria parasites |url=https://archive.org/details/sim_trends-in-parasitology_2007-06_23_6/page/278 |journal=Trends Parasitol. |volume=23 |issue=6 |pages=278–83 |year=2007 |month=June |pmid=17459775 |doi=10.1016/j.pt.2007.04.009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Singh B, Kim Sung L, Matusop A, ''et al.'' |title=A large focus of naturally acquired Plasmodium knowlesi infections in human beings |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_2004-03-27_363_9414/page/1017 |journal=Lancet |volume=363 |issue=9414 |pages=1017–24 |year=2004 |month=March |pmid=15051281 |doi=10.1016/S0140-6736(04)15836-4}}&lt;/ref&gt; ಸೋಂಕಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 80% ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಇದೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, ಜೊತೆಗೆ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90% ಪಾಲು ಇದರದ್ದೇ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Mendis K, Sina B, Marchesini P, Carter R | title = The neglected burden of Plasmodium vivax malaria | url=http://www.ajtmh.org/cgi/reprint/64/1_suppl/97.pdf | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 64 | issue = 1-2 Suppl | pages = 97–106 | year = 2001 | pmid = 11425182|format=PDF}}&lt;/ref&gt; ಪರಾವಲಂಬಿ ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ''  ಜಾತಿಯು ಹಕ್ಕಿ, ಸರಿಸೃಪ, ಕೋತಿ, ಚಿಂಪಾಂಜಿ ಹಾಗೂ ದಂಶಕ ಪ್ರಾಣಿ(ರೊಡೆಂಟ್‌)ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೋಂಕನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Escalante A, Ayala F | title = Phylogeny of the malarial genus Plasmodium, derived from rRNA gene sequences | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1994-11-22_91_24/page/11373 | doi= 10.1073/pnas.91.24.11373 | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 91 | issue = 24 | pages = 11373–7 | year = 1994 | pmid = 7972067}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ, [[:ವಿಕಿಟೋನರಿ:ಸಿಮಿಯನ್‌|ವಾನರ]]ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹಲವು ಸೋಂಕುಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಗುಲಿರುವುದು ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ. ಅವು ''P. ನ್ಯೋಲೆಸಿ,''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಐನುಯಿ|P. ಇನ್ಯುಯಿ,]]''  ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಸೈನೊಮಾಲ್ಗೈ|P. ಸಿನೊಮೊಲ್ಗಿ,]]''  &lt;ref&gt;{{cite book | last=Garnham | first=PCC | year=1966 | title=Malaria parasites and other haemosporidia | publisher=Blackwell Scientific Publications|location=Oxford }}&lt;/ref&gt; ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಸಿಮಿಓವಲೆ|P. ಸಿಮಿಯೊವಲೆ,]]''  ''[[P. ಬ್ರೆಜಿಲಿಯಾನಂ|P. ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನಮ್‌,]]''  ''[[P. ಷ್ವೆಟ್ಜಿ|P. ಸ್ಚ್ವೆಟ್ಜಿ]]''  ಮತ್ತು ''[[P. ಸಿಮಿಯಂ|P. ಸಿಮಿಯಮ್‌]]'' . ಆದಾಗ್ಯೂ, ''P. ನ್ಯೋಲೆಸಿ''  ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದವುಗಳ ತೀವ್ರತೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Collins WE &amp;amp; Barnwell JW|title=''Plasmodium knowlesi:'' Finally being recognized|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2009-04-15_199_8/page/1107|journal=J Infect Dis|year=2009|volume=199|pages=1107–1108|doi=10.1086/597415}}&lt;/ref&gt; [[ಹಕ್ಕಿಗಳ ಮಲೇರಿಯಾ|ಹಕ್ಕಿ ಮಲೇರಿಯಾ]] ರೋಗವು ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಈ ರೋಗ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆದಾರರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡದು.&lt;ref&gt;ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪಶು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ. ಪೆರ್ಮಿನ್ A. ಮತ್ತು ಮಡ್ಸೆನ್ M. (2001) [http://www.ilri.cgiar.org/InfoServ/Webpub/fulldocs/investinginanimal/Book1/media/PDF_Appendix/Appendix8.pdfLiterature ಅನುಬಂಧ 2: ರೋಗ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ (ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರ ಕ್ಕುಕ್ಕಟ ಪಾಲನೆ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718022608/http://www.ilri.cgiar.org/InfoServ/Webpub/fulldocs/investinginanimal/Book1/media/PDF_Appendix/Appendix8.pdfLiterature |date=2011-07-18 }}. 2006ರ Oct 29ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಮಾನವನಿಂದ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಆಭಾವದಿಂದಾಗಿ ರೋಗಾಣುಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡು,[[ಹವಾಯಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು|ಹವಾಯಿ ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Atkinson CT, Woods KL, Dusek RJ, Sileo LS, Iko WM |title=Wildlife disease and conservation in Hawaii: pathogenicity of avian malaria (''Plasmodium relictum'') in experimentally infected iiwi (''Vestiaria coccinea'') |journal=Parasitology |volume=111 Suppl |issue= |pages=S59–69 |year=1995 |pmid=8632925 |doi=10.1017/S003118200007582X}}&lt;/ref&gt;

== ಕಾರ್ಯರೀತಿ ==

=== ಸೊಳ್ಳೆ ರೋಗವಾಹಕಗಳು ಮತ್ತು ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ'' ನ ಜೀವನ ಚಕ್ರ ===

''[[ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌]]''  ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೆಣ್ಣು [[ಸೊಳ್ಳೆ]]ಗಳು ಪರಾವಲಂಬಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ (ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ) ಪರಪೋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಹರಡುವ [[ರೋಗವಾಹಕ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ರೋಗವಾಹಕಗಳು]] ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಮರಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವಾಹಿಗಳು ಅದರ ದೇಹವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ನಂತರ ಸೋಂಕಿತ ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ತಮ್ಮ [[ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿ|ಜೊಲ್ಲು ಗ್ರಂಥಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ'' ನ [[ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್|ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಸೊಳ್ಳೆಯು ಸೋಂಕಿತ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿದಾಗ ಅದೂ ಸೋಂಕಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಹೀರಿದಾಗ, ರಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪರಾವಲಂಬಿ [[ಗೆಮೆಟೊಸೈಟ್ಸ್|ಗೆಮೆಟೊಸೈಟ್‌ಗಳು]] ಇನ್ನೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ, ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ [[ಗೆಮೆಟ್ಸ್|ಗಮೀಟು]]ಗಳಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಊಕೈನೇಟ್|ಊಕೈನೆಟ್‌]] ಕರುಳಿನ ಒಳಪದರವನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಕರುಳಿನ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಊಸಿಸ್ಟ್‌|ತತ್ತಿಚೀಲ (ಊಸಿಸ್ಟ್‌)]]ವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ತತ್ತಿಚೀಲವು ಛಿದ್ರಗೊಂಡಾಗ, ಅದು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿ ಜೊಲ್ಲು ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತಹ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು ಮುಂದೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಾಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಂಭಾಗದ ಕ್ಷೇತ್ರ ವರ್ಗಾವಣೆ (ಆಂಟೀರಿಯರ್‌ ಸ್ಟೀಷನ್‌ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫರ್‌) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Talman A, Domarle O, McKenzie F, Ariey F, Robert V | title = Gametocytogenesis: the puberty of Plasmodium falciparum | journal = Malar J | volume = 3 | issue = | pages = 24 | year = 2004| pmid = 15253774 | doi = 10.1186/1475-2875-3-24}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದೆ ಸೊಳ್ಳೆಯು ರಕ್ತ ಹೀರಿದಾಗ, ಎಂಜಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಕೇವಲ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರೋಗವನ್ನು ಹರಡುವುದಿಲ್ಲ. ''ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌''  ಜಾತಿದ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿ, ಆಹಾರ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತೂ ಅವುಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ. [[ರಕ್ತ ಪಡೆಯುವುದು|ರಕ್ತದಾನ]]ದ ವೇಳೆಯೂ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಹರಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಅಪರೂಪ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Marcucci C, Madjdpour C, Spahn D | title = Allogeneic blood transfusions: benefit, risks and clinical indications in countries with a low or high human development index | url = https://archive.org/details/sim_british-medical-bulletin_2004_70/page/15 | journal = Br Med Bull | volume = 70 | issue = | pages = 15–28 | year = 2004| pmid = 15339855 | doi = 10.1093/bmb/ldh023}}&lt;/ref&gt;

=== ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ ===
[[ಚಿತ್ರ:MalariacycleBig.jpg|thumb|right|ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜೀವಿಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರ. ಸೊಳ್ಳೆಯು ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ರಕ್ತದ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವಾಗ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು, ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ನಂತರ ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಯಕೃತ್ತಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ (ಹಿಪ್ಯಾಟೋಸೈಟ್‌ಗಳು) ಸೋಂಕನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ, ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಕೃತ್ತಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಡೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದು ಮತ್ತೆ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ, ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌‌ಗಳು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಟ್ರೋಪೊಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳಾಗಿ (ಭಕ್ಷಿಸುವ ಹಂತ) ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ, ನಂತರ ಷೈಜಾಂಟ್‌ಗಳು (ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತ), ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌‌ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಗೆಮೆಟೊಸೈಟ್‌ಗಳೂ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಸೊಳ್ಳೆಗೇನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ , ಕೀಟಕ್ಕೆ ಸೋಂಕನ್ನುಂಟುಮಾಡಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ.]]

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ: ಎಕ್ಸೊಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಮತ್ತು ಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಹಂತಗಳು. ಎಕ್ಸೊಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಹಂತವು ಯಕೃತ್ತು ಅಥವಾ ಯಕೃತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೋಂಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ; ಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಹಂತವು ಎರಿಥ್ರೊಸೈಟ್‌ಗಳ ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಸೋಂಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಲು ಸೋಂಕಿತ ಸೊಳ್ಳೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದಾಗ, ಸೊಳ್ಳೆಯ ಲಾಲಾರಸದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌|ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, [[ಯಕೃತ್ತು]] ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ಸೇರಿದ 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು [[ಹಿಪ್ಯಾಟೋಸೈಟ್‌|ಹೆಪಟೊಸೈಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸೋಂಕಿತಗೊಳಿಸಿ, 6-15 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಂಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಯಕೃತ್ತು ಸೇರಿದ ನಂತರ, ಈ ಜೀವಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆ [[ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌|ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌‌ಗಳು]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ, ಪರಪೋಷಿ ಕೋಶಗಳು ಛಿದ್ರಗೊಂಡಾಗ ಅವುಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳನ್ನು ಸೋಂಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಹಂತ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf ಬ್ಲೆಡ್ಸೋಯ್‌, G. H. (] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318200741/http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf |date=2009-03-18 }}[http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005) &quot; ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಕುರಿತಾದ ಸಣ್ಣ ಕೈಪಿಡಿ&quot; ''ಸದರನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್'' 98(12): pp. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318200741/http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf |date=2009-03-18 }}[http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf 1197–204, (PMID 16440920)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090318200741/http://www.sma.org/pdfs/objecttypes/smj/91C48D32-BCD4-FF25-565C69314AF7EB48/1196.pdf |date=2009-03-18 }};&lt;/ref&gt; ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯಕೃತ್ತು ಜೀವಕೋಶದ ಒಳಪೊರೆಯೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಪರೀಕ್ಷೆ ವೇಳೆ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಗದಂತೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;sturm2006&quot;&gt;{{cite journal | author=Sturm A, 
Amino R, van de Sand C, Regen T, Retzlaff S, Rennenberg A, Krueger A, Pollok JM, Menard R, Heussler VT | title=Manipulation of host hepatocytes by the malaria parasite for delivery into liver sinusoids | url=https://archive.org/details/sim_science_2006-09-01_313_5791/page/1287
 | journal=Science | year=2006 | volume=313 | pages=1287–1490  | pmid=16888102 | doi = 10.1126/science.1129720
}}&lt;/ref&gt;
 
ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮತ್ತೆ ನಿರ್ಲಿಂಗವಾಗಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳೊಳಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು, ಹೊಸ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಆಗ್ಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆಗ್ಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌‌ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದು, ಹೊಸ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳನ್ನು ಸೋಂಕಿತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಜ್ವರದ ಅಲೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕಿರುವ ಮೂಲ ವಿವರಣೆ.

ಕೆಲವು ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಮತ್ತು ''P. ಓವಲೆ''  ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು ಕೂಡಲೇ ಎಕ್ಸೊಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌-ಹಂತದ ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ, ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು (ಮಾದರಿಯಂತೆ 6-12 ತಿಂಗಳುಗಳು) ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿರುವ ಹಿಪ್ನೊಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಅಜ್ಞಾತ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಅವು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡು ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಮಲೇರಿಯಾದ ಇವೆರಡು ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಪಾಕಾವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತಡವಾದ ಮರುಕಳಿಕೆಗೆ ಹಿಪ್ನೊಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Cogswell FB |title=The hypnozoite and relapse in primate malaria |journal=Clin. Microbiol. Rev. |volume=5 |issue=1 |pages=26–35 |year=1992 |month=January |pmid=1735093 |pmc=358221 |doi= |url=http://cmr.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=1735093}}&lt;/ref&gt;

ಶರೀರದ [[ಪ್ರತಿಪ್ರತಿರಕ್ಷತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯು ಪರಾವಲಂಬಿ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದರೂ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಮನುಷ್ಯನೊಳಗಿನ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯವನ್ನು ಯಕೃತ್ತು ಮತ್ತು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ರೋಗನಿರೋಧಕದ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಇದು ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೋಂಕಿತ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು [[ಗುಲ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಪರಾವಲಂಬಿಯು ಸೋಂಕಿತ ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಅಂಟುವ [[ಪ್ರೋಟೀನ್‌|ಪ್ರೋಟೀನ್‌‌]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಚಲನೆ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗದಂತೆ ಪರಾವಲಂಬಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{cite journal |author=Chen Q, Schlichtherle M, Wahlgren M |title=Molecular aspects of severe malaria |journal=Clin. Microbiol. Rev. |volume=13 |issue=3 |pages=439–50 |year=2000 |month=July |pmid=10885986 |pmc=88942 |doi=10.1128/CMR.13.3.439-450.2000 |url=http://cmr.asm.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=10885986}}&lt;/ref&gt; ಈ &quot;ಅಂಟುವಿಕೆ&quot;ಯೇ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದಾಗುವ [[ರಕ್ತ ಸೋರಿಕೆ|ರಕ್ತಸ್ರಾವ]] ಉಲ್ಬಣವಾಗಲಿಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಇಂತಹ ಸೋಂಕಿತ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಸಮೂಹ ಅಂಟುವಿಕೆಯು [[ಹೈ ಎಂಡೋತೀಲಿಯಲ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮರಕ್ತನಾಳಗಳು|ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಕೋಶಸ್ತರೀಯ ಕಿರುಸಿರೆ]]ಗಳಿಗೆ (ರಕ್ತಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು) ಅಡ್ಡಿಯುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.ಈ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಜರಾಯುವಿನ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ಮಲೇರಿಯಾದಲ್ಲಿರುವಂತಹ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಮಿದುಳಿನ ಮಲೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು [[ಮಿದುಳಿಗೆ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಡಚಣೆ|ರಕ್ತ ಮಿದುಳಿನ ತಡೆಗಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಛೇದಿಸಿ ಕೋಮಾಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Adams S, Brown H, Turner G | title = Breaking down the blood-brain barrier: signaling a path to cerebral malaria? | url = https://archive.org/details/sim_trends-in-parasitology_2002-08_18_8/page/360 | journal = Trends Parasitol | volume = 18 | issue = 8 | pages = 360–6 | year = 2002 | pmid = 12377286 | doi = 10.1016/S1471-4922(02)02353-X}}&lt;/ref&gt;

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅಂಟುವಂತಹ, (PfEMP1, (''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಎರಿಥ್ರೊಸೈಟ್‌ ಮೆಂಬ್ರೇನ್‌ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ 1) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ) ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ತೀವ್ರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು. ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳದ್ದೇ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 60 ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಪರಾವಲಂಬಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಶ: ಅಪಾರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Chen&quot;/&gt; ತನ್ನ ವೇಷಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕಳ್ಳನಂತೆ ಅಥವಾ ಹಲವು ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಗೂಢಚಾರಿಯಂತೆ, ಈ ಪರಾವಲಂಬಿಯು PfEMP1 ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಅಪಾರ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ನಡುವೆ ಅದಲುಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅದು ಯಾವಾಗಲೂ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ [[ಗೆಮೆಟೊಸೈಟ್]]‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೊಳ್ಳೆಯು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚುಚ್ಚಿದಾಗ, ಅದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಮೆಟೋಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಾವಲಂಬಿಯ ಫಲವತ್ತಾಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಪುನರ್ ‌ಸಂಯೋಜನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕರುಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸೊಳ್ಳೆಯೇ [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಶ್ರಯದಾತ|ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೋಗವಾಹಕ]]ವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಸ್ಪೋರೊಜೊಯ್ಟ್‌ಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಲಾಲಾರಸ ಗ್ರಂಥಿಯತ್ತ ಸಾಗುವುದರಿಂದ ಅದರ ಜೀವನ ಚಕ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Lindsay S, Ansell J, Selman C, Cox V, Hamilton K, Walraven G | title = Effect of pregnancy on exposure to malaria mosquitoes | url = https://archive.org/details/sim_the-lancet_2000-06-03_355_9219/page/1972 | journal = Lancet | volume = 355 | issue = 9219 | pages = 1972 | year = 2000 | pmid = 10859048 | doi = 10.1016/S0140-6736(00)02334-5}}&lt;/ref&gt; ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವಿದ್ದರೆ [[ಮೃತಾವಸ್ಥೆ|ನಿರ್ಜೀವ ಶಿಶು ಜನನ]], ಶಿಶು ಮರಣ&lt;ref&gt;{{cite journal | author = van Geertruyden J, Thomas F, Erhart A, D'Alessandro U | title = The contribution of malaria in pregnancy to perinatal mortality | url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/full/71/2_suppl/35 | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 71 | issue = 2 Suppl | pages = 35–40 | date =  August 1, 2004 | pmid = 15331817 | month = Aug | day = 01 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಜನಿಸುವಾಗಲೇ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌‌''  ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ)ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌'' ನಂತಹ ಇತರೆ ತಳಿಗಳ ಸೋಂಕಿನಿಂದಲೂ ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;rodriguezmorales2006&quot;&gt;{{cite journal | author=Rodriguez-Morales AJ, Sanchez E, Vargas M, Piccolo C, Colina R, Arria M, Franco-Paredes C | title=Pregnancy outcomes associated with Plasmodium vivax malaria in northeastern Venezuela | journal=Am J Trop Med Hyg | year=2006 | volume=74 | pages=755–757  | pmid = 16687675}}&lt;/ref&gt;

== ರೋಗನಿರ್ಣಯ ==
{{further|[[Blood film]]}}
[[ಚಿತ್ರ:Plasmodium falciparum 02.jpg|thumb|ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ ಪೋಷಿತ ತಳಿ(K1 ತಳಿ). ಹಲವು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಂಗುರಾಕಾರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರ ಷೈಜಾಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಎಡ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಟ್ರೋಪೊಜೊವಾಯಿಟ್‌ಗಳು.]]

1880ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಲಾವೆರನ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಯನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡಂದಿನಿಂದಲೂ,&lt;ref name=&quot;Sutherland2009&quot;&gt;{{cite journal|author=Sutherland CJ, Hallett R|title=Detecting malaria parasites outside the blood|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2009-06-01_199_11/page/1561|journal=J Infect Dis|year=2009|volume=199|issue=11|pages=1561–1563|doi=10.1086/598857}}&lt;/ref&gt; ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ.

[[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಜ್ವರ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಂಜಿನ ಆಘಾತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾವೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಾರಣಾಂತಿಕ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು [[ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ|ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಿಯಾ]] ಸಮರ್ಥವಾದೀತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯವು ಇತರೆ ಸಹವರ್ತಿ ರೋಗಗಳ ಸಂಭವನೀಯತೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ತನಿಖೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧವಲ್ಲದ ಕೋಮಾದಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾ-ಸಂಬಂಧಿತ [[ಕೋಮಾ]]ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಲೇರಿಯಾ [[ರೆಟಿನೊಪತಿ]]ಯು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Beare NA, Taylor TE, Harding SP, Lewallen S, Molyneux ME |title=Malarial retinopathy: a newly established diagnostic sign in severe malaria |journal=Am. J. Trop. Med. Hyg. |volume=75 |issue=5 |pages=790–7 |year=2006 |month=November |pmid=17123967 |pmc=2367432 |doi= |url=http://www.ajtmh.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=17123967}}&lt;/ref&gt;

ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ನಮೂನೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ರೀತಿಗಳಾಗಿ ಲಾಲಾರಸ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವೆರಡನ್ನೂ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Sutherland2009&quot;/&gt;

=== ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಣಯ ===
ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜ್ವರಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದನ್ನು ಮಲೇರಿಯಾದ ಸೂಚನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮಲಾವಿ ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಜಿಯೆಮ್ಸಾ-ಕರೆಯುಳ್ಳ ರಕ್ತದ ಲೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ {{Which?|date=July 2009}} ನೀತಿಯಾಗಿರುವ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜ್ವರಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು (ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು 21%ರಿಂದ 41%ಕ್ಕೆ ಏರಿತು) ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮುನ್ಸೂಚಕಗಳನ್ನು (ಗುದನಾಳದ ಉಷ್ನಾಂಶ, ನೇಯ್ಲ್‌ಬೆಡ್‌ ಪಾಲರ್‌ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮವೃದ್ಧಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು,&lt;ref name=&quot;Redd S, Kazembe P, Luby S, Nwanyanwu O, Hightower A, Ziba C, Wirima J, Chitsulo L, Franco C, Olivar M 2006 80&quot;&gt;{{cite journal |author=Redd S, Kazembe P, Luby S, Nwanyanwu O, Hightower A, Ziba C, Wirima J, Chitsulo L, Franco C, Olivar M |title=Clinical algorithm for treatment of Plasmodium falciparum malaria in children |journal=Lancet |volume=347 |issue=8996 | pages = 80 | year = 2006 |pmid=8551881 | doi = 10.1016/S0140-6736(96)90404-3}}.&lt;/ref&gt;

=== ರಕ್ತ ಪದರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ===
{{Details3|[[Plasmodium falciparum|P. falciparum]], [[Plasmodium vivax|P. vivax]], [[Plasmodium ovale|P. ovale]], [[Plasmodium malariae|P. malariae]]|individual parasites}}
ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಿತವ್ಯಯಿ, ಆದ್ಯತೆಯ ಮತ್ತು ನೆಚ್ಚಬಹುದಾದ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ರೀತಿಯೆಂದರೆ [[ಬ್ಲಡ್ ಫಿಲ್ಮ್‌|ರಕ್ತ ಪದರ]]ದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಏಕೆಂದರೆ, ನಾಲ್ಕು ಪರಾವಲಂಬಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ವಿಭಿನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ರಕ್ತ ಪದರದ ಎರಡು ರೀತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪದರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಕ್ತದ ಪದರಗಳಂತಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಳಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರಾವಲಂಬಿಯ ರೂಪ ಈ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.ದಟ್ಟ ಪದರಗಳು ರಕ್ತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ತಜ್ಞನಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಪದರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ದಟ್ಟ ಪದರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಸೋಂಕನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಸುಲಭ, ಆದರೂ ಪರಾವಲಂಬಿಯ ರೂಪವು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಕೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ದಟ್ಟ ಮತ್ತು ತೆಳ್ಳಗಿನ ಲೇಪಗಳ ಸಾರ್ಥಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಖಚಿತವಾಗಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವಾಗ ಎರಡೂ ತರಹದ ಲೇಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.&lt;ref name=&quot;warhurst1996&quot;&gt;{{cite journal | author=Warhurst DC, Williams JE | title=Laboratory diagnosis of malaria | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-pathology_1996-07_49_7/page/n6 | journal=J Clin Pathol | year=1996 | volume=49 | pages=533–38 |pmid=8813948 | doi = 10.1136/jcp.49.7.533}}&lt;/ref&gt;

ಅನುಭವಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ತಜ್ಞನು ದಟ್ಟ ಪದರದಿಂದ, ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಸುಮಾರು 0.0000001%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪರಾವಲಂಬಿ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ [[ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ]]ವನ್ನು) ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು. ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಠಿಣವಾಗಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ತಳಿಗಳ (&quot;ಉಂಗುರಾಕಾರದ&quot;) ಟ್ರೋಪೊಜೊವಾಯಿಟ್ಸ್‌ಗಳು ತದ್ರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಉಂಗುರಾಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇತರ ತಳಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ; ಯಾವಾಗಲೂ ಹಲವು ಟ್ರೋಫೊಜೊವಾಯಿಟ್ಸ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಳಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಬಯಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ===
ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಅಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅನನುಭವಿಗಳಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರತಿಜನಕವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು|ಪ್ರತಿಜನಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ವುವಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ರಕ್ತದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹನಿ ಸಾಕು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Pattanasin S, Proux S, Chompasuk D, Luwiradaj K, Jacquier P, Looareesuwan S, Nosten F | title=Evaluation of a new Plasmodium lactate dehydrogenase assay (OptiMAL-IT) for the detection of malaria | journal=Transact Royal Soc Trop Med | year=2003 | volume=97 | pages=672–4  | pmid=16117960 | doi=10.1016/S0035-9203(03)80100-1}}&lt;/ref&gt; ಈಗ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾ-ವರ್ಣರೇಖನಾ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು (ಮಲೇರಿಯಾ ಕ್ಷಿಪ್ರ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು‌, ಪ್ರತಿಜನಕ-ಗ್ರಹಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಅಥವಾ &quot;ಡಿಪ್‌ಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌&quot;) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಬಯಲು ಪ್ರಯೋಗ ಕೂಡ ನಡೆಸಲಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ತೋರ್ಬೆರಳು ‌ ಅಥವಾ ಸಿರೆಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 15-20 ನಿಮಿಷಗಳು ಸಾಕು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕ್ಷಿಪ್ರ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾರಂಭ ಮಿತಿಗಳು, ದಟ್ಟ ಪದರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ರಕ್ತದ ಪ್ರತಿ µlಗೆ 100 ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ [[ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್|ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌]]ನ್ನು ಪ್ರತಿಜನಕವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಮೊದಲ ಕ್ಷಿಪ್ರ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Ling IT., Cooksley S., Bates PA., Hempelmann E., Wilson RJM.
| title=Antibodies to the glutamate dehydrogenase of Plasmodium falciparum
| journal=Parasitology | year=1986 | volume=92, | pages=313–24  | pmid=3086819 | doi=10.1017/S0031182000064088 }}&lt;/ref&gt; 
PGluDH ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 33 kDa ಆಕ್ಸಿಡೊರಿಡಕ್ಟೇಸ್‌ [EC 1.1.1.27] ಆಗಿರುವ P.ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ [[ಲ್ಯಾಕ್ಟೇಟ್‌ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]] ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಗ್ಲೈಕೊಲಿಟಿಕ್‌ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ATP ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಕೊನೆಯ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ, P.ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಸೂಸುವಂತಹ ಹಲವು ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸಹ ಒಂದು. PLDH ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಯಶಸ್ವಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಿಕ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಜೊತೆಯೇ ಅದು ಸಹ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಮೂನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಪ್ರತಿಜನಕ ನಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುವಿಕೆಯು pLDH ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, pLDH pGluDHಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ pLDH ಸಮಕಿಣ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿಜನಕೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವ ಕಾರಣ, OptiMAL-IT ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ ಮತ್ತು P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
OptiMAL-IT ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' ನ್ನು 0.01% [[parasitemia|ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ]]ದ ವರೆಗೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' -ಅಲ್ಲದವನ್ನು 0.1% [[ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ|ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಿಯ]]ದ ವರೆಗೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ''ಪ್ಯಾರಾ'' ಚೆಕ್‌-ಪಿಎಪ್‌ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯಗಳನ್ನು 0.002%ರವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಅದು ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಮತ್ತು ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' -ಅಲ್ಲದ ಮಲೇರಿಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ ಸರಣಿ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪರಾವಲಂಬಿ ನುಕ್ಲೆಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೌಶಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಿಖರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾದಾಗ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ರೋಗದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ.ಹಾಗಾಗಿ, ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯಾದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ವರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲಾವಿ ದೇಶದ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಜಿಯೆಮ್ಸಾ-ರಕ್ತದ ಕಲೆಯ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜ್ವರಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇತಿಹಾಸದ (ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು 21%ರಿಂದ 41%ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು)ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಸಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಯ ಬದಲಿಗೆ, ಮಲೇರಿಯಾ ಮುನ್ಸೂಚಕಗಳನ್ನೇ (ಗುದನಾಳದ ಉಷ್ಣಾಂಶ, ನೇಯ್ಲ್‌ಬೆಡ್‌ ಪಾಲರ್‌ ಮತ್ತು ಗುಲ್ಮವೃದ್ಧಿ) ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ, ಮಲೇರಿಯಾವೆಂದು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Redd S, Kazembe P, Luby S, Nwanyanwu O, Hightower A, Ziba C, Wirima J, Chitsulo L, Franco C, Olivar M 2006 80&quot;/&gt;

=== ಆಣ್ವಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ===
ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಣ್ವಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮತ್ತು ನೈಜ ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ ಸರಣಿ ಕ್ರಿಯೆ ಆಧಾರಿತ [[ನಿರಂತರ ತತ್ಕಾಲದ ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ ಸರಣಿ ಕ್ರಿಯೆ|QT-NASBA]]&lt;ref&gt;{{cite journal | title=Detection and identification of human Plasmodium species with real-time quantitative nucleic acid sequence-based amplification | author=Mens PF, Schoone GJ, Kager PA, Schallig HDFH. | journal=Malaria Journal | year=2006 | volume=5 | issue=80 | doi=10.1186/1475-2875-5-80 | pages=80 }}&lt;/ref&gt;) ರೋಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

=== ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರತಿಜನಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ===
OptiMAL-IT ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ, ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' ನ್ನು 0.01% [[ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ]]ದ ವರೆಗೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ, ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' -ಅಲ್ಲದವನ್ನು 0.1% ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಿಯದ ವರೆಗೂ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ. ''ಪ್ಯಾರಾ'' ಚೆಕ್‌-ಪಿಎಪ್‌ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯಗಳನ್ನು 0.002%ರವರೆಗೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಅದು ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಮತ್ತು ''ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌'' -ಅಲ್ಲದ ಮಲೇರಿಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಪಾಲಿಮರೇಸ್‌ ಸರಣಿ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪರಾವಲಂಬಿ ನುಕ್ಲೆಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೌಶಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಿಖರವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ರಕ್ತ ನಾಳಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾದಾಗ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ರೋಗದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಾಸೈಟೆಮಿಯದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Redd S, Kazembe P, Luby S, Nwanyanwu O, Hightower A, Ziba C, Wirima J, Chitsulo L, Franco C, Olivar M |title=Clinical algorithm for treatment of Plasmodium falciparum malaria in children |journal=Lancet |volume=347 |issue=8996 |pages=80 |year=2006 |pmid=8551881 |doi=10.1016/S0140-6736(96)90404-3}}.&lt;/ref&gt;

== ತಡೆಯುವಿಕೆ ==

[[ಚಿತ್ರ:Anopheles albimanus mosquito.jpg|thumb|ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌ ಆಲ್ಬುಮಿನಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಯು ಮನುಷ್ಯನ ತೋಳಿನಿಂದ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸೊಳ್ಳೆಯು ಮಲೇರಿಯಾದ ರೋಗವಾಹಕ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲೇರಿಯಾದಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಇರುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗ.]]

ರೋಗ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಮಲೇರಿಯಾ ಹರಡಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು, ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆ ಕಡಿಯದಂತೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಮ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದನ್ನಾದರೂ ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದಲ್ಲಿ, [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ,]] [[ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮೂಲನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚದಿಂದ ಈ ಪರಾವಲಂಬಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ, ಪರಾವಲಂಬಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮರುಕಳಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ವಲಸೆಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಮದಾದ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ([[ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌]] ನೋಡಿ.)

ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹ ಯಾವುದೇ [[ಲಸಿಕೆಗಳು|ಲಸಿಕೆ]]ಯಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.

ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದು ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರ ವಾದ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆಂದೇ ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಬಡ ಜನರಿಗಿನ್ನೂ ತಲುಪಿಲ್ಲ.ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ US $3 ಶತಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ನೀಡಿದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದೆಂಬುದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ [[ಜೆಫ್ರಿ ಸಾಶ್|ಜೆಫ್ರಿ ಸಾಚ್ಸ್‌]] ಅವರ ಅಂದಾಜು. [[ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಧ್ಯೇಯಗಳು|ಸಹಸ್ರವರ್ಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಧ್ಯೇಯ (ಮಿಲೆನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್‌)]]ವನ್ನು ತಲುಪುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[HIV]]/[[AIDS]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ನೀಡಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯತ್ತ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕು. ಈ ಮೊತ್ತ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;hull2006&quot;&gt;[http://www.wgbh.org:81/cgi-bin/nph-algs.cgi/000000A/http://www.wgbh.org/schedules/program-info?program_id=2682027&amp;amp;episode_id=2682029 Hull, Kevin. (2006) &quot;Malaria: Fever Wars&quot;. PBS Documentary]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಹಣದ ವಿತರಣೆಯು ದೇಶಗಳಿಂದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು ಇದೇ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ತಲಾ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಂಬಲ ಹಣ $1ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡ 34 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅತಿ ಬಡ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಇತರೆ ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶಗಳು ಮಲೇರಿಯಾದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪೂರಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನ, ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ನಿರ್ಧಾರ-ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಗಿತ್ವ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಉಪ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳು ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Barat L | title = Four malaria success stories: how malaria burden was successfully reduced in Brazil, Eritrea, India, and Vietnam | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 74 | issue = 1 | pages = 12–6 | year = 2006 | pmid = 16407339}}&lt;/ref&gt;

=== ರೋಗವಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ===
{{further|[[Mosquito control]]}}

ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ|ನಿರ್ಮೂಲನ]]ಗೊಳಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ಕೆಲವೆಡೆ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿವೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಯುರೋಪ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರೋಗವಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಯಿತು.ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಸಂತತಿ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಜೌಗು ಭೂಮಿಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹರಿಸಿಬಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪಾಲನೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದದ್ದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣ.ಇಂತಹ ವಿಧಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಪ್ಪತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ USAಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಕೀಟನಾಶಕ]] [[DDT]]ಯ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ 1951ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳೂ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡವು.&lt;ref name=&quot;CDChistory&quot;&gt;http://www.cdc.gov/Malaria/history/eradication_us.htm ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ''ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರ್ಮೂಲನೆ(1947-1951)''  2004.&lt;/ref&gt; 2002ರಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ಸಾವು ಸೇರಿದಂತೆ 1,059 ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು USನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಗವು ಕೇವಲ ಐದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದು.

DDT ಬಳಕೆಗೂ ಮುಂಚೆ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸಿ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸಿ, ಅಥವಾ ನೀರು ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ತೈಲವನ್ನು ತುಂಬಿ ಅಥವಾ ಲೇಪಿಸಿ ಮರಿಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಉಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಳಕೆಯಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Killeen G, Fillinger U, Kiche I, Gouagna L, Knols B | title = Eradication of Anopheles gambiae from Brazil: lessons for malaria control in Africa? | journal = Lancet Infect Dis | volume = 2 | issue = 10 | pages = e192 | year = 2002 | pmid = 12383612 | doi = 10.1016/S1473-3099(02)00397-3}}&lt;/ref&gt; 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ಅತಿರೇಕವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಭಾರೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite news| author=Gladwell, Malcolm.| date=2001-07-02| title=The Mosquito Killer| url=http://www.gladwell.com/2001/2001_07_02_a_ddt.htm| publisher=The New Yorker| access-date=2009-10-21| archive-date=2009-02-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20090206205027/http://gladwell.com/2001/2001_07_02_a_ddt.htm| url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವೆಡೆ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯತ್ನಗಳು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿಲ್ಲ - ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ.

[[ಕ್ರಿಮಿಮುಕ್ತವಾದ ಕೀಟ ವಿಧಾನ|ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ರಹಿತ ಕೀಟ ವಿಧಾನ]]ವು ಸೊಳ್ಳೆ ನಿಗ್ರಹ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ತದ್ರೂಪಿ, ಅಥವಾ [[ಜಾತಿಾಂತರಗೊಂಡ ಜೀವಿ|ತಳಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲಾದ]] ಕೀಟಗಳಲ್ಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯು, ಕಾಡು ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನೇ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. 2002ರಲ್ಲಿ [[ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜು ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ಕಾಲೇಜ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ತದ್ರೂಪಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೊಳ್ಳೆಯನ್ನು&lt;ref&gt;ಲಂಡನ್‌ನ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, &quot;[http://www.ic.ac.uk/templates/text_3.asp?P=1911 ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಜೀವಾಂತರಗೊಳಿಸಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು]&quot;, [[2000-06-22]].&lt;/ref&gt; ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಇದರ ಜೊತೆಗೇ [[ಕೇಸ್‌ ವೆಸ್ಟ್ರನ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಸ್‌ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ರಿಸರ್ವ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು [[ಓಹಿಯೊ|ಒಹಾಯೋ]] ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ-ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ತಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ito2002&quot;&gt;{{cite journal | author=Ito J, Ghosh A, Moreira LA, Wimmer EA, Jacobs-Lorena M | title=Transgenic anopheline mosquitoes impaired in transmission of a malaria parasite | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-05-23_417_6887/page/387 | journal=Nature | year=2002 | volume=417 | pages=387–8  | pmid=12024215 | doi = 10.1038/417452a}}&lt;/ref&gt; ಹಾಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತಳಿವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಹೊಸ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ವಂಶವಾಹಿಯ ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್‌ ಹೊರತಾದ ಅನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡುವ [[ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಧಾತುಗಳು|ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳಿರುವ]] ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಯತ್ನಗಳು ಬಹಳ ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದು, ಯಶಸ್ಸಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ.&lt;ref&gt;ನ್ಹಾಲ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರು., 2007&lt;/ref&gt; ರೋಗವಾಹಕದ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಿರುವ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, [[ಲೇಸರ್]] ‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://online.wsj.com/article/SB123680870885500701.html |title=Rocket Scientists Shoot Down Mosquitoes With Lasers |publisher=WSJ.com |author=Robert Guth |accessdate=8 July 2009}}&lt;/ref&gt;

=== ರೋಗನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ===
{{Main|Malaria prophylaxis}}

ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಔಷಧಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ, ಹಲವು ಔಷಧಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೇಳೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಅಥವಾ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳ ಸೇವನೆ ತೀರಾ ಅಪರೂಪವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ಹರಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಔಷಧಗಳ ಕೊಳ್ಳುವ ಬೆಲೆ, ಅದರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಕೆಟ್ಟ [[ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ (ಔಷಧೀಯ)|ಉಪ-ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ಶ್ರೀಮಂತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೊರಗೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

ಮಲೇರಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಯಾಗಿ [[ಕ್ವಿನೈನ್‌|ಕ್ವಿನೈನ್‌‌]]ನ ಬಳಕೆಯು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ [[ಕ್ವಿನಾಕ್ರಿನ್‌]], [[ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೈಮಕ್ವಿನ್‌]]ನಂತಹ ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ನಿರೋಧಕ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌]]'' , ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ತೀವ್ರಗೊಂಡು ಮಿದುಳಿನ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಅನ್ನು ಇಂದು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅತಿಯಾದ ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾದಂತೆ ಇರುವ ಇತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹಾನೆಮನ್ನ್‌]] ಗಮನಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ [[ಸಮಾನ ನಿಯಮಗಳು|ಸದೃಶಗಳ ನಿಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಹೋಮಿಯೋಪತಿ]]ಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.

[[ಮೆಲ್‌ಫ್ಲೊಕ್ವಿನ್]] ('''ಲ್ಯಾರಿಯಾಮ್‌''' ), [[ಡಾಕ್ಸಿಸೈಕ್ಲಿನ್‌]] (ವಿಶಿಷ್ಟವಲ್ಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ), [[ಅಟೊವಕೋನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಗ್ವನಿಲ್]] ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೊರೈಡ್‌ ('''ಮೆಲರೊನ್‌''' )ನ ಸಂಯೋಜನ - ಸೇರಿದಂತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಆಧುನಿಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಯಾವ ಔಷಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಔಷಧ ನಿರೋಧಕ|ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ]]ಹೊಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉಪ-ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತಿತರ ಪರಿಗಣನೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಔಷಧವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ರೋಗನಿರೋಧಕದ ಪ್ರಭಾವ ಆರಂಭವಾಗದು. ಹಾಗಾಗಿ, ಮಲೇರಿಯಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭೇಟಿಯ ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೇ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಾವು ಭೇಟಿಯಿತ್ತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರವೂ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಔಷಧಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕು. (ಅಟೊವಕೋನ್‌ ಪ್ರೊಗ್ವನಿಲ್ ಔಷಧವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ: ಇದನ್ನು ಭೇಟಿಯ 2 ದಿನಗಳ ಮುಂಚೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸೇವಿಸಬೇಕು)

=== ಒಳಾಂಗಣ ಉಳಿಕೆ ಸಿಂಪರಣೆ ===
ಮಲೇರಿಯಾ-ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳ ಒಳಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸುವ ರೂಢಿಗೆ ಒಳಾಂಗಣ ಉಳಿಕೆ ಸಿಂಪರಣೆ(IRS) ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿದ ನಂತರ ಹಲವು ಸೊಳ್ಳೆ ತಳಿಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹತ್ತಿರದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮನೆಯ-ಗೋಡೆಗಳು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಂದ ಲೇಪಿತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿ ಹರಡುವುದು ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

[[DDT]] IRSಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕೀಟನಾಶಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;CDChistory&quot;/&gt; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಬಳಕೆಯು ಬೇಗನೆ [[ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಯತ್ತ ಹರಡಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ರೋಗ-ನಿಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೀಟ-ನಿಗ್ರಹವೇ DDT ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯು ಹಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸೊಳ್ಳೆಗಳ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಸನ]]ಕ್ಕೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ತೋರುವಂತಹ DDT-ವಿರುದ್ಧದ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ತೋರುವ ಪ್ರತಿಜೀವಾಣು (ಆಂಟಿಬಯೊಟಿಕ್‌)-ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ-ವಿರೋಧಿ ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಫಸಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾದ DDT ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿ DDT-ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಂತೆಯೇ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಜೀವಕ-ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಅತಿರೇಕವಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ DDT ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದವು. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ DDT ಬಳಕೆಯು ಕೆಲ ಕಾಲ ನಿಯಮಿತವಾದ್ದು ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ರೋಗ-ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ DDT ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ DDTಯನ್ನು ಉಷ್ಣವಲಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹತ್ತು ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಕೀಲರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ-ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿದ್ದ DDTಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು IRSಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಇತರೆ ಹಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ನೈಜ ಸಂಗತಿ. ಇನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿದ್ದರೆ, DDTಯ ಬಳಕೆ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯೆನ್ನಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೃಷಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;pmid17111979&quot;&gt;{{cite journal |author=Tia E, Akogbeto M, Koffi A, ''et al.'' |title=[Pyrethroid and DDT resistance of Anopheles gambiae s.s. (Diptera: Culicidae) in five agricultural ecosystems from Côte-d'Ivoire] |language=French |journal=Bulletin de la Société de pathologie exotique (1990) |volume=99 |issue=4 |pages=278–82 |year=2006 |pmid=17111979 |doi=}}&lt;/ref&gt;

IRS ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ 12 ವಿವಿಧ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (WHO) ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, DDT ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೈರೆಥ್ರಾಯಿಡ್ಸ್‌ [[ಪೆರ್ಮೆಥ್ರಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಡೆಲ್ಟಾಮೆಥ್ರಿನ್]]) DDT-ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಲು ಮತ್ತು ನಿರೋಧಕ ಸೊಳ್ಳೆಯ ವಿಕಸನವನ್ನು ನಿಧಾನಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://whqlibdoc.who.int/hq/2006/WHO_HTM_MAL_2006.1112_eng.pdf ಒಳಾಂಗಣ ಉಳಿಕೆಯ(ರೆಸಿಡ್ಯುಯಲ್‌) ಸಿಂಪರಣೆ: ಜಾಗತಿಕ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಒಳಾಂಗಣ ಉಳಿಕೆಯ(ರೆಸಿಡ್ಯುಯಲ್‌) ಸಿಂಪರಣೆ ಮಾಡುವಿಕೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002173139/http://whqlibdoc.who.int/hq/2006/WHO_HTM_MAL_2006.1112_eng.pdf |date=2008-10-02 }} ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ, 2006.&lt;/ref&gt;[[ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಮಲಿನಕಾರಕ|ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸಾವಯವ ಮಲಿನಕಾರಕ]] (POPs) ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆದ [[ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್‌|ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಸಮಾವೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ DDT ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಇದು ಕೃಷಿಗಾಗಿ DDTಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050501132353/http://www.who.int/malaria/docs/10thingsonDDT.pdf ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್‌ನಂತೆ DDT ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ 10 ಸಂಗತಿಗಳು]‌&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಬಳಕೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ DDT ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.pops.int/ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮಲಿನಕಾರಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | last= Rosenberg | first= Tina |title= &quot;What the world needs now is DDT&quot; | publisher= New York Times |date=  [[2007-04-11]] | url= http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&amp;res=9F0DEEDA1738F932A25757C0A9629C8B63 | accessdate= 2008-11-03}}&lt;/ref&gt;

ಒಳಾಂಗಣ ಉಳಿಕೆ ಸಿಂಪರಣೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೆಂದರೆ, ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ವಿಕಸನಗೊಂಡು ಕೀಟನಾಶಕ-[[ಕೀಟನಾಶಕ ನಿರೋಧಕ|ನಿರೋಧಕ]] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಸೊಳ್ಳೆಯ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ರೋಗವಾಹಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, IRS-ಬಾಧಿತ ಸೊಳ್ಳೆ ಜಾತಿಗಳು ಎಂಡೋಫಿಲಿಕ್‌ (ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವ) ತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪಡಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಉಪ ದ್ರವದ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂತತಿಗಳು ಎಕ್ಸೊಫಿಲಿಕ್‌ (ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವ) ತಳಿಗಳಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥಾತ್‌, ಅವುಗಳು IRSನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಬಾಧಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಾಧಿತವಾದರೂ, ಸೊಳ್ಳೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು IRS ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಪೇಟ್ಸ್‌, H &amp;amp; ಕರ್ಟಿಸ್, C.:&quot;ಮಸ್ಕಿಟೊ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಅಂಡ್ ವೆಕ್ಟರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್&quot;, ಪುಟ 53-70. ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಚಿಕೆ, 50, 2005.&lt;/ref&gt;.

=== ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆ-ಬಟ್ಟೆಗಳು ===
ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳು ಜನರಿಂದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು ಸೋಂಕಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಪರದೆಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ತಡೆಗಟ್ಟಲಾರದು ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಯು ಪರದೆಯಾಚೆ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪರದೆಗಳಿಗೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೀಟನಾಶಕ-ಲೇಪಿತ ಪರದೆಗಳು (ITN) ಲೇಪಿತವಲ್ಲದ ಪರದೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎರಡರಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು,&lt;ref name=&quot;hull2006&quot;/&gt; ಪರದೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು 70%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Bachou H, Tylleskär T, Kaddu-Mulindwa DH, Tumwine JK |title=Bacteraemia among severely malnourished children infected and uninfected with the human immunodeficiency virus-1 in Kampala, Uganda |journal=BMC Infect. Dis. |volume=6 |issue= |pages=160 |year=2006 |pmid=17090299 |pmc=1660577 |doi=10.1186/1471-2334-6-160 |url=}}&lt;/ref&gt;. ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ITN ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದ್ದರೂ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಖಂಡದ ಉಪ-ಸಹಾರಾ ವಲಯದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ 2%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ITNನ ರಕ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ''[[ಅನಾಫಿಲಿಸ್‌]]''  ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ರಕ್ತ ಹೀರುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ &quot;ಪರದೆ&quot;ಯನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇಲೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ತೂಗು ಹಾಕುವುದು ಸೂಕ್ತ ವಿಧಾನ.

[[ಪೆರ್ಮೆಥ್ರಿನ್]] ಅಥವಾ ಡೆಲ್ಟಾಮೆಥ್ರಿನ್-ಲೇಪಿತ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆಗುವಂತಹ ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನ. ಈ ಪರದೆಗಳು [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು [[ಯುಎಸ್‌ ಡಾಲರ್‌|US$]]2.50 - $3.50 (2-3 [[ಯೂರೊ|ಯುರೋ]])ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯ. ITNಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅತಿ ಲಾಭದಾಯಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, WHOದ ಸಹಸ್ರವರ್ಷ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಧ್ಯೇಯಗಳ (MDGs) ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ, ಪರದೆಗಳಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಕೀಟನಾಶಕದ ಮರುಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗಬಹುದು.ಒಲಿಸಟ್‌ ಅಥವಾ ಡಾವಾಪ್ಲಸ್‌ ನಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ಕೀಟ ನಾಶಕ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳನ್ನು (LLINs) ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಇವು ಸುಮಾರು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ &lt;ref&gt;[http://www.voanews.com/english/archive/2004-11/2004-11-23-voa30.cfm?CFID=15461499&amp;amp;CFTOKEN=28007413 ಹೊಸ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನೆರವಾಗಬಲ್ಲವು]&lt;/ref&gt; ಕೀಟ ನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸೂಸುತ್ತವೆ, ಇದರ ಬೆಲೆ US$5.50. ITNಗಳು ಪರದೆಯೊಳಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರದೆಯೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದದಿಂದ, ಅದೇ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಪರದೆಯ ಹೊರಗೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಇತರರಿಗೂ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸಮುದಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪರದೆಗಳ ವಿತರಣಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಸಹ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಪರದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳವಳಿ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಈ ಸಂಬಂಧ &quot;ಹ್ಯಾಂಗ್‌ ಅಪ್‌&quot; ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲದೆ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಪರದೆಯು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಈಡಾಗಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರಿಗೆ ಪರದೆಯಡಿ ಮಲಗಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಸಿಯೆರ ಲಿಯನ್ನೆ|ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೊನ್‌]] ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ರೋಗ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು|CDC]] ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಪರದೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಯಿರುವ ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಪರದೆಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ 22% ಏರಿಕೆಯಿತ್ತು. [[ಟೋಗೊ|ಟೋಗೋ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರಕಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.ifrc.org/what/health/diseases/malaria/156800-Malaria-Report-EN-LR.pdf ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ(200) &quot;ದಿ ವಿನ್ನಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮುಲಾ - ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಲೇರಿಯಾ ಡೇ ರಿಪೋರ್ಟ್ 2009&quot;]&lt;/ref&gt;

ವೇತನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ವೆಚ್ಚ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವೇತನದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿಗೆ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 20 ಜನರ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಯುಂಟು.&lt;ref name=&quot;hull2006&quot;/&gt; ಪರದೆಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಿಂದ ಮುಕ್ತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ಬಹು ಬೇಗನೆ ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾನ ಮಾಡಲಾದ ನೂರಾರು ಸೊಳ್ಳೆಪರದೆಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಇಡೀ ನದಿಯ ಭಾಗಗಳನ್ನೇ ತಡೆದು, ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Economist&quot;&gt;{{cite news | author=The Economist | title=Traditional Economy of the Kavango | url=http://www.economist.com.na/2002/15mar/03-15-22.htm | year=2007 | publisher=Economist Documentary | access-date=2009-10-21 | archive-date=2006-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061209115933/http://www.economist.com.na/2002/15mar/03-15-22.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ದಡಾರ-ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನದಂತಹ ವೋಚರ್‌ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಲಸಿಕೆ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸೊಳ್ಳೆಪರದೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೆರ್ಮೆಥ್ರಿನ್‌ ಲೇಪಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮೈ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಾದರ್‌ (ತಲೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹೊದಿಕೆ)ಗಳು ಕೀಟನಾಶಕ-ಲೇಪಿತ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಯಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ಗನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು|ಅಫ್ಘಾನ್‌ ನಿರಾಶ್ರಿತ]]ರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Rowland M, Durrani N, Hewitt S, Mohammed N, Bouma M, Carneiro I, Rozendaal J, Schapira A | title = Permethrin-treated chaddars and top-sheets: appropriate technology for protection against malaria in Afghanistan and other complex emergencies | journal = Trans R Soc Trop Med Hyg | volume = 93 | issue = 5 | pages = 465–72 | year = 1999| pmid = 10696399 | doi = 10.1016/S0035-9203(99)90341-3}}&lt;/ref&gt; ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಯತ್ನವೆಂದರೆ, 2}ಬೆವೆರಿಯ ಬಸೈನ ಎಂಬ [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ದ ಬೀಜಕಗಳನ್ನು ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸುವುದು. ಕೆಲವು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಸೋಂಕಿಗೆ ಅವು ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬೆಳಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;bbcfungus&quot;&gt;&quot;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/4074212.stm 'ಫಂಗಸ್ 'ಮೆ ಹೆಲ್ಪ್ ಮಲೇರಿಯಾ ಫೈಟ್]&quot;, ''BBC ನ್ಯೂಸ್‌'' , [[2005-06-09]]&lt;/ref&gt;

=== ಲಸಿಕೆಗಳು ===
{{further|[[Malaria vaccine]]}}

ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಿರುವ [[ಲಸಿಕೆಗಳು|ಲಸಿಕೆ]]ಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಲಸಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆಗಾಗಿ ಆಶಾದಾಯಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 1967ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ವಿಕಿರಣಗಳ ಮೂಲಕ [[ನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ)|ಕೃಶಗೊಳಿಸಿದ]] [[ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಇಲಿಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿದಾಗ, ಸುಮಾರು 60%ರಷ್ಟು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Nussenzweig1967&quot;&gt;{{cite journal |author=Nussenzweig R, Vanderberg J, Most H, Orton C |title=Protective immunity produced by the injection of x-irradiated sporozoites of plasmodium berghei |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1967-10-14_216_5111/page/160 |journal=Nature |volume=216 |issue=5111 |pages=160–2 |year=1967 | pmid = 6057225 | doi = 10.1038/216160a0}}&lt;/ref&gt; 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಲಸಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಗಮನಾರ್ಹ ಯತ್ನವು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸೋಂಕಿತ, ವಿಕಿರಣ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 1000 ಕಡಿತಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದಲ್ಲಿ, ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಸೋಂಕಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Hoffman2002&quot;&gt;{{cite journal |author=Hoffman SL, Goh LM, Luke TC, ''et al.'' |title=Protection of humans against malaria by immunization with radiation-attenuated Plasmodium falciparum sporozoites |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-infectious-diseases_2002-04-15_185_8/page/1155 |journal=J. Infect. Dis. |volume=185 |issue=8 |pages=1155–64 |year=2002 |pmid=11930326| doi = 10.1086/339409}}&lt;/ref&gt;

ಸೋಂಕು ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೆಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌]]''  ಜಿನೋಮ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [http://www.sanaria.com ಸನಾರಿಯಾ] ದ ಡಾ. ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಹಾಫ್ಮನ್‌ ಅವರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯ ಇದಕ್ಕೆ ಸವಾಲೆಸೆದಿದೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ರೋಗಾಣು ಚುಚ್ಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿರುವ 1000 ವಿಕಿರಣ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸುತ್ತ ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿವೆ. 2007 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲು, ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಬಿಲ್ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಂಡಾ ಗೇಟ್ಸ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌]] ಮತ್ತು U.S. ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಲವು ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ ಅನುದಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Sanaria studies&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.sanaria.com/presspublications.html |title=ಸನಾರಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ |access-date=2009-10-21 |archive-date=2007-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008100515/http://www.sanaria.com/presspublications.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆ ತೊಡಗುವಿಕೆಗೆ ಧನ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದಿರುವ ಸಿಯೆಟ್ಲ್ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್‌ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್‌ (SBRI) &quot;[2009ರ] ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅನುಭವವಾಗಲಾರದು&quot; ಎಂಬ ಭರವಸೆಯಿತ್ತಿದೆ. &quot;ಸಿಯೆಟ್ಲ್‌ನ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಪ್ರಯೋಗದ ವೇಳೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಾರಾದರೂ, ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ತದ್ರೂಪಿ ಜೀವಾಣು ತಂಡ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಯಾಗಿ, ಮರುಕಳಿಸುವಂತಹ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.&quot; &quot;ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕೆಲವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆಗೆಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಹುಸಿ ಮದ್ದು (ಪ್ಲಸೀಬೊ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&quot; &lt;ref&gt;[http://seattletimes.nwsource.com/html/health/2004261357_malaria05m.html?referrer=newsvine ಆರೋಗ್ಯ | ಮಲೇರಿಯಾ ಹಿಡಿದು ಹಣ ಗಳಿಸಿರಿ| ಸಿಯೇಟಲ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ]&lt;/ref&gt;

ಬದಲಿಗೆ, ವಿಕಿರಣ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯ ನಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ [[ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಗಳು, ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 1967ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಲಿ ಲಸಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ,&lt;ref name=&quot;Nussenzweig1967&quot;/&gt; ಚುಚ್ಚಲಾದ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವು ಪರಾವಲಂಬಿಯ ವಿರುದ್ಧ [[ಪ್ರತಿಕಾಯ|ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ]]ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸಿರುವ [[ಸರ್ಕಂಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ (CSP) ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Zavala F, Cochrane A, Nardin E, Nussenzweig R, Nussenzweig V |title=Circumsporozoite proteins of malaria parasites contain a single immunodominant region with two or more identical epitopes |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-experimental-medicine_1983-06_157_6/page/1947 |journal=J Exp Med |volume=157 |issue=6 |pages=1947–57 |year=1983 | doi = 10.1084/jem.157.6.1947 |pmid=6189951 |unused_data=|i pmid = 6189951}}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ ಹಿಪಟೋಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವುದನ್ನು CSP ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Hollingdale M, Nardin E, Tharavanij S, Schwartz A, Nussenzweig R |title=Inhibition of entry of Plasmodium falciparum and P. vivax sporozoites into cultured cells; an in vitro assay of protective antibodies |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-immunology_1984-02_132_2/page/909 |journal=J Immunol |volume=132 |issue=2 |pages=909–13 |year=1984 | pmid =  6317752}}&lt;/ref&gt; ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಲೇರಿಯಾದ ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಧಾರವಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಆಗಿ CSP ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿತು. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ CSP-ಅಧಾರಿತ ಲಸಿಕೆಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪ್ರಿ-ಎರಿಥ್ರೊಸಿಟಿಕ್‌ ಲಸಿಕೆಗಳು (ರಕ್ತವನ್ನು ತಲುಪುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಪರಾವಲಂಬಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಿಡುವ ಲಸಿಕೆಗಳು). ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ CSP-ಆಧಾರಿತ ಲಸಿಕೆಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿವೆ. ಇತರ ತೆರನಾದ ಲಸಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ಸೋಂಕಿನ ರಕ್ತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧನವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುವಂತಹವು; ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ರಕ್ತ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಕ್ತನಾಳಗಳು|ಕಿರುಸಿರೆ]]ಮತ್ತು [[ಜರಾಯು]]ಗಳಿಗೆ ಅಂಟುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಲೇರಿಯಾದ ತೀವ್ರ ರೋಗಗಳ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹವು; ಹಾಗೂ, ಸೊಳ್ಳೆಯು ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಹೀರಿದ ಕೂಡಲೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ವಿಕಸನವನ್ನು ಮತ್ತು [[ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆ (ಔಷಧೀಯ)|ಪ್ರಸರಣ]]ವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹ ಲಸಿಕೆಗಳು.&lt;ref name=&quot;Matuschewski2006&quot;&gt;{{cite journal |author=Matuschewski K |title=Vaccine development against malaria |journal=Curr Opin Immunol |volume=18 |issue=4 |pages=449–57 |year=2006 | pmid = 16765576 | doi = 10.1016/j.coi.2006.05.004}}&lt;/ref&gt; ''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  [[ಜೀವತಂತುಗಳು|ಜಿನೋಮ್‌]]ನ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯು ಹೊಸ ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆಗಳಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Gardner M, Hall N, Fung E, ''et al.'' | title = Genome sequence of the human malaria parasite Plasmodium falciparum | journal = Nature | volume = 370 | issue = 6906 | pages = 1543 | year = 2002 | pmid = 12368864 | doi = 10.1038/nature01097}}&lt;/ref&gt;

1987ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಎಲ್ಕಿನ್ ಪಟರ್ರ್ಯೊ|ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್‌ ಎಲ್ಕಿನ್‌ ಪಟರೊಯೊ]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬಯಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಮೊದಲ ಲಸಿಕೆ SPf66. ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌ (CS ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ) ಮತ್ತು ಮಿರೋಜೊವಾಯಿಟ್‌ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ Iರ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ, 75% ಫಲಪ್ರದತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಈ ಲಸಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವರು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರೆಂದು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾಜನಕವಾಗಿತ್ತು. IIb ಮತ್ತು III ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಷ್ಟೇನೂ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಫಲಪ್ರದತೆಯು 38.8% ಮತ್ತು 60.2%ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ತನಕ ಕೆಳಬಿದ್ದಿತು. 1993ರಲ್ಲಿ ಟಾನ್ಜಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಅನುಧಾವಿಸಿದ ನಂತರ, 31% ಫಲಪ್ರದತೆ ಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗ್ಯಾಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲ. ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪ್ರಯೋಗ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, SPf 66 ಲಸಿಕೆಯು ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೆ ಇದು ಬಹಳ ಅಸಂಭವದ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. 
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾದ ಮುಂದಿನ CSP ಲಸಿಕೆಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ,ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿತು. ಇದು ಸರ್ಕಂಸ್ಪೋರೊಜಿಯೊಟ್‌ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಆಧರಿತವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದ ''[[ಸೋಡೊಮೊಮಾಸ್ ಅರುಜಿನೊಸ|ಸುಡೊಮೊನಸ್‌ ಏರುಗಿನೊಸ]]''  ಜೀವಾಣು ವಿಷ (A9)ಕ್ಕೆ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯಂತೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪುನ:ಸಂಯೋಜಕ (Asn-Ala-Pro15Asn-Val-Asp-Pro)2-Leu-Arg(R32LR) ಪ್ರೋಟೀನ್‌ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿಗೆ ಒಳಗಾದವರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಕೀನ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಿಯಾದ 82% ಪ್ರಮಾಣವಿತ್ತು, ನಿಗ್ರಹ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 89% ಪ್ರಮಾಣವಿತ್ತು. ಈ ಲಸಿಕೆಗೆ ಒಡ್ಡಿದವರಲ್ಲಿ T-ಲಿಂಪೊಸೈಟ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಇಂಗಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪಟರೊಯೊರ ಲಸಿಕೆಯ ಫಲಪ್ರದತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, &quot;ಲಸಿಕೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಕೆಲವು US ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ದಿ ಲಾನ್ಸಟ್ (ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಈಟಿಯಂತಹ ಹರಿತವಾದ ಶಸ್ತ್ರ)|ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌]] (1997) ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ತಾವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ದುರಹಂಕಾರಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮೂಲದ ಪಟರೊಯೊ ಆರೋಪಿಸಿದರು.

ಲಸಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ RTS,S/AS02A ಬಹಳ ಮುಂದೆ ಪ್ರಗತಿಸಿದ ಲಸಿಕಯಾಗಿದೆ. PATH ಮಲೇರಿಯಾ ಲಸಿಕೆ ತೊಡಗುವಿಕೆ ([[ಬಿಲ್ &amp;amp; ಮೆಲಿಂಡ ಗೇಟ್ಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಗೇಟ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಪ್ರತಿಗ್ರಾಹಿ), [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೆನ್]] [[ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿ|ಔಷಧೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ,]] ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್ ಆರ್ಮಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ &lt;ref&gt;{{cite journal |author=Heppner DG, Kester KE, Ockenhouse CF, ''et al.'' |title=Towards an RTS,S-based, multi-stage, multi-antigen vaccine against falciparum malaria: progress at the Walter Reed Army Institute of Research |journal=Vaccine |volume=23 |issue=17-18 |pages=2243–50 |year=2005 |pmid=15755604 |doi=10.1016/j.vaccine.2005.01.142}}&lt;/ref&gt; - ಈ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಲಸಿಕೆಯಲ್ಲಿ CSPಯ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು [[ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ B]] ವೈರಸ್‌ ನ [[ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟ|ಪ್ರತಿರಕ್ಷಾಜನಕ]] &quot;S [[ಪ್ರತಿಜನಕ]]&quot;ದೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿದೆ. ಈ [[ಪುನರ್ಜೋಡಿಸಲಾದ|ಪುನ:ಸಂಯೋಜಕ]] ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ್ನು AS02A ಸಹಮದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Matuschewski2006&quot;/&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ, RTS,S/AS02A ಸಂಶೋಧಕರು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ|IIb ಹಂತದ ಪ್ರಯೋಗ]]ದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಲಸಿಕೆಯು ಸೋಂಕಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು 30%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿ, ಸೋಂಕಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 50%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಸಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು [[ಮೊಜಾಂಬಿಕ್‌|ಮೊಜಾಂಬಿಕನ್‌]] ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Alonso PL, Sacarlal J, Aponte JJ, ''et al.'' |title=Efficacy of the RTS,S/AS02A vaccine against Plasmodium falciparum infection and disease in young African children: randomised controlled trial |url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_october-16-22-2004_364_9443/page/1411 |journal=Lancet |volume=364 |issue=9443 |pages=1411–20 |year=2004 |pmid=15488216 |doi=10.1016/S0140-6736(04)17223-1}}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನಷ್ಟೂ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ RTS,S/AS02A ಲಸಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗವು ಶಿಶುವಿನ ಆರಂಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದರ ಫಲಪ್ರದತೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ, 10ರಿಂದ 18 ತಿಂಗಳುಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ 214 ಮೊಜಾಂಬಿಕನ್‌ ಶಿಶುಗಳ ಮೇಲೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ|I/IIb ಹಂತದ ಪ್ರಯೋಗ]]ಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದರಂತೆ ಲಸಿಕೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂರು-ಡೋಸ್‌ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನೋವಿನ ಹೊರತು, ಯಾವುದೇ ಉಪ-ಪರಿಣಾಮಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸೋಂಕಿನಲ್ಲಿ 62% ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Aponte JJ, Aide P, Renom M, ''et al.'' |title=Safety of the RTS,S/AS02D candidate malaria vaccine in infants living in a highly endemic area of Mozambique: a double blind randomised controlled phase I/IIb trial |journal=Lancet |volume=370 |issue=9598 |pages=1543–51 |year=2007 |month=November |pmid=17949807 |doi=10.1016/S0140-6736(07)61542-6 |url=}}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಲಸಿಕೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2011ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://allafrica.com/stories/200701090730.html ಆಫ್ರಿಕಾ: ಮಲೇರಿಯಾ - 2011ರ ವೇಳೆಗೆ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.] ''[http://www.accra-mail.com ಅಕ್ರಾ ಮೇಯ್ಲ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190227012037/http://www.accra-mail.com/ |date=2019-02-27 }}''  9 ಜನವರಿ 2007. 2007ರ ಜನವರಿ 15ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

=== ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳು ===
ಮಲೇರಿಯಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 20%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆರಂಭದ ಹಂತಗಳಲ್ಲೇ ರೋಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ರೋಗ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು. ನಿಂತ ನೀರಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಪ್ರಸರಿಸಬಹುದಾದ ನಿಂತ ನೀರಿನ ಕಡಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ ರೋಗ ಹರಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಹದ್ದಿನೊಳಗೇ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

[[ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಯೋಜನೆ]]ಯು ಪ್ರಸ್ತುತ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದಾನ ಮಾಡಿದ ಡೌನ್‌ಟೈಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಪವರ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ([[ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಗಣತಿ|ವಾಲುಂಟಿಯರ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[BOINC]] ನೋಡಿ) ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ ಬಲವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣ ಮಾಡಿ, ಇದರ ಮೂಲಕ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಗಳ ಸಂಯೋಜನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ರೋಗ ಹರಡಲು ಕಾರಣವಾಗುವ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತ್ಯನುಕರಣಗಳಿರುವ ಕಾರಣ ಈ ಮಾದರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಗಣಕ-ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ 40 ವರ್ಷಗಳ ಬದಲಾಗಿ, ವಾಲುಂಟಿಯರ್ಡ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ ಪವರ್‌ ಬಳಸಿ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳು ಸಾಕು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=What is Malariacontrol.net | publisher=AFRICA@home | url=http://africa-at-home.web.cern.ch/africa%2Dat%2Dhome/malariacontrol.html | accessdate=2007-03-11 | archive-date=2007-03-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070315221605/http://africa-at-home.web.cern.ch/africa-at-home/malariacontrol.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಲೇರಿಯಾ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ|ನಿರ್ಮೂಲನಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣಕ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅಗ್ವಾಸ್ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಗವು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಮಲೇರಿಯಾ ಹೊಂದಿರುವ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸೋಂಕಿನ ಕೋಶದಂತಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹವರನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಮಲೇರಿಯಾದ ನಿರ್ಮೂಲನವು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Águas R, White LJ, Snow RW, Gomes MG |title=Prospects for malaria eradication in sub-Saharan Africa |journal=PLoS ONE |volume=3 |issue=3 |pages=e1767 |year=2008 |pmid=18335042 |pmc=2262141 |doi=10.1371/journal.pone.0001767 |url=}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ತಳಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ರೋಗದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಿರುವ ಇತರೇ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸಮೂಹ ಔಷಧ ವಿತರಣೆ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಔಷಧ ಕೊಡುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಎಡೆಬಿಡದೆ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ತಡೆದಿಡುವ ನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯೂ ಸೇರಿದೆ.

== ಚಿಕಿತ್ಸೆ ==
''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿತರನ್ನು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸಂದರ್ಭ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ನೀಡಲು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಗೆ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌'' , ''P. ಓವಲೆ''  ಅಥವಾ ''P. ಮಲೇರಿಯೆ'' ಗಳಿಂದ ಸೋಂಕಿತರಾದರೆ ಹೊರರೋಗಿಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದು. ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರೆ, ಯಾವುದೇ ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಸಹ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣವಾಗಬಲ್ಲರು.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/malaria/faq.htm#treatment ಇಫ್ ಐ ಗೆಟ್ ಮಲೇರಿಯಾ, ವಿಲ್ ಐ ಹ್ಯಾವ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೈ ಲೈಫ್‌?] CDC ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್‌, 2006ರ Nov 14ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt;

=== ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ===

{{further|[[Antimalarial drug]]s}}
ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಔಷಧ ವರ್ಗಗಳಿವೆ. ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಿಯಾದ [[ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್]] ಅನ್ನು, ಈಗಲೂ ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ನಿರೋಧಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌''  ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಆಫ್ರಿಕಾವರೆಗೂ ಹರಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಸೋಂಕಿತ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ತಳಿಗಳು ಔಷಧವನ್ನು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=White NJ |title=Antimalarial drug resistance |journal=J Clin Invest. |volume=113 |issue=8 |pages=1084–92 |year=2004 |month=April |pmid=15085184 |pmc=385418 |doi=10.1172/JCI21682 }}&lt;/ref&gt; ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್‍‌ ಪ್ರಥಮ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್-ನಿರೋಧಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೇರೆ ಔಷಧಗಳಾದ [[ಕ್ವಿನೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಮೊಡಿಯಕ್ವಿನ್‌|ಅಮೊಡಿಯಕ್ವಿನ್‌‌]]ಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Tinto H, Rwagacondo C, Karema C, ''et al.'' | title=In-vitro susceptibility of ''Plasmodium falciparum'' to monodesethylamodiaquine, dihydroartemsinin and quinine in an area of high chloroquine resistance in Rwanda | journal=Trans R Soc Trop Med Hyg | volume=100 | issue=6 | pages=509–14 | doi=10.1016/j.trstmh.2005.09.018 | year=2006 }}&lt;/ref&gt;

ಭಾಗಶಃ ರೋಗ ನಿರೋಧಕಕ್ಕೆ ([[ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]) ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಗಳು. ಹಲವು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು; ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಜಮಾವಣೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿರೋಧಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. {{As of|2007|alt=currently}} ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕವಾದ ಒಂದು ಔಷಧವಾದ [[ಬೀಟ ಬ್ಲಾಕರ್]] [[ಪ್ರೊಪ್ರನೋಲಾಲ್‌|ಪ್ರೊಪ್ರನೋಲಾಲ್‌‌]]ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಔಷಧ-ನಿರೋಧಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ತಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ'''ಗಳು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರೋಗ ಹರಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರೊಪ್ರನೋಲಾಲ್ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ''' '' '''''ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಂದು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಸಂಶೋಧಕರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರೊಪ್ರನೋಲಾಲ್‌‌ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ '''P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು''' ''' ''  ಸದ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ''5- ರಿಂದ 10-ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ ಸಂಯೋಜಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆ'' . '''''&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Murphy S, Harrison T, Hamm H, Lomasney J, Mohandas N, Haldar K |title=Erythrocyte G protein as a novel target for malarial chemotherapy |journal=PLoS Med |volume=3 |issue=12 |pages=e528 |year=2006 | month=December | pmid=17194200 | doi= 10.1371/journal.pmed.0030528}}&lt;/ref&gt;'' ''' 
 
ಈಗ ದೊರೆಯುತ್ತಿರುವ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು:&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/travel/malariadrugs.htm ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಔಷಧಿಗಳು] 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

* [[ಅರ್ಥೆಮೆತರ್‌]]-[[ಲ್ಯೂಮಿಫೆನ್ಟ್ರಿನ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶಿತ ಹೆಸರುಗಳು ''[[ಕಾರ್ತೆಮ್‌]]''  ಮತ್ತು ''ರಿಯಮೆತ್‌'' )
* [[ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌]]-[[ಅಮೊಡಿಯಕ್ವಿನ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ)
* [[ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌]]-[[ಮೆಲ್‌ಫ್ಲೊಕ್ವಿನ್]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ)
* [[ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌]]-[[ಸಲ್ಫನಮೈಡ್‌ (ಔಷಧೀಯ)|ಸಲ್ಫಡಾಕ್ಸಿನ್‌]]/[[ಪೈರಿಮೆಥಮೈನ್]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ)
* [[ಅಟೊವಕೋನ್‌]]-[[ಪ್ರೊಗ್ವನಿಲ್]], ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶಿತ ಹೆಸರು [[ಮೆಲರೊನ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
* [[ಕ್ವಿನೈನ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ)
* [[ಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ; ಇದರ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ)
* [[ಕಟ್ರಿಫಜಿಡ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
* [[ಡಾಕ್ಸಿಸೈಕ್ಲಿನ್‌]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
* [[ಮೆಲ್‌ಫ್ಲೊಕ್ವಿನ್]], ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಧೇಶಿತ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾರಿಯಂ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)
* [[ಪ್ರೈಮಕ್ವಿನ್‌]] (''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಮತ್ತು ''P. ಓವಲೆ'' ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾತ್ರ; ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ)
* [[ಪ್ರೊಗ್ವನಿಲ್]] (ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ)
* [[ಸಲ್ಫನಮೈಡ್‌ (ಔಷಧೀಯ)|ಸಲ್ಫಡಾಕ್ಸಿನ್‌]]-[[ಪೈರಿಮೆಥಮೈನ್]] (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ; ಸೋಂಕು ಉಲ್ಬಣಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಂಟಿತಗೊಂಡ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ &quot;ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ&quot; - IPT ನೀಡಲು)
* [[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕ್ಲೋರೊಕ್ವಿನ್]], ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ದೇಶಿತ ಹೆಸರು ಪ್ಲಕ್ವೆನಿಲ್‌ (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ)

ಈ ಔಷಧಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌‍‌'' ಗಳನ್ನು [[ಮಲೇರಿಯಾ ಸಂವರ್ಧನೆ|ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿ]]ದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Trager1976&quot;&gt;{{cite journal | author= Trager W, Jensen JB | title=Human malaria parasites in continuous culture | url= https://archive.org/details/sim_science_1976-08-20_193_4254/page/673 | journal=Science| year=1976| volume=193 |issue=4254| pages=673–5  | pmid=781840| doi=10.1126/science.781840}}&lt;/ref&gt; ಈ ಹೊಸ ಔಷಧಗಳು ಸೋಂಕಿತರನ್ನು ಇನ್‌ ವಿಟ್ರೊ‌ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

''[[ಅರ್ಥೆಮಿಸಿಯ ಆ‌ನ್ಯುವಾ|ಅರ್ಥೆಮಿಸಿಯ ಆನ್ಯುವ]]''  ಸಸ್ಯಜನ್ಯ [[ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌|ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌‌]] ಅಥವಾ ಅರೆ ಸಂಶ್ಲೇಷಣ ಪದಾರ್ಥದ ಅಂಶವನ್ನು (ಕ್ವಿನೈನ್ ಸಂಬಂಧಿಯಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಪದಾರ್ಥ‌), 90%ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಬೇಡಿಕೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Senior K | title = Shortfall in front-line antimalarial drug likely in 2005 | journal = Lancet Infect Dis | volume = 5 | issue = 2 | pages = 75 | year = 2005 | pmid = 15702504}}&lt;/ref&gt; ರುವಾಂಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಅಷ್ಟೇನೂ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳದ P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿತ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ 28ನೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪೂರ್ವ ದಿನದಂದು ಅಮೊಡಿಯಕ್ವಿನ್‌‌ಅನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ನೀಡುವುದರ ಬದಲು [[ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌|ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌‌]]ಅನ್ನು (OR = 0.34) ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹಾಗೂ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ನೀಡಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅಮೊಡಿಯಕ್ವಿನ್‌ ಬಳಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Rwagacondo C, Karema C, Mugisha V, Erhart A, Dujardin J, Van Overmeir C, Ringwald P, D'Alessandro U |title=Is amodiaquine failing in Rwanda? Efficacy of amodiaquine alone and combined with artesunate in children with uncomplicated malaria |url=https://archive.org/details/sim_tropical-medicine-and-international-health_2004-10_9_10/page/1091 |journal=Trop Med Int Health |volume=9 |issue=10 |pages=1091–8 |year=2004 |pmid=15482401 | doi = 10.1111/j.1365-3156.2004.01316.x}}.&lt;/ref&gt;
2001ರಿಂದ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು [[ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌]]- ಯುಕ್ತ ಸಂಯೋಜಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ACT) ಹಳೆಯ ಔಷಧಗಳು ವಿಫಲವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳದ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಹಂತದ ಔಷಧವಾಗಿ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[WHO]] [http://www.who.int/malaria/docs/TreatmentGuidelines2006.pdf ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿಯಮ] ಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ACTಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಲವು ದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಣೆ ತಂದಿದ್ದರೂ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ACT ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ ACTಗಳು ಹಳೆಯ ಔಷಧಗಳಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾ-ಪೀಡಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಅವು ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌‌ನ ಆಣ್ವಿಕ ಗುರಿಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು [[ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್‌ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌|ಎಂಡೊಪ್ಲಾಸ್ಮಿಕ್‌ ರೆಟಿಕ್ಯುಲಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[SERCA]] ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಪಂಪಿನ ಜೊತೆ ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌ ನಿರೋಧಕವು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Eckstein-Ludwig U, Webb R, Van Goethem I, East J, Lee A, Kimura M, O'Neill P, Bray P, Ward S, Krishna S | title = Artemisinins target the SERCA of Plasmodium falciparum | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2003-08-21_424_6951/page/957 | journal = Nature | volume = 424 | issue = 6951 | pages = 957–61 | year = 2003 | pmid = 12931192 | doi = 10.1038/nature01813}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ನಿರೋಧಕವು SERCAದ ಪರಿವರ್ತನದಿಂದ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Uhlemann A, Cameron A, Eckstein-Ludwig U, Fischbarg J, Iserovich P, Zuniga F, East M, Lee A, Brady L, Haynes R, Krishna S | title = A single amino acid residue may determine the sensitivity of SER`CAs to artemisinins | journal = Nat Struct Mol Biol | volume = 12 | issue = 7 | pages = 628–9 | year = 2005 | pmid = 15937493 | doi = 10.1038/nsmb947}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, ಬೇರೆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಅರ್ತೆಮಿಸಿನಿನ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಗುರಿಯು ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಾ ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Li W, Mo W, Shen D, Sun L, Wang J, Lu S, Gitschier J, Zhou B | title = Yeast model uncovers dual roles of mitochondria in action of artemisinin | journal = PLoS Genet | volume = 1 | issue = 3 | pages = e36 | year = 2005 | pmid = 16170412 | doi = 10.1371/journal.pgen.0010036}}&lt;/ref&gt;

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಔಷಧಗಳು ದೊರೆತರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಬರದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದೊರಕದಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಸೋಂಕಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಕುರಿತ ಆತಂಕ ಇನ್ನೂ ಹೋಗಿಲ್ಲ. ಔಷಧ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದುಬಾರಿ ಔಷಧ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ತೊಡಕಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. [[ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಸಾನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್|ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್‌ ಸಾನ್ಸ್‌ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್‌‌]]ನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೋಂಕು ಪೀಡಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಲೇರಿಯಾ-ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚವು 2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಡೋಸ್‌ಗೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್|US$]]0.25 ರಿಂದ $2.40ನಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;msf&quot;&gt;ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಸಾನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್, &quot;[http://www.msf.org/content/page.cfm?articleid=44247857-6A39-4D9C-8FA7E54299FF1D4D ವಾಟ್ ಈಸ್ ದ ಕಾಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಹೂ ವಿಲ್ ಪೇ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot;&lt;/ref&gt;

=== ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳು ===
ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ [[ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳು]] [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]],&lt;ref&gt;{{cite journal 
| author=Lon CT, Tsuyuoka R, Phanouvong S, ''et al.'' 
| title=Counterfeit and substandard antimalarial drugs in Cambodia 
| year=2006 
| journal=Trans R Soc Trop Med Hyg 
| volume=100 
| issue=11 
| pages=1019–24 
| doi=10.1016/j.trstmh.2006.01.003 
| pmid=16765399
}}&lt;/ref&gt; [[ಚೀನಾ]],&lt;ref&gt;{{cite web 
| author=U. S. Pharmacopeia 
| title=Fake antimalarials found in Yunan province, China 
| url=http://www.uspdqi.org/pubs/other/FakeAntimalarialsinChina.pdf 
| accessdate=2006-10-06 
| year=2004 
| format=PDF 
| archive-date=2006-09-09 
| archive-url=https://web.archive.org/web/20060909112739/http://www.uspdqi.org/pubs/other/FakeAntimalarialsinChina.pdf 
| url-status=dead 
}}&lt;/ref&gt; [[ಇಂಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ]], [[ಲಾವೋಸ್‌|ಲಾವೊಸ್]], [[ಥೈಲೆಂಡ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ಹಾಗೂ ಏಷ್ಯಾದ ಇನ್ನಿತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal 
| author=Newton PN Green MD, Fernández FM, Day NPJ, White NJ.
| title=Counterfeit anti-infective drugs 
| journal=Lancet Infect Dis 
| year=2006 
| volume=6 
| issue=9 
| pages=602–13 
| pmid=16931411  
| doi = 10.1016/S1473-3099(06)70581-3}}&lt;/ref&gt;
[[WHO]] ಅಧ್ಯಯನಗಳು 40%ರಷ್ಟು [[ಅರ್ತೆಸುನೇಟ್‌]] ಆಧರಿಸಿದ ಮಲೇರಿಯಾ ಔಷಧಗಳು ನಕಲಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ [[ಮೆಕಾಂಗ್‌]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಜಾಗೃತ ದಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಅವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web 
| author=Jane Parry 
| title=WHO combats counterfeit malaria drugs in Asia
| url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/330/7499/1044-d
| accessdate=2008-07-19 | year=2005}}&lt;/ref&gt; ವೈದ್ಯರಿಗಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗಾಗಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಗಳು ನಕಲಿ ಔಷಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮೂಲದಿಂದ ವಿತರಣೆಯವರೆಗೂ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.

 50,000 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮಾನವರನ್ನು ಸೋಂಕಿಗೀಡು ಮಾಡಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರೋಟೊಸೋವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಮಾನವರ [[ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಿಗಳು|ರೋಗಕಾರಕ ಜೀವಿ]]ಗಳೆಂದೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Joy D, Feng X, Mu J, ''et al.'' | title = Early origin and recent expansion of Plasmodium falciparum | url = https://archive.org/details/sim_science_2003-04-11_300_5617/page/318 | journal = Science | volume = 300 | issue = 5617 | pages = 318–21 | year = 2003 | pmid = 12690197 | doi = 10.1126/science.1081449}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಗಳು ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Escalante A, Freeland D, Collins W, Lal A | title = The evolution of primate malaria parasites based on the gene encoding cytochrome b from the linear mitochondrial genome | url = https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1998-07-07_95_14/page/8124 | doi= 10.1073/pnas.95.14.8124 | journal = Proc Natl Acad Sci USA | volume = 95 | issue = 14 | pages = 8124–9 | year = 1998 | pmid = 9653151}}&lt;/ref&gt; ಪದೇ ಪದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2700 BCಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Cox F | title = History of human parasitology | url= | pmc = 126866 | journal = Clin Microbiol Rev | volume = 15 | issue = 4 | pages = 595–612 | year = 2002 | pmid = 12364371 | doi = 10.1128/CMR.15.4.595-612.2002}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾ ಪದದ ಮೂಲ [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ|ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ]] [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟಲಿಯ]]: ''ಮಾಲ ಅರಿಯಾ''  — &quot;[[ಮಿಯಾಸ್ಮ ರೋಗ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಕೆಟ್ಟ ಗಾಳಿ]]&quot; ಎಂದೂ; ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ಕೆಸರು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಭೂಮಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ '''ಅಗುಯೆ'''  ಅಥವಾ '''ಜೌಗು ಜ್ವರ'''  ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol6no1/reiter.htm ಫ್ರಂ ಶೇಕ್ಸ್‌ಪಿಯರ್ ಟು ಡೆಫೊ: ಮಲೇರಿಯಾ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ಲಿಟಲ್ ಐಸ್ ಏಜ್‌]. ಪಾವೆಲ್ ರೈಟರ್. ''ರೋಗ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಸ್ಯಾನ್ ಜ್ಯೂನ್, ಪೋರ್ಟಾ ರಿಕಾ.''&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವು [[ಯುರೋಪ್‌]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು,&lt;ref&gt;[http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=9780511254819&amp;amp;ss=exc ವೆಕ್ಟರ್- ಅಂಡ್ ರೋಡೆಂಟ್-ಬೋರ್ನ್ ಡಿಸೀಸಸ್ ಇನ್ ಯುರೋಪ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ]. ನಾರ್ಮನ್ G. ಗ್ರಟ್ಜ್. ''ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಜಿನೀವಾ.''&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಈಗ ಕೆಲವು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ [[ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗ]]ವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

ಮಲೇರಿಯಾ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 1880ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಫಲ ನೀಡಿತು, [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಅಲ್ಫನ್ಸೊ ಲವೆರನ್‍]] ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನಾ ವೈದ್ಯರು [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ]]ದ [[ಕಾನ್ಸ್ಟಾನ್ಟೈನ್‌, ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಕಾನ್ಸ್ಟಾನ್ಟೈನ್‌]] ಸೇನಾ ಅಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತಿದ್ಧ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತರ [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಆದ್ಧರಿಂದ ಅವರು, ಮಲೇರಿಯಾವು [[ಪ್ರೋಟೊಸೋವ]]ಗಳಿಂದ ಹರಡುವುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಪ್ರೋಟೊಸೋವಗಳೇ ರೋಗದ ಮೂಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Biography of Alphonse Laveran | publisher = The Nobel Foundation | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1907/laveran-bio.html | accessdate = 2007-06-15}} ] ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ. 2006ರ Oct 25ರಂದು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ನಂತರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ, 1907ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ [[ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೋಟೊಸೋವಗಳನ್ನು ಇಟಲಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ [[ಎಟ್ಟಾರೆ ಮಾರ್ಷಿಯಾಫವ]] ಮತ್ತು [[ಏಂಜಲಿಯೊ ಸೆಲ್ಲಿ]]ಯವರು ''ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ''  ಎಂದು ಕರೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web| title =  Ettore Marchiafava| work =  | url =  http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2478.html| accessdate =  2007-06-15| archive-date =  2019-03-28| archive-url =  https://web.archive.org/web/20190328043634/http://www.whonamedit.com/doctor.cfm/2478.html| url-status =  dead}}&lt;/ref&gt; ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಕ್ಯೂಬಾದ [[ಹವಾನಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಕಾಮಾಲೆ]] ಪೀಡಿತರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ವೈದ್ಯಾದ [[ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫಿನ್‌ಲೆ]]ಯವರು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮಾನವನಿಗೆ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Tan SY, Sung H |title=Carlos Juan Finlay (1833–1915): of mosquitoes and yellow fever |journal=Singapore Med J |volume=49 |issue=5 |pages=370–1 |year=2008 |month=May |pmid=18465043 |url=http://smj.sma.org.sg/4905/4905ms1.pdf|format=PDF}}&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತ ಸಲಹೆಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ [[ಜೊಸೀಹ C. ನಾಟ್‌|ಜೊಸೀಹ C. ನಾಟ್‌‌]]ರವರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ,&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Chernin E |title=Josiah Clark Nott, insects, and yellow fever |journal=Bull N Y Acad Med |volume=59 |issue=9 |pages=790–802 |year=1983 |month=November |pmid=6140039 |pmc=1911699 |url=}}&lt;/ref&gt; [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್‌]]ರವರು [[ಫಿಲೇರಿಯಾಸಿಸ್|ಫಿಲೇರಿಯಾಸಿಸ್‌]]ನ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Chernin E |title=Patrick Manson (1844–1922) and the transmission of filariasis |journal=Am. J. Trop. Med. Hyg. |volume=26 |issue=5 Pt 2 Suppl |pages=1065–70 |year=1977 |month=September |pmid=20786 |doi= |url=http://www.ajtmh.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=20786}}&lt;/ref&gt;

ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ, [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]]ದ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್|ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್‌‌ನ [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್‌|ಸರ್‌ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್‌]]‌ರವರು 1898ರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವು ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಹರಡುವುದು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ಸೊಳ್ಳೆಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಲೇರಿಯಾ ಹರಡುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಸೋಂಕಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಪಡೆದ ನಂತರ ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನು ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಲಾಲಾರಸ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Biography of Ronald Ross | publisher = The Nobel Foundation | url = http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1902/ross-bio.html | accessdate = 2007-06-15}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ರಾಸ್‌ರವರಿಗೆ 1902ರಲ್ಲಿ ಔಷಧೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಡಮಾಡಲಾಯಿತು.ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ರಾಸ್‌ರವರು ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ [[ಲಿವರ್‌ಪೂಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]], [[ಪನಾಮ]], [[ಗ್ರೀಸ್‌|ಗ್ರೀಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಮಾರಿಷಸ್|ಮಾರಿಷಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Ross and the Discovery that Mosquitoes Transmit Malaria Parasites| work = CDC Malaria website | url = http://www.cdc.gov/malaria/history/ross.htm | accessdate = 2007-06-15}}&lt;/ref&gt; ಫಿನ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಸ್‌ರವರ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು 1900ರಲ್ಲಿ [[ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್]] ನೇತೃತ್ವದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ದೃಡೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಶಿಫಾರಸ್ಸುಗಳಂತೆ [[ವಿಲಿಯಂ C. ಗೊರ್ಗಸ್|ವಿಲಿಯಂ C. ಗೊರ್ಗಸ್‌]]ರವರು [[ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು|ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮ]]ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸಾವಿರಾರು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಜೀವವನ್ನುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.

ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು [[ಕ್ವಿನೈನ್‌|ಕ್ವಿನೈನ್]]‌ ಅಂಶವುಳ್ಳ [[ಸಿಂಕೋನ|ಸಿಂಕೋನ ಮರ]]ದ ತೊಗಟೆಗಳಿಂದ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಮರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಪೆರು]]ವಿನ [[ಆಂಡಿಸ್|ಆಂಡಿಸ್‌]] ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರಸೌಷಧವನ್ನು [[ಪೆರು]]ವಿನ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ 1640ರಲ್ಲಿ [[ಜೆಸ್ಯೂಟ್‌|ಜೆಸ್ಯುಟ್‌]] ‌ಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿರೀಕ್ಷೆಗೂ ಮೀರಿ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Kaufman T, Rúveda E | title = The quest for quinine: those who won the battles and those who won the war | journal = Angew Chem Int Ed Engl | volume = 44 | issue = 6 | pages = 854–85 | year = 2005 | pmid = 15669029 | doi = 10.1002/anie.200400663}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ 1820ರ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್‍ಗಳಾದ [[ಪಿಎರ್ರೆ ಜೋಸೆಫ್ ಪೆಲ್ಲೆತಿರ್|ಪಿಎರೆ ಜೋಸೆಫ್ ಪೆಲ್ಲೆಟಿಯೆರ್]] ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್ ಬೈನಾಮಿಯೆ ಕವೆಂತೌ|ಜೋಸೆಫ್ ಬೇಯ್ನಮೆ ಕವಂಟೋ]]ರವರು ಅದನ್ನು ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Kyle R, Shampe M |title=Discoverers of quinine |journal=JAMA |volume=229 |issue=4 | pages = e320 |year=1974 |pmid=4600403 | doi = 10.1001/jama.229.4.462}}&lt;/ref&gt;

ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರತಿಜೀವಕ]]ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ [[ಸಿಫಿಲಿಸ್]] ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದ ರೋಗಿಗಳು ಅಸಹಜವೆಂಬಂತೆ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಕ್ಕೂ [[ಸೋಂಕು ಅಂಟಿರುವ|ತುತ್ತಾಗಿ]] [[ಜ್ವರ]]ದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು [[ಜುಲಿಯಸ್ ವ್ಯಾಜ್ಞೆರ್-ಜುರೆಗ್ಗ್|ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್ ವ್ಯಾಂಜೆರ್ ಜಾರೆಗ್ಗ್]] ರವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಕ್ವಿನೈನ್‌]] ಬಳಸಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಿಫಿಲಿಸ್ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಜ್ವರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳು ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಆದರೆ ಇದು ಸಿಫಿಲಿಸ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಾವು ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Raju T | title = Hot brains: manipulating body heat to save the brain | doi= 10.1542/peds.2005-1934 | journal = Pediatrics | volume = 117 | issue = 2 | pages = e320–1 | year = 2006 | pmid = 16452338 |url=http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/117/2/e320}}&lt;/ref&gt;

ರಕ್ತದ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು 19ನೇ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು 1980ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Krotoski W, Collins W, Bray R, ''et al.'' | title = Demonstration of hypnozoites in sporozoite-transmitted Plasmodium vivax infection | journal = Am J Trop Med Hyg | volume = 31 | issue = 6 | pages = 1291–3 | year = 1982 | pmid = 6816080}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Meis J, Verhave J, Jap P, Sinden R, Meuwissen J | title = Malaria parasites--discovery of the early liver form | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1983-03-31_302_5907/page/n73 | journal = Nature | volume = 302 | issue = 5907 | pages = 424–6 | year =1983 | pmid = 6339945 | doi = 10.1038/302424a0}}&lt;/ref&gt; ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯು, ಜನರು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಗುಣಮುಖರಾದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಸಹ ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಹೇಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

=== ಮಾನವನ ವಂಶಾವಾಹಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಲೇರಿಯಾ ವಿಕಾಸದ ಒತ್ತಡ ===
{{further|[[Evolution]], [[Natural selection]]}}
ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಂತೆ ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಆಯ್ಕೆ|ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು [[ಮನುಷ್ಯನ ಜಿನೋಮ್|ಮಾನವನ ಜಿನೋಮ್(ಪ್ರಭೇಧ)]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಕಬಲ್ಲದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Kwiatkowski_2005&quot;&gt;{{cite journal |author=Kwiatkowski DP |title=How malaria has affected the human genome and what human genetics can teach us about malaria |journal=Am J Hum Genet. |volume=77 |issue=2 |pages=171–92 |year=2005 |month=August |pmid=16001361 |pmc=1224522 |doi=10.1086/432519 }}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೋಂಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌|P. ಫಾಲ್ಸಿಪ್ಯಾರಮ್‌]]'' ತಳಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸಾವು|ಸಾವುಗಳು]] ಮತ್ತು ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

==== ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ರೋಗ ====
[[ಚಿತ್ರ:Paludisme - Frequence statistique.png|thumb|right|1996ರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ. [222]]]
{{Original research|date=April 2009}}
{{Unreferenced section|date=April 2009}}
ಎಷ್ಟೋ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು ಮಾನವ ಪ್ರಭೇದದ ಮೇಲೆ [[ಸಿಕ್ಕಲ್-ಸೆಲ್ ರೋಗ|ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ರೋಗ]]ದಂತಹ ರಕ್ತದ ವಂಶಾವಾಹಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ರೋಗವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಿಕೆಲ್ ಸೆಲ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಡುವುದರಿಂದ ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ.

ಸಿಕೆಲ್ ಸೆಲ್‌ ರೋಗದಲ್ಲಿ ''HBB''  ವಂಶಾವಾಹಿಯ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡು, [[ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್|ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್‌]]ನ ಬೀಟ ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಕಿರು ಘಟಕವನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಲೀಲ್‌ಗಳು [[ಗ್ಲುಟಮೇಟ್|ಗ್ಲುಟಮೇಟ್‌]]ಅನ್ನು ಬೀಟ ಗ್ಲೋಬಿನ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಆರನೇ ಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದರೆ ಸಿಕೆಸಲ್ ಸೆಲ್ ಅಲೀಲ್‌ಗಳು [[ವೇಲಿನ್|ವೇಲಿನ್‌]]ಅನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹೈಡ್ರೋಫಿಲಿಕ್‌ನಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಫೋಬಿಕ್‌ ಆಗುವ ಅಮೈನೊ ಆಸಿಡ್‌ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಆಣ್ವಿಕಗಳ ನಡುವಣ ಕೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅಂಶವು ಪಾಲಿಮರೀಕರಣಗೊಂಡು ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರ ತಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡ ಜೀವಕೋಶಗಳು ರಕ್ತದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಶಗೊಂಡು ಗುಲ್ಮದಲ್ಲಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಮಲೇರಿಯಾ ಪರಾವಲಂಬಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಮೀರೊಜೊವಾಯಿಟ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಒಳಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕಿತ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಬದುಕಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡುಗೋಲಿನಾಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನ ಮಿಶ್ರಣವೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳ ಕುಡಿಗಳು ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್‌ಗಳೂ ವಿರೂಪ ಹೊಂದಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ಹೆಟಿರೋಜೈಗಸ್|ಹೆಟಿರೊಜೈಗಸ್]]‌ಗಳೂ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡು ಅಲೀಲ್‌ಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಅಂದರೆ ಕುಡುಗೋಲಿನಾಕೃತಿಯನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತವೆ, ಈ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಮುಖವಲ್ಲದ [[ಅನಿಮಿಯಾ]] ಬಂದರೂ ಮಲೇರಿಯಾ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಇದು [[ಹೆಟಿರೋಜೈಗೋಟ್ ಅನುಕೂಲ|ಹೆಟಿರೊಜೈಗೋಟ್‌ ಉಪಯುಕ್ತತೆ]]ಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವರಲ್ಲಿ [[ಹೊಮೊಜೈಗಸ್|ಹೊಮೊಜೈಗಸ್‌]] ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡು ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಹವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.ಮಲೇರಿಯಾ [[ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗ]]ವಾಗಿರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೇವಲ 10%ನಷ್ಟು [[ವಂಶಾವಾಹಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ|ಪ್ರಮಾಣ]]ದ ಜನರು ಮಾತ್ರ ಸಿಕಲ್ ಸೆಲ್ ರೋಗದ ವಂಶಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕುಡುಗೋಲಿನಾಕೃತಿಯ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್]]ಗಳ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿಯಾದರೂ [[ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿಕಾಸ|ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯ]]ವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದು, ವಿಕಾಸ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡ HBB ವಂಶಾವಾಹಿಗಳಿದ್ದು ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಶಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಈ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ HbE ಮತ್ತು HbC ಹಿಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ವಿಧಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

==== ಥಲಸ್ಸೀಮಿಯಾ ====
ಮಾನವ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತ, ಮಲೇರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಠಾತ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಎಂದರೆ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿ ಖಾಯಿಲೆಯಾದ [[ತೆಲಾಸ್ಮಿಯಾಸ್|ಥಲಸ್ಸೀಮಿಯಾ]]. [[ಪಪುವ ನ್ಯೂಗಿನಿ|ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ದಿನಿಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಂತೆ, [[ತೆಲಾಸ್ಮಿಯ#ಬೀಟ (β) ತೆಲಾಸ್ಮಿಯಾಸ್|β-ಥಲಸ್ಸೀಮಿಯಾ]] [[ವಂಶಾವಾಹಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ]]ವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಲೇರಿಯಾಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. [[ಲೈಬೀರಿಯ]]ದಲ್ಲಿ 500ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು β-ಥೆಲಾಸ್ಮಿಯಾ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ತರದ ಮಲೇರಿಯಾ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕೇವಲ 50%ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ವಂಶಾವಾಹಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು α+ ರೀತಿಯ α-ಥೆಲಾಸ್ಮಿಯಾ ಮಲೇರಿಯಾ ಸ್ಥಳಿಕ ರೋಗಕ್ಕೂ ಇರುವ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವನ ವಿಕಾಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶಾವಾಹಿಗಳನ್ನೂ [[ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ಆಯ್ಕೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

==== ಡಫ್ಫಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು ====
[[ಡಫ್ಫಿ ಪ್ರತಿಜನಕ]]ಗಳು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯುವಂತಹ [[ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು|ಪ್ರತಿಜನಕ]]ಗಳಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಇತರ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ [[ಚೆಮೊಕಿನೆ|ಕೀಮೊಕೈನ್]] ಗ್ರಾಹಿಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಡಫ್ಫಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ರಕ್ತ ಕಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬೆರೆಯುವಿಕೆಯು Fy ವಂಶಾವಾಹಿಗಳಿಂದ (Fya, Fyb, Fyc ಇನ್ನಿತರೆ.) ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ''[[ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌]]''  ಮಲೇರಿಯಾವು ರಕ್ತದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಡಫ್ಫಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಡಫ್ಫಿ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಜೊತೆ ಬೆರೆಯದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ (Fy-/Fy-). ಈ [[ಜೀನೋಟೈಪ್]]ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌''  ಸೋಂಕು ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಜೀನೋಟೈಪ್‌ಗಳು ಯುರೋಪ್‌, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. [226] [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ''P. ವೈವ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌'' ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

==== G6PD ====
[[ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಫೊಸ್ಫೇಟ್ ಡೀಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌|ಗ್ಲೂಕೋಸ್-6-ಪಾಸ್ಫೇಟ್‌ ಡೀಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್‌]] (G6PD) ಒಂದು [[ಎಂಜೈಮ್‌|ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ವೀಣ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ [[ಆಕ್ಸಿಡೇಟೀವ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ಸ್|ಆಕ್ಸಿಡೇಟೀವ್‌ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕ್ವೀಣಗಳಲ್ಲಿನ ವಂಶಾವಾಹಿಗಳ ಕೊರತೆಯು ತೀವ್ರ ತರದ ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

==== HLA and ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್‌-4 ====
[[ಮಾನವ ಲ್ಯೂಕೊಸೈಟ್‌ ಪ್ರತಿಜನಕ|HLA-B53]]ಯು ತೀವ್ರ ತರದ ಮಲೇರಿಯಾದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ [[ಪ್ರಮುಖ ಹಿಸ್ಟೊಕಂಪ್ಯಾಟಿಯೆಬಿಲಿಟಿ ಕಾಂಪ್ಲಕ್ಸ್|MHC ಕ್ಲಾಸ್ I]] ಆಣ್ವಿಕಗಳು [[ಯಕೃತ್ತು|ಯಕೃತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ [[T-ಜೀವಕೋಶಗಳು|T-ಸೆಲ್‌]]ಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಸ್ಪೋರೊಜೊವಾಯ್ಟ್‌]] [[ಪ್ರತಿಜನಕಗಳು|ಪ್ರತಿಜನಕ]]ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. IL4ನಿಂದ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಆಗಲ್ಪಟ್ಟ ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್‌-4, T ಜೀವಕೋಶಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಪ್ರತಿಕಾಯವು B ಜೀವಕೋಶಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಬುರ್ಕಿನ ಫಾಸೊದಲ್ಲಿ ಫುಲನಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಂತೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗಕ್ಕಿಂತ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿರೋಧಕ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರುಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರದ ಸೋಂಕಿಗೀಡಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ IL4-524 T ಅಲೀಲ್‌ಗಳು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಪ್ರತಿಜನಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದರಿಂದ ಅವರುಗಳಲ್ಲಿ 
ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿರೋದಕ ಶಕ್ತಿಗೆ ಇದೂ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Verra F, Luoni G, Calissano C, Troye-Blomberg M, Perlmann P, Perlmann H, Arcà B, Sirima B, Konaté A, Coluzzi M, Kwiatkowski D, Modiano D |title=IL4-589C/T polymorphism and IgE levels in severe malaria |journal=Acta Trop. |volume=90 |issue=2 |pages=205–9 |year=2004 |pmid=15177147 | doi = 10.1016/j.actatropica.2003.11.014}}&lt;/ref&gt;

== ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
{{further|[[Diseases of poverty]], [[Tropical disease]]}}
[[ಚಿತ್ರ:Malaria geographic distribution 2003.png|thumb|ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ(ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ) ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು 2003 . [231] ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ.]]
ಮಲೇರಿಯಾವು 250 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜ್ವರ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;wmr08&quot;&gt;2005 WHO [https://web.archive.org/web/20081022021211/http://www.who.int/malaria/mediacentre/wmr2008/ ವಿಶ್ವ ಮಲೇರಿಯಾ ವರದಿ 2008]&lt;/ref&gt; ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳು 5 ವರ್ಷದ ಕೆಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದು;&lt;ref name=&quot;greenwood2005&quot;&gt;{{cite journal | author=Greenwood BM, Bojang K, Whitty CJ, Targett GA | title=Malaria | journal=Lancet | year=2005 | volume=365 | pages=1487–1498  | pmid = 15850634 | doi = 10.1016/S0140-6736(05)66420-3}}&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಗೀಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ 1992ರಿಂದಲೂ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Hay S, Guerra C, Tatem A, Noor A, Snow R | title = The global distribution and population at risk of malaria: past, present, and future | journal = Lancet Infect Dis | volume = 4 | issue = 6 | pages = 327–36 | year = 2004 | pmid = 15172341 | doi = 10.1016/S1473-3099(04)01043-6}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾದ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಇದೇ ರೀತಿಯೇನಾದರೂ ಏರಿಕೆಯಾದರೆ ಮುಂದಿನ ಇಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ದ್ವಿಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Breman&quot;/&gt; ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರೆ ರೀತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ದೂರವುಳಿದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರಕರಣಗಳು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಎಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Breman&quot;&gt;{{cite journal | author = Breman J | title = The ears of the hippopotamus: manifestations, determinants, and estimates of the malaria burden | url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/abstract/64/1_suppl/1 | journal = Am J Trop Med Hyg | date =  January 1, 2001 | volume = 64 | issue = 1-2 Suppl | pages = 1–11 | pmid = 11425172 | month = Jan | day = 01 }}&lt;/ref&gt;

HIV ಜೊತೆಗಿನ ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು, HIV/ಕ್ಷಯರೋಗ ಜೊತೆಗಿನ ಸೋಂಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದರ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಈ ಎರಡು ರೋಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ ವರ್ಗಗಳಿಗೂ ಅಂಟುತ್ತವೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾವು ಹೊಸದಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಹಳೆಯದಾದ [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗ]]ದ ಜೊತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Korenromp E, Williams B, de Vlas S, Gouws E, Gilks C, Ghys P, Nahlen B | title = Malaria attributable to the HIV-1 epidemic, sub-Saharan Africa | url=http://www.cdc.gov/ncidod/EID/vol11no09/05-0337.htm | journal = Emerg Infect Dis | volume = 11 | issue = 9 | pages = 1410–9 | year = 2005 | pmid = 16229771}}&lt;/ref&gt; HIV/ಮಲೇರಿಯಾ ಜೊತೆಗಿನ ಸೋಂಕು HIV ಮತ್ತು TB ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಸೋಂಕಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, HIV ಹಾಗೂ ಮಲೇರಿಯಾಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾವು [[ವೈರಸ್‌ಗಳಿಂದ ಭರ್ತಿಯಾದ|ವೈರಸ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು HIV ಸೋಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿಗೆ ಬಹುಬೇಗ ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Abu-Raddad L, Patnaik P, Kublin J |title=Dual infection with HIV and malaria fuels the spread of both diseases in sub-Saharan Africa |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-12-08_314_5805/page/1603 |journal=Science |volume=314 |issue=5805 |pages=1603–6 |year=2006 | pmid = 17158329 | doi = 10.1126/science.1132338}}&lt;/ref&gt;

ಮಲೇರಿಯಾ ಈಗ ಈಕ್ವೆಟರ್‌ನ ಬಹುಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು , [[ಅಮೆರಿಕನ್ನರು|ಅಮೆರಿಕ]], [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳು, ಮತ್ತು  [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು; ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉಪ ಸಹರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 85– 90%ನಷ್ಟು ಸಾವುಗಳು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author = Layne SP | title = Principles of Infectious Disease Epidemiology / | work = EPI 220 | publisher = UCLA Department of Epidemiology | url = http://www.ph.ucla.edu/epi/layne/Epidemiology+220/07.malaria.pdf | accessdate = 2007-06-15 | format = PDF | archive-date = 2006-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060220083223/http://www.ph.ucla.edu/epi/layne/Epidemiology+220/07.malaria.pdf | url-status = bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ-ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮಲೇರಿಯಾ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. [247] ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಳೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮಲೇರಿಯಾದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Grover-Kopec E, Kawano M, Klaver R, Blumenthal B, Ceccato P, Connor S | title = An online operational rainfall-monitoring resource for epidemic malaria early warning systems in Africa | url= | journal = Malar J | volume = 4 | issue = | pages = 6 | year = 2005 | pmc = 548290 | pmid = 15663795 | doi = 10.1186/1475-2875-4-6}}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ [[ಡೆಂಗೆ ಜ್ವರ]]ವು ನಗರ ವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Van Benthem B, Vanwambeke S, Khantikul N, Burghoorn-Maas C, Panart K, Oskam L, Lambin E, Somboon P |title=Spatial patterns of and risk factors for seropositivity for dengue infection | url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/full/72/2/201 |journal=Am J Trop Med Hyg |volume=72 |issue=2 |pages=201–8 |date= February 1, 2005 | pmid = 15741558 |month=Feb |day=01 }}&lt;/ref&gt; ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ನಗರಗಳು, [[ಲಾವೋಸ್‌|ಲಾವೊಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]] ಮಲೇರಿಯಾ-ಮುಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗವು ಇನ್ನೂ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Trung H, Van Bortel W, Sochantha T, Keokenchanh K, Quang N, Cong L, Coosemans M |title=Malaria transmission and major malaria vectors in different geographical areas of Southeast Asia |journal=Trop Med Int Health |volume=9 |issue=2 | pages = e473 |year=2004 | pmid = 15040560 | doi = 10.1046/j.1365-3156.2003.01179.x}}&lt;/ref&gt; ಸಹ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಎರಡು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Keiser J, Utzinger J, Caldas de Castro M, Smith T, Tanner M, Singer B |title=Urbanization in sub-saharan Africa and implication for malaria control | url=http://www.ajtmh.org/cgi/content/full/71/2_suppl/118 |journal=Am J Trop Med Hyg |volume=71 |issue=2 Suppl |pages=118–27 |date= August 1, 2004 |pmid=15331827 |month=Aug |day=01 }}&lt;/ref&gt; ಮಲೇರಿಯಾದ ಜಾಗತಿಕ [[ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ಸ್ಥಳೀಯ]] ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು 1960ರಿಂದ ಗಣನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. UKಯ [[ವೆಲ್ಕಂ ಟ್ರಸ್ಟ್|ವೆಲ್‌ಕಮ್‌ ಟ್ರಸ್ಟ್]]  ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [http://www.map.ox.ac.uk ಮಲೇರಿಯಾ ಅಟ್ಲಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330171641/http://www.map.ox.ac.uk/ |date=2015-03-30 }} ಗೆ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite journal | author = Hay SI, Snow RW | title = The Malaria Atlas Project: Developing Global Maps of Malaria Risk | doi =  10.1371/journal.pmed.0030473 | journal = PLoS Medicine | volume = 3 | issue = 12 | pages = e473 | year = 2006 |pmid=17147467 |pmc=1762059 }}&lt;/ref&gt; ಈಗಿನ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಮಲೇರಿಯಾ [[ರೋಗದ ಹೊರೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಧುನಿಕವಾದ ಹಾಗೂ ದೃಢವಾದ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದೆ  
.

=== ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ===
ಮಲೇರಿಯಾವು ಕೇವಲ ಬಡತನದ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಕಾಯಿಲೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಬಡತನದ ಮೂಲವೂ ಹೌದು. [[ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಗೆ ಇದು ತೊಡಕಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದು, ಮಲೇರಿಯಾದ ಪರಿಣಾಮ ಎಷ್ಟಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ತನ್ನ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ಕದಂಬ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದೆ. ಈ ಖಾಯಿಲೆಯು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಬಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ದು ಅಂತಹ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದಂತಹ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನೂ ಬೀರಿದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾವು ಅಮೆರಿಕದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂದ ಗತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;humphreys&quot;&gt;ಹಂಪ್ರಿಸ್, M. 2001. ಮಲೇರಿಯಾ: ಪಾವರ್ಟಿ, ರೇಸ್, ಅಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್. ಜಾನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-8018-6637-5&lt;/ref&gt;. 1995ರಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಾಗೂ ಮಲೇರಿಯಾ ಮುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತಲಾವಾರು GDPಯ [[ಖರೀದಿ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯದ ಹೋಲಿಕೆ|ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಾಮ್ಯತೆ]]ಯು ಐದು ಪಟ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ($1,526 USD ವಿರುದ್ಧ $8,268 SD). ಮಲೇರಿಯಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾವಾರು GDPಯು (1965 ಮತ್ತು 1990ರ ನಡುವೆ) ವಾರ್ಷಿಕ ಕೇವಲ 0.4% ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ಅದು ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 2.4%ನಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;sachs2002&quot;&gt;{{cite journal | author=Sachs J, Malaney P | title=The economic and social burden of malaria | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2002-02-07_415_6872/page/680 | journal=Nature | year=2002 | volume=415 | pages=680–5 | pmid = 11832956 | doi = 10.1038/415680a}}&lt;/ref&gt; ಬಡತನವು ಮಲೇರಿಯಾದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳೆರಡೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬಡವರು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಖಾಯಿಲೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಲವಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ 32%ನಷ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ಖಾಯಿಲೆಗಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಿದರೆ ಕೆಳ-ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಗುಂಪು ಬರೀ 4%ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತವೆ.[261] ಆಫ್ರಿಕಾವು ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು $12 ಶತಕೋಟಿ USDಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ದುಬಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವೆಚ್ಚ, ರೋಗದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದು, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದು, ಮಿದುಳು ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದ ಮಿದುಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುಂಟಿತಗೊಂಡಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ನಷ್ಟಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು.&lt;ref name=&quot;greenwood2005&quot;/&gt; ಅತಿಯಾದ ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕು ಪೀಡಿತವಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಖಾಯಿಲೆಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ 40% ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 30-50% ಒಳರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮತ್ತು 50% ಹೊರರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author=Roll Back Malaria | title=Economic costs of malaria | url=http://www.rbm.who.int/cmc_upload/0/000/015/363/RBMInfosheet_10.htm | publisher=[[World Health Organization|WHO]] | accessdate=2006-09-21 | archive-date=2012-11-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121108065231/http://www.rbm.who.int/cmc_upload/0/000/015/363/RBMInfosheet_10.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಾಣು ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ==
*ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ‘ಪ್ಲಾಸ್ಮೋಡಿಯಂ ಫಾಲ್ಸಿಪರಂ’ ಎಂಬ ಪರಾವಲಂಬಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಕಾರಣ. ಅವು ಈಗ (೨೦೧೮) ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಗಳಿಸಿರುವುದನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಲೇರಿಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಔಷಧವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕ ಸೋಮನಾಥ್‌ ರಾಯ್‌ ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;[https://www.prajavani.net/stories/national/information-about-malaria-588658.html ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ಪತ್ತೆ * ಕೆಲಸ ಮಾಡದ ಔಷಧ;ಮಲೇರಿಯಾ ರೋಗಾಣು ಪ್ರತಿರೋಧ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಳ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ:19 ನವೆಂಬರ್ 2018]&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ ==

* [[AIDS, ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಜಾಗತಿಕ ನಿಧಿ|AIDS, ಕ್ಷಯರೋಗ ಮತ್ತು ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಜಾಗತಿಕ ನಿಧಿ]]
* [[ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ (RBM) ಸಹಭಾಗಿತ್ವ]]
* [[ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಔಷಧಗಳು (MMV)]]
* [[ಜಾಗತೀಕರಣ ಮತ್ತು ರೋಗ]]
* [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆ]]
* [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ರೋಗ|ಉಷ್ಣವಲಯದ ರೋಗಗಳು]]
* ''[[ಸೇವ್‌ ಮೈ ಸೋಲ್ - ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ (ಆಲ್ಬಂ)|ಸೇವ್‌ ಮೈ ಸೋಲ್ - ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ]] '' (ಆಲ್ಬಂ)
*[[ದಡಾರ]]
*[[ಮೈಲಿ ರೋಗ]]
*[[ಸಿಡಿಬು]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
'''ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ'''

* [http://www.who.int/malaria/ WHO ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಮಲೇರಿಯಾ]
* [http://www.rollbackmalaria.org/gmap/ ಮಲೇರಿಯಾ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗತಿಕ ಯೋಜನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100411074836/http://www.rollbackmalaria.org/gmap/ |date=2010-04-11 }}
* [http://www.map.ox.ac.uk/ ಮಲೇರಿಯಾ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಯೋಜನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150330171641/http://www.map.ox.ac.uk/ |date=2015-03-30 }}
* [http://www.mmv.org ಮಲೇರಿಯಾ ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಔಷಧಗಳು (MMV)]
* [http://www.rollbackmalaria.org/wmr2005/ ವಿಶ್ವ ಮಲೇರಿಯಾ ವರದಿ 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120313215247/http://www.rollbackmalaria.org/wmr2005/ |date=2012-03-13 }}
* [http://www.doctorswithoutborders.org/news/malaria/index.cfm ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್ ವಿತೌಟ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್/ಮೆಡಿಸಿನ್ಸ್ ಸಾನ್ಸ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್- ''ಮಲೇರಿಯಾ''] ಮಾಹಿತಿ ಪುಟಗಳು
* [http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/malaria.html ಮೆಡಿಲೈನ್ ಪ್ಲಸ್ - ''ಮಲೇರಿಯಾ'']

{{Protozoal diseases}}
[[:pnb:ملیریا|pnb:ملیریا]]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಎಪಿಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಾ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳಿಂದ-ಹರಡುವ ರೋಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಲೇರಿಯಾ]]
[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ತುರ್ತುಸೇವೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪರಾವಲಂಬಿ ರೋಗಾಣುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಉಷ್ಣವಲಯದ ರೋಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಲೇರಿಯಾದಿಂದಾದ ಸಾವುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರೋಗಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರೋಗಗಳು]]</text>
      <sha1>so6zrbdz00uov52ii2a0ptzataiezr8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22166</id>
    <revision>
      <id>1427829</id>
      <parentid>1380193</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T00:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151826" sha1="50fzdhyz5amd694m7iiqzq415kri61b" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|box_width         = 240px
|name              = ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ 
|image             = Sigmund Freud LIFE.jpg
|image_size        = 200px
|alt               = 
|caption           = ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, by Max Halberstadt, 1914
|birth_name        = Sigismund Schlomo Freud
|birth_date        = {{birth date|df=yes|1856|05|06}}
|birth_place       = [[Freiberg in Mähren|Freiberg]], [[Moravia]], [[Austria–Hungary]], (now the [[Czech Republic]])
|death_date        = {{death date and age|df=yes|1939|09|23|1856|05|06}}
|death_place       = [[ಲಂಡನ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], UK
|residence         = [[Austria]], UK
|citizenship       = 
|nationality       = [[Austrians|Austrian]]
|ethnicity         = [[Ashkenazi]] [[Jew]]
|fields            = [[Neurology]]&lt;br /&gt;[[Philosophy]]&lt;br /&gt;[[Psychiatry]]&lt;br /&gt;[[Psychology]]&lt;br /&gt;[[Psychotherapy]]&lt;br /&gt;[[Psychoanalysis]]&lt;br /&gt;[[Literature]]
|workplaces        = [[University of Vienna]]
|alma_mater        = [[University of Vienna]]
|doctoral_advisor  = 
|academic_advisors = 
|doctoral_students = 
|notable_students  = 
|known_for         = [[Psychoanalysis]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = [[Arthur Schopenhauer]]&lt;br /&gt;[[Friedrich Nietzsche]]&lt;br /&gt;[[Jean-Martin Charcot]]&lt;br /&gt;[[Josef Breuer]]
|influenced        = [[John Bowlby]]&lt;br /&gt;[[Viktor Frankl]]&lt;br /&gt;[[Anna Freud]]&lt;br /&gt;[[Ernest Jones]]&lt;br /&gt;[[Carl Jung]]&lt;br /&gt;[[Melanie Klein]]&lt;br /&gt;[[Jacques Lacan]]&lt;br /&gt;[[Fritz Perls]]&lt;br /&gt;[[Otto Rank]]&lt;br /&gt;[[Wilhelm Reich]]
|awards            = [[Goethe Prize]]
|religion          = [[Atheism|Atheist]]
|signature         =  &lt;!--(filename only)--&gt;
|signature_alt     = 
|footnotes         = 
}}

{{psychoanalysis}}
'''ಸಿಗಿಸ್‌ಮಂಡ್ ಷ್ಲೋಮೊ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌''' (ಮೇ ೬, ೧೮೫೬ – ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೩, ೧೯೩೯) ಎಂಬ ಜನ್ಮನಾಮದ '''ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌''' ({{IPA-de|ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt}}) ಇವರು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] [[ನರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ|ನರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು]], [[ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ]] [[ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಶಾಖೆಯ/ಪಂಥವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;rice&quot;&gt;{{cite book | last =  Rice| first = Emanuel | title = ''Freud and Moses: The Long Journey Home'' | publisher = SUNY Press | url = https://books.google.com/books?id=JhbDnT74kWEC&amp;pg=PA18&amp;vq=shlomo&amp;dq=freud+moses+rice&amp;psp=1&amp;source=gbs_search_s&amp;sig=XbktosBnk8-lyADljum_1avUNv4 |pages = 9, 18, 34 | year = 1990 | isbn = 0791404536}}&lt;/ref&gt; ರೋಗಿಯ [[ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿ|ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ]] ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ [[ದಮನ|ದಮನದ]] [[ಪ್ರತಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಪ್ರತಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು]] [[ಮನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಮನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ]] ಮೂಲಕ ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿ, ಮನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹಾಗೂ ರೋಗಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂವಾದದ ಮೂಲಕ [[ಮನೋವಿಕಾರ|ಮನೋವಿಕಾರವನ್ನು]] ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ತಮ್ಮ ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದವರು. [[ಕಾಮಾಪೇಕ್ಷೆ|ಕಾಮಾಪೇಕ್ಷೆಯೇ]] ಮಾನವ ಜೀವನದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ, ಹಾಗೆಯೇ [[ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದ|ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದವೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಥಾನಾಂತರ]] ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನ ಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ಒಳನೋಟಕ್ಕೆ [[ಸ್ವಪ್ನ|ಸ್ವಪ್ನಗಳು]] ಮೂಲಾಧಾರವೆಂಬ ತಮ್ಮ ಪುನರ್‌ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದರು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಅವರು ನರವಿಜ್ಞಾನದ [[ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡು, ಅಥವಾ [[ನವ-ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು]] ಮಾಡಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಆತನ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ತಪ್ಪೆಂದು ತೋರಿಸಿದರೂ, [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮನೋಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮನೋಬಲ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ [[ಮಾನವತಾವಾದ]] ಹಾಗೂ ಕೆಲ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಆತನ ವಿಚಾರಗಳು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.

== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==
=== ಪ್ರಾರಂಭದ ಜೀವನ ===
[[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ]] [[ಪ್ರಿಬೊರ್‌|ಪ್ರಿಬೊರ್‌ನ]] ಮೊರವಿಯನ್‌ ಅಂದರೆ ಈಗಿನ ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಗಲೀಸಿಯನ್ ಯಹೂದ್ಯ]]&lt;ref name=&quot;Gresser&quot;&gt;{{cite book | last =  Gresser| first = Moshe | title = Dual Allegiance: Freud As a Modern Jew | publisher = SUNY Press | url = https://books.google.com/books?id=qpHhM3EjFLEC&amp;pg=PA225&amp;dq=freud+galitzianer&amp;sig=1PnLNfgI326AlCEoSN_Rt-YYPrA |pages = 225| year = 1994 | isbn = 0791418111}}&lt;/ref&gt; ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೧೮೫೬ರ ಮೇ ೬ರಂದು ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಜನಿಸಿದನು. ಉಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ೪೧ ವರ್ಷದ ಆತನ ತಂದೆ ಜಾಕೊಬ್‌ಗೆ,&lt;ref name=&quot;Hergnhahn&quot;&gt;{{cite book |author=Hergenhahn BR |title=An introduction to the history of psychology |publisher=Thomson Wadsworth |location=Belmont, CA, USA |year=2005 |pages=475 |isbn=}}&lt;/ref&gt; ಹಿಂದಿನ ವಿವಾಹದಿಂದ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದವು. ಜಾಕೊಬ್‌ನ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿ ೨೧ ವರ್ಷದ [[ಅಮೆಲಿ]] (ನೇ ನಾಥನ್ಸಾಹ್ನ್‌) ಆತನ ತಾಯಿ. ಆತ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಎಂಟು ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಚುರುಕು ಬುದ್ಧಿಯವನಾದ್ದರಿಂದ, ಹೆತ್ತವರು ಆತನನ್ನು ಆತನ ಇತರೆ ಸೋದರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಡು ಬಡತನದಲ್ಲಿಯೂ ಆತನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಲು ತಮ್ಮೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ತಂದೆ [[1857ರ ಆರ್ಥಿಕ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ|1857ರ ಆರ್ಥಿಕ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮದಿಂದ]], ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದರ ಪರಿಣಾಮ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವು [[ವಿಯೆನ್ನಾ|ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ [[ಲೈಪ್‌ಜಿಗ್‌|ಲೈಪ್‌ಜಿಗ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್, ''Leopoldstädter Kommunal-Realgymnasium'' ಎಂಬ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದ. ೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ [[ಮತುರಾ|ಮತುರಾದ]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂಬ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದ. 
ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, [[ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಡಾರ್ವಿನ್ ವಾದಿಯಾದ Prof. [[ಕಾರ್ಲ್ ಕ್ಲಾಸ್‌|ಕಾರ್ಲ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ರ]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು.&lt;ref&gt;ಹೋತೆರ್‌ಸಾಲ್ಲ್‌, D. ೧೯೯೫. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'', ೩ನೇ ed., ಮೆಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್:NY&lt;/ref&gt; [[ಹಾವುಮೀನು/ಈಲ್‌‌ಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರ]] ಇನ್ನೂ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲವದು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ [[ಟ್ರೈಯೆಸ್ಟ್‌|ಟ್ರೈಯೆಸ್ಟ್‌ನ]] ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಈಲ್‌ಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನಾದರೂ, ತನ್ನ ಹಿಂದಿನವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.

=== ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ ===
೧೮೭೪ರಲ್ಲಿ, ಜರ್ಮನಿಯ ಶರೀವರುಣ್ ಕುಮಾರ್ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ವಿಲ್‌ಹೆಮ್‌ ವಾನ್ ಬ್ರುಕ್]]‌, [[ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಥಮ ನಿಯಮ|ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಥಮ ನಿಯಮವನ್ನು]] ([[ಶಕ್ತಿಸ್ಥಾಯಿತ್ವ]]) ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ [[ಹರ್‌ಮನ್‌ ವಾನ್ ಹೆಲ್‌ಮ್‌ಹೊಲ್ಟ್ಸ್‌]] ಜೊತೆಗೂಡಿ ''ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಆನ್ ಫಿಸಿಯಾಲಜಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಡಿ &quot;[[ಮನೋಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ]]&quot; ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]], ಪ್ರಥಮ ವರ್ಷದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಹೊಸದಾದ ಈ &quot;ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ&quot; ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾದ ಬ್ರುಕ್‌ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಬ್ರುಕ್ ತನ್ನ ''ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಆನ್ ಫಿಸಿಯಾಲಜಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯು ನಿರಂತರ [[ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಆಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳಿಗೆ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;{{cite book | last = Hall | first = Calvin, S.| title = A Primer in Freudian Psychology | publisher = Meridian Book | year = 1954 | isbn = 0452011833}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ &quot;ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ&quot; ಶಾರೀರಿಕ ಮಾನಸಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ [[ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ|ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ]] ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಥಮ ಹಂತ.&lt;ref name=&quot;Hall&quot; /&gt; ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಮಾದರಿಗೆ ಮೂಲ ಆಧಾರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದಂತವು ಎಂದು, [[ಜಾನ್ ಬೊಲ್‌ಬೈ]], [[ಬ್ರುಕ್]], [[ಮೇನೆರ್ಟ್]], [[ಬ್ರ್ಯೂಯೆರ್]], [[ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೊಲ್ಟ್ಸ್]]‌, ಹಾಗೂ [[ಹರ್ಬೆರ್ಟ್]] ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Bowlby&quot;&gt;{{cite book | last = Bowlby | first = John | title = Attachment and Loss: Vol I, 2nd Ed. | url = https://archive.org/details/attachmentloss00bowl | publisher = Basic Books | pages = [https://archive.org/details/attachmentloss00bowl/page/13 13]–23| year = 1999 | isbn = 0-465-00543-8}}&lt;/ref&gt; ೧೮೭೬ರಲ್ಲಿ ''Mitteilungen der österreichischen Akademie der Wissenschaften'' ನಲ್ಲಿ, &quot; [[ಈಲ್‌|ಈಲ್‌ಗಳ]] [[ವೃಷಣಗಳು]] &quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ೧೮೭೭ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಭಾಗದ &quot;ಸಿಗಿಸ್‌ಮಂಡ್&quot; ಅನ್ನು &quot;ಸಿಗ್ಮಂಡ್&quot;ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೮೭೯ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ತಮ್ಮ ಓದನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದರು, ಹಾಗೂ ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ''Dr. med.'' (M.D.)ಯನ್ನು Über das Rückenmark niederer Fischarten (&quot;ಕೆಳಸ್ತರದ ಮೀನಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆನ್ನುಹುರಿ&quot;) ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

=== ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Hall Freud Jung in front of Clark 1909.jpg|thumbnail|left|1909ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ಸಮೂಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ. ಮುಂದಿನ ಸಾಲು : ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, G. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಹಾಲ್‌, ಕಾರ್ಲ್ ಜಂಗ್‌; ಹಿಂದಿನ ಸಾಲು: ಅಬ್ರಹಾಂ A. ಬ್ರಿಲ್‌, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌, ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ.]][[ಚಿತ್ರ:Berggasse19.JPG|thumb|left|19 ಬರ್ಗ್ಗೆಸ್ಸೆ]]
[[ಚಿತ್ರ:Freudsdoor.JPG|thumb|left|upright|ಬರ್ಗ್ಗೆಸ್ಸೆಯ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿ]]

೧೮೮೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಪಡೆದು, ಯುರೋಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನರರೋಗ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜೀನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಚಾರ್ಕೋಟ್‌]] ಜೊತೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಅಷ್ಟೇನೂ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ನರರೋಗ ಸಂಶೋಧನಾ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮನೋರೋಗ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಉಪಕ್ರಮಿಸಲು ಪರಿವರ್ತಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದನ್ನು ಬಹಳ ಕಾಲದ ನಂತರ ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.pep-web.org/document.php?id=pct.009.0223a ಜೋಸೆಫ್‌ ಅಗ್ವಾಯೋ ''ಚಾರ್ಕೊಟ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌: ಸಮ್‌ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೇಟ್‌ 19ತ್‌ ಸೆಂಚುರಿ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ ಅಂಡ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ದ ಆರಿಜಿನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸೀಸ್‌'' (1986)].[http://www.pep-web.org/document.php?id=pct.009.0223a ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಂಟೆಂಪೊರರಿ ಥಾಟ್‌, 9:223-260]&lt;/ref&gt; [[ಉನ್ಮಾದ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಮೋಹನ|ಸಂಮೋಹನದ]] ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಲ್ಲ ಅದರ ಗುಣದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾದ ಚಾರ್ಕೋಟ್‌ ಅದನ್ನು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಎದುರು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸಂಮೋಹನದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು, ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದ ಹಾಗೂ [[ಸ್ವಪ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಸ್ವಪ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ]] ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;[http://www.healthcentral.com/anxiety/c/1950/20288/ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌-101/ AnxietyConnection.com  ಜೆರ್ರಿ ಕೆನ್ನಾರ್ಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ 101: ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸೀಸ್‌ ಟ್ಯೂಸ್‌ಡೇ, 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008]&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ಜೀವನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಕೋಟ್‌ ಕೂಡ ಉನ್ಮಾದದ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.freudfile.org/charcot.html ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಫೈಲ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ವರ್ಕ್‌ - ಜೀನ್‌-ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಚಾರ್ಕೊಟ್‌]&lt;/ref&gt;

[[ನರವಿಜ್ಞಾನ|ನರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಪರಿಣಿತಿ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಥಾ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌|ಮಾರ್ಥಾ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌ರನ್ನು]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಬೇರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಯಹೂದ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡ [[ಐಸಾಕ್ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌|ಐಸಾಕ್ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌ರ]] ಮಗ. ತನ್ನ ನರರೋಗಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು [[ಸಂಮೋಹನ|ಸಂಮೋಹನವನ್ನು]] ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೂ ಈ ವಿಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅದನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ರೋಗಿಯು ಸ್ವತಃ ಆತನ ಅಥವಾ ಆಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾಪದ್ಧತಿಯ ದಾರಿ ಹಿಡಿದರು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡು ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದೇ ಮಾತನಾಡುವಿಕೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು &quot;ಸಂವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ&quot; ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಯಿತು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಆ ರೀತಿ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಿದ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ &quot;[[ದಮನ]]&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಇದು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನೂ ಹಾಳುಗೆಡವಬಲ್ಲದು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಅವರು ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು &quot;[[ಮನೋದೈಹಿಕ]]&quot; ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. (&quot;ಸಂವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ [[ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರ್ಯೂವರ್]] ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ರೋಗಿ [[ಆನ್ನಾ O.|ಆನ್ನಾ O.ರವರು]] ನೀಡಿದರು.) [[ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ]] &quot;ಸಂವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ&quot;ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಕಡೆ ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite book| last=Gay| first= Peter| year=1988|title=Freud: A Life for Our Time| url=https://archive.org/details/freudlifeforourt0000gayp_h7u9| pages=65–66}}&lt;/ref&gt; 
೧೮೯೬ರಲ್ಲಿ [[19]], ಬೆರ್ಗಾಸ್ಸೇಯಲ್ಲಿನ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ [[ಮನೆ/ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಮನೆ/ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ ಆತನ ನಾದಿನಿ ಮಿನ್ನಾ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧ ಆರಂಭಗೊಂಡಿರಬಹುದೆಂಬ ವದಂತಿಯ/ಊಹಾಪೋಹವನ್ನು [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಜುಂಗ್‌]] ಹರಡಲು ತೊಡಗಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book| last=Gay| first= Peter| year=1988|title=Freud: A Life for Our Time| url=https://archive.org/details/freudlifeforourt0000gayp_h7u9| pages=76}}&lt;/ref&gt; (ಈ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಆಕೆ ಗರ್ಭವತಿಯಾದಳು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಕುಮಾರಿ ಬೇರ್ನಯ್ಸ್‌ರು ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೊಳಪಡಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ [[ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಐಸೆಂಕ್]] ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌‌ ಜರ್ಗೆನ್‌ ಐಸೆಂಕ್‌. ಡಿಕ್ಲೈನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಫ್ರಾಯ್ಡಿಯನ್‌ ಎಂಪೈರ್. ಟ್ರಾನ್ಸಾಕ್ಷನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌‌. ೨೦೦೪, p೧೪೬&lt;/ref&gt;) ೧೮೯೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೩ನೇ ದಿನಾಂಕದ ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಹೋಟೆಲ್‌ ಸಂದರ್ಶಕರ ದಿನಚರಿ ಪುಸ್ತಕವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ವಿವರಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ([[ಪೀಟರ್ ಗೇ]] ಸೇರಿದಂತೆ) ಕೆಲ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪರ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ವಾಸ್ತವದ ಆಧಾರವಿದೆಯೆಂಬ ಸೂಚನೆ ದೊರೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news| first=Ralph|last= Blumenthal| title=Hotel log hints at desire that Freud didn't repress| publisher=International Herald Tribune|date=24 December 2006| url=http://www.iht.com/articles/2006/12/24/europe/web.1224freud.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061224144858/http://www.iht.com/articles/2006/12/24/europe/web.1224freud.php|archivedate=24 December 2006}}&lt;/ref&gt;

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತನ್ನ ನಲವತ್ತರ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, &quot;ಹಲವು ಮನೋದೈಹಿಕ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಾವು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಭಯಗಳಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು (ಕೋರೆ ೨೦೦೧, p. ೬೭). ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತನ್ನದೇ ಕನಸುಗಳನ್ನು, ನೆನಪುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ, ೧೮೯೬&lt;ref name=&quot;PBSBio&quot;&gt;{{cite web | title = ''The Life of Sigmund Freud'' | publisher = WGBH Educational Foundation | date = 2004 | url = http://www.pbs.org/wgbh/questionofgod/twolives/freudbio.html | accessdate = 2007-11-24 }}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ (ಜಾಕೋಬ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌), ಬಗೆಗೆ ದ್ವೇಷದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡ ರೀತಿಯ ಅರಿವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ &quot;ಆತ ಆಕರ್ಷಕ, ಮಮತೆಯ, ಸಂರಕ್ಷಕಿಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ(ಅಮಲಿಯಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌) ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾದ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಾಮದ ಭಾವನೆಗಳು&quot; ನೆನಪಾಗತೊಡಗಿದವು (ಕೋರೆ ೨೦೦೧, p.&amp;nbsp;೬೭) ಇಂತಹ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಈ ಕ್ಷಣಗಳು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮಯವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ೧೯೦೦ ಮತ್ತು ೧೯೦೨ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ನಂತರವಷ್ಟೇ, ಜನರಿಗೆ ಆತನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತಲ್ಲದೇ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಗುಂಪೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಜಂಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮೊದಲು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದ ಇತರರು, ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಇದೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಜುಂಗ್‌ನ ನಡುವಣ ಬಿರುಕಿನ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಜುಂಗ್‌ರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಒಲವು ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಗೆ ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಎಂದು ಅನಿಸಿದ್ದೂ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news | last = Gay | first = Peter | title = The TIME 100: Sigmund Freud | publisher = Time Inc. | date = 1999-03-29 | url = http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/freud.html | accessdate = 2007-11-24 | archive-date = 2008-03-07 | archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20080307152638/http://www.time.com/time/time100/scientist/profile/freud.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ [[ತಂಬಾಕು]] ಮತ್ತು ಫೈನ್ [[ಸಿಗಾರ್‌|ಸಿಗಾರ್‌ಗಳು]] ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಬಿಸಿ ತಟ್ಟಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಆತ ಬರೆದ ಪತ್ರವೊಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ : {{cquote | Will [[Sándor Ferenczi|Ferenczi]] be called up? Will food and fuel- and cigar-shortages continue?}}&lt;ref&gt;[http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE2.html ದ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080321173627/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE2.html |date=2008-03-21 }}, ಸಂಪುಟ ೨, ೧೯೧೪-೧೯೧೯, ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ&lt;/ref&gt;

=== ಅಂತಿಮ ವರ್ಷಗಳು ===
ಜರ್ಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ, [[ಗೊಯೆಟೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ನಾಜಿಗಳು]] ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಸುಟ್ಟು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಯಹೂದಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಯಹೂದಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ]] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಹಲವು ಸಹೋದರಿಯರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತನ್ನಿಂದ ಮುಂಚೆಯೇ ಊಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿ ಸಿಡಿಸಿದರು{{cquote | What progress we are making. In the Middle Ages they would have burned me. Now they are content with burning my books.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://quotationsbook.com/quote/34000/ |title=Freud, Sigmund, quote: What progress... |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612170937/http://quotationsbook.com/quote/34000/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}. ೧೯೩೮ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯು ತನ್ನ [[ಜರ್ಮನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ|ಜರ್ಮನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ]] ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು ಸೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ [[ಯೆಹೂದ್ಯ ವಿರೋಧಿ ನಡೆ|ಯೆಹೂದ್ಯ ವಿರೋಧಿ ನಡೆಗಳ]] ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ [[ನಾಜಿ ಪೋಲಿಸರು]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಕುಟುಂಬದವರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ &quot;ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಾಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ&quot; ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ವಿಯೆನ್ನಾ ಬಿಟ್ಟು, [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ]] [[ಹ್ಯಾಂಪ್ಸ್‌ಟೆಡ್‌|ಹ್ಯಾಂಪ್ಸ್‌ಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ೨೦ ಮಾರೆಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಬೆಲ್‌ಸೈಜ್ ಮಾರ್ಗದ ಫಿಟ್ಸ್‌ಜಾನ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಕಾಟೇಜ್]] ಹತ್ತಿರದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ.

ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ [[ವಸಡಿನ ಅರ್ಬುದ|ವಸಡಿನ ಅರ್ಬುದದ]] ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ೧೯೩೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಡಾಕ್ಟರ್ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಷೂರ್‌|ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಷೂರ್‌ಗೆ]] ತಾನು ಸಾಯಲು ಸಹಕರಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು‌.{{Citation needed|date=June 2009}} [[ಬಾಲ್ಜಾಕ್‌|ಬಾಲ್ಜಾಕ್‌ರ]] ''[[ಲಾ ಪ್ಯೂ ಡೆ ಷಾಗ್ರಿನ್‌]]'' ನನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಓದಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, &quot;ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಷೂರ್‌‌, ನಿನಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಮಾತುಕತೆ ಖಂಡಿತಾ ನೆನಪಿರಬೇಕು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಅಂತಿಮ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನ ಕೈ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಚನ ನೀಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಬರೀ ಹಿಂಸೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬದುಕುಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಷೂರ್‌ ಹಲವು ಗಂಟೆಗಳ ಬಳಿಕ ಮೂರು ಪ್ರಮಾಣದ ಅಫೀಮನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರ ಪರಿಣಾಮ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ೧೯೩೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೨೩ರಂದು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book| last=Gay| first= Peter| year=1988| title=Freud: A Life for Our Time| url=https://archive.org/details/freudlifeforourt0000gayp_h7u9| location=New York| publisher= W. W. Norton &amp; Company }}&lt;/ref&gt;
ಆತ ಸತ್ತ ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ದೇಹವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಗೋಲ್ಡರ್ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್ ಚಿತಾಗಾರ|ಗೋಲ್ಡರ್ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್ ಚಿತಾಗಾರದಲ್ಲಿ]], ಲೇಖಕ [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಜ್ವೀಗ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ನಂತರ ಚಿತಾಗಾರದ [[ಚಿತಾಭಸ್ಮದ ಗೂಡಿ|ಚಿತಾಭಸ್ಮದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ]] ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಈಗ [[ಮೇರಿ ಬೋನಾಪಾರ್ಟೆ|ಮೇರಿ ಬೋನಾಪಾರ್ಟೆಯವರಿಂದ]] ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಪಡೆದು ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ಭಸ್ಮಕುಂಡದಲ್ಲಿದೆ. [[ಮಾರ್ಥಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌]] ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ, ಆಕೆಯ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನೂ ಅದೇ ಭಸ್ಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋಲ್ಡರ್ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್ ಚಿತಾಗಾರವು [[ಅನ್ನಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಜೀವಮಾನದ ಗೆಳತಿ [[ಡೊರೊತಿ ಬರ್ಲಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌]], ಹಾಗೂ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವಾರು ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

== ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ವಿಚಾರಧಾರೆ ==
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆದರೆ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಆತ ಒಂದೆಡೆ ಮಾನವನ [[ಮನಸ್ಸು]] ಹೇಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಆಂತರಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಮಾನವನ [[ನಡವಳಿಕೆ|ನಡವಳಿಕೆಯು]] ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಿಷದೀಕರಿಸಿದರು. [[ಮನೋವಿಕಾರ|ಮನೋವಿಕಾರವನ್ನು]] ಗುಣಪಡಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು ತೋರಿಸಲು ಇದು ಪೂರಕವಾಯಿತು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಬಾಲ್ಯ|ಬಾಲ್ಯದ]] ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಆತನ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ]] ವಿಕಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

=== ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Tavistock and Freud statue.JPG|thumb|upright|right|ಉತ್ತರ ಲಂಡನ್‌ನ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಸ್ಮಾರಕ. ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಅನ್ನಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌20 ಮಾರೆಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಮನೆಯು ಈಗ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಲಂಡನ್‌ನ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ www.freud.org.uk&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿಮೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಟ್ಟಡ ಟಾವಿಸ್ಟೋಕ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌. ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.]]

ತನ್ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರಾದರೂ, ನರಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಈಲ್‌ಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಮತ್ಸ್ಯಗಳ ನರಮಂಡಲ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ (ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ) ವಿಶೇಷ ಅಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಎಂಟು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ M.D. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ೨೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ನರವಿಜ್ಞಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/psych-training/seminars/history-of-psychiatry-೮-೦೪.pdf{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - THE HISTORY OF PSYCHIATRY
PGY II ಉಪನ್ಯಾಸ ೯/೧೮/೦೩ ಲ್ಯಾರಿ ಮರ್ಕೆಲ್‌ M.D., Ph.D.&lt;/ref&gt; ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ &quot;ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಅರ್ಧಾಂಗವಾಯು|ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಅರ್ಧಾಂಗವಾಯುವಿನ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅವರು ರೋಗವು ಅದೇ ಸಮಯದ ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ಗುರುತಿಸಿ ಅದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ ಅದು ಇತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು [[ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಅರ್ಧಾಂಗವಾಯು|ಮಸ್ತಿಷ್ಕ ಅರ್ಧಾಂಗವಾಯುವನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿದ [[ವಿಲಿಯಂ ಲಿಟಲ್‌|ವಿಲಿಯಂ ಲಿಟಲ್‌ರು]] ನಂಬಿದಂತೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕದ]] ಕೊರತೆ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಸವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಜಟಿಲತೆಯೇ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಮಂಡಿಸಿದರು.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯು, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಭದ್ರವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ರೋಗಿಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಚಲಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುವ [[ಅರೆಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆ|ಅರೆಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ]] ದಮನಗೊಂಡಿರುವ ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು, [[ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿ|ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ]] ತಂದು ರೋಗಿಯನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸುವುದೇ [[ಮನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಅಥವಾ ಫ್ರಾಯ್ಡಿಯನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ, ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಯೋಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವು ರೋಗಿಯೊಂದಿಗೆ [[ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದ|ಮುಕ್ತ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ]] ತೊಡಗಿ ಕನಸುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕನ ನೇರ ತೊಡಗಿಸಕೊಳ್ಳದಿರುವಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ರೋಗಿಯು ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಕನ ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಥಾನಾಂತರ]] ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ, ರೋಗಿಯು ತನ್ನಲ್ಲಿ ದಮನಿತವಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೋಷಕರೊಡನೆಯ(ಅಥವಾ ಅವರ ಬಗೆಗಿನ) ಬಾಲ್ಯಾವಧಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಪುನಃ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, S. (೧೯೪೦). ಆನ್‌ ಔಟ್‌ಲೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕೋ-ಅನಾಲಿಸಿಸ್. ದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಎಡಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಸೈಕೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ‌ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ಸಂಪುಟ XXIII.&lt;/ref&gt;

ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮುಂಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೂಲ [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಬ್ರೂಯರ್‌]] ಎನ್ನಬಹುದು. ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವಿಧಾನದ ಅವಿಷ್ಕಾರದ ಗೌರವವನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಬ್ರೂಯರ್‌ರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಅನ್ನಾ O]]. ಎಂಬ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೋಗಿಯ ಸಂಗತಿಯೊಂದು, ಬರಲಿರುವ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತಹಾ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಸ್ತ್ರೀ ಉನ್ಮಾದ|ಸ್ತ್ರೀ ಉನ್ಮಾದವೆಂದು]] ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೋಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಯುವತಿಯೊಬ್ಬಳು ಬ್ರೂಯರ್‌ರ ಬಳಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯಲು ಬಂದಳು. ಅನ್ನಾ O. ಓರ್ವ ೨೧-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಹಿಳೆ. ಆಕೆಯು ಕೈಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಡಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳು, [[ಮಾನಸಿಕ ವಿಘಟನೆ]] ಮತ್ತು ವಿಸ್ಮೃತಿಯಂತಹಾ; ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪರಿವರ್ತಕ ವ್ಯಾಧಿ]] ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಬಹಳಷ್ಟು ವೈದ್ಯರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಫಲ ಕಾಣದಾಗ ಅನ್ನಾ O.ಳನ್ನು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಸೋಗು ಹಾಕುವವಳೆಂದು ದೂರಿ ಕೈಚೆಲ್ಲಿದ ನಂತರ, ಬ್ರೂಯರ್‌ ಆಕೆಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, ಆತ ಇದೇ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾನು ಅನ್ಯಮನಸ್ಕತೆ ಎಂದು ಕರೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಕೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರೂಯರ್‌ ಆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ತೊಡಗಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಸಂಮೋಹನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ, ಆಕೆಯ ಮುಂದೆ ಅದೇ ಪದಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದರು; ಇದರಿಂದ ಬ್ರೂಯರ್‌ ಆ ಪದಗಳು ಆಕೆಯ ತಂದೆಯ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು ಎಂದು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.&lt;ref&gt;ಕ್ರೇನ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌‌, ಪೌಲ್‌ F. &quot;ಬ್ರೂವರ್‌, ಜೋಸೆಫ್‌&quot;. ''ಇನ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್‌ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಬಯೋಗ್ರಫಿ'', ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕೌಲ್ಸ್ಟನ್‌ ಗಿಲ್ಲೆಸ್ಪಿರಿಂದ ಸಂಪಾದಿತ, vol. ೨. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಕ್ರಿಬ್ನರ್ಸ್‌ ಸನ್ಸ್‌, ೧೯೭೦&lt;/ref&gt;

೧೮೯೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರೂವರ್‌ ವಿವರಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ವಿಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, &quot;ಒತ್ತಡ ತಂತ್ರ&quot;ವೆಂದು ತಾನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ತಾನು ಹೊಸದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಪುನರ್ರಚನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನಂತರದ ದಾಖಲಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವಿಧಾನದ ಬಳಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೮೯೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆತನ ರೋಗಿಗಳು ತೀರ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನಂಬಿದರೂ, ನಂತರ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನ ಮುಷ್ಟಿಮೈಥುನದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು &quot;ನಿವಾರಿಸುವ&quot; ವಿಧಾನವೆಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರೂ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಈಡಿಪಸ್‌ ಇಚ್ಛಾಪೂರ್ವಕ ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆಂದು ಬರೆದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ''ಆಕರ ಆವೃತ್ತಿ'', vol. ೭, ೧೯೦೬, p. ೨೭೪; ''S.E. ೧೪'', ೧೯೧೪, p. ೧೮; '' S.E. ೨೦'', ೧೯೨೫, p. ೩೪; ''S.E. ೨೨'', ೧೯೩೩, p. ೧೨೦; ಷಿಮೆಕ್, J.G. (೧೯೮೭), ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಇನ್‌ ದ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ : ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ. ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಟಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌'', xxxv: ೯೩೭-೯೬೫; ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೧೯೯೮), ಜೆಫ್ರೀ ಮ್ಯಾಸ್ಸನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ: ಎ ನ್ಯೂ ಫೇಬಲ್‌ ಬೇಸ್‌ಡ್‌ ಆನ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ ಮಿಥ್ಸ್‌. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್'', ೧೧ (೧), pp. ೧-೨೧. http://human-nature.com/esterson&lt;/ref&gt;

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಬಾಲ್ಯದ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ನೆನಪುಗಳೇ ಮಾನಸಿಕ ನರವಿಕಾರದ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೮೯೫ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಫ್ಲೀಯೆಸ್‌ರಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಾಗ ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಆತ ತನ್ನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾಸ್ಸನ್‌ (ed), ೧೯೮೫, pp. ೧೪೧, ೧೪೪. ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೧೯೯೮), ಜೆಫ್ರೀ ಮ್ಯಾಸ್ಸನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ: ಎ ನ್ಯೂ ಫೇಬಲ್‌ ಬೇಸ್‌ಡ್‌ ಆನ್‌ ಓಲ್ಡ್‌ ಮಿಥ್ಸ್. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌'', ೧೧ (೧), [http://www.esterson.org/Masson_and_Freuds_seduction_theory.htm pp. 1-21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828102024/http://www.esterson.org/Masson_and_Freuds_seduction_theory.htm |date=2008-08-28 }}.&lt;/ref&gt; ೧೮೯೬ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ದಮನಿಸಿದ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದುದಾಗಿ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ''S.E. ೩'', (೧೮೯೬a), (೧೮೯೬b), (೧೮೯೬c); ಇಸ್ರೇಲ್ಸ್, H. &amp;amp; ಷಾಟ್ಜ್‌ಮನ್, M. (೧೯೯೩), ದ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈಕಿಯಾಟ್ರಿ'', iv: ೨೩-೫೯; ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೧೯೯೮).&lt;/ref&gt; ಈ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಈ ಆರೋಪಿಸಿದ ನೆನಪುಗಳು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾದುದಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಅವು ಉನ್ಮಾದದ ಅಥವಾ ಭ್ರಾಂತಿಯ ನರವಿಕಾರದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದ್ದರೆ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ''ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ನೆನಪುಗಳಾ'' ಗಿ ದಾಖಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿದ ನಂತರವೇ ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ &quot;ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು&quot; &quot;ಪುನರ್ನಿಮಿಸಲು&quot; ಸಾಧ್ಯವಾದುದರಿಂದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಅವನ್ನು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದಮನಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, S. (೧೮೯೬c). ದ ಎಟಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟೀರಿಯಾ. ''ಆಕರ ಆವೃತ್ತಿ'', Vol. ೩, p. ೨೦೪; ಷಿಮೆಕ್, J. G. (೧೯೮೭). ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಇನ್‌ ದ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ : ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‌ ರಿವ್ಯೂ. ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಟಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌, xxxv: ೯೩೭-೬೫; ಟೋವ್ಸ್‌, J.E. (೧೯೯೧). ಹಿಸ್ಟಾರಿಸೈಜಿಂಗ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸಿಸ್‌: ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಟೈಂ ಅಂಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಅವರ್‌ ಟೈಂ‌, ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ'', vol. ೬೩ (pp. ೫೦೪-೫೪೫), p. ೫೧೦, n.೧೨; ಮೆಕ್‌ನಲ್ಲೀ, R.J. (೨೦೦೩), ''ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್‌ ಟ್ರಾಮಾ'', ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ, pp. ೧೫೯-೧೬೯.&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಆತನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ತಾವು ಹೊಂದಿದ ಅನುಭವಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಾವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೆವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ ; ಹಾಗೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಲೈಂಗಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪುನನಿರ್ಮಿತಿಯ ನಂತರವೂ ರೋಗಿಗಳು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಾವು ಇದನ್ನು ನಂಬಲಾರೆವು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ''S.E. ೩'', ೧೮೯೬c, pp. ೨೦೪, ೨೧೧; ಷಿಮೆಕ್, J. G. (೧೯೮೭); ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೧೯೯೮); ಐಸ್ಲರ್‌, ೨೦೦೧, p. ೧೧೪-೧೧೫; ಮೆಕ್‌ನಲ್ಲೀ, R.J. (೨೦೦೩).&lt;/ref&gt;

ಆತನ &quot;ಒತ್ತಡ ತಂತ್ರ&quot;ದಂತೆಯೇ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ತರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ &quot;ದೃಶ್ಯಗಳ&quot; &quot;ಜಾಡನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು&quot; ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ''S.E. ೩'', ೧೮೯೬c, pp. ೧೯೧-೧೯೩; ಸಿಯಾಫ್ಫಿ, F. (೧೯೯೮ [1973]). ವಾಸ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಎ ಲಯರ್‌‌? ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ ದ ಕ್ವಶ್ಚನ್‌ ಆಫ್‌ ಸೂಡೋಸೈನ್ಸ್.'' ಷಿಕಾಗೋ : ಓಪನ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌, pp. ೧೯೯-೨೦೪; ಷಿಮೆಕ್, J. G. (೧೯೮೭); ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೧೯೯೮); ಮೆಕ್‌ನಲ್ಲೀ, (೨೦೦೩), pp, ೧೫೯-೧೬೯.&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಒಂದು ನೂರು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸತ್ಯವೆಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಆತ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಲಹಾತ್ಮಕ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದ ವಿಷಯಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅನುಮಾನದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿಸಿತಷ್ಟೇ.&lt;ref&gt;ಬಾರ್ಚ್-ಜಾಕೊಬ್‌ಸೆನ್‌, M. (೧೯೯೬), ''ನ್ಯೂರೋಟಿಕಾ: ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ ದ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ''. ''ಅಕ್ಟೋಬರ್‌'', vol. ೭೬, ವಸಂತ ಕಾಲ ೧೯೯೬, MIT, pp. ೧೫-೪೩; ಹರ್ಗೆನ್‌ಹಾಹ್ನ್‌, B.R. (೧೯೯೭), ''ಆನ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'', ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಗ್ರೋವ್‌, CA: ಬ್ರೂಕ್ಸ್‌ /ಕೋಲ್, pp. ೪೮೪-೪೮೫; ಎಸ್ಟರ್‌ಸನ್‌, A. (೨೦೦೨). ದ ಮಿಥ್‌ ಆಫ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರಾಸಿಸಂ ಬೈ ದ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಇನ್‌ ೧೮೯೬-೧೯೦೫: ಜೆಫ್ರೀ ಮ್ಯಾಸ್ಸನ್‌ಸ್‌ ಅಸಾಲ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರುತ್‌. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'', ೫(೨), [http://www.esterson.org/Myth_of_Freuds_ostracism.htm pp. 115-134] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828101945/http://www.esterson.org/Myth_of_Freuds_ostracism.htm |date=2008-08-28 }}&lt;/ref&gt;

=== ಕೊಕೇನ್ ===
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಮುಂಚಿನಿಂದಲೂ [[ಕೊಕೇನ್‌|ಕೊಕೇನ್‌ಅನ್ನು]] ಉದ್ದೀಪಕ ಮದ್ದು ಹಾಗೂ [[ಅರಿವಳಿಕೆ|ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ಔಷಧ ವಸ್ತುವಿನ [[ಖಿನ್ನತೆನಿವಾರಕ]] ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ &quot;ಮೂಗಿನ ಪ್ರತಿವರ್ತನ ನರವಿಕಾರ&quot;ದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಕೊಕೇನ್‌ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ [[ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಫ್ಲೀಯೆಸ್‌|ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಫ್ಲೀಯೆಸ್‌ರಿಂದ]] ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಫ್ಲೀಯೆಸ್‌ರು ಈ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರೆಂದು ತಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಅನರ್ಥಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಿಮಿಸಿದ [[ಎಮ್ಮಾ ಎಕ್‌ಸ್ಟೇನ್‌|ಎಮ್ಮಾ ಎಕ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ರೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Masson&quot;&gt;ಮಾಸ್ಸನ್‌, ಜೆಫ್ರೀ ಮೌಸ್ಸೆಫ್‌, ದ ಅಸಾಲ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರುತ್: ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌ ಸಪ್ರೆಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸೆಡಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ, pp. ೨೩೩-೨೫೦&lt;/ref&gt;

ಕೊಕೇನ್‌ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ವೌಷಧವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆದ ಅದರ ಸದ್ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ &quot;ಆನ್‌ ಕೋಕಾ&quot; ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಬರೆದರು. ಅವರು ನರಮಂಡಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕಾದಾಗ ಅಫೀಮಿನ [[ವ್ಯಸನ|ವ್ಯಸನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ]] ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ವಾನ್‌ ಫ್ಲೇಷ್‌ಲ್‌-ಮಾರ್ಕ್ಸೌ|ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ವಾನ್‌ ಫ್ಲೇಷ್‌ಲ್‌-ಮಾರ್ಕ್ಸೌರಿಗೆ]] ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಇದನ್ನು ಔಷಧವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ನೋಡಿ [http://www.lrb.co.uk/v22/n08/borc01_.html ಬಾರ್ಚ್-ಜಾಕೊಬ್‌ಸೆನ್‌ (2001)]&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಪವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಕೊಕೇನ್‌ನ [[ಅರಿವಳಿಕಾ]] ಗುಣಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಬಗ್ಗೆ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಆದ್ಯತೆ]] ಪಡೆಯಲು ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗಿದ್ದರು(ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ವಿಷದವಾಗಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿರಲಿಲ್ಲ), ನಂತರ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಕಾಲ್ಲರ್‌|ಕಾರ್ಲ್‌ ಕಾಲ್ಲರ್‌ರು]] ೧೮೮೪ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್‌ಅನ್ನು [[ಕಣ್ಣಿ|ಕಣ್ಣಿನ]] ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದರ ಗೌರವ ಪಡೆದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಕೊಕೇನ್‌ನ ಕೆಲವೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಿಂದ ಅದರ ವ್ಯಸನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವಿಪರೀತ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಬಹಳವೇ ಆಘಾತ ಹೊಂದಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯು ಈ ಆರಂಭಿಕ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಮಸುಕಾದಂತಾಯಿತು. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸ್ನೇಹಿತ ಫ್ಲೇಷ್‌ಲ್‌-ಮಾರ್ಕ್ಸೌರು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಔಷಧೀಯ ಸೂಚನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತೀವ್ರ &quot;ಕೊಕೇನ್‌ ಮನೋವಿಕಾರ&quot;ಕ್ಕೊಳಗಾದರಲ್ಲದೆ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ನಂತರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು &quot;ಕೊಕೇನ್‌ ವೃತ್ತಾಂತ&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಈ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ವಿಷಾದಪಟ್ಟರು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಅಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದ ನಂತರವೂ ಸಾವರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆದ ಆತ, ಕೊಕೇನ್‌ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಜುರ್ಗೆನ್‌ ವಾನ್ ಷೇಡ್ತ್‌‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಆತ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಕೊಕೈನ್ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Scheidt | first = Jürgen vom | year = 1973 | title = Sigmund Freud and cocaine | journal = Psyche | pages = 385–430 }}&lt;/ref&gt;

=== ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ===
ಜಾಗೃತ ಮನದ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ನಡತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾದಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾಕ್ವೆಸ್‌ ವಾನ್‌ ರಿಲ್ಲೇಯರ್, &quot;ಹಲವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಂತೆ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿಲ್ಲ‌. ೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ, ಮನೋ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಕೇಳರಿಯದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್]]‌, ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಕುರಿತು ಮಂಡಿಸಿದ [[ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ]] ಎಂಬ ಮಹಾ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, [[ಷಾಪೆನ್‌ಹ್ಯೂರ್]]‌, [[ವಾನ್‌ ಹರ್ಟ್‌ಮನ್ನ್]]‌, [[ಜ್ಯಾನೆಟ್‌]], [[ಬಿನೆಟ್‌]] ಹಾಗೂ ಇತರರು 'ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ' ಹಾಗೂ 'ಅರೆ ಪ್ರಜ್ಞಾವಸ್ಥೆ' ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು'&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌, ''ದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'', ೨ vols. (ಹೆನ್ರಿ ಹೋಲ್ಟ್‌ &amp;amp; Co, ೧೮೯೦) ಡೋವರ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ೧೯೫೦, vol. ೧: ISBN ೦-೪೮೬-೨೦೩೮೧-೬, vol. ೨: ISBN ೦-೪೮೬-೨೦೩೮೨-೪&lt;/ref&gt; ೧೮೮೭ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ರಷ್ಯನ್ ಯಹೂದಿ [[ಬೋರಿಸ್‌ ಸೈಡಿಸ್]]‌, [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌|ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌ರ]] ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ, ೧೮೯೮ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಸಜೆಷನ್: ಎ ರೀಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಟು ದಿ ಸಬ್‌ಕಾನ್ಸಿಯಸ್‌ ನೇಚರ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಯಂತಹ ಕೃತಿ ರಚಿಸಿದುದಲ್ಲದೇ ಮುಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಾದ ಮಾರ್ಕ್ ಅಲ್ಟ್‌ಷೂಲೆಯವರು, &quot;ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಆಲೋಚನೆಯು/ಮಿದುಳಿನ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯು ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಥವಾ ಮನೋರೋಗ ತಜ್ಞರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಕಷ್ಟ– ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯ&quot; ಎಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Altschule | first= M | year=1977 | title=''Origins of Concepts in Human Behavior'' | location=New York | publisher=Wiley | pages=199}}]&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ಮುನ್ನಡೆಯು ಕೇವಲ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮ ತಿಳಿಯುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು.

[[ಸ್ವಪ್ನ|ಸ್ವಪ್ನಗಳನ್ನು]] &quot;ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಲು ರಾಜಮಾರ್ಗ&quot; ಎಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಕರೆದರು. ಇದರರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಸ್ವಪ್ನಗಳು ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ &quot;ಆಲೋಚನಾಸರಣಿಯನ್ನು&quot; ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್, ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನ [[ಲಕ್ಷಣ|ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ]] ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ''[[ದಿ ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ (೧೮೯೯) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಧಃಪ್ರಜ್ಞಾ ಸ್ಥಿತಿ|ಅಧಃಪ್ರಜ್ಞಾ ಸ್ಥಿತಿಯು]] ಜಾಗೃತ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದು; ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶ್ರಮ ಹಾಕಿದರೆ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ &quot;[[ದಮನ]]&quot;. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮ ಯಾತನಾದಾಯಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ &quot;ದಮನಿಸಿ&quot; ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಮ್ಮ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿನ ದಮನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರೀತಿಯ ದಮನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ದಮನಿಸುವಿಕೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಘಟಿಸುವಂತಹುದೆಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ತರ್ಕಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ, ಜನರಿಗೆ ತಾವು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಘಾತಕಾರಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ನಂತರ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಮೂರು ಕಲ್ಪನೆಗಳಾದ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ, ಸಕ್ರಿಯ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಬರದಿರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಕ್ರಿಯ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಂತರ್ತುಮುಲದಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುವ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುವಿಶೇಷಗಳಿಂದುಂಟಾದ [[ಸಂರಚನೆ]]. ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯೆಂದರೆ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ದಮನಿತವಾದಾಗ, ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಟದಂತಹಾ ಜಾಗೃತ ಮನಸ್ಸಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕಿ, ಅದನ್ನು [[ಅಹಂ, ವಿಪರೀತ-ಅಹಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರವೃತ್ತಿ|ಅಹಂ, ವಿಪರೀತ-ಅಹಂ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ]] ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

=== ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ===
{{Main|Psychosexual development}}
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತಮ್ಮ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಪುರಾಣ|ಪುರಾಣಗಳನ್ನು]] ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಆಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು [[ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣ]] ಎಂದು [[ಸೊಫೊಕ್ಲಿಸ್‌]] ರಚಿತ [[ಗ್ರೀಕ್‌ ದುರಂತಕಥೆ]] ''[[ಈಡಿಪಸ್‌ ರೆಕ್ಸ್‌]]'' ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದರು. &quot;ನನ್ನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆನು. ಈಗ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಬಾಲ್ಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿದೆ&quot; ಎಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿ ಹಂತವು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಸದೃಢ ಅಹಂನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರೌಢತೆ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ಮುನ್ನಡೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (cf. ''[[ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗೆಗಿನ ಮೂರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು]]'' ). ಅವರು ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಜನರು [[ಅಗಮ್ಯಗಮನ|ಅಗಮ್ಯಗಮನವನ್ನು]] ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ದಮನಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾಗೂ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು [[ಕುಲದೇವತಾ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿ|ಕುಲದೇವತಾ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ|ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಡೆ]] ಗಮನ ಹರಿಸಿ, ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ [[ಈಡಿಪಸ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ|ಈಡಿಪಸ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು]] ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನರವಿಕಾರದ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ [[ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ]] ಎಂಬ &quot;ವ್ಯಾಮೋಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಗತ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಲೈಂಗಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ನೆನಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದವೇ ಹೊರತು ನಿಜಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೯೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನರವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲೈಂಗಿಕ ರೋಗನಿದಾನವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುವಿಕೆಯು ಉನ್ಮಾದ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ನರವಿಕಾರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ತನ್ನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಕೆಲ ನರವಿಕಾರಪೀಡಿತರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಪೀಡನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಪೀಡನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book |title=''Freud: A Life for Our Time'' | pages=95}}&lt;/ref&gt;

ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ [[ಕಾಮೇಚ್ಛೆ|ಕಾಮೇಚ್ಛೆಯನ್ನು]], [[ಶುದ್ಧೀಕರಣ]] ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸೂಚಿತವಾಗುವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು, ಮಾನವನು ಜನ್ಮತಃ &quot;ಬಹುವಿಧದ ವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು&quot;, ಎಂದರೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಆಹ್ಲಾದತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇದೇ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು ಮನುಷ್ಯರು ಬೆಳೆದಂತೆ ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಮೊದಲಿಗೆ [[ಬಾಯಿಯ ಹಂತ]] (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಗುವು ಆರೈಕೆಯಿಂದ ಸಂಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದುವಂತೆ), ನಂತರ [[ಗುದದ ಹಂತ]] (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುವ ಮಕ್ಕಳು ಮಲ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಆನಂದ), ನಂತರ [[ಶಿಶ್ನದ ಹಂತ]]. ನಂತರ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಕಾಮದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ([[ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣ]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ) ಆಶಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಇಚ್ಛೆಯು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವಾದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ದಮನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ವಾದಿಸಿದರು. ([['ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ]]' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇದೇ ತರಹ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅದರ ಬ‌ಳಕೆಯನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.) ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಮನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಸುಪ್ತ [[ಅಗೋಚರ ಹಂತ|ಅಗೋಚರ ಹಂತದ]] ನಂತರ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವ [[ಜನನಾಂಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತ]] ಬರುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿಶ್ನ/ಪುರುಷಕೇಂದ್ರಿತವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಪ್ತ ಆಸೆಯೆಂದರೆ ಪುರುಷ ಜನನಾಂಗ (ಶಿಶ್ನ). ಪುರುಷರು ಮತ್ತೋರ್ವ ಪುರುಷನ ಮುಂದೆ ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಡುವ ತಮ್ಮ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು - ಕೈಗೂಡದ ಬಯಕೆಯಾದರೂ ಶಿಶ್ನವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಬಯಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಹುಡುಗರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (ಪುರುಷತ್ವ ನಷ್ಟದ ಭಯದಿಂದ) ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಜನನಾಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಲ್ಲವೇ ಎಂದಾಗ ಅವರು &quot;...ಸ್ತ್ರೀ ಜನನಾಂಗವು ತೆರಪಿನದ್ದಾದರೆ, ಶಿಶ್ನವು ಸಮ್ಮುಖದ್ದು...&quot; ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದರು.

=== ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ, ಅಹಂ, ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಅಹಂ ===
{{Main|Id, ego, and super-ego}}
ತನ್ನ ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು‌: [[ಅಹಂ, ವಿಪರೀತ-ಅಹಂ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ]] ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಈ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ೧೯೨೦ರ ಪ್ರಬಂಧ ''[[ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದ ಪ್ಲೆಷರ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ನಂತರ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ರೂಪರೇಖೆ (i.e., ಪ್ರಜ್ಞೆ, ಸುಪ್ತಪ್ರಜ್ಞೆ, ಮತ್ತು ಅಧಃಪ್ರಜ್ಞೆ)ಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ''[[ದ ಇಗೋ ಅಂಡ್‌ ದ ಐಡಿ]]'' (೧೯೨೩)ಯಲ್ಲಿ, ಈ ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಆವೇಗವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನ ಮಗುವಿನ-ರೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಕೇವಲ &quot;ಆಹ್ಲಾದ ತತ್ವ&quot;ದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ ತನಗೇನು ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಗಮನಿಸಿ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಲಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

''ಇಗೋ'' ಎಂಬ ಪದ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗೆ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು; [[ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್‌]] (೧೭೦೬ - ೧೭೯೦) ಚದುರಂಗವನ್ನು &quot;...ಮಿದುಳನ್ನು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿಡಲು ಹಾಗೂ ಅಹಂ ಅನ್ನು ಅಂಕೆಯಿಂದಿಡುವ&quot; ದಾರಿಯೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದರು. [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಗ್ರಾಡ್ಡೆಕ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌ ಗ್ರಾಡ್ಡೆಕ್‌ರ]] ಲೇಖನಗಳಿಂದ ''ಐಡಿ/ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ'' (''ಡಾಸ್‌ ಎಸ್'', ‌&quot;ದ ಇಟ್‌/ಇದು&quot;) ಪದವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಐಡಿ ಪದವು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚೆ [[ಬೋರಿಸ್‌ ಸಿಡಿಸ್‌|ಬೋರಿಸ್‌ ಸಿಡಿಸ್‌ರ]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಆ ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌|ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್‌ರು]] ೧೮೯೮ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಬಳಸಿದ್ದಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಪರೀತ-ಅಹಂ ಎಂಬುದು ಮನಸ್ಸಿನ ಋಜುತ್ವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನೈತಿಕವಾದ ವಿಷಯವು ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವೆನಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ತರ್ಕಬದ್ಧ ಅಹಂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಅವ್ಯಾವಹಾರಿಕ [[ಭೋಗವಾದ]] ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಸಮಾನವಾಗಿ ವಿಪರೀತ-ಅಹಂನ ಅವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ನೈತಿಕತೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಸೂಕ್ತ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ; ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಭಾಗವೇ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವುದು. ವಿಪರೀತ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಆತಂಕಿತಗೊಂಡಾಗ, [[ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮ|ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ]] [[ನಿರಾಕರಣೆ]], [[ದಮನ]] ಹಾಗೂ [[ಬದಲಾವಣೆ|ಬದಲಾವಣೆಯಂತಹಾ]] ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಹಂ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸ್ವೀಕೃತಿ ದೊರಕಿದ್ದರೆ,&lt;ref name=&quot;Integrative&quot;&gt;{{cite book |author=Barlow DH, Durand VM |title=''Abnormal psychology: an integrative approach'' (5th ed.) |publisher=Thomson Wadsworth |location=Belmont, CA, USA |year=2005 |pages=18–21 |isbn= |oclc= |doi= }}&lt;/ref&gt; ದಮನ ಪ್ರಕೃತಿಯು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Cognitive&quot;&gt;{{cite book |author=Robinson-Riegler G, Robinson-Riegler B |title=Cognitive psychology: Applying the science of the mind (2nd ed.) |url=https://archive.org/details/cognitivepsychol0000robi_b9q0 |publisher=Pearson Education |location=Boston, MA, USA |year=2008 |pages=[https://archive.org/details/cognitivepsychol0000robi_b9q0/page/278 278]–284 |isbn= |oclc= |doi= }}&lt;/ref&gt;

=== ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆ ===

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯರು ಎರಡು ವೈರುಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳನ್ನು ‌ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ : ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆ ([[ಕಾಮೇಚ್ಛೆ]]/ಕಾಮ) (ಉಳಿಕೆ/ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರಜನನ, ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಕಾಮ) ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರೇರಣೆ ([[ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತಬಯಕೆ]]). ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮನಶ್ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವೇಚ್ಛೆ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಜೀವೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆ]] (ಅಥವಾ ಮರಣದ ಮೂಲಪ್ರವೃತ್ತಿ), ಇದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವವಿರೋಧಿತ್ವ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿರುವ ಸ್ತಬ್ಧತೆಗೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನಿರ್ಜೀವ ಅಥವಾ ಸತ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುವ ಇಚ್ಛೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತ ಬಯಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ''[[ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದ ಪ್ಲೆಷರ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌]]'' ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ನಲಿವು ಹಾಗೂ ನೋವುಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ನೋವು ಎಂದರೆ ದೇಹವು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಚೋದನೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ವಿಪರೀತ ಘರ್ಷಣೆಯು ಸುಟ್ಟ ಸಂವೇದನೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆಯ ನಡುವೆಯಿದ್ದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಶ್ಯ ಸಂವೇದನೆ ವ್ಯಗ್ರತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.)

ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಲಿವಿಗೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒತ್ತಡದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ದೇಹವು ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ). ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಇಳಿಕೆಯಾದಂತೆ ನಲಿವು ಹೆಚ್ಚಿತೆಂದರೆ, ನಲಿವಿನ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಅನುಭವವೆಂದರೆ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ಅಥವಾ ಮರಣ.{{Citation needed|date=June 2009}}

ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಿಂದ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯು ನೋವಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಂವೇದನಾರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದುಃಖದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಈ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಚೋದನೆಯೇ ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳು ಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಹಿಂದಿನ ಕನಸುಗಳು ಕೇವಲ ಆಹ್ಲಾದ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೀತಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಜೀವನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ವಿಪರೀತ ದುಃಖ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಆಹ್ಲಾದದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸಿ ಸಾವಿನೆಡೆ ದಾರಿ ತೋರುತ್ತದೆ. [[ಸ್ವಪೀಡನೆ]] ಹಾಗೂ [[ಖಿನ್ನಸ್ವಪೀಡನೆ|ಖಿನ್ನಸ್ವಪೀಡನೆಗಳ]] ಕುರಿತ ತನ್ನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ಲಾದತೆ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಹಾಗೂ ಕಾಮ/ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ಇಬ್ಬಂದಿತನದ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಕಾಮ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತ ಬಯಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ತುಯ್ತವು ಅವರ ಚಿಂತನಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು.

ಈ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನವು [[ಆರ್ಥರ್‌ ಷೋಪೆನ್‌ಹಾರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಚ್‌ ನೀಟ್ಷೆ|ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಚ್‌ ನೀಟ್ಷೆರ]] ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಷೋಪೆನ್‌ಹಾರ್‌ರ ''ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಸ್‌ ವಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ನಿರಾಶಾಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಮನಸ್ಸಿನ ಜೀವನದೆಡೆಗಿನ ವೈರಾಗ್ಯದ ವಿವರಣೆಯು, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆಯು ನೀಟ್ಷೆರ ''ದ ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರಾಜಿಡಿ'' ಯಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಲೋಲುಪತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅವರ ಲೇಖನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಝಿಲ್‌ಬೋರ್ಗ್,{{cite book |title=''Beyond the Pleasure Principle'' | pages=xxvii}}&lt;/ref&gt;

== ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಾಧನೆಗಳು/ಪರಿಶ್ರಮಗಳು/ಕೀರ್ತಿ ==
=== ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ===
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ [[ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ಆತನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೂ, ಒಂದು ಹಂತದವರೆಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌-ವಿಧಾನದ ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಶೋಧನೆಯ ನಂತರದ ಪ್ರಭಾವೀ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕದ ಮಾನಸಿಕ ತಜ್ಞರಾದ [[ಆರ್ಥರ್‌ ಜಾನೊವ್‌|ಆರ್ಥರ್‌ ಜಾನೊವ್‌ರ]] [[ಮೂಲಭೂತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]].&lt;ref&gt;{{cite book| last=Kovel| first= Joel| year=1991|title=''A Complete Guide to Therapy: From Psychoanalysis to Behaviour Modification'' | url=https://archive.org/details/completeguidetot0000kove_x8w2| pages=[https://archive.org/details/completeguidetot0000kove_x8w2/page/188 188]–198}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| last=Rosen| first= R. D. | year=1977|title=''Psychobabble: Fast Talk and Quick Cure in the Era of Feeling'' | url=https://archive.org/details/psychobabblefast0000rose_f8c0| pages=[https://archive.org/details/psychobabblefast0000rose_f8c0/page/154 154]–217}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| last=Pendergrast| first= Mark| year=1995|title=''Victims of Memory: Incest Accusations and Shattered Lives'' | url=https://archive.org/details/victimsofmemorys0000pend| pages=[https://archive.org/details/victimsofmemorys0000pend/page/442 442]–443}}&lt;/ref&gt;

ಮಾನಸಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಾಧನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.

ಟೀಕಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[H. J. ಐಸೆಂಕ್‌|H. J. ಐಸೆಂಕ್‌ರು]], ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ‌ 'ಮನಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಶತಮಾನ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದಿದ್ದಾರೆ', ನಿರಂತರವಾಗಿ ತನ್ನ ರೋಗಿಗಳ ತಪ್ಪು ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೇ, ವಂಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರೋಗಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು, ಹಾಗೂ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ‌ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಹೊಸದಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾದುದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ &quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಐಸೆಂಕ್‌, ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌‌, ಡಿಕ್ಲೈನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಫ್ರಾಯ್ಡಿಯನ್‌ ಎಂಪೈರ್ (ಹಾರ್ಮಂಡ್ಸ್‌‌ವರ್ತ್‌ : ಪೆಲಿಕನ್‌, ೧೯೮೬)&lt;/ref&gt;

[[ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರೀಡನ್‌|ಬೆಟ್ಟಿ ಫ್ರೀಡನ್‌ರು]] ಕೂಡಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಹಾಗೂ ಅವರ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹವನ್ನು ತನ್ನ ೧೯೬೩ರ ಪುಸ್ತಕ ''[[ದ ಫೆಮಿನೈನ್‌ ಮಿಸ್ಟಿಕ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Friedan, Betty|title=''The Feminine Mystique'' |url=https://archive.org/details/femininemystique0000frie|date=1963|pages=[https://archive.org/details/femininemystique0000frie/page/n195 166]–194|publisher=W.W. Norton|isbn=0-393-32257-2}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ [[ಶಿಶ್ನದ ಅಸೂಯೆ|ಶಿಶ್ನದ ಅಸೂಯೆಯ]] ಕಲ್ಪನೆ—ಹಾಗೂ ಆತನ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಶೂನ್ಯತೆ/ನಕಾರಾತ್ಮಕ&lt;ref&gt;{{cite book|author=Millett, Kate|title=Sexual Politics|date=2000|first=1970|publisher=University of Chicago Press|pages=179–180}}&lt;/ref&gt; ವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು — [[ಕೇಟ್‌ ಮಿಲ್ಲೆಟ್‌|ಕೇಟ್‌ ಮಿಲ್ಲೆಟ್‌ರು]] ತಮ್ಮ ೧೯೭೦ರ ಪುಸ್ತಕ ''[[ಸೆಕ್ಸುಯಲ್‌ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಆತನ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿನ ಗೊಂದಲ ಹಾಗೂ ಅಜಾಗರೂಕತೆಗಳ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Millett, Kate|title=Sexual Politics|date=2000|first=1970|publisher=University of Chicago Press|pages=176–203}}&lt;/ref&gt; [[ನಾವೊಮಿ ವೆಸ್‌ಟೇನ್‌|ನಾವೊಮಿ ವೆಸ್‌ಟೇನ್‌ರು]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಅವರ &quot;ವರ್ಷಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಗಾಢ ಅನುಭವ&quot;ವು ಆತನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Weisstein, Naomi in Miriam Schneir (ed.)|title=Feminism in Our Time|page=219–220|publisher=Vintage|date=1994|isbn=0-679-74508-4}}&lt;/ref&gt;

''ದ ಲಂಡನ್‌ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹಾನ್‌ ಇಸ್ರೇಲ್ಸ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಡೆರ್‌ ಫಾಲ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌'' ನ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಕ್ಕೆಲ್‌ ಬಾರ್ಚ್-ಜಾಕೊಬ್‌ಸೆನ್‌ರು, &quot;ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರಿಗೆ ಫ್ಲೀಷ್‌ಲ್‌, ಅನ್ನಾ O. ಮತ್ತು ಆತನ ೧೮ ರೋಗಿಗಳು ಗುಣಮುಖರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಈ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಯಂ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ‘ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ’ ಸಂಗತಿಗಳೆಂದು ಮರೆಮಾಚಿದರೆಂದು, ತಮ್ಮ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದರೆಂದು, ತನ್ನ ಕೆಲ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಕೂಲರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನದೆಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದರೆಂದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾನೇ ಮಾಡಿದ ‘ಮುಕ್ತ ಸಾಹಚರ್ಯಗಳನ್ನು’ ತನ್ನ ರೋಗಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೆಂದು, ತನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ತಾನೇ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡಿದರೆಂದು, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸಿದರೆಂದು&quot; ಬರೆದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.lrb.co.uk/v22/n08/borc01_.html ಹೌ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಷನ್ಸ್‌ ಡಿಫರ್‌ ಫ್ರಂ ಎ ಲೈ]&lt;/ref&gt;

[[ಜಾಕ್ವಿಸ್‌ ಲಕಾನ್‌|ಜಾಕ್ವಿಸ್‌ ಲಕಾನ್‌ರು]] ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್‌ [[ಅಹಂ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಹಂ ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಸರಿಯಾದ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಲಕಾನ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು &quot;ಸ್ವಯಂ-ಶೋಧನೆ&quot; ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅದು ವಿಮೋಚಕವಾದ ಸ್ವಯಂ-ಅರಿವನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಂತೆ.&lt;ref name=&quot;Classical Statements&quot;&gt;{{cite book |author=Ashley D, Orenstein DM |title=''Sociological theory: Classical statements'' (6th ed.) |publisher=Pearson Education |location=Boston, MA, USA |year=2005 |pages=312 |isbn=}}&lt;/ref&gt;

[[ಡೇವಿಡ್‌ ಸ್ಟಾಫರ್ಡ್‌-ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ‌ ಬಗೆಗಿನ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಸಾರೀಕರಿಸಿ : &quot;ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮೂಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅವಿಷ್ಕಾರ,ಶೋಧನೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಆತನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸಾಧನೆ. ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿಯೂ 'ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರನ್ನು ವಿಪರೀತ ದೂರವಿಟ್ಟು' ಬಳಸುವುದು ವ್ಯಕ್ತ ಅನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹೀಗಳೆತವಾಗುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದರು.&lt;ref name=&quot;stafford-clark&quot;&gt;{{cite book | last = Stafford-Clark | first = David | title =''What Freud Really Said'' | publisher = Pelican books | url = http://openlibrary.org/b/OL2671817M |pages = 19 | year = 1965 | isbn = 0140208771}}&lt;/ref&gt; ಇದು ವಿಕಸನವಾದವನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿ ; 'ಡಾರ್ವಿನ್‌ರನ್ನು ವಿಪರೀತ ದೂರವಿಟ್ಟಂತೆ'. ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು‌.

=== ತತ್ವಜ್ಞಾನ ===
ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ತಮ್ಮನ್ನು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಫ್ರಾನ್ಜ್‌ ಬ್ರೆಂಟಾನೋ|ಫ್ರಾನ್ಜ್‌ ಬ್ರೆಂಟಾನೋರನ್ನು]] ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಉಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ತಾದಾತ್ಮತೆ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದ [[ಥಿಯೋಡಾರ್‌ ಲಿಪ್ಸ್‌‌|ಥಿಯೋಡಾರ್‌ ಲಿಪ್ಸ್‌‌ರನ್ನು]] ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal| last=Pigman| first= G.W.| url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&amp;db=PubMed&amp;list_uids=7628894&amp;dopt=Abstract | title=Freud and the history of empathy| journal=The International journal of psycho-analysis| year= 1995| month=April| volume=76 (Pt 2)| pages=237–56}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ೧೯೩೨ರ &quot;ಎ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಲೈಫ್‌&quot; ಎಂಬ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಉಪನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು:

:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ, ಅದು ವಿಜ್ಞಾನದಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯವರೆಗೆ ಅದೇ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗಿನ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ತೊರೆಯುತ್ತದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತಿ ಮುನ್ನಡೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಆ ಚಿತ್ರಣವು ಸರಿಹೊಂದಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಪ್ಪೇನೆಂದರೆ ನಮ್ಮ ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸಕ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಪರೀತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತದವರೆಗೆ ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯಂತಹಾ ಇತರೆ ಜ್ಞಾನಮೂಲಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌, ''[http://www.marxistsfr.org/reference/subject/philosophy/works/at/freud.htm ಮಾನಸಿಕ -ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207183019/http://www.marxistsfr.org/reference/subject/philosophy/works/at/freud.htm |date=2009-02-07 }}'' (೧೯೩೩)&lt;/ref&gt;

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾದರಿಯು, [[ಆಧುನಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ಆಧುನಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದ ‌ತರ್ಕಬದ್ಧ [[ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] [[ಜ್ಞಾನೋದಯ|ಜ್ಞಾನೋದಯದ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ ಪಂಥ]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ರಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಕ್ರಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ [[ಜಾಕ್ವಿಸ್‌ ಲಕಾನ್‌|ಜಾಕ್ವಿಸ್‌ ಲಕಾನ್‌ರ]], &quot;[[ರಿಟರ್ನ್‌ ಟು ಫ್ರಾಯ್ಡ್]]‌&quot; ಕೃತಿಯ ನಂತರ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಕೆಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಒಮ್ಮೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ &quot;ಆತನ ಅಂದಾಜುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ನಂತರದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ&quot; [[ನೀಟ್ಷೆ|ನೀಟ್ಷೆರ]] ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;Nietzsche&quot;&gt;{{cite book | last = Freud | first = Sigmund | title = Autobiography | publisher = W.W.Norton and Company | year = 1924}}&lt;/ref&gt; ನೀಟ್ಷೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ, 'ವೈಜ್ಞಾನಿಕ'ರುಗಳ, ತಂದೆಯ-ದೇವರ ಸಾವನ್ನು 'ರೋಗನಿದಾನ' ಮಾಡಿದ ನಂತರವೂ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರೀತಿಯ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ '[[ಕಾಮೇಚ್ಛೆಯ]] ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು') ಊಹೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮಾನವಾಧ್ಯಾಯಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು [[ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೀಕೃತ ಪ್ರಮಾಣದ]] ಮೂಲಕ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದನ್ನು ಆಗ್ರಹಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.

=== ವಿಜ್ಞಾನ ===
ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್‌-ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮೂಲದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಕಾರ್ಲ್ ಪಾಪ್ಪರ್‌|ಕಾರ್ಲ್ ಪಾಪ್ಪರ್‌ರು]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು [[ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತಹಾ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Popper&quot;&gt;ಕಾರ್ಲ್ ಪಾಪ್ಪರ್‌, ಕಂಜೆಕ್ಚರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಫ್ಯುಟೇಷನ್ಸ್‌, ಲಂಡನ್‌ : ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ಕೆಗನ್‌ ಪೌಲ್‌, ೧೯೬೩, pp. ೩೩-೩೯; ಥಿಯೋಡೋರ್‌ ಷಿಕ್‌ನಿಂದ, ed., ರೀಡಿಂಗ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ ದ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌, ಮೌಂಟೆನ್‌ವ್ಯೂ, CA: ಮೇಫೀಲ್ಡ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಕಂಪೆನಿ, ೨೦೦೦, pp. ೯-೧೩. [http://faculty.washington.edu/lynnhank/Popper.doc ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090326181144/http://faculty.washington.edu/lynnhank/Popper.doc |date=2009-03-26 }}&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಇಂದಿನ ವಿಭಾಗಗಳು, [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳ]] ಪರವಾಗಿದ್ದು, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಮುಖ್ಯವಾಗಿಸಿ, ಬದಲಿಗೆ ಅವನ್ನು &quot;ಸತ್ವವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜೀವ&quot; ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಇತ್ತೀಚಿನ [[APA]] ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/11/25/weekinreview/25cohen.html?_r=3&amp;amp;ref=education&amp;amp;oref&amp;amp;oref=slogin [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಟಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] ಜೂನ್‌ ೨೦೦೮ರ ಅಧ್ಯಯನ, ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಹಾಗೆ ], &quot;ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಈಸ್‌ ವೈಡ್ಲಿ ಟಾಟ್‌ ಇನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್‌, ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌&quot; ಪೆಟ್ರೀಷಿಯಾ ಕೋಹೆನ್‌ರಿಂದ, ನವೆಂಬರ್‌ ೨೫, ೨೦೦೭. &quot;[[[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|[ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಮನಶ್ಸಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ Dr. ಅಲೈಸ್‌] &quot;...ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಹಳಷ್ಟು ಶಾಖೆಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಧಾನದ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 'ಮಾನಸಿಕವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಕ್ಷಾಧಾರಿತ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಲ್ಲ.' ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಮನಶ್ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳು ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಈಗ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ [[ನರ-ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ನರ-ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ]] ಸಂಶೋಧಕರು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪರವಾಗಿದ್ದು, [[ಕಾಮ]], [[ಉತ್ತೇಜನಗಳು]], [[ಸುಪ್ತಮನಸ್ಸು]] ಮತ್ತು [[ದಮನ|ದಮನದಂತಹಾ]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=April 2009|this is alo alluded to in lede - but where is the source?}} ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನರವಿಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞ [[ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಾಲ್ಮ್ಸ್‌|ಮಾರ್ಕ್‌ ಸಾಲ್ಮ್ಸ್‌ರಿಂದ]],&lt;ref&gt;ಕಪ್ಲನ್‌-ಸಾಲ್ಮ್ಸ್, K., &amp;amp; ಸಾಲ್ಮ್ಸ್‌, M. (೨೦೦೦). ಕ್ಲಿನಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಇನ್‌ ನ್ಯೂರೋ-ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ : ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಎ ಡೆಪ್ತ್‌ ನ್ಯೂರೋಸೈಕಾಲಜಿ. ಲಂಡನ್‌: ಕಾರ್ನಾಕ್‌ ಬುಕ್ಸ್.ಸಾಲ್ಮ್ಸ್‌, M., &amp;amp; ಟರ್ನ್‌ಬುಲ್, O. (೨೦೦೨). ದ ಬ್ರೈನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಇನ್ನರ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ : ಆನ್‌ ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟೊ ದ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟೀವ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ :ಇತರೆ ಮುದ್ರಾಲಯ&lt;/ref&gt; ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನರ-ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು [[ಆಲಿವರ್‌ ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌]],&lt;ref&gt;ಸ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌, O. (೧೯೮೪). ಎ ಲೆಗ್‌ ಟು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ ಆನ್‌. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಸಮ್ಮಿಟ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌‌/ಸಿಮನ್‌ ಮತ್ತು ಷೂಸ್ಟರ್‌.&lt;/ref&gt; [[ಜಾಕ್‌ ಪ್ಯಾಂಕ್‌ಸೆಪ್ಪ್]]‌,&lt;ref&gt;ಪ್ಯಾಂಕ್‌ಸೆಪ್ಪ್, J. (೧೯೯೮). ಅಫೆಕ್ಟೀವ್‌ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್‌ : ದ ಫೌಂಡೇಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನಿಮಲ್‌ ಇಮೋಷನ್ಸ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ : ಆಕ್ಸ್‌‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ.&lt;/ref&gt; ಡಗ್ಲಾಸ್‌‌ ವಾಟ್‌, [[ಆಂಟೊನಿಯೋ ಡಮಾಸಿಯೋ]],&lt;ref&gt;''[[ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟೆಸ್‌ ಎರರ್‌: ಇಮೋಷನ್‌, ರೀಸನ್‌, ಅಂಡ್‌ ದ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಬ್ರೇನ್]]'' ‌, ೧೯೯೪; ''ದ ಸೊಮಾಟಿಕ್‌ ಮಾರ್ಕರ್‌ ಹೈಪೋಥೀಸಿಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಪಾಸಿಬಲ್‌ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್‌ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್‌'', ೧೯೯೬; ''ದ ಫೀಲಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ವಾಟ್‌ ಹ್ಯಾಪನ್ಸ್‌: ಬಾಡಿ ಅಂಡ್‌ ಇಮೋಷನ್‌ ಇನ್‌ ದ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾನ್‌ಷಿಯಸ್‌ನೆಸ್'' ‌, ೧೯೯೯; ''ಲುಕಿಂಗ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಪಿನೋಜಾ : ಜಾಯ್‌, ಸಾರೋ ಅಂಡ್‌ ದ ಫೀಲಿಂಗ್‌ ಬ್ರೇನ್'' ‌}, ೨೦೦೩&lt;/ref&gt; [[ಎರಿಕ್‌ ಕಾಂಡೆಲ್‌]], ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್‌ E. ಲೆಡೌಕ್ಸ್‌|ಜೋಸೆಫ್‌ E. ಲೆಡೌಕ್ಸ್‌ಗಳೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref&gt;''ದ ಇಮೋಷನಲ್‌ ಬ್ರೇನ್‌ : ದ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್‌ ಅಂಡರ್‌ಪಿನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಮೋಷನಲ್‌ ಲೈಫ್'', ೧೯೯೬, [[ಸೈಮನ್‌ &amp;amp; ಷೂಸ್ಟರ್]], ೧೯೯೮ ಟಚ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ ಆವೃತ್ತಿ: ISBN ೦-೬೮೪-೮೩೬೫೯-೯&lt;/ref&gt;

== ರೋಗಿಗಳು ==

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ತಮ್ಮ ರೋಗ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಥ್ಯಾನಾಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. [[ಪೀಟರ್‌ ಸ್ವೇಲ್ಸ್‌|ಪೀಟರ್‌ ಸ್ವೇಲ್ಸ್‌ರು]] ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಮಿಥ್ಯಾನಾಮಗಳಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕರನ್ನು, ಅವರ ನಿಜ ಗುರುತನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದರು. ಮಿಥ್ಯಾನಾಮಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲ ರೋಗಿಗಳೆಂದರೆ [[ಅನ್ನಾ O.]] (ಬರ್ತಾ ಪಾಪ್ಪೆನ್‌ಹೇಮ್‌, ೧೮೫೯–೧೯೩೬); ಕ್ಯಾಸಿಲೀ M. (ಅನ್ನಾ ವಾನ್‌ ಲೀಬೆನ್‌ ); ಡೋರಾ ([[ಇಡಾ ಬಾವರ್‌]], ೧೮೮೨–೧೯೪೫); ಫ್ರೌ ಎಮ್ಮಿ ವಾನ್‌ N. (ಫ್ಯಾನ್ನಿ ಮೋಸರ್‌); ಫ್ರಾಲೀನ್‌ ಎಲಿಸಬೆತ್‌ ವಾನ್‌ R. (ಇಲೋನಾ ವೇಸ್ಸ್‌ );&lt;ref&gt;{{cite book| last=Appignanesi &amp; Forrester|year=1992|title=Freud's Women| url=https://archive.org/details/freudswomen00appi|pages=[https://archive.org/details/freudswomen00appi/page/108 108]}}&lt;/ref&gt; ಫ್ರಾಲೀನ್‌ ಕಥರೀನಾ (ಆರೆಲಿಯಾ ಕ್ರಾನ್ರಿಚ್‌ ); ಫ್ರಾಲೀನ್‌ ಲ್ಯೂಸಿ R.; [[ಲಿಟಲ್‌ ಹ್ಯಾನ್ಸ್‌]] ([[ಹರ್ಬರ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಫ್‌]], ೧೯೦೩–೧೯೭೩); [[ರಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್]]‌(ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಲ್ಯಾನ್‌ಜರ್‌, ೧೮೭೮–೧೯೧೪); ಮತ್ತು [[ವೂಲ್ಫ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]] (ಸರ್ಜೈ ಪಾಂಕೆಜೆಫ್‌, ೧೮೮೭–೧೯೭೯). ಇತರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೋಗಿಗಳೆಂದರೆ [[H.D.]] (೧೮೮೬–೧೯೬೧); [[ಎಮ್ಮಾ ಎಕ್‌ಸ್ಟೇನ್‌]] (೧೮೬೫–೧೯೨೪); [[ಗುಸ್ತಾವ್‌ ಮಾಹ್ಲೆರ್‌]] (೧೮೬೦–೧೯೧೧), ಇವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಕೇವಲ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದರು ಹಾಗೂ [[ರಾಜಕುಮಾರಿ ಮೇರಿ ಬೋನಾಪಾರ್ಟೆ]].

ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಗಾದವರು ಆದರೆ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲದವರೆಂದರೆ [[ಡೇನಿಯಲ್‌ ಪೌಲ್‌ ಷ್ರೆಬರ್‌]] (೧೮೪೨–೧೯೧೧); [[ಗಿಯೋರ್ಡಾನೋ ಬ್ರೂನೋ]], [[ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್‌]] (೧೮೫೬–೧೯೨೪) ಇವರುಗಳು ಮುಖ್ಯ ಲೇಖಕ [[ವಿಲಿಯಂ ಬುಲ್ಲಿಟ್ಟ್‌‌|ವಿಲಿಯಂ ಬುಲ್ಲಿಟ್ಟ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ]] ಸಹಲೇಖಕರಾಗಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಬರೆದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ; [[ಮೈಕೆಲೇಂಜೆಲೋ|ಮೈಕೆಲೇಂಜೆಲೋರವರು]] ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ &quot;ದ ಮೋಸೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮೈಕೆಲೇಂಜೆಲೋ&quot;ದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ; [[ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ]], ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪುಸ್ತಕ, '''ಲಿಯೋನಾರ್ಡೋ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಅಂಡ್‌ ಎ ಮೆಮರಿ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್'' 'ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿತರಾದರು‌; [[ಮೋಸೆಸ್‌]], ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ''ಮೋಸೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾನೋಥೀಯಿಸಂ'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ; ಹಾಗೂ ಜೋಸೆಫ್‌ ಪಾಪ್ಪರ್‌-ಲಿಂಕೆಯುಸ್‌ರು, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ‌ಲೇಖನ, &quot;ಜೋಸೆಫ್‌ ಪಾಪ್ಪರ್‌-ಲಿಂಕೆಯುಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಥಿಯರಿ ಆಫ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌&quot;ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿತರಾದರು.

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;

=== ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳು ===

* ''ದ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ ಎಡಿಷನ್‌]] ಆಫ್‌ ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಸೈಕೊಲಾಝಿಕಲ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌'' ಆಫ್‌ ‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಚೆ|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಚೆಯವರ]] ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡ ಕೃತಿ. [[ಅನ್ನಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌|ಅನ್ನಾ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ]] ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ. ಸಹಾಯಕರು [[ಅಲಿಕ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಚೆ]] ಮತ್ತು ಅಲನ್‌ ಟೈಸನ್‌, ೨೪ ಸಂಪುಟಗಳು, ವಿಂಟೇಜ್‌, ೧೯೯೯
* ''[[ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್ಟೀರಿಯಾ]]'' (ವಿತ್‌ [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಬ್ರೂವರ್‌]]) (''Studien über Hysterie'', ೧೮೯೫)
* ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಲೆಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಟು [[ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಫ್ಲಿಯೆಸ್]]‌, ೧೮೮೭-೧೯೦೪'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೮೬, ISBN ೦-೬೭೪-೧೫೪೨೧-೫ 
* ''[[ದ ಇಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರೀಮ್ಸ್‌]] '' (''Die Traumdeutung'' ‌, ೧೮೯೯ [1900])
* ''[[ದ ಸೈಕೋಪಾಥೋಲಜಿ ಆಫ್‌ ಎವ್ವೆರಿಡೇ ಲೈಫ್‌]]'' (''Zur Psychopathologie des Alltagslebens'' ‌, ೧೯೦೧)
* ''[[ತ್ರೀ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆನ್‌ ದ ಥಿಯರಿ ಆಫ್‌ ಸೆಕ್ಸುಯಾಲಿಟಿ]]'' (''Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie'', ೧೯೦೫)
* ''[[ಜೋಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ದೇರ್‌ ರಿಲೇಷನ್ಸ್‌ ಟು ದ ಅನ್‌ಕಾನ್ಷಿಯಸ್‌]]'' (''Der Witz und seine Beziehung zum Unbewußten'', ೧೯೦೫)
* ''[[ಟೋಟೆಂ ಅಂಡ್‌ ಟ್ಯಾಬೂ]]'' (''Totem und Tabu'', ೧೯೧೩)
* ''[[ಆನ್‌ ನಾರ್‌ಸಿಸ್ಸಿಸಂ]] '' (''Zur Einführung des Narzißmus'', ೧೯೧೪)
* ''[[ಇಂಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌ ಟು ಸೈಕೋಅನಾಲಿಸಿಸ್‌]]'' (''Vorlesungen zur Einführung in die Psychoanalyse'', ೧೯೧೭)
* ''[[ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದ ಪ್ಲೆಷರ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌]]'' (''Jenseits des Lustprinzips'', ೧೯೨೦)
* ''[[ದ ಈಗೋ ಅಂಡ್‌ ದ ಐಡಿ]]'' (''Das Ich und das Es'', ೧೯೨೩)
* ''[[ದ ಫ್ಯೂಚರ್‌ ಆಫ್‌ ಆನ್‌ ಇಲ್ಯೂಷನ್]]'' (''Die Zukunft einer Illusion'', ೧೯೨೭)
* ''[[ಸಿವಿಲೈಜೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್‌ ಡಿಸ್‌ಕಂಟೆಟ್ಸ್‌]] '' (''Das Unbehagen in der Kultur'', ೧೯೩೦)
* ''[[ಮೋಸೆಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಾನೋಥೀಯಿಸಂ]] '' (''Der Mann Moses und die monotheistische Religion'', ೧೯೩೯)
* ''ಆನ್‌ ಔಟ್‌ಲೈನ್‌ ಆಫ್‌ ಸೈಕೋ-ಅನಾಲಿಸೀಸ್‌'' (''Abriß der Psychoanalyse'', ೧೯೪೦)
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREPHY.html ''ಎ ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ: ಓವರ್‌ವ್ಯೂ ಆಫ್‌ ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫರೆನ್ಸ್‌ ನ್ಯೂರೋಸಿಸ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090728220749/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREPHY.html |date=2009-07-28 }}, ಆಕ್ಸೆಲ್‌ ಹಾಫರ್‌ರಿಂದ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡಿದೆ, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]]
* ''[[On Creativity and the Unconscious: The Psychology of Art, Literature, Love, and Religion]]'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಹಾರ್ಪರ್‌ ಪೆರೆನ್ನಿಯಲ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಥಾಟ್‌, ೨೦೦೯, ISBN ೯೭೮-೦-೦೬-೧೭೧೮೬೯-೪.
&lt;/div&gt;

=== ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ===

* ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಲೆಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಟು [[ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್‌ ಫ್ಲಿಯೆಸ್‌]], ೧೮೮೭-೧೯೦೪, (ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಂತರಕಾರ [[ಜೆಫ್ರೀ ಮೌಸ್ಸೆಫ್‌ ಮಾಸ್ಸನ್‌]] ), ೧೯೮೫, ISBN ೦-೬೭೪-೧೫೪೨೦-೭'' 
* ''ದ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌[[ಕಾರ್ಲ್‌ ಗುಸ್ತಾವ್‌ ಜಂಗ್‌]] ಲೆಟರ್ಸ್‌'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ; ಅಬರ್‌ ಆವೃತ್ತಿ, ೧೯೯೪, ISBN ೦-೬೯೧-೦೩೬೪೩-೮
* ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ [[ಕಾರ್ಲ್‌ ಅಬ್ರಹಾಂ]], ೧೯೦೭-೧೯೨೫'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಕಾರ್ನಾಕ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ೨೦೦೨, ISBN ೧-೮೫೫೭೫-೦೫೧-೧
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/PASCOM.html ''ದ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಜೋನ್ಸ್‌, 1908-1939'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430052624/http://www.hup.harvard.edu/catalog/PASCOM.html |date=2008-04-30 }}., ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]], ೧೯೯೫, ISBN ೦-೬೭೪-೧೫೪೨೪-X
* ''ದ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ [[‌ಲುಡ್‌ವಿಗ್‌ ಬಿನ್ಸ್‌ವಾಂಗರ್‌]] ಲೆಟರ್ಸ್‌'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಓಪನ್‌ ಗೇಟ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ೨೦೦೦, ISBN ೧-೮೭೧೮೭೧-೪೫-X
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE1.html ''ದ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ, ಸಂಪುಟ 1, 1908-1914'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080429191455/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE1.html |date=2008-04-29 }}, ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]], ೧೯೯೪, ISBN ೦-೬೭೪-೧೭೪೧೮-೬
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE2.html ''ದ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ, ಸಂಪುಟ 2, 1914-1919'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080321173627/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE2.html |date=2008-03-21 }}, ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]], ೧೯೯೬, ISBN ೦-೬೭೪-೧೭೪೧೯-೪
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE3.html ''ದ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ ಫೆರೆನ್ಜಿ, ಸಂಪುಟ 3, 1920-1933'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080429011156/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FREFE3.html |date=2008-04-29 }}, ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]], ೨೦೦೦, ISBN ೦-೬೭೪-೦೦೨೯೭-೦
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog/FRESIL.html ''ದ ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಟು ಎಡುವಾರ್ಡ್ ಸಿಲ್ಬರ್‌ಸ್ಟೇನ್‌, 1871-1881'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430045319/http://www.hup.harvard.edu/catalog/FRESIL.html |date=2008-04-30 }}, ಬೆಲ್ಕ್‌ನಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ]], ISBN ೦-೬೭೪-೫೨೮೨೮-X
* ''ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ [[ಲೌ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್‌-ಸಲೋಂ]]; ಲೆಟರ್ಸ್'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ಹಾರ್ಕೋರ್ಟ್‌ ಬ್ರೇಸ್‌ ಜೊವಾನೋವಿಚ್‌; ೧೯೭೨, ISBN ೦-೧೫-೧೩೩೪೯೦-೦
* ''ದ ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಅಂಡ್‌ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಜ್ವೇಗ್]]‌'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಾಲಯ, ೧೯೮೭, ISBN ೦-೮೧೪೭-೨೫೮೫-೬
* ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌- ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ : [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಲುಡ್‌ವಿಗ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌]]'', ಪ್ರಕಾಶಕ : ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ಬೇಸಿಕ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌, ೧೯೬೦, ISBN ೦-೪೮೬-೨೭೧೦೫-೬

=== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳು ===

* ಹೆಲೆನ್‌ ವಾಕರ್‌ ಪೂನರ್‌, ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ : ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಹಿಸ್‌ ಮೈಂಡ್‌'' (೧೯೪೭) 
* [[ಅರ್ನೆಸ್ಟ್‌ ಜೋನ್ಸ್]]‌, ''ದ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ವರ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌'', ೩ vols. (೧೯೫೩–೧೯೫೮) 
* [[ಹೆನ್ರಿ ಎಲ್ಲೆನ್‌ಬರ್ಗರ್‌]], ''ದ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್‌ ದ ಅನ್‌ಕಾನ್ಷಿಯಸ್‌'' (೧೯೭೦) 
* [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಸುಲ್ಲೋವೆ]], ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌: ಬಯೋಲಜಿಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮೈಂಡ್‌'' (೧೯೭೯) 
* [[ಜೆಫ್ರೀ ಮೌಸ್ಸೆಫ್‌ ಮಾಸ್ಸನ್‌]]. ''ದ ಅಸಾಲ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಟ್ರುತ್‌ : ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌‌ ಸಪ್ರೆಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸೆಡೆಕ್ಷನ್‌ ಥಿಯರಿ'', ಬ್ಯಾಲಂಟೀನ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ (ನವೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೩), ISBN ೦-೩೪೫-೪೫೨೭೯-೮
* [[ಪೀಟರ್‌ ಗೇ]], ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌: ಎ ಲೈಫ್‌ ಫಾರ್‌ ಅವರ್‌ ಟೈಂ'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : W. W. ನಾರ್ಟನ್‌ &amp; ಕಂಪೆನಿ, ೧೯೮೮) 
* [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಬ್ರೆಗರ್‌]], ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌: ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್‌ ಇನ್‌ ದ ಮಿಡ್ಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಷನ್‌'' (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ವಿಲೇ, ೨೦೦೦), ISBN ೯೭೮-೦-೪೭೧-೦೭೮೫೮-೬

== ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸ್ತುತಿ ==

* [[ದ ಮಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್‌ - ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌]] 
* [[ದ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್‌ ದ ಸೆಲ್ಫ್‌]]
* [[ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ದ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ಪ್ಯಾಷನ್‌]]

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ ==
{{col-begin}}
{{col-break}}

* [[ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಕುಟುಂಬ]]
* [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಟಿಕ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]
* [[ಗಿರೀಂದ್ರಸೇಖರ್ ಬೋಸ್]] 
* [[ದ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್‌ ದ ಸೆಲ್ಫ್‌]] (ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ))
* [[ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ತಿಳಿಯದ ತಪ್ಪು]] 
* [[ಫ್ರಾಯ್ಡೋ-ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] 
* [[ನವ-ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]
* [[ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ನಿಲುವುಗಳು]]
{{col-break}}

* [[ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು]]
* [[ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] 
* [[ಮನೋಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ]] 
* [[ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]
* [[ಸಿಗ್ನೋರೆಲ್ಲಿ ಬರವಿಗೆ/ಮಾತಿನ ಸಮಸ್ಯೆ/ಪ್ಯಾರಾಪಾಕ್ಸಿಸ್‌]]
* [[ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನೀತಿಭ್ರಷ್ಟತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] 
* [[ದೋಸ್ಟೋಎವ್‌ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಪಿತೃಹತ್ಯೆ]] 
{{col-end}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು-ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{commons|Sigmund Freud}}
{{wikiquote}}
{{wikisource author}}

* {{gutenberg author| id=Sigmund+Freud | name=Sigmund Freud}}
* ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ [http://uk.youtube.com/watch?v=_sm5YFnEPBE&amp;amp;feature=related ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರು ಮಾತನಾಡಿದ್ದರ BBC ಕೇಂದ್ರದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರ]
* ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ರಚಿತ [http://publicliterature.org/books/dream_psychology/xaa.php ''ಡ್ರೀಮ್‌ ಸೈಕಾಲಜಿ'' ]
* Quotidiana.org ಜಾಲತಾದಲ್ಲಿನ [http://essays.quotidiana.org/freud ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಬಂಧಗಳು]
* ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿನ [http://www.freudarchives.org ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಬಗೆಗಿನ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170101102129/http://www.freudarchives.org/ |date=2017-01-01 }}
* [http://www.freud.org.uk ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮಾರೆಸ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌, ಲಂಡನ್‌]
* [http://www.laingsociety.org/colloquia/psychotherapy/serpent1.htm ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ದ ಸರ್ಪೆಂಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ದ ಸೆಕ್ಸುಯಲ್‌ ಎನ್‌ಲೈಟನ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್‌ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್‌ /DANIEL BURSTON] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015135152/http://www.laingsociety.org/colloquia/psychotherapy/serpent1.htm |date=2007-10-15 }}
* ಡಗ್ಲಾಸ್‌ A. ಡೇವಿಸ್‌ರ [http://www.haverford.edu/psych/ddavis/freud_e.html ''ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ಸ್‌ ಅನ್‌ರಿಟನ್‌ ಕೇಸ್‌: ದ ಪೇಷಂಟ್‌ &quot;E.&quot;'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615051817/http://www.haverford.edu/psych/ddavis/freud_e.html |date=2010-06-15 }}
* [http://www.psychiatrie-und-ethik.de/infc/1_gesamt_en.html ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಟೀಕಾಕಾರರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಲ/ಸಮುದಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061010191403/http://www.psychiatrie-und-ethik.de/infc/1_gesamt_en.html |date=2006-10-10 }}
* ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [http://www.ipa.org.uk ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೈಕೋಅನಾಲಿಟಿಕಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌]
* [http://www.freudfile.org ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ ]
* ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದ ೧೯೨೬ರ (ಹದಿಮೂರನೇ) ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ [http://www.britannica.com/original?content_id=1309 ಮಾನಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060219045745/http://www.britannica.com/original?content_id=1309 |date=2006-02-19 }}
* [http://www.soliloquia.ch/link_intern/freud/freud.html soliloquia.ch: ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ (ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಸಂಭಾಷೆ - ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ಆಂಗ್ಲ/ಜರ್ಮನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422231821/http://www.soliloquia.ch/link_intern/freud/freud.html |date=2008-04-22 }}
* [[wikilivres:Sigmund Freud|ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಸಾಧನೆಗಳು]] ‌(ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ/ಡೊಮೈನ್‌)
* ಝೆಕ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ [http://freud.pribor.cz ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ರ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ PRIBOR ]

{{s-start}} 
{{s-ach}}
{{s-bef|before=[[Patrick Hastings]]}} 
{{s-ttl|title=[[List of People on the Cover of Time Magazine: 1920s|Cover of Time Magazine]]
|years=27 October 1924}} 
{{s-aft|after=[[Thomas Lipton]]}} 
{{end}}

{{Template group
|list=
{{Humandevelopment}}
{{philosophy of religion}}
{{Psychology}}
}}

{{Persondata
|NAME=Freud, Sigismund Schlomo
|ALTERNATIVE NAMES=Freud, Sigmund
|SHORT DESCRIPTION=Psychologist
|DATE OF BIRTH=6 May 1856
|PLACE OF BIRTH=Freiberg ([[Příbor]]), [[Moravia]], [[Slezsko]], [[Czech Republic]]
|DATE OF DEATH=23 September 1939
|PLACE OF DEATH=[[ಲಂಡನ್]]
}}
{{DEFAULTSORT:Freud, Sigmund}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಗ್ಮಂಡ್‌ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌]]
[[ವರ್ಗ:1856ರ ಜನನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1939ರ ಮರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಎಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಯುಗ]]
[[ವರ್ಗ:ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ]]</text>
      <sha1>50fzdhyz5amd694m7iiqzq415kri61b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22168</id>
    <revision>
      <id>1427828</id>
      <parentid>1379972</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T00:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165127" sha1="0w9zgefptq0ifcuqcfbjwa8w4x3epv9" xml:space="preserve">{{Agriculture}}
[[File:13-09-01-kochtreffen-wien-RalfR-02.jpg|thumb]]
ಬೆಳೆಯ ಆವರ್ತನೆ, ಹಸಿರು- ಗೊಬ್ಬರ, ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ, ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕೀಟಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ '''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು'''  ಮಣ್ಣಿನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಯಾಂತ್ರಿಕ [[ಬೇಸಾಯ|ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಗಿಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, [[ಜಾನುವಾರು]] ಮೇವು ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು, ಮತ್ತು [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ]] ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸಾವಯವಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುವ [[ವ್ಯವಸಾಯ,|ವ್ಯವಸಾಯದ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್‌ನ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಡೈರೆಕ್ಟರೇಟ್ ಜನರಲ್ [http://ec.europa.eu/agriculture/organic/organic-farming/what-organic_en ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವೆಂದರೇನು]&lt;/ref&gt;
೧೯೯೦ ರಿಂದ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ $46 ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಲು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು. ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಕ್ಕಲುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಡಿಕೆಯು ಸಜಾತೀಯ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು ೩೨.೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರು ನಷ್ಟು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿ ಈಗ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಒಕ್ಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನ ಒಕ್ಕಲುಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತಿಶತ ೦.೮ ರಷ್ಟು.&lt;ref&gt;[http://www.organic-world.net ಸಾವಯವ-ಪ್ರಪಂಚ]&lt;/ref&gt;  ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಷ್ಟು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.organic-world.net ]&lt;/ref&gt;


ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಘಟನೆ ನಡೆಯದಂತೆ ಇದ್ದರೆ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿನ [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿ (ಐಎಫ್ಒಎಎಮ್)]], ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ[[ಆಶ್ರಯ ಸಂಘಟನೆಯು]] ಸಾವಯವ ಸಮಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆಬಾಗಿರುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ದ್ಯೇಯಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:


{{quote|&quot;Organic agriculture is a production system that sustains the health of soils, nandan and Vaishnavi
. It relies on ecological processes, biodiversity and cycles adapted to local conditions, rather than the use of inputs with adverse effects. Organic agriculture combines tradition, innovation and science to benefit the shared environment and promote fair relationships and a good quality of life for all involved..&quot;|[[International Federation of Organic Agriculture Movements]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ifoam.org/growing_organic/definitions/doa/index.html |title=Definition of Organic Agriculture |accessdate=2008-09-30 |publisher=IFOAM}}&lt;/ref&gt;}}

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಸಾವಯವ ಚಳುವಳಿ ೧೯೩೦-೧೯೪೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು [[ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್‌ಪೇಟ್]] ಆನಂತರ [[ಅಮೋನಿಯದ]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ೧೮ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶ್ವ-ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಹೇಬರ್ -ಬಾಷ್]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಗತಿ ೧೯೪೦ ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಈ ದಶಕವನ್ನು 'ಕೀಟನಾಶಕ ಯುಗ'ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.


ಸರ್ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹೊವಾರ್ಡ್]] ಅವರನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಪಿತಾಮಹಾನೆಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಜೆ.ಐ.ರೊಡೇಲ್]] ಅವರು ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು, [[ಲೇಡಿ ಈವ್ ಬಾಲ್ ಫೋಲ್]] ಅವರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತೆ ಹಲವು ಮಂದಿ ವಿಶ್ವದ ಉದ್ದಗಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು.


ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಶೇಕಡಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಚಳುವಳಿ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯ ಧನದಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಅಧಿಕಗೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾದ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಹಾತೊರೆದರು. ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಮಂದಿ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಬಂದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು. ಆ ವಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಪದ್ಧತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುವಂತಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ಯೋಗ್ಯತಾ ಪತ್ರಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣವೆನಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ.

[[ಚಿತ್ರ:Organic-vegetable-cultivation.jpeg|left|thumb|300px|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕ್ಯಾಪೆಯಲ್ಲಿನ ಮಿಶ್ರ ತರಕಾರಿಗಳ ಸಾವಯವ ಬೆಳೆ. ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಡ್ಜ್‌ರೊವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.]]


{{quote|1=&quot;An organic farm, properly speaking, is not one that uses certain methods and substances and avoids others; it is a farm whose structure is formed in imitation of the structure of a natural system that has the integrity, the independence and the benign dependence of an organism&quot;
|2=[[Wendell Berry]], &quot;The Gift of Good Land&quot;}}

=== ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ===

 
ಗಿಡಗಳಿಗೆ [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]], ಫಾಸ್ಫರಸ್ ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು [[ನೈಟ್ರೋಜನ್]] ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ) ಒದಗಿಸುವುದು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಾರರಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;SoilFertility&quot;&gt;{{cite journal | author = Watson CA, Atkinson D, Gosling P, Jackson LR, Rayns FW. | title = Managing soil fertility in organic farming systems | url = http://www3.interscience.wiley.com/journal/119192119/abstract | year = 2002 | journal = Soil Use and Management | pages = 239–247 | volume = 18 | doi = 10.1111/j.1475-2743.2002.tb00265.x | accessdate = 2009-05-29 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://orgprints.org/8060/ ಮುಂಮುದ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಉಚಿತ ಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ.].&lt;/ref&gt; ಬೆಳೆಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಗೊಬ್ಬರ (''ಹೊದಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳು'') ಪಯರಿನ ಮೂಲಕ [[ನೈಟ್ರೋಜನ್|ನೈಟ್ರೋಜೆನ್]] ಒದಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ (ನಿಖರವಾಗಿ, (1)ಫ್ಯಾಬಸಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ) ಅದು ನೈಟ್ರೋಜನನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಜೀವನದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರೈಜೋಬಿಯಾ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರಬೆಳೆಗಳು, ಸಹ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರೋಗ ರುಜಿನಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಸಾಲಿನ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗ ಬಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;SoilFertility&quot;/&gt; ಬೆಳೆಗಳ ಶೇಷವನ್ನು ಉಳಿಮೆ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿಯೇ ಬೆರೆಸಿ ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಗಿಡಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;SoilFertility&quot;/&gt; [[ಸಾವಯವ]] [[ಬೇಸಾಯಗಾರ|ಬೇಸಾಯಗಾರರು]] [[ದನ|ದನಗಳ]] ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಅದು [[ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್]] ಆಗಿರತಕ್ಕದ್ದು,)ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಹದಮಾಡಿದ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಎಂದರೆ ಸೀಡ್ ಮೀಲ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಖನಿಜಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪುಡಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಲ್ಲುಫಾಸ್‌ಫೇಟ್]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿರುಮರಳು]], ಅದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಹಜವಾಗಿ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಪೊಟಾಷ್‌ನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಾಗ ಈ ವಿಧಾನಗಳು [[ಕೊರತೆ|ಕೊರೆತಯನ್ನು]] ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[PH|pHನ್ನು]] ತಿದ್ದುಪಡಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ [[pH]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗಂಧಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೃತಕ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಲ್ಫೇಟ್]], [[ಅಲ್ಯುಮಿನಂ ಸಲ್ಫೇಟ್]],[[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್]], ಮತ್ತು ಕರಗುವಂತಹ [[ಬೊರಾನ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|43}}


[[ದನ|ದನಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಬೆಳೆಗಳು]] ಸೇರಿಕೊಂಡು ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಬುಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಭರಿತ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. [[ಬಿಳಿ ಕ್ಲೋವರ್]] ಅಥವಾ [[ಅಲ್ಫಾಲ್ಫ]] ಹುಲ್ಲು ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ದ್ವಿದಳಧಾನ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಫಲವತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.{1/ ದನಗಳಿಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ (&quot;ದನರಹಿತ&quot;)ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೊರಗಿನ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ [[ಗೊಬ್ಬರ]] ಹಾಗೂ ಅಡಗುಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಹಸಿರು ಗೊಬ್ಬರ ಮುಂತಾದವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡಗು ಕಾಳುಗಳು ಪರಿಮಿತವಾದ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಒದಗಿಸಿದರೂ ಅದು ಕಟಾವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮಿತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;SoilFertility&quot;/&gt; ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹಣ್ಣು]] ಹಾಗೂ [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಯನ್ನು]] ಬೆಳೆಯುವಂತಹವು, ರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹವು ಹೊರಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;SoilFertility&quot;/&gt;

=== [[ಕಳೆ]] ಹತೋಟಿ ===


ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ ಒದಗಿಸಿದ ನಂತರ ಕಳೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt; ಕಳೆಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಕಳೆ ಕೀಳುವುದು, ಒದ್ದೆ ಹುಲ್ಲನ್ನು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳ]] ಬಳಿ ಹೊದಿಸುವುದು, [[ಕಾರ್ನ್ ಗ್ಲುಟೆನ್ ಮೀಲ್]], ಸಹಜವಾದ ಪ್ರೀಮಿರ್‌ಗೆನ್ಸ್ ಹರ್‌ಬಿಸೈಡ್, ಬೆಂಕಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಲವಂಗದೆಣ್ಣೆ, [[ಬೊರಾಕ್ಸ್]], [[ಪೆಲರ್ ಗೋನಿಕ್ ಆಸಿಡ್]] ಸೋಲರೈ ಜೇಷನ್ (ಸುಮಾರು 4–6 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ್ನು ಅಗಲವಾಗಿ ಹೊದಿಸುವುದು), ವೈನ್‌ಗಾರ್, ಮತ್ತಿತರ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ [[ಭತ್ತ|ಭತ್ತದ]] ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿರುವ ನಿವಾರಣೆಗಳು.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;&gt;ಗಿಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಜೆ. (2008). ''ದಿ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್'' . ಟಿಂಬರ್ ಪ್ರೆಸ್.&lt;/ref&gt;{{Rp|45-65}} ಒಂದು ನಿವಾರಣೋಪಾಯವೆಂದರೆ [[ಬಾತುಕೋಳಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದು. ಅವು ಕಳೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಹ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;csmonitor.com&quot;&gt;ಹೌ ಟು ಫೀಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ಲಾರೆಂಟ್ ಬೆಲ್ಸಿ ಅವರಿಂದ (ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2003 ಆವೃತ್ತಿ) ದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್&lt;/ref&gt;

=== ಇತರೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವುದು ===


ಕಳೆಯು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡುವ ಇತರೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥೋಪಾಡ್ಸ್ (ಉದಾ. ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳು) ಮತ್ತು ನೆಮಟೋಡ್ಸ್. [[ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು|ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು]] ರೋಗವನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ.


ಕೀಟರೋಗಗಳನ್ನು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] [[ಸಾವಯವ]] ಹಾಗೂ ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ನಿರೋಧಕಗಳು ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತ ವಿಷಯ. ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಗಿಡಗಳ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡುವುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಗಿಡ ತನ್ನ ಎಲೆಯ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಅದು ತನ್ನ ಬೆಳವಣೆಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|67}} ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟುವಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಇಡಬೇಕು. ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಎಲೆಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಗಿಡಗಳು, ಅಡಗು ಗಿಡಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು.[[ಉಪಯುಕ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಉಪಯುಕ್ತ ಕೀಟಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಬೇಕು. ಜತೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುವಂತಹ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಟಿಮಾಡಬೇಕು, ಬಹುಮುಖ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಬೋನುಗಳನ್ನು, ಅಂಟುಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು (ಇದು ಕೀಟಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಸಹ ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ [[ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು]]. [[ಜೈವಿಕ ಕೀಟ ಹತೋಟಿ]] ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾಗಿ ರೋಗ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಹಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಲು [[ಗಾಳಿಕೋಶ ತಿಗಣಿ]] [[ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಕಣ್ಣಿರುವ ತಿಗಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಲೇಡಿಬಗ್ಸ್]] (ಅವು ಹಾರಲು ಶಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ)-ಇವೆಲ್ಲವೂ ರೋಗಹರಡುವ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅವುಗಳ ಹಾವಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗ. [[ಲೇಸ್‌ವಿಂಗ್ಸ್]] ಸಹ ತಡೆಯಲು ಬಹುಮುಖ ಉಪಯೋಗಿಯಾದರೂ ಅವು ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತವೆ ಪ್ರಾಯಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಟಿಸ್ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಕಡಿಮೆ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. [[ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಾಯಿಡ್]] ಕುಟುಕು ಹುಳು ತನಗೆ ಬೇಕಾದ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ದುಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳು ಹೊರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಗಾಳಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಳಿಕೋಶ ಕೀಟಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|66-90}}


ಸಾವಯವಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು|ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು]] [[ಹಸಿರು ಕೀಟನಾಶಕ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿನೋಸ್ಯಾಡ್ ಮತ್ತು ಬೇವು ಸಹ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆದರೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗೇನೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಕತಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೇಮಕರ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಹಿತವಾದವುಗಳು..&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|92}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದೆಂದರೆ [[Bt]](ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಟಾಕ್ಸಿನ್), [[ಪೈರಿಥ್ರಮ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಟನೋನ್]]. ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ 10%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಾವಯವ ರೈತರು ಈ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಾರರ 5.3% ಮಾತ್ರ ರೋಟನೋನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 1.7% ಬೆಳೆಗಾರರು ಪೈರಿತ್ರೀಂ ([[ಲೋಟಾರ್ 2003:26]]). 2005 ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದಗ್ರಸ್ತವೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್‌ನಿಂದ ಕೂಡಿದ ರೋಟನೋನ್ ಕೀಟನಾಶಕವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಾವಯವ ರೈತರಿಗಾಗಿ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.&lt;ref&gt;[http://www.nysaes.cornell.edu/pp/resourceguide/mfs/11rotenone.php ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಳೆಗಳು – ರೊಟೆನೊನ್].&lt;/ref&gt; ನಿಕೋಟಿನ್ ಸಲ್ಫೇಟ್‌ನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು;&lt;ref&gt;[http://www.colostate.edu/Dept/CoopExt/4DMG/VegFruit/organic.htm ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831110511/http://www.colostate.edu/Dept/CoopExt/4DMG/VegFruit/organic.htm |date=2009-08-31 }}.&lt;/ref&gt; ಅದು ಬೇಗನೆ ಕುಸಿದುಹೋಗುವುದಾದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಆಲ್ಡಿಕಾರ್ಬ್ ನಷ್ಟು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|104}} ಹೆಚ್ಚು ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತಹ ಕೀಟನಾಶಕಗಳೆಂದರೆ [[ಬೇವು]], [[ಸ್ಪಿನೋಸಾಡ್]], ಸೋಪು, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ನಿಂಬೆಣ್ಣೆ, [[ಕ್ಯಾಪ್ಸಿಸಿನ್]] (ಹೊರಡೂಡುವುದು), ''ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಪೊಪಿಲ್ಲೆ'' , ''ಬ್ಯೂವಾರಿಯಾ ಬ್ಯಾಸಿನಾ''  ಮತ್ತು ಬೋರಿಕ್ ಆಸಿಡ್.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|110}} ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ರೋಗವನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತ ಇರಬೇಕು.


ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶುಚಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ರೋಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಗೂ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಬೇಕು. ಗಿಡಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|129}} ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್ ಟೀಯನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |  doi = 10.1094/PHYTO.2004.94.11.1156 | title = Compost tea as a container medium drench for suppressing seedling damping-off caused by Pythium  |  url = https://archive.org/details/sim_phytopathology_2004-11_94_11/page/1156 | year = 2004 | journal = Phytopathology | pages = 1156–1163 | volume = 94 | issue = 11 | author = Scheuerell SJ, Mahaffee WF |  pmid = 18944450}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಷಯ ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.&lt;ref&gt;{{cite journal | url = http://www.woodsend.org/pdf-files/compost-tea-BD04R.pdf | title = Compost teas: Microbial hygiene and quality in relation to method of preparation | year = 2004 | journal = Biodynamics | pages = 36–45 | accessdate = 2009-04-15 | author = Brinton W et al. | archive-date = 2008-05-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080511212120/http://woodsend.org/pdf-files/compost-tea-BD04R.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಬಹುಮುಖ ಬೇಸಾಯ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ರೋಗನಿರೋಧಕ ಬೇಸಾಯದ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಸಬ್‌ಟಿಲೀಸ್, ಬ್ಯಾಸಿಲಸ್ ಪಮಿಲಸ್,ಮತ್ತು ಟ್ರೈಕೋಡರ್ಮಾ ಹಾರಿಝನಮ್ ಇವು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಅಂಟುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಸಾವಯವ ಶಿಲೀಂದ್ರ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು. [[ಬೊರ್ಡಿಯಕ್ಸ್ ಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ]] ತಾಮ್ರದ ಅಂಶವಿರುತ್ತದೆ.ಅದನ್ನು ಸಾವಯವ ಶಿಲೀಂದ್ರ ನಿರೋಧಕವನ್ನಾಗಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. [[ಗಂಧಕ|ಗಂಧಕವು]] [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ|ಶಿಲೀಂದ್ರಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಸುಣ್ಣದ ಗಂಧಕ ಸಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಗಿಡಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ಪೊಟಾಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಬೈಕಾಬ್ರೋನೇಟ್ ಸಹ ಶಿಲೀಂದ್ರಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಗಿಡ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು ಗಿಡಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ,&lt;ref&gt;[http://www.cropscience.org.au/icsc2004/poster/2/4/2/416_bishnoiur.htm ಟೊಮೇಟೊ ಮತ್ತು ಕೆನೋಲಾದಲ್ಲಿ ರೋಗ ನಿರೋಧಕತೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯ ಪರಿಣಾಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091004001050/http://www.cropscience.org.au/icsc2004/poster/2/4/2/416_bishnoiur.htm |date=2009-10-04 }}.&lt;/ref&gt; ಅವುಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾವಯವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೃತಕವಾದವುಗಳು. ಬೇರೆ ಕೃತ ಶಿಲೀಂದ್ರಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟೆಮಿಕ್ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gillman2008&quot;/&gt;{{Rp|142-44}}

== ಮಾನದಂಡ ==
{{main|Organic certification}}
ಮಾನದಂಡಗಳು ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೆ ಸಾವಯವ [[ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿಗೆ]] ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಮಾನದಂಡಗಳು ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಾಗಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು. 1970 ರಷ್ಟು ಮುಂಚೆಯೇ ಸಾವಯವದ ಉತ್ಪನ್ನಕಾರರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದುವು. 1980 ರಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಸರಕಾರಗಳು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬಗೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1990 ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾನದಂಡ ಬಗೆಗೆ ಕಾನೂನು ರಚಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು 1991 ಇಯು-ಎಕೊ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್. ಇದನ್ನು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಇಯು)ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು 12 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದಲ್ಲದೆ 1993 ಯುಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಇಯು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆನಂತರ ಜಪಾನ್ ದೇಶವು 2001 ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್]] ರಚಿಸಿತು. (ಎನ್‌ಒಪಿ).&lt;ref&gt;ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ [http://www.ams.usda.gov/nop/NOP/standards.html  ಎನ್‌ಒಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು]. ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008 ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; 2007 ರ ವೇಳೆಗೆ 60 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವನ್ನು ಕುರಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರಸಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, 2005ರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ([[ಐಎಫ್‌ಒಎಎಂ 2007:11]]). 2005 ರಲ್ಲಿ ಐಎಫ್‌ಒಎಎಂ [[ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಏಜನ್ಸಿಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ಬೇಸಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನಾಗಲೀ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನಾಗಲೀ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವೇನಿದ್ದರೂ ಒಂದು ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.


[http://www.omri.org/ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮೇಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ].

=== ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರ ===
ಸಾವಯವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸರಿಯಾದ [[ಥರ್ಮೋಫಿಲಿಕ್ ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್]] ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಟೆರಿಲೈಜಿಂಗ್ ತಾಪಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಬಿಡಲಾಗುವುದು. ಕಚ್ಚಾ ದನದಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ್ದರೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕೊಯ್ಲುಮಾಡಲು ೧೨೦ ದಿನಗಳು ಕಳೆದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆಯದಿರುವಾಗ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲು 90 ದಿನಗಳು ಕಳೆದಿರಬೇಕು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=11fd57b422b6314d866dc4b02f1a101d;rgn=div5;view=text;node=7:3.1.1.9.30;idno=7;cc=ecfr |title=ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಧಾಯಕಗಳು |access-date=2010-01-03 |archive-date=2007-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211185453/http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=11fd57b422b6314d866dc4b02f1a101d;rgn=div5;view=text;node=7:3.1.1.9.30;idno=7;cc=ecfr |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==
[[ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ [[ಆರ್ಥಿಕತೆ]] ಮಾನವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕುರಿತು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳು, [[ಅವಕಾಶಗಳಿಗುಂಟಾಗುವ ವೆಚ್ಚ]]ಗಳು, [[ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳು, [[ಅಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮಾಹಿತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಮಾನದಂಡದ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪರಿಮಿತಿಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೃಷಿವಿಜ್ಞಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೇಸಾಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪನ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ [[ನರವಂಶಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತಹ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿಯ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಚ ವಾತಾವರಣದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದು ಜನರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಒಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಂತಾದಂತಹ ಸರಕಾರಗಳು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ [[ಸಹಾಯಧನ]]ವನ್ನು ನೀಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ, ನೀರಿನ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನು ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂತಹ [[ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಯಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತಹವುಗಳು. ಅಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು, ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಜತೆಗೆ ಬಯೋಡೈವರ್ಸಿಟಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.


ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಧಾನವಾದದ್ದು. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಬಂಡವಾಳದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಅವರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೊಡಕೆಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟ.&lt;ref&gt;[211] ^ ಸ್ಟ್ರೋಕ್ಲಿಕ್, ಆರ‍್.; ಸಿಯೆರಾ, ಎಲ್. (2007). ಕನ್ವೆನ್ಷನಲ್, ಮಿಕ್ಸ್ಡ್‌, ಅಂಡ್ &quot;ಡೀರಿಜಿಸ್ಟರ್ಡ್‌&quot; ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್‌: ಎಂಟ್ರಿ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ರೀಸನ್ಸ್ ಫಾರ‍್ ಎಕ್ಸೈಟಿಂಗ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ‍್ ರೂರಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್.&lt;/ref&gt;

=== ಉತ್ಪಾದಕರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಂಚಿಕೆ ===
ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿದೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 20 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ([[2003:6]]) ಅದರ ಅಂದಾಜು ಕ್ರಮವಾಗಿ 6 ಮತ್ತು 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು. ಆದರೆ, 2007 ರ ರೀತ್ಯಾ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] 39% ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ 11.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 97 ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಹರಡಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ [[ಸ್ಥಿರತೆಯಿಲ್ಲ]]ದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ([[2007:35]]). ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟ ಸುಮಾರು ಯು.ಎಸ್. ನ ಮಾರಾಟದ 5% ನಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ ([[2003:7]]). ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 23 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (6.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್). ಇದರ ನಂತರ ಬರುವುದೆಂದರೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಶೇಕಡಾ 19 ರಷ್ಟು (5.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್). ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 9.5 ರಷ್ಟು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ ಶೇಕಡಾ 7.2 ರಷ್ಟು. ಆಫ್ರಿಕಾ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 3 ಮಾತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ. [[ರಾಷ್ಟದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]] ವನ್ನೂ ನೋಡಿ.


ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಜತೆಗೆ ಅರ್ಜಂಟೈನಾ (3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್), ಚೀನಾ (2.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ (1.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಬಹುಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಭೂಮಿಯೆಂದರೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು. ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂತೆಯೆ ([[2007:42]]). ಇಟಲಿ, ಸ್ಟೆಯಿನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಉರುಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಯು.ಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ ಇವುಗಳ ನಂತರ ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ([[2007:26]]).

=== ಬೆಳವಣಿಗೆ ===
2001 ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅಂದಾಜು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ 20 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. 2002 ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದು 23 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಏರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ 46 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದು [[ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಮಾನಿಟರ್]] ನೀಡಿರುವ ವರದಿ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009).


ಈಚನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೊಪ್ ಹಾಗೂ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ 7.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮತ್ತು 7.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ನಷ್ಟು (2007 ರ ರೀತ್ಯಾ) ಬೆಳೆದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ (2007 2.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಾಢ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ವಿವಿಧ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲುಂಟಾಗಿದೆ. ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಕೃಷಿ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಸಾವಯವ ರೈತರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರೆ ಅಮೇರಿಕ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;ಡಿಮಿಟ್ರಿ, ಸಿ.; ಒಬರ್‌ಹೋಲ್ಜರ್, ಎಲ್. (2006) [http://ers.usda.gov/AmberWaves/February06/Features/feature1.htm ಇಯು ಅಂಡ್ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಫೇಸ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಅಂಡರ್ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಪಾಲಿಸೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110113625/http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/February06/Features/feature1.htm |date=2011-01-10 }}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ 2007 ರ ರೀತ್ಯಾ ಶೇಕಡಾ 4 ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೇರಿಕದೊಂದಿಗೆ ತಾಳೆ ನೋಡಿದಾಗ ಶೇಕಡಾ 0.6 ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009).


ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ '''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್: ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಟ್ರೆಂಡ್ 2009'''  ರ ಪ್ರಕಾರ, ಅದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವಯವ ಭೂಮಿ ಎಂದರೆ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ ನಿಲ್ಲುವುದೆಂದರೆ ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕ. 2007 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 32.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರಿನಷ್ಟಿತ್ತು. 1999 ರಲ್ಲಿ 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಸಾವಯವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಭೂಮಿಯಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ (ವಿಲ್ಲರ್/ಕಿಲ್ಚರ್ 2009).


ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಅಮೋಘವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯಮದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವಂತಹ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಅದು ಈಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಗತಿಯಾಗುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಡುರಮ್ 183). ಡುರಮ್, ಲೆಸ್ಲಿ. ಗುಡ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್. ಸಾಂತಾ ಕ್ರೂಜ್ : ಬೈಸನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2005.

=== ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕತೆ ===
2006 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಬದಲಾವಣೆಯಾದ ನಂತರ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕೊಯ್ಲು ಪೂರ್ವದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (92%), ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕೊಯ್ಲು-ಪೂರ್ವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಉಗ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನಿರತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ (132%). ಅಭಿವೃದ್ಧಿನಿರತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಹಾಗೂ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅಭಾವದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಸಹಾಯಧನ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಸಂಶೋಧಕರು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು (ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ) ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;globalyields&quot;&gt;ಬಡ್‌ಗ್ಲೇ, ಸಿ. ''ಎಟ್ ಅಲ್.'. '' ''(2006) '' ''[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;amp;aid=1091304 ಆಗ್ರ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫುಡ್ ಸಪ್ಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160803230217/http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&amp;aid=1091304 |date=2016-08-03 }},'' 
[http://groups.google.com/group/farmshed/attach/5c7ca9cbde31ac19/organic_ag_perfecto.pdf?part=4 ವಿವರಣೆ]&lt;/ref&gt; ಈ ಅಧ್ಯಯನವು 1990 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 205 ಬೆಳೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಾವಯವ ಬೆಳೆಗಳು ರೂಢಿ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ 91% ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಹಿಲ್, ಜಿ. (1990). ದಿ ಕಂಪ್ಯಾರಿಟಿವ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್. [[ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್, ಎಕೋಸಿಸ್ಟಮ್, ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್]]. 30(1-2):1-26&lt;/ref&gt; 2001 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮೀಕ್ಷೆ 150 ಬೆಳೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಡೆಸಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 95-100% ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;OFRF Yields&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20030322201644/http://www.ofrf.org/publications/news/IB10.pdf ದಿ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಬುಲೆಟಿನ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್] ಪ್ರವೇಶದಿನಾಂಕ=2005-12-18&lt;/ref&gt;


ಲಾಟರ್ ([[2003:10]]) ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿವೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 70-90% ಹೆಚ್ಚು ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2005 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ 22 ವರ್ಷದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕಾರ್ನೆಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ನಡೆಸಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕಾರನ್ ಮತ್ತು ಸೋಯಾಬೀನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟೇ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಹಾಕಿದಾಗ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ತೀರಾ ಬಳಸಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಬರಗಾಲದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಲ್ಯಾಂಗ್, ಎಸ್. (2005 [http://www.news.cornell.edu/stories/July05/organic.farm.vs.other.ssl.html ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು ಅದೇ ಕಾಳು ಮತ್ತು ಸೋಯಾಬೀನ್ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ] ಕಾರ್ನೆಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008&lt;/ref&gt; ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ 1,804 ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ 1998 ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಹುರಿಕೇನ್ ಮಿಚ್ (ಬಿರುಗಾಳಿ) ಬಡಿದಾಗ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಪಾಯವನ್ನು ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿ ತಡೆಯಿತೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 20 ರಿಂದ 40% ಮೇಲ್ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನೂ ಸಹ ಆಗದಂತೆ ತಡೆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಮಾಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಹಾಲ್ಟ್ -ಗಿಮೆನ್ಜ್, ಇ.(2000) [http://www.panna.org/legacy/gpc/gpc_200012.10.3.02.dv.html ಹರಿಕೇನ್ ಮಿಚ್ ರಿವೀಲ್ಸ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730052024/http://www.panna.org/legacy/gpc/gpc_200012.10.3.02.dv.html |date=2010-07-30 }}. ಪನ್ನಾ.&lt;/ref&gt;


ಇದಲ್ಲದೆ, 21 ವರ್ಷದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಿಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಗಿಂತ 20% ಕಡಿಮೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 50% ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ (ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ), 97% ಕಡಿಮೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು.&lt;ref name=&quot;sciencesoilfertility&quot;&gt;ಮೇಡರ್,ಪಿ.''et al.''  (2002). [http://www.mindfully.org/Farm/Organic-Farming-Fertility-Biodiversity31may02.htm ''ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070227170155/http://www.mindfully.org/Farm/Organic-Farming-Fertility-Biodiversity31may02.htm |date=2007-02-27 }}. [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ವಿ296, , 1694-1697. ಪ್ರವೇಶ ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2008.&lt;/ref&gt; ಅಮೇರಿಕದ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸರ್ವೀಸ್ (ಎಆರ್‌ಎಸ್) ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತೀರ್ಮಾನ ಇದು: ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಉಳಿದುರುವ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇಳುವರಿ ಲಾಭವನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಹೇಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;(2007)[http://www.ars.usda.gov/is/pr/2007/070710.htm ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಬೀಟ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇದುವರೆಗೂ?]&lt;/ref&gt; 18 ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಯವ ಕೃಷಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಸತ್ವಹೀನ ಮಣ್ಣಿನ ವಿಚಾರದತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ. ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸಹ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ವಾದದಂತೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಲಾಭವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು &quot;ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ&quot; ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಕ್ರಿಚ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೆಚ್ et al. (2007). ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾವಯವದ ಹೋಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಮಣ್ಣಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಳೆ-ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪದ್ಧತಿಗಳು ''ಬೆಳೆವಿಜ್ಞಾನದ ದಿನಚರಿ '' '''99''' :960-972. doi:10.2134/agronj2006.0061.&lt;/ref&gt;


ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಾದರೂ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೇಕಾಗುವ ವೆಚ್ಚದ ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಾವಯವ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂಬುದು ಅದರ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಮನಗಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಖರ್ಚಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು ([[ಲಾಟರ್ 2003:11]]). ವೆಲ್ಷ್ (1999) ಅವರ ವರದಿಯಂತೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಬರಡು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಗನಿಕ್ ಗ್ರೇನ್ ಅಂಡ್ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಪ್ರೋಡೆಕ್ಷನ್ ಇನ್ ದಿ ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್.[http://www.winrock.org/wallace/wallacecenter/documents/pspr13.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101208183312/http://www.winrock.org/wallace/wallacecenter/documents/pspr13.pdf |date=2010-12-08 }}&lt;/ref&gt;


2008 ರಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎನ್‌ವಿರನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ (ಯುಎನ್‌ಇಪಿ) ಮತ್ತು ಯುಎನ್‌ಸಿಟಿಎಡಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆನ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಂಡ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದು ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಯೋಗಕರವಾದದ್ದು ಅದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷದಾಯಕವಾದದು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುವಂತಹುದು ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;UNEP2008&quot;&gt;ಯುಎನ್‌ಇಪಿ-ಯುಎನ್‌ಸಿಟಿಎಡಿ. (2008). ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್‌ [http://www.unctad.org/en/docs/ditcted200715_en.pdf ಷ್ರೀ ಫುಲ್ -ಟೆಕ್ಸ್ಟ್].&lt;/ref&gt; ಈ ವರದಿಯು 24 ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 114 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಸಾವಯವ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳುವರಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸತ್ವ ಸುಧಾರಿಸಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬರಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಶಕ್ತಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಹೌಡನ್ ಡಿ. [http://www.independent.co.uk/news/world/africa/organic-farming-could-feed-africa-968641.html ಆಗ್ರನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಕುಡ್ ಫೀಡ್ ಆಫ್ರಿಕಾ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202151341/http://www.independent.co.uk/news/world/africa/organic-farming-could-feed-africa-968641.html |date=2008-12-02 }}. ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌.&lt;/ref&gt;


2009 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆಯಂತೆ ವಿಸ್‌ಕಾನ್‌ಸಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಬೆಲೆಯ ಖರ್ಚುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal
 | url = http://agron.scijournals.org/cgi/content/abstract/101/2/288
 | title = Organic and Conventional Production Systems in the Wisconsin Integrated Cropping Systems Trial: II.
 | year = 2009
 | journal = Agronomy Journal
 | pages = 288
 | volume = 101
 | issue = 2
 | author = Chavas JP et al.
 | accessdate = 2009-04-07
 | doi = 10.2134/agronj2008.0055x
 | archive-date = 2009-04-13
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090413042339/http://agron.scijournals.org/cgi/content/abstract/101/2/288
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;

=== ಬೃಹತಾರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ ===
ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೌಲಭ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;ಮಾರಿಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್. 2005 [https://web.archive.org/web/20070929131942/http://www.essex.ac.uk/BS/staff/pretty/Organic%20Jobs%20IJAS%20(Morison%20et%20al%20%202005).pdf ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್‌ರ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು]. [ ಕೃಷಿ ಸಮರ್ಥನೀಯತೆಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಚರಿ](3):24-43&lt;/ref&gt; ಗ್ರಾಮೀಯ ಉದ್ಯೋಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ನಗರವಾಸಿಗರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

== ಪ್ರೇರಣೆಗಳು ==
ವ್ಯವಸಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ [[ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Marshall1991&quot;&gt;{{cite journal | last = Marshall | first =  G. | year = 1991 | journal = Review of Marketing and Agricultural Economics | volume = 59 | issue = 3 | pages = 283–296 | url = http://ageconsearch.umn.edu/bitstream/12390/1/59030283.pdf}}&lt;/ref&gt; ವ್ಯವಸಾಯದ 2000 ದಲ್ಲಿನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 1996 ಸಾಲಿನ ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳು 2343 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌಂಡುಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 208 ಪೌಂಡ್‌ಗಳು&lt;ref name=&quot;Pretty2000&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Pretty et al. | year = 2000 | title = An assessment of the total external costs of UK agriculture | journal = Agricultural Systems | volume = 65 | issue = 2 | pages = 113–136 | doi = 10.1016/S0308-521X(00)00031-7 | url = http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf | first1 = J|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090205134009/http://www.essex.ac.uk/bs/staff/pretty/AgSyst%20pdf.pdf|archivedate=2009-02-05}}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. 2005 ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ವೆಚ್ಚಗಳು ಸುಮಾರು 5 ರಿಂದ 16 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳು (ಒಂದು ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ $30 ರಿಂದ $96) ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ 714 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Tegtmeier2005&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Tegtmeier | first1 = E.M. | last2 = Duffy | first2 = M. | year = 2005 | title = External Costs of Agricultural Production in the United States | journal = The Earthscan Reader in Sustainable Agriculture | url = http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2009-02-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090205134016/http://www.organicvalley.coop/fileadmin/pdf/ag_costs_IJAS2004.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ತಂತಮ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಹಾಯಧನಗಳ ಕುರಿತು ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಮಾಜದೆಡೆಗೆ ಕೃಷಿಯು ಹೇರುವ ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ಸಹಾಯಧನಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. 2000ದ ಅವಲೋಕನವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ವಿಷಕಾರಿತ್ವಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಊಹನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತಾದ 1992ರ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ 2004ರ ಅವಲೋಕನವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು.

=== [[ಕೀಟನಾಶಕಗಳು]] ===
[[ಚಿತ್ರ:Organic Apples Pateros WA cropped.jpg|thumb|300px|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಪೆಟೋರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಆಪಲ್‌ನ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಯು ಈ ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಿಂಪಡಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.]]


ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ಕೀಟನಾಶಕಗಳು [[ಪರಿಸರ]] ಅಥವಾ [[ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯ]] ಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಐದು ಕೀಟನಾಶಕಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಟಿ]] (ಬ್ಯಾಕ್ಟೀಯಾ ವಿಷಾಹಾರಿ), [[ಪೈರೆಥ್ರಮ್]], [[ರೋಟೆನೊನ್]]{{citation needed|date=February 2009}}, [[ತಾಮ್ರ]] ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ]] &lt;ref&gt;{{cite web|last=Beckerman|first=Janna|title=Using Organic Fungicides|publisher=Planet Natural|url=http://www.planetnatural.com/site/xdpy/kb/organic-fungicides.html|accessdate=2009-02-05|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614015347/http://www.planetnatural.com/site/xdpy/kb/organic-fungicides.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆಗಿವೆ. ಈ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ 10% ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ನಿಯತವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ; ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಾರರು 5.3% ರಷ್ಟು ರೊಟೆನನ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು 1.7% ರಷ್ಟು ಪೈರೆಥ್ರಮ್ ([[ಲೋಟರ್ 2003:26]])ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಜನೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.international.inra.fr/research/some_examples/pesticides_agriculture_and_the_environment ಕೀಟನಾಶಕ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721000941/http://www.international.inra.fr/research/some_examples/pesticides_agriculture_and_the_environment |date=2011-07-21 }}(12/12/2005) ಬರೆದಿರುವವರು: ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪರಿಣಿತಿ ಘಟಕ, ಸಂಪರ್ಕಗಳ ವಿಭಾಗ/ ಘಟಕ : ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪರಿಣಿತಿ ಘಟಕ / ರಚನೆಯ ದಿನಾಂಕ: 19/01/2006 / ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ದಿನಾಂಕ : 18/02/2009&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಜಿತಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ;&lt;ref&gt;{{cite web | last=Tamm | first=L. | coauthors=et al. | title=Assessment of the Socio-Economic Impact of Late Blight and State of the Art of Management in European Organic Potato Production Systems | url=http://www.orgprints.org/2936/ | accessdate=2009-02-05}}&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ [[ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೈಪುಣ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ.


ಕೀಟನಾಶಕದ ಬಳಕೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕದ ಇಳಿಕೆಯು ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಗೋಪನೆ ಸೇವೆಯು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳ ನೀರಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ &quot;ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೀಟನಾಶಕ ನೀತಿಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಲಾದ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಭಾರದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಸರ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿ ಇಲ್ಲದ ನಿರದರ್ಶನಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ, ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಮೀನು, ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಅಪಾಯದ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Trends in the Potential for Environmental Risk from Pesticide Loss from Farm Fields | url=http://www.nrcs.usda.gov/technical/land/pubs/pesttrend.html | publisher=USDA Natural Resources Conservation Service | accessdate=2007-09-29 | archive-date=2007-07-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070712033848/http://www.nrcs.usda.gov/technical/land/pubs/pesttrend.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


ಕೀಟ ನಿರೋಧಕ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು]] ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರ]]ದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಕುರಿತು ಕಳವಳಗಳು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ರೀತಿಯ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;csmonitor.com&quot;/&gt;

=== ಆಹಾರ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ===
{{Main|Organic food}}


ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ&lt;ref name=&quot;Magkos2003&quot;/&gt; ಆರೋಗ್ಯಕರ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Magkos2003&quot;&gt;{{cite journal | last = Magkos F | year = 2003 | title = Organic food: nutritious food or food for thought? A review of the evidence | journal = International journal of food sciences and nutrition | volume = 54 | issue = 5 | pages = 357–371 | doi = 10.1080/09637480120092071 | url =https://archive.org/details/sim_international-journal-of-food-sciences-and-nutrition_2003-09_54_5/page/357| pmid = 12907407 | author1 = Magkos | first2 = F | first3 = A }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದಾಯಕ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Magkos2003&quot;/&gt; ಕೆಲವು ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Magkos2003&quot;/&gt;


ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೇವಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮುಕ್ತಾಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕಡಿಮೆ ಆಹಾರರಾಸಾಯನಿಕ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಈ ಉಳಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸ್ವೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ದೈನಂದಿನ ಒಳಸೇರಿಸುವಿಕೆ]]ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Magkos2006&quot;&gt;{{cite journal | author = Magkos F | year = 2006 | title = Organic Food: Buying More Safety or Just Peace of Mind? A Critical Review of the Literature | journal = Critical reviews in food science and nutrition | volume = 46 | issue = 1 | pages = 23–56 | doi = 10.1080/10408690490911846 | url =https://archive.org/details/critical-reviews-in-food-science-and-nutrition_2006_46_1/page/23| pmid = 16403682 | first2 = F | first3 = A }}&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ಆಹಾರವು ಕಡಿಮೆ [[ನೈಟ್ರೇಟ್‌|ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ]] ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೈಟ್ರೇಟ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರಗಳೆರಡೂ [[ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾದ ಸಾವಯವ ಮಲಿನಕಾರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಹಗಳ]] ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಿಡ ಕೀಟನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಡೇಟಾ ನಿಯಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ರೋಗಕಾರಕಗಳಿಂದ ಅಪಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Magkos2006&quot;/&gt;


ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳು (45 ರಿಂದ 200% ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ) ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ 5 ಬಾರಿಯ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈ ಮೂಲಕ ಅದು ಸಾವಯವವೇ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿರಲಿ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Magkos2006&quot;/&gt;


ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಗಾನೋಫಾಸ್ಪೆರಸ್ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದರು ಎಂದು ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Organophosphorous Pesticide Exposure of Urban and Suburban Preschool Children with Organic and Conventional Diets | author = Curl, C. L. et al. | publisher = Environmental Health Perspectives, 111(3) | url = http://ehp.niehs.nih.gov/members/2003/5754/5754.pdf study | month = March | year = 2003 | accessdate = 2007-11-03 | archive-date = 2010-04-18 | archive-url = https://www.webcitation.org/5p4vtBRqY?url=http://ehp.niehs.nih.gov/members/2003/5754/5754.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = Organic Diets Significantly Lower Children's Exposure to Organophosphorus Pesticides | author = Lu, Chensheng et al. | publisher = Environmental Health Perspectives 114(2) | url = http://www.ehponline.org/members/2005/8418/8418.pdf |month=February | year=2006| accessdate =  2007-11-04 |format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060514030645/http://www.ehponline.org/members/2005/8418/8418.pdf|archivedate=2006-05-14}}&lt;/ref&gt; ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ಆರೋಗ್ಯ ''ಫಲಿತಾಂಶ''  ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅವರು ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ &quot;ಸಾವಯವ ಆಹಾರಾಭ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳು ನರದೌರ್ಬಲ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ&quot;. 2007 ದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ [[ಇಸುಬು]] ಕಾಯಿಲೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸಾವಯವ ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಅಥವಾ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಕುಮೆಲಿಂಗ್ ಎಟ್ ಅಲ್., &quot;ಸಾವಯವ ಆಹಾರಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಟೋಪಿಕ್ ರೋಗದ ತೊಂದರೆ&quot;, ''ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರೀಷಿಯನ್''  (2007)&lt;/ref&gt;


ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸುಮಾರು 200 ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[ಫಿಬೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಸುಮಾರು 200 ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಿದೆ. &quot;ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಂತಗಳ ದ್ವಿತೀಯ ಗಿಡದ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಾದರೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಸಿಡ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೂ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅನಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದಂತಹ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕ ಉಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[[ಫಿಬಲ್]] [http://www.fibl.org/english/news/press-releases/2006/1031-food-quality.php ಆಹಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟತೆ: ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಲಾಭಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509063632/http://www.fibl.org/english/news/press-releases/2006/1031-food-quality.php |date=2008-05-09 }}&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃಷಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ £12ಎಂ ಇಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ನಿಧಿಯಿಂದ 2007 ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಆಹಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/environment/green-living/organic-food-is-healthier-and-safer-fouryear-eu-investigation-shows-395483.html ]&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ರೀತಿ ಬೆಳೆದ ಉತ್ಪನ್ನವು ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲವಾದ [[ಫ್ಲ್ಯೆವನಾಯ್ಡ್‌ಗಳ]]ನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2007/07/17/health/nutrition/17nutr.html?ei=5070&amp;amp;en=603daa59326e0bf6&amp;amp;ex=1190260800&amp;amp;adxnnl=1&amp;amp;adxnnlx=1191140034-/6y ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ: ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನ ಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತೊಂದು ಲಾಭಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು]&lt;/ref&gt; 2007 ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದ [[ಕಿವಿಫ್ರೂಟ್]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕಿವಿಫ್ರೂಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/abstract/114202162/ABSTRACT?CRETRY=1&amp;amp;SRETRY=0 ಸಂಯೋಜನೆಯ ಹೋಲಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕಿವಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಕಟಾವಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [https://www.sciencedaily.com/releases/2007/03/070326095806.htm ವಿಜ್ಞಾನದಿನಚರಿಯ ಲೇಖನ]&lt;/ref&gt;

=== ಉಡುಪು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ===
{{Main|Organic clothing}}
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಸಾವಯವ ಉಡುಪು]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಆಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ಉಡುಪಿನ ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಹಕರು ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಕಡಿಮೆ ಹಂತದ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬಾಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಳಲಾಗುವ [[ಬಹು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ]]ಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಂದ ಸಾವಯವ ಉಡುಪು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.


ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಕೀಟನಾಶಕ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಸುತ್ತ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ, ವಿಶ್ವದ 16% ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;ಇಜೆಎಫ್. (2007). ಹತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಮಾರಕ. ಕೀಟನಾಶಕ ಕ್ರಿಯೆ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಯುಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯಶೀಲ ಸ್ಥಾಪನೆ:ಲಂಡನ್, ಯುಕೆ.ಐಸ್‌ಬಿನ್ ಸಂಖ್ಯೆ.1-904523-10-2.&lt;/ref&gt;

=== ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಜೀವಿಗಳು ===
{{main|Genetically modified organism}}
ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಗಿಡಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 1998, ರಂದು ಐಎಫ್ಒಎಎಮ್‌ನ 12ನೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು [[ಮಾರ್ ಡೆಲ್ ಪ್ಲೇಟಾ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಇಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿ ತಳೀಯವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಸುಮಾರು 60 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ 600 ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಅಂಶದಿಂದ, ಜಿಎಂಒ ಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ವರ್ಗೀಯವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಆಯಿತು.


ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ವಿರೋಧವು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಲೂಯೀಸ್ ಹೆರೇರಾ-ಎಸ್ಟ್ರೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಎರಿಯಲ್ ಅಲ್ವಾರೆಜ್-ಮೊರಾಲೆಸ್ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಾಂತರ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೀಯ ವ್ಯವಸಾಯದಂತೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |publisher=The EMBO journal |volume=2 |month=April |year=2001 |author=Luis Herrera-Estrella, Ariel Alvarez-Morales |title=Genetically modified crops: hope for developing countries? |url=http://www.nature.com/embor/journal/v2/n4/full/embor436.html |pages=256–258 |doi=10.1093/embo-reports/kve075 |journal=EMBO Reports |access-date=2010-01-03 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308220505/http://www.nature.com/embor/journal/v2/n4/full/embor436.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳು ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೀಜದ ಬಳಕೆಯ ನಿಷೇಧದ ಹಿಂದಿರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾವಯವ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ &lt;ref&gt;{{cite journal |publisher=Oxford University Press |month=April | year=2008 |author=Pamela Ronald, Raoul Admachak |title=Tomorrow's Table: Organic Farming, Genetics and the Future of Food. |url=http://www.amazon.com/Tomorrows-Table-Organic-Farming-Genetics/dp/0195301757 }}&lt;/ref&gt;


ಜಿಎಂಒಗಳನ್ನು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಳೀಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಬೇಸಾಯಗಳು ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರಿಕ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಾಗವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿರುವ ಜಿಎಂಒಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ.


ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತಳೀಯ ಮಾರ್ಪಾಡಿನಿಂದ ಒಡ್ಡಬಹುದಾದ ನೈಜವಾದ ಅಪಾಯಗಳ ಕುರಿತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. [[ಜಿಎಂ ಆಹಾರ ಚರ್ಚೆ]]ಯನ್ನು ನೋಡಿ.

=== [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] ಸಂರಕ್ಷಣೆ ===
{{main|Soil conservation}}


''ಡರ್ಟ್: ದಿ ಎರೋಶನ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲೈಜೇಶನ್'' ನಲ್ಲಿ, ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್ ಮಾಂಟ್ಗೋಮೆರಿ ಅವರು ಮಣ್ಣಿನ [[ಸವೆತ]]ದಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯವಸಾಯವು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೇಲ್ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾನಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;ಸಿಯಾಟಲ್ ಪಿಐ (2008). [http://www.seattlepi.com/national/348200_dirt22.html?source=mypi ಮೇಲ್ಮಣ್ಣು ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಿದೆ: ಇದು ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.]&lt;/ref&gt; [[ಉಳುಮೆ ಇಲ್ಲದ]] ಬೇಸಾಯವು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸವೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಹಾದಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುಎಸ್‌ಡಿಎ ನ ವ್ಯವಸಾಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಸೇವೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ಉಳುಮೆಯೊಂದಿಗನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;organicsoil&quot;&gt;{{ cite web | title=No Shortcuts in Checking Soil Health | publisher=USDA ARS | url=http://www.ars.usda.gov/is/AR/archive/jul07/soil0707.htm | accessdate=2007-10-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಲಾಸಲೆ, ಟಿಮ್ ಜೆ, ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಹಿಪ್ಪರ್‌ಲಿ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ:ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕರಗುವಿಕೆ. 2008. ರೂಡಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್. 14 ಫೆಬ್ರವರಿ. 2009 &lt;http://www.rodaleinstitute.org//_Research_Paper-07_30_08.pdf{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&gt;. ಮತ್ತು ಹಿಪ್ಪರ್ಲಿ, ಪಾಲ್, ಜೆಫ್ ಮೊಯಾರ್, ಮತ್ತು ಡೇವ್ ವಿಲ್ಸನ್. “ಸಾವಯವದ್ಲಲಿ ಇದುವರೆಗಲ್ಲದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ” ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ: ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕೋ-ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಸೆಪ್ಚಂಬರ್. 2008: 16-19. ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ಸ್, ಪಾಲ್.ದಿ ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಫುಡ್: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್‌ನ ವಿಚಾರಣೆ.” ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ ಯೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿ. ಆಕ್ರೆಸ್ ಯುಎಸ್‌ಎ : ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕೋ-ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್. 2008: 56-63.&lt;/ref&gt;

=== ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ===


''ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಆನ್ಸರ್ ಟು ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೇಂಜ್'' ನಲ್ಲಿ, — ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ, ಜೈವಿಕ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ — ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿಸುವ ಸಾಮಥ್ಯವನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಆಂಟೊನಿ ಮೆಲೇಕಾ ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;ಮೆಲ್ಕಾ (2008). [http://www.organicguide.com/community/education/the-organic-answer-to-climate-change/ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಾವಯವದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081211111856/http://www.organicguide.com/community/education/the-organic-answer-to-climate-change/ |date=2008-12-11 }}.&lt;/ref&gt;


ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು 1981 ರಿಂದ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಇಂಧನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ]]ವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 33 ರಷ್ಟನ್ನು (ಲಾಸಲ್ಲೆ) ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು CO2 ಅನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ವಸ್ತುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ, ಈ ವಿಧಾನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾವಯವ ಉಳುಮೆ ಮಾಡದೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲ]] ಸ್ವಾಧೀನವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.


(ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ) ವ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಬಾಹ್ಯತ್ವಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಂತೆ ನೋಡುವುದು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವಿವರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author= New Zealand's Ministry of Agriculture and Forestry | title= A Review of the Environmental/Public Good Costs and Benefits of Organic Farming and an Assessment of How Far These Can be Incorporated into Marketable Benefits | work=  | url= http://www.maf.govt.nz/mafnet/rural-nz/sustainable-resource-use/organic-production/organic-farming-in-nz/org10005.htm | accessdate= 2008-04-20 | archive-date= 2008-10-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081015111550/http://www.maf.govt.nz/mafnet/rural-nz/sustainable-resource-use/organic-production/organic-farming-in-nz/org10005.htm | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತಿಕ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. [[ರೋಡೆಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಇಂಗಾಲ ಡೇಟಾವು ಪುನರುಜ್ಜೀವಕ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು CO2 ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಲಾಸಲೋ, ಟಿ. ಮತ್ತು ಪಿ. ಹಿಪ್ಪರ್‌ಲಿ(2008). [https://web.archive.org/web/20090116051040/http://www.rodaleinstitute.org/files/Rodale_Research_Paper-07_30_08.pdf ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ: ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಕರಗುವಿಕೆ]. ರೂಡಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.&lt;/ref&gt;

=== ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ ===
ಕೆರೆಗಳು, ನದಿಗಳು, ಮತ್ತು ನೆಲದಡಿಯ ನೀರು [[ಅಲ್ಗಲ್ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್]], [[ಯೂಟ್ರೋಫಿಕೇಶನ್]], ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮುಂದೆ [[ಅಂತ್ಯ ವಲಯಗಳಾಗುತ್ತವೆ]]. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, [[ನೈಟ್ರೇಟ್‌]]ಗಳು ಜಲಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಾನಾಗಿಯೇ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದರೆ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಇವುಗಳ ಬಳಕೆಯು &quot;2050 ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಅಥವಾ ಮೂರು ಪಟ್ಟು&quot; ಆಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;Science 2001-04-13&quot;&gt;{{cite web|title=Forecasting Agriculturally Driven Global Climate Change|journal=Science|date=2006-03-21 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/292/5515/281?ijkey=bbb4cf6e526430899ecae63af4bbd319d226922e&amp;keytype2=tf_ipsecsha|accessdate=2007-09-30 }}&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಗೊಬ್ಬರ ಬಳಸಿದ ಜಮೀನುಗಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ &quot;ಹಾನಿಕಾರಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ [ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ]&quot;: &quot;ಸಾವಯವ ಜಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯು 4.4-5.6 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]] ನ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;PNAS 2006-3-21&quot;&gt;{{cite web|title=Reduced nitrate leaching and enhanced dentrifier activity and efficiency in organically fertilized soils|publisher=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=2006-03-21|url=http://www.pnas.org/cgi/content/full/103/12/4522#B2|accessdate=2007-09-30}}&lt;/ref&gt;


ವ್ಯವಸಾಯದ ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಡವಾದ ವಲಯವು ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ: ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಸಂಯೋಗದ ಹೊಡೆದೋಡಿಸುವಿಕೆ. ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್) ಯ ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೀನುಗಾರರು ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title = A &quot;Dead Zone&quot; Grows in the Gulf of Mexico | author = Yoon, Carol Kaesuk | publisher = New York Times | url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B04E1DD1338F933A15752C0A96E958260&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=2 | date = January 20, 1998 | accessdate = 2007-11-04 }}&lt;/ref&gt;


2000 ದ [[ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್]] ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, [[ದನೂಬೆ ನದಿ]] ಗೆ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಕರಗುವುದರ ಕುರಿತು ಸಂಶೋಧಕರು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಕರಗುವಿಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡು ಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೆಜಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ 1 ಯೂರೊವನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ[[ಬಾಹ್ಯ ವೆಚ್ಚ]]ವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book| title = Environmental impact and macro-economic feasibility of organic agriculture in the Danube River Basin | publisher = Proceedings of the 13th International IFOAM Conference, p. 160-163 | url = https://books.google.com/books?id=2hdlIfMhR8UC&amp;pg=PA160&amp;lpg=PA160&amp;dq=znaor+kieft+%22environmental+impact+and+macro+economic+feasibility+of+organic+agriculture%22&amp;source=web&amp;ots=iUVpmgroc7&amp;sig=zSNbPm2-Asz8LN2xZc3ADmCP00Q#PPA162,M1 | year = 2000 }}&lt;/ref&gt;


2005 ರ ಅಧ್ಯಯನವು ವ್ಯವಸಾಯದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ನ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Agricultural runoff fuels large phytoplankton blooms in vulnerable areas of the ocean | author = Beman, M. | publisher = ''Nature'' 25(2) | url = http://yaquivalley.stanford.edu/pdf/NATURE_3_10_05.pdf |month=March | year=2005| accessdate =  2007-11-04 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

=== ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ===
ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳು ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೂ ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳು ಸಮಗ್ರವಾದ ವ್ಯವಸಾಯ ಪರಿಸರದ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Hole2005&quot;&gt;{{cite journal | year = 2005 | title = Does organic farming benefit biodiversity? | journal = Biological Conservation | volume = 122 | issue = 1 | pages = 113–130 | doi = 10.1016/j.biocon.2004.07.018 | url = http://www.botanischergarten.ch/Organic/Hole-Organic-biodiversity-2004.pdf | author = Hole DG et al.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326135225/http://www.botanischergarten.ch/Organic/Hole-Organic-biodiversity-2004.pdf|archivedate=2009-03-26}}&lt;/ref&gt; ಬೇಸಾಯ ರೂಢಿಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲ ಕೃಷಿಯೇತರ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಜೀವಿಗಳು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಕ್ಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;ಹೋಲ್ et al. 2005&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gabriel and Tscharntke 2006&quot;&gt;ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ಸಚಾರ್ನ್‌ಕೆ 2006&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸುತ್ತಾ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯ ವಿಧಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 30% ಹೆಚ್ಚು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;ಬೆಂಗ್‌ಸನ್, ಆನ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್, ಮತ್ತು ವೇಬುಲ್ 2005&lt;/ref&gt; ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಚಿಟ್ಟೆಗಳು, ಮಣ್ಣಿನ ಕ್ರಿಮಿಗಳು, ಜೀರುಂಡೆಗಳು, ಎರೆಹುಳುಗಳು, ಜೇಡ, ಸಸ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನಿವರ್ಗದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಬೀರಿದೆ. ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಳೆಕುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಈ ಮೂಲಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gabriel and Tscharntke 2006&quot;/&gt; ಹಲವಾರು ಕಳೆ ಜೀವಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತಹ ಮತ್ತು ಕಳೆ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಮೇವು ಉಣಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ವೆನ್ ಎಲ್ಸೆನ್ 2000&lt;/ref&gt; ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹರಡಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಕಾರಣ ಮಣ್ಣಿನ ಅವಲಂಬಿತ ಜೀವಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗ ಹೊಂದಿರುವ ಕಳೆಕುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಹೋಲ್ ಎಟ್ ಅಲ್. 2005&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯು, ಕೆಲವು ಸಾವಯವ ನೆಲಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಅನುಭವಿಸಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಕೊರ್‌ಹಿಜ್ಜೆಯಂತಹ ಮಣ್ಣಿನ ಮೈಕ್ರೋಬ್ಸ್‌ನಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 21-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ವಿವರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Fließbach et al. 2006&quot;&gt;Fließbach et al. 2006&lt;/ref&gt;
 
ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಂತವು ಮಾನವರಿಗೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಲೋಹಗಳಿಂದಾಗಿ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿನ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಈ ಮೂಲಕ ಮಾನವನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು (ಉದಾ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ಕೀಟನಾಶಕಗಳು) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಪೆರಿಂಗ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. 2006&lt;/ref&gt; ಸಾವಯವ ವಿಧಾನದಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ರೈತರು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಿಂಗ್-ನೆಕಲ್ ಫೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ದನ್ ಬಾಬ್‌ವೈಟ್‌ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯವಸಾಯ ನೆಲಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಮನರಂಜನೀಯ ಬೇಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಇರುವ ಕಾರಣ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವರಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಜೀವಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವುದು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಮಿತವ್ಯಯ ಎಂದು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.


ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಬಹು ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ನುಸುಬಿನ ಬೇರ್ಪಡಿಕೆಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಗಿಡದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಣ್ಣನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ, ಉತ್ಪಾದಕನು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಇಳುವರಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಕೃಷಿಗಳಿಗಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;ಇಂಗ್ರಾಮ್ 2007&lt;/ref&gt; ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾವಯವ ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಗೆ ಅದರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತ 21-ವರ್ಷಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಹಾಕುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದ ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾ, ಮೆನ್ಯೂರ್‌ನ ಬದಲಾಗುವ ಹಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಮಣ್ಣನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಇಳುವರಿಯು ಮೆನ್ಯೂರ್ ಹೊಂದಿದ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಮೆನ್ಯೂರ್ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೈಕ್ರೋಬ್‌ನ ಸಮುದಾಯವು ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ, ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಮಣ್ಣಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Fließbach et al. 2006&quot;/&gt;

== ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ==
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯು ಕಷ್ಟಕರ ತೊಡಕುಗಳು ಎಂದು ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಮಾರಾಟಗಳು ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಿವೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಭರವಸೆಯ ಸರಕು]] ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದು. WSL ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ರೀಟೈಲ್ ನಡೆಸಿದ 2008 ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ 2006 ರಿಂದ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯು ಕುಸಿದಿದೆ, ಮತ್ತು 42% ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನಂಬಬೇಡಿ ಎಂಬ ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಹಾರ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಕಾರ 69% ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, 2005 ರಲ್ಲಿ ಇದು 73% ಇತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹಾರ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಮೂಹವು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಸಿಎನ್‌ಎನ್. [http://money.cnn.com/2008/04/23/news/companies/organics_backlash/index.htm?postversion=2008042308 ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಸರ್ವೇಸ್ ಶೋ ಸ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್ ಇನ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಪ್ರಾಡೆಕ್ಟ್ಸ್,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122071219/http://money.cnn.com/2008/04/23/news/companies/organics_backlash/index.htm?postversion=2008042308 |date=2009-01-22 }}, [http://www.wslstrategicretail.com/productDetailAction.do?product_id=363 WSL ಸರ್ವೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813041551/http://www.wslstrategicretail.com/productDetailAction.do?product_id=363 |date=2010-08-13 }}, [http://www.hartman-group.com/publications/reports/organic-marketplace/ ದಿ ಹಾರ್ಟ್‌ಮೆನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517044835/http://www.hartman-group.com/publications/reports/organic-marketplace/ |date=2008-05-17 }}.&lt;/ref&gt;

=== ವಿತರಕರು ===
ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿ, 75% ನಷ್ಟು ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯು 2.5 [[ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ]] ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ 2% ನಷ್ಟು ಕೃಷಿಯು ಮಾರಾಟದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ([[ಲಾಟರ್ 2003:4]]). ಚಿಕ್ಕ ಕೃಷಿಯ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಇನ್ಸ್.]] ನಂತಹ ಸಹಕಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.


ಕಳೆದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಂದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಕಾರ ವಿತರಣಕಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಿಲಿಫ್ ಹೆಚ್.ಹವಾರ್ಡ್ ರವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 1982 ರಲ್ಲಿ 28 ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ವಿತರಣಕಾರರಿದ್ದರು ಆದರೆ 2007 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3 ಮಾತ್ರ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಸಂಘಟಿಸುವ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ತೋರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಹೋವರ್ಡ್, ಫಿಲ್. (2007) [http://www.msu.edu/%7Ehowardp/organicindustry.html ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101224082908/https://www.msu.edu/~howardp/organicindustry.html |date=2010-12-24 }}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಸಹಕಾರತ್ವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಅಂತೆಯೇ ಬೃಹತ್ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಇದೇ ತರಹದ [[ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್]], [[ಹೈನ್]], [[ಕಾನ್ ಗ್ರಾ]], [[ಕೆಲ್ಲಾಗ್]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಇತರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆಗಳು. ಈ ಬಲವರ್ಧನೆಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಮತ್ತು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕೀಳುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಚಂದದಾರರ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಕಾರ್ಪ್ ವಾಚ್. (2004). [http://www.corpwatch.org/article.php?id=11712 ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಹಾರಿಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205054443/http://www.corpwatch.org//article.php?id=11712 |date=2009-12-05 }}&lt;/ref&gt;

=== ರೈತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ===
ಸಣ್ಣ ಸಾವಯವ ರೈತರ ಲಾಭದಾಯಕತೆಗಾಗಿ ಬೆಲೆಯ ಕಂತುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು, ಮತ್ತು ಹಲವು ರೈತರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ,1994 ರಲ್ಲಿ 1,755 ರಿಂದ 2006 ರಲ್ಲಿ 4,385 ರಷ್ಟು ಬೆಳೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.ams.usda.gov/AMSv1.0/ams.fetchTemplateData.do?template=TemplateS&amp;amp;navID=WholesaleandFarmersMarkets&amp;amp;leftNav=WholesaleandFarmersMarkets&amp;amp;page=WFMFarmersMarketGrowth&amp;amp;description=Farmers%20Market%20Growth&amp;amp;acct=frmrdirmkt ಫಾರ್ಮರ್ಸ್' ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಗ್ರೋಥ್ 1994-2006]&lt;/ref&gt;

== ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆ ==
ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title = ICapacity Building Study 3: Organic Agriculture and Food Security in East Africa | publisher = University of Essex | url = http://www.unep-unctad.org/cbtf/events/dsalaam2/Organic%20Agriculture%20and%20Food%20Security%20in%20East%20Africa%20FINAL%20May07.pdf | format = PDF | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2007-12-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20071201140714/http://www.unep-unctad.org/cbtf/events/dsalaam2/Organic%20Agriculture%20and%20Food%20Security%20in%20East%20Africa%20FINAL%20May07.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ವಿಧದಲ್ಲಿ, ಸಾವಯವ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಅಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ದಕ್ಷ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದಾಗಿ (ಉದಾ. ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀಜ ವಿಧಗಳು, ಮೆನ್ಯೂರ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚ ದಕ್ಷತೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರು ಮತ್ತು ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವರಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.


ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯವು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನಯುಕ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಕುರಿತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವರ್ಧನೆಯ ಅಂಶಗಳು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತರಬೇತಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕೋರ್ಸುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜ್ಞಾನದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಸಾವಯವ ವಿಭಾಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.


ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, [[ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ಚಳುವಳಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಅಂತರಜಾಲ ತರಬೇತಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯದ ಕುರಿತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾದ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2007 ರಲ್ಲಿ, ತರಬೇತಿ ವೇದಿಕೆಯು 170 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಚಿತ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಮತ್ತು 75 ತರಬೇತಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

== ವಿವಾದ ==
ಸಾವಯವ ವ್ಯವಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಬೇಸಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ವಿಮರ್ಶಕರ ಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ನೆಲವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ&lt;ref&gt;{{cite web | author= Andrew Leonard | title= Save the rain forest&amp;nbsp;— boycott organic? | work= How The World Works | url= http://www.salon.com/tech/htww/2006/12/11/borlaug/ | accessdate= 2007-10-10 | archive-date= 2007-10-13 | archive-url= https://web.archive.org/web/20071013081136/http://salon.com/tech/htww/2006/12/11/borlaug/ | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; &quot;[[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯ]]&quot; ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ನಾರ್ಮನ್ ಬೋರ್ಗಾಲ್]] ಅವರು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊ. ಎ. ಟ್ರೆವಾವಸ್]], ಅವರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯವು 4 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | author= Anthony Trewavas | title = Urban myths of organic farming | publisher = ''Nature'' 410: 409-410 | url = http://www.nature.com/nature/journal/v410/n6827/full/410409a0.html |month=March | year=2001}}&lt;/ref&gt;


ಟ್ರೆವಾಸ್ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಪಿ. ಮೆಲ್ಚೆಟ್ ಅವರ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಿ, ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಕಳವಳಗೊಂಡು [http://www.waitrose.com/food/celebritiesandarticles/foodissues/0210056.aspx ಉನ್ನತ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706231455/http://www.waitrose.com/food/celebritiesandarticles/foodissues/0210056.aspx |date=2010-07-06 }} ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.


ಪ್ರದೇಶದಿಂದ-ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ, ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಹುಲ್ಲು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;ದಿ ಬೈಕೆಲ್ ಕಮಿಟಿ.&lt;/ref&gt;


2008 ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು &lt;ref name=&quot;UNEP2008&quot;/&gt; ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರರಷ್ಟು ಬೆಳೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;globalyields&quot;/&gt;


ಆ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅವರ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವಾರು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಯನವು ಸಾವಯವದಂತೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ತಪ್ಪಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ಸಾವಯವ ಇಳುವರಿ, ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ನಡುವೆ ತಪ್ಪಾದ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಗದಗಳು ಅದೇ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಯವ ಇಳುವರಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಲ್ಲದ ಮೂಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಹಾಗೂ ಅತಿಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೂ ಸಮವಾದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last = Avery | first = Alex | title = 'Organic abundance' report: fatally flawed&amp;nbsp;— Commentary | journal = Renewable Agriculture and Food Systems | volume = 22 | issue = 4 | pages = 321–323 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | year = 2007 | url = http://journals.cambridge.org/action/displayJournal?jid=RAF}}&lt;/ref&gt;


[[ಎಫ್‌ಐಬಿಎಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಉರುಸ್ ನಿಗ್ಗಿ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ 'ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫುಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸಡ್' ಅಥವಾ 'ದಿ ಹೈಪೊಕ್ರಿಸಿ ಆಫ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್'&lt;ref&gt;{{cite web | author= Bob Goldberg | title= The Hypocrisy of Organic Farmers | work=AgBioWorld | url=http://www.agbioworld.org/biotech-info/articles/biotech-art/hypocrisy.html | accessdate=2007-10-10}}&lt;/ref&gt; ನಂತಹ ಪತ್ರಿಕೆ ಲೇಖನಗಳ ಅಲೆಯು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಡ್ಸನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ನ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರ ಪುಸ್ತಕ 'ದಿ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಫಾರ್ಮಿಂಗ್' ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bioaktuell.ch&quot;&gt;{{cite web | title = Wer hat die laengste Biochionase | publisher = Bio-aktuell | url = http://www.bioaktuell.ch/fileadmin/documents/ba/zeitschrift/aktuelle_artikel/bioaktuell-2007-09-s8.pdf | format = PDF | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2011-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110706222504/http://www.bioaktuell.ch/fileadmin/documents/ba/zeitschrift/aktuelle_artikel/bioaktuell-2007-09-s8.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;


1998 ರಲ್ಲಿ, [[ಹಡ್ಸನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ನ [[ಡೆನಿಸ್ ಆವೆರಿ]] ಅವರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕಾಯಿಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ]](ಸಿಡಿಸಿ) ವನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾವಯವವಲ್ಲದ ಆಹಾರದ ಬದಲಾಗಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ [[ಇ. ಕೊಲಿ]] ಸೋಂಕು ತಗುಲುವ ಅಪಾಯವು ಎಂಟರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿಡಿಸಿ ಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಈ ಸಮರ್ಥನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ತಿಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;bioaktuell.ch&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title = Organic Produce Production and Food Safety | publisher = UC Davis Cooperative Extension | url = http://vric.ucdavis.edu/veginfo/foodsafety/organicproduce.html | access-date = 2010-01-03 | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509060936/http://vric.ucdavis.edu/veginfo/foodsafety/organicproduce.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;


''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]''  ಆವೆರಿ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಟೀಕಿಸಿತ್ತು: &quot;ಅಮೇರಿಕದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮಾರಾಟವು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 1 ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ರೂಢಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಚಿಂತಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | author= Marian Burros | title=  EATING WELL; Anti-Organic, And Flawed | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503EFD8103AF934A25751C0A96F958260 | accessdate=2007-12-14}}&lt;/ref&gt;

==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ==
*ಜಾಗತಿಕ ಸಾವಯವ ಸಮಾವೇಶ: ವಿಷಯ ಮಂಡನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ;[http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/20/439122.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921004906/http://www.prajavani.net/news/article/2016/09/20/439122.html |date=2016-09-21 }}
*ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಚಳವಳಿ ಒಕ್ಕೂಟ (ಐಫೋಮ್) ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಯೋಜಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಾವಯವ ಸಮಾವೇಶವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 2017ರ ನವೆಂಬರ್ 9ರಿಂದ 11ರವರೆಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿರಿ ==
* [[ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]]
* [[ಬಯೋಡೈನಾಮಿಕ್ ಕೃಷಿ]]
* [[ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ]]
* [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ]]
* [[ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನಿನ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* 
* [[ಸಾವಯವ ಪೋಷಾಕು]]
* [[ಸಾವಯವ ಆಹಾರ]]
* [[ಸಾವಯವ ಮುಂದುವರಿಕೆ]]
* [[ಶಾಶ್ವತಕೃಷಿ]]
* [[ಕಾಲೋಚಿತ ಆಹಾರ]]
* [[ಪುಷ್ಟಿಕರ ಕೃಷಿ]]
* [[ಅರಣ್ಯ ಕೃಷಿ]]
* [[ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಸಂಗ್ರಹ]]
* [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಾವಯವ ಒಕ್ಕಲು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ]]
* [[ಡಬ್ಲ್ಯುಡಬ್ಲ್ಯುಒಒಎಫ್]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{Refbegin}}
* &lt;cite id=&quot;refLotter2003&quot;&gt;ಲೂಥಾರ್,ಡಿ.&lt;/cite&gt;&lt;cite id=&quot;refLotter2003&quot;&gt;2003) [http://donlotter.net/lotter_organicag.pdf ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708123123/http://donlotter.net/lotter_organicag.pdf |date=2018-07-08 }}. &lt;/cite&gt;&lt;cite id=&quot;refLotter2003&quot;&gt;ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ದಿನಚರಿ 21(4)'''' &lt;/cite&gt;
* ಕ್ಯೂಪೆರ್, ಜಾರ್ಜ್ ಮತ್ತು ಜಾಜ್ನರ್, ಲ್ಯಾನ್ಸ್. [http://attra.ncat.org/attra-pub/organiccrop.html &quot;ಸಾವಯವ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಅವಲೋಕನ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051210034415/http://attra.ncat.org/attra-pub/organiccrop.html |date=2005-12-10 }}, ಅಟ್ರಾ - ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ : ಆಗಸ್ಟ್ 2004. 
* {{cite journal | author=Emsley, John | title=Going One Better Than Nature | url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-03-29_410_6828/page/n182 | journal=Nature | month=April | year=2001 | volume=410 | pages=633–634 | doi=10.1038/35070632}}
* {{cite journal | author=Paull, John | url=http://orgprints.org/10138 | title=The Farm as Organism: The Foundational Idea of Organic Agriculture | journal=Journal of Bio-Dynamics Tasmania | year=2006 | volume=83 | pages=14–18 }}
* {{cite book | author=Smil, Vaclav | title=Enriching the Earth: Fritz Haber, Carl Bosch, and the Transformation of World Food | publisher=MIT Press | year=2001 | id= | isbn=026219449X}}


* ವಾನ್ ಎಲ್ಸನ್, ಟಿ., (2000) ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಜಾತಿಯ ಕೆಲಸ. ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 77: 101-109
* ಹೋಲ್, ಡಿ.ಜಿ., ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಎ.ಜೆ.,ವಿಲ್ಸನ್, ಜೆ.ಡಿ.ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಐ.ಹೆಚ್., ಮತ್ತು ಇವನ್ಸ್, ಎ.ಡಿ.(2005) ''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಪ್ರಯೋಜನ ಜೀವಿಯ ವೈವಿದ್ಯತೆಯಿದೆಯೇ?''  ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ 122: 113-130.
* ಗ್ಯಾಬ್‌ರಿಯಲ್, ಡಿ., ಮತ್ತು ಚಾರ್‌ಕ್ಟೆ, ಟಿ.(2007) ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಕೀಟವು ಸಸ್ಯಗಳ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದ ಲಾಭಕತೆ. (2007) ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 118: 43-48 
* ಬೆಂಗ್ ಸ್ಟಾನ್, ಜೆ.,ಆನ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್, ಜೆ., ವಿಬುಲ್, ಎ.(2005 ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಹುಳ್ಯ:ಒಂದು ಮೆಟಾ -ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಪರಿಸರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ ದಿನಚರಿ 42: 261-269
* ಪೆರಿಂಗ್ಸ್ ಎಟ್ ಅಲ್. (2006)ಕೃಷಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ :ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಂಜವಾಳದ ಉಳಿತಾಯ.ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಯೋಲಜಿ20: 263-264
* ಬೀಚರ್ ಎನ್.ಎ. ಎಟ್ ಅಲ್. ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಾವಯವಯೇತರ ಒಚ್ಚಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಆಗ್ರೋಎಕಾಲಜಿ (2002). ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಯೋಲಜಿ 6: 1621-1630
* ಬ್ರೌನ್, ಆರ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ., 1999ಬಿ. ಮಿತಿ/ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಸಸ್ತನಿಗಳು. ಅನ್ವಯಿತ ಬಯೋಲಜಿಯ ಅಂಶಗಳು 54, 203–210.
* ವಿಕ್ರಂಸಿಂಗ್,ಎಲ್.ಜಿ.,ಹ್ಯಾರೀಸ್, ಎಸ್.,ಜೋನ್ಸ್, ಜಿ.,ವಾಗನ್, ಎನ್., 2003 ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವುಲಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಜೀವಿಗಳ ಸಿರಿವಂತಿಕೆ. ಅನ್ಲಯಿಕ ಎಕಾಲಜಿಯ 40, 984–993 ದಿನಚರಿ
* ವೀಲರ್ ಎಸ್.ಎ (2008) ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ನೋಟಗಳ ಪ್ರಭಾವವೇನು? ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಗಳು 65:145-154
* ಇಂಗ್ರಾಮ್ ಎಮ್.(2007) ಬಯೋಲಜಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ: ವಿಜ್ಞಾನದ ‘‘ಸ್ವಾಭಾವಿಕದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ&quot; ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಾಯ. ಆನ್ನಲ್ಸ್‌ ಆಫ್ ದಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫರ್ಸ್‌, 97:298-312
* ಫ್ಲಿಬಾಕ್ ಎ.,ಅಬ್ರೋಲ್ಸರ್ ಹೆಚ್.,ಗನ್ಸ್ಟ್ ಎಲ್., ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡರ್ ಪಿ. (2006) ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸೂಚಿಸುವ ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ. ಕೃಷಿ,ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ 118: 273-284
* ವಿಲ್ಲರ್, ಹೆಲ್ಗಾ ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಚರ್ (ಆವೃತ್ತಿಗಳು) (2009):ಪ್ರಪಂಚದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು 2009. ಐಎಫ್‌ಒಎಎಮ್,ಬೋನ್; ಫಿಬೆಲ್, ಫ್ರಿಕ್; ಐಟಿಸಿ, ಜಿನೆವಾ. [http://www.organic-world.net ದಿ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೋಂಪೇಜ್] ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ
{{Refend}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ==

* ನಾಳಿನ ಚರ್ಚೆ:ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ, ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮುಂದಿನ ಕಾಲ. (2008). ''[http://www.amazon.com/Tomorrows-Table-Organic-Farming-Genetics/dp/0195301757 ]'' . ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ ಪ್ರೆಸ್
* ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಲಹಾಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿ ಬೇಸಾಯದ ವಿಧಾನಗಳ ಪಾತ್ರ. (1989). ''[http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=1208 ಬದಲಿ ಕೃಷಿ]'' . ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್
* 0/}- ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ತರಭೇತುಗಳಲ್ಲಿ ನಾವಿನ್ಯವುಂಟು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ವಲಸೆಗಾರ ಕೆಲಸಗಾರರು ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.
* ಜೂಲಿ ಗೂತ್ಮಾನ್, ''ಭೂಸಂಬಂಧಿತ ಕನಸುಗಳು: ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಯ ಬೇಸಾಯದ ಪಾರಾಡಾಕ್ಸ್'' , ಬರ್ಕ್‌ಲಿ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಪ್ರೆಸ್, 2004, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 978-0-520-24094-೦ 
* ಅಲೆಕ್ಸ್ ಆವೆರಿ (2006)'''' ಸಾವಯವ ಆಹಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಸತ್ಯತೆ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1, ಸಿರೀಸ್ 1)ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಎಲ್.ಎಲ್.ಸಿ. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0978895207
* ಲಾಂಪ್‌ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಪಾಡಲ್. 1994). ''ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು: ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಪ್ರೇಕ್ಷೆ''  ಗಿಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್: [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]]. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-85198-911-ಎಕ್ಸ್
* {{cite book | last = Ableman | first = Michael | coauthors = | title = From the Good Earth: A Celebration of Growing Food Around the World | publisher = HNA Books | month = April | year = 1993 | location = | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0810925176}}
* {{cite book | last = Ableman | first = Michael | coauthors = | title = On Good Land: The Autobiography of an Urban Farm | publisher = Chronicle Books | year = 1998 | location = San Francisco | pages = | url =https://archive.org/details/ongoodlandautobi0000able| doi = | id = | isbn = 0811819213}}
* ಒಇಸಿಡಿ. (2003). (0}ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ: ಸಮರ್ಥನೀಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು. ಸಿಎಬಿಐ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ. [https://books.google.com/books?id=-TSkC7m07zoC ಉಚಿತ ಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ].

== ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು ==

{{commons|Organic farming|Organic farming}}

* {{dmoz|Science/Agriculture/Sustainable_Agriculture/|Organic Farming}}
* [http://www.orgprints.org/ ಸಾವಯವ ಇ-ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್] ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾಗದಗಳು
* [http://ec.europa.eu/agriculture/organic/home_en ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ - ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮೀಷನ್]
* [http://attra.ncat.org/ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕೃಷಿ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ.]
* [http://www.fao.org/organicag/ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118205036/http://www.fao.org/organicag/ |date=2008-11-18 }}
* [http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/ofp/ofp.shtml ಸಾವಯವ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಆಹಾರ:ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರವೇಶದ ಉಪಕರಣಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807082049/http://www.nal.usda.gov/afsic/pubs/ofp/ofp.shtml |date=2007-08-07 }} ಬದಲಿ ಬೇಸಾಯ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೃಷಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]].
* [http://www.organic-systems.org/journal/index.html ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯ ದಿನಚರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312080037/http://www.organic-systems.org/journal/index.html |date=2009-03-12 }} ಸಾವಯವ ಪದ್ಧತಿಯ ದಿನಚರಿ
* [http://www.organic-world.net ಆರ್ಗನಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ] ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ. 
* [http://www.organic-europe.net ಸಾವಯವ ಯುರೋಪ್ ಪೋಮ್ ಪೇಜ್] ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವರದಿಗಳು, ವಿಳಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನಲೆ ಮಾಹಿತಿ. 
* [http://www.fourthway.co.uk/posters/ ] ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣಾ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು/0} ಉಗಾಂಡದಿಂದ ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟಣಾ ಚೀಟಿಗಳು
* ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಾವಯ ಕೃಷಿಯ ಮಾಹಿತಿ -ಅಮೇರಿಕಾದ ಭೂಸಮ್ಮತಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಪಾಲುದಾರರು

{{DEFAULTSORT:Organic Farming}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಾವಯವ ಬೇಸಾಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾವಯವ ಆಹಾರ]]
[[ವರ್ಗ:ಕೃಷಿ]]</text>
      <sha1>0w9zgefptq0ifcuqcfbjwa8w4x3epv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22403</id>
    <revision>
      <id>1427845</id>
      <parentid>1380963</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T04:47:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69878" sha1="a9mubjx3gzre0woig613telhf0mykam" xml:space="preserve">{{Otheruses}}
{{Infobox Holiday
|holiday_name = Halloween
|type = Secular
|longtype = Secular, with roots in Christian and Celtic tradition
|image = Jack-o'-Lantern_2003-10-31.jpg
|caption = A [[Jack-o'-lantern]]
|official_name =
|nickname = All Hallows’ Eve&lt;br /&gt;All Saints’ Eve
|observedby = [[Halloween around the world|Around the world]]
|date = '''October 31'''
|celebrations =
|observances = Costume parties, trick-or-treating in costumes, bonfires, divination, apple bobbing.
|relatedto = [[Samhain]], [[All Saints|All Saints’ Day]]
}}

'''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌'''  ('''Halloween ''' ಅಥವಾ '''Hallowe'en'''  ಎಂದೂ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಎನ್ನುವುದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ಆಚರಿಸುವ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ [[ಹಬ್ಬ]]ವಾಗಿದೆ.  ಇದು, ಮೂಲತಃ [[ಸೆಲ್ಟ್‌]] ಜನಗಳ [[ಸೋಯಿನ್]] ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಪವಿತ್ರ ದಿನವಾದ [[ಆಲ್‌ ಸೇಂಟ್ಸ್‌]] ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಇದನ್ನು ಜಾತ್ಯಾತೀತವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ [[ತಂತ್ರ ಮಾಡುವುದು-ಇಲ್ಲವೇ-ಆದರಿಸುವುದು]], [[ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು]] ಧರಿಸುವುದು ಮತ್ತು [[ವೇಷಭೂಷಣ]]ದ ಪಾರ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು, [[ಜ್ಯಾಕ್‌-ಒ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್‌]]ಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತುವುದು, [[ಪ್ರೇತ-ಪ್ರವಾಸಗಳು]], ಬೆಂಕಿ-ಕೊಂಡ, [[ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ಬಾಬಿಂಗ್‌]], [[ಆವಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು]] ನೋಡಲು ಹೋಗುವುದು, ಚೇಷ್ಟೆಗಳು, ಭಯಾನಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನ ಉಗಮವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತಾ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ನಿಕೊಲಸ್‌ ರಾಗರ್ಸ್‌ &quot;ಕೆಲವು ಜಾನಪದ ತಜ್ಞರು ಇದರ ಮೂಲವನ್ನು ರೋಮ್‌ನ [[ಪೊಮೊನ]] ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಈಕೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳ ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಸತ್ತವರ ಹಬ್ಬವಾದ [[ಪ್ಯಾರೆಂಟೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ, [ಇದನ್ನು] ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟ್‌ಗಳ [[Samhain]] Samuin (''ಸೋಆನ್‌''  ''ಸೋಯಿನ್‌'' ) ಹಬ್ಬದ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ&quot; ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ.&lt;ref name=&quot;rogers_s&quot;&gt;ರೊಜರ್ಸ್, ನಿಕೊಲಸ್ (2002). &quot;ಸಂಹೈನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಆರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌&quot;. ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಫ್ರಂ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಟು ಪಾರ್ಟಿ ನೈಟ್'', pp.11–21. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-516896-8.&lt;/ref&gt; ಈ ಹೆಸರನ್ನು [[ಹಳೆಯ ಐರಿಷ್‌]] ಭಾಷೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅರ್ಥ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ &quot;ಬೇಸಿಗೆಯ ಅಂತ್ಯ&quot; ಎಂದು.&lt;ref name=&quot;rogers_s&quot; /&gt;  ಪ್ರಾಚೀನ [[ಬ್ರಿಟನ್ನ]]ರು [[ಕೇಲನ್‌ ಗೇವ್‌]] ಎನ್ನುವ ಇಂಥದ್ದೇ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

[[ಚಿತ್ರ:Snap-Apple Night globalphilosophy.PNG|thumbnail|right|302px|ಡೆನಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಕ್ಲಿಸ್ ಅವರ ಸ್ನ್ಯಾಪ್-ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ ನೈಟ್, 1832ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಔತಣಕೂಟವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ.  ಸೇಬುಗಳಿಗಾಗಿ ರೈಟ್ ಬಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು.ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಟದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಂಪತಿಯು ದಾರದಿಂದ ನೇತುಹಾಕಿದ ಸೇಬನ್ನು ಹುಡುಕಿ ತರುವುದನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.ದಂಪತಿಗಳು ಕಣಿ ಹೇಳುವ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರು.]]

ಸೋಯಿನ್‌ ಹಬ್ಬವು &quot;ಬೆಳಕಿನ ಅರ್ಧ ವರ್ಷ&quot; ಮುಗಿದುದನ್ನು ಮತ್ತು &quot;ಕತ್ತಲೆಯ ಅರ್ಧ ವರ್ಷ&quot; ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾರಿ &lt;ref name=&quot;stations&quot;&gt;[[ಹಟ್ಟನ್, ರೊನಾಲ್ಡ್]] (1996). ''ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಸನ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಇಯರ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-288045-4&lt;/ref&gt;&quot;ಸೆಲ್ಟಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;danaher&quot;&gt;[[ದನಾಹೆರ್, ಕೆವಿನ್]] (1972). ''ದ ಇಯರ್ ಇನ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್:  ಐರಿಷ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್'', pp.190–232. ಡಬ್ಲಿನ್: [[ಮರ್ಸಿಯಾರ್ ಪ್ರೆಸ್]]. ISBN 1-85635-093-2&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಾಚೀನ ಸೆಲ್ಟರು ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಮತ್ತು [[ಬೇರೆ ಪ್ರಪಂಚದ]] ಮಧ್ಯದ ಗಡಿ ಸೋಯಿನ್‌ ಹಬ್ಬದಂದು ಸಣ್ಣ ಆಗಿ ಆತ್ಮಗಳು (ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎರಡೂ) ಒಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.  ಮನೆಯ ಪೂರ್ವಿಕರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿಯೇ [[ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು]] ಧರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎಂದರೆ ತಾನು ದುಷ್ಟ ಆತ್ಮದಂತೆ ಮಾರುವೇಷ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ತೊಂದರೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.  ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮುಖವಾಡ, ಮುಸುಕು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಮುಖ ಹೊಂದಿದ ಯುವಕರು ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;campbell&quot;&gt;ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಜಾನ್ ಗ್ರೆಗೊರ್ಸನ್ (1900, 1902, 2005). ''ದ ಗಾಲಿಕ್ ಅದರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್''. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ರೊನಾಲ್ಡ್ (Ed.), pp.559–62. ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್: [[ಬರ್ಲಿನ್]]. ISBN 1-84158-207-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;arnoldb&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.uwm.edu/~barnold/lectures/holloween.html |title=Bettina Arnold&amp;nbsp;– Halloween Lecture: Halloween Customs in the Celtic World |accessdate=2007-10-16 |last=Arnold |first=Bettina |date=2001-10-31 |publisher=Center for Celtic Studies |work=Halloween [[Inaugural]] Celebration |location=[[University of Wisconsin–Milwaukee]] |archive-date=2007-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027173736/http://www.uwm.edu/~barnold/lectures/holloween.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಸೋಯಿನ್‌ ಎಂದರೆ ಆಹಾರ ದಾಸ್ತಾನು ಜಡತಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿ [[ಜಾನುವಾರು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಸಮಯವೂ ಆಗಿತ್ತು.  ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಕಿ-ಕೊಂಡ]]ಗಳು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯವರೂ ತಮ್ಮ ಒಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿ-ಕೊಂಡದಿಂದಲೇ ಹೊತ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.  ಕೊಂದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಜ್ವಾಲೆಗೇ ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;O'Driscoll&quot;&gt;ಓ'ಡ್ರಿಸ್ಕೊಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ (ed.) (1981) ''ದ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕಾನ್ಷಿಯಸ್‌ನೆಸ್''  ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಬ್ರೆಜಿಲಿಯರ್ ISBN 0-8076-1136-0 pp.197–216: ರಾಸ್, ಅನ್ನೆ &quot;ಮೆಟಿರಿಯಲ್ ಕಲ್ಚರ್,ಮೈಥ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಫೊಕ್ ಮೆಮೊರಿ&quot; (ಆಧುನಿಕ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕುರಿತು); pp.217–242: ದನಾಹರ್, ಕೆವಿನ್ &quot;ಐರಿಷ್ ಫೊಕ್ ಟ್ರೆಡಿಷನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ದ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್&quot; (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು)&lt;/ref&gt; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡು ಬೆಂಕಿ-ಕೊಂಡಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದರೆ [[ಶಕುನ ನುಡಿ]]ಯುವುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಇವತ್ತಿನ ಅದರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಯುಗದಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾದವು.&lt;ref&gt;ಸಲೊಮಾನ್ಸೆನ್, ಜೊನ್(2002). ''ಎನ್‌ಚೆಂಟೆಡ್ ಫೆಮಿನಿಸಂ: ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್, ಜೆಂಡರ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡಿವಿನಿಟಿ ಅಮಾಂಗ್ ದ ರಿಕ್ಲೈಮಿಂಗ್ ವಿಚಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ'', p.190. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: [[ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್]]. ISBN 0-415-22392-X.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;‍ಎಲ್‌ವುಡ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ್; ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾ, ಬಾರಬರಾ ಎ.(1999). ''ಮೆನಿ ಪೀಪಲ್ಸ್, ಮೆನಿ ಫೈಥ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಮೆನ್ ಇನ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್'', p. 31. [[ಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಹಾಲ್]]. ISBN 0-13-010735-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ರಾಯ್ (1967). {0{/0}, pp. 40, 110. ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಹೌಸ್.&lt;/ref&gt;

=== ಹೆಸರಿನ ಉಗಮ ===
''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌''  ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ 16ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಪೂರ್ಣಪದವಾದ ''ಆಲ್‌-ಹಾಲೋಸ್‌-ಈವ್‌'' ನ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ಪೂರ್ಣ ಪವಿತ್ರ ದಿನ(ಆಲ್‌ ಹ್ಯಾಲೋಸ್‌ ಡೇ)ದ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ. ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ &quot;ಆಲ್‌ ಹ್ಯಾಲೋಸ್‌&quot; ಎನ್ನುವ ಪದ ದೊರೆಯುತ್ತದಾದರೂ (''ealra hálȝena mæssedæȝ'', ಎಲ್ಲ ಸಂತರ ಹಬ್ಬ), ''ಆಲ್‌-ಹ್ಯಾಲೋಸ್‌-ಈವೆನ್‌ ( All-Hallows-Even)''  ಎಂಬುದು 1556ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಲ್ಲ. 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮುಂಚೆ ಈ ಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;OED&quot;&gt;{{cite book | first = John | last = Simpson | coauthors = Weiner, Edmund | title = Oxford English Dictionary | url = https://archive.org/details/oxfordenglishdic19simp | edition = second | year = 1989 | publisher = Oxford University Press | location = London|isbn = 0-19-861186-2 | oclc = 17648714}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಕೇತಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Traditional Irish halloween Jack-o'-lantern.jpg|thumbnail|right|ಆರಂಭಿಕ 20ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಐರಿಷ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಟರ್ನಿಪ್ ಜಾಕ್-ಒ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್(ಬಿಳಿಗಡ್ಡೆ ತರಕಾರಿ ದೀಪಗಳು) ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕೌಂಟ್ರಿ ಲೈಫ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.]]

ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳ ಸಂಪ್ರಾದಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕುಶಲಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. [[ಟರ್ನಿಪ್‌ (ಸೀ ಮೂಲಂಗಿ)]]ಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮೇಣದಬತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆತ್ಮಗಳ ಸಂಸ್ಮರಣೆ, [[ಸೋಲಿಂಗ್‌]] ಪದ್ಧತಿಯೇ, ಜ್ಯಾಕ್‌-ಒ-ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;rogers_f&quot;&gt;ರೊಗರ್ಸ್, ನಿಕೊಲಸ್ (2002). ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಫ್ರಂ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಟು ಪಾರ್ಟಿ ನೈಟ್'', pp.29, 57. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-516896-8.&lt;/ref&gt; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೆಲ್ಟಿಕ್‌ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ, ದುಷ್ಟಾತ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಲಗಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ದೊಡ್ಡ [[ಸೀಮೂಲಂಗಿ]]ಗಳನ್ನು ಟೊಳ್ಳುಮಾಡಿ, ಮುಖಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಕಿಟಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;arnoldb&quot;/&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೀಮೂಲಂಗಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದರ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರವು ಕೊರೆಯುವುದನ್ನು ಸುಲಭ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;skal&quot;&gt;ಸ್ಕಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. (2002). ''[[Death Makes a Holiday: A Cultural History of Halloween]]'', p.34. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ. ISBN 1-58234-230-X.&lt;/ref&gt; ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಕುಂಬಳಕಾಯಿಯನ್ನು ಭಯಾನಕ ಇಲ್ಲವೇ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾದ ಮುಖವನ್ನಾಗಿ ಕೊರೆದು ಕತ್ತಲಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮನೆಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕೊರೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು, ಐರಿಷ್‌ ವಲಸೆಯ&lt;ref&gt;ನಥೆನಿಯಲ್ ಹಾಥೊರ್ನ್,&quot;ಟ್ವೈಸ್-ಟೊಲ್ಡ್ ಟೇಲ್ಸ್&quot; ನಲ್ಲಿನ &quot;ದ ಗ್ರೇಟ್ ಕರ್ಬಂಕಲ್,&quot; 1837: ಇದನ್ನು [ಕೆಂಪು ರತ್ನ] ಮೇಲಂಗಿಯೊಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯಾ? ಏಕೆ, ಇದು ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಮಿನುಗಬಹುದು, ಮತ್ತು ನೀನು ಕೊಳ್ಳಿದೆವ್ವದಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು!.&lt;/ref&gt; [[ಮಹಾ ಬರಗಾಲ]]ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಮೂಲತಃ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿತ್ತು, 1800ರವರೆಗೆ ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;1900ರ ನಂತರ, ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗೀವಿಂಗ್ ಮನರಂಜನೆಯು ಹಬ್ಬಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಕೊಳ್ಳಿದೆವ್ವ(jack-o'-lantern)ಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ್ದರ ಕುರಿತು ಒಂದು ಲೇಖನ. &quot;ದ ಡೇ ವಿ ಸೆಲೆಬ್ರೇಟ್: ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ಗೀವಿಂಗ್ ಟ್ರೀಟೆಡ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊನಾಮಿಕಲೀ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೊಷಿಯಲೀ,&quot; ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'',ನವೆಂಬರ್ 24, 1895, p. 27. &quot;ಆಡ್ ಆರ್ನಾಮೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಟೇಬಲ್,&quot; ''ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 1900, p. 12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸ್ಕಲ್, ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. (2002) ''ಡೆತ್ ಮೇಕ್ಸ್ ಎ ಹಾಲಿಡೇ: ಎ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ. p. 32. ISBN 1-58234-230-X. ಮುಂಚಿನ ಆಕರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ, ರುಥ್ ಎಡ್ನಾ ಕೆಲೇಯ ''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌‌ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ತರಕಾರಿ ದೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(1919), ಅಧ್ಯಾಯ 8, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಟರ್ನಿಫ್]] ದೀಪಗಳು ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

[[ಚಿತ್ರ:HalloweenSpidersWashington 0388a.jpg|thumbnail|left|ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿಸಿಯ ರಾ ಹೌಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಜೇಡಗಳು]]

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನ [[ಚಿತ್ರಣ]]ವನ್ನು ಅನೇಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, [[ಗೋತಿಕ್‌]]ರ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಯಾನಕ]] ಸಾಹಿತ್ಯ (''[[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]''  ಮತ್ತು ''[[ಡ್ರ್ಯಾಕುಲ]]''  ಮುಂತಾದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು), ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಯಾನಕ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''[[ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌]]''  ಮತ್ತು ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ]]'' ).&lt;ref name=&quot;rogers_h&quot;&gt;ರೊಗರ್ಸ್, ನಿಕೊಲಸ್(2002). &quot;ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ಸ್‌ ಗೋಸ್ ಟು ಹಾಲಿವುಡ್&quot;. ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಫ್ರಂ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಟು ಪಾರ್ಟಿ ನೈಟ್'', pp. 103–124. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-516896-8.&lt;/ref&gt; ಶರತ್ಕಾಲದ ವಸ್ತುಗಳಾದ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು, ಜೋಳದ [[ಹೊಟ್ಟು]], ಮತ್ತು [[ಬೆದರುಹಕ್ಕಿ]]ಗಳು ಕೂಡ, ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಾವು, ದುಷ್ಟತೆ, [[ನಿಗೂಢತೆ]], [[ಮಾಯಾಮಂತ್ರ]], ಅಥವಾ ಪೌರಾಣಿಕ ರಾಕ್ಷಸರ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಾತ್ರಗಳು ದೆವ್ವಗಳು, [[ಮಾಟಗಾರರು]], ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು, [[ವಿಲಾಸಿನಿ]]ಗಳು, [[ಮಾನವತೋಳುಗಳು]], ಬಾವಲಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ಕರಿಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಹಾಲ್ ಸೈಮರ್, [http://www.questmagazine.com/halloween.html ಸ್ಪೂಕಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಎ ಸೆಲೆಬ್ರೇಷನ್ ಆಫ್ ದ ಡಾರ್ಕ್], QuestMagazine.com.&lt;/ref&gt;

ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ&lt;ref name=&quot;heller&quot;&gt;ಹೆಲ್ಲರ್, ಸ್ಟೀವನ್. (2005). ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ವಿಂಟೇಜ್ ಹಾಲಿಡೇ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್'', [[ಟಾಸ್ಚೆನ್]] ಐಕಾನ್ಸ್ ಸಿರೀಸ್. ISBN 3-8228-4585-X.&lt;/ref&gt; ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಬಹುಶಃ ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಬಣ್ಣ, ಶರತ್ಕಾಲದ ಎಲೆಗಳು, ಅಥವಾ ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳ ಕಾರಣ ಇರಬಹುದು.

== ಚಮತ್ಕಾರ-ಅಥವಾ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಉಡುಪು ==
[[ಚಿತ್ರ:IMG 145w.jpg|thumbnail|ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಡುಬ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೈಪಿಕಲ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ದೃಶ್ಯ.]]

ಚಮತ್ಕಾರ-ಅಥವಾ-ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆ. &quot;ಚಮತ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಸತ್ಕಾರ/ಔತಣ?&quot; ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸತ್ಕಾರಗಳಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಠಾಯಿ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಣವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ಮಕ್ಕಳು ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.  ಸತ್ಕಾರ ನೀಡದ್ದಿದಲ್ಲಿ, ಮನೆ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಆಸ್ತಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಕ್ಷ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ) &quot;ಭಯ&quot;ವನ್ನು &quot;ಚಮತ್ಕಾರ&quot; ಎಂಬ ಪದವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.  ಈ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಕೆಲವು ವಿಧದ ಚಮತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಅವರ ಸತಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಭೂತದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ

=== ಉಡುಪುಗಳು ===
ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಉಡುಪುಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ರಾಕ್ಷಸಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಭೂತಗಳು, ಆಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು, ಮಾಟಗಾತಿಯರು, ಮತ್ತು ಪಿಶಾಚಿಗಳು.  ಅವುಗಳನ್ನು ಪಿಶಾಚಿಗಳಿಗೆ ಹೆದರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಡುಪುಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ವಿಷಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ  ಸಹ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದೂರದರ್ಶನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಿನಿಮಾಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಕೃತಿಗಳು.

==== ಉಡುಪು ಮಾರಾಟಗಳು ====
BIG ಸಂಶೋಧನೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಟೈಲ್ ಫೆಡರೆಷನ್‌]]‌ಗೆ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ 53.3ರಷ್ಟು ಬಳಕೆದಾರರು 2005ರ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ಗೆ ಸರಾಸರಿ $38.11 ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ, ಉಡುಪನ್ನು ಖರೀಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡು ಕೊಂಡಿತು (ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ  $10 ಏರಿಕೆ). ಅವರು  2006ರಲ್ಲಿ $4.96 ಬಿಲಿಯನ್‌ ಅಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವರು ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಯಿತು, ಕಳೆದ ವರ್ಷದಿಂದ $3.3 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಮನರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Grannis | first = Kathy | coauthors = Scott Krugman | title = As Halloween Shifts to Seasonal Celebration, Retailers Not Spooked by Surge in Spending | work =  | publisher = National Retail Federation | date = September 20, 2006 | url = http://www.nrf.com/content/default.asp?folder=press/release2006&amp;file=halloween06.htm | dateformat = dmy | accessdate = 31 October 2006 | archive-date = 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061227233945/http://www.nrf.com/content/default.asp?folder=press%2Frelease2006&amp;file=halloween06.htm | url-status = deviated | archivedate = 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061227233945/http://www.nrf.com/content/default.asp?folder=press%2Frelease2006&amp;file=halloween06.htm }}&lt;/ref&gt;

=== UNICEF ===
ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ &quot;[[UNICEF]]ಗೆ ಚಮತ್ಕಾರ-ಅಥವಾ-ಸತ್ಕಾರ&quot; ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ 1950ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಸ್ಥಳಿಯ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು, ಚಮತ್ಕಾರ-ಅಥವಾ-ಸತ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ  ಶಾಲೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಡಬ್ಬಗಳನ್ನು  ಹಂಚುವುದು ಈ  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ,(ಅಥವಾ  ಅಧುನಿಕ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ,   ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪರವನಾಗಿ ಹೊಂದಿದ [[ಹಾಲ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]] ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಟಿ ನೀಡುವ ಮನೆಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ-ಚಿಲ್ಲರೆ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಕೋರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ UNICEF ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಆರಂಭದಿಂದ, UNICEFಗಾಗಿ $118 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, 2006ರಲ್ಲಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಕಾಳಜಿಯ ಆಧಾರ ನೀಡಿ, UNICEF ಅದರ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಡಬ್ಬಿಗಳ ಸಂಗ್ರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು; ಶಾಲೆಗಳ ಸಲಹೆ ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಪುನಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ctv&quot;&gt;{{cite news |first=Genevieve |last=Beauchemin |coauthors=CTV.ca News Staff |title=UNICEF to end Halloween 'orange box' program |url=http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060530/unicef_orange_060530?s_name=&amp;no_ads= |publisher=CTV |date=2006-05-31 |accessdate=2006-10-29 |archive-date=2007-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016235444/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060530/unicef_orange_060530?s_name=&amp;no_ads= |url-status=deviated |archivedate=2007-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071016235444/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20060530/unicef_orange_060530?s_name=&amp;no_ads= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ca_un&quot;&gt;{{cite web |title=History of the Trick-or-Treat for UNICEF Campaign |url=http://www.trickortreatforunicef.ca/tot_history.html |publisher=UNICEF Canada |year=2008 |accessdate=2009-10-25 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604032837/http://www.trickortreatforunicef.ca/tot_history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ==
{{Citations missing|section|date=October 2008}}
[[ಚಿತ್ರ:Halloween-card-mirror-1904.jpg|thumbnail|1904ರ ಈ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಣಿರೂಪದ ಆಟವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಮದುವೆಯಾಗದ ಮಹಿಳೆ ಒಂದು ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮತ್ತು ರೆಪ್ಪೆ ಮಿಟುಕಿಸದೆ  ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಭಾವಿ ಪತಿಯ ಮುಖವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದು.]]

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ವಿನೋದ ಕೂಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ಆಟಗಳು ಜೊತೆಯಾಗಿವೆ.  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವುದು, ಸೇಬುವನ್ನು ಅದ್ದುವುದು ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಏಳಿಸುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇಬುಗಳು ನೀರು ತುಂಬಿದ ಒಂದು ಅಗಲವಾದ ಪಾತ್ರೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬೋಗಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅವರ ಹಲ್ಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಒಂದು ಸೇಬುವನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹೊರ ತೆಗೆಯಬೇಕು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.kids-fun-and-games.com/halloween-game.html |title=Kids-Fun-And-Games.com |access-date=2010-01-28 |archive-date=2009-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005163204/http://www.kids-fun-and-games.com/halloween-game.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಆಟದ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೇಲೆ ಮಂಡಿಯೂರಿ, ಹಲ್ಲುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮುಳ್ಳು ಚಮಚವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮತ್ತು ಆ ಮುಳ್ಳು ಚಮಚವನ್ನು ಒಂದು ಸೇಬು ಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗೆ ಬಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ&lt;ref&gt;[http://www.kidzworld.com/article/5989-halloween-party-game-ideas/ &quot;ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ ಗೇಮ್ ಐಡಿಯಾಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090809102615/http://www.kidzworld.com/article/5989-halloween-party-game-ideas |date=2009-08-09 }} Kidzworld.com. 2009-03-17ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;.  ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಅಥವಾ ಪಾನಕ ಮೆತ್ತಿದ ಎರಿಯಪ್ಪಗಳನ್ನು ದಾರದಿಂದ ನೇತಾಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳು ದಾರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿದಂತೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸದೆ ತಿನ್ನಬೇಕು, ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ  ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ ತುಂಬಾ ಅಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಡುವ ಕೆಲವು ಆಟಗಳು ಕಣಿಯ ರೂಪದಾಗಿದೆ.  ಒಬ್ಬರ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಒಂದು ಉದ್ದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇಬನ್ನು ಕೆತ್ತುವುದು, ನಂತರ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಅವರ ಭುಜದ ಮೋಲೆ ಹಾರಿಸುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಿಧವಾಗಿದೆ.  ಸಿಪ್ಪೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಗಾತಿಯ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಂಬಿಕೆ.&lt;ref name=&quot;McNeill&quot;&gt;ಮ್ಯಾಕ್‌ನೈಲ್,ಎಫ್. ಮಾರಿಯಾನ್ (1961, 1990) ''ದ ಸಿಲ್ವರ್ ಬಫ್'', ಸಂಪುಟ. 3. ವಿಲಿಯಂ ಮ್ಯಾಕ್, ಗ್ಲಾಸ್‍ಗೊ ISBN 0-948474-04-1 pp.11–46&lt;/ref&gt;  ಮದುವೆಯಾಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ{{Who|date=December 2008}}, ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ರಾತ್ರಿ ಅವರು ಒಂದು ಕತ್ತಲೆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಮತ್ತು ರೆಪ್ಪೆ ಮಿಟುಕಿಸದೆ ಕನ್ನಡಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಭಾವಿ ಪತಿಯ ಮುಖವು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದು.  ಆದ್ಯಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಸಾವು ಗೊತ್ತು ಪಡಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಒಂದು [[ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  19ನೇ ಶತಮಾನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ  [[ಶುಭಾಶಯ ಪತ್ರ]]ಗಳ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://vintageholidaycrafts.com/vintage-halloween-women/ |title=Vintage Halloween Cards |publisher=Vintage Holiday Crafts |accessdate=2009-10-28}}&lt;/ref&gt; ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಉಡುಪು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು.

ಭೂತದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತು ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಣೆ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ವಿನೋದ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು.  ದೂರದರ್ಶನದ ಧಾರವಾಹಿ ಸರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್-ವಿಷಯದ ವಿಶೇಷಗಳು (ವಿಶೇಷಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ) ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಜಾದಿನಗಳ ಮುನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೇಯೆ ವಾತಾವರಣದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು  ದಿಗಿಲು ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ರಜಾದಿನಗಳ ಮೊದಲು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ  ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

=== ಪಿಶಾಚಗ್ರಸ್ತ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Ura and ima.jpg|thumbnail|ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮನೆಯ ಮುಂಭಾಗ.]]
ಪಿಶಾಚಗ್ರಸ್ತ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ರೋಮಾಂಚನಗೊಳ್ಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆದರಿಸುವ ಮನೋರಂಜನೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಋತುವನ್ನವಲಂಬಿಸಿದ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು.  ಈ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಹೆದರಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಛೆಂಬರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷಲ್]]  (Jaycees)ನಿಂದ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟಿತು ಎಂಬುದು ಸರ್ವರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೂಲ.&lt;ref name=&quot;msnbc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/9855272/|title=Haunted house business getting frightfully hard|last=Associated Press|date=2005-10-30|work=MSNBC.com|publisher=MSNBC|accessdate=2008-11-18|archive-date=2012-05-20|archive-url=https://www.webcitation.org/67nCYMJjr?url=http://www.msnbc.msn.com/id/9855272/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದೆವ್ವ ಕಾಡುವ ಮನೆಗಳು, [[ಜೋಳದ ಜಟಿಲ ಮಾರ್ಗಜಾಲ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಒಣ ಹುಲ್ಲಿನ ಸವಾರಿ]]&lt;ref name=&quot;hvmag&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hvmag.com/Hudson-Valley-Magazine/October-2008/A-Model-of-Mayhem/ |title=A Model of Mayhem |accessdate=2008-10-06 |author=Greg Ryan |date=2008-09-17 |work=Hudson Valley Magazine}}&lt;/ref&gt; ಗಳು ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಉದ್ಯಮವು ಬೆಳೆದ ಹಾಗೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೆವ್ವದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜು $300–500 ಮಿಲಿಯನ್ ತಂದು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 400,000 ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ಯಾಗಿಯೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಒಲವು ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು&lt;ref name=&quot;msnbc&quot;/&gt;. ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಏರಿಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿನ ಉಡುಗೆ-ತೊಡುಗೆಗಳು ಹಾಲಿವುಡ್ ಸಿನೆಮಾದ ತೊಡುಗೆಗಳ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;usatoday-haunt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.usatoday.com/life/lifestyle/2006-10-11-haunted-house-main_x.htm |title=Haunted houses get really scary|last=Wilson|first=Craig|date=2006-10-12 |work=USAToday.com}}&lt;/ref&gt;

=== ಆಹಾರಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Candyapple.jpg|thumbnail|upright|border|left|ಸೇಬು ಕ್ಯಾಂಡಿ]]
ಈ ರಜಾ ದಿನವು ಸೇಬು ಹಣ್ಣಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಗ್ಗಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ, [[ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸೇಬುಗಳು]](ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೊರಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟೊಫ್ಫಿ ಸೇಬು ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) [[ಕಾರ್ಮೆಲ್‌‍ಗಳು ಅಥವಾ ಟಪ್ಫಿ ಸೇಬುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಔತಣ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹವು. ಈ ಸೇಬುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಜಿಗುಟಾದ ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಸುರುಳಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಟ್ಟಿ ಬೀಜಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಸುರುಳಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಬಾರಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಡಿ ಸೇಬುಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಂಚಿದ ನಂತರ, ಆದರೆ ರೂಢಿಯಂತೆ ತ್ವರಿತ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿ ಹಬ್ಬುವುದುಂಟು, ಅದೆಂದರೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಗುಂಡು ಸೂಜಿ ಮತ್ತು [[ಚೂಪಾದ ಅಲಗುಗಳಂಥಹ (ರೇಜರ್ ಬ್ಲೇಡ್)]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸೇಬುವಿನಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;rogers_r&quot;&gt;ರೊಗರ್ಸ್, ನಿಕೊಲಸ್ (2002). &quot;ರಾಜರ್ ಇನ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್: ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಫಾರ್ ಸೇಫ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಸೇನ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌, ''ಸಿ''. 1920–1990,&quot; ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಫ್ರಂ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಟು 
ಪಾರ್ಟಿ ನೈಟ್'', pp. 78–102. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-516896-8.&lt;/ref&gt; ಖಚಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು. ಈ ಥರಹದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.snopes.com/horrors/mayhem/needles.asp |title=Urban Legends Reference Pages: Pins and Needles in Halloween Candy |publisher=Snopes.com |date= |accessdate=2008-10-31}}&lt;/ref&gt; ತುಂಬಾ ವಿರಳ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಗಂಭೀರ ಗಾಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ.  ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಪೋಷಕರು ಈ ಘೋರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅತಿರೇಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಉನ್ಮಾದದ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಉಚಿತ ಎಕ್ಸ್‌ರೇ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿದವು.  ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕ್ಯಾಂಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಷಲೇಪನವಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾಂಡಿಗೆ ವಿಷ ಸೇರಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಕೆಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಯಾಂಡಿಯಲ್ಲಿ) ಮಕ್ಕಳೇ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=November 2008}}

ಆಧುನಿಕ-ದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ ಪ್ರೂಟ್‌ಕೇಕಿನಂತಿರುವ [[ಬಾರ್ಮ್‌ಬ್ರ್ಯಾಕ್]] ({{lang-gle|báirín breac}})ಅನ್ನು ಬೇಯಿಸುವುದು (ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುವುದು) ಮತ್ತು ಬೇಯಿಸುವು ಮೊದಲು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉಂಗುರ, ಕಾಯಿನ್ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಡುವುದು.  ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಉಂಗುರ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಬರುವ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದು [[ಎಪಿಫ್ಯಾನಿ]] ಹಬ್ಬದ [[ಕಿಂಗ್ ಕೇಕ್]] ಪದ್ಧತಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

* [[ಬಾರ್ಮ್‌ಬ್ರ್ಯಾಕ್]] (ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್)
* [[ಬಾನ್‌ಫೈರ್ ಟಾಫೀ]] (ಬ್ರಿಟನ್)
* [[ಕ್ಯಾಂಡಿ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ಸ್]]
* [[ಕ್ಯಾಂಡಿ ಕಾರ್ನ್]] (ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ)
* [[ಕ್ಯಾರಾಮೆಲ್ ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್ಸ್]]
* [[ಕ್ಯಾರಾಮೆಲ್ ಕಾರ್ನ್]]
* [[ಕೊಲ್‌ಕ್ಯಾನನ್]] (ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್)
* ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಕಡುಬು, ಕುಂಬಳ ಕಾಯಿ ಬ್ರೆಡ್
* ಹುರಿದ [[ಕುಂಬಳ ಬೀಜಗಳು]]
* ಹುರಿ [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]]
* [[ಸೋಲ್ ಕೇಕ್ಸ್]]
* ಬುರುಡೆಯಂತಹ, [[ಕುಂಬಳಕಾಯಿಗಳು]], ಬಾವಲಿಗಳು, ಹುಳಗಳಂತಹ ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಂಡಿಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು.

== ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ==
ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶದವರೂ, ಧರ್ಮದವರೂ ಹ್ಯಾಲೋವಿನ್ ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆಚರಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಆಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿರಬಹುದು.  ಈ ಬಿಡುವಿನ ದಿನವನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದ ಆಚರಣೆಯು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.  ಈ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಮೇರಿಕದ ಪ್ರಭಾವ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಾಂಛನ(ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತ) ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಬಿಸ್ಕೀಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಅವರ ನೆರವಿನಿಂದ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ, ಯುರೋಪಿನಿಂದ ಜಪಾನ್ ಹಾಗೂ ದೂರದ ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;rogers_m&quot;&gt;ರಾಗರ್ಸ್, ನಿಕೊಲಸ್(2002). ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಫ್ರಂ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ರಿಚ್ಯುಯೆಲ್ ಟು ಪಾರ್ಟಿ ನೈಟ್'', p.164. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-19-516896-8.&lt;/ref&gt;

== ಧರ್ಮದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ==
=== ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ===
ಹ್ಯಾಲೊವೀನ್ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಧೋರಣೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.  [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಡಯಾಸೀಸ್‌]]ಗಳು ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್ ಡೇ ಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿವೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cofe.anglican.org/news/pr9106.html |title=Bishop Challenges Supermarkets to Lighten up Halloween |publisher=The Church of England |accessdate=2009-10-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;newadvent.org&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.newadvent.org/cathen/01315a.htm | title = Halloween and All Saints Day | accessdate = 2006-10-22 | date = n.d. | publisher = newadvent.org}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರೊಟಸ್ಟೆಂಟರು ಈ ರಜಾದಿನವನ್ನು [[ಸುಧಾರಣಾ ದಿನ]]ವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Citation | title = Reformation Day | url = http://www.monergism.com/directory/link_category/MP3-Audio--Multimedia/Holiday-Sermons/Reformation-Sunday/ | accessdate = 2009-10-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RefDay&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.gbod.org/worship/default.asp?act=reader&amp;item_id=15084&amp;loc_id=9,612,32,52 | title = Reformation Day: What, Why, and Resources for Worship | accessdate = 2006-10-22 | date = 2005-10-21 | publisher = The General Board of Discipleship of The United Methodist Church | archive-date = 2007-02-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070223075856/http://www.gbod.org/worship/default.asp?act=reader&amp;item_id=15084&amp;loc_id=9,612,32,52 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಕೆಲವು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಹ್ಯಾಲೊವಿನ್ ನನ್ನು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಜಾತ್ಯಾತೀತ &quot;ಕಲ್ಪನೆಯ ದೆವ್ವ&quot; ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಡಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ಕೊಟ್ಟ ಬಿಡುವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಐರ್ಯ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವಿನ್ ಆಚರಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಸೆಯುವುದೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://www.americancatholic.org/features/halloween/ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ಸ್‌ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ರೂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071024173709/http://www.americancatholic.org/Features/Halloween/ |date=2007-10-24 }} AmericanCatholic.org. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24,2007 ರಂದು ಪತ್ತೇ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;  [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್]]-ನಿಯಮಿಸಿದ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಂತ್ರಿಕ]]ನಾದ ಫಾದರ್ ಗ್ಯಾಬ್ರಿಯೆಲ್ ಅಮೋರ್ಥ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, &quot;ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಕ್ಕಳು ಈ ದಿನದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವಾದಿಗಳಂತೆ ಮತ್ತು ದೆವ್ವಗಳಂತೆ ಉಡುಗೆ ತೊಡಲು ಬಯಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ.  ಕೇವಲ ಆಟವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳಿಲ್ಲ.&quot;{0/

ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಪ್ರಕಾರ{{Citation needed|date=October 2009}}, ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ರೂಢಿಯ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ಪೈಶಾಚಿಕತೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳ ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಧಕ್ಕೆಯೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ಅವರಿಗೆ ಸಾವು ಮತ್ತು ನಶ್ವರತೆಯ ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪುರಾತನರ ಜೀವನದ ರೀತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಪಾಠವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅವರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;CelticChristians&quot;&gt;{{cite web | url = http://allsaintsbrookline.org/celtic/samhain.html | title = Feast of Samhain/Celtic New Year/Celebration of All Celtic Saints November 1 | accessdate = 2006-11-22 | date = n.d. | publisher = All Saints Parish | archive-date = 2012-05-20 | archive-url = https://www.webcitation.org/67nTaNVNk?url=http://allsaintsbrookline.org/celtic/samhain.html | url-status = deviated | archivedate = 2012-08-04 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120804061757/http://allsaintsbrookline.org/celtic/samhain.html }}&lt;/ref&gt;  ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಈ ಹಬ್ಬದ ಕುರಿತು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ರಜಾದಿನವನ್ನು &quot;ಮಾಂತ್ರಿಕ&quot;ವಾದುದನ್ನು, ಯಾವುದನ್ನು ಅವರು ಪಾಪಕರವಾದುದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಅದನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Dymally&quot;&gt;ಬಿಲೇ ಡೈಮ್ಯಾಲಿ ಅವರ ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಸ್ಯಾಟನ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಇಯರ್''  (2006), ಕೆಲೆ ಗರ್ಶಾಮ್‌ ಅವರ ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಕೌಂಟರ್‌ಫೆಯಿಟ್ ಹೋಲಿ ಡೇ''  (2005), ಮತ್ತು ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ವಾಟ್’ಸ್ ಎ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಟು ಡು?''  (1998) ಸ್ಟೀವ್ ರುಸೊ ಅವರದ್ದು. ವಿರುದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಲಿಂಟ್ ಹ್ಯಾಚರ್ ಅವರ ''ದ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎಯ್ಟ್ ಬಾಲ್‌ಟೆಸ್ಟ್: ಎ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಆಲ್ ಥಿಂಗ್ಸ್ ಸ್ಪೂಕಿ''  (2006).&lt;/ref&gt;  ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತವಾದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ನರಕದ ಮನೆ]]ಗಳ ಅಥವಾ ಈ ಥೀಮ್ ಇರುವ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜಾಕ್ ಟಿ ಚಿಕ್]]) ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಈ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;www.rcab.org&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.rcab.org/Pilot/2004/ps041105/saintfest.html | title = Salem 'Saint Fest' restores Christian message to Halloween | accessdate = 2006-10-22 | date = n.d. | publisher = www.rcab.org | archive-date = 2006-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060929155738/http://www.rcab.org/Pilot/2004/ps041105/saintfest.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆ&lt;ref name=&quot;www.thercg.org&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.thercg.org/articles/totuh.html | title = &quot;Trick?&quot; or &quot;Treat?&quot;—Unmasking Halloween | accessdate = 2007-09-21 | date = n.d. | publisher = The Restored Church of God | archive-date = 2012-05-20 | archive-url = https://www.webcitation.org/67nTbBugm?url=http://rcg.org/articles/totuh.html | url-status = deviated | archivedate = 2012-05-08 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120508014049/http://rcg.org/articles/totuh.html }}&lt;/ref&gt; ಗೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ, ಅದರ ಮೂಲವೇ ಧರ್ಮಬಾಹಿರವಾದ &quot;[[ಸತ್ತವರ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ]]&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಇನ್ನೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಕಿಡಯಾಸಿಸ್]] ಈ ರಜಾದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು &quot;ಸೇಂಟ್ ಫೆಸ್ಟ್&quot; ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;www.rcab.org&quot; /&gt;  ಅನೇಕ ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರೊಟಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಈ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ವಿನೋದದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಲಕರು ಉಡುಗೆ ತೊಟ್ಟು ಆಟವಾಡಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಕ್ಯಾಂಡಿಗಳನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾರೆ.  [[ಜೆಹೋವಾಸ್ ವಿಟ್ನೆಸಸ್]] ಈ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಧರ್ಮಬಾಹೀರವಾದ ರಜಾದಿನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಯಾವುದೇ ಆಚರಣೆಯನ್ನೂ ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಆಚರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newshound.de.siu.edu/fall02/stories/storyReader$1024 |title=Not Everyone Celebrates Halloween, by Samantha Robinson |publisher=Daily Egyptian at Southern Illinois University in Carbondale, IL |accessdate=2009-10-28 |archive-date=2010-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101023013535/http://newshound.de.siu.edu/fall02/stories/storyReader$1024 |url-status=deviated |archivedate=2010-10-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023013535/http://newshound.de.siu.edu/fall02/stories/storyReader$1024 }}&lt;/ref&gt;

=== ಇಸ್ಲಾಂ ===
[[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ ಅನ್ನು ಧರ್ಮಬಾಹಿರ ರಜಾದಿನವೆಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಆಚರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=December 2009}}.

=== ಯೂಹೂದಿ ಧರ್ಮ ===

ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ನ್ನು ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಅನ್ನು ಅಧರ್ಮೀಯರ ಹಬ್ಬವೆಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

=== ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ ===
[[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ವಿಗ್ರಹಾರಾಧಕರು]] ಈ ಕಾಲವನ್ನು ವರ್ಷದ ಪವಿತ್ರ ಸಮಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;LimerickLeader&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.limerickleader.ie/features/A-to-Z-of-Halloween.5779425.jp | title = A to Z of Halloween | accessdate = 2009-10-29 | date = 2009-10-29 | publisher = The Limerick Leader | archive-date = 2009-11-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091102012547/http://www.limerickleader.ie/features/A-to-Z-of-Halloween.5779425.jp | url-status = deviated | archivedate = 2009-11-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20091102012547/http://www.limerickleader.ie/features/A-to-Z-of-Halloween.5779425.jp }}&lt;/ref&gt; [[ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪುನರ್‌ರಚನಾಕಾರರು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪೂರ್ವಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿರುವವರು, ದೇವರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಿಕರಿಗೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;LimerickLeader&quot;/&gt;  ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ &quot;ಹಳ್ಳಿ ಮಾಟಗಾತಿಯರ&quot; ಏಕ ಪ್ರಕಾರದ ಅಣುಕು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗಿ &quot;ನೈಜ ಮಾಟಗಾತಿಯರ&quot;ನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು [[ವಿಕ್ಕಾ]] ಧರ್ಮಿಯರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Reece&quot;&gt;{{cite news | first = Kevin | last = Reece | title = School District Bans Halloween | url = http://www.komonews.com/news/archive/4136266.html | publisher = KOMO News | date = 2004-10-24 | accessdate = 2006-09-14 | archive-date = 2008-10-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081009091541/http://www.komonews.com/news/archive/4136266.html | url-status = deviated | archivedate = 2008-10-09 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081009091541/http://www.komonews.com/news/archive/4136266.html }}&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
{{portal|Holidays|Jack-o-lantern.svg}}
&lt;div&gt;

* [[ಡೆವಿಲ್ಸ್ ನೈಟ್]]
* [[ವಾಲ್ಪುರ್ಗಿಸ್ ನೈಟ್]]
* [[ಡೇ ಆಫ್ ದ ಡೆಡ್]]
* [[ಭೂತದ ಹಬ್ಬ]]
* [[Qarqe'an]]
* [[ಆಲ್ ಸೋಲ್ಸ್ ಡೇ]]
* [[ಆಲ್ ಸೇಂಟ್ಸ್]]
&lt;/div&gt;

== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ ==

* ಡೈಯಾನೆ ಸಿ. ಆರ್ಕಿನ್ಸ್, ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಆ‍೦ಡ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೆಸ್ಟರ್‌ಇಯರ್ಸ್'', [[ಪೆಲಿಕಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ]] (2000). 96 ಪುಟಗಳು. ISBN 1-56554-712-8
* ಡೈಯಾನೆ ಸಿ.ಆರ್ಕಿನ್ಸ್, ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ಸ್‌ ಮೇರಿಮೇಕಿಂಗ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಲ್ಯುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಆಫ್ ಫನ್, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಫ್ರೊಲಿಕ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್'', ಪೆಲಿಕಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (2004). 112 ಪುಟಗಳು. ISBN 1-58980-113-X
* ಲೆಸ್ಲಿ ಬನಾಟೈನ್, ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಲಿಡೇ, ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ಫೈಲ್(1990, ಪೆಲಿಕಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 1998). 180 ಪುಟಗಳು. ISBN 1-56554-346-7
* ಲೆಸ್ಲಿ ಬನಾಟೈನ್, ''ಎ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ರೀಡರ್.'' ''ಸ್ಟೋರೀಸ್, ಪೊಯಂಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಫ್ರಂ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ಸ್‌ ಪಾಸ್ಟ್'', ಪೆಲಿಕಾನ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (2004). 272 ಪುಟಗಳು. ISBN 1-58980-176-8
* ಫಿಲ್ಲಿಸ್ ಗ್ಯಾಲೆಂಬೊ, ''ಡ್ರೆಸ್ಡ್ ಫಾರ್ ಥ್ರಿಲ್ಸ್: 100 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಲ್ಪ್ವೀನ್ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಮಾಸ್‌ಕ್ವೆರಾಡ್'', [[ಹ್ಯಾರಿ ಎನ್. ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್, Inc.]] (2002). 128 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-8109-3291-1
* ರುತ್ ಎಡ್ನಾ ಕೆಲೇ, [http://www.gutenberg.org/etext/20644 ''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌'' ] (1919). [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗುಟೇನ್ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ  ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಉಚಿತ.
* ಜಿಯಾನ್ ಮಾರ್ಕಾಲೆ, ''ದ ಪ್ಯಾಗನ್‌ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌: ಸೆಲೆಬ್ರೇಟಿಂಗ್ ದ ಡಾರ್ಕ್ ಆಫ್ ದ ಇಯರ್''  (''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಹಿಸ್ಟೈರ್ ಎಟ್ ಟ್ರಡಿಷನ್ಸ್‌'' ನ ಅನುವಾದ), ಇನ್ನರ್ ಟ್ರಡಿಷನ್ಸ್ (2001). 160 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-89281-900-6
* ಲಿಸ ಮಾರ್ಟನ್, ''ದ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ'', [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ನಾಲ್ಡ್ &amp;amp; ಕಂಪನಿ]] (2003). 240 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-7864-1524-X
* ಜಾಕ್ ಸ್ಯಾಂಟಿಕೊ (ed.), ''ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಅದರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆತ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಲೈಫ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆನ್ನೀಸ್ ಪ್ರೆಸ್ (1994). 280 ಪುಟಗಳು. ISBN 0-87049-813-4
* ಬೆನ್ ಟ್ರುವ್, ''ದ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್: 55 ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ಸ್ ಫ್ರಂ ದ ಗೊಲ್ಡನ್ ಎಜ್ ಆಫ್ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌''. ಮೆಡ್‌ಫೊರ್ಡ್, ಓರೆಗಾನ್: ಟಾಕಿ ಟಿನಾ ಪ್ರೆಸ್ (2003). ISBN 0-9703448-5-6.

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{sisterlinks}}

* {{dmoz|/Society/Holidays/Halloween/|Halloween}}
* [http://www.imbas.org/articles/samhain.html ಸಂಹೈನ್: ಸೀಸನ್ ಆಫ್ ಡೆತ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ರಿನಿವಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305105004/http://www.imbas.org/articles/samhain.html |date=2009-03-05 }}&amp;nbsp;– ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಗಾಲಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ 
* [http://www.census.gov/Press-Release/www/releases/archives/facts_for_features_special_editions/010511.html ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಕುರಿತ ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿ ದತ್ತಾಂಶ]

{{Halloween}}
{{US Holidays}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌ ಸಂದರ್ಭಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ದಿನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆಚರಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಧುನಿಕ ವಿಗ್ರಹರಾಧಕರ ರಜಾದಿನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಜಾನಪದ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜಾನಪದ]]</text>
      <sha1>a9mubjx3gzre0woig613telhf0mykam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22732</id>
    <revision>
      <id>1427819</id>
      <parentid>1373761</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T17:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186949" sha1="p6fhch9tw4hihbnwrwu0s04gy0w4pbd" xml:space="preserve">{{Infobox company
|company_name     = Automobili Lamborghini S.p.A.
|company_logo     = [[File:Lamborghini - logo wordmark+payoff (Italy, 1963-).svg|180px]]&lt;br /&gt;[[File:LamborghiniLogo.png|180px]]
|company_type     = Wholly-owned subsidiary&lt;ref name=fundinguniverse/&gt;
|foundation       = October 30, 1963&lt;ref name=fundinguniverse/&gt;
|founder          = [[Ferruccio Lamborghini]]
|location_city    = [[Sant'Agata Bolognese]]
|location_country = [[Italy]]
|area_served      = Worldwide
|key_people       = Stephan Winkelmann,&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[CEO]]&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;Wolfgang Egger,&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Head of Design&lt;/small&gt;
|industry         = [[automotive industry|Automotive]]
|products         = [[Automobiles]]
|market cap       =
|revenue          = [[Italian lira|L]] 73 billion &lt;small&gt;(1998 est.)&lt;/small&gt;&lt;ref name=fundinguniverse/&gt;
|operating_income =
|net_income       =
|assets           =
|equity           =
|owner            = [[Audi|AUDI AG]]
|num_employees    = 327&lt;ref name=fundinguniverse/&gt;
|parent           = [[Volkswagen Group]]
|divisions        =
|subsid           =
|homepage         = [http://www.lamborghini.com/ Lamborghini.com]
|footnotes        = &lt;small&gt;Automobile manufacturing division of Automobili Lamborghini Holding S.p.A., part of the Lamborghini Group, a wholly owned subsidiary of AUDI AG, a 99-percent owned subsidiary of the Volkswagen AG&lt;/small&gt;
|intl             = yes
}}
'''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''',&lt;ref name=&quot;SpA&quot; group=&quot;Notes&quot;&gt;S.p.A. ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಜಂಟಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಕಂಪನಿ]]ಯ [[ಇಟಾಲಿಯನ್‌]] ರೂಪಾಂತರವಾದ ಸೋಷಿಯೇಟಾ ಪೆರ‍್ ಅಝಿಯೊನಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ'''  ({{IPA-it|lamborˈɡini|pron|De-Lamborghini-pronunciation.ogg}}) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡು. ಇದೊಂದು ಇಟಲಿಯ [[ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀನ್‌]]ನ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಹೆಸರಾದ 
[[ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]]ಯಿಂದ ಈ ಕಂಪನಿಯು 1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವಗಳು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಂದರೆ 1998ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್‌]] ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ [[AUDI AG]] ಕಂಪನಿಗೆ (ಸ್ವತಃ ಇದು [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್ಪ್‌]]ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ) ಇದೊಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/Automobili-Lamborghini-Holding-SpA-Company-History.html |title= Automobili Lamborghini Holding S.p.A. Company History |accessdate=2009-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20061021115715/http://www.vwgroupsupply.com/b2b/vwb2b_folder/supplypublic/en/brands/Lamborghini.frameset_inner.html VW Group Supply.com] Lamborghini brand overview.&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ನಯಗೊಳಿಸಿದ, ನವನವೀನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾರುಗಳು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.

ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಸರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ವಾಹನಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಮೀರಿಸಬಲ್ಲ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ [[ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನ]]ವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. [[ಫೆರಾರಿ S.p.]] [[A.]] ಕಂಪನಿಯು ಸದರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಆತ ಕಂಪನಿಯ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಗಳಾದ, 350GT ಹಾಗೂ 400GTನೊಂದಿಗೆ ಈಡೇರಿಸಿದ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/wallace-compares.htm |title=Comparing the original 350GT with Ferrari |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707063846/http://www.400gt.com/articles/compare/wallace-compares.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |title=Lamborghini 400GT - One Drive and Everyone had a New Favorite Car |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305004925/http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Widescreen Action&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.400gt.com/articles/compare/widescreen_action.htm |title=Widescreen Action |publisher=400gt.com |date= |accessdate=2009-11-19 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305003739/http://www.400gt.com/articles/compare/widescreen_action.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1966ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ]] [[ಮಿಯುರಾ]] ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಪೇ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ, 1968ರಲ್ಲಿ [[ಎಸ್ಪಡಾ]] GT ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ. [[ಎಸ್ಪಡಾ]] GT ಮಾದರಿಯ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು. ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ಮತ್ತು 1974ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]]ನಂಥ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಗೋಚರವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಳು ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ, 1970ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳನ್ನು ಎದುರು ನೋಡಬೇಕಾಯಿತು. ದಿವಾಳಿತನವು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ವಿಸ್‌ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಕೈಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋದ ನಂತರ [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಎಂಬ ಉದ್ಯಮದ ದೈತ್ಯನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಶ್ರಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಇಟಲಿಯ ಕಾರುತಯಾರಕನನ್ನು ಲಾಭದಾಯಕತೆಯ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು 1994ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1990ರ ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಜೀವಾಧಾರಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಉತ್ಸಾಹೀ ಕನಸುಗಾರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಕಾರಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ನೀಡಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಯೋಜಿತ ವಿಸ್ತರಣಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬದಲಿಗೆ, ಕಂಪನಿಯು 1990ರ ಮಾದರಿಯಾದ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]]ವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಏಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ]] ತತ್ತರಿಸಿ ಹೋದಮೇಲೆ, ಜರ್ಮನ್‌ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ವಲಯದ [[ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾದ [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌‌]]ನ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರುಗಳ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[AUDI AG]]ಗೆ 1998ರಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮಾಲೀಕರು ತೊಂದರೆಗೀಡಾದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು. ನಂತರದ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಜರ್ಮನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಅವಧಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನ ಮೂಲರೂಪದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳ ಜೋಡಾಣಾ ಕಾರ್ಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಏಕ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ತಯಾರಿಕಾ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಮಾದರಿಗಳ 3,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಈ ತಯಾರಿಕಾ ಸೌಕರ್ಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. V10-ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ]] ಕೂಪೇ ಮತ್ತು ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಮಾದರಿ, ಹಾಗೂ V12-ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗಿನ [[ಅಧಿಪತ್ಯದ]] [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಕೂಪೇ ಮತ್ತು ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ಮಾದರಿಗಳೇ ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. [[ರೆವೆಂಟನ್‌]] ಮತ್ತು ''ಸೂಪರ್‌ಲೆಗೆರಾ''  [[ಟ್ರಿಮ್‌ ಪ್ಯಾಕೇಜು]]ಗಳಂಥ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿಗಳ ಸೀಮಿತ-ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಗೆ ಆಗಾಗ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
===ಮೂಲ===
[[ಉತ್ತರ ಇಟಲಿ]]ಯ [[ಎಮಿಲಿಯಾ-ರೋಮಗ್ನಾ]] ವಲಯದಲ್ಲಿನ [[ಫೆರಾರಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ [[ರೆನಾಝೊ ಡಿ ಸೆಂಟೊ]] ''[[ಕೊಮ್ಯೂನ್‌]]'' ನಿಂದ ಬಂದ [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಗಾರ]]ನ ಮಗುವಾದ [[ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನ ಕಥೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jolliffe15&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 15.&lt;/ref&gt; [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿಯ ವಾಯುಪಡೆ]]ಯಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;Sackey14&quot;&gt;ಸ್ಯಾಕೆ, 14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;obituary&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.independent.co.uk/news/people/obituary-ferruccio-lamborghini-1474704.html |title = Obituary: Ferruccio Lamborghini |last = Wood |first = Jonathan |date = 23 February 1993 |accessdate = 12 August 2009}}&lt;/ref&gt; ಓರ್ವ ಯಂತ್ರಕರ್ಮಿಯಾಗಿ (ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್‌) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ ಉಳಿದುಹೋಗಿದ್ದ ಸೇನಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿ S.p.A.&lt;ref name=&quot;museostorico&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.samedeutz-fahr.com/museo/uk/marchi-lamborghini.htm |title=Museo Storico Gruppo Same |accessdate=2009-08-17 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729104844/http://www.samedeutz-fahr.com/museo/uk/marchi-lamborghini.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂಬ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe18&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 18.&lt;/ref&gt; ಯಶಸ್ವಿಯಾದ [[ಗ್ಯಾಸ್‌ ಹೀಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಆತ ಮಾಲೀಕನೂ ಆಗಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Sackey14&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jolliffe18&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;T&amp;CC&quot;&gt;{{Citation |last= |first= |author-link= |title=Interview with Ferruccio Lamborghini |newspaper=Thoroughbred &amp; Classic Cars |volume= |issue= |pages= |date=January 1991 |url=http://www.400gt.com/articles/compare/interview.htm |access-date=2010-03-03 |archive-date=2012-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402132212/http://www.400gt.com/articles/compare/interview.htm |url-status=dead }}.&lt;/ref&gt;

ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯು ಕಾರುಗಳ ಕುರಿತು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ]]ಗಳು, [[ಲಾನ್ಸಿಯಾ]]ಗಳು, [[ಮಸೆರಾಟಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌ ಬೆಂಝ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;T&amp;CC&quot; /&gt; ಒಂದು [[250GT]] ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಫೆರಾರಿ]] ಕಾರನ್ನು, 1958ರಲ್ಲಿ ಆತ ಖರೀದಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋದ. ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆತ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಅವು ತುಂಬಾ ಶಬ್ದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತವಾದ [[ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಅವು ಕೊಂಚ ಬಿರುಸಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವನಿಗನ್ನಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವನ್ನು [[ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಹಾದಿಯ ಕಾರುಗಳಾಗಿ]] ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವನು ಇಚ್ಛಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;T&amp;CC&quot; /&gt; ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಹಸದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಸಿಕ್ಕಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe18&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RAI&quot;&gt;{{cite video |people = Unknown |title = Interview with Ferruccio Lamborghini |medium = TV interview |publisher = RAI |location = Italy |date = Unknown |url = https://www.youtube.com/watch?v=SmUFKgjB6KQ}}&lt;/ref&gt;

===1963-1964: ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು===
1963ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಸೆಂಟೋದಿಂದ...{{Convert|30|km}}ಗೂ ಕಡಿಮೆ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಬೊಲೊಗ್ನೀಸ್‌‌]]ನ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ 12 ವಿಯಾ ಮೊಡೆನಾ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು ಫಲಕವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ''&quot;ಕ್ವಿ ಸ್ಟಬಿಲ್‌ಮೆಂಟೋ  ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆಟೊಮೊಬೈಲ್‌&quot;''  ({{lang-en|Lamborghini car factory here}}) ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಒಂದು {{Convert|46000|sqm}} ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. 1963ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 30ರಂದು, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು [[ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]], ಮತ್ತು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ''[[ಸೋಷಿಯೇಟಾ ಪೆರ‍್ ಅಝಿಯೊನಿ]]'' ಯು ಜನ್ಮತಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Sackey14&quot; /&gt; ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌]] ನಗರದ ನಾಯಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಹಣಕಾಸು ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರ, ಸದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸದರಿ ಲಾಭಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಿದಲ್ಲಿ 19%ನಷ್ಟು [[ಬಡ್ಡಿಯ ದರ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅವನ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ವೃತ್ತಿಸಂಘದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು]]. ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ತಾಣವು ಇಟಲಿಯ ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಉಗಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯಂತ್ರದ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಕೋಚ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರು, ಮತ್ತು ವಾಹನ ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe20&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 20.&lt;/ref&gt;

ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯು ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[ಗಿಯೊಟೋ ಬಿಝರಿನಿ]] ಎಂಬ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ನ್ನು ಪೂರ್ವನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. &quot;ಐವರ ತಂಡ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಝರಿನಿ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ. ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ [[250 GTO]] ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ನಂತರ 1961ರಲ್ಲಿ ಫೆರಾರಿಯಿಂದ ಆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನದ ಗುಂಪಿನ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಈ ಐವರ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Sackey15&quot;&gt;ಸ್ಯಾಕೆ, 15.&lt;/ref&gt; ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅವನನ್ನು ಓರ್ವ ಸ್ವತಂತ್ರ-ವೃತ್ತಿಗನಾಗಿ ಅವನ ಎರವಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು V12 ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಇದು ಫೆರಾರಿಯ 3-ಲೀಟರ್ [[Wiktionary:power plant|ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರ]]ದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಫೆರಾರಿಯ ಡೀಟ್ಯೂನ್‌ ಮಾಡಲಾದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್ನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಘಟ್ಟದಿಂದಲೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಿಝರಿನಿಗೆ ಆತನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 4.5 ದಶಲಕ್ಷ [[L]]ನಷ್ಟು ಹಣ ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ಫೆರಾರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಬಲ್ಲ [[ಬ್ರೇಕ್‌ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿ]]ಯ ಪ್ರತಿ ಮಾನಕಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe25&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 25.&lt;/ref&gt; 3.5-ಲೀಟರಿನ, 9.5:1 ಸಂಪೀಡನ ಅನುಪಾತದ 360&amp;nbsp;bhp ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಸೃಸ್ಟಿಸಿದ. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಮೂಲೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ 1963ರ ಮೇ 15ರಂದು ಇದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಜೀವ ತಳೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe25&quot; /&gt; [[ಶುಷ್ಕ-ಕುಳಿಯ ತೈಲ ಲೇಪನ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬಿಝರಿನಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಾರೊಂದರ ಎಂಜಿನ್‌ಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರದ 9800 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಟ ಅಶ್ವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Sackey16&quot;&gt;ಸ್ಯಾಕೆ, 16.&lt;/ref&gt; ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ, ಒಂದು ವಿಲಕ್ಷಣ-ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಎಂಜಿನನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಇದರಿಂದ ಕ್ರೋಧಾವಿಷ್ಟನಾಗಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನ್ನಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಗೆತನವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮತ್ತು ಬಿಝರಿನಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿನ ಗೋಜಲನ್ನು ಬಿಡಿಸಿತು; ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಆದೇಶಗಳು ಬರುವವರೆಗೆ, ಬಿಝರಿನಿಯು ತನಗೆ ಸ್ಲಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Sackey16&quot; /&gt;
[[File:Wikilamgtv.jpg|right|thumb|350GT ಮಾದರಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರ್ಗದ ಕಾರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆತ ಆದೇಶಿಸಿದ.]]

ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಒಂದು ಎಂಜಿನ್‌ ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಒಂದು ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. 1963ರ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನರ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಜಮಾವಣೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇಟಲಿಯ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ (ಚಾಸಿ) ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಆಗಿದ್ದ [[ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ]] ಈ ತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Sackey16&quot; /&gt; ಫೆರಾರಿ ಮತ್ತು ಮಸೆರಾಟಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಡಲ್ಲಾರಾನಿಗೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರೊಂದನ್ನು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮರ್ಥ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಡಲ್ಲಾರಾ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ. ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಆಗಷ್ಟೇ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹಾಯಕ ಪಾವೊಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಹಾಗೂ [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಮೂಲದ ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಸೆರಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಪರಿಮಿತ ಜ್ಷಾನವನ್ನು ಆತ ಹೊಂದಿದ್ದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರಿಣತಿಗಳೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Sackey16&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jolliffe29&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, ಪುಟ 29.&lt;/ref&gt; [[ವಿಗ್ನಾಲೆ]], [[ಘಿಯಾ]], [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌]], ಮತ್ತು [[ಪಿನಿನ್‌ಫ್ಯಾರಿನಾ]]ರಂಥ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಗಣನೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಆಗ ಅಷ್ಟೊಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿರದಿದ್ದ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಸ್ಕಾಗ್ಲಿಯೋನ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನಿತ್ತು ಕಾರಿನ ಹೊರಶರೀರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ. 1963ರ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲೇ ಕಾರನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe25&quot; /&gt; [[350GTV]] ಮೂಲಮಾದರಿಯು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಪೂರಕವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe25&quot; /&gt; ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಿಝರಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದ ಹಗೆತನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅನಾವರಣದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗಾಗಿ ಕಾರಿನೊಳಗೆ ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವೂ ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಲೋರ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇಟ್ಟಿಗೆಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ {{convert|500|lb|kg|abbr=on}} ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಮುಚ್ಚಳವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಸವಾರಿಯ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Sackey16&quot; /&gt;

[[File:Lamborghini 350-GT Front-view.JPG|left|thumb|350GTV ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ವರ್ಗದ 350GT ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪುನರ್‌ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು; ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಈ ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನದ 120 ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು.]]
ಪೂರಕ ಅಥವಾ ಧನಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮೂಲಮಾದರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಆತ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ-ಮಾಡದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಓರ್ವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗ್ರಾಹಕನಿಂದ ಇದು ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅವನು ಅದನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವವರೆಗಿನ ನಂತರದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಕಾರು ಉಗ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe27&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 27.&lt;/ref&gt; 350 GTVಯನ್ನು ಒಂದು ಆರಂಭದ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಿಲಾನ್‌ನ [[ಕರೋಜೇರಿಯಾ ಟೂರಿಂಗ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಕಾರಿನ ಹೊರಶರೀರದ ಕಾರ್ಯವು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಝರಿನಿಯ ಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ನ್ನು ಡೀಟ್ಯೂನ್‌ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[350GT]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಹೊಸ ಕಾರು, 1964ರ [[ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣ ಮಾಡಿತು. ಉಬಾಲ್ದೊ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಾರಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ; ಇದೇ ತೆರನಾದ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ತಯಾರಕ ತಂತ್ರಜ್ಞ ಕಂಪನಿಯಾದ S.p.Aಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ. ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಓಟವನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಗಾರ್ಜಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಬಯಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe28&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 28.&lt;/ref&gt; 1964ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, 13 ಗ್ರಾಹಕರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಫೆರಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫರ್ಧಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದ ನಷ್ಟದ ಮುಖಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಮಾರಾಟವಾದವು. ನಂತರದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ 350GTಯು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 120 ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe28&quot; /&gt;

===1965-1966: ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಆಗಮನ===
ಬಿಝರಿನಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದ V12 ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಸವಾಲನ್ನು ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ. ಪಲ್ಲಟನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು 3.9-ಲೀಟರುಗಳಿಗೆ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 6,500 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 320&amp;nbsp;bhpಗೆ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವನು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe28&quot; /&gt; 350GT ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟೊಂದರಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನನ್ನು ಮೊದಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಕಾರನ್ನು &quot;ಇಂಟರಿಮ್‌ 400GT&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಈ ಮಾದರಿಯ 23 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.  1966ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಒಂದು ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ, 350GTಯ [[2+2]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜಿನಿವಾ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ [[400GT]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಫೆರಾರಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ &lt;ref name=&quot;Widescreen Action&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ 400GT - ಒನ್‌ ಡ್ರೈವ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎವೆರಿಒನ್‌ ಹ್ಯಾಡ್‌ ಎ ನ್ಯೂ ಫೇವರಿಟ್‌ ಕಾರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305004925/http://www.400gt.com/articles/compare/road-and-track-compares.htm |date=2016-03-05 }}.&lt;/ref&gt;{{Citation needed|How many more sources needed for this claim? Now it refers to two magazines|date=November 2009}} ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾರು ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 250 ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು. ಇದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 170ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe28&quot; /&gt; 400GTಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಎರಡು ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಝಗಾಟೊ]] ಕೋಚ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಹೊರಗಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನೌಕರರನ್ನು ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವೆಡೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe29&quot; /&gt; ಕಾರಿನ ಮಾಲೀಕರುಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆಒದಗಿಸುವುದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಗಮನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸದವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯವೊಂದನ್ನು ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.

[[File:Lamborghini 350 GT and Miura.jpg|thumb|right|400GT (ಮುನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಒಂದು 2+2 ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಧರಿಸಿದ್ದ ಕಾರಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು.ಮಿಯುರಾ (ಹಿನ್ನಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಕಾರಿನ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿತು; ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೂರು ಉನ್ನತ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ಈ ಕಾರು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು]]
1965ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಲ್ಲಾರಾ, ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಈ ಮೂವರೂ P400 ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಕಾರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ತಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸ್ವಂತ ಸಮಯವನ್ನೂ ವಿನಿಯೋಗಿಸಿದರು. ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ತಳಿಶೈಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಈ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಉತ್ಸಾಹಿ ಚಾಲಕರಿಂದಾಗಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಂದಿನ ರಸ್ತೆಯ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಲ್ಲ ಕಾರೊಂದು ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe29&quot; /&gt; ಇಂಥದೊಂದು ವಾಹನವು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಗಮನವು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹರಿಯುವಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲು ಈ ಮೂವರೂ ಕಾರಿನ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ. ಹೆಚ್ಚೇನಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, P400 ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವನು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಅಡ್ಡಡ್ಡವಾಗಿ-ಜೋಡಣೆಮಾಡಲಾದ ಮಧ್ಯದ-ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ಈ ಕಾರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರು ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಳುದಾರಿಯನ್ನು ತುಳಿದಂತಾಗಿತ್ತು; V12 ಮಾದರಿಯೂ ಸಹ ಎಂದಿನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಬಿಗಿಯಾಗಿ-ಸಂಘಟ್ಟಿಸಲಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಅವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು; ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದವರು ಇದರಿಂದ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡರೆಂದರೆ, ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲಿರಬೇಕಾದ ಕಾರಿನ ಶರೀರವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಕಾರಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೂಲಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆರ್ಟೋನ್‌ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. 1966ರ ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸದರಿ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಕುತೂಹಲಕರ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ತನ್ನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಅಕಡವಾಗುವುದೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲೂ ಸಹ ಈ ಮೂವರು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಯವಿರಲಿಲ್ಲ; ಕಾರನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಕುಳಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಭಾರದ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಿಸಲು, ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದಾದ್ಯಂತ ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 350GTV ಮಾದರಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೂರುವರ್ಷಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe31&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 31.&lt;/ref&gt; P400ನ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದ ಮೋಟರಿಂಗ್‌ ಪತ್ರಿಕಾವಲಯದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸವಂತೆ ಮಾರಾಟದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸದರಿ ಕಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದ ತಾರೆಯಾಗಿ ಮೆರೆದಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನಾದ [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]]ಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಓರ್ವ ತಾರೆಯಾಗುವಲ್ಲಿ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿನಿವಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪೂರಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು [[ಮಿಯುರಾ]] ಎಂಬ ಬೇರೆಯದೇ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರುವರ್ಷದ ಹೊತ್ತಿಗೆ P400 ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಇಳಿಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈಗ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮುಂದೆ ಎರಡು-ಕವಲಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳಿದ್ದವು; ಅನನುಭವಿ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನನ್ನು ಸೂಪರ್‌ಕಾರುಗಳ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾಗಿ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಬಯಸಿದ್ದಂತೆ 400GT ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತ್ತು. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಇತರ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಜೀವನವು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು.

1966ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿನ ನೌಕರವರ್ಗದ ಸಂಖ್ಯೆಯು 300ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1967ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ, ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದ ಮಿಯುರಾ ಖರೀದಿದಾರರಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಠೇವಣಿಗಳು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮಿಯುರಾವನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಓಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ತನ್ನ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ತಂಡದೊಡನೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ತಿಕ್ಕಾಟವು ಮುಂದುವರಿದೇ ಇತ್ತು. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಡಿಸೆಂಬರ‍್ ವೇಳೆಗೆ 108 ಕಾರುಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe36&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 36.&lt;/ref&gt; ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಎರಡು-ಆಸನದ ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಿಯುರಾ ಕಾರು ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವಾಗಿ ನೆಲೆಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Top_Gear_episodes#Series_Three ಟಾಪ್‌ ಗೇರ್‌ ಎಪಿಸೋಡ್‌ 4, ಸ್ಪೋಕನ್‌ ಬೈ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಹ್ಯಾಮಾಂಡ್‌].&lt;/ref&gt; ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಮಾದರಿಯಾದ 350 GTS ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, 400GT ಮಾದರಿಯ ಕಾರುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ವಾಹನದ ಅದೇ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 400GT ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಯೊಂದರ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಲು ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ. ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು [[400 GT ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ II]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದೊಂದು ಕಳಪೆ-ಕುಸುರಿಗಾರಿಕೆಯ, ನಾಜೂಕಿಲ್ಲದ ವಾಹನವಾಗಿತ್ತು. [[ಮೊದೆನಾ]]ದಲ್ಲಿನ ತಯಾರಕನಾದ, ನೇರಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಬೊನಾಸಿನಿ ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣಗಾರರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಾರ್ಜಿಯೋ ನೇರಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನೊ ಬೊನಾಸಿನಿ ಎಂಬಿಬ್ಬರಿಗೆ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಅದು [[400GT ಮೋಂಝಾ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಕಾರುಗಳನ್ನೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ತಂದಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe37&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 37.&lt;/ref&gt; ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು.

===1967-1968: ಮಾರಾಟಗಳ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆರಂಭ===
[[File:Lamborghini Islero S.jpg|thumb|left|ಮಾರಾಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲೆರೊ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತಾದರೂ, ಒಂದು ವಿಶ್ವಸಾರ್ಹವಾದ ವೈಭವದ ಪ್ರವಾಸ ವಾಹನದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ನಾದರಿಗೆ ಇದು ನಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು]]
400GT ಮಾದರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಬದಲಿ ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಈ ಹಿಂದೆ ಟೂರಿಂಗ್‌ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾರಿಯೋ ಮರಾಝಿ ಎಂಬ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೋರಿದ. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾತೃವು [[ಮರ್ಝಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ನಾಲ್ಕು-ಆಸನಗಳ ವಾಹನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ಇದರ ಅಡಿಗಟ್ಟು ಮಿಯುರಾ ಮಾದರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ, ಒಂದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ V12 ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದೂವರೆಯಷ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಆರು-ಸಿಲಿಂಡರಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe38&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 38.&lt;/ref&gt; ಮೇಲಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಈ ಕಾರು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದರ ನವನೀವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಸದರಿ ಕಾರನ್ನು 400GT ಮಾದರಿಯ ಬದಲಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ. ಸ್ವತಃ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ತೀರ್ಮಾನದ ಅನುಸಾರ, ಮರಾಝಿ ತನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕೊಂಚ ತಗ್ಗಿಸಿದ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ [[ಇಸ್ಲೆರೊ 400GT]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಒಂದು ಮರುವರ್ಣದ ಹೊರಮೈನ 400GT ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತೇ ವಿನಃ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಬಯಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಲ್ಕು-ಆಸನದ ಮಾದರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಆತ ಈ ಕಾರನ್ನು ಕಂಡು ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ವಿಶ್ವಾಸಸಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು ಚಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಗ್ರಾನ್‌ ಟರ್ಸಿಮೋ''  ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe39&quot; /&gt; ಇಸ್ಲೆರೊ ಮಾದರಿಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅಂಥಾ ಮಹಾನ್‌ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೇನೂ ಬೀರಲಿಲ್ಲ; 1968 ಮತ್ತು 1969ರ ನಡುವೆ ಕೇವಲ 125 ಕಾರುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lamborghiniregistry.com/Islero/Islero/index.html|title=Lamborghini Islero 400GT|publisher=Lamborghiniregistry.com|date=|accessdate=2010-01-21|archive-date=2007-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20071021045450/http://lamborghiniregistry.com/Islero/Islero/index.html|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
{{ external media
| width  = 210px
| align  = right
| video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=0vKbLD6_C8k Amateur video of the Sant'Agata factory, followed by a drive in an Islero]
}}
1968ರಲ್ಲಿ ಮಿಯುರಾದ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿದವು; ಮಿಯುರಾ P400 S (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಯುರಾ S ಎಂದೇ ಇವು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದವು) ಮಾದರಿಗಳು ಒಂದು ಸೆಟೆದುಕೊಂಡ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, V12ಯು 7000 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 370 bhpಯಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. 1968ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನು ಕೂಪೇಯ ಒಂದು ತೆರೆದ-ಛಾವಣಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಮಿಯುರಾ P400 [[ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಮಿಯುರಾ ಸ್ಪೈಡರ‍್ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಇಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ, ವಿವರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ಅಂತರ್ಗತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದ ಗಾಳಿಯ ತೊನೆದಾಟದ ಮತ್ತು ಶಬ್ದದ ನಿರೋಧನದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಅವನ ಗಮನವಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe40&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 40.&lt;/ref&gt; ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಮದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಭವನೀಯ ಖರೀದಿದಾರರೂ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ. ಒಂದು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾದ ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌ ತಯಾರಿಕಾ ಕ್ರಮದ ಗಾತ್ರದ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹಾಗೂ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಒಂದು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ಲೋಹದ ಮಿಶ್ರಲೋಹ ಸರಬರಾಜುದಾರನಿಗೆ ಮಿಯುರಾ ಸ್ಪೈಡರ್‌ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ಆತ ಒಂದು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲು ಆಶಿಸಿದ್ದ. ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1968ರ ವರ್ಷವು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಮಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ, ಆ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 353 ಕಾರುಗಳನ್ನು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ವಿತರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe40&quot; /&gt;
[[File:Lamborghini-Espada.jpg|thumb|right|ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ತಯಾರಿಕಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1,200 ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದವು]]

ಒಂದು ಹೊಚ್ಚ-ಹೊಸ ನಾಲ್ಕು-ಆಸನದ ಕಾರನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ತಮಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಆಕಾರವನ್ನು [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ರೂಪಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾರಿನ ಶರೀರದ ಒಂದು ಕವಚವನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯು ಸೇರಿಸಿದ್ದ, ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗಿನ]] ಮಾದರಿಯಿಂದ ಈ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥನಿಗೆ ಅಂಥಾ ಸಂತೋಷವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಕಾರು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಆತ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe38&quot; /&gt; ಸಹಯೋಗದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಾರು [[ಎಸ್ಪಡಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ 1969ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. 3.9-ಲೀಟರ್‌ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವಿಕೆ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ V12ವಿನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ-ಜೋಡಿಸಲಾದ ಹೊರಗಾಣುವಿಕೆ, 325 bhpಯಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವು ಈ ಮಾದರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅವಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 1,217 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಾಗುವ ಮೂಲಕ, ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe39&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 39.&lt;/ref&gt;
[[File:1969 British Grand Prix P Courage Brabham BT26.jpg|thumb|left|ಡಿ ಟಮಾಸೊ ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿನ F1 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಡಲ್ಲಾರಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಎರವಲು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು 1970ರಲ್ಲಿನ ಫ್ರಾಂಕ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಕಾರುಗಳಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿತ್ತು]]

===1968-1969: ಜಯಿಸಲಾದ ತೊಡಕುಗಳು===
ಮೋಟಾರು ವಾಹನದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಗಿಯಾನ್‌ ಪಾವೊಲೊ ಡಲ್ಲಾರಾ]]ನನ್ನು 1968ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ  [[ಡಿ ಟಮಾಸೊ]]ದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ವತಿಯಿಂದ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಾಭಾಂಶದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೋಟಾರು ಪಂದ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಗುರಿಯ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, &quot;ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಲ್ಲದ GT ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಸುವುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆಯೇ ಹೊರತು ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬಾಂಬ್‌ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಲ್ಲ. ನಾನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಆದರೆ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕಾರು ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬುದು ನನ್ನ ಬಯಕೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe41&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 41.&lt;/ref&gt; ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನೆಲೆಗಾಣಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ ತಾನೂ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಅವನ ಗುರಿಯು ಇಸ್ಲೆರೊ ಮತ್ತು ಎಸ್ಪಡಾದಂಥ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಪೌಲೋ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ ಎಂಬ ಡಲ್ಲಾರಾನ ಸಹಾಯಕನು ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಯಜಮಾನನ ಪಾತ್ರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕನ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಡಲ್ಲಾರಾನಿಗೆ ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಂತೆ, ಡಿ ಟಮಾಸೊ F1 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಧನಸಹಾಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕನು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಆ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe42&quot; /&gt;

1969ರಲ್ಲಿ, ವೃತ್ತಿಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಈ ಪೈಕಿ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟುವವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಒಂದು-ಗಂಟೆಯ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸುವಿಕೆಗೆ ಶುರುಮಾಡಿದ್ದರು. ಲೋಹಕೆಲಸಗಾರರ ವೃತ್ತಿಸಂಘ ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ-ವಿಶ್ವಾಸವಿಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe42&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 42.&lt;/ref&gt; ಅನೇಕವೇಳೆ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳನ್ನು ಮಡಚಿ, ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಒಳಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ, ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ.
[[File:Wikilamjar01.jpg|thumb|right|ಜರಮಾ ಮಾದರಿಯು ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ, ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು]]

ಆ ವರ್ಷದಾದ್ಯಂತ, ಇಸ್ಲೆರೊ, ಎಸ್ಪಡಾ, ಮತ್ತು ಮಿಯುರಾ S ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯು ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಮಿಯುರಾ ಕಾರು ಒಂದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವರ್ಧನೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೆ, ಇಸ್ಲೆರೊ ಕಾರನ್ನು &quot;S&quot; ಟ್ರಿಮ್‌ ಶೈಲಿಗೆ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯು ಆರಾಮದಾಯಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಉನ್ನತೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ.....{{convert|100|mph|km/h|abbr=on}}ವರೆಗಿನ ವೇಗಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಎಸ್ಪಡಾ ಮಾದರಿಯ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿದ ಆದರೂ ಉನ್ನತ-ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯಾದ [[ಜರಮಾ 400GT]] ಮಾದರಿಯಿಂದ ಇಸ್ಲೆರೊ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. 3.9-ಲೀಟರಿನ V12 ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದರ [[ಸಂಪೀಡನ ಅನುಪಾತ]]ವನ್ನು 10.5:1ಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe43&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 43.&lt;/ref&gt;
[[File:Lambo Uracco UK.JPG|thumb|left|ಉರಾಕೊ ಮಾದರಿಯು 350GTVಯು ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಇದ್ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಶುದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು]]

1970ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಜರಮಾ ಮಾದರಿಯು ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹೊಸತೊಂದು ಶುದ್ಧಸ್ಥಿತಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕುರಿತು ಪೌಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಹಿಂದಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಡೆದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ತಯಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಆಶಯದಿಂದಾಗಿ, ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಫೆರಾರಿಯು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತು. ತನ್ನ [[ಡಿನೋ 246]] ಮತ್ತು ಪೋರ್ಷ್‌, [[911]] ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ V8-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[2+2]] ಕಾರಾಗಿರುವ [[ಉರಾಕೊ]]ವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಉರಾಕೊ ಕಾರಿನ ಮಾಲೀಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದೆಂದು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2+2 ಮಾದರಿಯ ಹೊರಕಾಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಒಂದು ವಿನಾಯಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe43&quot; /&gt; ಸ್ಟಾಂಝಾನಿಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಕ್ಯಾಮ್‌ [[V8]] ಮಾದರಿಯು 5000 rpm ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 220 bhpಯಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಹನದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ತಕ್ಷಣವೇ ಆರಂಭಿಸಿದ; 1970ರ ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe43&quot; /&gt;

1970ರಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಪಥನಿರ್ಮಾಪಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಿಯುರಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಬದಲಿ ಕಾರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಶುರುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಶಬ್ದದ ಮಟ್ಟಗಳು ತನ್ನ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಕಂಡುಕೊಂಡ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe44&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 44.&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಹೊಸದಾದ, ಉದ್ದವಾದ ವಾಹನದ ಅಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದು ಎಂಜಿನನ್ನು ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ, ಚಾಲಕನ ಆಸನದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಚೆಗೆ ನೆಲೆಗಾಣಿಸಿತು. [[LP500]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯ V12ರ ತನ್ನ 4.97-ಲೀಟರ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಿ, ಮೂಲಮಾದರಿಯನ್ನು ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ‌. ಹೀಗೆ ಸಾದರಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರು 1971ರ [[ಜಿನಿವಾ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಿಯುರಾದ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ P400 ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌''  ಕೂಡಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಎಸ್ಪಡಾ 2, ಉರಾಕೊ P250, ಮತ್ತು ಜರಮಾ GT ಮಾದರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe45&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 45.&lt;/ref&gt;

===1971-1972: ಹಣಕಾಸಿನ ಒತ್ತಡಗಳು===
ವಿಶ್ವದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟೊಂದು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡಿದಾಗ, ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡವು. ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ರಫ್ತುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಯು 1971ರಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು. ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಆಮದುದಾರನಾಗಿದ್ದ ಸೆಂಟೊ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನೂ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಒಂದು ಯಶಸ್ವೀ [[ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]]ದ ಹೊಸ ಸೇನಾ ಸರ್ಕಾರವು, [[ಗೆನೊವಾ]]ದಿಂದ ಸಾಗಣೆಯಾಗಲು ಭಾಗಶಃ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ನೌಕರರಂತೆಯೇ ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯ ನೌಕರರು ವೃತ್ತಿ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 1972ರಲ್ಲಿ, ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು [[SAME]] ಎಂಬ ಟ್ರಾಕ್ಟರ್‌ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಕಂಪನಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮಾರಿದ.&lt;ref name=&quot;museostorico&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jolliffe48&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 48.&lt;/ref&gt;

ಸಮಗ್ರ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸಮೂಹವು ಈಗ ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ತಗ್ಗಿತು; LP500ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೃತ್ತಿಯು 1972ರ ಜಿನಿವಾ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಜರಮಾದ P400 GTS ಆವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಪೌಲೊ ಸ್ಟಾಂಝಾನಿಯು, ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ, 4-ಲೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ LP500ರ ಶಕ್ತಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe46&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 46.&lt;/ref&gt; ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಟ್ಟೊರಿಗಾಗಿರುವ ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಓಲೈಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ; ಓರ್ವ ಶ್ರೀಮಂತ ಸ್ವಿಸ್‌ ವ್ಯವಸಹಾರಸ್ಥ ಹಾಗೂ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಸ್ನೇಹಿತನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಒಂದು ಇಸ್ಲೆರೊ ಮತ್ತು ಒಂದು ಎಸ್ಪಡಾದ ಮಾಲೀಕನಾಗಿದ್ದ ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಧಾನ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಗೆ ಆತ ಮುಂದಾದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe46&quot; /&gt; 600,000 [[US$]] ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯ 51%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ರೊಸೆಟ್ಟಿಗೆ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಮಾರಿದ. ಹೀಗಾಗಿ ತಾನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅವನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅವನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ; ಆಟೋಮೊಬಿಲಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe48&quot; /&gt;

===1973-1974: ವಂದಿಸಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ===
[[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ತಯಾರಕರ ಉನ್ನತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಕಾಡಿಸಿತು; ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದ ತೈಲದ ಬೆಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಸರಕಾರಗಳು ಹೊಸ [[ಇಂಧನ ಮಿತವ್ಯಯ]]ದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು, ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಇಂಧನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಗಣನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಹೆಚ್ಚು-ಶಕ್ತಿಯ ಎಂಜಿನುಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು (V12 ಎಂಜಿನ್‌ನ 5.2-ಲೀಟರ್‌ ವಿಕಸನವೊಂದರಿಂದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಸುವ 1986ರ ಕೌಂಟಾಕ್ ಮಾದರಿಯು‌,....{{convert|6|mpgus|L/100 km mpgimp|abbr=on}} ನಗರ ಮತ್ತು....{{convert|10|mpgus|L/100 km mpgimp|abbr=on}} ಹೆದ್ದಾರಿಯ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fueleconomy.gov/FEG/bymake/Lamborghini1986.shtml |title=Gas Mileage of 1986 Vehicles by Lamborghini |publisher=Fueleconomy.gov |date= |accessdate=2009-08-17}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಯಿತು.

1974ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ತನ್ನ 49%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯ ಓರ್ವ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ರಿನೀ ಲೀಮರ್ ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಮಾರಿದ.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt; ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ತೊರೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತ ಒಂದು [[ತೋಟ]]ಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ವಿರಮಿಸಿದ. [[ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ ಡೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಗೊ]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾನಿಕರೋಲಾದ ''[[ಫ್ರೇಝಿಯೋನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿರುವ [[ಟ್ರಾಸಿಮೆನೊ ಸರೋವರ]] ದಡದಲ್ಲಿ ಈ ತೋಟವಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಗ್ಲಿಯೋನ್‌ ಡೆಲ್‌ ಲ್ಯಾಗೊ ಪಟ್ಟಣವು ಇಟಲಿಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ [[ಅಂಬ್ರಿಯಾ]] ವಲಯದಲ್ಲಿನ [[ಪೆರುಗಿಯಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಈ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;obituary&quot; /&gt;
[[File:Lamborghini Countach LP500S.jpg|thumb|left|ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ವೀ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1974ರಿಂದ 1988ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು]]

===1974-1977: ರೊಸೆಟ್ಟಿ-ಲೀಮರ್‌ ಯುಗ===
1974ರಲ್ಲಿ, [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]] ಮಾದರಿಯಾಗಿ LP500 ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಒಂದು ಪುಟ್ಟದಾದ, 4.0-ಲೀಟರ್‌ V12ನಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು 1974ರಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. 1976ರಲ್ಲಿ, ಉರಾಕೊ P300 ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಸಿಲೂಯೆಟ್‌]] ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು [[ಟಾರ್ಗಾ]] ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು 3-ಲೀಟರ್‌ V8ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷತಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, &quot;[[ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]&quot;ಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು U.S.ನೊಳಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವಾಂಶವೂ ಸಹ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಕೇವಲ 54 ಕಾರುಗಳು ತಯಾರಾದವು.&lt;ref name=&quot;LawrenceSilhouette&quot;&gt;ಲಾರೆನ್ಸ್‌, &quot;ಸಿಲೂಯೆಟ್&quot;.&lt;/ref&gt; 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ LP500 ಆವೃತ್ತಿಯು ಬರುವರೆಗೂ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯು ಕೂಡಾ ಅಡಚಣೆಗೀಡಾಯಿತು.

===1978-1987: ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಮಿಮ್ರಾನ್‌===

ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇನ್ನೂ ಸಂಕಟಕಾರಕವಾಯಿತು; 1978ರಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು [[ದಿವಾಳಿತನ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.  ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮೊದಲು ಡಾ. ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಆರ್ಟೆಸಸ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ನೇಮಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ರೇಮಾಂಡ್‌ ನೊಯ್ಮಾ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಜರ್ಮನ್‌ ಆಮದುದಾರನಾಗಿದ್ದ [[ಹಬರ್ಟ್‌ ಹಾನೆ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://www.ferraris-online.com/pages/article.php?reqart=SCM_200906_SS ದಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ ಡೀಲರ್‌, ದಿ $12m ಸ್ವಿಂಡಲ್‌, ದಿ ಸ್ಲಾಮರ].&lt;/ref&gt; 1980ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಹಾರೋದ್ಯಮಿಗಳಾದ&lt;ref&gt;[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1992/09/07/76826/index.htm THE BILLIONAIRES - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 7, 1992] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100314084907/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1992/09/07/76826/index.htm |date=2010-03-14 }}.&lt;/ref&gt; [[ಸ್ವಿಸ್‌]]ನ ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು (ಜೀನ್‌-ಕ್ಲಾಡ್‌ ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌]]),&lt;ref&gt;[http://www.evo.co.uk/features/features/239554/birth_of_an_icon_1986_lamborghini_lm002.html ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ LM002 | ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್ ಆನ್‌ ಐಕಾನ್‌ | ಇವೊ].&lt;/ref&gt; ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳೆಡೆಗೆ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕಂಪನಿಯ [[ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಆಡಳಿಥಾತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು, ವಿಫಲಗೊಂಡ ಸಿಲೂಯೆಟ್ ಮಾದರಿಯ ಕುರಿತು ಮರುಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು [[ಜಾಲ್ಪಾ]] ಎಂಬ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಒಂದು 3.5-ಲೀಟರ್‌ V8ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಮಸೆರಾಟಿ ಪರಿಣಿತನಾದ ಗಿಯುಲಿಯೊ ಆಲ್ಫೇರಿ ಎಂಬಾತ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ್ದ. ಸಿಲೂಯೆಟ್ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಜಾಲ್ಪಾ ಮಾದರಿಯು, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ, ಬಳಸಬಹುದಾದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;Lawrencejalpa&quot;&gt;ಲಾರೆನ್ಸ್‌, &quot;ಜಾಲ್ಪಾ&quot;.&lt;/ref&gt; [[ಕೌಂಟಾಕ್‌]] ಮಾದರಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ LP500 ಮಾದರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಲು ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Lawrencelp400&quot;&gt;ಲಾರೆನ್ಸ್‌, &quot;ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP500/LP500 ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವೋಲ್‌&quot;.&lt;/ref&gt; 1984ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಕಂಪನಿಯು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ವಿಸ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಗ್ಗರಿಸುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗೆ ಬೃಹತ್‌ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ತೊಡಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು ಹೊಸ ರೂಪಕೊಡುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಪುನಃ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪೀ ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
[[File:Lamborghini LM-002.JPG|thumb|left|LM002 ಕ್ರೀಡಾ-ಬಳಕೆಯ ವಾಹನವು ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]]
ಹೂಡಿಕೆಯ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ 455 bhpಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ''&quot;ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವ್‌&quot;''  ಒಂದನ್ನು 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಚೀತಾ ಯೋಜನೆ]]ಯು [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ LM002]] ಎಂಬ [[ಕ್ರೀಡಾಬಳಕೆಯ ವಾಹನ]]ವು 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಸಾಲದು ಎನಿಸಿತು. ಓರ್ವ ಬೃಹತ್‌, ಸ್ಥಿರ ಹಣಕಾಸು ಪಾಲುದಾರನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಸೋದರರು, [[ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ &quot;ಮೂರು ದೊಡ್ಡ&quot; ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt; 1987ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲೀ ಲಕೋಕಾ]]ನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರಿಗೆ 33 ದಶಲಕ್ಷ [[$]]&lt;ref name=&quot;chryslerpurchaseprice&quot; group=&quot;Notes&quot;&gt;ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ, ಜೊಲಿಫೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, &quot;ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಹೋರಾಡುವ ಗೂಳಿಯ $25.2m ಸ್ವಾಧೀನವು...&quot; $25 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಂಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಸಹಮತ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;/ref&gt; ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ ನಂತರ ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe82&quot; /&gt; ಜೊಲಿಫೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಎಂದಾದರೂ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮಾಲೀಕರು ಯಾರಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಮಿಮ್ರಾನ್‌ ಸೋದರರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ತಾವು ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಡಾಲರ್‌ ಮೊತ್ತದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಹಣಗಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;jolliffe82&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 82.&lt;/ref&gt;

===1987-1994: ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನಿಂದಾದ ಸ್ವಾಧೀನ===
ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಒಂದು ಪವಾಡಸದೃಶವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆದಿಕ್ಕಿಗೆ ತಿರುಗುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ವಹಿಸಿದ್ದ ಲಕೋಕಾ, ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲುಗಳು ಬರದಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ. ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಜನರನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮಂಡಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಕಂಪನಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಊಳಿದುಕೊಂಡರು. ಆಲ್ಫೇರಿ, ಮರ್ಮಿರೋಲಿ, ವೆಂಟುರೆಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಕಾರನಿ ಆ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಉಬಾಲ್ದೊ ಸ್ಗಾರ್ಜಿಯು ಮಾರಾಟದ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ.&lt;ref name=&quot;jolliffe86&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 86.&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು 50 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt; ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕಯ ಹೊಸ ಮಾಲೀಕನು &quot;ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊಬಲಗು&quot; ಹಣ ದೊರೆಯುವ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 5,000 ಕಾರುಗಳಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 1991ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ,&lt;ref name=&quot;jolliffe86&quot; /&gt; ಫೆರಾರಿ 328 ಕಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಲ್ಲ ಕಾರೊಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಗುರಿಯಿರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದನ್ನು ಇಟಲಿಯನ್ನರು ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಾಹನಕ್ರೀಡಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ S.p.A. ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಂಡ್‌ ಪ್ರಿಕ್ಸ್‌]] ತಂಡಗಳಿಗಾಗಿ ಎಂಜಿನುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂತು. ಈ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವು [[ಮೊದೆನಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ 5 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಆರಂಭಿಕ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe88&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 88.&lt;/ref&gt; ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಔಡೆಟೋ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರೆ, ಎಮಿಲಿ ನೊವಾರೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ; ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮೊದಲು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮೌರೊ ಫಾರ್ಗೀರಿ ಎಂಬಾತನನ್ನು. ಈತ ವಾಹನಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಾರಾಗಿರಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದೆ ಫೆರಾರಿಯ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ತಂಡವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ ಅನುಭವವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ. 3.5-ಲೀಟರ್‌ V12 ಎಂಜಿನ್‌ ಒಂದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಫಾರ್ಗೀರಿ ಏರ್ಪಾಡುಮಾಡಿದ. ಇದು ರಸ್ತೆಯ-ಕಾರಿನ ಎಂಜಿನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe90&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 90.&lt;/ref&gt;
[[File:Lambo V12 F1.JPG|thumb|right|ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಫಾರ್ಮುಲಾ 1 ಸಾಹಸಕ್ಕಾಗಿರುವ ಒಂದು V12 ಎಂಜಿನನ್ನು ಫಾರ್ಗೀರಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ]]
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ತರುವಾಯದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾದ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]] ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಿನ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು [[ಮಾರ್ಸೆಲೊ ಗ್ಯಾಂಡಿನಿ]] ರಚಿಸಿದ್ದ. ವಾಹನ ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌]]ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮಿಯುರಾ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಚಹರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪರಿಣಿತ ಈತನೇ ಆಗಿದ್ದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು, ಕಾರಿನ ಹೊರರೂಪದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮರುವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರು-ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ ಸ್ವಂತದ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂಡವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದರು. ಗ್ಯಾಂಡಿನಿಯ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸರಕುಮುದ್ರೆಯ ಚೂಪಾದ ಅಂಚುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ನಯಗೊಳಿಸಿ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು; ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಇಟಲಿಯ ಮೂಲದ ವಿನ್ಯಾಸಕನು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗದೆಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;lambocarsdia&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.lambocars.com/pdf/diablo.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-03-03 |archive-date=2011-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110526101919/http://www.lambocars.com/pdf/diablo.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.classicandperformancecar.com/features/octane_features/234875/lamborghini_diablo_60vt.html |title=Lamborghini Diablo 6.0VT |publisher=Classicandperformancecar.com |date=2009-03-30 |accessdate=2009-08-16 |archive-date=2011-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127094110/http://www.classicandperformancecar.com/features/octane_features/234875/lamborghini_diablo_60vt.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1988ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ 25ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಕ್ಷ್ಯವು ತಪ್ಪಲಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಯು ಒಮ್ಮೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe92&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 92.&lt;/ref&gt; ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಕೌಂಟಾಕ್‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರಿನ ಅಂತಿಮ ಆವೃತ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe94&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 94.&lt;/ref&gt;

1987ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಎಮಿಲಿ ನೊವಾರೊ ತನ್ನ ಸುದೀರ್ಘ ಚೇತರಿಕೆಯಿಂದ ಮರಳಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆಯಲು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆತ ಬಳಸಿದ. ಹೋರಾಟದ ಹೋರಿಯ ತೀವ್ರಯಾತನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಪ್ಪುಸುರಿಯುವಂತೆ, [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ ವಾಹನ ಪ್ರದರ್ಶನ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಂದು ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. 'ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಿಂದ ಶಕ್ತಿಪಡೆದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌' ಎಂಬ ಸೂಚಕವನ್ನು ಇದರೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಪೋರ್ಟೊಫಿನೊ]] ಮಾದರಿಯನ್ನು ವಾಹನವಲಯದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ನೌಕರರು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ,&lt;ref name=&quot;jolliffe95&quot;&gt;ಜೊಲಿಫೆ, 95.&lt;/ref&gt; [[ಡಾಡ್ಜ್‌ ಇಂಟ್ರೆಪಿಡ್‌]] ಸೆಡಾನ್‌ ಕಾರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ ಅದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.

[[ಮಿನಿವ್ಯಾನ್‌]] ಒಂದನ್ನು ಹೋಲುವ [[ಬೆರ್ಟೋನ್‌ ಜೆನೆಸಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ''ಕ್ವಾಟ್ರೋವಾಲ್ವೋಲ್‌''  V12-ಶಕ್ತಿಪಡೆದ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ-ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಪಡೆದ ವಾಹನವು ಟ್ಯೂರಿನ್‌ ವಾಹನದ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕಾರನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಈ ಎರಡರ ಉತ್ಪನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಹೊಂದದ ಒಂದು ಕಾರು ಎಂದು ಇದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe95&quot; /&gt; ಜಾಲ್ಪಾವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಹೊಸದಾದ &quot;ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ&quot; ಮಾದರಿಯ ಪಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ಡಯಾಬ್ಲೊನ ಕೆಳಗೆ ಆಗ ಇದ್ದ ಖಾಲಿಜಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಯೋಜನೆಗೆ 25 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಮಂಜೂರುಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;jolliffe95&quot; /&gt;

[[File:DiabloSE 30.jpg|left|thumb|ಡಯಾಬ್ಲೊ ಕಾರು 1990ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಅದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಕಾರಾಗಿತ್ತು]]
1990ರ ಜನವರಿ 21ರಂದು [[ಮಾಂಟೆ ಕಾರ್ಲೋ]]ನಲ್ಲಿನ [[ಹೊಟೇಲ್‌ ಡಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾದ ಕಾರಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವು ಎಷ್ಟೊಂದು ಬಿರುಸಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಲಾಭಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. U.S.ನಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಖಾಸಗಿ ವಿತರಣೆಗಾರ ಜಾಲವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. [[ಯಂತ್ರದೋಣಿ]]ಯ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ V12 ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಕೂಡಾ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ 1 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಗುರುತನ್ನು ದಾಟಿ 1991ರಲ್ಲಿ ಲಾಭಗಳಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಯುಗವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;

===1994-1997: ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವ===
[[File:VectorW8.jpg|thumb|right|ಸೂಪರ್‌ಕಾರು ತಯಾರಕನಾದ ವೆಕ್ಟರ್‌ (ಒಂದು ವೆಕ್ಟರ್‌ W8ನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಕಂಪನಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿಯು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹಾಗೂ ವೆಕ್ಟರ್‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ಅವೆರಡಕ್ಕೂ ತುಂಬಾ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ]]
 
ಅದೃಷ್ಟದಲ್ಲಿನ ಮೇಲೇರಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅವಧಿಯದಾಗಿತ್ತು; 239,000 $ನಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಂದು ಸಾಬೀತಾದಾಗ 1992ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವು ಕುಸಿಯಿತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌, ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೈನಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆಬರುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಶುರುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು [[ಮೆಗಾಟೆಕ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಕಂಪನಿಯು [[ಬರ್ಮುಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] SEDTCO ಪ್ರೊಪ್ರೈಟರಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕೂಟದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದರ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು [[ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ]] ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಸುಹಾರ್ತೋ]]ರವರ ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ [[ಟೋಮಿ ಸುಹಾರ್ತೋ]] ಎಂಬಿಬ್ಬರು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥರು ವಹಿಸಿದ್ದರು. 1994ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 40 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವು ಕೈಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಇಟಲಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿ, ಮೊದೆನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಅದರ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿತರಕರ ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ USAಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt; ಅಮೆರಿಕಾದ [[ವೆಕ್ಟರ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೂಪರ್‌ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲೂ 35%ನಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸೆಟಿಯಾವಾನ್‌ ಜೋಡಿ, ವೆಕ್ಟರ್‌ ಹಾಗೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಸೂಕ್ತ ಎಂದು ಆಲೋಚಿಸಿದ. ಹಿಂದೆ [[ಜಾಗ್ವಾರ್‌]]ನ [[ಲೋಟಸ್‌]] ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಮತ್ತು [[ಜನರಲ್‌ ಮೋಟಾರ್ಸ್‌]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ ಮೈಕೇಲ್‌ J. ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದ ನಂತರ ಕಿಂಬರ್ಲಿ ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬದಲು ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಕಂಪನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರು ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಎಟುಕುವ ಕಾರೊಂದನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಅವನ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕುಶಲತೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಒಂದು ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಆತ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ. 1995ರಲ್ಲಿ, ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉನ್ನತ-ವರ್ಗದ ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌''  ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಆದರೆ 1995ರಲ್ಲಿ, ಮಾರಾಟವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸರೂಪ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಟೋಮಿ ಸುಹಾರ್ತೋನ V'ಪವರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ಗೆ 60%ನಷ್ಟು ಪಾಲು, ಜೆಫ್‌ ಯಾಪ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಮೈಕಾಮ್‌ Bhd ಎಂಬ ಮಲೇಷಿಯಾದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಗೆ ಉಳಿದ 40%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ದಕ್ಕಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
[[File:Goodwood Breakfast Club - Lamborghini Diablo GT.jpg|thumb|left|90ರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದ್ಯಂತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು]]
ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೂ [[ಅಪಾಯದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು]] ಕಡೆಗಣಿಸದೆ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಟೋರಿಯೋ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 40 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಾಹನೋದ್ಯಮದ ದೈತ್ಯಕಂಪನಿಯಾದ [[ಫಿಯಟ್‌ S.p.]][[A.]]ಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಈ ಪರಿಣಿತನು ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲಾಭದ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಭಋವಸೆಯೇ ಅವನ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ, ಕಂಪನಿಯ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಲಹೆಗಾರರು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಾತ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50ರಷ್ಟು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೂರ್ಣಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ.  1997ರಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಲಾಭ-ನಷ್ಟವಿರದ ಹಂತವನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಿ, ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕಾರುಗಳಿಗಿಂತ ಹದಿಮೂರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ, 209 ಡಯಾಬ್ಲೊ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು. ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಗುರುತನ್ನೂ ಸಹ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಹತೋಟಿಗೆ ತಂದುಕೊಂಡ. &quot;ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ&quot; ಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, 100 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣದ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;

ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಭದ್ರವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡ [[ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾದ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ ಪೋರ್ಷ್‌‌]]ನ ಮೊಮ್ಮಗ ಮತ್ತು [[ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ AG]]ಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್‌ ಪೀಚ್‌]], 1998ರಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಸುಮಾರು 110 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಸ್ವಾಧೀನವೂ ಈ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌ನ ವಿಲಾಸಿ ಕಾರು ವಿಭಾಗವಾದ [[AUDI AG]]ಯ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಖರೀದಿಯಾಯಿತು. ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ವಕ್ತಾರನಾದ ಜುಯೆರ್ಗನ್‌ ಡಿ ಗ್ರೀವೇಯು ''[[ವಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, &quot;ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಬಳಪಡಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಮ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಿತಿಯಿಂದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;

===1999ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಆಡಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣ===
ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಕೇವಲ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಈಗ ಜರ್ಮನ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಮರುಸಂಘಟನೆಗೊಂಡು, ಮರುರೂಪುಗೊಂಡ ಒಂದು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ S.p.A. ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಆಡಿ ಕಂಪನಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ [[ಫ್ರಾಂಜ್‌-ಜೋಸೆಫ್‌ ಪೀಫ್‌ಜೆನ್‌]] ಇದರ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.A. ಕಂಪನಿಯು ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾರುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಲು ಇದಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗರದ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ವಹಿಸಿಕೊಂಡವು. ವಿಟೋರಿಯೋ ಡಿ ಕ್ಯಾಪುವಾ ಮೂಲತಃ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡನಾದರೂ 1999ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ. ಅವನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಗಿಯುಸೆಪ್ಪಿ ಗ್ರೆಕೊನನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈತ ಫಿಯಟ್‌, ಆಲ್ಫಾ ರೋಮಿಯೋ, ಮತ್ತು ಫೆರಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಉದ್ಯಮದ ಮತ್ತೋರ್ವ ಪರಿಣಿತನಾಗಿದ್ದ. ಡಯಾಬ್ಲೊದ ಅಂತಿಮ ವಿಕಸಿತ ಮಾದರಿಯಾದ GTಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು U.S.ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಪಳಿಸುವಿಕೆಯ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಅನುಮೋದನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗಲು ಇದನ್ನು ಲಾಭಕರವಲ್ಲದ್ದಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು.

ಡಯಾಬ್ಲೊ ಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಡಯಾಬ್ಲೋದ ಬದಲಿ ಮಾದರಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್‌ ಮೂಲಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ’ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ L140’ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ, ಮೊದಲ ಹೊಸ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು, ಮತ್ತು ತಕ್ಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಿಯುರಾ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ಇದು ನಡೆಯಿತು ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ. ಮಿಯುರಾ ಶ್ರೇಣಿಯು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತ್ತು: [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಹೊಸ ಅಧಿಪತ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಬೆಲ್ಜಿಯಾದ [[ಲ್ಯುಕ್‌ ಡಂಕರ್‌ವೋಕ್‌]] ಎಂಬಾತ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದ.

[[File:Lamborghini Gallardo silver.jpg|thumb|left|200px|1997ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ &quot;ಬೇಬಿ ಲ್ಯಾಂಬೊ&quot; ಮಾದರಿಯು, ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 2003ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]]
ಜರ್ಮನ್‌ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಾನು ಕಾಣದಿದ್ದ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. 2003ರಲ್ಲಿ, ಪುಟ್ಟದಾದ, V10-ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ]]ನೊಂದಿಗೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ ಮಾದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಮಾದರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ, ಆಡಿ ಮತ್ತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ [[ವೊಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ಎಗ್ಗರ್‌]] ಎಂಬಾತ ನೇಮಕಗೊಂಡು, [[ವಾಲ್ಟರ್‌ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾ]]ನನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿದ. ತನ್ನ ನೇಮಕಾತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಓಂದು ಕಾರಿನ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಜವಾವ್ದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಇದು 2006ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಮಿಯುರಾ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌]] ಎಂಬ ಕಾರು ಮಾದರಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ, [[ಸ್ಟೆಲ್ತ್‌ ಫೈಟರ್‌]]-ಪ್ರೇರಿತ [[ರೆವೆಂಟನ್‌]] ಕಾರುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು 2008 ಕಂಡಿತು. ರೆವೆಂಟನ್ ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಅತೀವವಾದ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ [[ಸೂಪರ್‌ಕಾರು]] ಆಗಿದ್ದು, ಹಿಂದೆಂದೂ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಮತ್ತು ದುಬಾರಿಯಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರು ಆಗಿರುವುದರ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿರುವ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ 2009ರ [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ LP 670-4 SV]], ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹ್ಯಾಲೋ ಸೂಪರ್‌ ಕಾರಿನ ಒಂದು ''ಸೂಪರ್‌ ವೆಲೋಸ್‌''  ಆವೃತ್ತಿ, ಹಾಗೂ 2009ರ [[ರೆವೆಂಟನ್‌ ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮಾದರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ 2,580 ಕಾರುಗಳಷ್ಟರ ಒಂದು ಎತ್ತರದಿಂದ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ; [[ವಿಶ್ವದ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ]] ಪ್ರಭಾವಗಳೇ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು 2011ರಾದ್ಯಂತ ಸೂಪರ್‌ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬರಲಿದೆ ಎಂದು CEO ಸ್ಟೀಫನ್‌ ವಿಂಕಲ್‌ಮನ್‌ ಮುನ್ನುಡಿಯಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5591XB20090610|title=Lamborghini sees no recovery until 2011|last= Winterbottom|first=Jo |date=June 10, 2009 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt;{{-}}

==ವಾಹನಗಳ ಪಟ್ಟಿ==
===ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿ===
2009ರವರೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ವಾಹನದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ-ಎಂಜಿನ್ನಿನ ಎರಡು-ಆಸನಗಳ ಕ್ರೀಡಾಕಾರುಗಳ ಇಡೀ ಶ್ರೇಣಿಯಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: V12-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ LP640]], [[LP640 ರೋಡ್‌ಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[LP670-4 SV]], ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ, V10-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ LP560-4]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೈಡರ‍್]]. ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರುಗಳ ಸೀಮಿತ-ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಕೂಡಾ ಕಾಲಾನುಕಾಲಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ.

===ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮಾದರಿಗಳು===
[[File:Lamborghini Concept s.jpg|thumb|left|ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ S, ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊದಿಂದ ಜನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ]]
[[File:Lamborghini Estoque 2.JPG|thumb|right|ಎಸ್ಟೋಕ್‌, 2008ರ ಸೇಡನ್‌ನ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ]]
ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದಾದ್ಯಂತ, [[ಹೊಸಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರುಗಳ]] ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ರೂಪಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದೆ. [[350GTV]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮೂಲಮಾದರಿಯು 1963ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: 1967ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಬೆರ್ಟೋನ್‌ನ [[ಮರ್ಝಾಲ್‌]], 1974ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಬ್ರೇವೋ]], ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಅಥಾನ್‌]], 1987ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ನ [[ಪೋರ್ಟೊಫಿನೊ]], 1995ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಇಟಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ]]-ಶೈಲಿಯ [[ಕ್ಯಾಲಾ]], ಮತ್ತು 1996ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಝಗ್ಯಾಟೊ]]-ನಿರ್ಮಿತ [[ರಾಪ್ಟರ್‌]].

ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ವಾಲ್ಟೇರ‍್ ಡಿ’ಸಿಲ್ವಾನ ಮೊದಲ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹಿಂದಣ-ಶೈಲಿಯ ಒಂದು [[ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮಿಯುರಾ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರು]], 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು CEO ಸ್ಟೀಫನ್‌ ವಿಂಕಲ್‌ಮನ್‌ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ, ಮಿಯುರಾ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು &quot;ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಣ ವಿನ್ಯಾಸವು ನಮ್ಮ ಈಗಿರುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು [ಹೊಸ] ಮಿಯುರಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.autoweek.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061019/FREE/61017003/1024/TOC01ARCHIVE |title=ಲ್ಯಾಂಬೊ ಪ್ಲಾನ್ಸ್‌ - ಆಟೋವೀಕ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2007-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929143517/http://www.autoweek.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20061019/FREE/61017003/1024/TOC01ARCHIVE |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

2008ರ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮೋಟಾರು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಒಂದು [[ಸೆಡಾನ್‌]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾದ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]]ನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಎಸ್ಟೋಕ್‌ ಮಾದರಿಯ ತರುವಾಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕುರಿತು &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.topgear.com/uk/car-news/lambo-paris |title=ಟಾಪ್‌ ಗೇರ್‌ - ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ನ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಬೊ ರಿವೀಲ್ಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110162445/http://www.topgear.com/uk/car-news/lambo-paris |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=132648 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - ದಿ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಸೆಡಾನ್‌ ಫ್ರಂ‌ ದಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಆಟೊ ಷೋ]&lt;/ref&gt; ಸಾಕಷ್ಟು ಊಹನಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸ್ಯಾಂಟ್‌’ಅಗಾಟಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾಗಿ ಆಚೆಗೆ ಬರಬಹುದಾದ ಮಾಲ್ಕು-ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮೊದಲ ಕಾರಿನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಒಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;[http://www.edmunds.com/insideline/do/News/articleId=144726 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - IL ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೂಸಿವ್‌: ನೋ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೈಟ್‌ - ಯೆಟ್‌ - ಫಾರ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಸ್ಟೋಕ್‌]&lt;/ref&gt;{{-}}

==ವಾಹನಕ್ರೀಡೆ==
[[File:Lamborghini miura svj spider 4808.jpg|thumb|right|ಒಂದು ರಹಸ್ಯದ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವಾಹನದ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಓಟದ ಒಂದ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು]]
ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಾರುಗಳ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಖಾನೆ-ಬೆಂಬಲಿತ ಪಂದ್ಯಾಟವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದ. ವಾಹನಕ್ರೀಡೆಯು ತೀರಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬರಿದಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2007}} ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೆನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಕ್ರೀಡಾಕಾರು ತಯಾರಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳ ವೇಗ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಳನ್ನು ವಾಹನಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತನ್ನ ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಾಹನದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿರುವ ಕೇವಲ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ಮೂಲವಾಗಷ್ಟೇ ಪರಿಗಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಝೊ ಫೆರಾರಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ. ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಆತನ ಮತ್ತು ಅವನ ಎಂಜಿನಿಯರುಗಳ ನಡುವಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅವರ ಪೈಕಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ಹಿಂದೆ ಫೆರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದರು. ದಲಾರಾ, ಸ್ಟಾಂಝಾನಿ, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ಈ ಮೂವರು ತಮ್ಮ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯನ್ನು, ಮಿಯುರಾ ಎಂದು ತರಯವಾಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗುವ P400 ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಗುಣದೊಂದಿಗೆ ಇದೊಂದು ರಸ್ತೆಯ ಕಾರು ಆಗಿರುವಂತೆ, ಓಟದ ಪಥದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಬಲ್ಲ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಂದ ಚಾಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಲ್ಲ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Jolliffe29&quot; /&gt; ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಮುಂದುವರಿಯುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಆತ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ. ಈ ಮಾದರಿಯು ಪಂದ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಬೇಡ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಇದನ್ನು ಕಂಪನಿಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆಯ ಉಪಕರಣವಾಗಿಯೂ ಅವನು ನೋಡಿದ್ದ.

ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಹತ್ತಿರ ಬಂದಂತೆ, ಕೆಲವೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರ್ಪಾಡುಗೊಂಡ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಮಿಯುರಾ SV-ಆಧರಿಸಿದ &quot;ಜೋಟಾ&quot; ಹಾಗೂ ಜರಮಾ S-ಆಧರಿತ &quot;ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ ವಿಶೇಷ&quot;ದಂಥ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಚಾಲನೆಯ ಚಾಲಕ ಬಾಬ್‌ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, [[ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಗಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು [[BMW]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಪ್ಪಂದದ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. BMW ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಾರನ್ನು ತರುವಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[BMW M1]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ, ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.is-it-a-lemon.com/used-car-history/bmw-m1.htm |title=ಆಟೊ ಲೆಮನ್‌ - ಯೂಸ್ಡ್‌ ಕಾರ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಚೆಕ್‌: BMW M1 |access-date=2010-03-03 |archive-date=2011-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608025125/http://www.is-it-a-lemon.com/used-car-history/bmw-m1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/bmm1p1.php |title=BMW M1 ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111440/http://www.qv500.com/bmm1p1.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[File:Lotus 102B.jpg|thumb|left|1991ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಲೋಟಸ್‌ 102B ಮಾದರಿಯು, ಮೂಲ 102ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ V12ರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೂಡ್‌ V8ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು]]
1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, 1986ರ [[ಗ್ರೂಪ್‌ C]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅವಧಿಗಾಗಿ QVX ಮಾದರಿಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಒಂದು ಕಾರನ್ನೇನೋ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. [[ಟಿಫ್‌ ನೀಡೆಲ್‌]]ನಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ QVX ಮಾದರಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಓಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಇದು [[ಕ್ಯಾಲಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಯದ್ದಲ್ಲದ 1986ರ ಸದರ್ನ್‌ ಸನ್ಸ್‌ 500 ಕಿಮೀ ಓಟದ ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  ತಾನು ಶುರುಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರು ಅಂತಿಮಘಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತಾದರೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಯೋಜಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಎದ್ದುಕಂಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸದರಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghiniqvxp1.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ QVX ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624160506/http://www.qv500.com/lamborghiniqvxp1.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[1989]] ಮತ್ತು [[1993ರ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಸೀಸನ್‌]]ಗಳ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ [[ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಓರ್ವ ಎಂಜಿನ್‌ ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಗಿತ್ತು. [[ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆ]] (1989-1990,1992-1993), [[ಲೋಟಸ್‌]] (1990), [[ಲಿಗಿಯೆರ್‌]] (1991), [[ಮಿನಾರ್ಡಿ]] (1992), ಮತ್ತು 1991ರಲ್ಲಿನ [[ಮೊದೆನಾ]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಇದು ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜುಮಾಡಿತು. ಮೊದೆನಾ ತಂಡವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಒಂದು ತಂಡ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ, ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಓರ್ವ ಸರಬರಾಜುದಾರನಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತೇ ಹೊರತು, ಓರ್ವ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿ ಅಲ್ಲ. 1992ರಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆ–ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ತನ್ನ ನಿರ್ವಾತಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೈಲವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ತನ್ನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಲ್ಯಾರೌಸ್ಸೆಯನ್ನು ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಅನುಸರಿಸಿಕೋಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರುಗಳು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳದಿಮಿಶ್ರಿತ-ಕಂದುಬಣ್ಣದವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=July 2008}}

1991ರ ಆಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಮೋಟಾರು ಒಂದನ್ನು [[ಕೊನಾರ್ಡ್‌ KM-011]] [[‌ಗ್ರೂಪ್‌ C]] ಕ್ರೀಡಾಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಯೋಜನೆಯು ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಕೆಲವೇ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಕಾರು ಬಾಳಿಕೆಬಂತು. ಆಗಿನ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯಿಂದ ಒಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌]] ಆಗಿ ಮರು-ಸೂಚಿತಗೊಂಡ ಅದೇ ಎಂಜಿನ್ನು, 1993ರ ಪಂದ್ಯದ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಮೆಕ್‌ಲ್ಯಾರೆನ್‌]]ನಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[1994ರ ಪಂದ್ಯದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವ ಉದ್ದೇಶವು ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿತ್ತು. ಎಂಜಿನ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಚಾಲಕ [[ಐರ್ಟನ್‌ ಸೆನ್ನಾ]] ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಂಧಾನದ ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಮೆಕ್‌ಲ್ಯಾರೆನ್‌ ಹೀಂದೆಸರಿದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು [[ಪಿಯುಗಿಯೊ]] ಎಂಜಿನ್ನನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.
[[File:Reiter Lambo.jpg|thumb|right|2006ರಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮರ್ಸಿಕ್ಯಾಗೊ R-GT ಮಾದರಿ]]

ಡಯಾಬ್ಲೊನ ಎರಡು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಡಯಾಬ್ಲೊ ಸೂಪರ್‌ಟ್ರೋಫಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದು 1996ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಏಕ-ಮಾದರಿಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಸರಣಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮಾದರಿಯು ಡಯಾಬ್ಲೊ SVR ಆಗಿದ್ದರೆ, ಡಯಾಬ್ಲೊ 6.0 GTR ಮಾದರಿಯನ್ನು ಉಳಿದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinidiablop11.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ SVR |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023504/http://www.qv500.com/lamborghinidiablop11.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinidiablop13.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಡಯಾಬ್ಲೊ 6.0 GTR ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023215/http://www.qv500.com/lamborghinidiablop13.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಸರಣಿ]], [[ಸೂಪರ್‌ GT]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಮತ್ತು [[FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನಂತೆ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GTಯನ್ನು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. [[ವೆಲೆನ್ಸಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತು, ಆ ವರ್ಷದ ಯಾವುದೇ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಾರಿನ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕಲ್ಪಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ [[ರೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಕಾರು, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಐದನೇ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮುಕ್ತಾಯದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop3.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100302023246/http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop3.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop4.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT 2004 ಸೀಸನ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2009-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090423110619/http://www.qv500.com/lamborghinimurcielagop4.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2006ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಝುಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸೂಪರ್‌ GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನಿನ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಮಾಲೀಕರ ಕೂಟದಿಂದ ಓಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕಾರು ಮೊದಲ ವಿಜಯವನ್ನು (ವರ್ಗದಲ್ಲಿ) ಸಂಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಒಂದು R-GTಯಿಂದ ಕೈಗೂಡಿತು. ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊದ ಒಂದು [[GT3]] ಆವೃತ್ತಿಯು [[ರೀಟರ್‌ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.qv500.com/lamborghinigallardop5.php |title=ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊ GT3 ಕಾರ್‌ ಗೈಡ್‌ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610061606/http://www.qv500.com/lamborghinigallardop5.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; All-Inkl.com ರೇಸಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೊಳಗಾದ ಒಂದು ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ R-GT, [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ಬೌಷಟ್‌]] ಹಾಗೂ ಸ್ಟೀಫನ್‌ ಮ್ಯೂಕೆಯಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು [[ಝುಹಾಯಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ [[FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]]ನ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು, ತನ್ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ವಿಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.fiagt.com/results.php |title=FIA GT ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: 2007 ಸುತ್ತು 1 - ಝುಹಾಯಿ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100103182715/http://fiagt.com/results.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಗುರುತು==
[[File:Lamborghini logotype.jpg|thumb|left|ತನ್ನ ಕಾರುಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಪದಗುರುತು]]
[[ಗೂಳಿಕಾಳಗ]]ದ ಪ್ರಪಂಚವು ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಗುರುತಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಕಾಕರ್‌ಹ್ಯಾಂ, ಪಾಲ್‌ W. ''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ: ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಬುಲ್‌''  ಟೈಗರ‍್ ಬುಕ್ಸ್‌, 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸ್ಕ್ಲೀಫರ್‌, ಜೇ. ''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ: ಇಟಲೀಸ್‌ ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್‌''  ಕ್ರೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌ ಹೌಸ್‌, 1993&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://jalopnik.com/298911/the-baddest-bull-lamborghini-miura-vs-countach-vs-murcielago-lp640|title=The Baddest Bull: Lamborghini Miura Vs Countach Vs Murcielago LP640|last=Lieberman|first=Jonny|date=September 12, 2007}}&lt;/ref&gt; [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಕಾಳಗದ ಗೂಳಿಗಳ]] ಓರ್ವ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಳಿಸೃಷ್ಟಿಗಾರನಾದ [[ಡಾನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡೊ ಮಿಯುರಾ]]ನ ಸೆವಿಲ್‌ ಕಿತ್ತಳೆಯ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದ. ಸ್ವತಃ ಓರ್ವ [[ವೃಷಭ ರಾಶಿ]]ಯವನಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಘನಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಮಿಯುರಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ಅತೀವವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ, ತಾನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯ [[ಲಾಂಛನ]]ವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆರಳಿದ [[ಗೂಳಿ]]ಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Sackey15&quot; /&gt;

ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ ಅಂಕಿತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಕಾರುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ನಂತರ, ಪ್ರೇರಣೆಗಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗೂಳಿಯ ತಳಿಗಾರನನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೂಳಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಒಂದು ಕಾರಿಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟು ಡಾನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡೊಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಯಿತು; ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಿದ್ದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಿಯುರಾವನ್ನು ಸೆವಿಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೃಷಿಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Sackey15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jolliffe31&quot; /&gt;

ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಭವಿಷ್ಯದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲೂ ಗೂಳಿಕಾಳಗವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಖ್ಯಾತ [[ಗೂಳಿಹೋರಾಟಗಾರ]]ನಾದ [[ಮನೋಲೀಟ್‌]]ನನ್ನು 1947ರಲ್ಲಿ ಕೊಂದ ಮಿಯುರಾ ಗೂಳಿಯ ಹೆಸರನ್ನು [[ಇಸ್ಲೆರೊ]]ಗೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ''ಎಸ್ಪಡಾ''  ಎಂಬುದು [[ಕತ್ತಿ]]ಗಾಗಿರುವ ಒಂದು [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌]] ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವತಃ ಗೂಳಿಹೋರಾಟಗಾರನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜರಮಾದ ಹೆಸರು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗೂಳಿಕಾಳಗ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಜರಮಾ ಮೋಟಾರು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪಥ]]ದೊಂದಿಗೂ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಳವಳಗೊಂಡಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Jolliffe43&quot; /&gt;
[[File:Lamborghini Diablo SV and Countach.jpg|thumb|right|ಡಯಾಬ್ಲೊ (ಹಿನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ (ಮುನ್ನೆಲೆ) ಮಾದರಿಯು ಗೂಳಿಕಾಳಗ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು]]
1974ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೂಳಿಯ ತಳಿಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ [[ಉರಾಕೊ]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ ಮೇಲೆ, ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಗೂಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ''ಕೌಂಟಾಕ್‌!'' ಗೋಸ್ಕರವೇ ಹೆಸರಿಡುವ ಮೂಲಕ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುರಿದ. ({{pronounced|kunˈtɑtʃ|Ipa-countach.ogg}}), ಓರ್ವ ಸುಂದರ ಹೆಂಗಸನ್ನು ನೋಡಿದ ನಂತರ, ಕಟ್ಟಚ್ಚರಿಯ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಸೂಚಕವಾಗಿ [[ಪೀಡ್‌ಮಾಂಟೀಸ್‌]] ಪುರುಷರಿಂದ ಇದು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lamboregLP500&quot;&gt;[http://www.lamborghiniregistry.com/Countach/CountachLP500/ ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP500]&lt;/ref&gt; [[ನ್ಯೂಸಿಯೊ ಬೆರ್ಟೋನ್‌]] ಎಂಬ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರನು ಕೌಂಟಾಕ್‌ನ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾದ &quot;ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ 112&quot;ರ ಮೇಲೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುನೆಟ್ಟಾಗ ಅಚ್ಚರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಎಂಬುದೊಂದು ದಂತಕಥೆಯೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;ಲಾರೆನ್ಸ್‌, &quot;ಕೌಂಟಾಕ್‌ LP400/LP400S&quot;&lt;/ref&gt; LM002 ಕ್ರೀಡಾ ಬಳಕೆಯ ವಾಹನ ಮತ್ತು ಸಿಲೂಯೆಟ್ ವಾಹನಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿದ್ದವು.

1982ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಜಾಲ್ಪಾವನ್ನು ಒಂದು ಗೂಳಿ ತಳಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು; ಡಯಾಬ್ಲೊವನ್ನು [[ವೆರಾಗ್ವಾದ ಡ್ಯೂಕ್‌‌]]ನ ಉಗ್ರ ಗೂಳಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಡಲಾಯಿತು. ಇದು 1869ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್‌ನಲ್ಲಿನ &quot;ಎಲ್‌ ಚಿಕೊರೋ&quot; ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಮಹಾಕದನದ ಹೋರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದ ಗೂಳಿಯಾಗಿತ್ತು;&lt;ref name=&quot;jolliffe90&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;lambocarsdia&quot; /&gt; [[ಮರ್ಸಿಲ್ಯಾಗೊ]] ಎಂಬುದು 1879ರಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ &quot;ಎಲ್‌ ಲಗಾರ್ಟಿಜೊ&quot;ನಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯದ ಗೂಳಿಯಾಗಿತ್ತು; ಗಲ್ಲಾರ್ಡೊವನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಹೋರಾಟದ ಗೂಳಿತಳಿಯ ಐದು ಪೂರ್ವಜ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://lamborghiniregistry.com/Gallardo/Name.html |title=Gallardo - The Name |publisher=Lamborghiniregistry.com |date=2003-11-22 |accessdate=2010-01-21 |archive-date=2008-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080314194057/http://lamborghiniregistry.com/Gallardo/Name.html |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಯುವ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ''ಟೊರೆರೊ''  ಆದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ ಗಝ್‌ಮನ್‌ನನ್ನು 1943ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ಗೂಳಿಗಾಗಿ ರೆವೆಂಟನ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2008ರ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು, ಗೂಳಿಕಾಳಗಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಮೆಟಡೋರ್ಸ್‌'' ಗಳಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕತ್ತಿಯಾದ [[ಎಸ್ಟೋಕ್‌]]ಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;EdmundsFirstLook&quot;&gt;[http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=132648 ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್‌ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಲೈನ್‌ - ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಎಸ್ಟೋಕ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಲುಕ್‌].&lt;/ref&gt;

==ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಬಂಧಗಳು==
'''ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಗ್ರೂಪ್‌‌''' ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಹಿಡುವಳಿ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್‌ S.p.'''  '''A.'''  ಎಂಬುದಾಗಿದ್ದು, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಕಾರುಗಳ ತಯಾರಕ; '''ಮೊಟಾರಿ ಮಾರಿನಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಸಾಗರ ಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳ ತಯಾರಕ; ಮತ್ತು '''ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆರ್ಟಿಮಾರ್ಕಾ S.p.''' '''A.''', ಇದು ಪರವಾನಗಿಯ ಮತ್ತು ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;

ಯಂತ್ರದೋಣಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ [[ವಿಶ್ವದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸರಣಿ]]ಯ ವರ್ಗ 1ರಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ V12 ಸಾಗರಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ್ನು ಮೊಟಾರಿ ಮಾರಿನಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು....{{convert|940|hp|abbr=on}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸರಿಸುಮಾರು....{{convert|8171|cc|0|abbr=on}}ನಷ್ಟನ್ನು ಈ ಎಂಜಿನ್‌ ಪಲ್ಲಟಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.class1uk.co.uk/engine.php |title=Introducing the Class 1 Championship&amp;nbsp;— The Engines}}&lt;/ref&gt;

ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಆರ್ಟಿಮಾರ್ಕಾವು ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು ವಸ್ತುಗಳು, ಹಲವಾರು [[ಮಾದರಿ ಕಾರು]] ಸರಣಿಗಳು, ಮತ್ತು [[ASUS]] ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ VX ಸರಣಿಯ [[ನೋಟ್‌ಬುಕ್‌ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌]]ಗಳು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

===ಮಾರಾಟದ ಇತಿಹಾಸ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| ವರ್ಷ
! colspan=&quot;50&quot;| ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
|- style=&quot;font-size:65%;text-align:right;&quot;
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px&quot; colspan=&quot;2&quot;| 500
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px&quot; colspan=&quot;2&quot;| 1,000
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px&quot; colspan=&quot;2&quot;| 1,500
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px&quot; colspan=&quot;2&quot;| 2,000
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px;&quot; colspan=&quot;2&quot;|
|  style=&quot;width:20px&quot; colspan=&quot;2&quot;| 2,500
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಫೆರುಸ್ಸಿಯೋ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ (1963–1972)
|-
!1968&lt;ref name=&quot;Jolliffe40&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''353''' 
|  colspan=&quot;44&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಜಾರ್ಜಸ್‌-ಹೆನ್ರಿ ರೊಸೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ರಿನೀ ಲೀಮರ್‌ (1972-1977)
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವ (1977-1984)
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮಿಮ್ರಾನ್‌ (1984-1987)
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಕ್ರಿಸ್ಲರ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ (1987-1994)
|-
!1991&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;12&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''673''' 
|  colspan=&quot;38&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!1992&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''166''' 
|  colspan=&quot;49&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!1993&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''215''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
! colspan=&quot;51&quot;|ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ (1994-1995)
|-
! colspan=&quot;51&quot;|V'ಪವರ್‌ ಮತ್ತು ಮೈಕಾಮ್‌ ಸೆಡ್ಕೊ (1995-1998)
|-
!1996&lt;ref name=&quot;carpages&quot;&gt;{{Citation
|title=Lamborghini Reports Record Figures (sold)
|url=http://www.carpages.co.uk/lamborghini/lamborghini_reports_record_figures_21_02_04.asp
|date=21 February 2004
|access-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2010
|archive-date=2 ಮಾರ್ಚ್ 2012
|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302230756/http://www.carpages.co.uk/lamborghini/lamborghini_reports_record_figures_21_02_04.asp
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''211''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!1997&lt;ref name=&quot;fundinguniverse&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''209''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
! colspan=&quot;51&quot;|AUDI AG (1998ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ)
|-
!1999&lt;ref name=&quot;wvag1999&quot;&gt;{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 1999|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2000/03/Annual_Report_1999.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_AR_1999_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231127/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2000/03/Annual_Report_1999.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_AR_1999_e.pdf|url-status=dead}}ಪುಟ 21, &quot;ಸೇಲ್ಸ್‌ ಟು ದಿ ಡೀಲರ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌ ಬೈ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ ಲೈನ್‌&quot;&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''264''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2000&lt;ref name=&quot;wvag2000&quot;&gt;{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2000|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2001/03/Annual_Report_2000.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_GB_2000_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110111084829/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2001/03/Annual_Report_2000.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/VW_GB_2000_e.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''291''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2001&lt;ref name=&quot;wvag2001&quot;&gt;{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2001|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2002/03/annual_report_2001.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20020312_GB_2001_e.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231251/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2002/03/annual_report_2001.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/20020312_GB_2001_e.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''280''' 
|  colspan=&quot;46&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2002&lt;ref name=&quot;wvag2002&quot;&gt;{{Citation|title=Volkswagen AG Annual Report 2002|url=http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2003/03/annual_report_2002.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/vw_gb_2002_en.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717231330/http://www.volkswagenag.com/vwag/vwcorp/info_center/en/publications/2003/03/annual_report_2002.-bin.acq/qual-BinaryStorageItem.Single.File/vw_gb_2002_en.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''442''' 
|  colspan=&quot;42&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2003&lt;ref name=&quot;audiag20042003&quot;&gt;{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2004|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0008.File.pdf/pdf_par_0066_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dEC2fGn?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0008.File.pdf/pdf_par_0066_file.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;26&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''1,357''' 
|  colspan=&quot;24&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2004&lt;ref name=&quot;audiag20042003&quot; /&gt;
|  colspan=&quot;32&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''1,678''' 
|  colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2005&lt;ref name=&quot;audiag2005&quot;&gt;{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2005|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0007.File.pdf/pdf_par_0202_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dExRDz9?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0007.File.pdf/pdf_par_0202_file.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;28&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''1,436''' 
|  colspan=&quot;22&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2006&lt;ref name=&quot;audiag2006&quot;&gt;{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2006|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0006.File.pdf/pdf_par_0322_file.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dFIHgAd?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0006.File.pdf/pdf_par_0322_file.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;40&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''2,095''' 
|  colspan=&quot;10&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2007&lt;ref name=&quot;audiag2007&quot;&gt;{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2007|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0005.File.pdf/pdf_0803_par_0012.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dFYpWqA?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0005.File.pdf/pdf_0803_par_0012.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;50&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''2,580''' 
|-
!2008&lt;ref name=&quot;audiag2008&quot;&gt;{{Citation|title=Audi Facts and Figures 2008|url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0010.File.pdf/audi_fuz_2008_en.pdf|format=PDF|access-date=2010-03-03|archive-date=2012-08-03|archive-url=https://www.webcitation.org/69dGC6mEq?url=http://www.audi.com/etc/medialib/ngw/company/investor_relations/pdf/finanzberichte/fakten_und_zahlen.Par.0010.File.pdf/audi_fuz_2008_en.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;48&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''2,424''' 
|  colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:whitesmoke&quot;|&amp;nbsp;
|-
!2009 &lt;small&gt;(ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗ)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;edmunds09&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.edmunds.com/insideline/do/News/articleId=153909|title=Not a Bull Market: Lamborghini Sales and Profits Plunge|last=Lienert|first=Paul|date=2009-07-31|accessdate=2009-08-19}}&lt;/ref&gt;
|  colspan=&quot;16&quot; style=&quot;background:cornsilk;text-align:right&quot;|'''825''' 
|  colspan=&quot;34&quot; style=&quot;background:gray&quot;|&amp;nbsp;
|}

===ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ===
'''ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ S.A.'''  ({{lang-en|Lamborghini Automobiles of Latin America S.A.}}) ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌]] ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ಕಾರು ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಪರವಾನಗಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಕಂಪನಿಯು ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಕಂಪನಿಯಾದ ಮೆಗಾಟೆಕ್‌ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೈಕೇಲ್‌ ಕಿಂಬರ್ಲಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, 1995ರಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವ್ಯಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]], ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ]]&quot;ದ ಸೀಮೆಯೊಳಗಿನ ತನ್ನದೇ &quot;ಸ್ವಂತ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗಾರಿಕೆ&quot;ಯೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಾದ ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯಾದ ವಾಹನಗಳ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಉತ್ತೇಜನ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು&quot; ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಒಂದು ಖಂಡವವನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl4.htm |title=Lamborghini |publisher=E-lamborghini.com |date= |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925172221/http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl4.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl2.htm |title=Lamborghini |publisher=E-lamborghini.com |date= |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2006-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525002139/http://www.e-lamborghini.com/htm2/frames_dl2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿಯು ಎರೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಕೋಟ್ಲ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಡಯಾಬ್ಲೊ]] ಎರಡು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಪರವಾನಗಿಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೋರ್ಜ್‌ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಫರ್ನಾಂಡೆಝ್‌ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;lambocarscoatl&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.lambocars.com/archive/diablo/special.htm |title=Lamborghini Diablo Coatl Special |publisher=Lambocars.com |date=2003-05-04 |accessdate=2009-10-18 |archive-date=2009-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203055429/http://www.lambocars.com/archive/diablo/special.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
{{reflist|2}}

==ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
&lt;references group=&quot;Notes&quot;&gt;&lt;/references&gt;

==ಆಕರಗಳು==
===ಪುಸ್ತಕಗಳು===
*{{cite book
  | last1 = Jolliffe
  | first1 = David
  | last2 = Willard
  | first2 = Tony
  | title = Lamborghini: Forty Years
  | publisher = MotorBooks/MBI Publishing Company
  | year = 2004
  | doi = 10.1007/b62130
  | isbn = 0760319456
  |url = https://books.google.com/books?id=d8GxQqUQqrsC&amp;dq=Lamborghini+bullfighting&amp;source=gbs_navlinks_s}}
*{{cite book
  | last = Sackey
  | first = Joe
  | title = The Lamborghini Miura Bible
  | publisher = Veloce Publishing Ltd
  | year = 2008
  | isbn = 1845841964
  | edition = Illustrated
  | url = https://books.google.com/books?id=B1dadHSJMBYC&amp;dq=ferruccio+lamborghini&amp;hl=es&amp;source=gbs_navlinks_s
  }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{cite book
  | last = Lawrence
  | first = Mike
  | title = A-Z of sports cars, 1945-1990 (A-Z Series)
  | publisher = MotorBooks/MBI Publishing Company
  | year = 1996
  | isbn = 1870979818
  | edition = Illustrated
  |url = https://books.google.com/books?id=glKW-Kh-lmcC&amp;dq=lamborghini+countach&amp;as_brr=3&amp;source=gbs_navlinks_s}}

==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Lamborghini}}
*[http://www.lamborghini.com/ ಆಟೋಮೊಬಿಲಿ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ S.p.][http://www.lamborghini.com/ A.]
*[http://www.e-lamborghini.com/ ಆಟೋಮೊವೈಲ್ಸ್‌ ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಅಮೆರಿಕಾ S.A.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216134518/http://www.e-lamborghini.com/ |date=2009-12-16 }}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಲಂಬೋರ್ಘಿನಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಡಿ]]
[[ವರ್ಗ:ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಬೊಲೊಗ್ನಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1963ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಾರು ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರು ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ಸಂಬಂಧಿ ಎಂಜಿನ್‌ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತಯಾರಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಬ್ರಾಂಡುಗಳು]]</text>
      <sha1>p6fhch9tw4hihbnwrwu0s04gy0w4pbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23041</id>
    <revision>
      <id>1427816</id>
      <parentid>1380046</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T16:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80372" sha1="3uo78e39jkhzbecc7plzaf2vm7natq1" xml:space="preserve">{{Other uses}}
[[File:Momias de Llullaillaco en la Provincia de Salta (Argentina).jpg|thumb|250px|right|ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]
'''ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ'''  ಎಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ [[ಅನುಗತವಾದ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಚಟುವಟಿಕೆ, ವಿಪರೀತ ಶೀತ, ವಿಪರೀತ ಕಡಿಮೆ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]], ಅಥವಾ [[ಹೂಳುಭೂಮಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೂಳಿದಾಗ ಗಾಳಿಯ ಅಲಭ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಚರ್ಮ]] ಹಾಗೂ [[ಅಂಗಗಳು]] ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ [[ಶವ]].  ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ (ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ) ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾನವ ಶವವೆಂದರೆ 6,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎನ್ನಲಾದ 1936ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಛೇದಗೊಂಡ ತಲೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web
|url=http://www.archaeometry.org/paleoamerican.htm
|title=Andean  Head Dat ed potato
ed 6'000 Years Old
|publisher=archaeometry.org
|accessdate=2009-02-20
}}
&lt;/ref&gt;  ಪತ್ತೆಯಾದುದರಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ &quot;ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವ&quot;ವೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರು 3300 BCನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ವ್ಯಕ್ತಿಯದ್ದು. ತನ್ನ ಕೂದಲಿನ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ '[[ಜಿಂಜರ್]]‌' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಾದ [[ರಾಮೆಸೆಸ್‌ II]] ಅಥವಾ [[ಸೆಟಿ I]]ಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಅವುಗಳಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ, ಜಿಂಜರ್‌ಅನ್ನು ಕಾವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂತಿಡಲಾಗಿತ್ತು.  ಮರುಭೂಮಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾದದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.  ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಿಂಜರ್‌ನನ್ನು ಮಡಕೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಸಮೇತ ಹೂತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆತನನ್ನು ಹೂತಿದ್ದವರು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.  [[ನರಿ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕೊಳೆತ ಶವಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪೇರಿಸಿಟ್ಟಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸತ್ತವರು ಬೇರೊಂದು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದಾದ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಪೇಯಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಮಡಕೆಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸತ್ತವರನ್ನು ಕಾಪಿಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.  1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು  ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಬೆಕ್ಕುಗಳಾಗಿವೆ.  ಅವುಗಳನ್ನು ಹೂತಿಡಲು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು 70 ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;
{{cite web
|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2004/09/0915_040915_petmummies.html
|title=Egyptian Animals Were Mummified Same Way as Humans
|publisher=news.nationalgeographic.com
|accessdate=2008-11-02
|last=
|first=
}}
&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ==
[[File:Mummy in Vatican.jpg|thumb|240px|ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]]
{{Hiero|Mummy (''sˁḥ'')|&lt;hiero&gt;z:,:a-H&lt;/hiero&gt;|align=right|era=egypt}}
''ಮಮ್ಮಿ''  ಎಂಬ [[ಆಂಗ್ಲ]] ಪದವು [[ಮಧ್ಯಯುಗದ]] &quot;[[ಶಿಲಾರಾಳ]]&quot; ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ [[ಪರ್ಷಿಯನ್‌]] ಪದ ''ಮಮ್‌''  (موم)ನಿಂದ ಎರವಲಾದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]]‌ ಪದ ''ಮಮಿಯಾ'' ದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ.  ಕಪ್ಪಾದ [[ಚರ್ಮ]]ದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ [[ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಲಾರಾಳ]]ದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯಿರಬಹುದೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

==ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ==
[[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದವರೆಗೆ ಶವಸಂರಕ್ಷಕರು ದೇಹದ ತೇವಾಂಶ ನಿವಾರಿಸಲು ಉಪ್ಪನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.  [[ನೇಟ್ರನ್]]‌ ಎಂಬ ಉಪ್ಪಿನ ತರಹದ ವಸ್ತು ದೇಹವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಮೂಳೆಗಳಿಗಿಂತ ಮಾಂಸವನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು.  ಒಮ್ಮೆ ಒಣಗಿದ ನಂತರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ತೈಲ ಹಾಗೂ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನು ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  [[21ನೇ ರಾಜವಂಶ]]ವು ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು.  ದೇಹದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆರೆದು ಹೃದಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು [[ಅಂತ್ರಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ]] ರಕ್ಷಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕು ದೇವರುಗಳ ಶಿರಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಒಳಗಿರುವ ಅಂಗಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅಪ್ರಯೋಜಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಮೆದುಳನ್ನು ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಎಸೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಅದೇ ಕೊಕ್ಕೆಗಳ ಮೂಲಕವೇ ದ್ರವೀಕೃತಗೊಳಿಸಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಕೊಳೆತುಹೋಗದಂತೆ ಹಾಗೂ [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಚುರುಕಾಗಿಸಲು ಹೀಗೆ ಬರಿದು ಮಾಡಿದ ದೇಹವನ್ನು ನೇಟ್ರನ್‌ನಿಂದ ಆವೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ನೇಟ್ರನ್‌ ದೇಹವನ್ನು ಮರಳುಗಾಡಿನ ಮರಳಿಗಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.  ಅನೇಕವೇಳೆ ಬೆರಳು ಹಾಗೂ ಕಾಲ್ಬೆರಳು ರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ'ಯ ಬೆರಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾಲ್ವೆರಳುಗಳು ಮುರಿದುಹೋಗದಂತೆ  ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ದೇಹಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಕಾಪಿಡುವ ಶ್ವೇತವರ್ಣದ ನಾರುಬಟ್ಟೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ನಂತರ ಮತ್ತೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ತರಿಬಟ್ಟೆಯ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಅನೇಕ ಪವಿತ್ರ ಯಂತ್ರ ಹಾಗೂ ತಾಯತಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ  ಹಾಗೂ ಸುತ್ತುವರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಾ ಇಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಇವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತಿರಲು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ [[ಕಾ/Ka]]ರವರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟ ತರಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ ನಂತರ,  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸಮಾಧಿಯೊಳಗಿನ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಥಳವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ [[ಶಿಲಾಶವಸಂಪುಟ]]ದಲ್ಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ದಂತಕಥೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಿದ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಗವಾಗಿ]] ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ'ಯ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Aufderheide, Arthur C. |title=The scientific study of mummies |url=https://archive.org/details/scientificstudyo0000aufd |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |year=2003 |pages= |isbn=0-521-81826-5 |oclc= |doi= |ISBN status=May be invalid - please double check}}; p. 525.&lt;/ref&gt;

====ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ====
[[File:Mummy at British Museum.jpg|left|thumb|200px|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]
 
19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಇತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು  ಪ್ರಸ್ತುತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿವೆ.  ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು [[ಕೈರೋ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ಬರ್ಲಿನ್]]‌ನ [[ಅಜಿಪ್ಟಿಷಸ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಹಾಗೂ [[ಲಂಡನ್]]‌ನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ.  ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ [[ಲಕ್ಸಾರ್‌]] ನಗರವು [[ಶವಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಶೇಷ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದ ಕೇಂದ್ರ ಕೂಡಾ ಆಗಿದೆ.  [[ರಾಮೆಸೆಸ್‌ I]]ರದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ  ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವದ ಅವಶೇಷಗಳು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] –[[ಕೆನಡಾ]] ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ  [[ನಯಾಗರ ಜಲಪಾತ]]ದ ಬಳಿಯ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್  ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದ್ದವು ; ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು 1860ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾರಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಲಾವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]]ದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು, ಇದು ರಾಜವಂಶದ್ದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಈಜಿಪ್ಟ್‌'ನ [[ಪ್ರಾಚೀನ ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಮರಳಿಸುವವರೆಗೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 140 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎರಡು-ತಲೆಗಳ ಆಕಳಿನಂತಹಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.  ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಲಕ್ಸಾರ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
{{Wikinewspar|30 brightly coloured mummies discovered in Egyptian necropolis}}

ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ಕೂಡಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.  [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]]ರಾದ Dr. [[ಬಾಬ್‌ ಬ್ರೀಯರ್]]‌ರು, ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.  [[ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ]] [[CAT ಶೋಧಕ]] ಯಂತ್ರಗಳ ಜೀವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ [[ವಿಕಿರಣ]] ಮಟ್ಟದ ಮಾಪನಾಂಕ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  ವಸ್ತುತಃ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಆಚ್ಛಾದನೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯದೇ [[CAT ಶೋಧಕ]] ಹಾಗೂ [[X-ರೇ]] ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಒಳಗಿರುವುದರ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಬಿಂಬವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿ  ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.  ಪ್ರಾಚೀನ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವರ [[ಜೀವಿತ ಅವಧಿ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ  [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ]]  ಅವು ಬಹಳಷ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ.  2008ರಲ್ಲಿ, CT ಶೋಧಕಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ  (ಷಿಕಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ 64- ಹಾಗೂ 256-ಸ್ಲೈಸ್‌ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ಶೋಧಕ) ಪ್ರಸ್ತುತ  [[ಷಿಕಾಗೋದ ಓರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮುನ್‌]] ದೇವಾಲಯದ ಓರ್ವ ದೇವಾಲಯ ಗಾಯಕಿ ಹಾಗೂ ಅರ್ಚಕಿ [[ಮೆರೆಸಾಮುನ್]]‌ಳ, ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದರು. 
[[File:Mummy 501594 fh000031.jpg|thumb|300px|right|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]
ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ [[DNA]]ಯ [[ಅಣುವಾರು ತದ್ರೂಪಿನ]] ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸುಮಾರು 400 BC ಕಾಲದ  ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ DNAಯು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Pääbo S |title=Molecular cloning of Ancient Egyptian mummy DNA |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-04-18_314_6012/page/n127 |journal=Nature |volume=314 |issue=6012 |pages=644–5 |year=1985 |pmid=3990798| doi = 10.1038/314644a0+}}&lt;/ref&gt;  [[ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಅಂತಿಮ ಅವಧಿಯ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಕೂದಲಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ನಿಯತ ಆಹಾರಪದ್ಧತಿಯ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ,&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Macko SA, Engel MH, Andrusevich V, Lubec G, O'Connell TC, Hedges RE |title=Documenting the diet in ancient human populations through stable isotope analysis of hair |journal=Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci. |volume=354 |issue=1379 |pages=65–75; discussion 75–6 |year=1999 |pmid=10091248 |doi=10.1098/rstb.1999.0360}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 3200 BC ಅವಧಿಯ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್]]‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ತೀವ್ರ [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Marin A, Cerutti N, Massa ER |title=Use of the amplification refractory mutation system (ARMS) in the study of HbS in predynastic Egyptian remains |journal=Boll. Soc. Ital. Biol. Sper. |volume=75 |issue=5-6 |pages=27–30 |year=1999 |pmid=11148985 |doi=}}&lt;/ref&gt;

==ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು==
[[File:Seahorse Skeleton Macro 8 - edit.jpg|thumb|left|100px|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸಮುದ್ರಕುದುರೆ]]
ಶೀತದ ವೈಪರೀತ್ಯ ([[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಓಟ್ಜಿ ]]‌, [[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ]]), ಆಮ್ಲತೆ ([[ಟಾಲ್ಲಂಡ್‌ ಮನುಷ್ಯ]]), [[ಉಪ್ಪಿನಂಶ]] ([[ಉಪ್ಪು ಮನುಷ್ಯ]]), ಅಥವಾ ಇಂಗಿಸುವ ಶುಷ್ಕತೆ  ([[ಟಾರಿಮ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]])ಯಂತಹಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ-ಸಂಭವಿಸುವ ಪರಿಸರಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.  [[ವೈಡೆ ಬಾಲಕಿ]] ಹಾಗೂ [[ಲಿಂಡೋ ಮನುಷ್ಯ]]ನಂತಹಾ [[ಹೂತ ದೇಹಗಳೆಂದು]] ಕರೆಯಲಾದ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಕಬ್ಬಿಣ ಯುಗ]]ದ ಶವಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪ್‌ನ [[ಹೂಳು ಪ್ರದೇಶ]]ದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.pbs.org/wgbh/nova/bog/iron-nf.html | title = Bog bodies of the Iron Age | work = [[NOVA (TV series)|NOVA]] | accessdate = 2007-10-25 | date = 2006-01-01}}&lt;/ref&gt;  ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಕೂಡಾ ಆಗುತ್ತದೆ; ಆಳವಿಲ್ಲದ [[ಉಪ್ಪುನೀರಿನ]] ಪರಿಸರದ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ದೇಹರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಸಮುದ್ರಕುದುರೆ]] ಹಾಗೂ [[ನಕ್ಷತ್ರಮೀನು]]ಗಳಂತಹಾ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭವನೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.  ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡೋ]], [[ಡಕೋಟಾ]], ಹಾಗೂ [[ಟ್ರಾಕೋಡಾನ್‌ ಡೈನೋಸಾರ್‌ಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]ಯಂತಹಾ ಹಳೆಯ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಬಹುಮೌಲ್ಯದ ಶೋಧನೆಗಳು.

===ಯುರೋಪ್‌===
====ಇಟಲಿ====

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸರದ ಬೇಡಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಪರೂಪವಾದರೂ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲೇ ಪುರಾತನವಾದ ಕೆಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಖ್ಯಾತವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಎಂದರೆ ಸುಮಾರು 3300 BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  [[ಓಟ್ಜ್‌ಟಲ್‌ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಹಿಮನದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಘನೀಭವಿಸಿದ ಹಾಗೂ 1991ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ [[ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯ ಓಟ್ಜಿ]].  1805ರಲ್ಲಿ [http://www.aziendeumbre.it/html/view_mummie.ferentillo.grotte.terni.umbria.html ] [[ಉಂಬ್ರಿಯಾ]] ಪ್ರದೇಶದ [[ಫೆರೆಂಟಿಲ್ಲೋ]]ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು.  ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಚೀನವೆಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದ್ದು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚಿನದ್ದು  19ನೇ ಶತಮಾನದವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿವೆ.

====ಹೂಳುಪ್ರದೇಶದ ದೇಹಗಳು====
{{Main|Bog bodies}}
[[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]], [[ಐರ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ನೆದರ್‌ಲೆಂಡ್ಸ್]], [[ಸ್ವೀಡನ್]]‌, ಹಾಗೂ [[ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]]ಗಳು [[ಸ್ಫಾಗ್ನಂ ಹೂಳು ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಲೆಗಳ ಅಥವಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮರಣಿಸಿದ ಜನರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಅನೇಕ [[ಹೂಳುಪ್ರದೇಶದ ದೇಹಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು.  ಅಂತಹಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ನೀರಿನ ಆಮ್ಲತೆ, ಶೈತ್ಯ ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಕೊರತೆಗಳು ಸೇರಿ ದೇಹದ ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿವೆ.  ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.  ಅಂತಹಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಚರ್ಮ ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಂಗಗಳು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು  ಹೂತೆಡೆಯಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದಾಗ ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಮರಣಿಸಿದವರ ಕೊನೆಯ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಸಹಾ [[ಜಠರ/ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ [[ಹರಾಲ್ಡ್‌ಸ್ಕೆರ್‌ ಮಹಿಳೆ]]ಯದು, ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು  [[ಜಟ್‌ಲೆಂಡ್]]‌ನ ಹೂಳುಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಗಾರರು 1835ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದರು.  ಆಕೆಯನ್ನು ಆದಿ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ರಾಣಿಯೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ  [[ವೆಜ್ಲೆ]]ಯ [[ಸಂತ ನಿಕೋಲಾಯ್‌ ಚರ್ಚ್]]‌ನ, ರಾಜವಂಶೀಯ [[ಶಿಲಾಶವಸಂಪುಟ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.

====ಗುವಾಂಚಸ್ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು====
[[File:Momia guanche museo santa cruz 27-07.JPG|thumb|200px|ಮುಸೆಯೋ ಡೆ ಲಾ ನೇಚರಾಲೆಜಾ ವೈ ಎಲ್‌ ಹೊಂಬ್ರೆನಲ್ಲಿನ (ಟೆನೆರೈಫ್‌, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳು, ಸ್ಪೇನ್‌) ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]]
{{Main|Guanches}} 
[[ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳ]] [[ಆದಿವಾಸಿ]] [[ಗುವಾಂಚಸ್‌ಗಳು]] ಸತ್ತ ತಮ್ಮವರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುತ್ತಿದ್ದರು; 6 ಅಥವಾ 7 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರದ ಅನೇಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ವಿಪರೀತ ಶುಷ್ಕಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.  ಅವರ ಪದ್ಧತಿಯು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಜನರ]] ವಿಧಾನದ ರೀತಿಯೇ ಇತ್ತು.  ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿತ್ತು.  [[ಟೆನೆರೈಫ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಶವವನ್ನು ಮೇಕೆ ಹಾಗೂ ಕುರಿಗಳ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತರೆ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿನಂತಹಾ ವಸ್ತುವನ್ನು ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ನಂತರ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಸಮಾಧಿದಿಣ್ಣೆ]]ಗಳಡಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಟೆನೆರೈಫ್‌ನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉಪಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವಿಶೇಷ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಸ್ತ್ರೀ ಶವಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು, ಪುರುಷಶವಗಳಿಗೆ ಪುರುಷರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅನೇಕವೇಳೆ ದೇಹಗಳನ್ನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹೂಳುವಿಕೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು.  ಟೆನೆರೈಫ್‌ ದ್ವೀಪದ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ವಿಧಾನವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು [[ಸ್ಪೇನ್]]‌ ಹಾಗೂ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿದ್ದವಲ್ಲದೇ ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆಗಿದ್ದವು. [[ಮುಸೆಯೋ ಡೆ ಲಾ ನೇಚರಾಲೆಜಾ ವೈ ಎಲ್‌ ಹೊಂಬ್ರೆ]] ([[ಟೆನೆರೈಫ್]]‌ )ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್‌ ಆಂಡ್ರೆಸ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]]  ಇದ್ದಂತೆ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಗುವಾಂಚಸ್‌  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

===ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ===
[[File:Peruvian mummy.jpg|thumb|left|200px|ಕಾರ್ಮೋ ಕಾನ್ವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿನ(ಲಿಸ್ಬನ್‌) ಪೆರುವಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ.]]

{{Main|Chinchorro mummies}}
ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಬಲಿಕೊಟ್ಟು [[ಆಂಡಿಸ್]]‌ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಪೆರು]] ಹಾಗೂ [[ಚಿಲಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮವಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು  ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ  [[ಇಂಕಾ]] ಅವಧಿಯವಾಗಿವೆ.  ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾದವುಗಳಲ್ಲೇ ಹಳೆಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಚಿಂಚೊರ್ರೋ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]] ಇವೆ.  ಇಲ್ಲಿನ ಶೀತ, ಹಾಗೂ ಒಣ ಹವಾಗುಣವು ಶವಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಹಾಗೂ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.  1995ರಲ್ಲಿ 1440ರಿಂದ 1450ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ 11-ರಿಂದ 14-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ [[ಇಂಕಾ]] ಬಾಲಕಿಯ ಘನೀಭವಿಸಿದ ದೇಹವು ದಕ್ಷಿಣ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಅಂಪಾಟೊ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.  &quot;[[ಜುವಾನಿಟಾ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]] &quot; (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ &quot;ಮಾಮಿಯಾ ಜುವಾನಿಟಾ &quot;) ಅಥವಾ &quot;ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಆಕೆ ಕೆಲ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ [[ಇಂಕಾಗಳ ಪರ್ವತ ದೈವ]] ಆಪಸ್‌ಗೆ ನೀಡಿದ [[ಮಾನವ ಬಲಿ]]ಯಾಗಿದ್ದಳು.
ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ, ಟಿವಾನಕು ಯುಗದ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯಾದ 'ಮಿಸ್‌ ಚಿಲಿ' ಇದೆ.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=P_xj3QTHHvoC&amp;amp;pg=PA156&amp;amp;lpg=PA156&amp;amp;dq=Miss+Chile+Mummy&amp;amp;source=bl&amp;amp;ots=BpEJtyAjAs&amp;amp;sig=d0ANonPb7ZjJH5u-X-hXMdC9IiE&amp;amp;hl=en&amp;amp;ei=H7DsScT5NoGeM_SD5ekF&amp;amp;sa=X&amp;amp;oi=book_result&amp;amp;ct=result&amp;amp;resnum=5&lt;/ref&gt;  ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಯಾನ್‌ ಪೆಡ್ರೋ ಡೆ ಅಟಕಾಮಾದಲ್ಲಿನ [[ಗುಸ್ಟಾವೋ ಪೇಜ್‌ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.alovelyworld.com/webchili/htmgb/chl030.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-07 |archive-date=2009-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090908223004/http://www.alovelyworld.com/webchili/htmgb/chl030.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ===
1989ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, Dr. [[ನಟಾಲಿಯಾ ಪೊಲೊಸ್ಮಕ್]]‌ ನೇತೃತ್ವದ ರಷ್ಯಾದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ತಂಡ [[ಮಂಗೋಲಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಸನಿಹವಿರುವ [[ಆಲ್ಟೆ ಪರ್ವತಗಳ]]ಲ್ಲಿನ [[ಪಾಂಟಿಕ್‌-ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]] ಪ್ರದೇಶದ ''ಸ್ವರ್ಗದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು/ಪೇಸ್ಚರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹೆವನ್‌''  ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಸೈಬೀರಿಯಾದ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು.  ಆಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಆರು ಅಲಂಕೃತ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ 
ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡು ನಂತರ ಅಸಾಧಾರಣ ವಾತಾವರಣದ ಕಾರಣ ಐದನೇ ಶತಮಾನ B.C.ಯಲ್ಲಿ  ಘನೀಭವಿಸಿದ ಆಕೆಯು, ನಾಶಗೊಂಡ [[ಪೇಜಿರಿಕ್‌]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ [[ಷಮನ್‌]] ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.  ಆಕೆಯ ದೇಹವನ್ನು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿತ್ರದ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ನೀಲಿ ಹಚ್ಚೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ಉತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹಚ್ಚೆಗಳೆಂದರೆ [[ಕತ್ತೆ]], [[ಪರ್ವತದ ಟಗರು]], ವಿಪರೀತ ಶೈಲೀಕೃತಗೊಂಡ ಉದ್ದನೆಯ ಕವಲ್ಗೊಂಬುಗಳ ಎರಡು [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಬಲ ತೋಳಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳವು.  ಎದೆಯ ಮೇಲಿನ [[ಗೃಧ್ರಸಿಂಹ]]ವನ್ನು ಹೋಲುವ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸರ  ಹಚ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಎಡತೋಳಿನ ಮೇಲೆ  ಎರಡು ಜಿಂಕೆ ಹಾಗೂ ಪರ್ವತಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿರುವ ಭಾಗಶಃ ಅಳಿಸಿಹೋದ ಮೂರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ  (&quot;ಕೊನನ್‌&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾದ) ಓರ್ವ ಪುರುಷನನ್ನೂ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದರು.  ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದ ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ಉಪಚಾರ ಮಾಡದ ಕಾರಣ ಆದ ದೇಹದ ತ್ವರಿತ ಕೊಳೆತ ಹಾಗೂ [[ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ [[ಅಲ್ಟಾಯ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವು  ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ &quot;ಕಳುವಾದ&quot; ಪ್ರಾಕ್ತನ ಕೃತಿಗಳ ಮರಳಿಕೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ ಕಾರಣ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದ [[ನೋವೋಸಿಬಿರ್ಸ್ಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಪಿಡಲಾಗಿರುವ ನೀರ್ಗಲ್ಲ ಕನ್ಯೆಯು ವಿವಾದಗಳ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web | title = The Siberian Ice Maiden | url = http://www.explorenorth.com/library/weekly/more/bl-icemaiden.htm|publisher=ExploreNorth | accessdate = 2007-03-17 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last = Polosmak | first = Natalya | title = A Mummy Unearthed from the Pastures of Heaven  | journal =[[National Geographic Magazine]] | pages=80–103| year = 1994}}&lt;/ref&gt;

===ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ===
1972ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀನ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ [[ಕ್ವಿಲಾಕಿಟ್ಸೊಕ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿನ [[ಎಸ್ಕಿಮೋಗಳ]] ತ್ಯಜಿಸಿದ ವಸತಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು.  &quot;ಗ್ರೀನ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು&quot; ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮರಣಿಸಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ [[ಶಿಶು]], ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಹುಡುಗ, ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಯೋಮಾನದ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರದಾಗಿದ್ದವು.  ಅವುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿನ ಸೊನ್ನೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಹಾಗೂ ಒಣ ಗಾಳಿಯ ಕಾರಣ ಅವರ ದೇಹಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Deem | first = James M. | title = World Mummies: Greenland Mummies | url = http://www.mummytombs.com/mummylocator/group/greenland.htm | publisher = Mummy Tombs | date = last updated 2007-03-15 | accessdate = 2007-03-16 | archive-date = 2007-02-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070208160451/http://www.mummytombs.com/mummylocator/group/greenland.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last = Hart Hansen | first = Jens Peder | coauthors = Jørgen Meldgaard; Jørgen Nordqvist (eds.) | title = The Greenland Mummies | location = London | publisher=British Museum Publications | date = 1991 | isbn = 0714125008}}&lt;/ref&gt;  ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಎಂದರೆ [[ಕ್ವಾಡೆ ಡನ್‌ ಟ್ಸಿಂಚಿ]] ([[ಷಾಂಪೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಐಷಿಹಿಕ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ನೇಷನ್ಸ್]]‌ ಜನರ [[ದಕ್ಷಿಣದ ಟಟ್ಚೋನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ &quot;ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪತ್ತೆಯಾದ&quot;), ಎಂಬ ಆಗಸ್ಟ್‌ 1999ರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಫಸ್ಟ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಬೇಟೆಗಾರರು [[ಟಾಟ್ಷೆನ್‌ಷಿನಿ-ಅಲ್‌ಸೆಕ್‌ ಉದ್ಯಾನ]]ವಲಯದ ಹಿಮನದಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದು.  ನಂತರ ಸುಮಾರು 550 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆತ ಮರಣಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಉಳಿಕೆಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವುಗಳಲ್ಲೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Ministry of Tourism, Sport and the Arts, British Columbia | title = Kwaday Dan Ts'inchi | url = http://www.tsa.gov.bc.ca/archaeology/kwaday/ | accessdate = 2007-03-08 | archive-date = 2007-01-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070125170847/http://www.tsa.gov.bc.ca/archaeology/kwaday/ | url-status = dead }}; {{cite web | last = Lundberg | first = Murray | title = Kwaday Dän Sinchi, The Yukon Iceman | url = http://www.explorenorth.com/library/weekly/aa082599.htm | publisher = ExploreNorth | date = 2001-07-24 | accessdate = 2007-10-25 }}&lt;/ref&gt; {{Citecheck|date=December 2007}}

==ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ==
{{Main|Buddhist mummies|Sokushinbutsu}}

ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಯಾವ ಕುರುಹು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ದೇಹವನ್ನು [[ಕೊಳೆಯದಂತೆ]] ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಕೆಲ ಬೌದ್ಧರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶರೀರವನ್ನು ಚೈತನ್ಯರಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರು.  &quot;ಕೇವಲ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿದ ಸಾಧಕರು ಮಾತ್ರವೇ ಸಾವಿನ ಮುಂಚೆಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ, ತಮ್ಮ ಶವವು ಕೆಡದಂತೆ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಬೌದ್ಧರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;[http://english.pravda.ru/science/19/94/378/15173_immortality.html ಮರ್ತ್ಯರು ಹಾಗೂ ಸಂತರು ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಮರರಾಗಿರಬಹುದು - Pravda.][http://english.pravda.ru/science/19/94/378/15173_immortality.html Ru]&lt;/ref&gt;

ಅನೇಕ ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧ  ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮರಣಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆದ ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅವರನ್ನು [[ಕಮಲದ ಭಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಹಾಗೆಯೇ ([[ಮರ]], [[ಕಾಗದ]], ಅಥವಾ [[ಸುಣ್ಣ]]ದಂತಹಾ) ನಿರ್ಜಲಕಾರಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಧಾರಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು, ನಂತರ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಹಾಗೆ ರಕ್ಷಿತಗೊಂಡ ದೇಹಗಳಿಗೆ ನಂತರ ವರ್ಣಲೇಪನ ಮಾಡಿ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಅಲಂಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

[[ವಿಕ್ಟರ್‌ H. ಮೇಯರ್]]‌ರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಕೊಳೆಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಪಡೆದ, ca. 1475ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್‌ ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು  ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉಪವಾಸ ಹಾಗೂ [[ಕಮಲದ ಭಂಗಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಣಕಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಾವಕಾಶ ಶ್ವಾಸಬಂಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಧ್ಯಾನದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಸ್ವಯಂ-ಶವಸಂರಕ್ಷಿತ  ಸನ್ಯಾಸಿಗಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅನೇಕ  [[ಜಪಾನೀ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ, ಉಪ್ಪು, [[ಕಾಯಿ]], [[ಬೀಜಗಳು]], [[ಬೇರುಗಳು]], [[ಪೀತದಾರುವಿನ ತೊಗಟೆ]] ಹಾಗೂ ''[[ಉರುಷಿ]]''  ಟೀ/ಕಷಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿರಳ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರು/ಕಟುವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.sonic.net/~anomaly/japan/dbuddha.htm ಜಪಾನ್‌ನ ಬೌದ್ಧ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]&lt;/ref&gt;  ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪೀತದಾರು ಮರದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.

==ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು==
1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಪ್ರಯೋಜಕತಾವಾದ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕ [[ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್]]‌, ತನ್ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಮಾದರಿ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಹೇಗೆ  &quot;ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಂಗಚ್ಛೇದನವು ಭಯಹುಟ್ಟಿಸಬಹುದು&quot; ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕೆಂದು; ಹಾಗೆ ತೋರಿಸಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ತನ್ನ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದೊಂದಿಗೆ (ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಹೊರತು, ಕಳವಿನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಕಾರಣವಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಇಡಬೇಕಾಗಿಬರುವವರೆಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಆತನ ಕಾಲ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mentalfloss.com/blogs/archives/12653 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-07 |archive-date=2012-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119161451/http://www.mentalfloss.com/blogs/archives/12653 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ತಾನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಉಡಿಸಿ ತಾನು ಆಲೋಚನಾಮಗ್ನನಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದ್ದರು.&quot;  ಆತನ ದೇಹವನ್ನು, ಬೆಂಥಮ್‌ ಕೋರಿಕೊಂಡಂತೆ ತಯಾರಿಸಲು ತೊಂದರೆಯಾದ ಕಾರಣ ಮೇಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಲೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದ [[ವಿಶ್ವಸ್ವತಂತ್ರತಾವಾದ]]ದ ರಷ್ಯಾದ ಚಳುವಳಿಯು, [[ನಿಕೋಲಾಜ್‌ ಫೆಡೊರೊವ್‌]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.  ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತೆಂದರೆ, [[ಲೆನಿನ್]]‌'ರ ಮರಣದ ನಂತರ, [[ಲಿಯೊನಿಡ್‌ ಕ್ರಾಸಿನ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್‌ ಬೊಗ್ಡಾನೊವ್]]‌ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಲು ಆತನ ದೇಹ ಹಾಗೂ ಮಿದುಳನ್ನು [[ಕ್ರಯೋನಿಕ್ಸ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಬೇಕೆಂದು]] ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಲೇಖನ ನೋಡಿ: А.М. и А.А. Панченко «Осьмое чудо света», ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ  Панченко А.М. О русской истории и культуре. St. ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌: ಅಜ್ಬುಕಾ, 2003. ಪುಟ 433.&lt;/ref&gt;  ಅಗತ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ವಿದೇಶದಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಯೋಜನೆಯು ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಇಬಿಡೆಂ.&lt;/ref&gt;  ಬದಲಿಗೆ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು [[ಶವಸಂರಕ್ಷಿಸಿ]] ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿನ [[ಲೆನಿನ್‌ ಸಮಾಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ.  [[ಡ್ಜೋಸರ್‌ ಪಿರಮಿಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸೈರಸ್‌ನ ಸಮಾಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು [[ಅಲೆಕ್ಸೆ ಷ್ಚುಸೆವ್‌]] ತಯಾರಿಸಿದ್ದರು.

[[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದ [[ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ,  ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ (ಲಿಯಾನ್‌ ಸಮೀಪದ) [[ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ]] ನಗರದ ರುದ್ರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ [[ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು]].  ಅವು ಆನುಷಂಗಿಕ ಆಧುನಿಕ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಸತ್ತವರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಮಾಧಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು 1896ರಿಂದ  1958ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ &quot;ಅಗೆದು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು&quot;.  ನಗರವನ್ನು ಎತ್ತರದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುವಂತಿರುವ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ''ಮ್ಯುಸಿಯೋ ಡೆ ಲಾಸ್‌ ಮೊಮಿಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ,''  ಗುವಾನಾಜುವಾಟೊ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ.  ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ  [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌/ಚ್‌ ವಾನ್‌ ಕಹ್ಲ್‌ಬುಟ್ಜ್‌]]ನದು (1651-1702), ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ಆತನ ತವರಾದ [[ಕ್ಯಾಂಪೆಹ್ಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

1994ರಲ್ಲಿ, 1729-1838ರ ಅವಧಿಯ 265 ಸಂರಕ್ಷಿತ ದೇಹಗಳು [[ಹಂಗೆರಿ]]ಯ [[ವಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್]]‌ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದವು.  ಈ ಶೋಧನೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತಲ್ಲದೇ, 2006ರ ವೇಳೆಗೆ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]‌ನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nhmus.hu/tarak/embertar/gyujtemenyek/ujkorimumgyujt.html |title=Újkori múmiák gyűjteménye |access-date=2010-04-07 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930192010/http://www.nhmus.hu/tarak/embertar/gyujtemenyek/ujkorimumgyujt.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಗ್ರೀಕ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] [[ಸನ್ಯಾಸಿ]] [[ವಿಸ್ಸಾರಿಯನ್‌ ಕೊರ್ಕೊಲಿಯಾಕೊಸ್‌]]ರ ದೇಹವು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ [[ಆತನ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ]] ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.  ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯು [[ಪವಾಡ]] ಎನ್ನುವವರ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನುವವರ ನಡುವೆ ವಿವಾದವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು.

====ಸಮ್ಮಮ್‌ ====
[[File:Cat Mummification by Summum.jpg|left|thumb|200px|ಸಮ್ಮಮ್‌ನಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿರುವ ಬೆಕ್ಕು]]

1975ರಲ್ಲಿ, [[ಸಮ್ಮಮ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಗೋಪ್ಯ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು &quot;ಆಧುನಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ&quot;ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ರೂಪ ಎನ್ನುವುದು ಸಮ್ಮಮ್‌ನ ಸಮರ್ಥನೆ.  ಈ ಸೇವೆಯು [[ಧಾರ್ಮಿಕ/ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.  ಸಮ್ಮಮ್‌ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನವರು ದೇಹದ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಇರುವ [[ಮೂಲತತ್ವ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆ ಮೂಲತತ್ವವು ಮತ್ತೊಂದು ಗಮ್ಯದೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ.  ಸಮ್ಮಮ್‌ ಇದನ್ನು &quot;ಸ್ಥಾನಾಂತರ,&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯು ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಣದ ಬದಲಿಗೆ, ಸಮ್ಮಮ್‌ ದೇಹದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೋಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.  ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದ್ರವವಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಟ್ಟಿರುವುದೂ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ.  ಸಮ್ಮಮ್‌  ತನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವುದೆಂದರೆ ಮಾನವರ [[ತದ್ರೂಪಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ DNA ತನ್ನ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಸುದ್ದಿಸಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ,&lt;ref name=&quot;MummyMakers&quot;&gt;{{cite web
|last = Laytner
|first = Ron
|authorlink = 
|date = 
|year = 2007
|month = 
|url = http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php%3Fcat%3D3f5121f82466f&amp;sub=41e6d1f696796
|title = The Mummy Makers
|format = 
|work = 
|pages = 
|publisher = Edit International
|accessdate = 2007-09-16
|archive-date = 2008-06-24
|archive-url = https://web.archive.org/web/20080624201829/http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php%3Fcat%3D3f5121f82466f&amp;sub=41e6d1f696796
|url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಸಮ್ಮಮ್‌  ಪಕ್ಷಿ, ಬೆಕ್ಕು, ಹಾಗೂ ನಾಯಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮುದ್ದಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಶವಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.  ಸಮ್ಮಮ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಮಯದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಜನರು ಶವಸಂರಕ್ಷಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾರಲ್ಲದೇ ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ, &quot;ಪೂರ್ವಭಾವಿ&quot; ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌]]ನಂತಹಾ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳೂ ಸಮ್ಮಮ್‌ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವಲ್ಲದೇ, ಆರ್ಥರ್‌ C. ಆಫ್ಡರ್‌ಹೇಡ್‌ರ ''ದ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಮಮ್ಮೀಸ್‌''  ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NGPetWrap&quot;&gt;{{Cite video| people = Chan, Wah Ho (Cinematographer)|date= 1996| title = Pet Wraps&amp;nbsp;| medium = TV| location = &amp;nbsp;USA| publisher = National Geographic Television}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBCFaceofTutankhamun&quot;&gt;{{Cite video| people = Frayling, Christopher (Writer/Narrator/Presenter)|date= 1992| title = [http://amazon.imdb.com/title/tt0262957/ The Face of Tutankhamun]&amp;nbsp;| medium = TV-Series| location = &amp;nbsp;England/USA| publisher = British Broadcasting Corporation (BBC)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AufderheideSummum&quot;&gt;{{cite book | last = Aufderheide | first = Arthur C. | year = 2003 | title = The Scientific Study of Mummies | url = https://archive.org/details/scientificstudyo0000aufd | publisher = Cambridge University Press | pages = [https://archive.org/details/scientificstudyo0000aufd/page/60 60], p. 411 | location = Cambridge | isbn = 0-521-81826-5}}&lt;/ref&gt;

====ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌====
{{Main|Plastination}}
[[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌]] ಎಂಬುದು [[ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ದೇಹಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.  [[ನೀರು]] ಹಾಗೂ [[ಕೊಬ್ಬಿನಂಶ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು]] ಅಳವಡಿಸಿ ಮುಟ್ಟಬಹುದಾದ, ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರದ ಅಥವಾ ಕೊಳೆಯದ ಹಾಗೂ  ಮೂಲ ಮಾದರಿಯ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು [[ಗುಂಥರ್‌ ವಾನ್‌ ಹೇಗೆನ್ಸ್‌]] [[ಹೇಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ 1978ರಲ್ಲಿ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದರು.  ವಾನ್‌ ಹೇಗೆನ್ಸ್ ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನದು/ಪೇಟೆಂಡ್‌ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು ವಿಶೇಷತಃ [[ಬಾಡಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್‌]]‌ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ,&lt;ref&gt;[http://www.bodyworlds.com ಬಾಡಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಸ್‌ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]&lt;/ref&gt; ರಚನಾಕಾರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಮಾಡಿದ ದೇಹಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಅದರ ಭರ್ಜರಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.  ಅವರು [[ಹೇಡೆಲ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವರೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಅದರ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆಯಲ್ಲದೇ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://isp.plastination.org/ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್‌ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ]&lt;/ref&gt;

==ಕಥೆ/ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು==

ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು [[ಭಯಾನಕ]] ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಪ್ರೇತಾತ್ಮ]]ಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.  20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಭಯಾನಕ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಶಾಪ]]ವೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವು.  [[ಬ್ರಾಮ್‌ ಸ್ಟೋಕರ್]]‌ರ 1903ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸುವ ಓರ್ವ  ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ'ರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ [[ಭಯಾನಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ದ ಜ್ಯೂಯೆಲ್ ಆಫ್‌ ಸೆವೆನ್‌ ಸ್ಟಾರ್ಸ್‌]]''  ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು.  ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ  ನಂತರ ''[[1971ರ ಚಿತ್ರ ದ ಬ್ಲಡ್‌ ಫ್ರಂ ದ ಮಮ್ಮೀಸ್‌ ಟೂಂಬ್‌]]'' ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.

ಅಂತಹಾ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ  [[ಬಾರಿಸ್‌ ಕಾರ್ಲಾಫ್]]‌ರು [[ಇಂಹೋಟೆಪ್]]‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವ 1932ರ ಚಿತ್ರ  ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ]]''  ; ನಂತರದ ನಾಲ್ಕು 1940ರ ದಶಕದ' [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]]‌ನ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ]]''  ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ [[ಖಾರಿಸ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಕುರಿತಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಚಿತ್ರಗಳು,  1959ರ ಹ್ಯಾಮರ್‌ ರೀಮೇಕ್‌ಗಳಾದ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌]]''  ಹಾಗೂ ''[[ದ ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಟೂಂಬ್‌]]'' ; ಹಾಗೂ 1999ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ  (ಹಾಗೂ ನಂತರ ಎರಡು ನೇರ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಉಪಚಿತ್ರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿತವಾದ) [[ಮೂಲಚಿತ್ರದ ರೀಮೇಕ್‌ ಚಿತ್ರ]]. ಶಾಪಗ್ರಸ್ತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಗೆ [[ಟುಟಾಖಾಮುನ್‌]] ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಶಾಪವೂ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.  1979ರಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಂಪೆನಿ]]ಯು ''[[ದ ಹಾಲೊವಿನ್‌ ದಟ್‌ ಆಲ್ಮೋಸ್ಟ್‌ ವಾಸ್‌ನ್ಟ್]]'' ‌ ಎಂಬ,  (ರಾಬರ್ಟ್‌ ಫಿಚ್‌) [[ಕೌಂಟ್‌ ಡ್ರಾಕುಲಾ]]ನ ಕೋಟೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಮಾತಾಡದೇ ಬಂದಿಳಿಯುವ ಕಥೆ ಹೊಂದಿದ್ದ  TV ರಜಾಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು.

[[File:StoogeMummy.jpg|thumb|1939ರಲ್ಲಿ, ದ ಥ್ರೀ ಸ್ಟೂಜಸ್‌ ಮಹಾರಾಜ ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮುನ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವದ ಪತ್ತೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಿರುಚಿತ್ರ &quot;ವೀ ವಾಂಟ್‌  ಅವರ್‌ ಮಮ್ಮಿ&quot; ಮೂಲಕ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಿದರು.]]

[[ಟುಟಾನ್‌ಖಾಮುನ್‌]]'ನ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಹೋವರ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಟರ್]]‌ರು 1922ರಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಿದ್ದು ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಕರೆತಂದಿತು.  [[ಹಿಂಸಾತಮಾಷೆ]]ಯ ನಾಟಕ [[ಥ್ರೀ ಸ್ಟೂಗಸ್]]‌ ಹಾಸ್ಯಮಯವಾಗಿ ''[[ವೀ ವಾಂಟ್‌ ಅವರ್‌ ಮಮ್ಮಿ]]''  ಎಂಬ ಕಿರುಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂವರು, [[ಕುಬ್ಜ]] ಮಹಾರಾಜ ರುಟೆನ್‌ಟುಟೆನ್‌ (ಹಾಗೂ ಆತನ ರಾಣಿ, ಹಾಟ್ಸಿ ಟಾಟ್ಸಿ)ರ [[ಸಮಾಧಿ]]ಯನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಒಂದು ದಶಕದ ನಂತರ, ''[[ಮಮ್ಮಿ'ಸ್‌ ಡಮ್ಮೀಸ್]]'' ‌, ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕುಟಿಲ ಬುದ್ಧಿಯ ಬಳಸಿದ [[ರಥ]]ಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಅವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಲ್ಲುನೋವಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ/ಬೇರೆ  ಮಹಾರಾಜ  ರೂಟೆನ್‌ಟೂಟಿನ್‌ ([[ವರ್ನಾನ್‌ ಡೆಂಟ್]]‌)ಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ==
*[[ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ]]
*[[ಕೊಳೆಯದಿರುವಿಕೆ]]
*[[ಹೂಳುನೆಲದ ದೇಹ]]
*[[ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
*[[DNA ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]

==ಆಕರಗಳು==
{{Reflist}}

==ಮೂಲಗಳು==
===ಪುಸ್ತಕಗಳು===
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* {{cite book
|last = Aufderheide
|first = Arthur C.
|authorlink = 
|year = 2003
|title = The Scientific Study of Mummies
|url = https://archive.org/details/scientificstudyo0000aufd
|publisher = Cambridge University Press
|location = Cambridge
|isbn = 0-521-81826-5
|unused_data = |ISBN status = May be invalid - please double check
}}
*ಬಾರ್ಬರ್‌, ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ವೇಲ್ಯಾಂಡ್‌. 1999. ''ದ ಮಮ್ಮಿಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಉರುಂಚಿ''. 1999. ಲಂಡನ್‌ ಪಾನ್‌ ಬುಕ್ಸ್. ಇದೂ ಕೂಡ: W. W. ನಾರ್ಟನ್‌ &amp; ಕಂಪೆನಿ. ISBN 0-03-063748-1 
*[[ಬಡ್ಜ್‌, E.A.ವಾಲ್ಲಿಸ್]]. 1925. ''ದ ಮಮ್ಮಿ, ಎ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಸ್‌ ಫ್ಯುನೆರರಿ ಆರ್ಕೆಯಾಲಜಿ.''  ಡೋವರ್‌ Publ. Inc., ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಡೋವರ್‌ Ed. 1989, (512 pgs.) ISBN 0-03-063748-1
*ಡೇವಿಸ್‌-ಕಿಂಬಲ್‌, ಜೀನ್ನೈನ್‌, ಬೆಹನ್‌, ಮೋನಾರೊಂದಿಗೆ. (2002) ವಾರಿಯರ್‌ ವಿಮೆನ್‌: ಆನ್‌ ಆರ್ಕೆಯಾಲಜಿಸ್ಟ್‌'ಸ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಫಾರ್‌ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್‌ ಹಿಡನ್‌ ಹೀರೋಯಿನ್ಸ್.  ವಾರ್ನರ್‌ ಬುಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. ಫಸ್ಟ್‌ ಟ್ರೇಡ್‌ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್, 2003. ISBN 0-762-42739-6 
*ಇಲ್ಕರ್‌ಸನ್‌, ಬಿಲ್. (2006) ''ರ್ರ್ಯಾಪ್-ಇಟ್‌-ಅಪ್‌: ಹೌ ಮೈ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ ವಿಲ್‌ ಸರ್ವೈವ್‌ ಅಸ್‌ ಆಲ್‌''. ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್. ಐ ಆಫ್‌‌ ರಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ಸ್‌. ISBN 0-471-69059-7.
*ಮಲ್ಲೊರಿ, J. P. ಹಾಗೂ ಮೇಯರ್‌, ವಿಕ್ಟರ್‌ H. 2000.  ''ದ ಟಾರಿಮ್‌ ಮಮ್ಮಿಸ್‌ : ಆನ್‌ಷಿಯೆಂಟ್‌ ಚೀನಾ ಅಂಡ್‌ ದ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್‌ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ದ ವೆಸ್ಟ್'' ‌. ಥೇಮ್ಸ್‌ &amp; ಹಡ್ಸನ್.  ಲಂಡನ್‌ | 2000 ISBN 0-03-063748-1
*ಪ್ರಿಂಗಲ್‌, ಹೀಥರ್. 2001. ''ಮಮ್ಮಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌: ಸೈನ್ಸ್‌, ಆಬ್ಸೆಷನ್‌, ಅಂಡ್‌ ದ ಎವರ್‌ಲಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಡೆಡ್''. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು ISBN 0-03-063748-1
*ಟೇಲರ್‌, ಜಾನ್‌ H. 2004. ''ಮಮ್ಮಿ : ದ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ''. ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-03-063748-1
&lt;/div&gt;

===ಆನ್‌ಲೈನ್===
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
*{{cite news
|url = http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php%3Fcat%3D3f5121f82466f
|title = The Mummy Makers
|publisher = Edit International
|date = 2003-2004
|accessdate = 2006-05-29
|archive-date = 2006-12-07
|archive-url = https://web.archive.org/web/20061207181050/http://www.editinternational.com/index.php?pag=stories.php%3Fcat%3D3f5121f82466f
|url-status = dead
}}
*[[Howstuffworks.com]]ನಲ್ಲಿ [http://science.howstuffworks.com/mummy.htm ಮಮ್ಮಿಗಳು].
*[http://www.straightdope.com/columns/010126.html ''ದ ಸ್ಟ್ರೈಟ್‌ ಡೋಪ್‌ ''  ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು ಕೊನೈನ್‌ ಬಳಕೆಯ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720004633/http://www.straightdope.com/columns/010126.html |date=2008-07-20 }}
*[http://www.colostate.edu/Dept/Entomology/courses/en570/papers_2000/wells.html ಕೊಲೊರಾಡೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೈನ್‌ ಹಾಗೂ ಇತರ ನವ-ಜಗತ್ತಿನ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳ ಪತ್ತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಟಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060505104808/http://www.colostate.edu/Dept/Entomology/courses/en570/papers_2000/wells.html |date=2006-05-05 }}
*[https://web.archive.org/web/20091027144751/http://www.geocities.com/dimitrovs75/mummy.htm ಅಪರಿಚಿತ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ  Eಯ ಬಗ್ಗೆ]
* {{cite web
|last =
|first =
|authorlink =
|date = 
|year = 
|month =
|url = http://www.summum.us/mummification/
|title = Summum - Modern Mummification
|work =
|pages =
|publisher = Summum
|language =
|accessdate = 2006-05-29
|curly =
}}
*[https://www.virtual-body.org/gallery/virtual-mummy/ ಅವಾಸ್ತವ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ : ಮೌಸ್‌ ಕ್ಲಿಕ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿ ]
&lt;/div&gt;

===ವಿಡಿಯೊ===
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* {{Cite video
|people = Chan, Wah Ho (Cinematographer)
|date= 1996
|title = Pet Wraps&amp;nbsp;
|medium = TV
|location = &amp;nbsp;USA
|publisher = National Geographic Television
}}
* {{Cite video
|people = Frayling, Christopher (Writer/Narrator/Presenter)
|date= 1992
|title = [http://amazon.imdb.com/title/tt0262957/ The Face of Tutankhamun]&amp;nbsp;
|medium = TV-Series
|location = &amp;nbsp;England/USA
|publisher = British Broadcasting Corporation (BBC)
}}
&lt;/div&gt;

==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons|Mummies}}
* [[J. ಪಾಲ್‌ ಗೆಟ್ಟಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದ [http://www.getty.edu/art/videos/mummification_process/mummification_process.html ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಕಿರುಚಿತ್ರಪಟ್ಟಿಕೆ/ಅನಿಮೇಷನ್‌ ಚಿತ್ರ]  
* http://www.mummytombs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190706103726/http://mummytombs.com/ |date=2019-07-06 }}
* [http://brian.finucane.googlepages.com/mummies ಪೆರುವಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶವಸಂರಕ್ಷಿತ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426192229/http://brian.finucane.googlepages.com/mummies |date=2009-04-26 }}
* [http://www2.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-08/25/content_368631.htm ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂರಕ್ಷಿತ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422185916/http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-08/25/content_368631.htm |date=2008-04-22 }}
* [http://www.ucl.ac.uk/Bentham-Project/info/marmoy.htm ದ &quot;ಆಟೊ-ಐಕನ್‌ ಆಫ್‌ ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210065136/http://www.ucl.ac.uk/Bentham-Project/info/marmoy.htm |date=2007-02-10 }}, [[ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಜಾಲತಾಣದಿಂದ
* [http://www.akhet.co.uk/cat.htm ಬೆಕ್ಕಿನ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]
* [http://www.aldokkan.com/religion/mummy.htm ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಹಾಗೂ ಇಂಕಾಗಳ ಶವಸಂರಕ್ಷಣೆ]
* [http://www.akhet.co.uk/clikmumm.htm ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ]
* [[ಸ್ಮಿತ್‌ಸೋನಿಯನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ [http://www.si.edu/resource/faq/nmnh/mummies.htm ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070301113105/http://www.si.edu/resource/faq/nmnh/mummies.htm |date=2007-03-01 }}.
* [http://dsc.discovery.com/convergence/rameses/rameses.html ರಾಮೆಸೆಸ್‌ : ರಾತ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್‌ ಆರ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌? ] [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್‌]] ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ
* [http://www.summum.org/mummification/pets/animalgallery.shtml ಸಮ್ಮಮ್‌  - ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923130836/http://www.summum.org/mummification/pets/animalgallery.shtml |date=2009-09-23 }}
* [http://news.nationalgeographic.com/news/2003/04/0430_030430_royalmummy.html U.S. ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು  ರಾಮ್‌ಸೆಸ್‌ I ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯನ್ನು  ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಮರಳಿಸುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728050422/https://news.nationalgeographic.com/news/2003/04/0430_030430_royalmummy.html |date=2018-07-28 }}, ''[[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌ ]]''  ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಲೇಖನ
* [http://dogsinthenews.com/stories/060913a.php &quot;ಕಿಂಗ್‌ ಮಟ್‌'ಸ್‌ ಟೂಂಬ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511194834/http://dogsinthenews.com/stories/060913a.php |date=2008-05-11 }}, 2006-09-13ರ  ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ನಾಯಿಯ  ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ 
* [http://cognitivelabs.com ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌] ನಿಂದ [http://cognitivelabs.com/mummy1big.htm ರೋಮನ್‌ ಅವಧಿಯ ಫಯ್ಯುಮ್‌ ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು : ಚಿತ್ರಪರೀಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804130949/http://www.cognitivelabs.com/ |date=2009-08-04 }} 
*''[http://www.sarahbakewell.com/Other%20Writing.html#Cookingwithmummy ಕುಕಿಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮಮ್ಮಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052159/http://www.sarahbakewell.com/Other%20Writing.html#Cookingwithmummy |date=2007-09-28 }}'', [[ಸಾರಾ ಬೇಕ್‌ವೆಲ್‌]]ರಿಂದ, ''[[ಫೋರ್ಟಿಯನ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌]]''  124, ಜುಲೈ 1999. ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ.
{{Ancient Egypt topics}}

[www.mummies.net]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅರೇಬಿಕ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ಪದಸಮುಚ್ಚಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾವಿನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಿಕ ಪ್ರೇತ]]
[[ವರ್ಗ:ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನಕೃತಿಗಳ ವಿಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಕ್ಷಿತ ಶವ/ಮಮ್ಮಿಗಳು]]</text>
      <sha1>3uo78e39jkhzbecc7plzaf2vm7natq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಮರ ಕಲೆಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23316</id>
    <revision>
      <id>1427826</id>
      <parentid>1381399</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T23:19:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88647" sha1="n6u2eisjhw29jyax2d04w3vfu7amcaw" xml:space="preserve">ಸಮರಕಲೆ

'''ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, [[ಕದನ ಕಲೆ]]'''  ಅಥವಾ '''ಕಾದಾಟದ ಕಲೆಗಳು ''' [[ಕಾದಾಟ]]ದ ತರಬೇತಿಯ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪದ್ಧತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಎಲ್ಲ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರನ್ನು ಶಾರೀರಿಕ ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಸದ್ದೃಢರನ್ನಾಗಿಸುವುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಹಿಂದೂಯಿಸಂ]], [[ಬುದ್ಧಿಸಂ]], [[ದಾವೋಯಿಸಂ]], [[ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯನಿಸಂ]], ಅಥವಾ [[ಶಿಂಟೋ]] ನಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ; ಹಾಗೇ ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಆನರ್]]ಅನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದು [[ಕಲೆ]]ಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಂದು [[ವಿಜ್ಞಾನ]]ವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಅಭ್ಯಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಕಾದಾಟದ ಆಟ]]ಗಳಾಗಿ; ಆದರೆ, ಅವು [[ನೃತ್ಯ]]ದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

''ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಸುತ್ತದೆ (ರೋಮನ್ ಯುದ್ಧ ದೇವತೆ [[ಮಾರ್ಸ್]]ನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾದುದು)ಮತ್ತು ಈಗ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]]ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಯೂರೋಪೀಯ ಪದದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಸಮರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೇದಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಸಮರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾಂಭವಾಗುತ್ತದೆ,ಹಿಂದುಗಳ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾಗಿರುವ ಯಜುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಭಾರತ ಸಮರಕಲೆಗಳ ತವರೂರು. ಭಾರತದಲ್ಲೆ ಮೂಲ ಹುಡುಕಿದರೆ ನಮ್ಮಕಣ್ಣಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಶ್ರೀ ಯಲ್ಲಮ್ಮತಾಯಿಯ ಪುತ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲರಿಪಯಟ್ಟು. ಭೋಧಿಧರ್ಮರಿಂದ ಚೀನಾ,ಜಪಾನ ದೇಶಕ್ಕೆ ಪಸರಿಸಿತು.  ಕರುನಾಡು ಮೂಲ ಎಂಬ ಮಾತು ನಮಗೆ ಪರುಶುರಾಮರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ತಿಳಿಯುವುದು. ಈ ನಾಡಿನಕಲೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ರೂಪವನ್ನು [[ಮಂಜುನಾಥ ಬೆಳ್ಳಿಕುಪ್ಪಿ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ [[ಕೀಪುಮಾ ಸಮರಕಲೆ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಲೆ ಕರುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವವನು ''ಸಮರ ಕಲಾವಿದ'' [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂಲತಃ ರೂಪಿಸಿದಾಗ, ''ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ '' ಎಂಬ ಪದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಏಷಿಯನ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್]] ಗೇ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಅದೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದಂಥ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದ ಬಳಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂಜ್ಞಾಕೃತ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗೆ, ಅದರ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು.

[[ಯೂರೋಪ್]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಹಲವು ವಿಸ್ತೃತ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ತವರೂರಾಗಿದೆ - ಜೀವಂತ ಸಂಪ್ರದಯಗಳಿಗೂ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಜೋಗೋ ದೊ ಪೌ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಕೋಲು ಮತ್ತು ಕತ್ತಿ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಹಡಗಿನವರು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕಾದಾಟಗಾರರು ಬೆಳೆಸಿದ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ಕಿಕ್]]ಂಗ್ ಶೈಲಿಯಾದ [[ಸವಾಟೆ]]) ಹಾಗೂ [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]]ಗಳ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ (ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ). ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, [[ನೇಟೀವ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]][[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ತೆರೆದ ಕೈಗಳ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಹವಾಯಿಯನ್ಸ್]] ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೀಲು ಮಾನಿಪುಲೇಷನ್ ಗಳನ್ನು ತೋರುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಆಫ್ರಿಕನ್]] ಗುಲಾಮರು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ತಾವು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಿಂದ ತಂದಿದ್ದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ [[ಕಾಪೊಯೈರ]] ದ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಚಾಲನಗಳಲ್ಲಿ ಉಗಮಸ್ಥಾನಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೈಲಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಯಾಮಗಳಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಇತರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲವಕ್ಕೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕಾದಾಟದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಸಿಸ್ಟಮೈಸೇಷನ್. ತರಬೇತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ಸ್ಪಾರಿಂಗ್]](ಸಿಮುಲೇಟೆಡ್ ಕಾಂಬಾಟ್)ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಅಥವಾ ''[[ಕಟ]]''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೌಶಲಗಳ ಫಾರ್ಮಲ್ ಸೆಟ್ಟುಗಳು ಅಥವಾ ರುಟೀನ್ ಗಳನ್ನು ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ಸ್ವರೂಪಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಏಷಿಯನ್ ಸಂಜಾತ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://martialarts.about.com/od/formsandkatas/Forms_Katas_Extended_Martial_Arts_Sets.htm |title=ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾರಗಳ ತುಣುಕುಗಳು |access-date=2010-05-13 |archive-date=2008-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020024514/http://martialarts.about.com/od/formsandkatas/Forms_Katas_Extended_Martial_Arts_Sets.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ಕದನ ಕಲೆಕಲಾವಿದರು ==
• [[ಅಕ್ಷಯ್ ಕುಮಾರ್]]

* [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌]]

• [[ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ]]

• [[ಟೈಗರ್ ಶ್ರಾಫ್]]

• [[ಈಶಾ ಕೊಪಿಕ್ಕರ]]

• [[ಅರ್ಜುನ್ ಸರ್ಜಾ]]

• [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]]

• [[ಸ್ಯಾಮೊ ಹಂಗ]]

• [[ದಾರಾ ಸಿಂಗ್]]

• [[ಮೋಹ್ಮದ್ ಅಲಿ]]

• [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಚೊವ್]]

• [[ಸುಮನ|ಸುಮನ್ (ತೆಲಗು ನಟ)]]

• [[ಸಂಧ್ಯಾ ಶೆಟ್ಟಿ]]

• [[ಟೊನಿ ಜಾ]]

• [[ನಿಹಾರಿಕಾ ರೈಜಾದಾ]]

• [[ಡೊನಿ ಯೆನ್|ಡೊನಿ ಯೆನ್ (ನಟ)]]

• [[ಎಲಾನ್ ಮಸ್ಕ್]]

• [[ಬಿಯಾಓ ಯುಎನ್]]

• [[ಚಕ್‌ ನಾರ್ರಿಸ್‌]]

• [[ಮಂಜುನಾಥ್ ಬೆಳ್ಳಿಕೊಪ್ಪ]]

•[[ಶಶ್ವದ್ ಬಾಬಳಗಾಂವ]]

• [[ಮೈಕ್‌ ಟೈಸನ್‌]]

• [[ಶಿಫು ಕನಿಷ್ಕ ಶರ್ಮಾ]]

• [[ಶಿಹಾನ್ ಹುಸೇನ್]]

• [[ಮಿಚ್ಛೆಲೆ ಯ್ಹೊ]]

• [[ಯುಎನ್ ಸಿಯು ಟೀನ್|Yuen Siu Tien (ನಟ)]]

• [[ರಾಬಿನ್ ಶೌ]]

• [[ವಲೆನಾ ವಲೆಂಟೈನ್|Valena Valentine]]

• [[ತುಳಿಕಾ ಮಾನ್|Tulika Maan (ತುಳಿಕಾ ಮಾನ್)]]

• [[ದಿವ್ಯಾ ತೆವರ್]]

• [[ನಜೀಬ್ ಅಗಾ]]

• [[ಹಿಲಿಯೊ ಗ್ರೆಸೀ|Helio Gracie]]

• [[ರೊಯ್ಸಿ ಗ್ರೆಸೀ|Royce Gracie]]

• [[ಮಾಧುರಿ ದೀಕ್ಷಿತ್]]

• [[ಅಜಯ್ ದೇವ್ ಗನ್]]

• [[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]

• [[Asia Wong]]

• [[ಸುನೀಲ್ ಶೆಟ್ಟಿ]]

• [[ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಮ್ಮ ಗುರುಕ್ಕುಳ]]

• [[ಯೋಗೇಶ್ವರ್ ದತ್]]

• [[ಬಜರಂಗ್ ಪುನಿಯಾ]]

* [[ನೀರಜ್ ಗೋಯತ್]] ಮುಂತಾದವರು.

== ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ==
[[File:800px-MacTakumiKOS.JPG|250px|thumb|ಕೆಲವು ಕಲೆಗಳು ತುಂಬಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉದ್ದಿಶ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು, ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಂಥವು, ಹೆಚ್ಚು.ವಿವಿದೋದ್ಧೇಶಗಳ ಕಲಸುಮೇಲೋಗರವಾಗಿರುತ್ತವೆ.|link=Special:FilePath/800px-MacTakumiKOS.JPG]]
ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಡ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಕಾಂಬಿನೇಷನ್ನ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, [[ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಸ್]], [[ಗ್ರಾಪ್ಲಿಂಗ್]], ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂಥವುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿದೆ; ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕವರ್ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯೇನಲ್ಲ, ಹಾಗೇ ಇವು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಲೆಯು ಕವರ್ ಮಾಡುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಕೂಡ ಅಲ್ಲ - ಆದರೆ ಅದರ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಂಥ ಅಂಗ:

'''[[ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್ (ಹೊಡೆಯುವುದು)]]''' 
* [[ಪಂಚಿಂಗ್]] (ಗುದ್ದುವುದು): [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ (ವೆಸ್ಟರ್ನ್),]][[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]]
* [[ಕಿಕ್]] ಇಂಗ್(ಒದೆಯುವುದು): [[ಕಾಪೊಯೈರಾ]], [[ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], [[ಸವಟೆ]], [[ಟಯೇಕ್ವೋಂಡೋ]]
* ಇತರ ಹೊಡೆತಗಳು:
**[[ಮೊಣಕೈಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮಂಡಿಗಳು]]: [[ಮುಅಯೇ ಥಾಯಿ]]
**[[ಓಪನ್-ಹ್ಯಾಂಡ್ (ತೆರೆದ ಕೈ)]]: [[ಕರಾಟೆ]], [[ಶಾಓಲಿನ್ ಕುಂಗ್ ಫು]]
'''[[ಗ್ರ್ಯಾಪ್ಲಿಂಗ್ (ಪಟ್ಟು)]]''' 
* [[ಎಸೆಯುವುದು: ಗ್ಲೈಮ, ಜೂಡೋ, ಜೂಜುತ್ಸು, ಸಾಂಬೋ|ಎಸೆಯುವುದು: [[ಗ್ಲೈಮ]], [[ಜೂಡೋ]], [[ಜೂಜುತ್ಸು]], [[ಸಾಂಬೋ]]]]
* [[ಕೀಲು ಬಂಧನ/ಸಮರ್ಪಣಾ ಹಿಡಿತಗಳು: ಐಕಿಡೋ, ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು-ಜಿತ್ಸು, ಹಪ್ಕೀಡೋ|ಕೀಲು ಬಂಧನ/[[ಸಮರ್ಪಣಾ ಹಿಡಿತಗಳು]]: [[ಐಕಿಡೋ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು-ಜಿತ್ಸು]], [[ಹಪ್ಕೀಡೋ]]]]
* [[ಪಿನ್ನಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳು]]: [[ಜೂಡೋ]], [[ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್]]
'''ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ''' 
* [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ]]: [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]], [[ಗಟ್ಕಾ]], [[ಕೆಂಡೋ]], [[ಕ್ಯೂಡೋ]], [[ಎಸ್ತ್ರಿಮ]] ಮತ್ತು  [[ಕಲಾರಿಪಯಟ್ಟು]]
* ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ: [[ಜುಕೆಂಡೊ]], [[ಶಾಓಲಿನ್ ಕಂಗ್ ಫು]], [[ವುಶು]]

ಹಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಏಷಿಯಾ]]ದಿಂದ ಬಂದವು, ಔಷಧೀಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಕುರಿತಾದ ಸೈಡ್ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನ್ಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಡವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೂಳೆ ಕೂರಿಸುವುದು]], [[ಖಿಗೊಂಗ್]], [[ಆಕ್ಯುಪಂಕ್ಚರ್]], [[ಆಕ್ಯುಪ್ರೆಷರ್]], [[ಟುಯಿ ನಾ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.chiflow.com/html/gas_kungfu.htm ಆಂತರಿಕ ಕುಂಗ್ ಫು]&lt;/ref&gt;. ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಧರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದ]] ಒಂದು ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗ [[ಗಟ್ಕ]]; ಏಕೆಂದರೆ, ಸಿಖ್ ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತೆರಳುಬೇಕಾಗಿದೆ. ವಿಂಗ್ ಚುಂಗ್ ಫು ಅನ್ನು ಚೀನಾದಾದ್ಯಂತ ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಧ್ವಿಗಳು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಪಾನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಐಕಿಡೊ]] ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಹರಿವಿನ ಬಲವಾದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
{{Main|History of martial arts}}
{{See|Martial arts timeline}}

ಕುಸ್ತಿಯಾಟದ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಕಾದಾಟವೆರಡರ ಸಚಿತ್ರ ದಾಖಲೆಗಳೂ [[ಬ್ರಾಂಜ್ ಏಜ್]][[ಪುರಾತನ ನಿಯರ್ ಈಸ್ಟ್]]ನಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬೆನಿ ಹಸ್ಸನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮೆನೆಮ್ಹೆಟ್]] ನ ಗೋರಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮ್ಯೂರಲ್, ಅಥವಾ ಕ್ರಿ.ಪೂ.26ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಆಫ್ ಉರ್]].

[[File:Shaolin-wushu.jpg|thumb|200px|ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಾವೊಲಿನ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಪುರಾತನ ಕೆತ್ತನೆ.]]

=== ಆಫ್ರಿಕಾ ===
ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಾಕುಗಳನ್ನು ಆಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ &quot;ಎಫ್&quot; ಗುಂಪು ಮತ್ತು &quot;ದುಂಡನೆಯ&quot; ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಬಾರಿ ಅವುಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಎಸೆಯುವ ಚಾಕುಗಳಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book
 | last = Spring
 | first = Christopher
 | authorlink =
 | coauthors =
 | title = Swords and Hilt Weapons
 | publisher = Weidenfeld and Nicolson
 |year=1989
 | location = London
 | pages = 204–217
 | url =
 | doi =
 | id =
 | isbn = ???? }}&lt;/ref&gt; 0}ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಕುಸ್ತಿಯ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟುಗಳ ಕೌಶಲಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. &quot;ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ&quot;ವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಜುಲು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬೊಟ್ಸ್ವಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಕಾದಾಟದ ರೂಪವಾದ [[ಒಬ್ನು ಬಿಲಟೆ]]ಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ(ಕಾಳಗ)ವು ಕೂಡ ಪುರಾತನ ಇಜಿಪ್ಷಿಯನ್ ಗೋರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಈಗಲೂ ಸಹ ಮೇಲಿನ ಇಜಿಪ್ಟ್ [[(ತಹತಿಬ್)]]&lt;ref&gt;{{cite book | last=Brewer | first=Douglas J. | title=Egypt and the Egyptians | url=https://archive.org/details/egyptegyptians0000brew_v7m0 | edition=2nd ed. | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | year=2007 | isbn=0521851505}}ಪುಟ 120&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | last=Shaw | first=Ian | title=Egyptian Warfare and Weapons | publisher=Shire Publications | location=Oxford | year=1999 | isbn=0747801428}}, ಅಧ್ಯಾಯ, 5&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.  ರಫ್ ಅಂಡ್ ಟಂಬಲ್(ರಾಟ್) ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಹ ಜುಲು ಮತ್ತು ಸೋತೋ ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

=== ಅಮೆರಿಕ ===
[[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]]ದ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು]] ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗುವಂಥ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಮರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಕೆಲವು [[ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಗಂಡಸತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿರಳವಾಗಿ ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೇ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು.  ಬಹುತೇಕ ಗುಂಪುಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹದಿಹರೆಯದ ಆಗಮನದಲ್ಲೇ ಬಿಲ್ಲುಗಳು, ಚಾಕುಗಳು, ಊದುಕೊಳವೆಗಳು, ಭರ್ಜಿ, ಮತ್ತು ಕತ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಆರಿಸುತ್ತದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕದ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕೊಲ್ಲವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, ಕತ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಯ್ಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರ ಶಸ್ತ್ರವಾಗಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=February 2007}} ಜೀವನಪರ್ಯಂತದ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಯೋಧರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೇಟೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಪುಣಗೋಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕಾಪೊಯೈರಾ]], ಅಧಿಕ ಅಂಶದ ನಮನೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸಹನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಆಪ್ಫ್ರೋ-ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಆಫ್ರೋ ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಸಮರ ಕಲೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಒದೆತ, ಮೊಣಕೈ ಹೊಡೆತ, ಕೈ ಹೊಡೆತ, ತಲೆಯಿಂದ ಗುದ್ದುವುದು, ಕಾರ್ಟ್ ವೀಲ್ ಮತ್ತು ಬೀಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಜೀತ್ ಕುಣೆ ದೊ]], ಸಮರ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ನಟ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ೊಂದು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪದ್ಧತಿ.  ಇದರ ಬೇರುಗಳು ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಂದಿಗೆ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫೆನ್ಸಿಂಗ್, [[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]] ನಲ್ಲಿವೆ. [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಜಿಯು ಜಿಟ್ಸು]] [[ಕಾರ್ಲೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಹೀಲಿಯೋ]] [[ಗ್ರೇಸಿ]] ಸೋದರರಿಂದ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೂರ್ವಕಾಲದ ಜೂಡೋವಿನ ಒಂದು ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನೆಲಸ್ತರದ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, [[ಯುಎಫ್ ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೈಡ್]] ನಂತಹ [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;UNCstyles&quot;&gt;[http://www.ufc.com/index.cfm?fa=LearnUFC.Styles ಯುಎಫ್ ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕಾದಾಟ ಕಲೆ]&lt;/ref&gt;

=== ಏಷ್ಯಾ ===
====ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ====
{{Main|Asian martial arts (origins)}}
[[ಏಷಿಯನ್ ಸಮರ ಕಲೆ]]ಗಳ ಅಡಿಪಾಯವು ಬಹುವಾಗಿ ಪೂರ್ವ [[ಚೀನೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೦೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಶುರುವಾಗಿ, ವಿಸ್ತೃತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ವವಹಾರವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ರಾಜದೂತರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತರು [[ರೇಷ್ಮೆ ರಸ್ತೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು..''[[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ವಾರ್]]''  ನಲ್ಲಿ [[ಸನ್ ಟ್ಸು]] ವರ್ಣಿಸಿರುವಂತೆ, ಸಮರ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ರಣನೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸ]]ದ [[ವಾರಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.480 -221) ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೊಮ್ಮಿಬಂತು.(ಸಿ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.350).&lt;ref&gt;http://www.sonshi.com/why.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಮುಂಚಿನ ಪುರಾಣವೊಂದು ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೫೫೦ ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿರುವ [[ಬೋಧಿಧರ್ಮ]] (ದರುಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಾಧುವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಒಬ್ಬ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] [[ಪಲ್ಲವ]] ರಾಜಕುಮಾರನ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಸಮರ ಗುಣಗಳಾದ ಶಿಸ್ತು, ವಿಧೇಯತೆ, ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳನ್ನು ಈ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ರೀಡ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೌಚರ್, ಮೈಕೆಲ್. ''ದ ವೇ ಆಫ್ ದ ವಾರಿಯರ್ - ದ ಪಾರಡಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್&quot; ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. '' ''Overlook Press: 1983.ಓವರ್ ಲುಕ್ ಪ್ರೆಸ್: 1983''&lt;/ref&gt; ದರುಮನನ್ನು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಜೆನ್]] [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ನೈತಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಶಿಸ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ ಅಭ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಹೆಣೆಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.cs.virginia.edu/~alb/zen/bodhidharma.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-13 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818075850/http://www.cs.virginia.edu/~alb/zen/bodhidharma.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಚೀನಾದ ([[ಮಾಂಡರಿನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಬಟುವೋ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ)[[ಬುದ್ಧಭದ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ೊಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]][[ಧ್ಯಾನ]] ಗುರುವು [[ಶಾವೋಲಿನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ಮೊದಲ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ಶಾವೊಲಿನ್ ಚಾ'ನ್ (2004, 2006). ದ ಶಾವೊಲಿನ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್: ಹಿಸ್ಟರಿ, ಫಿಲಾಸಫಿ ಅಂಡ್ ಗುಂಗ್ ಫು ಆಫ್ ಶಾವೊಲಿನ್ ಚಾ'ನ್'''' ''ಒರೆಗಾನ್''&lt;/ref&gt; [[ಶಾವೊಲಿನ್ ಮಠ]]ವು [[ಉತ್ತರದ ವೈ ವಂಶದ]][[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗ್ಸಿಯಾವೊವೆನ್]]ನಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. 477 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

[[ಏಷಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧನೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ವೃತ್ತಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ತಜ್ಙ ತರಬೇತುದಾರನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ:[[ಕ್ಯಾಂಟೊನೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಸಿಫು]]''  ಅಥವಾ [[ಮಂಡರಿನ್]] ವಲ್ಲಿ ''ಶಿಫು'' ; [[ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''[[ಸೆನ್ಸೈ]]'' ;[[ಕೊರಿಯ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ''ಸಬೆಯೊಮ್-ನಿಮ್'' ; [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ಮಲಯ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಗುರು]]'' ;[[ಖೆಮರ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ರೂ]]'' ; [[ತಗಲೊಗ್]] ನಲ್ಲಿ ''[[ಗುರೋ]]'' ; [[ಮಲಯಾಳಂ]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಕಲರಿ ಗುರುಕ್ಕಲ್]]'' ; ಅಥವಾ ''ಕಲರಿ ಆಸಾನ್'' ; ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ''[[ಆಸಾನ್]]'' ; [[ಥಾಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ''[[ಆಚನ್]]''  ಅಥವಾ ''[[ಖ್ರೂ]]'' ; ಮತ್ತು [[ಮೈ]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಸಾಯಾ]]''. ಈ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ತಜ್ಙ, ಶಿಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಮೆಂಟರ್ ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://www.thefreedictionary.com/Asia&lt;/ref&gt;

==== ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ====
{{See|Modern history of East Asian martial arts}}

ಯುರೋಪಿನ [[ಏಷಿಯಾ]] ದೇಶಗಳ ಕಾಲೋನೀಕರಣ ಕೂಡ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮದ್ದುಗುಂಡು ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯದೊಂದಿರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ ತಂದಿತು. ಈ ಅಂಶವನ್ನು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ರಾಜ್ಯ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್)]]ನ ಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Zarilli 98&quot;&gt;[[ಜರ್ರಿಲ್ಲಿ, ಫಿಲಿಪ್ ಬಿ.]]1998). ವೆನ್ ದ ಬಾಡಿ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಆಲ್ ಐಸ್: ಪಾರಡಿಗ್ಮ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕೋರ್ಸಸ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸಸ್ ಆಫ್ ಪವರ್ ಇನ್ ಕಲರಿಪ್ಪಯಟ್ಟು, ಎ ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್. ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್: ಆಕ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಭಾರತ. ISBN 0486200701&lt;/ref&gt; ಪೋಲೀಸು, ಸೈನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಯುರೋಪೀಯ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಬಳಕೆಗಳು ಜಾತಿ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಾದಾಟ ತರಬೇತಿಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Zarilli 98&quot; /&gt; ಹಾಗೂ 1804 ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ]] ಸರಕಾರವು ಕ್ರಂತಿಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಕಲರಿಪಯಟ್]] ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Luijendijk |first=D.H. |title=Kalarippayat: India's Ancient Martial Art |url=http://www.martialartssupermarket.com/index.cfm?action=showProd&amp;subid=1083 |year=2005 |publisher=Paladin Press |location=Boulder |isbn=1581604807 |access-date=2010-05-13 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818031453/http://www.martialartssupermarket.com/index.cfm?action=showProd&amp;subid=1083 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಕಲರಿಪಯಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಟೆಲ್ಲಿಚೆರ್ರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದವು.&lt;ref name=&quot;Zarilli 98&quot; /&gt; [[ಮಲೇಷಿಯ]], [[ಇಂಟೋನೇಷಿಯ]], [[ವಿಯಟ್ನಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ನಂತಹ [[ದಕ್ಷಿಣ-ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದ]] ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ತೆರನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ನಡೆಯಿತು. ಇತರ [[ಭಾರತೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳೂ]] ಕೂಡ, [[ತಂಗ್-ಟ]] ದಂತೆ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sports.indiapress.org/thang_ta.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-13 |archive-date=2010-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100325015214/http://sports.indiapress.org/thang_ta.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್]] ಗಳ ನಡುವಣ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, [[ಏಷಿಯಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಸಕ್ತಿಯು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಇವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದರು. 1894 -97ರ ನಡುವೆ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ [[ಜುಜುಟ್ಸು]] ವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಓರ್ವ ರೈಲ್ವೇ ಇಂಜಿನಿಯರ್, [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಬಾರ್ಟನ್-ವ್ರೈಟ್]]ನು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಏಷಿಯಾದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ  [[ಜುಜುಟ್ಸು]], [[ಜೂಡೋ]], [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], [[ಸವಟೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಡ್ಡಿ ಕಾಳಗ]]ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ [[ಬಾರ್ಟಿಟ್ಸು]] ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಒಂದು ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಸಮರ ಕಲಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಇವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.

ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬೆಳೆದಂತೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರು]] ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಳೆದರು. [[ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ  ಕೂಡ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಶ್ರೇಯವು ಬಹಳವಾಗಿ ದಿವಂಗತ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]] ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸಮರ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು[[ಹಾಲಿವುಡ್]] ನಟ [[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ, ೧೯೬೦ ಮತ್ತು 1970ರ ದಶಕಗಳು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡವು. ಏಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್ ನ [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ]] ಭಾಗಶಃ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸಂದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ [[ಜಾಕಿ ಚಾ]]ನ್ ಮತ್ತು [[ಜೆಟ್ ಲೀ]] ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

=== ಯುರೋಪ್‌ ===
{{Main|Historical European martial arts}}

[[File:Young_boxers_fresco,_Akrotiri,_Greece.jpg|thumb|left|200px|ಪುರಾತನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]]

ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ(ಅಭಿಜಾತ)]] ಯುರೋಪಿಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಜೀವನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ [[ಗ್ರೀಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]], ''ಪೈಗ್ಮೆ'', ''ಪಿಕ್ಸ್'', ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ''ಪಾಲೆ '' ಮತ್ತು [[ಪಾನ್ ಕ್ರಷನ್]](''ಪಾನ್''  ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಂದು ಮತ್ತು ''ಕ್ರಷೋಸ್ '' ಎಂದರೆ ಅಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿ - ಇದರಿಂದ) ಗಳು [[ಪುರಾತನ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. [[ರೋಮನ್ನರು]][[ಗ್ಲಾಡಿಯೇಟರಲ್ ಕಾಳಗ]]ವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾರಿ ಹೊಮ್ಮಿಸಿದರು.

ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ[[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಸ್ವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಉಳಿದಿದ್ದು,ಹಳೆಯ ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಹಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ.1400 -1900 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಾದಾಟದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ &quot;ಒತ್ತಡ ಪರೀಕ್ಷೆ&quot;ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರಾಣಿ]], [[ಎರಡು-ಕೈಗಳ ಕತ್ತಿ ಕಾದಾಟ]], [[ಹಾಲ್ಬರ್ಡ್]] ಕಾದಾಟ, ತಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಗಳ ಕೈಜಗಳದ ಶಸ್ತ್ರಸಹಿತ ಕಾದಾಟಗಳಂತಹ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಆಧುನಿಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವು [[ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ]] ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಜೊಹಾನ್ನೆಸ್ [[ಲಿಚ್ಚೆನ್ಯುರ್]] ನ ''ಫೆಚ್ ಬುಚ್ '' (ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಪುಸ್ತಕ)ಬಹು ಖ್ಯಾತವಾದುದಾಗಿದೆ.  ಇಂದು ಲಿಚ್ಚೆನ್ಯುರ್ ನ ಉದ್ಗ್ರಂಥವು [[ಕತ್ತಿವರಸೆಯ ಜರ್ಮನ್ ಶಾಲೆ]]ಯ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.

ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ]] ಉತ್ಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಬಂದವು.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳುಳ್ಳ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿರುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಸತ್ತುಹೋದವು ಇಲ್ಲವೇ [[ಕ್ರೀಡೆಗಳಾ]]ಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಕತ್ತಿವರಸೆಯು [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ಆಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕುಸ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. [[ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬಾಯೊನೆಟ್|ಯುರೋಪೀಯ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು[[ಬಹುತೇಕ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಙಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಡಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಸೇನಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು [[ಬಾಯೊನೆಟ್]]]]]] ಕಾದಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಮನ್ ಶಿಪ್ ನಂತಹ ಕೌಶಲಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಯುರೋಪೀಯ ಶಸ್ತ್ರಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಕೂಡ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನ [[ಖ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ಟಾಫ್]], [[ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ [[ಬಟಾಯಿರೆಚ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ನ [[ಜೋಗೋ ದೊ ಪೌ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನರಿ ದ್ವೀಪಗಳ]][[ಜುಯೆಗೊ ದೆಲ್ ಪಾಲೊ]] ಶೈಲಿಗಳಂತಹ ಕಡ್ಡಿ ಕಾದಾಟ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.

ಇತರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಈಗೇನು ಕಾದಾಟಕಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿದವು.  ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಪುರುಷರ [[ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಪೊಮ್ಮೆಲ್ ಹಾರ್ಸ್]] ಪ್ರಸಂಗ. ಇದು [[ಈಖ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ವಾಲ್ಟಿಂಗ್]] ನ ಕ್ರೀಡೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಒಂದು ವ್ಯಾಯಾಮ. [[ಅಶ್ವದಳ]] ಸವಾರರು ತಮ್ಮ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇಗನೇ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು, ಬಿದ್ದ ಸಹಚರರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಕುದುರೆಯ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾದಾಡಲು ಮತ್ತು ಒಂದೇ ನೆಗೆತಕ್ಕೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಪೀಪಾಯಿಯ ಮೇಲೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡುವುದು ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ನ ಪೊಮ್ಮೆಲ್ ಹಾರ್ಸ್ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. ಗುಂಡು ಮತ್ತು ಭರ್ಜಿಗಳು ರೋಮನ್ನರಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಗುಂಡು ಎಸೆತ]] ಮತ್ತು [[ಭರ್ಜಿ ಎಸೆತ]]ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರಾತನ ಮೂಲಗಳಿವೆ.

=== ಆಧುನಿಕ ಚರಿತ್ರೆ ===
ಕುಸ್ತಿ, [[ಭಲ್ಲೆ]], [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]](1896ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್), [[ಬಿಲ್ಲಗಾರಿಕೆ]], [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] (1904 ) ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಈಚೆಗೆ [[ಜೂಡೊ]] (1964 ) ಮತ್ತು [[ಟಾಯಿ ಕ್ವೋನ್ ದೊ]] (2000 ) ಆಧುನಿಕ ಬೇಸಿಗೆ [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಂಗಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ಬಂಧನದ ಮತ್ತು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸೇನೆಯ ಮತ್ತು [[ಪೋಲೀಸು ಪಡೆ]]ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೂಡ,ಬೆಳೆದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ನ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ''[[ಯೂನಿಫೈಟ್]]'', ''[[ಕಪಪ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕ್ರವ್ ಮಗ]]'' ; ಚೀನಾದ ''[[ಸಾನ್ ಶೌ]]'' ; [[ರಷ್ಯಾದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಿ]]ಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ಸಿಸ್ಟೆಮಾ]]''  ಮತ್ತು ''ರಫ್ ಅಂಡ್ ಟಂಬಲ್ (ರಾಟ್): '' ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ರೆಕನ್ಠಾಯ್ಸೆನ್ಸ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್]] ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು (ಈಗ ನಾಗರೀಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.) ಹತ್ತಿರದ ಕಾದಾಟದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಯುಕ್ತಿಯುತ ಕಲೆಗಳು ಅಂದರೆ [[ಸೇನಾ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]] ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಯುಎಸಿ]](ಬ್ರಿಟಿಷ್) [[ಲೈನ್]] (ಯುಎಸ್ಎ). ಆಧುನಿಕ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇತರ ಕಾದಾಟದ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಬೋಜೆವೊಜೆ (ಕಾದಾಟ)[[ಸಾಂಬೋ]] ಸೇರಿದೆ.  ಪಾರ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ (ಟರ್ಕಿಯ ಸಂರಕ್ಷಕ ಸದಸ್ಯರ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ಪದ್ಧತಿ)

ಅಂತರ್ಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು 1993 ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲನೇ[[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಮಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]] ನೊಂದಿಗೆ. ಅಲ್ಲಿಂ ಇದು [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು.

== ಆಧುನಿಕ ರಣಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ==
{{Main|Hand to hand combat}}
[[File:ArmyMilCombativesChokehold.jpg|thumb|200px|ಅಮೇರಿಕದ ಸೇನಾ ಕಾಂಬಾಟೀವ್ಸ್ ನ ತರಬೇತುದಾರ ಮಾಟ್ ಲಾರ್ಸೆನ್ ಬಿಗಿಪಟ್ಟೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]]

ಕೆಲವು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಮರ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ಸೇನಾ]] ತರಬೇತಿಯ ಒಳಗೇ ಹೊಸ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. ಬಹುಶಃ ಇದರ ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ವಿಚಿತ್ರ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಮದ್ದುಗುಂಡಿನ ಅಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ನೆನಪಿನ]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಶೂಟಿಂಗ್]]; ಬಹಳವಾಗಿ, ಒಬ್ಬ [[ಐಡೊ]] ಕಾ ಚಲನೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಹತೋಟಿ ಸಾಧಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ.

ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ಶಾಂಘೈ]] ಆರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಏಷಿಯಾದ ಕಾದಾಟದ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಒಬ್ಬ ಮುಂದಾಳು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತಜ್ಞ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಈ. ಫೇರ್ಬೈರ್ನ್]] [[ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ]](ಎಸ್.ಒ.ಈ.)ಯಿಂದ [[ಯು.ಕೆ.,]][[ಯು.ಎಸ್.]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಗೆ]] ಜುಜುಟ್ಸುವನ್ನು ಹೇಳಿಕಪಡಲು ನಿಯುಕ್ತನಾದನು. ಕರ್ನಲ್ [[ರೆಕ್ಸ್ ಆಪಲ್ಗೇಟ್]] ಬರೆದಿರುವ ''ಕಿಲ್ ಆರ್ ಗೆಟ್ ಕಿಲ್ಡ್ '' ಪುಸ್ತಕವು ಕೈಯಿಂದ ಕೈ ಕಾದಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸೇನಾ ಮೀಮಾಂಸೆಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾದಾಟದ ವಿಧಾನವು [[ಡಿಫೆಂಡು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

ಪಾರಂಪರಿಕ ಕೈ-ಕೈಜಗಳ, ಚಾಕು ಮತ್ತು ಭರ್ಜಿಯ ತಂತ್ರಗಳು ಇಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಣವುದನ್ನು ಮುಂದುವರರೆಸಿವೆ. ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ [[ಯೂನಿಫೈಟ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಲಾರ್ಸನ್]] ಬೆಳೆಸಿದ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸೈನ್ಯದ]][[ಕಾಂಬಾಟೀವ್ಸ್]] ಪದ್ಧತಿ, [[ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸೇನೆ]] ತನ್ನ ಸಿಪಾಯಿಗಳನ್ನು [[ಕಪಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರವ್ ಮಗ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾದ ನೌಕಾ ದಳವು]]''[[ಮರೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮಾರ್ಷಿಯಲ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ]]''  (ಎಂಸಿಎಂಎಪಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

[[ಫಿಯೋರೆ ಡೈ ಲಿಬೆರಿ]]ಯ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂಥುದಕ್ಕೆ ಹೋಲುವ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಬಾಕು ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೋದೆಕ್ಸ್ ವಾಲ್ಲೆರ್ಸ್ಟೈನ್]] ಗಳು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆಯ [[ತರಬೇತಿ ಕೈಪಿಡಿ]]ಗೆ 1942&lt;ref&gt;{{cite book
 | last = Vail
 | first = Jason
 | authorlink =
 | coauthors =
 | title = Medieval and Renaissance Dagger Combat
 | publisher = Paladin Press
 |year=2006
 | location =
 | pages = 91–95
 | url =
 | doi =
 | id =
 | isbn = }}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು
ಮತ್ತು [[ಎಸ್ಕ್ರಿಮಾ]]ದಂತಹ ಇತರ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿನ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಇವೆ.

[[ಭರ್ಜಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರೈಫಲ್-ಏರಿಸಿದ [[ಬಯೊನೆಟ್]], [[ಆಮೇರಿಕಾದ ಸೇನೆ]]. [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಮುದ್ರ ದಳ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟೀಷ ಸೇನೆ]]ಗಳಿಂದ [[ಇರಾಖ್ ಯುದ್ಧ]]ದಷ್ಟು ಈಚೆಗೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2004/06/13/wirq113.xml|title= British battalion 'attacked every day for six weeks'|accessdate= 11 December 2008|author= Sean Rayment|date= 12/06/2004|work= [[The Daily Telegraph]]|publisher= [[Telegraph Media Group Limited]]|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080103232432/http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=%2Fnews%2F2004%2F06%2F13%2Fwirq113.xml|archivedate= 3 ಜನವರಿ 2008|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

== ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ ==
ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ತಮ್ಮ ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯದ ಸ್ವಂತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅರಿಯಬಯಸುವ ಹಲವು ಶಾಖೆಗಳ ಸಮರ ಕಲಾ ಅಔ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮರ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬಹಳ ಬಾರಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ [[ಬೆಲ್ಟ್]], ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಬಿರುದುಗಳಂತಹ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಧನೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನನಿರ್ಧರಣೆಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತಾರೆ.  ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನವು ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಿನ್ನೊಂದು ಪದ್ಧತಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನಣತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆ.
[[File:Steven Ho Martial Arts Kick.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಜಂಪ್ ಸ್ಪಿನ್ ಹುಕ್ ಕಿಕ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಟೀವನ್ ಹೋ]]
ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಸಮರ ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಂತನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರೆದುರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ನಿಯಮಗಳು ಒಂದು ಕಲೆಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಅವನ್ನು ಎದುರಾಳಯ ಮೇಲೆ ಬಳಸಬೇಕಾದಂತಹ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಲಘು-ಸಂಪರ್ಕ'',''ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ''  ಮತ್ತು ''ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ '' ಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು.

=== ಲಘು- ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ ===
ಈ ವಿಧಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ಎದುರಾಳಯನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಬಳಸಬಹುದಾದಂಥ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಲಘು ಸ್ಪಾರಿಂಗ ನಲ್ಲಿ ಇದು 'ಸ್ಪರ್ಶ' ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಗುದ್ದನ್ನು 'ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆಯಬೇಕು'. ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ (ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಧ-ಸಂಪರ್ಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದುಂಟು), ಗುದ್ದನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಬಲದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಧಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಗುರಿಯು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು [[ನಾಕ್ ಔಟ್]] ಮಾಡುವುದಲ್ಲ; ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂಕಿಗಳ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಫೌಲ್ ಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬಹುದು (ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಧವಾ ತೊಡೆಸಂದುಗಳಿಗೆ  ಹೊಡೆತಗಳಂತಹವು), ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಕಾದಾಟ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ತಲೆ, ಕೈಗಳಿಗೆ, ಎದೆ, ತೊಡೆಸಂದು, ಗಲ್ಲ ಅಥವಾ ಪಾದಕ್ಕೆ [[ಸಂರಕ್ಷಕ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಬಹುದು. ಪಟ್ಟುಗಳ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಐಕಿಡೊ, ಲಘು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಇದೇ ವಿಧಾನದ ಶಿಸ್ತಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟಯೇಕ್ವೋಡೋ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಕೆಲವು ಶೈಲಿಗಳಂಥವು), ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದಂತೆ ಒಂದೇ ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ನಿರ್ಣಯಕರ್ತನು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅಂಕವನ್ನು ಪ್ರದಾನಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ, ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು. ಅಂಕಗಳ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ವಿಧಾನದ ತರಬೇತಿಯು ಕಾದಾಟದ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಲಘು-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಭಾರೀ ಸಂಪರ್ಕವು ಸೂಕ್ತವಾಗದಂತಹ ಅನ್ಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಆರಂಭಿಕರ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ) ಬಳಸಬಹುದು, ಮಧ್ಯಮ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕದ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ===
ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಕಾದಾಟವನ್ನು ನೈಜತನವುಳ್ಳ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಕಾದಾಟದ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶವೆಂದು ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;SB&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.straightblastgym.com/aliveness101.html|title= Aliveness 101|accessdate= 2008-11-03|publisher= Straight Blast gym|archive-date= 2009-01-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20090107052738/http://www.straightblastgym.com./aliveness101.html|url-status= dead}} - ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಪ್ರಬಂಧ&lt;/ref&gt; ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯದೆ, ಪೂರ್ಣ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಎಸೆಯಲಾಗುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹಳ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಘು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯದ ಗುರಿಯು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಗೆಗಳ ಸಮ್ಮತವಾದ ಹಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳು ಸೇರಿರಬಹುದು.

ಅಂಕಗಳನ್ನ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಜೇತನ್ಯಾರು ಎಂದು ಅನ್ಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತಹ ಉಪವಿಧಿ; ಈಗ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬಗೆಯ ತೀರ್ಪುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ್ಯೂ, [[ಉಎಫ್ ಸಿ ೧]] ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕದಾಖಲೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;UFC1&quot;&gt;{{cite web |url= https://sports.yahoo.com/mma/news;_ylt=AuvUi2TrSN_ILBVsuNLmsjk9Eo14?slug=dm-earlyufc111207&amp;prov=yhoo&amp;type=lgns |title= First UFC forever altered combat sports |accessdate= 2008-11-03 |publisher= Yahoo! Sports |date= November 12, 2007 |author= Dave Meltzer, |archive-date= 2011-06-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110604072236/http://sports.yahoo.com/mma/news?slug=dm-earlyufc111207 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ವಭಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಸಂರಕ್ಷಕ ಕೈಗವಸುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಲೆಯ ಹಿಂಬದಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವಂತಹ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪಂದ್ಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿಷಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು.

[[ಯುಎಫ್ ಸಿ]],[[ಪಾನ್ಕ್ರೇಸ್]], [[ಶೂಟೋ]]ಗಳಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳು, ಹಾಗೇ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕೆ-1]], ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಕ್ಯೋಕುಶಿನ್]] [[ಕರಾಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕರಾಟೆ ''ಗಿ''  ಮತ್ತು ಗ್ರಾಯಿನ್ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೊಟ್ಟು, ಬೆರಳುಗಳ ಗಣಿಕೆಗೆ ಏನೂ ತೊಡದೆ (ಬರಿಗೈನಲ್ಲಿ), ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಮಾಡಬೇಕಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮುಖಕ್ಕೆ ಗುದ್ದು ನೀಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಒದೆತಗಳು ಮತ್ತು ಮಂಡಿಯಿಂದ ಹೊಡೆತಗಳು. ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಜಿಯು-ಜಿಟ್ಸು ಮತ್ತು ಜೂಡೊ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹೊಡೆತವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟು ಹಾಕುವಾಗ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಬಲವನ್ನು ಹಾಕುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಅವು ಪೂರ್ಣ ಸಂಪರ್ಕವೇ.

=== ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಚರ್ಚೆಗಳು ===
ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈ-ಕೈ ಕಾದಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯ ಉತ್ತಮ ಅಳತೆಗೋಲಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ನಂಬುತ್ತಾರೆ - ಈ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ನಿಜಜೀವನದ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣಾ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ. ಈ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ವಿಧಗಳ ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ಸಮರ ಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅತಿಕಡಿಚೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ [[ವಾಲೆ ಟೂಡೋ]]ನಂತಹದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ) ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದಿರಬಹುದು. ಬದಲಿಗೆ, ಕಾದಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ [[ನೈತಿಕ]] ಕಾಳಜಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಕಾನೂನಿ]]ಗೆ (ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಗಳು ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅಥವಾ ಅಪಾಂಗಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರಬಹುದು) ಯಾವುದೇ ಗಮನ ಕೊಡದೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಗಮನ ಮಾತ್ರ ಕೊಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಮತ್ತಿತರರು - ನಿರ್ಣಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಪಣದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವೈದ್ಯನಂತಹ ಸೂಕ್ತ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಲಭೂತ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿ ಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕ ಪಂದ್ಯಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಟ್ಟು ಕಾದಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಉಪಯುಕ್ತ ಅಳತೆಗೋಲಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದೂ, ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ಓರ್ವ ಎದುರಾಳಿಯ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗುವುದು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಯ ಸನ್ನವೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೊಟುಕುಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

=== ಸಮರ ಕ್ರೀಡೆ ===
{{Main|Combat sport}}
[[File:050907-M-7747B-002-Judo.jpg|thumb|160px|ಜೂಡೋ ನಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ]]

[[ಸ್ಪಾರಿಂಗ್]] ನ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕಗೊಂಡಾಗ - ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಾಗಿರುವಂತೆ, ತನ್ನದೇ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕಾದಾಟದ ಮೂಲದಿಂದ ನಂಟುಕಡೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದಾಗ - ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕ್ರೀಡೆಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು. [[ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಜೂಡೊ, ಟಯೆಕ್ವೋಡೊ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆ, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ಜಾವೆಲಿನ್, ಕುಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಗಳು ಆಟದ ವಿಭಾಗಳಾಗಿ ಸೇರಿವೆ. ಹಾಗೇ [[ಚೀನಾದ ವುಶು]], ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೋತಿತಾದರೂ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಿಕ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ ಜಿಯು-ಜಿಟ್ಸುದಂತಹ ಕೆಲವು ಕಲೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಬಹು ಬಾರಿ ಕ್ರೀಡಾಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ [[ಐಕೀಡೊ]]ಮತ್ತು [[ವಿಂಗ್ ಚುನ್]]ನಂತಹ ಇತರ ಕಲೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ತೆರನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಶಾಲೆಗಳು, ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಂದು ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಯಾವ ನಿಯಮಗಳಡಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಾದಾಟದ ಪರಿಣಾಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೈತಿಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಿರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನ ನೀಡುವ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.

&quot;ಯಾವುದು ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಸಮರ ಕಲೆ&quot;ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಹೊಸ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಮೂಲ [[ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್]], ಎಲ್ಲ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಕಂತಿನಿಂದ ನಿಯಮಿತಗೊಳ್ಳದಿರಲೆಂದು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಡಿ ಹೋರಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಈಗ [[ಮಿಶ್ರ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]](ಎಂಎಂಎ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾದಾಟದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. 0}ಪಾನ್ಕ್ರೇಸ್, [[ಡ್ರೀಮ್]] ಮತ್ತು [[ಶೂಟೋ]] ನಂತಹ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಕೂಡ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ.

ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲಾವಿದರು [[ಬ್ರೇಕಿಂಗ್]] ನಂತಹ ಸ್ಪಾರಿಂಗ್ ಅಲ್ಲದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಪೂಮ್ಸೆ]], [[ಕಟ]] ಅಥವಾ [[ಅಕ]] ದಂತಹ ತಂತ್ರಗಳ ನೃತ್ಯಸಂಯೋಜಿತ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಟ್ರಿಕ್ಕಿಂಗ್]] ನಂತಹ ನೃತ್ಯಪ್ರಭಾವಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಸೇರುವ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮರ ಪರಂಪರೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೀಡೆಗಳಂತೆ ಆಗಲು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿವೆ; ಚೀನೀ ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರೀಡೆ, [[ವುಶು]] ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾದ]] ಪ್ರಯತ್ನದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ - ಅವರು [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]] ಬಲವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಕಂಡ ಸಮರ ತರಬೇತಿಯ ಕೆಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪದ್ಧತಿಯಡಿ, ಸದೆಬಡಿಯುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Mastering Yang Style Taijiquan&quot;&gt;{{cite book |last=Fu |first=Zhongwen |translator=Louis Swaine |title=Mastering Yang Style Taijiquan |year=1996, 2006 |publisher=Blue Snake Books |location=Berkeley, California |isbn= (trade paper)}}&lt;/ref&gt;

== ನೃತ್ಯ ==
{{Main|war dance}}
ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕೆಲವು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಕಿಚ್ಚನ್ನು ಹತ್ತಿಸಲು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಶೈಲೀಕೃತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ - ನೃತ್ಯದಂತಹ ಸಚ್ಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ಆ ರೀತಿಯ ಎಷ್ಟೋ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಸಂಗೀತವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚರ್ಮವಾದ್ಯಗಳ ರಾಗಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಆ ರೀತಿಯ '''ಯುದ್ಧ ನೃತ್ಯಗಳ'''  ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:
[[File:Capoeira-three-berimbau-one-pandeiro.jpg|thumb|ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಕಾಪೊಯೈರಾ ವು ನೃತ್ಯದ ರೀತಿಯ ಕಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಮರ ಕಲೆ.]]
:
:* ಆರ್ದಾ - [[ಕುವೈತ್]] ನಲ್ಲಿ
:* [[ತಹ್ತೀಬ್]] [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ 
:* ಬೂಜಾ - [[ರಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ
:* ಪ್ಯಾಂಥರ್ ನೃತ್ಯ - ಬರ್ಮೀಯ [[ಬ್ಯಾಂಡೊ]] ಕತ್ತಿಗಳ [[ಧ]] ದೊಂದಿಗೆ 
:* [[ಜಿಮ್ನೋಪಾಯಿಡಿಯಾಯಿ]] - ಪುರಾತನ ಕಾಲದ [[ಸ್ಪಾರ್ಟ]]
:* ಯುರೋಪೀಯ [[ಕತ್ತಿ ನೃತ್ಯ]] ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ [[ಆಯುಧ ನೃತ್ಯ]]
:* [[ಹಕ]] - [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]]
:* [[ಸಬ್ರೆ ನೃತ್ಯ]] -[[ಖಚಾತೂರಿಯನ್]] ನ ಬ್ಯಾಲೆ ''[[ಗಯನೆ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದುದು 
:* [[ಮಾಸಾಯಿ]] ಮೊರಾನ್ (ಯೋಧನ [[ವಯಸ್ಸು-ಜೋಡಿ]]) ನೃತ್ಯಗಳು
:* ಅಡುಕ್-ಅಡುಕ್ - [[ಬ್ರೂನೈ]]
:* ಆ'ರ್ದಾ - [[ಖತಾರ್]]
:* [[ಖಟ್ಟಕ್ ನೃತ್ಯ]] - [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]
:* ಬ್ರೆಜಿಲ್ ನ [[ಕಾಪೊಯೈರ]] ಹಾಗೇ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೋಲುವ [[ಆಫ್ರೊ-ಕರಿಬ್ಬಿಯನ್]] ಕಲೆಗಳು
:* [[ದನ್ನ್ಸ ಬಯೊದಗ್]]- [[ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಕತ್ತಿ ನೃತ್ಯಗಳು]]
:* [[ಹುಲ]] ಮತ್ತು [[ಲುವ]]- ಹವಾಯಿಯ ಸ್ವದೇಶೀ ಪರಂಪರೆಗಳಿಂದ
:* [[ಕಾಂಬಾಟ್ ಹೊಪಕ್]] - [[ಯುಕ್ರೈನ್]] ನಿಂದ
:* ಮಚೆತೆರೊ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯಾ]].
:* ಯೋಲಾಹ್ - [[ಓಮನ್]]/ [[ಯುಎಇ]]ಯಿಂದ
:* ತಮುನನ್ಗ್ಯು - [[ವೆನೆಜುಯೆಲಾ]]ದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹೊಡೆದಾಟದ ಶೈಲಿ [[ಎಲ್ ಜ್ಯೂಗೊದೆಲ್ ಗರ್ರೋಟೆ]]ದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ, [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ನಾನಿಷ್ ವಸಾಹತತೀಕರಣ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪೀಯ [[ಫೆನ್ಸಿಂಗ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದುದು

== ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳು==
ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ಆತ್ಮ-ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು, ಈ ಅಗತ್ಯಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದಿವೆ ಆದರೆ, ಈಗ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದರಲ್ಲೇ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ತರಬೇತಿಯು ತರಬೇತಿಹೊಂದುವವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಫಲಗಳನ್ನು - ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ - ನೀಡುತ್ತದೆ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶಾರೀರಿಕ ಆರೋಗ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ (ಶಕ್ತಿ,ಕಸುವು,ಚಟುಲತೆ, ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಳೈಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ), ಏಕೆಂದರೆ ಇಡೀ ದೇಹವು ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಮಾಂಸ ಖಂಡವನ್ನೇ ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಾಜದ ಮತ್ತು ಜಡ ಜೀವನದ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗ.

ಆತ್ಮ-ನಿಯಂತ್ರಣ, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಗಳು ತರಬೇತಿ ಹೊಂದುವವನ ಗುಣಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈತ ಯಾವಾಗಲೂ ದಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅಗತ್ಯವೊಡ್ಡಿದಾಗ ಒತ್ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ,ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಆತ್ಮ-ನಿಯಂತ್ರಣವು ಗಂಭೀರ ತರಬೇತಿಯಿಂದ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ,  ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಕಲಿತುಕೊಳಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಷ್ಟೇ ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಭಾವನೆಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

[[ಬ್ರೂಸ್ ಲೀ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು [[ಕಲೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.  ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಎಂದೂ ಬಣ್ಣಿಸಬಹುದು.

== ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
                  
: ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳ ಕಾಲರೇಖೆಗಾಗಿ'', [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕಾಲರೇಖೆ]]''ಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' 
:: ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ,''  [[ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]''ಯನ್ನು ನೋಡಿ''

=== ಶೈಲಿಗಳು ===
ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆದಿವೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಗುರಿಗಳೆಡೆಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ವೈವಿಧ್ಯಗಳ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಆಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಾ, ಸಮರ ಕಲೆಗಳು ಬಹುಗುಣಗೊಂಡಿವೆ.
* ''ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ:'' ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ'' '' 
* ''ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ವಿವರವಾದ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ''  [[ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Commons category|Martial arts}}

* {{dmoz|/Sports/Martial_Arts|Martial arts}}

==ಆಕರಗಳು==
{{reflist|2}}

{{Martial arts}}
{{manav by country}}

[[be-x-old:Адзінаборства]]

[[bat-smg:Kuovas menā]]

[[zh-yue:功夫]]

{{DEFAULTSORT:Martial Arts}}
[[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧ]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಮರ ಕಲೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಾದಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಕಲೆಗಳು]]

[[an:Arte marcial]]
[[ar:فنون قتالية]]
[[ast:Artes marciales]]
[[az:Şərq döyüş növləri]]
[[be:Адзінаборства]]
[[bg:Бойно изкуство]]
[[bn:মার্শাল আর্ট]]
[[bs:Borilačke vještine]]
[[ca:Art marcial]]
[[cbk-zam:Arte Martial]]
[[co:Arti marziali]]
[[cs:Bojové umění]]
[[da:Kampsport]]
[[de:Kampfkunst]]
[[el:Πολεμικές τέχνες]]
[[en:Martial arts]]
[[eo:Luktoarto]]
[[es:Arte marcial]]
[[fa:هنر‌های رزمی]]
[[fi:Itsepuolustuslaji]]
[[fr:Art martial]]
[[fy:Fjochtsport]]
[[ga:Ealaín oscartha]]
[[gl:Arte marcial]]
[[he:אמנות לחימה]]
[[hr:Borilačke vještine]]
[[hu:Harcművészet]]
[[ia:Arte martial]]
[[id:Seni bela diri]]
[[io:Milital arti]]
[[is:Bardagaíþrótt]]
[[it:Arte marziale]]
[[ja:格闘技]]
[[ko:무예]]
[[la:Artes martiales]]
[[lt:Kovos menai]]
[[ms:Seni bela diri]]
[[mt:Arti marzjali]]
[[nap:Arte marziale]]
[[new:मार्सल आर्ट]]
[[nl:Vechtsport]]
[[nn:Kampsport]]
[[no:Kampsport]]
[[nov:Martial artes]]
[[oc:Art marcial]]
[[pl:Sztuki walki]]
[[pt:Artes marciais]]
[[ro:Artă marţială]]
[[ru:Единоборства]]
[[scn:Arti marziali]]
[[sh:Borilačke vještine]]
[[simple:Martial arts]]
[[sk:Bojové umenie]]
[[sl:Borilne veščine]]
[[sq:Arti luftarak]]
[[sr:Борилачка вештина]]
[[sv:Kampsport]]
[[ta:போர்க் கலை]]
[[th:ศิลปะการต่อสู้ป้องกันตัว]]
[[tl:Sining panlaban]]
[[tr:Savaş sanatları]]
[[uk:Бойові мистецтва]]
[[vi:Võ thuật]]
[[war:Arte marsyal]]
[[zh:武術]]</text>
      <sha1>n6u2eisjhw29jyax2d04w3vfu7amcaw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23460</id>
    <revision>
      <id>1427817</id>
      <parentid>1361548</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T16:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63377" sha1="718kn27paapiah5eacs4g5givp08bs3" xml:space="preserve">{{For|his father|Robert De Niro, Sr.}}
{{Infobox actor
| image       = Robert De Niro KVIFF portrait.jpg
| imagesize   = 
| caption     = Robert de Niro in 2008
| birthdate   = {{birth date and age|mf=yes|1943|8|17|-|2012|8|17}}
| birthplace  = {{city-state|New York City|New York}}, U.S.
| birthname   = Robert&lt;!--- do not add middle name (i.e. &quot;Mario&quot;) without definitive reference - see talk on this ---&gt; De Niro, Jr.
| occupation  = Actor, director, producer
| yearsactive = 1965–present
| spouse      = [[Diahnne Abbott]] (1976–1988)&lt;br /&gt;Grace Hightower (1997–present)
}}
'''ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ, ಜು.'''  (ಜನನ ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1943) ಅಮೇರಿಕದ ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ. ಡಿ ನಿರೋ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ ಪಾರ್ಟ್ II]]''  (1974)ಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಪೊಷಕ ನಟನಾಗಿ ಗೆದ್ದನು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್]] ''  (1980)ಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದನು. ಜಾನ್‌ನ್ನೊಳಗೊಂಡತೆ ಅವನ ಸಿನಿಮಾದ ಪಾತ್ರಗಳು 'ಜಾನ್ನಿ ಬಾಯ್'ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌, ಸಿವೆಲ್ಲೊನಾಗಿ ''[[ಮೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್]]''  ನಲ್ಲಿ, ದಿ ಯಂಗ್[[ವಿಟೋ ಕೊರ್ಲಿಯಾನ್‌]]ಯಾಗಿ ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ ಪಾರ್ಟ್ II]]'', ಕ್ಯಾಬೆ ಟ್ರಾವಿಸ್‌ ಬಿಕಲ್ ಆಗಿ ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್]]''  ನಲ್ಲಿ, ಸೈನಿಕ ಮೈಕೆಲ್ ರಾನ್ಸ್ಕಿಯಾಗಿ ''[[ದ ಡೀರ್ ಹಂಟರ್]]'', ಬಾಕ್ಸರ್ [[ಜಾಕೆ ಲಮೊಟ್ಟ]]ನಾಗಿ ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್]]''  ದಲ್ಲಿ, ಮಾಬ್‌ಸ್ಟರ್ ಡೇವಿಡ್ &quot;ನೂಡಲ್ಸ್&quot; ಆರೊಸನ್‌ನ್ನಾಗಿ ''[[ಒನ್ಸ್ ಅಪಾನ್‌ ಎ ಟೈಮ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ]]''  ದಲ್ಲಿ, ಕೊಳಾಯಿಗಾರ ಹ್ಯಾರಿ ಟುಟ್ಲನಾಗಿ ''[[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]''  ನಲ್ಲಿ, ವನ್ಯಮೃಗಗಳ ಹಂತಕನಾಗಿ [[ಜಾಕ್ ವಾಲ್ಶ್]]ನ್ನಲ್ಲಿ ''[[ಮಿಡ್ ನೈಟ್]]'', ಮಾಬ್‌ಸ್ಟರ್ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕೊನ್ವೆ]]ಯಾಗಿ ''[[ಗುಡ್‌ಫೆಲ್ಲಸ್]]''  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಅಲ್ ಕಾಪೊನೆ]]ಯಾಗಿ''[[ದಿ ಅನ್‌ಟವಬಲ್ಸ್]]'', ಲೂಯಿಸ್ ಗರನಾಗಿ ''[[ಜಾಕಿ ಬ್ರೌನ್]]'', ಮ್ಯಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಡಿಯಾಗಿ ''[[ಕೇಫ್ ಫಿಯರ್]]''  ನಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.  ಮೋ ಟಿಲ್ದನ್‌ನಾಗಿ ''[[ಕಾಪ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]''  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನೈಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯೂಲೆಯಾಗಿ ''[[ಹೀಟ್]]''  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾಮ್ &quot;ಏಸ್&quot; ರಾತ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ ಆಗಿ ''[[ಕ್ಯಾಸಿನೊ]]'', ಜಾಕ್  ಬೈರ್ನೆಸ್‌ನ್ನಾಗಿ ''[[ಮೀಟ್ ದ ಪೇರೆಂಟ್ಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ಮೀಟ್ ದ ಫಾಕರ್ಸ್]] '', ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಗೂಡೆಯಾಗಿ ''[[ಎವಿರಿಡೇಸ್ ಫೈನ್]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದನು.

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ ಯ ಜನನ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಾಯಿತು. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]  ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ್ತಿ,&lt;ref&gt;{{cite web | title=Robert De Niro Biography (1943-) | work=filmreference.com | url=http://www.filmreference.com/film/88/Robert-DE-Niro.html | accessdate=August 20, 2007 }}&lt;/ref&gt; [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಅಡ್ಮಿರಲ್]] ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ [[ಅಮೂರ್ತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಕಾರ]] ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿ, [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ(ಹಿರಿಯ)]]ನ ಮಗನಾಗಿ ಆತ ಜನಿಸಿದನು. ಡಿ ನಿರೋನ ತಂದೆ [[ಇಟಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಐರಿಶ್]] ವಂಶದವನು, ಮತ್ತು ಅವನ ತಾಯಿ [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಫ್ರೆಂಚ್]], ಮತ್ತು [[ಡಚ್]] ವಂಶಜಳು. ಅವನ [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮುತ್ತಾತಂದಿರು, ಗಿಯೋವನ್ನಿ ನಿರೋ ಮತ್ತು ಅಂಜಲಿನಾ ಮೆರ್‌ಕುರಿಯೊ, ಮೊಲಿಸೆಯ ಕಾಂಪೊಬಸ್ಸೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಫೆರಜ್ಜನೊ]]ವಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರು,&lt;ref&gt;{{cite web | title=Famous people from Molise | work=deliciousitaly.com | url=http://www.deliciousitaly.com/visualizza.php?Id=286&amp;regione_id=1 | accessdate=August 20, 2007 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090418160529/http://www.deliciousitaly.com/visualizza.php?Id=286&amp;regione_id=1 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಮುತ್ತಜ್ಜಿ, ಹೆಲೆನ್ ಒ'ರೈಲಿ, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಒ'ರೈಲಿಯ ಮೊಮ್ಮಗಳು, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]]ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=De Niro's part-Irish Ancestors| work=Genealogy | url=http://www.genealogue.com/2007/09/genealogue-challenge-47.html | accessdate=July 8, 2008 }}&lt;/ref&gt;

ಡಿ ನಿರೋನ ಪೊಷಕರು, [[ಹನ್ಸ್ ಹಾಫ್‌ಮನ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್‌ ಟೌನ್]]ನ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದವರು, ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ಅವನು ಮೂರು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆದರು. ಡಿ ನಿರೋ ಮನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನ [[ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ ಎರಿಯ]] ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದನು. ಅವನು  ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 'ನ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯೊಡನೆ ಬೆಳೆದನು.  ಅವನ ಪೇಲವತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವನನ್ನು &quot;ಬಾಬ್ಬಿ ಮಿಲ್ಕ್&quot;ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ತಾರುಣ್ಯದ ಡಿ ನಿರೋ ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ ಬೀದಿ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿದನು, ಆದರೆ ಅವನ ಭವಿಷ್ಯದ ದಾರಿಯ ನಿರ್ಣಯವು ಅವನ ಹತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಂಜುಬುರುಕ ಸಿಂಹದ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಶಾಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ''ದ ವಿಝಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಒಜ್'' ನಲ್ಲಿ ರಂಗಪ್ರವೇಶದ ಮೂಲಕ ಆಯಿತು.  ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಡಿ ನಿರೋ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನೂ ಸಹ ಪಡೆದನು, ಮತ್ತೂ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಟನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.  [[ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಲೆರ್]] ಮತ್ತು [[ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್]]ಯವರಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಡಿ ನಿರೋ ಮೊದಲು [[ಲಿಟಲ್ ರೆಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಹೌಸ್]] ಅನ್ನು ಸೇರಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ತಾಯಿಯಿಂದ ದಾಖಲುಮಾಡಲಾದ [[ಫಿಯರೆಲ್ಲೊ ಹೆವ್. ಲ ಗುರ್ಡಿನ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ]]  ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ, (ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ''[[ದಿ ಆಫ್ ಫರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್: ಫಿಯರೆಲ್ಲೊ ಹೆಚ್. ಲ ಗುರ್ಡಿನ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ]]'' )ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ''[[ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ II]]'' ನ ನಟ [[ಆಲ್ ಪಸಿನೊ]]ನಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಲಾಯಿತು.
ಡಿ ನಿರೋ [[ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಲೆರ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ]]ನ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಗುವುದಲ್ಲದೆ [[ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್]]ನ [[ನಟನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ]], ಮತ್ತು  ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ  ವೃತ್ತಿ ನಿರತನಂತೆ ಉಪಯೊಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

== ಆರಂಭಿಕ ಸಿನಿಮಾ ವೃತ್ತಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:TravisBickle.jpg|thumb|right|ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾವಿಶ್ ಬಿಕಲ್‌ ಆಗಿ ಡಿ ನಿರೊ (1976).]]
ಡಿ ನಿರೋನ [[ಬ್ರೈನ್ ಡಿ ಪಾಲ್ಮ]]ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ 1963ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾವಾದ ''[[ದಿ ವೆಡ್ದಿಂಗ್ ಪಾರ್ಟಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ 20ನೆ ವಯಸ್ಸು;  ಆದರೂ 1969ರ ವರೆಗೂ ಸಿನಿಮಾಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.   ''[[ಬ್ಯಾಂಗ್ ದ ಡ್ರಮ್ ಸ್ಲೋಲಿ]]''  (1973)ನಲ್ಲಿ [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್]] ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಸಾಯುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಗಮನ ಸೆಳೆದಸು.  ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ಕೊರ್ಸೀ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಸಫಲ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಕಾಲಾವಕಾಶದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬಹುದಾದ ಪಾತ್ರ &quot;ಜಾನ್ನಿ ಬಾಯ್&quot; ಜೊತೆಗೆ ಹಾರ್ವೀ ಕಿಟೆಲ್‌ನ ''[[ಮೀನ್ ಸ್ಟೀಟ್ಸ್]]''  (1973)ನಲ್ಲಿ &quot;ಚಾರ್ಲೀ&quot; ಶುರುಮಾಡಿದನು.  1974ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಪಾತ್ರ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕೊಪ್ಪೊಲ]]ನ್ನು ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II]]'', ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನ ಪಾತ್ರ [[ಡಾನ್ ವಿಟೊ ಕೊರ್ಲಿಯನ್]], ಮೊದಲೇ [[ಸೊನ್ನಿ ಕಾರ್ಲಿಯನ್]], [[ಮೈಕೆಲ್ ಕಾರ್ಲಿಯನ್]], [[ಕಾರ್ಲೊ ರಿಜ್ಜಿ]] ಮತ್ತು ಪೌಲಿ ಗಟ್ಟೊ ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್]]'' ನ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಾರೀರ/ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನೆದುರಿಸಿದ.
ಅವನ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ, [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ]]ನೆಗೆ ಕೊಪ್ಪೊಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರೂ  ಡಿ ನಿರೋನು ದಿ ಆಸ್ಕರ್ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಅವನು ಹಾಜರಿರಲಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಥಮ ನಟನಾಗಿ ಬದಲಾದರೂ  ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೊರದೇಶದ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡಿದರೂ, ಈ ಸಂದರ್ಬದಲ್ಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು [[ಸಿಸಿಲಿಯನ್]] ಪ್ರಾಂತಭಾಷೆ (ಅವನು ಕೆಲವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಲುಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರೂ ಸಹ).

ಡಿ ನಿರೋ ಮತ್ತು [[ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]], ಮೊದಲಿನ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ವಿಟೊ ಕಾರ್ಲಿಯನ್ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ, ಇಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ಕಥಾಸಾಹಿತ್ಯದ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರೂ ಆಸ್ಕರ್ ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ಕೊರ್ಸಿಸಿಜೊತೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ  ''ಮೀನ್ ಸ್ಟೀಟ್ಸ್'' ಯಲ್ಲಿ,  ನಿರ್ದೇಶಕನೊಡನೆ ಈ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ]]''  (1976), ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ]]''  (1977), ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್]]''  (1980), ''[[ದಿ ಕಿಂಗ್ ಅಫ್ ಕಾಮಿಡಿ]]''  (1983), ''[[ಗುಡ್‌ಫೆಲ್ಲಸ್]]''  (1990), ''[[ಕೇಫ್ ಫಿಯರ್]]''  (1991), ಮತ್ತು ''[[ಕಾಸಿನೊ]]''  (1995)ಬಹಳ ಯಶಸ್ವೀ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.  ''[[ಗಿಲ್ಟಿ ಬೈ ಸಸ್ಪೀಶಿಯನ್]]'' ಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''[[ಷಾರ್ಕ್ ಟೇಲ್]]'' ನ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ''ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ '' ಡಿ ನಿರೋನ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು;ಅವನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೊರ್ಣವಾದ[[ಟ್ರಾವಿಸ್ ಬಿಕ್ಲೆ]]ಯು ತಾರೆಗಳ ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಿಕಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ  ಡಿ ನಿರೋನ ಹೆಸರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ ಖ್ಯಾತ&quot;[[ಯು ಟಾಕಿಂಗ್ ಟು ಮಿ?]]&quot;.  ಏಕೋಕ್ತಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿ ನಿರೋ ಬಹಳ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title='There was a sense of exhilaration about what we had done'| work=guardian.co.uk| url=https://www.theguardian.com/film/2004/sep/01/features.extract}}&lt;/ref&gt;

1976ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ([[ಘೆರರ್ಡ್ ಡೆಪರ್ಡುಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಸುಥೆರ್ಲ್ಯಂಡ್]]ರ ಜೊತೆಗೆ) [[ಬೆರ್ನಾಡೊ ಬೆರ್ಟೊಲುಸ್ಸಿ]]ನ  ಪುರಾಣಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಾಧಾರಿತ ಜೀವನ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಮೊದಲನೆ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ದದ ಮೊದಲಿನ ಇಟಲಿ, ''[[ನೊವೆಸೆಂಟೊ]]''  (''[[1900]]'' ), ಇಟಲಿಯ ಬಾಲ್ಯಸ್ನೇಹಿತರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದ ಸಮಾಜದ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳ ವರ್ಗಶ್ರೇಣಿ.

1978ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ ಅಭಿನಯಿಸಿದ &quot;ಮೈಕೆಲ್ ರಾನ್‌ಸ್ಕಿ&quot;ದಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ದ ಕುರಿತ ಸಿನಿಮಾ ''[[ದ ಡೀರ್ ಹಂಟರ್]]'', [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನಟ]] ನೆಗಾಗಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶಿಸನಗೊಂಡಿತ್ತು.

== ನಂತರದ ಸಿನಿಮಾ ಜೀವನ ==

[[ಚಿತ್ರ:Filming_the_boxing_scenes.jpg|thumb|right|ಡಿ ನಿರೋ ಜೇಕ್ ಲಾಮೊಟ್ಟಾ ಆಗಿ 1980ರ ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಚಿತ್ರೀಕರಣ; ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸ್ಕೊರ್ಸಿಸಿ ಮಧ್ಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಪ್‌ಮನ್ ಕೇಂದ್ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.]] 
[[ಚಿತ್ರ:RobertdeNiro26.JPG|thumb|left|upright|1988ರಲ್ಲಿ ಡಿ ನಿರೊ]]
ಅವನ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯದಲ್ಲಿನ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ (ತನ್ನ ಹಿನ್ನಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ [[ನಟನಾ ವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ), ಡಿ ನಿರೋ ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್ ]]'' ದ ಕೊನೆಯ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ 60 ಪೌಂಡ್(27ಕೆಜಿ) ತೂಕ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು [[ಜಾಕೆ ಲಮೊಟ್ಟ]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ[[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್‌]]ನ್ನು ಕಲಿತನು. ''[[ಕೇಫ್ ಫಿಯರ್]]''  ಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧನಾದನು; ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II]]''  ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಿಸಿಲೀ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು; ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್ ]]'' ಗಾಗಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಕ್ಯಾಬ್ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದನು;  ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ]]'' ಗಾಗಿ [[ಸಾಕ್ಸಫೋನ್‌]] ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿತನು.  ಅವನು ''[[ದಿ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು [[ಅಲ್ ಕೆಪೊನೆ]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಗುರುಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡ. {{Citation needed|date=September 2009}}

ಡಿ ನಿರೋನ ನಟನಾ ವಿಧಾನದ ಛಾಪು ತನ್ನ ಪಾತ್ರ ಬಯಸುವ ಎಂತಹ ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಧನೋಪಾಯವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.  ''[[ದಿ ಕಿಂಗ್ ಅಫ್ ಕಾಮಿಡಿ]]'' ಚಿತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಹ ನಟ [[ಜೆರ್ರಿ ಲೆವಿಸ್]] ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಂಟಿ-ಸಿಮಿಟಿಕ್ ಅವಮಾನಕಾರೀ ಪದವನ್ನು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕೋಪವನ್ನು ನಿಜವಾದ ವರ್ತನೆ/ನೇರಪ್ರಸಾರದಲ್ಲೂ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
[[ಪೀಪಲ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ|''ಪೀಪಲ್ '' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ತಂತ್ರವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಲಿವಿಸ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ, &quot;ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಮರೆತೆ...
ಬಾಬ್ಬಿನ ಕಂಠಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಗುತ್ತಿದ್ದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | title=People Magazine | work=docs.google.com | url=http://docs.google.com/View?docid=dg6n6657_55cffn74 | accessdate=August 20, 2007 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 7, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120307180714/https://docs.google.com/View?docid=dg6n6657_55cffn74 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡ ಡಿ ನಿರೋ 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾದ ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]''  (1985); ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ''[[ಮಿಡ್‌ನೈಟ್ ರನ್]]'' (1988), [[ಯಡ್ಡಿ ಮುರ್ಫಿ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ನಟಿಸಿದ ''[[ಶೊಟೈಮ್]]'' (2002), ಬಿಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಜೊತೆಗೆ ನಟಿಸಿದ ಜೋಡಿ ಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಅನಲೈಸ್ ದಿಸ್]]''  (1999) ಮತ್ತು ''[[ಅನಲೈಸ್ ದಟ್]]'' (2002), ''[[ಮೀಟ್ ದಿ ಪೇರ‍ೆಂಟ್ಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ಮೀಟ್ ದಿ ಫಾಕರ್]]''  ಎರಡೂ [[ಬೆನ್ ಸ್ಟಿಲ್ಲರ್]] ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು.

ಬೇರೆ ಸಿನಿಮಾಗಳೆಂದರೆ ''[[ಫಾಲಿಂಗ್ ಇನ್ ಲವ್]]'' (1984), ''[[ದಿ ಮಿಶನ್]]''  (1986), ''[[ಎಂಜಲ್ ಹಾರ್ಟ್]]''  (1987), ''[[ದಿ ಅನ್‌ಟಚಬಲ್ಸ್]]''  (1987), ''[[ಗುಡ್‌ಫೆಲ್ಲಾಸ್]]''  (1990), ''[[ಅವೇಕನಿಂಗ್ಸ್]]''  (1990), ''[[ಹೀಟ್]]''  (1995), ''[[ದಿ ಫ್ಯಾನ್]]''  (1996), ''[[ಸ್ಲೀಪರ್ಸ್]]''  (1996), ''[[ವಾಗ್ ದಿ ಡಾಗ್]]''  (1997), ''[[ಜಾಕೀ ಬ್ರೌನ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ರೊನಿನ್]]''  (1998).  1997ರಲ್ಲಿ, ಅವನು [[ಹಾರ್ವೇ ಕಿಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ರೇ ಲಿಯೊಟ್ಟ]]ರ ಜೊತೆಗೆ [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಲ್ಲೊನ್]] ಮತ್ತೆ ಜೊಡಿಯಾಗಿ ಕ್ರೈಮ್‌ ಡ್ರಾಮಾವಾದ''[[ಕೊಪ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]]''  ನಟಿಸಿದ. ಡಿ ನಿರೋ ಪೊಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾನ್, ಕಿಟೆಲ್, ಮತ್ತು ಲ್ಹಿಯೊಟ್ಟಾಯವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖವಲ್ಲದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದ.

1993ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿಸ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಲೈಫ್]]'', ಉದಯೊನ್ಮುಖ ಬಾಲ ನಟರಾದ [[ಲಿಯನಾರ್ಡೊ ಡಿ ಕಾರ್ಪಿಯೊ]] ಮತ್ತು[[ಟಾಬೀ ಮಗ್ಯುರೆ]] ಯೊಂದಿಗೆ ನಟಿಸಿದರು.  ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''[[ಇನ್ ದಿ ಲೇನ್ ಆಫ್ ಫೈರ್]]''  ನ ಮಿಚ್ ಲಿಯರಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ  [[ಕ್ಲೈಂಟ್ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್]] ಜೊತೆ ನಟಿಸುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೊಯಿತು, ಆದರೆ ಎ ''[[ಬ್ರೊನ್‌ಕ್ಸ್ ಟೆಲೆ]]'' ಯ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು [[ಜಾನ್ ಮಾಲ್ಕೊವಿಚ್‌]]ನ(ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದನು) ಪಾಲಾಯಿತು.  ಡಿ ನಿರೋ ''ಇನ್ ದಿ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಫೈರ್'' ನಲ್ಲಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿದ ನಂತರ ''[[ರೈಟೊಯಸ್ ಕಿಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ (''[[ಡರ್ಟಿ ಹ್ಯಾರಿ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಮಗ್ನುಮ್ ಫೊರ್ಸ್]]'' ಯ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಈಸ್ಟ್‌ವುಡ್‌ನ ಸಿನಿಮಾಗಳು) ಮಾಡಿದನು.

1995ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ [[ಮೈಕೆಲ್ ಮನ್]]ನ ಪೊಲಿಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್-ಥ್ರಿಲ್ಲರ್  ''[[ಹೀಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ, ಸಹ ನಟ ಮತ್ತು ಬಹಳ ಕಾಲದ ಮಿತ್ರ, [[ಆಲ್ ಪಸಿನೊ]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದನು.  ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರಿಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಾದ್ಯಂತ ಆದಂತೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪಸಿನೊ ಮತ್ತು ಡಿ ನಿರೋ ಇಬ್ಬರೂ ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II]]'' ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರೂ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಹಂಚೊಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.  ಡಿ ನಿರೋ ಮತ್ತು ಪಸಿನೊ ಮತ್ತೆ ಕ್ರೈಮ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ''[[ರೈಟೊಯಸ್ ಕಿಲ್]]''  ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=De Niro, Pacino reunite for 'Kill'| work=variety.com | url=http://www.variety.com/index.asp?layout=Cannes2007&amp;jump=story&amp;id=1061&amp;articleid=VR1117965130&amp;cs=1|accessdate=2008-08-20}}&lt;/ref&gt;

2004ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋನಿಗೆ [[ವಿಲ್ ಸ್ಮಿಥ್]]ನ ಜೊತೆಯಾದ ಎದುರಾಳಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾ ''[[ಶಾರ್ಕ್ ಟೈಲ್]]'' ನಲ್ಲಿ  ಡಾನ್ ಲಿನೊನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನು ಮರಳಿ ಜಾಕ ಬೈರ್ನೆಸ್  ''[[ಮೀಟ್ ದಿ ಫಾಕರ್ಸ್]]'' ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ''[[ಸ್ಟಾರ್ಡಸ್ಟ್]]''  ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದನು.
ಎಲ್ಲಾ ಸಿನಿಮಾಗಳು [[ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಯಶಸ್ವಿಗೊಂಡವು ಆದರೆ ಮಿಶ್ರಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದವು.  ''ಶಾರ್ಕ್ ಟೈಲ್'' ದ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ್ದಾಗೆ, ಡಿ ನಿರೋ [[ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಟನೆ]]ಯು ಅವನ ಪ್ರಥಮ ಅನುಭವವಾಗಿದ್ದ ಸಂತೋಷಕರ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಕ್ಕಣೆ ನೀಡಿದನು.

[[ಚಿತ್ರ:RobertDeNiroMattDamonBerlinFeb07.jpg|thumb|right|220px|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ  ದ ಗಾಡ್‌ ಶಾಫರ್ಡ್ ಪ್ರಿಮೀಯರ್‌ಗಾಗಿ ಡಿ ನಿರೊ ಮ್ಯಾಟ್ ಡಮಿನ್ ಜೊತೆ ಫೆಬ್ರವರಿ 2007]]
ಡಿ ನಿರೋ''[[ದಿ ಡಿಪಾರ್ಟೆಡ್]]'' ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ([[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಶೆನ್]]ನು ಬದಲಾಗಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ) ''[[ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಪರ್ಡ್]]'' ನ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು.
ಅವನಿ ಹೇಳಿದ &quot;ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಆಶಿಸಿದೆ, ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಿದ್ದೆ ಆದರೆ ''ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಪರ್ಡ್'' ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆನಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.  ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾರಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿದ್ದೆ. ಅದು ಸಾದ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;tfdeniro&quot;&gt;{{cite journal|title=The Total Film Interview|journal=Total Film|date=2007-03|first=Jamie|last=Graham|coauthors=|volume=|issue=125|page=105|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

ಅವನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''[[ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಪರ್ಡ್]]''  (2006), ಮತ್ತು ಸಹನಟನಾಗಿ [[ಮ್ಯಾಟ್ ಡೇಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿನಾಾ ಜೊಲಿ]]ಯೊಡನೆ ನಟಿಸಿದ.  ಡಿ ನಿರೋ ''ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್ '' ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ[[ಜೊ ಪೆಸ್ಕಿ]]ಯನ್ನೂ, ''[[ಗುಡ್‌ಫೆಲ್ಲಸ್]]'', ''[[ಎ ಬ್ರಾನ್‌ಕ್ಸ್ ಟೇಲ್]]'', ''[[ಒನ್ಸ್ ಅಪಾನ್ ಎ ಟೈಮ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ]]''  ಮತ್ತು ''[[ಕ್ಯಾಸಿನೊ]]''  ಈ ಚಿತ್ರ ಜೊತೆಯಾಗಿಸಿತು.

ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ ಅವನ ಸಿನಿಮಾ ಆರ್ಕೈವ್‌ — ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು, ಧಿರಿಸುಗಳು, ಮತ್ತು  ಸಕಾರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ — [[ಹ್ಯಾರಿ ರಾನ್‌ಸನ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ]] [[ದಿ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ಟಿನ್]] ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ. ಎಪ್ರಿಲ್ 27, 2009ರಲ್ಲಿ
ದಿ ಡಿ ನಿರೋ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ದಿ ರಾನ್‌ಸನ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿ ನಿರೋ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸ್ಕೊರ್ಸಿಸಿ]]ಯ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಯೊಜನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. &quot;ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ... [ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರ] ಎರಿಕ್ ರಾತ್ ಮತ್ತು ನಾನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿ ಚಿತ್ರಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಪೂರ್ಣ್‌ಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;tfdeniro&quot; /&gt;

ಡಿ ನಿರೋ ಎರಡು [[ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು]] ಗೆದ್ದನು: [[ಉತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅವನ ''ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್ '' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ, ಮತ್ತು [[ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ]]ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II]]'' ಕ್ಕಾಗಿ ಲಭಿಸಿತು.

ಡಿ ನಿರೋ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಲಿನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] ಮಾತ್ರವೇ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವರು: ಬ್ರಾಂಡೊ ದೊಡ್ಡವನಾದ [[ಡಾನ್ ವಿಟೊ ಕಾರ್ಲಿಯನ್]]ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ  (ಅವನು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ)  ''[[ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರೆ, ಡಿ ನಿರೋ ನಂತರ ಬಾಲ್ಯದ ವಿಟೊ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ''ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II'' ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದನು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಮತ್ತು ಡಿ ನಿರೋ ''[[ದಿ ಸ್ಕೋರ್]]''  (2001)ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಡಿ ನಿರೋ [[ಸೋನಿ]]ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸಂದರ್ಶಿಸಿತಾದರೂ ''ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್''  ಸಿನಿಮಾ,&lt;ref&gt;''ದ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ:ಎ ಲುಕ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್''  (1990 ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ)&lt;/ref&gt;[[ಜೇಮ್ಸ್ ಕಾನ್]]ನಿಗೆ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.  ''ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಭಾಗ II'' ದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ನಿರ್ದೇಶಕ, [[ಫಾನ್ಸಿಸ್ ಫೊರ್ಡ್ ಕೊಪ್ಪೊಲ]], ಡಿ ನಿರೋನ ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡುಬಾಲ್ಯದ ವಿಟೊ  ಕಾರ್ಲಿಯನ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದನು. ಡಿ ನಿರೋನು ಅಕಾಡಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ಕೇವಲ ಐದು ವಿದೇಶೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಕೆಲವೆ ಕೆಲವು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಸೂಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಡಿ ನಿರೋ ಮೊಬ್‌ಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ  [[ಪರಮೌಂಟ್ ಪಿಕ್ವರ್ಸ್]]' ಲಾಂಛನದ ಮುಂಬರುವ ಚಿತ್ರ, ''ಫ್ರಾಂಕೀ ಮಶಿನ್''.  [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕಾಂಪ್‌ಬೆಲ್]]ನ [[ಸಿನಿಮಾ ಆವೃತ್ತಿ]] ಯಾದ ಕ್ಲಾಸಿಕ್  [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಕ್ರೈಮ್ ಸೀರಿಸ್ ''[[ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್ಸ್]]''  2010ರಲ್ಲಿ[[ಮೆಲ್ ಗಿಬ್‌ಸನ್]]ಜೊತೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ, ಅವನು ಚಿತ್ರಿಕರಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಡಿ ನಿರೋ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ವಿರೋಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಹೊರಬಂದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Michael Fleming|title=De Niro exits 'Edge of Darkness'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-09-04|url=http://www.variety.com/article/VR1117991604.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2008-09-04}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ [[ರೆ ವಿಂಗ್‌ಸ್ಟಸ್]]ಆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Michael Fleming|title=Winstone replaces De Niro in 'Edge'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-09-12|url=http://www.variety.com/article/VR1117992081.html|accessdate=2008-09-12}}&lt;/ref&gt;

== ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ==
1993ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋನ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಕಾಣ್ಕೆ
''[[ಎ ಬ್ರಾನ್‌ಕ್ಸ್ ಟೇಲ್]]''. ದಿ ಸಿನಿಮಾ, [[ಚಾಝ್ ಪಲ್ಮೈಂಟರಿ]] ಬರೆದ, ಪಲ್ಮೈಂಟರಿನ ಬಂಡಾಯಗಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಕುರಿತಾದದ್ದು  ದಿ ಬ್ರಾನ್‌ಕ್ಸ್. ಡಿ ನಿರೋ, ಸಿನಿಮಾ ಪಲ್ಮೈಂಟರಿನ ಒನ್-ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್-ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ನಾಟಕವನ್ನು ನೊಡಿದ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಡಿ ನಿರೋ ಲಾರೆಂಜೊ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಮೈಂಟರಿಯಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ  ಮೊಬ್‌ಸ್ತರ್ ಸೋನಿಯಿಂದ ಅವನ ಮಗನನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಶ್ರಮಿಸುವ ಬಸ್ ಚಾಲಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.

ಡಿ ನಿರೋ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು 2006ರ ವರೆಗೆ ಮಾಡಲ್ಲಿಲ್ಲ ''[[ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಪರ್ಡ್]]'', [[ಮ್ಯಾಟ್ ಡೇಮನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜಲಿನಾ ಜೊಲಿ]] ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ, ಮತ್ತ [[ಸಿಐಎ]] ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ದ II ಮತ್ತು ಶೀತಲ ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ  ಮೂಲವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಡೆಮನ್‌ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಟಲಿಜೆಂಟ್ ಎಜೆಂಟ್‌ನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.  ಡಿ ನಿರೋ ಜನರಲ್ ಬಿಲ್ ಡೊನೊವನ್‌ನ ದಿ ಕೌಂಟರ್-ಇಂಟಲಿಜೆನ್ಸ್‌ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಡೆಮನ್‌‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.

== ಇತ್ತೀಚಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ==

[[ಸಿಬಿಎಸ್]] ಟ್ರಿಬಿಕ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್‌ನ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಾಯೋಗಗಳಿಗೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೋ ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ರೊಸೆಂಥಲ್]] ಟ್ರಿಬಿಕ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿ ‌ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.  ಒಪ್ಪಂದವು ಟ್ರಿಬಿಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವು, ಅದೆಂದರೆ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಯೋಜನೆಗಳು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.  ಮೊದಲನೆ ಯೊಜನೆ, [[ಮೀಡಿಯಾ ರೈಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]]ನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ, ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಯೊಗಾರ್ಥವಾಗಿ [[ವಿಲ್ಲಿಯಮ್]], ''[[ದಿ ಡಿಪಾರ್ಟೆಡ್]]'' ದ ಆಸ್ಕರ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ ಅವನ ಮೊದಲು ಒಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಟಿವಿಯ ಅನಾಮಧೇಯ ನಾಟಕದ ದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯಿತು.

ಮೊನಹನ್‌ನು ''[[ಬಾಡಿ ಆಫ್ ಲೈಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್ ]]'' ಎಂಬ ಎರಡು ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಸಿಬಿಎಸ್ನ 2009  ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರೆದನು.   ರೊಸೆಂಥೆಲ್ ಚಿತ್ರದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಟ್ರಿಬಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತಾ [[ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಪಿಕ್ವರ್ಸ್]]ಗಾಗಿ ''[[ಲಿಟಲ್ ಫಾಕರ್ಸ್]]''  ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಅನ್‌ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಗಾಡೆಸ್ ]]'' ನ್ನು ಸಿದ್ದಪಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಪರಮೌಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ''[[ಫಾಂಕೀ ಮಶಿನ್]]'', [[ಮೈಕೆಲ್ ಮನ್]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು ಡಿ ನಿರೋ ಸಹ ನಟನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Michael|last=Fleming|url=http://www.variety.com/article/VR1117994013.html?categoryid=14&amp;cs=1|title=CBS, Tribeca pact for pilot trio|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=October 14, 2008|accessdate=March 10, 2010}}&lt;/ref&gt; ಡಿ ನಿರೋ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ದಿ ಡಾರ್ಕ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ನೀಲ್ ಬರ್ಗರ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಒಂದು ನಿಗೂಡ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದ ಕತೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|first=Tatiana|last=Siegel|url=http://www.variety.com/article/VR1118016026.html?categoryid=1236&amp;cs=1|title=De Niro to star in 'Fields'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=March 3, 2010|accessdate=March 10, 2010}}&lt;/ref&gt;

ಡಿ ನಿರೋ ವರದಿಯಂತೆ [[ಇಪಿಎಸ್‌ಎನ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನ]] [[ವಿನ್ಸ್ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ತರಬೇತುದಾರ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿಯ ತರಬೇತಿ ಜೀವನವನ್ನಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ.   ಜನವರಿ 2012ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೊದಲು, ದಿ [[2012 ಸಪ್ಪರ್‌ ಬೌಲ್]]ವಾರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಾಣುವ ಸಿದ್ದತೆಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;[http://espn.go.com/espn/page2/index?id=4979866  &quot;ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ ವಿನ್ಸ್ ಲೊಂಬಾರ್ಡಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟನೆ&quot;], ''[[ಇ‌ಎಸ್‌ಪಿ‌ಎನ್]]'', ಮಾರ್ಚ್ 10, 2010ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|first=Bob|last=Wolfley|url=http://www.jsonline.com/sports/87176557.html|title=De Niro to portray Lombardi in ESPN film|publisher=''[[Milwaukee Journal Sentinel]]''|date=March 9, 2010|accessdate=March 10, 2010}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬದುಕು ==
[[ಚಿತ್ರ:Robert De Niro and wife.jpg|upright|thumb|left|2009ರಲ್ಲಿ ಡಿ ನಿರೊ ಟ್ರಿಬೆಕಾ ಫಿಲ್ಮ್  ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ &quot;ವಾಟೆವರ್ ವರ್ಕ್ಸ್&quot;ಪ್ರಿಮೀಯರ್‌ನಲ್ಲಿ,]]
1989 ರಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಡಿ ನಿರೋ, [[ಲೊಯರ್ ಮನ್‌ಹಟಾನ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿಬಿಕ]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.  ಅವನು ಸಿನಿಮಾ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿ [[ಟ್ರಿಬಿಕ ಪ್ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]]ಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಧೈರ್ಯಮಾಡಿದ; ಜನಪ್ರಿಯವಾದ [[ಟ್ರಿಬಿಕ ಸಿನಿಮಾ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]; [[ನೊಬು ಹಾಸ್ಪಿಟಾಲಿಟಿ]]; [[ನೊಬು]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಿಬಿಕ ಗ್ರಿಲ್ಲ್]], [[ಪೌಲ್‌ ವಲ್ಲಸೆ]] ಮತ್ತು ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಸ್ಟೀವರ್ ಎಫ್ ಲೇನ್]]ಸಹ-ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1989/08/23/movies/de-niro-is-trying-life-behind-the-camera.html?pagewanted=print|newspaper=New York Times|title=De Niro Is Trying Life Behind the Camera|first=William H.|last=Honan|date=August 23, 1989}}&lt;/ref&gt; ದಿ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಹೊಟೆಲ್,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thegreenwichhotel.com/ |title=Greenwich Hotel |publisher=Greenwich Hotel |date= |accessdate=2010-03-09}}&lt;/ref&gt; ಟ್ರಿಬಿಕದಲ್ಲಿರುವ ; ಮತ್ತು ಹೊಟೆಲ್‌ ಒಳಗಿರುವ  ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್, ಲೊಕಂಡ ವರ್ಡೆ, ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಎಗೊ ಎನ್ನಲಾಗುವ,ಮ್ಕುಖ್ರ್ಯಕಾರ್ಯನಿವಾಹಕ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಥಾಪಕ [[ಆ‍ಯ್೦ಡ್ರೀವ್ ಸೆರ್ಮೆಲಿನಿ]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Locanda Verde Is A-Go |url=http://www.zagat.com/Blog/Detail.aspx?SNP=NNYC&amp;SCID=40&amp;BLGID=20686 work=Zagat.com |date=May 12, 2009 |access-date=ಮೇ 26, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090710082813/http://www.zagat.com/Blog/Detail.aspx?SNP=NNYC&amp;SCID=40&amp;BLGID=20686 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1997ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ [[ಗ್ರೇಸ್ ಹೈಗ್ಟವರ್]]ಳೊಂದಿಗೆ(ನಿವೃತ್ತ ವಿಮಾನ ಪರಿಚಾರಕಿ)[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ]] [[ಮಾರ್ಬಲ್‌ಟೌನ್]] ಹತ್ತಿರದ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆ ವಿವಾಹವಾದನು (ಡಿ ನಿರೋ [[ಮನ್‌ಹಟ್ಟನ್]]ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ವಿಮ ಭಾಗಗಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ). ಅವರ ಮಗ ಎಲಿಯಟ್ 1998ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು.

ಎಲಿಯಟ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ, ಡಿ ನಿರೋ ಮೊದಲನೆ ಹೆಂಡತಿ [[ಡಿಯನ್ನೆ ಅಬ್ಬೊಟ್]]ನ, ಮಾಜಿ ನಟ ರಾಫೆಲ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಉದ್ಯಮಿ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.elliman.com/rad |title=New York Real Estate - Prudential Douglas Elliman |publisher=Elliman.com |date= |accessdate=2010-03-09 |archive-date=2007-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070502175157/http://www.elliman.com/RAD |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಬ್ಬೊಟ್‌ನ ಮಗಳಾದ (ಮೊದಲ ಸಂಬಂಧದಿಂದ), [[ಡ್ರೆನ]]ಳನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವಳಿ ಮಕ್ಕಳಾದ, ಜೂಲಿಯನ್ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ಆರಾನ್ ಕೆಂಡ್ರಿಕ್ (1995ರಲ್ಲಿ [[ವಿಟ್ರೊ ಫರ್ಟಿಲೈಸೆಶೆನ್‌ನಿಂದ ಗರ್ಭವತಿಯಾದ]] ಮತ್ತು  ಬದಲಿ ತಾಯಿಯಿಂದ ಹೆರಿಗೆಯಾದ), ಬಹಳ-ಕಾಲದಿಂದ ಮಾಜಿ ಮಾಡೆಲ್ [[ಟೌಕಿ ಸ್ಮಿತ್]]ನೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುಬಾಳ್ವೆಯಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=November 2009}}

1998ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಿನಿಮಾ ಚಿತೀಕರಣದಲ್ಲಿ, ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪೋಲಿಸರಿಂದ ಬಂದನಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೊಳಗಾದ. ಡಿ ನಿರೋ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು, ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹಣ ವಿನಿಯೊಗಿಸಿಲ್ಲ, &quot;...ಮತ್ತು ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಒಂದು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | title=De Niro furious over French grilling| work=BBC News | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/59817.stm | accessdate=2007-08-20 | date=February 24, 1998}}&lt;/ref&gt; ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅವನ ಹೆಸರು ಬೆಲೆವೆಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾದ ನಂತರ ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಬಯಸಿದರು.   ''[[ಲೆ ಮಾಂಡೆ]]''  ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಹೇಳಿದ, &quot;ನಾನು ಇನ್ನೆಂದಿಗೂ ಫಾನ್ಸಿಗೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ. ‍ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊಗುವ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ,&quot; ಮತ್ತು ಅವನು &quot;ನಿಮ್ಮ [[ಲೆಗಿಯಾನ್‌ ಆಫ್ ಹಾನರ್]] ರಾಯಭಾರಿಯನ್ನು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು. ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಸ್ಥಾನದ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಟ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಶಂಕಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004ರಲ್ಲಿ [[ವಿನಿಸ್ ಸಿನಿಮಾ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿ ನಿರೋ ಇಟಾಲಿಯ ಪೌರತ್ವ ದೊರೆಯಿತು.  ಹಾಗಿದ್ದರೂ, [[ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಟಲಿ]] [[ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಬೆರ್ಲುಸ್ಕೊನಿ]] ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಜೊತೆಗೆ  ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಬರಹದಲ್ಲಿ-ಆರೋಪಿಸಿದರು, ಡಿ ನಿರೋ  ಇಟಲಿಯನ್ನರ ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿಯ-ಅಮೇರಿಕನ್ನರ]]ಪ್ರತಿಷ್ಟೆಗೆ ದಕ್ಕೆ ತಂದರೆಂದು, ಅವರನ್ನು ಬಾರಿ ಬಾರಿಗೆ  ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ
ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಆರೊಪಿಸಿದರು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂತ್ರಿ ಗಿಯುಲಿನೊ ಅರ್ಬಾನಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ವಜಾಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರಿನಲ್ಲಿ ರೊಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.    ವಿವಾದ ಮತ್ತೆ  ಧಗಧಗಿಸಿದಾಗ ನಿರೋ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಆ ತಿಂಗಳ ಎರಡು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ  ಹಾಜರಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದವು, ಡಿ ನಿರೋ &quot;ಗಂಭೀರ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆ&quot;ಯೆಂದು ಮತ್ತೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅವನಿಂದ &quot;ಸರಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಲು&quot; ಆಗಲಿಲ್ಲವೆಂದು ದೂರಿದನು, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ  &quot;ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನಾನು ಇದು ಯಾರಿಗೂ ಅಹಿತವಾಗದಂತೆ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ನಾನು ಇಟಲಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತೇನೆ.&quot; ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟನು.  ಡಿ ನಿರೋಗೆ ಅಕ್ಟೊಬರ್ 21, 2006ರಲ್ಲಿ, ರೊಮ್‌ನ ಸಿನಿಮಾ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಗೌರವ ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಡಿ ನಿರೋ ಇಟಲಿಯ ತಾಯ್ನೆಲ ಮತ್ತು ಅವನ ಮುತ್ತ್ತಾತಂದಿರ ದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಮೊಲಿಸೆ]]ಎಂಬ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಹಕ್ಕಿನೊಂದಿಗೆ ನೊಂದಾವಣೆಯಾಯಿತು.

ಡಿ ನಿರೋ [[2000 ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ಡಿಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ]], ಮತ್ತು ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ [[ಆಲ್ ಗೊರೆ]]ಗೆ  [[2000 ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು. ಡಿ ನಿರೋ [[ಜಾನ್ ಕೆರ್ರೀ]]ಗೆ [[2004ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬಿಂಬಲಿಸಿದನು.  1998ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಲಾಭಿಯಲ್ಲಿ  ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್‌]] ನ ಮಹಾಭಿಯೋಗದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದನು.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Scepticism and support swirl around Clinton | work=BBC News | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/crisis_in_the_gulf/latest_news/236582.stm | accessdate=August 20, 2007  | date=December 17, 1998}}&lt;/ref&gt; ಡಿ ನಿರೋ ''[[9/11]]''  ಎಂಬ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001 ದಾಳಿಗಳ]] ಕುರಿತಾದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು, [[ಸಿಬಿಎಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ತೊರಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ [[ಫೈರ್‌ಫೈಟರ್ಸ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ [[ಜುಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಗೆಡೆಯಾನ್ ನೌಡೆಟ್]]ರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಡಿಯೊ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವರಿಸಿದನು.  ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2006ರಲ್ಲಿ ಅವನ ''[[ದಿ ಗುಡ್ ಶೆಪರ್ಡ್]]''  ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ ನಟ  [[ಮ್ಯಾಟ್ ಡೇಮನ್‌]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ, [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಾಸನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ''[[ಹಾರ್ಡ್‌ಬಾಲ್ ವಿಥ್ ಕ್ರಿಸ್ ಮಾಥಿವ್ಸ್]]'' ನ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋನಿಗೆ ನೀನು ಯಾರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೊಡಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತಿ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಯಿತು. ಡಿ ನಿರೋ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ, &quot;ಉತ್ತಮ, ನಾನು ಇಬ್ಬರ ಬಗೆಗೆ ಯೊಚಿಸುತ್ತೇನೆ: [[ಹಿಲರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಮತ್ತು  [[ಒಬಾಮ]].&quot;  ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2008ರಲ್ಲಿ, ಡಿ ನಿರೋ [[ಸಪ್ಪರ್ ಟ್ಯೂಸ್‌ಡೇ]]ಗಿಂತ ಮೊದಲು [[ಇಜೊಡ್ ಸೆಂಟರ್]][[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೇಲಿಯಲ್ಲಿ ಒಬಾಮನಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=De Niro, Damon: Spies, patriotism and politics | work=MSNBC | url=http://www.msnbc.msn.com/id/16269379/page/4/ | accessdate=August 20, 2007 }}&lt;/ref&gt;

== ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{{main|Robert De Niro filmography}}

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು ==
{{see details|List of Robert De Niro awards}}
=== ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ===
* '''ಗೆಲುವು:ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ, ''[[ದ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಪಾರ್ಟ್ II]]''  (1974)''' 
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು : ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್]] ''  (1976)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ದ ಡೀರ್ ಹಂಟರ್]] ''  (1978)
* '''ಗೆಲುವು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್]]''  (1980) ''' 
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ಅವೇಕನಿಂಗ್ಸ್]] ''  (1990)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ಕೇಫ್ ಫಿಯರ್]]''  (1991)

=== ಬಿಎ‌ಎಫ್‌ಟಿಎ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ===
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆ, ''[[ದ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್, ಪಾರ್ಟ್ II]]''  (1974)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್]]''  (1976)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ದ ಡೀರ್ ಹಂಟರ್]] ''  (1978)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ರೇಜಿಂಗ್‌ ಬುಲ್]] ''  (1980)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ದ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕಾಮೆಡಿ]] ''  (1984)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, ''[[ಗುಡ್‌ಫೆಲ್ಲಸ್]]'' (1990)

=== ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ ===
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ, -ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್, ''[[ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಡ್ರೈವರ್]] ''  (1976), 
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು: ಉತ್ತಮ ನಟ - ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕಲ್/ಕಾಮಿಡಿ, ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]''  (1978)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:  ಉತ್ತಮ ನಟ - ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮಾ, ''[[ದ ಡೀರ್ ಹಂಟರ್]] ''  (1979)
* '''ಗೆಲುವು:  ಉತ್ತಮ ನಟ -ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮಾ, ''[[ರ್ಯಾಂಗಿಗ್ ಬುಲ್]]''  (1980)''' 
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:  ಉತ್ತಮ ನಟ - ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕಲ್/ಕಾಮಿಡಿ, ''[[ಮಿ‍ಡ್‌ನೈಟ್ ರನ್]]''  (1989)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:  ಉತ್ತಮ ನಟ - ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಡ್ರಾಮಾ, ''[[ಕೇಪ್ ಫೀಯರ್]]''  (1991)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:  ಉತ್ತಮ ನಟ -ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕಲ್/ಕಾಮಿಡಿ, ''[[ನಲೈಸ್ ದಿಸ್]]''  (2000)
* ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದು:  ಉತ್ತಮ ನಟ - ಮೊಷನ್ ಪಿಚ್ಚರ್ ಮ್ಯೂಜಿಕಲ್/ಕಾಮಿಡಿ, ''[[ಮೀಟ್ ದ ಪೆರೇಂಟ್ಸ್]] ''  (2002)

== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{wikiquote}}
{{Commonscat}}
* {{imdb|0000134}}
* [http://blogs.amctv.com/amc_hollywood_icon_robert_de_niro/ ಎ‌ಎಮ್‌ಸಿ ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ: ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ]
* [http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/robert_de_niro_biog.html ಟಿಸ್ಕಲಿ ಯುಕೆ: ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060211002954/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/robert_de_niro_biog.html |date=2006-02-11 }}
* {{Rotten-tomatoes|id=robert_de_niro|title=Robert De Niro}}
* [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=255&amp;amp;ref_genre=&amp;amp;ref_item=277 ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ ಎನ್‌ಐಎ‌ಎಫ್‌ನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ]
* [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/08/09/bfdeniro109.xml ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್.ಕೊ.ಯುಕೆ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}[http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/08/09/bfdeniro109.xml ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ
* ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ ನಿರೊ‌ನ [http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead/00481.xml/ ಪೇಪರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720103752/http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead%2F00481.xml%2F |date=2011-07-20 }} ಮತ್ತು[http://research.hrc.utexas.edu:8080/hrcxtf/view?docId=ead/00482.xml/  ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪ್ರೊಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604150348/http://www.hrc.utexas.edu/ |date=2010-06-04 }}‌ನ್ನು [http://www.hrc.utexas.edu/ ಹ್ಯಾರಿ ರಾನ್‌ಸಮ್ ಸೆಂಟರ್]‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟೀನ್‌ನ [[ಯುವಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯುವಿಕೆ. 
{{Template group
|title = Awards for Robert De Niro
|list =
{{AcademyAwardBestActor 1961-1980}}
{{AcademyAwardBestSupportingActor 1961-1980}}
{{GoldenGlobeBestActorMotionPictureDrama 1961-1980}}
{{2009 Kennedy Center Honorees}}
{{AFI Life Achievement Award}}
}}

{{Persondata
|NAME=DeNiro, Robert
|ALTERNATIVE NAMES=DeNiro Jr., Robert
|SHORT DESCRIPTION=American actor, director
|DATE OF BIRTH=August 17, 1943
|PLACE OF BIRTH=New York City, New York, U.S.
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:De Niro, Robert}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಿಂದ ಬಂದ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲುಮ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಉತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸ್ಥಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಶ್ ಸಂತತಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್‌ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೆನೆಡಿ ಸೆಂಟರ್ ಗೌರವ ಪಡೆದವರು]]
[[ವರ್ಗ:ಈಗಿರುವ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಎಮ್‌ಟಿವಿ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮನ್‌ಹಟನ್‌ನಿಂದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಡಚ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೆರಿಕದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]]</text>
      <sha1>718kn27paapiah5eacs4g5givp08bs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23590</id>
    <revision>
      <id>1427842</id>
      <parentid>1378648</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="176273" sha1="9dhhe3t7ovtysasdo3ylwd5cmpp3auy" xml:space="preserve">{{Dablink|For the source code transformer, see [[HipHop for PHP]]}}
{{Infobox Music genre &lt;!-- See Wikipedia:WikiProject Music genres --&gt;
| name              = Hip hop music
| bgcolor           = darkblue
| color             = white
| stylistic_origins = [[Funk]], [[disco]], [[soul music|soul]], [[jazz]], [[dub music|dub]], [[reggae]], [[dancehall]], [[Deejaying|toasting]], [[performance poetry]], [[spoken word]], [[signifying]], [[the dozens]], [[scat singing]], [[talking blues]]
| cultural_origins  = 1970s, [[the Bronx, New York|the Bronx]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]
| instruments       = [[Turntablism|Turntable]], [[synthesizer]], [[rapping]], [[drum machine]], [[sampler (musical instrument)|sampler]], [[guitar]], [[piano]], [[beatboxing]], [[vocals]]
| derivatives       = [[Electro music|Electro]] - [[Breakbeat]] - [[Oldschool jungle|Jungle]]/[[Drum'n'bass]] - [[Trip hop]]
| subgenres         = [[Australian Hip Hop]] - [[Alternative hip hop]] - [[Turntablism]] - [[Acid rap]] - [[Christian hip hop]] - [[Comedy hip hop]] - [[Conscious hip hop]] - [[Freestyle rap]] - [[Gangsta rap]] - [[Hardcore hip hop]] - [[Horrorcore]] - [[Instrumental hip hop]] - [[Mafioso rap]] - [[Nerdcore hip hop]] - [[Political hip hop]] - [[Baltimore club]] - [[Brick city club]] - [[Chicano rap]] - [[Mobb music]] - [[Native American hip hop]] - [[Jerkin']]
| fusiongenres      = [[Country-rap]] - [[Hip hop soul]] - [[Hip house]] - [[Crunk]]/[[Hyphy]] - [[Jazz rap]] - [[Merenrap]] - [[Neo soul]] - [[Nu metal]] - [[Hip pop|Pop Rap]] - [[Ragga]] - [[Rap opera]] - [[Rap rock]] - [[Rapcore]] - [[Rap metal]] - [[Cumbia rap]] - [[Merenrap]] - [[Hip life]] - [[Low Bap]] - [[Glitch hop]] - [[Wonky (music)|Wonky]] - [[Industrial hip hop]] - [[New jack swing]] - [[Electro hop]]- [[Ballin Rap]]
| regional_scenes   = [[East Coast hip hop]] - [[West Coast hip hop]] - [[Southern hip hop]] - [[Midwest hip hop]]
| popularity = Worldwide since the late 1980s
}}

'''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''', [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಒಂದು [[ಸಂಗೀತದ ಬಗೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು [[ರಾಪಿಂಗ್]], [[ಡಿಜೆಯಿಂಗ್]], [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]], [[ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಚಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಟ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ನಂಥ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯುತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ''ರಾಪ್''  ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ '' ಗೆ [[ಸಮಾನಾರ್ಥಕ]]ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ, ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''  ಒಂದು ಇಡೀ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಹಿಪ್ ಹಾಪ್.(2003. ದ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಲ್ಲಿ. [http://www.credoreference.com/entry/harvdictmusic/hip_hop CredoReference.com]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾದುದು.&lt;/ref&gt;

[[ಎಂಸಿಯಿಂಗ್ ]](ಎಂಸಿ ಮಾಡುವುದು) ಅಥವಾ ಎಂಸೀಯಿಂಗ್ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಾಪಿಂಗ್ (ರಾಪ್ ಮಾಡುವುದು) ಎಂದರೆ ಕಲಾವಿದನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಾದ್ಯದ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ [[ಬಡಿತ]]ಕ್ಕೆ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಗದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದಂತೆ ಮಾತಾಡುವ ಒಂದು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಶೈಲಿ. ಬಹುತೇಕ ಯಾವಾಗಲೂ 4/4 [[ಸಮಯ ಸಹಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಳ ಭಾಗಗಳ [[ಲೂಪಿಂಗ್]] ನಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬ [[ಡಿಜೆ]]ಯಿಂದ, ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ಮಾಪಕನಿಂದ ಬೇರೆ ಹಾಡುಗಳ ಭಾಗಗಳಿಂದ [[ಸ್ಯಾಂಪಲ್]] ಮಾಡಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.whosampled.com/ |title=A database of sampled music |publisher=WhoSampled |date= |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಆಧುನಿಕ ಬಡಿತಗಳು ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು, ಡೋಲು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೇರ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾಪ್ ಮಾಡುವವರು ತಮ್ಮ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆಯಬಹುದು, ಕಂಠಪಾಠ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಗೀತೆಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು [[ಒಂದು ಕ್ಯಾಪೆಲ್ಲಾ]] ಗೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಹಾಡಿ ತೋರಿಸಬಹುದು.

==ಶಬ್ದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ==
''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''  ಶಬ್ದದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಗ್ರಾಂಡ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಅಂಡ್ ದ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್ ]]ನ [[ರಾಪರ್]] ಕೀತ್ ಕೌಬಾಯ್ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;furious5&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.furious5.net/cowboy.htm |title=Keith Cowboy - The Real Mc Coy |publisher=Web.archive.org |date=2006-03-17 |accessdate=2010-01-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20060317071002/http://www.furious5.net/cowboy.htm | archivedate = 2006-03-17}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರವು ಇನ್ನೂ ''[[ಡಿಸ್ಕೋ]] ರಾಪ್''  ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ [[ಲವ್ ಬಗ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ]], ಕೀತ್ ಕೌಬಾಯ್ ಮತ್ತು [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]] ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಆಗ ತಾನೇ ಯು.ಎಸ್.ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಮಿತ್ರನನ್ನು ಛೇಡಿಸಲು, ಪಥಸಂಚಲನ ಮಾಡುವ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ರಾಗಬದ್ಧ ಸ್ವರಗತಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಹಿಪ್/ಹಾಪ್/ಹಿಪ್/ಹಾಪ್&quot; ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳ [[ಸ್ಕ್ಯಾಟ್ ಗಾಯನ]] ಮಾಡುವಾಗ ಕೌಬಾಯ್, ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಬ್ದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;furious5&quot; /&gt; {ನಂತರ ಕೌಬಾಯ್, &quot;ಹಿಪ್ ಹಾಪ್&quot; ಸ್ವರಗತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ವೇದಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಮತ್ತೆ ಇದೇ ಬೇಗನೇ ಇತರ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, &quot;{0}ರಾಪರ್ಸ್' ಡಿಲೈಟ್&quot;ನಲ್ಲಿ [[ದ ಶುಗರ್ಹಿಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್]] ಬಳಸಿದ ಹಾಗೆ.&lt;ref name=&quot;furious5&quot; /&gt;

[[ಜುಲು ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಸದಸ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]] ನಿಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಈ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದ [[ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ; ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಇದೊಂದು ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಶಬ್ದ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಕೂಡ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130719102946/http://www.zulunation.com/hip_hop_history_2.htm Zulunation.com] (cached)&lt;/ref&gt; ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಶಬ್ದದ ಮೊದಲನೇ ಬಳಕೆ ಆಗಿದ್ದು [[ದ ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ,&lt;ref&gt;ಹಗರ್, ಸ್ಟೀವನ್. &quot;ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ'ಸ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್,&quot; ''ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್''&lt;/ref&gt; ನಂತರ 1984ರ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಸ್ಟೀವನ್ ಹೇಗರ್ ನಿಂದ.&lt;ref&gt;ಹಗೆರ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್, ರಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್, ಅಂಡ್ ಗ್ರಾಫ್ಫಿಟಿ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 1984 (ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರತಿಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ).&lt;/ref&gt;

==1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ==
===ಮೂಲಗಳು===
{{see also|History of hip hop music}}
[[File:Kool Herc.jpg|thumb|ಡಿಜೆ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಜನಕನೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವವನು]]
[[File:Grandmaster IngenuityFest.jpg|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್]]
ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಬೇರುಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಆಫ್ರಿಕಾದ [[ಗ್ರಿಯೊಟ್ಸ್ ]], ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ವಾಗ್ಗೇಯ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸಂಚಾರಿ ಗಾಯಕರ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಅವರ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯು ರಾಪರ್ ಗಳ ಶೈಲಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. [[ಸಿಗ್ನಿಫೈಯಿಂಗ್]], [[ದ ಡಜನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾಜ್ ಕಾವ್ಯ]]ಗಳ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಪರಂಪರೆಗಳೆಲ್ಲ ಗ್ರಿಯೊಟ್ಸ್ ನಿಂದಲೇ ಇಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, [[ರೂಡಿ ರೆ ಮೋರೆ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೋಫ್ಲೈ]] ನಂತಹ ಸಂಗೀತಮಯ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳು ರಾಪ್ ನ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಕೆಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದೊಳಗೇ, [[ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಪೊಯೆಟ್ಸ್]], [[ಗಿಲ್ ಸ್ಕಾಟ್-ಹೆರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಲಾಲ್ ಮನ್ಸೂರ್ ನೂರಿದ್ದೀನ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ನಡೆದ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಗ್ರಿಯೊಟ್ ತೆರನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 1960 ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕಗಳ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಯುಗದ ನಂತರದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದವು.

[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಪಾರ್ಟಿಗಳು]] ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡ 1970ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್, ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಉನ್ನತಿ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;[[ಡೈಸನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಎರಿಕ್]], 2007, ''ನೋ ವಾಟ್ ಐ ಮೀನ್ ? : ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್'', ಬೇಸಿಕ್ ಸಿವಿಟಾಸ್ ಬುಕ್ಸ್, ಪುಟ 6.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Castillo-Garstow&quot;&gt;{{cite web|url= http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_2_15/ai_n13557237|title= Latinos in hip hop to reggaeton|accessdate= 2008-07-28|author= Castillo-Garstow, Melissa|date= 2008-03-01|work= |publisher= Latin Beat Magazine|archive-date= 2008-12-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20081207054126/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FXV/is_2_15/ai_n13557237|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; ವಿಭಾಗಗಳ ಔತಣಕೂಟಗಳು ಸಂಗೀತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಬಗೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಫಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸೌಲ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು, ನುಡಿಸುವ ಡಿಜೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು/ ಡಿಜೆಗಳು, ಇದರ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ [[ತಾಡನವಾದ್ಯ]]ವಿರಾಮಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ತಂತ್ರವು ಆಗ ಜಮೈಕದ [[ಡಬ್ ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;dub music&quot;&gt;{{cite web|author=Stas Bekman: stas (at) stason.org|url=http://stason.org/TULARC/music-genres/reggae-dub/3-What-is-Dub-music-anyway-Reggae.html |title= What is &quot;Dub&quot; music anyway? (Reggae) |publisher=Stason.org |date= |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;more dub music&quot;&gt;{{cite web|last=Philen |first=Robert |url=http://robertphilen.blogspot.com/2007/11/mythic-music-stockhausen-davis-and.html |title=Robert Philen's Blog: Mythic Music: Stockhausen, Davis and Macero, Dub, Hip Hop, and Lévi-Strauss |publisher=Robertphilen.blogspot.com |date=2007-11-05 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಮೈಕದ ವಲಸೆ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕನೆಂದರೆ 1967 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗೆ ಜಮೈಕದಿಂದ ಹಾರಿಬಂದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ 'ಗಾಡ್ ಫಾದರ್' ಆದ ಜಮೈಕ-ಹುಟ್ಟಿನ [[ಡಿಜೆ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್]]. ಜಮೈಕದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕದ]] ನಾವಿಕರು ಮತ್ತು [[ತಾಳ ಮತ್ತು ನೀಲಿಗಳ]] ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಡಬ್ ಸಂಗೀತ]]ವು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ಡಬ್ ಅನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಬಡ ಜಮೈಕನ್ನರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಕೇಳುಗರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಡಬ್ ಅಥವಾ [[ರೆಗ್ಗೆ]]ಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಹರ್ಕ್ ನು ಬೇಗನೇ ಫಂಕ್, ಸೌಲ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೊ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. ವಾದ್ಯವಿರಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಟುಕಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಹರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಡಿಜೆಗಳು ಒಂದು ಧ್ವನಿಮಿಶ್ರಕ ಮತ್ತು ಎರಡು ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವನ್ನು ಉದ್ದ ಎಳೆಯಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು.

ಬಡಿತಗಳ ಮಿಶ್ರಣ /ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ([[ಗ್ರಾಂಡ್ ವಿಜರ್ಡ್ ಥಿಯೋಡರ್]] ನಿಂದ ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಿರುವ) ಕೆರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಡಿತಗಳ ಮಿಶ್ರಣ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ(ಜಗ್ಲಿಂಗ್)ಗಳಂತಹ ಟರ್ನ್ ಟೇಬಲ್ ನ ತಂತ್ರಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಂತರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು, ರಾಪ್ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಒಂದು ಮೂಲತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. (ಟರ್ನ್ ಟೇಬಲ್ ಎಂದರೆ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂಗೀತದ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲು ಡಿಜೆಗಳು ಬಳಸುವ ತಿರುಗುವ ಮೇಜು ಅಥವಾ ವೇದಿಕೆಯಂತಿರುವ ಒಂದು ಯಂತ್ರ.)  ಇದೇ ತಂತ್ರಗಳು ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಯೋಗದಾನ ಮಾಡಿದವು. ಈ ತೆರನಾಗಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಸಂಗೀತವನ್ನು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಅಥವಾ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೂಡ, ಲೂಪ್ ಮಾಡುವುದು, ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಜಮೈಕದ ಡಬ್ ಸಂಗೀತದ ವಿಕಸನವನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ &lt;ref name=&quot;dub music&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;more dub music&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಇದೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಲಕ್ಷಣವಾಗುತ್ತದೆ.
[[File:1520 Sedwick Ave., Bronx, New York1.JPG|thumb|left|upright|1520 ಸೆಡ್ಗ್ ವಿಕ್ ಅವೆನ್ಯು, ದ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಸ್ಥಳ]]
ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂಥ ನೃತ್ಯದ ಅಂಶಗಳು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್ಸ್ ನ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೆಳೆದವು.&lt;ref name=&quot;Castillo-Garstow&quot; /&gt;

ಜಮೈಕದ [[ಟೋಸ್ಟಿಂಗ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಜಮೈಕದ ವಲಸಿಗರು ತಮ್ಮ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ರಾಪ್ ಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ರಾಪಿಂಗ್ ನ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯ ಮೇಲೊಂದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿತು.&lt;ref name=&quot;dub music&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/oldschool.html |title=History of Hip Hop - Old School |publisher=nciMUSIC |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2011-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714161251/http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/oldschool.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಡಿಜೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಎಂಸಿ]]ಗಳು, ಆಗಾಗ ವಾಚಕನಿಗೆ ತನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ಮೂಲ ಹಿಮ್ಮೇಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಜಪಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ &quot;one, two, three, y'all, to the beat&quot; - ಒಂದು, ಎರಡು, ಮೂರು, ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಹಾಡಿ, ಬಡಿತಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ)

ಅನಂತರ, ಎಂಸಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೇಳುಗರ ಮನ ರಂಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಅಶ್ಲೀಲ ವಿಷಯ ಹೊಂದಿದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಗಾನ-ತಾನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದರು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಯುವಕರಿಗೆ&lt;ref name=&quot;Metaphorical Conceptions&quot;&gt;ಕ್ರಾಸ್ಲೀ, ಸ್ಕಾಟ್. &quot;ಮೆಟಾಫೋರಿಕಲ್ ಕನ್ಸೆಪ್ಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್”, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿವ್ಯೂ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2005. '''ಪುಟ 501-502'''&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂಥ ಒಂದು ದ್ವಾರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಧ್ವನಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Hip Hop in History&quot;&gt;ಅಲ್ರಿಡ್ಜ್ ಡಿ, ಸ್ಟೀವರ್ಡ್ ಜೆ. “ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್: ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಪಾಸ್ಟ್, ಪ್ರೆಸೆಂಟ್, ಅಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್”, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ 2005. '''ಪುಟ 190'''&lt;/ref&gt; ಈ ಮೊದಲಿನ ರಾಪ್ ಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಡಜನ್ಸ್ (ವಾಗ್ಯುದ್ಧಗಳು) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಕುಲಾಯ್ಡ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪರ್ಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಎಂಸಿ ತಂಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಏರಿತು.[[File:DSCN0009.JPG|thumb|ಗ್ರಾಂಡ್ ವಿಜರ್ಡ್ ಥಿಯೋಡರ್ (ಬಲಗಡೆ)]]
ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಇವುಗಳು, ಈಗ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿರುವ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]]ದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಜುಲು ನೇಷನ್]] ನಂತಹ [[ತಂಡಗಳ]] ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವಯ. [[ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್]] ನ ಖ್ಯಾತಿಯ ರಾಪರ್/ ರಚನಕಾರ [[ಮೆಲ್ಲೆ ಮೆಲ್]] ಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬ &quot;ಎಂಸಿ&quot; ಯಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ರಾಪ್ ರಚನಕಾರನೆಂಬ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.allhiphop.com/features/?ID=1686 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071102182358/http://www.allhiphop.com/features/?ID=1686 |archivedate=2007-11-02 |title=Article about Mele Mel (Melle Mel) |publisher=AllHipHop.com}} {{dead link|date=January 2010}}&lt;/ref&gt; 1970ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬಿ-ಹುಡುಗರು]] ಮತ್ತು ಬಿ-ಹುಡುಗಿಯರು ಕೇಳುಗರ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಆವೇಶಪೂರಿತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುಣಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ವಿಭಾಗೀಯ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್]] ಬೆಳೆಯಿತು. ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿ ನೋಡುಗರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'', ''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್ ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ]]'' ನಂತಹ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಾನನೀಯ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]], [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೊ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೂನೀ ಗೀ]] ಯಂತಹ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದ ಎಂಸಿಗಳು ಬಹಳ ಮಂದಿ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಾವಿದರ ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ [[ಎಲ್ಎಲ್ ಕೂಲ್ ಜೆ]] ನಂತಹ ವೇದಿಕೆ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕೀಯ ನಡವಳಿಕೆ ತೋರುವ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಉತ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಏರಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಂಪುಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವಿನ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Toop&quot;&gt;* [[ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್]] (1984/1991/2000). ''ರಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ II: ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಪ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'', ಪುಟ 94, ಪುಟ, 96. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಸೆರ್ಪೆಂಟ್ಸ್' ಟೈಲ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1586486837&lt;/ref&gt;

===ಡಿಸ್ಕೋದ ಪ್ರಭಾವ===
[[ಡಿಸ್ಕೋ]] ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರುದ್ಧದ ಅಲೆ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತು. [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋ]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳು ಡಿಸ್ಕೊ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.

&quot;ಗಾಳಿಯ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿದ&quot; ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, &quot;ಪ್ರಭಾವ ಕುಂದಿದ್ದ ಯುರೋಪೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಡಿಸ್ಕೊ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಒಂದು ನೇರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ&quot;ಯಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿಬಂದಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಬಹುಮುಂಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಫಂಕ್ ಲೂಪ್ ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಎನ್ ಸಿಐಮ್ಯೂಸಿಕ್ - ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ [http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/hiphop.html nciMUSIC.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210182820/http://www.ncimusic.com/tutorial/history/hiphop/hiphop.html |date=2010-02-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪುಟ 8 [http://www.daveyd.com/raphist8.html Daveyd.com]&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, 1979ರಷ್ಟಕ್ಕೆ [[ಡಿಸ್ಕೊ]] ವಾದ್ಯಗಳ ಲೂಪ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಕ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಆಧಾರವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಬಗೆಯು &quot;ಡಿಸ್ಕೊ ರಾಪ್&quot; ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಡಂಬನೆಯೆಂದರೆ, ಡಿಸ್ಕೊನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ತದನಂತರವಾದ ಇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.

ಡಿಜೆ ಪೀಟ್ ಜೋನ್ಸ್, ಎಡ್ಡೀ ಚೀಬ, [[ಡಿಜೆ ಹಾಲಿವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲವ್ ಬಗ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್ಕಿ]] ಇವರುಗಳು ಡಿಸ್ಕೋ-ಪ್ರಭಾವಿತ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಡಿಜೆಗಳು. ಅವರ ಶೈಲಿಯು ವೇಗಗತಿಯ ಪದ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ತಾನ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆಫ್ರಿಕ ಬಂಬಾಟಾ, ಪೌಲ್ ವಿನ್ಲೆ, [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್]], ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್ಬಿ ರಾಬಿನ್ಸನ್]] ಎಲ್ಲ ಆ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು.

[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]]ಯಲ್ಲಿ [[ಗೋ-ಗೋ]] ಡಿಸ್ಕೋ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ 1980ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು. [[ಎಲೆಕ್ಟ್ಟಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತ]] ಪ್ರಕಾರವು ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು, ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಚಿಕಾಗೋ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹೌಸ್ ಸಂಗೀತ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು [[ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಟೆಕ್ನೋ ಸಂಗೀತ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು.

===ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ===
[[File:Rappersdelight.jpeg|thumb|&quot;ರಾಪರ್ಸ್' ಡಿಲೈಟ್&quot;ನ ತಲೆಚೀಟಿ]]
1979ರ [[ದ ಶುಗರ್ ಹಿಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್]] ನ &quot;[[ರಾಪರ್ಸ್ ಡಿಲೈಟ್ ]]&quot;ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುವುದು.&lt;ref name=&quot;Hip hop&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.syracuseuniversitypress.syr.edu/encyclopedia/entries/hip-hop.html |title=hip hop |work=The Encyclopedia of New York State |publisher=Syracuse University Press |date= |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, ಕೆಲವರು [[ದ ಫ್ಯಾಟ್ಬ್ಯಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ನ&quot;[[ಕಿಂಗ್ ಟಿಮ್ III(ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಜಾಕ್)]]&quot;, ರಾಪರ್ಸ್ ಡಿಲೈಟ್ ಗಿಂತ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ಮುಂಚೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಈ ಆರೋಪದ ಸುತ್ತ ವಿವಾದ ಆವರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;ಕ್ರಿಸ್ ಹರ್ಡ್, ಗುರುವಾರ, 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2004, 08:52 ಜಿಎಂಟಿ 09:52 ಯುಕೆ. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3727320.stm &quot;][http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3727320.stm ಸಿಲ್ವರ್ ಜ್ಯೂಬಿಲಿ ಫಾರ್ ಫಸ್ಟ್ ರಾಪ್ ಹಿಟ್&quot;], ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್''.&lt;/ref&gt; ಮೊದಲನೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಚಲಾಯಿಸುವವತು ಇನ್ನೂ ಇತರರಿದ್ದಾರೆ.

1980ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯನ್ನು ಸೇರದಿದ್ದರೂ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೊಕ್ಕಿತ್ತು; ಅದು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.,{{/0}0} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]], [[ಡಲ್ಲಾಸ್]], [[ಕನ್ಸಾಸ್ ನಗರ]], [[ಸಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ]], [[ಮಿಯಾಮಿ]], [[ಸಿಯಾಟಲ್]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]], [[ಹೌಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೊರೊಂಟೋ]]ನಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಒಂದರದೇ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಹೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿತ್ತು.  ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು 1970ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜೋಕೋ ಹೆಂಡೆರ್ಸನ್ ನ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ರಿದಮ್ ಟಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊಂದಿತ್ತು.

1971ರಲ್ಲಿ ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ]]'' ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯವನ್ನು &quot;ಗ್ರಾಫಿಟ್ಟಿ ಕಾಪಿಟಲ್ ಆಫ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್&quot; ಎಂದೇ ಕರೆದಿತ್ತು. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ ಮೂಲದ ಡಿಜೆ [[ಲೇಡಿ ಬಿ]] &quot;ಟು ದ ಬೀಟ್ ಯು ಆಲ್&quot; ಅನ್ನು 1979ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದೆಯಾದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Anonym |url=http://hiphoponwax.blogspot.com/2006/10/lady-b-to-beat-yall.html |title=Hip Hop On Wax: Lady B - To The Beat Y'All |publisher=Hiphoponwax.blogspot.com |date=2004-02-26 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಅನಂತರ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದ ಕಲಾವಿದ, [[ಸ್ಕೂಲ್ಲಿ ಡಿ]], [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್]] ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದುದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ.

==1980ರ ದಶಕ==
[[File:Kurtisblowalbum.jpg|thumb|ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋನ ಸಂಗ್ರಹ ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋನ ಕವರ್.....]]
ಈ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಂತೆ, 1980ರ ದಶಕವು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಗಾಢವಾದ ವೈವಿಧ್ಯತಾಕರಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅಂಥ ಶೈಲಿಗಳ ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಕಾಲೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಟ್ರಾಕುಗಳುಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ:
*[[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ]]- &quot;[[ದ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಆನ್ ದ ವೀಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಠೀಲ್]]&quot; (1981). ಹಲವು ಪರಿಚಿತ ಮಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯುಳ್ಳ ಕತ್ತರಿಸು-ಅಂಟಿಸು ರೀತಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಟ್ರಾಕ್.
*[[ಬ್ರೂಸ್ ಹ್ಯಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ರಸ್ಸೆಲ್ ಸಿಮ್ಮನ್ಸ್]] - &quot;ಪಾರ್ಟಿ ಮೆಷಿನ್&quot;(1982). [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ]]ನ 'ನೀಲಿನಕ್ಷೆ' ಎಂದು ಈಗ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವಂತಹುದು. ಈ ಟ್ರಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು 'ಶೌಟ್-ಔಟ್' ಸೇರಿದೆ; ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಂಥ ಮೊದಲ ಹಾಡು.
*[[ರಮ್ಮೆಲ್ಜೀ]] ಮತ್ತು [[ಕೆ-ರಾಬ್]] - &quot;ಬೀಟ್ ಬಾಪ್&quot; (1983). ಅದರ [[ಪ್ರತಿಫಲನ]] ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಗಳ ರಚನೆಯ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯ ಧ್ವನಿ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಡಬ್]] ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಹಾಡು ಒಂದು 'ಸ್ಲೋ ಜಾಮ್' ಆಗಿತ್ತು.
*[[ಟಿ ಲಾ ರಾಕ್]] - &quot;ಇಟ್ಸ್ ಯುವರ್ಸ್&quot; (1984). ತನ್ನ ವೇಗಮಯ ಸಂಪಾದನೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಯು ಪ್ರಾಸ ರಚನೆಗಯಲ್ಲಿ ಅವನ 'ವೈಜ್ಞಾನಿಕ' ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿದೆ.

[[ಒಬೆರ್ಹೈಮ್ ಡಿಎಂಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಲಾಂಡ್ 808]]ನಂತಹ ಮಾದರಿಗಳ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ [[ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳ]] ಭಾರೀ ಬಳಕೆಯು 1980ರ ದಶಕದ ಹಲವು ಹಾಡುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಿನದವರೆಗೂ 808 ಕಿಕ್ ಡ್ರಮ್ಮು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಂದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]] ತಂತ್ರಜ್ಙಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿಡಯಿತು; ಆದಾಗ್ಯೂ [[ಮಾರ್ಲೆ ಮಾರ್ಲ್]] ನಂತಹ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಇತರ ಬಡಿತಗಳ ಪುಟ್ಟ ಆಯ್ದ ತುಣುಕುಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಬಡಿತಗಳನ್ನು [[ಸಮನ್ವಯತೆ]]ಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲು ಡ್ರಮ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ [[ಈ-ಮು ಎಸ್ ಪಿ-1200]] ನಂತಹ [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ನೆನಪಿನಶಕ್ತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುಸಡಿಲತೆಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಂಗೀತಗಳ ಪದರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಶೋಧನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಅದೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ತುಣುಕಾಗಿ ಮರುಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ.
[[File:Afrika_Bambaataa_and_DJ_Yutaka_(2004).jpg|thumb|left|ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ(ಎಡಗಡೆ)]]

1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಅಕಾಯಿ ಎಸ್900]]ನಂತಹ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳ ಒಂದು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದಂತೆ, ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಟೇಪ್ ಲೂಪ್ ಗಳ ಸಹಾಯದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]]ಯ ಮೊದಲನೇ ಎರಡು ಗೀತಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಟೇಪ್ ಲೂಪ್ ಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಿರಾಮವನ್ನು ಒಂದು ವಿರಾಮಬಡಿತವನ್ನಾಗಿ ಲೂಪ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈಗ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು - ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಡಿಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅದೀಗ ಮಾಡುತ್ತಾ ಇತ್ತು.1989ರಲ್ಲಿ [[ಡಿಜೆ ಮಾರ್ಕ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ನು &quot;45 ಕಿಂಗ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲರ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿನೈಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ವಿರಾಮಬಡಿತ ಟ್ರಾಕಾದ &quot;ದ 900 ನಂಬರ್&quot; ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;Toop&quot; /&gt;

ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ವಿಷಯಗಳೂ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿತು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದ ಮುಂಚಿನ ಶೈಲಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಬಹುಪದರಹೊಂದಿದ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಪಡೆದವು. [[ಮೆಲ್ಲೆ ಮೆಲ್]], [[ರಕೀಮ್]], [[ಚಕ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಆರ್ಎಸ್-ಒನ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೌಢವಾದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರೂಪಕೊಟ್ಟರು. [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫ್ಲಾಶ್ ಅಂಡ್ ದ ಫ್ಯೂರಿಯಸ್ ಫೈವ್]] ನ &quot;[[ದ ಮೆಸೇಜ್&quot;]](1982) ಅನ್ನು &quot;ಗಂಭೀರ&quot; ರಾಪ್ ನ ಜನನವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

1980ರ ದಶಕದ ಮುನ್ನಾ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಳುವಳಿಯ ಒಳಗೇ ಬಹಳವಾಗಿ [[ಸೈಬೊಟ್ರೋನ್]], [[ಹಶಿಮ್]], [[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಪಾಟ್ರೋಲ್]] ಮತ್ತು[[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್]] ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ ಸಂಗೀತವು, ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. &quot;[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ರಾಕ್]]&quot; ಎಂಬ ಒಂದು ಸಿಂಗಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]] ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗಿದ್ದನು.

ಕೆಲವು ರಾಪರ್ ಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪಾಪ್ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾದರು. ಒಂದು [[ಸ್ಪ್ರೈಟ್]] ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ [[ಕುರ್ಟಿಸ್ ಬ್ಲೋ]]ನ ಪಾತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತಗಾರನಾದುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಹೊಸ-ಅಲೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆದ [[ದ ವೈಟ್ರೆಸ್ಸಸ್]] ನ 1981ರ ಹಾಡು &quot;[[ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ವ್ರಾಪಿಂಗ್ ]]&quot; ಹಾಡುವ ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ರಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.

===ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ===
1980ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಗೆ ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಜ್ಙಾತವಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅದು ಮನುಷ್ಯವಾಸವಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಂಡಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಹರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಡಜನ್ನುಗಟ್ಟಲೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತದ ದೃಶ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ಈ ದಶಕದ ಮುನ್ನಾಭಾಗದಲ್ಲಿ,[[ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೊದಲ ಆಯಾಮವಾಯಿತು. ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ನಾಯ್ಸ್]] ತಂಡವು ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಪ್ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಕ ಸಿಡ್ನಿಯು ಟಿಎಫ್1ನಲ್ಲಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಂಡ, ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯದಾದ, ಅವನ ''ಹೆಚ್.ಐ.ಪಿ. ಹೆಚ್.ಒ.ಪಿ.'' &lt;ref&gt;ಎಂಸಿಎಂ ರೆಟ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟೀವ್ ಆನ್ ಸಿಡ್ನಿ :&lt;br&gt;''« on peut dire aujourd'hui que Sidney est le papa du '' hip-hop'' français. '' ''Concepteur de l'émission H.I.P. H.O.P. en 1984 (1ère émission rap au monde diffusée à l'époque le dimanche à 14h00 avant Starsky &amp; Hutch), ce Dj/rappeur/breakeur extravagant fait découvrir cette nouvelle tendance américaine aux Français, à peine remis de la vague disco, et crée des vocations (Joey Starr, Passi, Stomy Bugsy...) '' ''»'' &lt;br&gt;[http://www.mcm.net/musique/cdenecoute/23728/ H.I.P H.O.P - L'émission Mythique de Sidney]&lt;/ref&gt; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ಟಿವಿ ನಿರೂಪಕನಾದ. '''ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವನ್ನು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ ರಾಪಾಟಿಡ್ಯೂಡ್ 1 ಮತ್ತು 2ರೊಂದಿಗೆ'''  1984ರ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ''ಪನಾಮೆ ಸಿಟಿ ರಾಪಿಂಗ್'' ನಿಂದ [[ಡೀ ನ್ಯಾಸ್ಟಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಾರೆಯರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ [[ರೇಡಿಯೋ ನೋವಾ]] ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

[[ಪುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೋ]]ನಲ್ಲಿ [[ವಿಕೋ ಸಿ]] ಯು ಮೊದಲ ಲ್ಯಾಟಿನೋ ರಾಪರ್ ಆದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಗೊಂಡ ಕೃತಿಯು [[ರೆಗ್ಗಾಯೆಟಾನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟುದರ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.  [[ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಡೈಯಾರ್ಡ್ಸ್ ಜೇವಿಯರ್ ನ &quot;ನಾ ಒನ್ಸೆಂಗ್ ಡಿಲೈಟ್&quot; ಮತ್ತು ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಡಾಫಲಾಂಗ್ ನ &quot;ನೂನಲ್&quot; ಸೇರಿವೆ.

ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಯಾವಾಗಲೂ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಹು ಹತ್ತಿರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ [[ಪುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ]]ನ ಆರಂಭಿಕ ಅನ್ವೇಷಕರಲ್ಲಿ [[ಡಿಜೆ ಡಿಸ್ಕೋ ವಿಜ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಕ್ ಸ್ಟೆಡಿ ಕ್ರೂ]]ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ದ ಮೀನ್ ಮೆಷಿನ್]] 1981ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೊದಲ ಹಾಡನ್ನು ಡಿಸ್ಕೋ ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಎಂಬ ತಲೆಚೀಟಿಯಡಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಮಾಡಿದ, ಅದೇ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸ್ ನ [[ಕಿಡ್ ಫ್ರಾಸ್ಟ್]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು 1982ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ.

(ಹವಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ)[[ಸೆನೆನ್ ರೆಯೆಸ್]] ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ಉಲ್ಪಿಯಾನೋ ಸೆರ್ಜಿಯೋ ([[ಮೆಲ್ಲೋ ಮ್ಯಾನ್ ಏಸ್]]) ಕ್ಯೂಬದಿಂದ ಸೌತ್ ಗೇಟ್ ಗೆ 1971ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, 1988ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶವಾದ ಸೌತ್ ಗೇಟ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಹಿಲ್]] ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಅವರು ಕ್ವೀನ್ಸ್ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್)ನ ಒಬ್ಬ ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್, ಡಿವಿಎಕ್ಸ್, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮುಗ್ಗೆರೂಡ್([[ಡಿಜೆ ಮುಗ್ಸ್]]) ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಒಬ್ಬ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್-ಕ್ಯೂಬನ್ ಮೂಲನಿವಾಸಿಯಾದ ಲೂಯಿಸ್ ಫ್ರೀಸ್ ([[ಬಿ-ರಿಯಲ್]]) ಅವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಏಸ್ ನು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಗುಂಪು ದಕ್ಷಿಣ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಿದಂತಹ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಹಿಲ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

[[ಎಕ್ವಿಡ್ ]], [[ಗೊಟಾಸ್ ಡೆ ರಾಪ್]], [[ಟ್ರೆಸ್ ಕೊರೊನಾಸ್]],[[ವಿಯೋಲಡೋರ್ಸ್ ಡೆಲ್ ವರ್ಸೋ]], [[7 ನೋಟಾಸ್ 7 ಕೋಲೋರ್ಸ್]], [[ಎಸ್ಎಫ್ ಡಿಕೆ]], [[ಕ್ರೂಕೆಡ್ ಸ್ಟಿಲೋ]], [[ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಡೆ ಸಂತ]],ರಂಥ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಕೊಲಂಬಿಯ, ಎಕ್ಯುಆಡೋರ್, ಪೆರು, ಚಿಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್ ಗಳೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋನಂತೆ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡವು.

ಜಪಾನೀ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಹಿರೋಷಿ ಫ್ಯೂಜಿವಾರ ಜಪಾನಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thememagazine.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=62&amp;Itemid=115 |title=International Man of Mystery |publisher=Theme Magazine |date=2010-01-08 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317122537/http://www.thememagazine.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=62&amp;Itemid=115 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜಪಾನೀ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹು ನೇರವಾಗಿ ಹಳೇ ಶಾಲೆಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ - ಆ ಯುಗದ ಆಕರ್ಷಕ ಬಡಿತಗಳು, ನೃತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೋಜು ಮತ್ತು ಉಡಾಫೆಯ ಸ್ವಭಾವಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು.  ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸರಿದೂಗುವ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ನಡುವಿನ ರೇಖೆಯು ಆಗಾಗ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಲವಾರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿಯಪಡುವಂತೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ಜಗದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಜಾಗತೀಕರಿಸಿದೆ. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಅದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಈ ಕಲೆಯು ಅದರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತಾ, ಅದರ ಸಂತಸವನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಾ ಕೂಡ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೇ ಅದರ ಬೇರುಗಳುಳ್ಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಪ್ರೇರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೂಡ, ಜಗದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವಂತೆ ಕಾಣಬರುವ ಒಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅವರು ಈ ಜಾಗತಿಕ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಆ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]] ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಋಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://moodle.brandeis.edu/file.php/3404/pdfs/kelley-foreword-vinyl-aint-final.pdf Moodle.Brandeis.edu]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಘುವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಬೇರೆಡೆ ಹಾಗಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತರ ಸಶಕ್ತೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕನಸಿನ ಒಂದು ತುಣಕಾಗಿರುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಭೂಗೋಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಡಸಾಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದು, ಅವುಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಪುನರನ್ವೇಷಣೆಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Nawotka |first=Edward |url=http://www.usatoday.com/life/books/reviews/2004-12-09-where-youre-at_x.htm |title=The globalization of hip-hop starts and ends with 'Where You're At' |newspaper = USA Today |date=2004-12-10 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;

===ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಹೊಸ ಶಾಲೆ===
{{Main|Old school hip hop|New school hip hop}}
ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಹೊಸ ಶಾಲೆಯು ೧೯೮೩-೮೪ ರಲ್ಲಿ [[ರನ್-ಡಿ.ಎಂ.ಸಿ.]] ಮತ್ತು [[ಎಲ್ ಎಲ್ ಕೂಲ್]] ನ ಮುಂಚಿನ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣಗೊಂಡ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೆಯ ಅಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಮುಂಚಿನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಂತೆಯೇ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಿಂದಲೇ]] ಬಂದಿತು. ಈ ಹೊಸ ಶಾಲೆಯು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ [[ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್]] ನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿನ ಮಿನಿಮಲಿಸಮ್ ನಿಂದ, ಆಗಾಗ ರಾಕ್ ನ ಅಂಶಗಳ ಒಗ್ಗರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಲಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು.  ಅದು ರಾಪಿಂಗ್ ನ ಬಗೆಗಿನ ಹೊಗಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರೇಗಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯನಿವೇದನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು - ಎರಡೂ ಸಹ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮುಂದಿಡುವಂಥ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ. ಹಾಡಿನಂತೆಯೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕಲಾವಿದರು ಒರಟು, ತಣ್ಣನೆಯ, ಬೀದಿಯ [[ಬಿ-ಬಾ]]ಯ್ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅಂಶಗಳು 1984ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಫಂಕ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕೋ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪುಗಳಾದ ನಾವೆಲ್ಟಿ ಹಿಟ್ಸ್, ಲೈವ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಸಿಂತಸೈಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಟಿ ರೈಮ್ಸ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವೆಂದೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು [[ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಯ]]ನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಹೊಸ ಶಾಲೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಳಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಚಿಕ್ಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಯ ತಮ್ಮ ಸಮಕಲಾವಿದರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಟಿದಂತಹ ಎಲ್ ಪಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 1986ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಒಂದು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಬಿಲ್ಬೋರ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಆದ [[ದ ಬೀಟ್ಸಿ ಬಾಯ್ಸ್]]ನ 1986ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಟು ಇಲ್]]''  ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಂತೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |last=Thomas |first=Stephen |url=http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=A34rp283c054a |title=Licensed to Ill |publisher=allmusic |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310095952/http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ರಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

===ಸುವರ್ಣ ಯುಗ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್===
[[File:Bilbao BUM Chuck dedo Flavor.jpg|thumb|left|upright|2006ರಲ್ಲಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ.]]
{{Main|Golden age hip hop}}
ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ &quot;ಸುವರ್ಣ ಕಾಲ&quot; (ಅಥವಾ &quot;ಸುವರ್ಣ ಯುಗ&quot;) ಎಂಬುದು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ - ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ - ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರು.&lt;ref&gt;ಜಾನ್ ಕರಮಾನಿಕ, [https://www.nytimes.com/2005/06/26/arts/music/26jon.html &quot;ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'ಸ್ ರೈಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಆರ್ಖೈವ್ಸ್&quot;], ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜೂನ್ 26, 2005. &lt;br&gt;ಚಿಯೋ ಹೆಚ್.ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars&quot;Slick Rick: Behind Bars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995. &lt;br&gt;ಲೋನ್ನಯೆ ಓ'ನೀಲ್ ಪಾರ್ಕರ್, [http://www.highbeam.com/doc/1P2-735764.html &quot;ಯು-ಎಂಡಿ. ಸೀನಿಯರ್ ಆರೋನ್ ಮಾಕ್ ಗ್ರೂಡರ್'ಸ್ ಎಡ್ಜಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಕಾಮಿಕ್ ಗೆಟ್ಸ್ ರೇವ್ಸ್, ಬಟ್ ನೋ ಟೇಕರ್ಸ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511204952/http://www.highbeam.com/doc/1P2-735764.html |date=2011-05-11 }}, ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 20 1997.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಜೇಕ್ ಕೋಯ್ಲೆ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, [http://www.usatoday.com/life/music/news/2005-06-19-spin-top-cd_x.htm &quot;ಸ್ಪಿನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪಿಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್ ಸಿಡಿ ಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್&quot;], ಜೂನ್ 19, 2005ರ ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೇ'' ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ. &lt;br&gt;ಚಿಯೋ ಹೆಚ್. ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars&quot;Slick Rick: Behind Bars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995. &lt;br&gt;ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಡ್ರೆವರ್, [http://www.theage.com.au/articles/2003/10/22/1066631489557.html?from=storyrhs&quot;ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಸ್ಟಿಲ್ ಅನ್ ನೇಮ್ಡ್&quot;], ''ದ ಏಜ್''  [ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ], ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 2003.&lt;/ref&gt; [[ಆಫ್ರೋಸೆಂಟ್ರಿಸಿಟಿ(ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಯತ್ನ)]] ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಧಂಗೆಕೋರತನಗಳ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಂಗೀತವು ಪ್ರಯೋಗಿಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್]] ಅನ್ಯಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ರೋನಿ ಸರೀಖ್, [http://citypages.com/databank/18/854/article3420.asp &quot;ಕ್ರೇಜಿ ವಿಸ್ಡಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್&quot;], ''ಸಿಟಿ ಪೇಜಸ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 1997. &lt;br&gt;ಸ್ಕಾಟ್ ಥಿಲ್, [http://www.alternet.org/mediaculture/21943?page=1 &quot;ವೈಟ್ನೆಸ್ ವಿಸಿಬಲ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426171551/http://www.alternet.org/media/21943?page=1 |date=2012-04-26 }} ಆಲ್ಟರ್ ನೆಟ್, ಮೇ 6, 2005. &lt;br&gt;ವಿಲ್ ಹಾಡ್ಗ್ ಕಿನ್ಸನ್, [http://arts.guardian.co.uk/homeentertainment/story/0,12830,1044954,00.html &quot;ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆನ್ ದ ವೀಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟೀಲ್&quot;], ''ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2003.&lt;/ref&gt; ಬಹಳ ಬಾರಿ ಬಲವಾದ [[ಜಾಜ್ ಪ್ರಭಾವ]]ವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]], [[ಬೂಗಿ ಡೌನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್]], [[ಎರಿಕ್ ಬ. ಅಂಡ್ ರಕಿಮ್]], [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]], [[ಎ ಟ್ರೈಬ್ ಕಾಲ್ಟ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್]], [[ಬಿಗ್ ಡಾಡಿ ಕಾನೆ]] ಮತ್ತು [[ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]].&lt;ref&gt;ಮೇಲಿನ ಪೆರ್ ಕೋಕರ್, ಹಾಡ್ಗ್ ಕಿನ್ಸನ್, ಡ್ರೆವೆರ್, ಥಿಲ್, ಓ'ನೀಲ್ ಪಾರ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಸರೀಖ್. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ: &lt;br&gt;ಚಿಯೋ ಹೆಚ್.ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793 &quot;KRS-One: Krs-One&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114082045/http://www.rollingstone.com/reviews/album/114772/review/5944793 |date=2009-01-14 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ನವೆಂಬರ್ 16, 1995. &lt;br&gt;ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಪೆಟ್ಟೀ, [http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2005/08/11/bmchuck11.xml&amp;sSheet=/arts/2005/08/11/ixartleft.html &quot;'ವೇರ್ ರಾಪ್ ವೆಂಟ್ ರಾಂಗ್'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205120759/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fbmchuck11.xml&amp;sSheet=%2Farts%2F2005%2F08%2F11%2Fixartleft.html |date=2008-12-05 }}, ''ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2005. &lt;br&gt;ಮೋಸಿ ರೀವ್ಸ್, [http://www.villagevoice.com/music/0205,reeves,31875,22.html&quot;Easy-Chair Rap&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061104183504/http://www.villagevoice.com/music/0205%2Creeves%2C31875%2C22.html |date=2006-11-04 }}, ''ವಿಲೇಜ್ ವಾಯ್ಸ್'', ಜನವರಿ 29 2002. &lt;br&gt;ಗ್ರೆಗ್ ಕಾಟ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/81448011.html?dids=81448011 &quot;ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಬಿಲೋ ದ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್&quot;]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2001. &lt;br&gt;ಚಿಯೋ ಹೊಡರಿ ಕೋಕರ್, [http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/16659783.html?dids=16659783 &quot;'ಇಟ್'ಸ್ ಎ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ ಫೀಲಿಂಗ್'&quot;]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 11, 1996. &lt;br&gt; ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆರ್ವಿಸ್, [http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp &quot;ಫ್ರಂ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಟು 50 ಸೆಂಟ್, ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರಾಪ್ -- ಸೋ ಫಾರ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628182228/http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp |date=2011-06-28 }}, ''ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗಜೆಟ್'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2004.&lt;/ref&gt;

ಸುವರ್ಣ ಕಾಲವು ಅದರ ಹೊಸತುಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ - [[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]] ನ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಸಿಂಗಲ್ ಈ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪುನರನ್ವೇಷಿಸಿತು ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿದ್ದ&quot;&lt;ref name=&quot;rollingstone.com&quot;&gt;ಚಿಯೋ ಹೆಚ್. ಕೋಕರ್, [http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars&quot;Slick Rick: Behind Bars&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100202153447/http://www.rollingstone.com/artists/slickrick/albums/album/103326/review/5945316/behind_bars |date=2010-02-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'', ಮಾರ್ಚ್ 9, 1995.&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಸಮಯ. “ತನ್ನ ಸುವರ್ಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್&quot;&lt;ref name=&quot;usatoday.com&quot;&gt;ಜೇಕ್ ಕೋಯ್ಲೆ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್, [http://www.usatoday.com/life/music/news/2005-06-19-spin-top-cd_x.htm &quot;ಸ್ಪಿನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಪಿಕ್ಸ್ ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್ ಸಿಡಿ ಯಾಸ್ ಬೆಸ್ಟ್&quot;], ಜೂನ್ 19, 2005ರ ''ಯುಎಸ್ಎ ಟುಡೇ'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ.&lt;/ref&gt; ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ, [[ಸ್ಪಿನ್]]ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಿಯ ಮೈಕೆಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಹೊರಬಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ, ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲ ಮಾಡುವಂಥ ಆಲ್ಬಂ ಗಳು ಇದ್ದವು.&quot;&lt;ref name=&quot;usatoday.com&quot; /&gt;
[[ಎಂಟಿವಿ]]ಯ [[ಸ್ವೇ ಕಲ್ಲೋವೇ]] ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ: &quot;ಆ ಯುಗವನ್ನು ಅಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆಗ ಯಾವುದೂ ಸರಿದೂಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇನ್ನೂ ಪರಿಶೋಧನೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಇನ್ನೂ ನಾವೀನ್ಯತೆಹೊಂದಿದಂಥದ್ದು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿತ್ತು”.&lt;ref&gt;ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆರ್ವಿಸ್, [http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp &quot;ಫ್ರಂ ಕೂಲ್ ಹರ್ಕ್ ಟು 50 ಸೆಂಟ್, ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರಾಪ್ -- ಸೋ ಫಾರ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628182228/http://www.post-gazette.com/ae/20040215rap0215aep1.asp |date=2011-06-28 }}, ''ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗಜೆಟ್'', ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2004.&lt;/ref&gt; ಲೇಖಕ ವಿಲಿಯಮ್ ಜೆಲನಿ ಕಾಬ್ಬ್ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, &quot;ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಯುಗವನ್ನು ಸುವರ್ಣ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಗೊಳಿಸಿದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಸುವರ್ಣ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ.... ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶೈಲಿಯುತ ನವೀನಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೈಕ್ ಪ್ರಚಂಡರ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಗುಂಪು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&quot;&lt;ref&gt;ಕಾಬ್, ಜೆಲಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್, 2007, ''ಟು ದ ಬ್ರೇಕ್ ಆಫ್ ಡಾನ್'', ಎನ್ ವೈಯು ಪ್ರೆಸ್, ಪುಟ. 47.&lt;/ref&gt;

ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ '80ರ ಮತ್ತು '90ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ - ''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]]''  &quot;ರಾಪ್'ಸ್ 1986-1999 ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್&quot;&lt;ref name=&quot;rollingstone.com&quot; /&gt; ನ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಎಂಎಸ್ಎನ್ ಬಿಸಿ]] ಹೇಳುತ್ತದೆ, &quot;ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್: ದ '80ಸ್ ಅಂಡ್ '90ಸ್&quot; (ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ &quot;ಸುವರ್ಣ ಯುಗ&quot;: 1980ರ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳು&quot;)&lt;ref&gt;{{cite web |author=5:27 p.m. ET |url=http://www.msnbc.msn.com/id/5430999/ |title=The '80s were golden age of hip-hop - RAP/HIP-HOP MUSIC- msnbc.com |publisher=MSNBC |date=2004-08-02 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2009-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090216192538/http://www.msnbc.msn.com/id/5430999/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್===
{{Main|Gangsta rap|West Coast hip hop}}
ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್, ನಗರದ ಒಳಗಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಪ್ಪು ಯುವಜನರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು [[ಉಪ ಪ್ರಕಾರ]].&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://rap.about.com/od/genresstyles/p/GangstaRap.htm |title=Gangsta Rap - What Is Gangsta Rap |publisher=Rap.about.com |date=2009-10-31 |accessdate=2010-04-23 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514232338/http://rap.about.com/od/genresstyles/p/GangstaRap.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ''  ಎನ್ನುವುತು ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟರ್ ಎಂಬ ಪದದ [[ರಕಾರ-ರಹಿತ]] ಉಚ್ಚಾರಣೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಕೂಲಿ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಐಸ್ ಟಿ]]ರಂತಹ ರಾಪರ್ ಗಳು ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರೆ, ಅದು 1980ರ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.]]ನಂತಹ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ಐಸ್-ಟಿ ಆಗಾಗ ಮೊದಲನೇ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ &quot;[[6 ಇನ್ ದ ಮಾರ್ನಿಂಗ್]]&quot;, ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐಸ್-ಟಿ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ. ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅವಗಾಹನೆಯ ನಂತರ, ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಉಪಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಭೂಗತ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟರ್ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಮತ್ತು ಆಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ. ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಹಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಅಗ್ರಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಹಯೋಗವುಳ್ಳವ ಜನರೆಂದರೆ ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ. ಅವುಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ ರಾಪ್ ಆಕ್ಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ಢಾಳಾಗಿ ಕದನಾತ್ಮಕ, ಮತ್ತು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಿರುನುಡಿಗಳ ಮಳೆಗರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು, ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿ, &quot;ನಿಗ್ಗರ್&quot; ಪದದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಒರಟು, ರಾಕ್ ಗಿಟಾರ್-ಚಾಲಿತ ಬಡಿತಗಳ ಮೇಲಿರಿಸಿ, ಸಂಗೀತದ ಗಟ್ಟಿ-ಅರುಗಿನ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಎಂದರೆ 1988ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನ ''[[ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್]]''. ''ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್''  [[ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]] ಅನ್ನು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಹಕ್ಕುಬದ್ಧ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅವರ [[ಫಕ್ ದ ಪೋಲೀಸ್]] ಹಾಡು, [[ಕಾನೂನು ಅನುಷ್ಠಾನ]] ಅಂಗದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ [[ಎಫ್ ಬಿಐ]]ನ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಿಲ್ಟ್ ಅಹ್ಲೆರಿಚ್ ನ ಒಂದು ಪತ್ರವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದಾಗ, ''ಸ್ರ್ಟೇಟ್ ಔಟ್ಟ ಕಂಪ್ಟನ್''  ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಹಾಗಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |first=Ryan |last=Ritchie |title=Eazy to be hard |url=http://www.presstelegram.com/entertainment/ci_5315527 |work=Press Telegram |publisher=Los Angeles Newspaper group |date=2007-02-28 |accessdate=2008-01-26 |archive-date=2007-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304170024/http://www.presstelegram.com/entertainment/ci_5315527 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Rap, Rock, and Censorship: Popular Culture and the Technologies of Justice. |last=Deflem |first=Mathieu |url=http://www.cas.sc.edu/socy/faculty/deflem/zzcens97.htm |year=1993 }}&lt;/ref&gt; ಐಸ್ ಟಿ ಮತ್ತು ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಆಗಾಗ ಮೂಲತಃ ಪಶ್ಮಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಆಕಾರಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಬೂಗಿ ಡೌನ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನಂಥ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಆಕ್ಟ್ ಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ.

ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ವಿಷಯವವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವಾವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದೆ. [[ಎಡಗಡೆ]]ಯ ಮತ್ತು [[ಬಲಗಡೆ]]ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಕಾರರಿಂದ, ಮತ್ತು [[ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕ]]ರಿಂದ ಟೀಕೆಕಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪರ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ತಿ ತಾವು ಒಳ-ನಗರ ಜೀವನದ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ನಟನೊಬ್ಬ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಾಗೆ ತಾವು ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ, ಆ ಪಾತ್ರವು ತಾವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪುವಂಥದ್ದೇ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=CnhUYWbW3jQ |title=Cam'ron on The O'Reilly Factor |publisher=Youtube.com |date= |accessdate=2010-04-23}}&lt;/ref&gt;

==1990ರ ದಶಕ==
[[File:Dr.DreTheChronic.jpg|thumb|ಡಾ. ಡ್ರೆ ನ ದ ಕ್ರಾನಿಕ್ ಅನ್ನು 1990ರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=ರಾಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್l&gt;ಡಾ.ಡ್ರೆ ದ ಕ್ರಾನಿಕ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಇನ್ಫೋ. ರಾಪ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್. ಪುಜಶ್ಚೇತನ ಮಾರ್ಚ್ 5, 2008.&lt;/ಉಲ್ಲೇಖ&gt;&lt;ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು=BBC25ವರ್ಷಗಳು&gt;ಟೈಂಲೈನ್: 25 ವರ್ಷಗಳ ರಾಪ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳು ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2004). ಪುನಶ್ಚೇತನ ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2008.&lt;/ಉಲ್ಲೇಖಿತ&gt;]]
೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ [[ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್]] [[ಪ್ಲೀಸ್ ಹ್ಯಾಮರ್, ಡೋನ್ಟ್ ಹರ್ಟ್ 'ಎಮ್]] ಎಂಬ ಬಹು-ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಆಲ್ಬಂನೊಂದಿಗೆ ಭಾರೀ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ. ಈ ರೆಕಾರ್ಡು ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್, [[ಕಾಂಟ್ ಟಚ್ ದಿಸ್]] [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಹಾಟ್ 100]]ನ ಮೇಲಿನ ಹತ್ತಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು. ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್ 90ರ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ರಾಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮನೆಮನೆಯ ಮಾತಾದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ. ಈ ಆಲ್ಬಂ [[ರಾಪ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ಹಂತದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಏರಿಸಿತು. ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ರಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ [[ಆರ್ ಐಎಎ]] ನಿಂದ [[ವಜ್ರ]]ವಾಗಿ [[ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ]] ಮೊದಲ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಇದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://community.allhiphop.com/go/thread/view/12461/5467055/TOP_10_selling_rap_albums_of_all_time|title = article|publisher = community.allhiphop.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2009-09-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20090904003800/http://community.allhiphop.com/go/thread/view/12461/5467055/TOP_10_selling_rap_albums_of_all_time|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಸದಾ ಕಾಲದ ಬೆಸ್ಟ್-ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.allmusic.com/album/r27923|publisher = allmusic|title = Please Hammer, Don't Hurt 'Em: Overview}}&lt;/ref&gt; ಈ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ, ಈ ಆಲ್ಬಂ 18 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=105&amp;STORY=/www/story/08-06-2001/0001548803|title = article|publisher = prnewswire.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101940328-164065,00.html|title = article|publisher = time.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2012-11-03|archive-url = https://web.archive.org/web/20121103135323/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1101940328-164065,00.html|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.newyorker.com/archive/1996/08/26/1996_08_26_062_TNY_CARDS_000376033|title = article|publisher = newyorker.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/MC-Hammer-Biography/4E0F2063AA089C6748256E0700170A6C|title = article|publisher = sing365.com|access-date = 2010-06-09|archive-date = 2016-01-04|archive-url = https://web.archive.org/web/20160104183600/http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/MC-Hammer-Biography/4E0F2063AA089C6748256E0700170A6C|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

1992ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾ. ಡ್ರೆ]] ''[[ದ ಕ್ರಾನಿಕ್]]''  ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗಿಂತ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲುದಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೇ, ಈ ಆಲ್ಬಂ, [[ಜಿ ಫಂಕ್]] ಎಂಬ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಈ ಶೈಲಿಯು [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]] ನ 1993ರ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಡಾಗ್ಗಿಸ್ಟೈಲ್]]''  ನಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.

[[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]] ಇದೇ ಸಮಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೇರಿತು. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಸ್ಟೇಟನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಬಂದವನಾದ ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದನು. ತಥಾಕಥಿತ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]], [[ಜೇ-ಜೆಡ್]], ಮತ್ತು [[ನಾಸ್]] ಸೇರಿದ್ದರು. ([[ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ವೈಷಮ್ಯ]]ದ ಮೇಲಿನ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ.)

ಬೀಸ್ಟೀ ಬಾಯ್ಸ್, ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಮತ್ತು ಹಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗೌರವ ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಈ ದಶಕದ ಪರ್ಯಂತವೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

[[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಹೊರಗೆ ಇದ್ದ ರೆಕಾರ್ಡು ತಲೆಚೀಟಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದವು. [[ಬೋನ್ ಥಗ್ಸ್-ನ್-ಹಾರ್ಮೊನಿ]], [[ಟೆಕ್ ಎನ್9ನೆ]], ಮತ್ತು [[ಟ್ವಿಸ್ಟ]]ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ವೇಗದ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]] ರಾಪ್ ಕೂಡ ಪರಿಗಣನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಹಲವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.

===ವಿಶ್ವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್===
ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೇಖನಿ ಮತ್ತು ಕಿರುಪುಸ್ತಕದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವೀ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದಂತಹುದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತ್ತು. ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್, ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್, ನಾಸ್ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಆಟದ ಮುಖವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಭೂಗತ ದೃಶ್ಯದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಅಂಶಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು. [[ನಿಯೋ ಸೌಲ್]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಸೌಲ್ ಸಂಗೀತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ. [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಟಿ ವೈ ದುಯೆಂಡಸ್ ಮತ್ತು [[ಲೀಸಾ ಎಂ]]ರ ಒಂದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಮೆರೆಂಗ್ಯು]]ನ ಮೇಳನವಾದ [[ಮೆರೆನ್ ರಾಪ್]]ನ ಮೊದಲ ಸಿಂಗಲ್ ಆಯಿತು.
[[File:De La Soul Demon Days Live crop.jpg|thumb|left|2005ರಲ್ಲಿ ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್, ಡೆಮನ್ ಡೇಸ್ ಲೈವ್ ನಲ್ಲಿ.]]
ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾರೀ ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಭಾವವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳಿಂದ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಜಮಾಯ್ಕನ್ನರ ಏರಿದ ವಲಸೆಗಳು ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕ-ಜನಿತ ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಯುವಜನರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್]]ರಂತಹ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಜಮಾಯ್ಕನ್ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.[http://wayneandwax.com/?p=137 ]

ಯೂರೋಪ್, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಭೂಗತದಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಕೇಳುಗರೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಜನಾಂಗೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಕಾರ್ಯಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಡೈ ಫೆಂಟಾಸ್ಟುಷೆನ್ ವಿಯೆರ್]]ಯನ್ನೂ, ಹಾಗೇ ಹಲವು [[ಟರ್ಕಿಶ್]] [[ಕಾರ್ಟೆಲ್]], [[ಕೂಲ್ ಸವಸ್]], ಮತ್ತು [[ಆಜಾದ್]]ರಂತಹ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶಕರನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಹೀಗೆಯೇ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಐಎಎಂ]] ಮತ್ತು [[ಸುಪ್ರೀಮ್ ಎನ್ ಟಿಎಂ]]ರಂತಹ, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ-ಜನಿತ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಪರ್ ಎಂದರೆ ಬಹುಶಃ ಸೆನೆಗಲೀಸ್-ಜನಿತ [[ಎಂಸಿ ಸೋಲಾರ್]]. [[ನೆದರ್ಲಾಂಡ್ಸ್]]ನ 1990ರ ದಶಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಪರ್ ಗಳೆಂದರೆ ದ [[ಓಸ್ ಡ್ರಾಪ್ ಪೋಸ್ಸೆ]], ಆಮ್ಸ್ಟೆರ್ ಡ್ಯಾಮ್ ನ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು [[ಕೇಪ್ ವರ್ಡೆ]] ಮತ್ತು [[ಸುರಿನಾಮೆ]]ಗಳಿಂದ ಎಕ್ಸ್ ಟಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ದ ಪೋಸ್ಟ್ ಮೆನ್]]. ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಎಂಸಿ [[ಬ್ರೈನ್ ಪವರ್]], ಒಬ್ಬ ಭೂಗತ ಕದನ ರಾಪರ್ ನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬೆನೆಲಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ, ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ರಾಪ್ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ. [[ಇಟಲಿ]]ಯು [[ಜೊವನೊಟ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಆರ್ಟಿಕೋಲೋ 31]] ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನದೇ ರಾಪರ್ ಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಖ್ಯಾತನಾಮರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡರೆ, ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ [[ಪಿಎಂ ಕೂಲ್ ಲೀ]]ಯ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿಶ್ ದೃಶ್ಯವೂ ಚುರುಕಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ರೋಮಾನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಿ.ಯು.ಜಿ. ಮಾಫಿಯ]] [[ಬುಚರೆಸ್ಟ್]] [[ಪ್ಯಾಂಟೆಲಿಮಾನ್]] ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹೊರಬಂತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರೊಮಾನಿಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ಯುಗ ವಸತಿಸಮುಚ್ಛಯಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಘೆಟ್ಟೋಸ್ ನ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜೀವನದ ನಡುವಿನ ಸಮಾನಾಂತರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. [[ಇಸ್ರೇಲ್]]ನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ [[ಪಾಲೆಸ್ಟೇನಿಯನ್]] ([[ಟಮೇರ್ ನಫೇರ್]]) ಮತ್ತು [[ಇಸ್ರೇಲೀ]] ([[ಸನ್ಲಿಮಿನಲ್]]) ಸೇರಿದಂತೆ ಎಷ್ಟೋ ತಾರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. [[ಮೂಕ್ ಈ.]] ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಹನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ.

ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ತಾರೆಗಳು ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಮಗಲೋನ]], ರಾಪ್ ಏಷ್ಯಾ, ಎಂಸಿ ಲಾರಾ ಮತ್ತು ಲೇಡಿ ಡೈನ್ ರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಏರಿದರು. ಆ ಮುನ್ನ ಭೂಗತ ರಾಪರ್ ಗಳು ಸೀಮಿತ ಕೇಳುಗರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಹದಿಹರೆಯದವರ ಮೂರ್ತಿಗಳು]], 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೆ-ರಾಪ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಗೆ ತಂದರು.

ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೋಸ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಶೈಲಿಯು ಅದರ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂಬಾನಂತಹ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತ್ತು. [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]'90ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಕಾಲೋ]]ನ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಆ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ ಹಿಲ್]]ನಂಥ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರಾಪ್ ಗುಂಪುಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮಚೀಟೆ]]ನಂತಹ ಮೇಕ್ಸಿಕನ್ ರಾಪ್ ರಾಕ್ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೇರಿದವು. [[ಹವಾನಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅಲಾಮಾರ್]]ನಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ಯೂಬನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಛೇರಿಯು 1995ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ಯೂಬನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯಗೈದಿತು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕ್ಯೂಬಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸರಕಾರಿ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.

[[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ದೃಶ್ಯವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ತುಸು ಹಿಂದೆಯೇ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಬಹುದೊಡ್ಡದೆಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]], ಫವೆಲಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೊಂದು ಜನ ಕಪ್ಪು ಜನರು ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಂತಹ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಜಾಗವೆಂದರೆ [[ಸಾವೋ ಪೌಲೋ]]. ಆದರೆ ಅದು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬ್ರೆಜಿಲ್ಲಿನಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು ಇಂದು [[ರಿಯೋ ಡೆ ಜನೇಯಿರೊ]], [[ಸಾಲ್ವಡೋರ್]], [[ಕುರಿಟಿಬ]], [[ಪೋರ್ಟೋ ಅಲೆಗ್ರೆ]], [[ಬೇಲೋ ಹಾರಿಜಾಂಟೆ]], [[ರೆಸಿಫೆ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಸಿಲಿಯ]] ಗಳಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಒಂದು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ದೃಶ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೆಷಿಯೋನಾಯಿಸ್ ಎಂಸಿ'ಸ್]], [[ಎಂವಿ ಬಿಲ್]], [[ಮಾರ್ಸೆಲೋ ಡಿ2]], ರಾಪ್ಪಿನ್ ಹೂಡ್, ಥಾಯಿಡೆ ಮತ್ತು ಡಿಜೆ ಹಂ, ಜಿಓಜಿ, ಆರ್ ಜೆಡ್ ಓ ಇವರುಗಳು [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]]ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಯುತ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

===ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್===
{{Main|West Coast hip hop}}
[[ಎನ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎ.]] ಒಡೆದ ಮೇಲೆ, [[ಡಾ.ಡ್ರೆ]] (ಒಬ್ಬ ಪೂರ್ವ ಸದಸ್ಯ) ''[[ದ ಕ್ರಾನಿಕ್]]'' ಅನ್ನು 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ. ಇದು ಆರ್ ಅಂಡ್ ಬಿ / ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/r70573 |title=((( The Chronic &gt; Charts &amp; Awards &gt; Billboard Albums ))) |publisher=allmusic |date=1992-12-15 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಪಾಪ್ ಚಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ನಂಬರಿಗೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ &quot;[[ನಥಿಂಗ್ ಬಟ್ ಎ &quot;ಜಿ&quot; ಥಾಂಗ್]]&quot; ನಂ.೨ ಪಾಪ್ ಸಿಂಗಲ್ ಆಯಿತು. [[ಪಿ ಫಂಕ್]] ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ, ಜಾಳುಜಾಳಾದ ಫಂಕ್ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಶ್ಲೀಲ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ''ದ ಕ್ರಾನಿಕ್''  ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಾಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web |first=Havelock |last=Nelson |url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/111976/review/18944957/thechronic |title=The Chronic : Dr. Dre : Review |work=Rolling Stone |date=1993-03-18 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090503104650/http://www.rollingstone.com/reviews/album/111976/review/18944957/thechronic |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಇದು [[ಜಿ-ಫಂಕ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಪಡೆಯನ್ನು [[ಡೆತ್ ರೋ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]ನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಆಳಿತು. ಈ ಕಲಾವಿದರ ಪಡೆಯಲ್ಲಿ [[ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್]] ಮತ್ತು ಟಾಪ್ ಟೆನ್ ಹಿಟ್ ಗಳಾದ &quot;ವಾಟ್'ಸ್ ಮೈ ನೇಮ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಜಿನ್ ಅಂಡ್ ಜ್ಯೂಸ್&quot; ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ''[[ಡಾಗ್ಗಿಸ್ಟೈಲ್]]''  ಅನ್ನು ಹೊರತಂದ [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]] ಸೇರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/bio/index.jsp?pid=33952 |title=Snoop Dogg Music News &amp; Info &amp;#124; |publisher=Billboard.com |date= |accessdate=2010-01-12 |archiveurl=https://archive.is/20120629082644/http://www.billboard.com/artist/snoop-dogg/33952%23/artist/snoop-dogg/33952 |archivedate=2012-06-29 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ಈ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ಬೇರೆಯೇ ಇದ್ದವರು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತನಶೀಲ ಕಲಾವಿದರಾದಂತಹ[[ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಫೆಲ್ಲೊಶಿಪ್]], [[ದ ಫಾರ್ಸೈಡ್]] ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಗತ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಸೋಲ್ ಸೈಡ್ಸ್]] ಕಲೆಕ್ಟೀವ್ ([[ಡಿಜೆ ಶ್ಯಾಡೋ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ಲ್ಯಾಕಲಿಷಿಯಸ್]] ಇತರರ ನಡುವೆ) [[ಜುರಾಸಿಕ್ 5]], [[ಪೀಪಲ್ ಅಂಡರ್ ದ ಸ್ಟೈರ್ಸ್]], [[ದ ಆಲ್ಕಹಾಲಿಕ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಈ ಮುನ್ನ [[ಸೌಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಚೀಫ್]]ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಬೇರುಗಳಾದ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸುಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು. ಇತರ ರಾಪರ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ನ[[ಎಂಸಿ ಹ್ಯಾಮರ್]], [[ಸಿಎಲ್ ಸ್ಮೂತ್]] ಮತ್ತು [[ಟೂ ಶಾರ್ಟ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

===ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್===
{{Main|East Coast hip hop}}
[[File:Biggie and Tupac still.jpg|thumb|ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.(ಎಡಗಡೆ) ಮತ್ತು ಟೂಪಕ್ ಶಕೂರ್(ಬಲಗಡೆ), 1990ರ ದಶಕದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಎರಡು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕೃತಿಗಳು.]]
1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ [[ನೇಟೀವ್ ಟಂಗ್ಸ್]] posseನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಪೌಲ್]]ನೊಂದಿಗೆ [[ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್]]ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಎ ಟ್ರೈಬ್ ಕಾಲ್ಡ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್]], [[ದ ಜಂಗಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್]], ಹಾಗೇ ಅವರ ಸಡಿಲ ಸಹಚಾರಿಗಳು [[ತರ್ಡ್ ಬಾಸ್ಸ್]], [[ಮೈನ್ ಸೋರ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಶೀಪ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆಎಂಡಿ]]. ಮೂಲತಃ ಬದುಕಿನ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆಯಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಒಂದು &quot;ಡೈಸಿ ಏಜ್&quot; ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, darker ಸಾಮಗ್ರಿಯು (ಡೆ ಲಾ ಸೌಲ್ ನ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚುವ &quot;ಮಿಲ್ಲೀ ಪುಲ್ಡ್ ಎ ಪಿಸ್ತೋಲ್ ಆನ್ ಸಂತ&quot;) ಶೀಘ್ರವೇ ಒಳನುಸುಳಿತು.

[[ಮಸ್ಟ ಏಸ್]](ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಲಾಟಹೌಸ್ ಗೆ) ಅಂಡ್ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯೂಬಿಯನ್]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎನಿಮಿ]], [[ಆರ್ಗನೈಜ್ಡ್ ಕನ್ ಫ್ಯೂಷನ್]]ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು, ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ, ಹೆಚ್ಚು ಸುವ್ಯಕ್ತವಾದ ಧಂಗೆಕೋರ ಪೋಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.  &quot;ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಕ್ಲೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್&quot;, [[ಬಿಜ್ ಮಾರ್ಕೀ]], ಅವನ [[ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಓ'ಸಲಿವನ್]] ಹಾಡು &quot;ಅಲೋನ್ ಎಗೈನ್, ನ್ಯಾಚುರಲಿ&quot;ಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ತನಗೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಲ್ಲ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.

1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]], [[ನಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]]ರಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಂದಲೇ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂಥ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ನೋಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯಭಾಗವು ಬಹು ಲಾಭಕರವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದಿವಂಗತ [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿಗ್ ಪನ್]]ರಂತೆ [[ಡಿ.ಐ.ಟಿ.ಸಿ.]]ಯ ಸದಸ್ಯರಂತಹ ರಾಪರ್ ಗಳ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.

[[ಆರ್ ಜೆಡ್ ಎ]]ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲಾನ್]]ಗೆ ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದವು, ಅವರ ಒಂದು ತೆರನಾಗಿ ಕಳಚಿದಂತಹ ವಾದ್ಯದ ಲೂಪ್ ಗಳ ಜೋಡಣೆಗಳಿಂದ, ತುಂಬಾ ಅದುಮಿಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣ ಮಾಡಿದ ಡ್ರಂಗಳು ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ]] ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ [[ಮಾಬ್ಬ್ ಡೀಪ್]]ನಂಥ ಕಲಾವಿದರು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಆಟವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಐಸ್ ಬಾಕ್ಸ್ ರಂತಹ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರು ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಿಂದ ಉದಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ವು-ತಂಗ್ ನನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳಾದ [[ರಯೇಕ್ವೋನ್ ದ ಶೆಫ್]]ನ ''[[ಓನ್ಲಿ ಬಿಲ್ಟ್ ೪ ಕ್ಯೂಬನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್]]''  ಮತ್ತು [[ಜಿಜೆಡ್ ಎ]]ನ ''[[ಲಿಖ್ವಿಡ್ ಸ್ವೋರ್ಡ್ಸ್]]''  ಈಗ ವು-ತಂಗ್ &quot;ತಿರುಳಿನ&quot; ಸಾಮಗ್ರಿ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಗಳಂತೆ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

[[ಡಿಜೆ ಪ್ರೀಮಿಯರ್]]ನಂತಹ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, (ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟರ್]]ಗಾಗಿ, ಆದರೆ 0}ಜೇರು ದ ಡಮಾಜಾ), [[ಪೀಟ್ ರಾಕ್]]ರಂಥ ಬೇರೆ ಸಹಕಲಾವಿದರಿಗಾಗಿಯೂ ಕೂಡ ([[ಸಿಎಲ್ ಸ್ಮೂತ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ಇತರರಿಗೆ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ ಇದ್ದ), [[ಬಕ್ ವೈಲ್ಡ್]], [[ಲಾರ್ಜ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್]], [[ಡೈಮಂಡ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದ 45 ಕಿಂಗ್]]ಸ್ಳಳ ಯಾವುದು ಎಂದು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಹಲವಾರು ಎಂಸಿಗಳಿಗೆ ಬಡಿತಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವರು.

[[ನಾಸ್]]ನ ''[[ಇಲ್ ಮ್ಯಾಟಿಕ್]]'', [[ಜೇ-ಜೆಡ್]]ನ ''[[ರೀಸನಬಲ್ ಡೌಟ್]]''  ಮತ್ತು [[ಓಸಿ]]ಯ ''[[ವರ್ಡ್...]]'' ''[[ಲೈಫ್]]'' ನಂತಹ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಈ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕೊಳದ ಬಡಿತಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಈ ದಶಕದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]ನ ವ್ಯವಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು [[ಜೆ-ಜೆಡ್]] ಮತ್ತು ಅವನ [[ರಾಕ್-ಎ-ಫೆಲ್ಲಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆ, [[ಡೆತ್ ರೋ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ರಾಪರ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಸೆಣಸಾಟವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.trutv.com/library/crime/notorious_murders/celebrity/shakur_BIG/2a.html |title=The Murders of gangsta rappers Tupac Shakur and Notorious B.I.G. - Crime Library on truTV.com |publisher=Trutv.com |date=1994-11-30 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಭಾಗಶಃ ಸಂಗೀತ ಮಾಧ್ಯಮದ ಅನುದಾನದಿಂದ.{{Citation needed|date=February 2009}}

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ &quot;ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಹಾರ&quot;ದ ಕೋನವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಿಂದ 
2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗವು ಅನೇಕ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಇಂಡೀ ತಲೆಚೀಟಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ರಾಕಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] (ಇದರೊಂದಿಗೇ [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]] ಬೃಹತ್ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು) ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಡೆಫ್ ಜಕ್ಸ್]] ಸೇರಿದ್ದವು; ಈ ಎರಡು ಲೇಬಲ್ ಗಳ ಇತಿಹಾಸವು ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದಂತಹವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯದು ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ [[ಕಂಪೆನಿ ಫ್ಲೋ]]ನ [[ಈಎಲ್-ಪಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇವು [[ಮೈಕ್ ಲಾಡ್ಡ್]], [[ಐಸೋಪ್ ರಾಕ್]], [[ಮಿ. ಲಿಫ್]], [[ಆರ್ ಜೆಡಿ2]], [[ಕೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ನಿಬಾಲ್ ಆಕ್ಸ್]]ರಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊರಮಾರ್ಗವನ್ನೊದಗಿಸಿತು. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ [[ಆರ್ಸೋನಿಸ್ಟ್ಸ್]]ನಂತಹ ಇತರ ಆಕ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಕವಿ]] ಯಿಂದ ಎಂಸಿ ಆದ [[ಸಾಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು.

===ಶೈಲಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ===
{{See|List of hip hop genres}}
1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಶೈಲಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯಗೊಂಡವು. 1992ರಲ್ಲಿ [[ಅರೆಸ್ಟೆಡ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್]] ನ ''[[ತ್ರೀ ಇಯರ್ಸ್, ಫೈವ್ ಮಂತ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟು ಡೇಸ್ ಇನ್ ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್....]]'', ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಡಿ ಮಾಬ್]] ನ ''[[ಸೌಲ್ ಫುಡ್]]''  ಮತ್ತು 1996ರಕ್ಕು [[ಔಟ್ ಕಾಸ್ಟ್]] ನ ''[[ಅಟ್ಲಿಯನ್ಸ್]]'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ 1990ರ ದಶಕದ&lt;ref name=&quot;Jackson Free Press&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.jacksonfreepress.com/index.php/site/comments/southern_hip_hop_090308/|title=Southern Hip-Hop|last=Burks|first=Maggie|date=2008-09-03|work=Jackson Free Press|accessdate=2008-09-11}}&lt;/ref&gt; ಮುನ್ನಾಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ರಾಪ್]] ಜನಪ್ರಿಯಗೊಂಡಿತು. ಎಲ್ಲ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು [[ಜಾರ್ಜಿಯದ ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿದ್ದವು. ಅನಂತರ, [[ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಿ]] (''[[ಘೆಟ್ಟೋ ಡಿ]]'' ) [[ನ್ಯು ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]]ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕಲಾವಿದರ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು (ದ [[ನೋ ಲಿಮಿಟ್]] ಪೊಸ್ಸೆ) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಮಾಸ್ಟರ್ ಪಿ ಯು [[ಜಿ ಫಂಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮಿಯಾಮಿ ಬಾಸ್]] ನ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡನು; ಮತ್ತು [[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್]], [[ಚಿಕಾಗೋ]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]], [[ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. '80ರ ಮತ್ತು '90ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ಡ್ಕೋರ್ ಪಂಕ್]], [[ರಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್]] ನ ಬೆರಕೆಗಳಾದ [[ರಾಪ್ ಕೋರ್]], [[ರಾಪ್ ರಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಪ್ ಮೆಟಲ್]]ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಕೇಳುಗರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. [[ರೇಜ್ ಎಗೆನೆಸ್ಟ್ ದ ಮೆಷಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಪ್ ಬಿಜ್ಕಿಟ್]], ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿವೆ.

[[ಬೀಸ್ಟೀ ಬಾಯ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಥರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಸ್]] ನಂತಹ ಬಿಳಿಯ ರಾಪರ್ ಗಳು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶಾಯುಕ್ತ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ, 1999ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಟಿನಮ್ ''[[ದ ಸ್ಲಿಮ್ ಶೇಡಿ ಎಲ್ ಪಿ]]'' &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/the-slim-shady-lp-r397821 |title=The Slim Shady LP &gt; Charts &amp; Awards &gt; Billboard Albums |publisher=allmusic |date=1999-02-23 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡ [[ಎಮಿನೆಮ್'ಸ್]] ನ ಯಶಸ್ಸು ಹಲವರನ್ನು ಚಕಿತಗೊಳಿಸಿತು.

==2000ದ ದಶಕ==
[[File:Kanyewestdec2008.jpg|thumb|upright|2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್]]
2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ, [[ಎಮಿನೆಮ್]] ನ ''[[ದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾತರ್ಸ್ ಎಲ್ ಪಿ]]''  ಯು ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lyrics.com/lyrics/eminem/relapse-clean |title=Eminem Lyrics |publisher=Lyrics.com |date=1972-10-17 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಗೀತಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು, [[ನೆಲ್ಲಿ]]ಯ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಎಲ್ ಪಿ, ''[[ಕಂಟ್ರಿ ಗ್ರಾಮರ್ ]]'' ಒಂಭತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಷ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಸುಮಾರಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದ [[ದ ರೂಟ್ಸ್]], [[ಡೈಲೇಟೆಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]], [[ಗ್ನಾರ್ಲ್ ಬಾರ್ಕಲಿ]], [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]] ನಂತಹ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಯಶಸ್ಸನ್ನೂ ಯುಎಸ್ ಕಂಡಿತು. ಇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕೇಳರಿಯದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು.

ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಂಕ್ ಸಂಗೀತ]]ಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪಾಪ್ ನೊಳಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವು.

2000ದ ದಶಕದ ಜನಪ್ರಿಯ (ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮತ್ತು ಭೂಗತ) ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವರು:

'''[[ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ)]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಬಿ-ರಿಯಲ್]], [[ಬ್ಲೂ]], [[ದ ಕೌಪ್]], [[ಕ್ರೋಕೆಡ್ ಐ]], [[ಡೆಲ್ ದ ಫಂಕೀ ಹೋಮೊಸೇಪಿಯನ್]], [[ಡಿಜೆ ಕ್ವಿಕ್]], [[ಗೊರಿಲ್ಲ ಬ್ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡ್ರೆ]], [[ಎವರ್ ಲಾಸ್ಟ್]], [[ಸೂಜ್ ನೈಟ್]], [[ದ ಗೇಮ್]], [[ಹೈರೋಗ್ಲೈಫಿಕ್ಸ್]], [[ಐಸ್ ಕ್ಯೂಬ್]], [[ಜುರಾಸಿಕ್ 5]], [[ಕುರುಪ್ಟ್]], [[ಕೊಟ್ಟೋನ್ಮೌತ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]], [[ಮಾಡ್ಲಿಬ್]], [[ಎಂಯುಆರ್ಎಸ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಸೈಡ್ ಕನೆಕ್ಷನ್]], [[ಎಕ್ಸಿಬಿಟ್]], [[ಜಿಯಾನ್ ಐ]], [[ಡೈಲೇಟೆಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]], [[ಫ್ಯಾಷಾನ್]], [[ಸ್ನೂಪ್ ಡಾಗ್ಗ್]], [[ನೇಟ್ ಡಾಗ್ಗ್]], [[ಪೀಪಲ್ ಅಂಡರ್ ದ ಸ್ಟೇರ್ಸ್]], [[ಕಾಮನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ]](ಆರ್ಎ ಸಿಯಾನ್, ಸಬ್ಜಿ), [[ಅಗ್ಲಿ ಡಕ್ಲಿಂಗ್]], [[ದ ಗ್ರೌಚ್]], [[ಜೇಕ್ ಒನ್]], [[ಲಿಲೋ]], [[ಕೇ]], [[ಕುಶ್]], [[ಬ್ಲೂ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್]](ಜಿಯೋಲಾಜಿಕ್, ಸಬ್ಜಿ), [[ಡಾ.ಡ್ರೆ]], [[ಸೈಪ್ರೆಸ್ಸ್ ಹಿಲ್]].

'''[[ಡರ್ಟಿ ಸೌತ್]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಲಿಲ್ ವೇಯ್ನ್]], [[ಟಿ.ಐ.]], [[ಲಿಲ್ ಜಾನ್]], [[ಬಿ.ಒ.]][[ಬಿ.]], [[ಚಮಿಲಿಯನೇರ್]], [[ತ್ರೀ 6 ಮಾಫಿಯ]] ([[ಡಿಜೆ ಪೌಲ್]], [[ಲಾರ್ಡ್ ಇನ್ಫೇಮಸ್]], [[ಜ್ಯೂಸಿ ಜೆ]]), [[ಹರ್ರಿಕೇನ್ ಕ್ರಿಸ್]], [[ಯುಜಿಕೆ]] ([[ಪಿಂಪ್ ಸಿ]], [[ಬನ್ ಬಿ]]), [[ಪೌಲ್ ವಾಲ್]], [[ಟ್ರಿಕ್ ಡ್ಯಾಡಿ]], [[ಸೌಲ್ಜಾ ಸ್ಲಿಮ್]], [[ಬಿ.ಜಿ.(ರಾಪರ್)]], [[ಲಿಲ್ ಬೂಸೀ]], [[ಬಿಗ್ ಟೈಮರ್ಸ್]] ([[ಮಾನ್ನೀ ಫ್ರೆಶ್]], [[ಬರ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್]]),[[ಜುವಿನೈಲ್]], [[ವೆಬ್ಬೀ]], [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ಯಾನರ್]], [[ಲುಡಾಕ್ರಿಸ್]], [[ಯಿಂಗ್ ಯಾಂಗ್ ಟ್ವಿನ್ಸ್]], [[ಪಾಸ್ಟರ್ ಟ್ರಾಯ್]], [[ಜರ್ಮೈನ್ ಡುಪ್ರಿ]], [[ಸ್ಕಾರ್ಫೇಸ್]], [[8ಬಾಲ್ ಅಂಡ್ ಎಂಜೆಜಿ]], [[ಸೌತ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]], [[ಬಿಗ್ ಮೋ]], [[ಜೆಡ್-ರೋ]], [[ಲಿಲ್ ಸ್ಕ್ರಾಪಿ]], [[ಉಂಕ್]], [[ಗೊರಿಲ್ಲ ಜೋ]], [[ಯಂಗ್ ಜೀಸಿ]], [[ಔಟ್ಕ್ಯಾಸ್ಟ್]]

'''[[ಮಿಡ್ ವೆಸ್ಟ್]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಅಟ್ಮಾಸ್ಫಿಯರ್]], [[ಕಾಮನ್]], [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಿಲ್ಕ್]], [[ಎಶಾಮ್]], [[ಎಕಾನ್]], [[ಸ್ಲಮ್ ವಿಲೇಜ್]], [[ಎಮಿನೆಮ್]], [[ಪ್ರೂಫ್]], [[ಕಾನ್ ಆರ್ಟಿಸ್]], [[ರಾಯ್ಸ್ ಡ 5'9&quot;]], [[ಟ್ವಿಸ್ಟ]], [[ಲ್ಯೂಪ್ ಫಿಯಾಸ್ಕೋ]], [[ಬೋನ್ ಥಗ್ಸ್-ನ್-ಹಾರ್ಮೊನಿ]], [[ಟೆಕ್ ಎನ್9ನೆ]], [[ಬ್ರದರ್ ಅಲಿ]], [[ಚಿಂಗಿ]], [[ನೆಲ್ಲಿ]], [[ಡಾಬ್ರಿಯೆ]], [[ಜಿಬ್ಸ್]], [[ಹುಯೆ]], [[ಜೆ ಡಿಲ್ಲ]], [[ಟ್ರಿಕ್-ಟ್ರಿಕ್]], [[ಗಿಲ್ಟಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್]], [[ಕಿಡ್ ಕೂಡಿ]], [[ಯಂಗ್ ಬರ್ಗ್]], [[ಸ್ಲಗ್]], [[ಪಿ.ಒ.ಎಸ್.]], [[ಚಿಪ್ ದ ರಿಪ್ಪರ್]], [[ಐಡಿಯ ಅಂಡ್ ಎಬಿಲಿಟೀಸ್]], [[ಕಾನ್ಯೆ ವೆಸ್ಟ್]], [[ದ ಪ್ರೊಫೆಸಿ]]

'''[[ಈಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್(ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ)]]''' : [[ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್]], [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]], [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]], [[ಪಿ. ಡಿಡ್ಡಿ]], [[ಬಿಟಿ ಡಿಎ ಫ್ಲೇಮ್ಸ್]], [[ತಲಿಬ್ ಕ್ವೇಲಿ]], [[ಎಂಎಫ್ ಡೂಮ್]], [[ಎಂಎಫ್ ಗ್ರಿಮ್]], [[ಇಮ್ಮಾರ್ಟಲ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್]], [[ಡಿಎಂಎಕ್ಸ್]], [[ಮೆಮ್ಫಿಸ್ ಬ್ಲೀಕ್]], [[ಕಾಸ್ಸಿಡಿ]], [[ಸ್ವಿಸ್ ಬೀಟ್ಸ್]], [[ಜಿಮ್ ಜೋನ್ಸ್]], [[ಕಾಮ'ರಾನ್]], [[ಜಡಕಿಸ್]], [[ವು-ತಂಗ್ ಕ್ಲ್ಯಾನ್]] ([[ಆರ್ ಜೆಡ್ಎ]], [[ಜಿಜೆಡ್ಎ]], [[ಮೆತಡ್ ಮ್ಯಾನ್]], [[ರಯೇಕ್ವನ್]], [[ಘೋಸ್ಟ್ ಫೇಸ್ ಕಿಲ್ಲಾಹ್]], [[ಇನ್ಸ್ ಪೆಕ್ಟಾಹ್ ಡೆಕ್]], [[ಯು-ಗಾಡ್]], [[ಮಸ್ತಾ ಕಿಲ್ಲ]], [[ಕಪ್ಪಡೊನ್ನ]], [[Ol' ಡರ್ಟಿ ಬಾಸ್ಟರ್ಡ್]]), [[ರೆಡ್ಮನ್]], [[ನಾಸ್]], [[ಲಾಯ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್]], [[ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಪಿ]], [[ಬಿಗ್ ಪನ್]], [[ಫ್ಯಾಟ್ ಜೋಯಿ]], [[ಬುಸ್ಟ ರೈಮ್ಸ್]], [[ಮಾಬ್ಬ್ ಡೀಪ್]], [[ಮಾಸ್ ಡೆಫ್]], [[ದ ರೂಟ್ಸ್]], [[ಜಾ ರೂಲ್]], [[ಜೇ-ಜೆಡ್]], [[ಐಸೋಪ್ ರಾಕ್]], [[ಶಾ ಸ್ಟಿಮುಲಿ]], [[ಎಲ್-ಪಿ]], [[ಕೆಆರ್ಎಸ್-ಒನ್]], [[ಡೆ ಲಾಸೌಲ್]], [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್]], [[ಕ್ಯಾನ್ನಿಬಾಲ್ ಆಕ್ಸ್]], [[ವಿಜ್ ಖಲೀಫ]], [[ಬೂಟ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಕ್ಲಿಕ್]], [[50 ಸೆಂಟ್]], [[ಸ್ಕೈಜೂ]], [[ವೇಲ್]], [[ಇಲ್ ಬಿಲ್]], [[ಕೂಲ್ ಕೀತ್]], [[ಮಸ್ಟ ಏಸ್]], [[ಕೇಜ್ (ರಾಪರ್)]], [[ಟೇಮ್ ಒನ್]], [[ಪೀಟ್ ರಾಕ್]], [[ಸಿ-ರೇಯ್ಜ್ ವಾಲ್ಜ್]], [[ಜೆ. ಕೋಲೆ]], [[ನಿಕ್ಕಿ ಮಿನಾಜ್]]

===ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ===
ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಡೆಫ್ ಮಾನಿಕ್ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಅವನ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ.  [[ತಾನ್ಜಾನಿಯ]] ತರಹದ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವು. ಅದೇ ಹಲವು ಇತರ ದೇಶಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ಗೃಹಪೋಷಿತ ತಾರೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯ]]ನ್, ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾನಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಅವರ ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಖ್ಯಾತರಾದರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್, ರಷ್ಯಾ, ಜಪಾನ್, ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್, ಕೆನಡ, ಚೈನ, ಕೊರಿಯ, ಇಂಡಿಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಹರಿವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.

ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ, [[ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟ ರಾಪ್]] ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಯುವಜನರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2005/08/09/arts/music/09rap.html|title= Germany's Rap Music Veers Toward the Violent|last=Tzortzis|first=Andreas |date= August 9, 2005|work=The New York Times|accessdate=12 January 2010}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಜರ್ಮನ್ ರಾಪರ್ ಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ನಾಜಿಯಿಸಂ ನೊಂದಿಗೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಗುತ್ತಾರೆ, [[ಬುಶಿಡೋ]] (ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಅನೀಸ್ ಮೊಹಮದ್ ಯೂಸೆಫ್ ಫೆರ್ಚಿಚಿ) ಹೀಗೆ ರಾಪ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ - &quot;ಸಲ್ಯುಟಿಯೆರ್ಟ್, ಸ್ಟೇಹ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರಾಮ್ಮ್, ಇಚ್ ಬಿನ್ ಡೆರ್ ಲೀಡರ್ ವೈ ಎ&quot; (ಸಲಾಮು ಹೊಡೆಯಿರಿ, ಸಾವಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ, ನಾನೇ ನಾಯಕ 'ಎ'ನಂತೆ) ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೆರ್]]ನ ಹಿಟ್ ಆದ ''ನ್ಯೂ ಡಾಯಿಶ್ ವೆಲ್ಲೆ'' (ಹೊಸ ಜರ್ಮನ್ ಅಲೆ) ರೆಕಾರ್ಡ್ ನ ಹೆಸರು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರ್ಡ್ ರೇಚ್ ಶೈಲಿ ಗಾಥಿಕ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಒಂದು [[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್]]ನ ಉಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.independent.co.uk/europe/article306413.ece |title=Rap music and the far right: Germany goes gangsta, 17 August 2005 |newspaper=The Independent |location=London, United Kingdom |date=2005-08-17 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2008-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080113092627/http://news.independent.co.uk/europe/article306413.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕೂಡ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.spiegel.de/kultur/musik/0,1518,356560,00.html |title=Der Spiegel: Scandal Rap, 23 May 2005 |language=German | work=Der Spiegel | publisher=Spiegel.de |date=2005-05-23 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.laut.de/vorlaut/news/2005/05/13/12218/index.htm |title=Fler: Stolz, Deutsch und rechtsradikal, 13 May 2005 |language=German |publisher=Laut.de |date=2005-05-13 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[ಕೇರಿ ಜೇಮ್ಸ್]]' ಐಡಿಯಲ್ ಜೆ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದು ತೀವ್ರಗಾಮಿ, ಪ್ರಭುತ್ವ-ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಿದ ''[[ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್]]'' ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.

&quot;ಬಬೆಲ್ (33 ಗೆಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ 33 ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್)&quot; ಆಲ್ಬಮ್ಮು ವಿಶ್ವ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.  ಇದರ ಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ರಾಪರ್ ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಕಾಣಿಸಿಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;02/19/2009. [http://www.babelrap.com/news.php?rid=5593657275528671234998006 &quot;ಬಬೆಲ್:ದ ಆಲ್ಬಮ್&quot;{{/0}1}BabelRap.com.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090512215500/http://babelrap.com/news.php?rid=5593657275528671234998006 |date=2009-05-12 }}&lt;/ref&gt;

===ಕ್ರಂಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಪ್ ಸಂಗೀತ===
{{Main|Crunk|Snap music}}
ಕ್ರಂಕ್, [[ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]]ನಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈ ಶೈಲಿಯು [[ಮೆಮ್ಫಿಸ್]], [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]]ಗಳ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಅಗ್ರಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿತು.

ಲೂಪ್ಡ್, ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಪಡ್-ಡೌನ್ [[ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್]] ತಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ರೋಲಾಂಡ್ ಟಿಆರ್-808]] ಮತ್ತು [[909]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಡ್ರಂ ಮೆಷಿನ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಳವಾದ, ಅನುರಣಿಸುವ ಸಿಂಥಸೈಜರ್ ಮೆಲೋಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಬ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಬ್ ಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತದ ಟೆಂಪೋ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಗಿಂತ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಸುಮಾರಾಗಿ [[ರೆಗ್ಗಾಯೆಟನ್]] ನ ವೇಗದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

ಕ್ರಂಕ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬಡಿತಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕ್ರಂಕ್ ರಾಪರ್ ಗಳು, ಆಗಾಗ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಕೂಗಿ ಚೀರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಮೂಲಕ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಬಹುತೇಕ ತೂಕದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ನ ಇತರ ಉಪಪ್ರಕಾರಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸಿದರೆ, ಕ್ರಂಕ್ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಾರ್ಟಿ ಸಂಗೀತ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸತ್ವಯುತ ವಿಚಾರಸರಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುವುಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.southernspaces.org/contents/2008/miller/8b.htm |first=Matt |last=Miller |title=Dirty Decade: Rap Music from the South: 1997-2007 |publisher=Southernspaces.org |date=2008-06-10 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902073328/http://www.southernspaces.org/contents/2008/miller/8b.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸ್ನಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ ದಲ್ಲಿ 1990ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ ಹೊಮ್ಮಿದ ಕ್ರಂಕ್ ನ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಕಾರ. ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಶೀಘ್ರವೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 2005 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೆ]] ನಂತಹ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಲಾವಿದರು ಈ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[808]] [[ಬ್ಯಾಸ್ ಡ್ರಂ]], [[ಹೈ-ಹ್ಯಾಟ್]], [[ಬ್ಯಾಸ್]], [[ಸ್ನಾಪ್ಪಿಂಗ್]], ಒಂದು ಮುಖ್ಯ [[ಗ್ರೂವ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಗಾಯನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಟ್ ಸ್ನಾಪ್ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ &quot;[[ಡೆಮ್ ಫ್ರಾಂಚೈಸ್ ಬಾಯ್ಸ್]]&quot;ನ &quot;[[ಲೀನ್ ವಿಟ್ ಇಟ್, ರಾಕ್ ವಿಟ್ ಇಟ್]]&quot;, [[ಡಿ4ಎಲ್]]ನ &quot;[[ಲ್ಯಾಫಿ ಟ್ಯಾಫಿ]]&quot;, [[ಯಂಗ್ ಜಾಕ್]]ನ &quot;[[ಇಟ್'ಸ್ ಗೋಯಿಂ' ಡೌನ್]]&quot; ಮತ್ತು &quot;[[ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ಟೆಲ್ 'ಎಮ್]] ನ [[ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ದಟ್ (ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್)]]&quot; ಸೇರಿವೆ.

===ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ವೊಂಕಿ ಸಂಗೀತ===
{{Main|Glitch hop|Wonky (music)}}
ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್, 2000ದ ದಶಕದ ಆರಂಭಿಕ ಭಾಗದಿಂದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಚ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮೇಳನ ಪ್ರಕಾರ. ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಇದು ಲಯವಿಲ್ಲದ, ಗೊಂದಲಮಯ [[ತಪ್ಪಿದತಾಳ]]ಗಳು, ಗ್ಲಿಚ್ ಮಾದರಿಯ [[ಬ್ಯಾಸ್ ಸಾಲುಗಳು]]s ಮತ್ತು ಗ್ಲಿಚ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಇತರ ವಿಶೇಷ ದನಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಸ್ಕಿಪ್ಸ್ ನಂತಹವು. ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಿಫ್ಯೂಸ್ 73]], [[ಡಾಬ್ರ್ಯೇ]], [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಲೋಟಸ್]] ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. [[ವೋಂಕಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಲಾವಿದರೆಂದರೆ, [[ಜೋಕರ್]], [[ಹಡ್ಸನ್ ಮೊಹಾವ್ಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಲೋಟಸ್]].

[[ವೋಂಕಿ]], 2008ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸುತ್ತಲೂ (ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಹೈಪರ್ಡಬ್]] ಸಂಗೀತ ಲೇಬಲ್ ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರ ನಡುವೆ) ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು [[ಡಬ್ ಸ್ಟೆಪ್]]ನ ಪ್ರಭಾವದಡಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಉಪಪ್ರಕಾರ. ವೋಂಕಿ ಸಂಗೀತವು ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ನಂತೆಯೇ ಗ್ಲಿಚಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದರ &quot;ಮಿಡ್-ರೇಂಜ್ ಅನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಸಿಂಥ್ಸ್&quot;ನಿಂದ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಇಂಪುಗಳಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಡ್ಸನ್ ಮೊಹಾವ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಸ್ಟೀ ರಂಥ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಆಕಾರನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. [[ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೌ]]ನಲ್ಲಿ &quot;ಆಖ್ವಾಕ್ರಂಕ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೋಂಕಿ ಸಂಗೀತದ ಉಪಪ್ರಕಾರವನ್ನು ರಸ್ಟೀ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಖ್ವಾಕ್ರಂಕ್, ವೋಂಕಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಂಕ್ ಸಂಗೀತದ ಒಂದು ಮೇಳನವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅದರ &quot;ಆಖ್ವಾಟಿಕ್&quot; ಸಿಂಥ್ ಗಳು.

ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ವೋಂಕಿಯು ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರ ನಡುವೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, (ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಡಬ್ ಸ್ಟೆಪ್); ಗ್ಲಿಚ್ ಹಾಪ್ ಅಥವಾ ವೋಂಕಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.

===ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ===
2005ದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಮಾರಾಟವು ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ''[[ಟೈಮ್]]''  ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ &quot;ಸಾಯುತ್ತಿದೆಯೇ&quot; ಎಂದು ಕೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2000ದ ಇಸವಿಯಿಂದ ರಾಪ್ ಮಾರಾಟವು ಶೇ.44 ಬಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಸಂಗೀತದ ಸೇಲ್ಸ್ ನ ಶೇ.10ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಇತರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಶೇ.10 ಇನ್ನೂ ಬಲಿಷ್ಠ ಅಂಕಿಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ರಾಪ್ ಸಂಗೀತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಡೆದಿದ್ದ ಶೇಕಡ 13ರ ಪಾಲಿನಿಂದ ಅದು ಮಹತ್ವದ ಕುಸಿತವೇ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.futuremusic.com/news/april2007/musictrends-hiphop.html |title=After 21% Decline In Sales, Rap Industry Takes A Hard Look At Itself - Futuremusic presents |publisher=Futuremusic.com |date=2006-04-09 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |author=Ta-Nehisi Coates Friday, Aug. 17, 2007 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html |title=Hip-Hop's Down Beat |magazine=TIME magazine |date=2007-08-17 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2012-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414043615/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 10 [[ಎನ್ ಪಿಆರ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿಮರ್ಶಕಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬ್ಲೇರ್ ಹೀಗೆ ನಮೂದಿಸಿದರು - &quot;ಆ ಹಿಂಸೆ, ಅವಮಾನಕರ ಬಿಂಬಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗೀತಸಾಹಿತ್ಯಗಳಿಂದ ಯುವ ಜನರು ಬೇಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಉದ್ಯಮ ತಜ್ಙರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಟುಪಕ್ ಶಕೂರ್]] ಮತ್ತು [[ದ ನಟೋರಿಯಸ್ ಬಿ.ಐ.ಜಿ.]] ರಂತಗ &quot;ನಿಜವಾದ&quot; ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರ ಕೊರತೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

[[File:Eminem Live.jpg|thumb|left|upright|2005ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಮಿನೆಮ್]]
ಮತ್ತಿತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆ ಸಂಗೀತವು ಮುಂಚಿನಷ್ಟೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೇ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಇತರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರಷ್ಟೆ ಎಂದು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=7834732 |title=Is Hip-Hop Dying Or Has It Moved Underground? |publisher=National Public Radio - All Things Considered | first=Elizabeth |last=Blair |date=March 11, 2007 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;  ಹಲವು ಯುವಜನರು ಈಗ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಂಗಲ್ ಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿ2ಪಿ ಜಾಲಗಳ ಮುಖಾಂತರ, ಎಂದು ವಾದ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಕೊರತೆಯ ಮೇಲೆ ದೋಷವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ಟೆಲ್ 'ಎಮ್]]ನ 2007 ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''[[ಸೌಲ್ಜಾಬಾಯ್ ಟೆಲ್ಲೆಮ್.ಕಾಮ್]]''  ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.djbooth.net/index/albums/review/soulja-boy-tell-em-souljaboytellemcom-1002072/ |title=Soulja Boy Tell ‘Em - Souljaboytellem.com - Hip Hop Album Review |publisher=Djbooth.net |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209084323/http://www.djbooth.net/index/albums/review/soulja-boy-tell-em-souljaboytellemcom-1002072/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾದ ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ನ ಕೊರತೆಯೂ ಆಧುನಿಕ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2008ರ ಟಿ.ಐ.ನ ''[[ಪೇಪರ್ ಟ್ರಯಲ್]]''  ನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅದೇ 1998ರ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್ರ್]]ನ ''[[ಮೊಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಟ್ರುತ್]]''  35 ಸ್ಯಾಂಪಲ್ ಗಳಿವೆ. ಸ್ಯಾಂಪ್ಲಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾದುದು ಭಾಗಶಃ ಅದು ನಿರ್ಮಾಪಕರಿಗೆ ಬಹಳ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಾರಣ. [[ಬೈರಾನ್ ಹರ್ಟ್]]ನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ಬಿಯಾಂಡ್ ಬೀಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ರೈಮ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ &quot;ಚತುರ ಪ್ರಾಸಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಬಡಿತಗಳಿಂ&quot;ದ &quot;ವೈಯಕ್ತಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಂಥ&quot;ದ್ದಾಗಿ ಬದಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಆಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸಂಗೀತ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ರೆಕಾರ್ಡುಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವಾದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ,&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article4160553.ece |title=Music sales fall to their lowest level in over twenty years |work=The Times |location=London, United Kingdom |date=June 18, 2008 |first=Dan |last=Sabbagh |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2011-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825025812/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article4160553.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಉನ್ನತ ಸ್ಥನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಪ್ರಕಾರವಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. 2009ರ ಮೊದಲ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲೇ [[ಎಮಿನೆಮ್]],&lt;ref&gt;{{cite web |last=Kaufman |first=Gil |url=http://www.mtv.com/news/articles/1612196/20090527/eminem.jhtml |title=Eminem's Relapse Notches Biggest Billboard Debut Of 2009 - News Story |publisher=MTV News |date=2009-05-27 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090528153416/http://www.mtv.com//news//articles//1612196//20090527//eminem.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ರಿಕ್ ರಾಸ್]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=Up for DiscussionPost Comment |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/rick-ross-debuts-at-no-1-on-billboard-200-1003967404.story |title=Rick Ross Debuts At No. 1 On Billboard 200 For Third Time &amp;#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com&lt;! |date=2009-09-14 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಐಯ್ಡ್ ಪೀಸ್]],&lt;ref&gt;{{cite web|author=by Keith Caulfield |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/black-eyed-peas-e-n-d-up-at-no-1-on-billboard-1003985032.story |title=Black Eyed Peas 'E.N.D.' Up At No. 1 On Billboard 200 &amp;#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com |date=June 17, 2009 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಫ್ಯಾಬೊಲಸ್]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=Monica Herrera and Keith Caulfield |url=http://www.billboard.com/news/fabolous-tops-billboard-200-jackson-s-ones-1004000186.story |title=Fabolous Tops Billboard 200; Jackson's 'Ones' Now 2009's Second-Best Seller &amp;#124; Billboard.com |publisher=Billboard.com |date=August 5, 2009 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt; ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ [[ಬಿಲ್ ಬೋರ್ಡ್ 200]] ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ನಂ.೧ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಎಮಿನೆಮ್ ನ ಆಲ್ಬಂ ''[[ರೀಲಾಪ್ಸ್]]''  2009ರ ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/dizzee-and-eminem-land-fastest-selling-no-1s-of-2009_1104371 |title=Dizzee Rascal - Dizzee And Eminem Land Fastest-Selling No 1S Of 2009 - Contactmusic News |publisher=Contactmusic.com |date=24 May 2009 |accessdate=2010-01-12}}&lt;/ref&gt;

ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ನ ಮಾರಾಟಗಳು [[ಫ್ಲೋ ರಿಡ]]ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಏರಿತು. ಅವನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳು 500,000 ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾರಾಟವಾದಾಗ್ಯೂ ಕೂಡ, &quot;ಲೋ&quot; ಅನ್ನು ಇಡೀ 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಿಂಗಲ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸೌಲ್ಜಾ ಬಾಯ್ ನ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, &quot;[[ಕಿಸ್ ಮಿ ತ್ರೂ ದ ಫೋನ್]]&quot; [[ಆರ್ ಐಎಎ]] ನಿಂದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆಯಿತು.

===ನವೀನಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ===
[[File:M.i.a.1.jpg|thumb|upright|2009ರಲ್ಲಿ, ಟೈಮ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಎಂ.ಐ.ಎ. ಅನ್ನು ಟೈಮ್ 100 ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ &quot;ವರ್ಲ್ಟ್ 'ಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಇನ್ಫ್ಲುಯೆನ್ಷಲ್ ಪೀಪಲ್&quot;]]
[[ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಕೊನೆಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಳಗ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು 2000ದ ದಶಕದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಭಾಗಶಃ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಾಗೇ, [[ಔಟ್ ಕಾಸ್ಟ್]], [[ಕಾನ್ಯೇ ವೆಸ್ಟ್]], ಮತ್ತು[[ಗ್ನಾರ್ಲ್ಸ್ ಬಾರ್ಕಲಿ]] ರಂತಹ ಕಲಾವಿದರ ಮೇರೆಮೀರಿದ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ.&lt;ref&gt;{{cite news | last=Michel |first= Sia|title=Critics' Choice: New CD's | url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503E7DF1031F93BA2575AC0A9609C8B63| work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | publisher=[[The New York Times Company]] | date=2006-09-18 | accessdate=2008-05-10}}&lt;/ref&gt; ಔಟ್ಕಾಸ್ಟ್ ನ ''[[ಸ್ಪೀಕರ್ ಬಾಕ್ಸ್ / ದ ಲವ್ ಬಿಲೋ]]''  ಸಂಗೀತ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಉನ್ನತ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೇಳುಗರ ಮನಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಪ್, ರಾಕ್, ಆರ್ ಅಂಡ್ ಬಿ, ಪಂಕ್, ಜಾಜ್, ಇಂಡೀ, ಕಂಟ್ರಿ, ಪಾಪ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ ಮತ್ತು ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ - ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ - ಎರಡು ನಂ.1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ನ ಮೇಲೂ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು [[ಆರ್ ಐಎಎ]]ನ [[ಪ್ಲಾಟಿನಂ]]ನ ೧೧ ಪಟ್ಟು ಮಾರಾಟವಾಗಿ [[ವಜ್ರ]]ವಾಗಿ [[ಪ್ರಮಾಣಕೃತಗೊಂಡಿತು]], ತನ್ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದ ರಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ ಆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.riaa.com/gp/bestsellers/diamond.asp |title=RIAA.com |access-date=2010-06-09 |archive-date=2007-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070516220738/http://www.riaa.com/gp/bestsellers/diamond.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಾನ್ಯೇ ವೆಸ್ಟ್ ನ ''[[ಗ್ರಾಡುಯೇಷನ್ ]]'' ಮತ್ತು [[50 ಸೆಂಟ್]]ನ ''[[ಕುರ್ಟಿಸ್]]''  ನಡುವಿನ [[ಮಾರಾಟದ ಓಟಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯನ್ನು ಉದ್ಯಮ ಪರಿವೀಕ್ಷಕರು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗೆ ಒಂದು ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಬಿಂದುವನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟದೊಂದಿಗೆ ವೆಸ್ಟ್ ವಿಜೇತನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ನವೀನ ರಾಪ್ ಸಂಗೀತವೂ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟ ರಾಪ್ ನಷ್ಟೇ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂಥದ್ದಾಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Sexton, Paul|url=http://www.billboardmagazine.com/bbcom/esearch/article_display.jsp?vnu_content_id=1003641886|title=Kanye Defeats 50 Cent On U.K. Album Chart|work= Billboard|publisher=Nielsen Business Media, Inc|date=2007-09-17|accessdate=2007-09-18}}{{Dead link|date=November 2009}}&lt;/ref&gt; ಅವನು ಅದನ್ನು ಒಂದು ರಾಪ್ ಗಿಂತ ವಿಷಾದಯುಕ್ತ ಪಾಪ್ ನಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದನಾದರೂ, ಕಾನ್ಯೇ ನ ''[[ಅನುಸರಿಸುವ 808ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್|ಅನುಸರಿಸುವ ''[[808ಸ್ ಅಂಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್]]'' ]]''  ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬಂನ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಾಗಿ ಪ್ರೀತಿ, ಏಕಾಂಗಿತನ, ಮತ್ತು ಹೃಯಯಬೇನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಡುವ ಅವನ ನಿರ್ಧಾರವು ಮೊದಲು ಸಂಗೀತ ಕೇಳುಗರಿಂದ ಭಾರೀ ದೂಷಣೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಮತ್ತು ಆ ಆಲ್ಬಂ ಫ್ಲಾಪ್ ಆಗುವುದೆಂಬ ಭವಿಷ್ಯನುಡಿದಿದ್ದರಾದರೂ, ಅನಂತರದ ಅದರ ವಿಮರ್ಶಾ ಸ್ತುತಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇತರ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ರಾಪರ್ ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Reid |first=Shaheem |title=Common Praises Kanye's Singing; Lupe Fiasco Plays CEO: Mixtape Monday |url=http://www.mtv.com/news/articles/1596254/20081003/common.jhtml |work=MTV |publisher=MTV Networks |date=2008-10-03 |accessdate=2008-11-23 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205004607/http://www.mtv.com/news/articles/1596254/20081003/common.jhtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Observer&quot;&gt;{{cite web |title= Urban Review: Kanye West, ''808s and Heartbreak'' |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/09/kanye-west-hip-hop-808s-heartbreak|work=[[The Observer]]|publisher=Guardian News and Media Ltd |date=2008-11-09|accessdate=2008-11-24}}&lt;/ref&gt; ''[[ದ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ 3]]'' ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]] ರಾಪ್ ಮೊಗಲ್ [[ಜೇ-ಜೆಡ್]] ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಂ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ, &quot;...... ಅದು ನಂ.1 ಆಲ್ಬಂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನಿರುವುದು ಅಲ್ಲೇ. ನಾನು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ&quot; ಎಂದಿದ್ದ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Kash, Tim; Reid, Shaheem; Rodriguez, Jayson|title=Exclusive: Jay-Z's Next LP Will Be 'The Most Experimental I Ever Made'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1620692/20090902/jay_z.jhtml|work=[[MTV]]|publisher=[[MTV Networks]]|date=2009-09-03|accessdate=2009-09-03|archive-date=2009-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090904205636/http://www.mtv.com/news/articles/1620692/20090902/jay_z.jhtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಕಾನ್ಯೇನಂತೆ ತಾನು ಸಮಕಾಲೀನ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಿಂದ ಅತೃಪ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂದು, [[ಗ್ರಿಜ್ಲಿ ಬೇರ್]] ನಂತಹ ಇಂಡೀ-ರಾಕರ್ಸ್ ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಎಂದು ಜೇ-ಜೆಡ್ ವಿವರಿಸಿದ, ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮುಂದುವರಿದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಇಂಡೀ ರಾಕ್ ಚಳುವಳಿಯು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದೆಂಬ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟನು.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Kash, Tim; Montgomery, James|title=Jay-Z Hopes Bands Like Grizzly Bear Will 'Push Hip-Hop'|url=http://www.mtv.com/news/articles/1620444/20090831/jay_z.jhtml|work=MTV|publisher=MTV Networks|date=2009-09-03|accessdate=2009-09-03|archive-date=2009-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090903024203/http://www.mtv.com/news/articles/1620444/20090831/jay_z.jhtml|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2010ರಲ್ಲಿ [[ಲಿಲ್ ವೇಯ್ನ್]] ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ರಾಕ್ ನ ಮೇಳನವಾಗಿದ್ದ ''[[ರೀಬರ್ತ್]]'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗೊಡೆ ಮಾಡಿದ.

ಈ ಪರ್ಯಾಯ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಚಳುವಳಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದ ರಾಪರ್ ಗಳಾದ [[ಸೋಮಾಲಿ]]-[[ಕೆನೆಡಿಯನ್]] ಕವಿ [[ಕೆ'ನಾನ್]], [[ಜಪಾನೀ]] ರಾಪರ್ [[ಶಿಂಗ್02]], ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕನ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್]] ಕಲಾವಿದ [[ಎಂ.ಐ.ಎ.]] ಪರಿಗಣಿಸುವಷ್ಟು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. 2009ರಲ್ಲಿ, [[ಟೈಮ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಎಂ.ಐ.ಎ. ಅನ್ನು &quot;ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ&quot; ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ &quot;ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಿ ಜನರ&quot; [[ಟೈಮ್ 100]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;influential&quot;&gt;{{cite magazine |first=Spike |last=Jonze |url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894427,00.html |title=The 2009 - TIME 100 |work=Time |date=April 30, 2009 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305205144/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1894410_1893836_1894427,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,1894410,00.html |title=The 2009 TIME 100 |work=Time |date= |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2009-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508170110/http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,1894410,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇಂದು, ಭಾಗಶಃ [[ಅಂತರ್ಜಾಲ]]ದ ಮೂಲಕ ಸಂಗೀತ ವಿತರಣೆಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಪರ್ಯಾಯ ರಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ದೂರದೂರದ ಕೇಳುಗರ ಸ್ವೀಕೃತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಕಿಡ್ ಕೂಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಡ್ರೇಕ್]] ನಂತಹ ಎಷ್ಟೋ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದರು ದಾಖಲೆ ಮುರಿಯುವಂಥ, ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೇರುವಂಥ ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ &quot;[[ಡೇ 'ನ್' ನೈಟ್]]&quot; ಮತ್ತು &quot;[[ಬೆಸ್ಟ್ ಐ ಎವರ್ ಹ್ಯಾಡ್]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ರೆಕಾರ್ಡ್ ನ ತಲೆಚೀಟಿಯಿಲ್ಲದೆ ಉಚಿತ ಆನ್ ಲೈನ್ [[ಮಿಕ್ಸ್ ಟೇಪ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ &quot; ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯು, [[ವಾಲೆ]], [[ಚಿಪ್ ದ ರಿಪ್ಪರ್]], [[ದ ಕೂಲ್ ಕಿಡ್ಸ್]], [[ಜೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ]], ಮತ್ತು [[ಬಿ.ಒ.ಬಿ.]]ರಂತಹ ಇತರ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆಪರ್ಯಾಯ ರಾಕ್ ಗುಂಪುಗಳ ಜೊತೆಗೆ 1990ರ ತಮ್ಮ ಪರ್ಯಾಯ ರಾಪ್ ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ{{Citation needed|date=December 2009}} ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅವರ ಸಂಗೀತವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು, ಜೀವನಾನುಭವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Soul&quot;&gt;{{cite journal |last=Hoard |first=Christian |authorlink= |coauthors= |date=17 September 2009|title= Kid Cudi: Hip-Hop's Sensitive Soul|trans_title= |journal=[[Rolling Stone]] |volume= |issue= 1087|page=40 |id= |url=https://archive.org/details/sim_rolling-stone_2009-09-17_1087/page/40|accessdate=2009-09-09 |quote=}}&lt;/ref&gt;

==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು==
{{reflist|colwidth=30em}}

==ಆಕರಗಳು==
* [[ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್]] (1984/1991). ''ರಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ II: ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಪ್ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ : ಸರ್ಪೆಂಟ್ಸ್' ಟೈಲ್. ISBN 1586486837
* ಮಾಕ್ ಲಿಯೋಡ್, ಕೆಂಬ್ರ್ಯೂ [[ಚೆಕ್ ಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಕ್ಲೀ]] ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ 2002. ''ಸ್ಟೇ ಫ್ರೀ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್''.
* ಕೊರ್ವೀನೋ, ಡೇನಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಲಿವರ್ನೋಚೆ ಶಾನ್ (2000). ''ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೈಮ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಸ್:ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಅಪ್ ವಿತ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ''. ಟಿನಿಕಮ್, ಪಿಎ:ಎಕ್ಸ್ಲಿಬ್ರಿಸ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್/ದ ಲೈಟನಿಂಗ್ ಸೋರ್ಸ್, ಇಂಕ್, ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1-4010-2851-9
* ಚ್ಯಾಂಗ್, ಜೆಫ್. &quot;[[ಕಾಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್ ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್]]&quot;.
* ರೋಸ್, ಟ್ರಿಸಿಯ (1994). &quot;ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ನಾಯ್ಸ್&quot;. ಮಿಡಲ್ ಟೌನ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್: [[ವೆಸ್ಲೆಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]]. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0
* ಪಾಟರ್, ರಸ್ಸೆಲ್ (1995) ''ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕುಲರ್ ವರ್ನಾಕುಲರ್ಸ್: ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಅಂಡ್ ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡರ್ನಿಸಮ್''. ಅಲ್ಬಾನಿ: [[ಸೂನಿ ಪ್ರೆಸ್]]. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 1586486837
* ಲೈಟ್, ಅಲಾನ್ (ಎಡ್). (1999). ''ದ ವೈಬ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ತ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0
* ಜಾರ್ಜ್, ನೆಲ್ಸನ್ (2000, ಪರಿಷ್ಕೃತ 2005). ''ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಅಮೇರಿಕ''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0
* ಫ್ರಿಕೆ, ಜಿಮ್ ಮತ್ತು ಅಹಿಯರ್ನ್, ಚಾರ್ಲಿ(ಎಡ್ಸ್.) (2002). ''ಎಸ್ ಎಸ್ ಯು'ಆಲ್: ದ [[ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]] ಓರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'ಸ್ ಫಸ್ಟ್ ಡೆಕೇಡ್''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಡ ಕಾಪೋ ಪ್ರೆಸ್. ಐಎಸ್ ಬಿಎನ್ 0-19-211579-0
* ಕಿಟ್ವಾನಾ, ಬಕರ್ (2004). ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನರೇಷನ್: ಹೌ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ಸ್' ಕಲ್ಚರ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇಸ್ ಎವಾಲ್ವಿಂಗ್ ಇಂಟು ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಪವರ್. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಓಹಿಯೋ ಲಿಂಕ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ನಿಂದ

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Hip hop portal}}
* [https://books.google.com/books?id=DCNC_qGcgkgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq= ಕಾಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್, ವೋಂಟ್ ಸ್ಟಾಪ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜನರೇಷನ್ ]— ಜೆಫ್ ಚಾಂಗ್ ಕೃತ
* [http://textfiles.tonytee.nl/magazines/DUB/ ದ ಮಾನಿಟರ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಂ ಮೀಡಿಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120518205521/http://textfiles.tonytee.nl/magazines/DUB/ |date=2012-05-18 }} - ಡಬ್ ನದು
* [http://articles.latimes.com/1989-04-02/entertainment/ca-1582_1_black-rap ರಾಪ್: ಸ್ಟ್ರೈಕಿಂಗ್ ಟೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರೈಡ್ ಶೇಕ್ ದ ಪಾಪ್ ಮೈನ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ]— [[ರಾಬರ್ಟ್ ಹಿಲಬರ್ನ್]] ಕೃತ.
* [http://www.hiphoppow.com/concept-hip-hop-songs.html ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312035734/http://www.hiphoppow.com/concept-hip-hop-songs.html |date=2010-03-12 }} - ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಪೌ ಕೃತ
* [http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml ವೆನ್ ಡಿಡ್ ರೆಗ್ಗೈ ಬಿಕಮ್ ರಾಪ್ ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150320034026/http://www.jamaicans.com/music/articles_reggae/when-did-reggae-become-ra.shtml |date=2015-03-20 }} ಡಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಕೃತ
* [http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 ನಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಓವರ್ ವ್ಯೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081014160831/http://worldmusic.nationalgeographic.com/worldmusic/view/page.basic/genre/content.genre/hip_hop_730 |date=2008-10-14 }}
* [http://city-journal.org/html/17_3_black_america.html &quot;ಇನ್ ದ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್, ಇನ್ ಚೈನ್ಸ್&quot;: ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅಮೇರಿಕ ಮೇಲಿನ ೨೦೦೭ ಸಿಟಿ ಜರ್ನಲ್ ನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612192707/http://city-journal.org/html/17_3_black_america.html |date=2010-06-12 }}
* {{cite journal|title=Phat Lines: Spelling Conventions in Rap Music|author=Olivo, W.|journal=Written Language &amp; Literacy|volume=4|issue=1|month=March | year=2001|pages=67–85|url=http://www.ingentaconnect.com/content/jbp/wll/2001/00000004/00000001/art00004|doi=10.1075/wll.4.1.05oli}}
* [http://hiphoparchive.org/ HiphopArchive.prg]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{hiphop}}

{{DEFAULTSORT:Hip Hop Music}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶೈಲಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಪ್‌-ಹಾಪ್‌]]</text>
      <sha1>9dhhe3t7ovtysasdo3ylwd5cmpp3auy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23725</id>
    <revision>
      <id>1427823</id>
      <parentid>1377486</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T22:41:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="319545" sha1="67hnryqzl7ayn8pd8rdcukf9zlskqk1" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
|    conflict = Sri Lankan Civil War
|      partof =
|       image = [[Image:Sri Lanka-CIA WFB Map.png|250px]]
|     caption = Sri Lanka is on an island off the coast of India
|        date = July 23, 1983 – May 18, 2009&lt;ref name='mod-defeat'/&gt;
|       place = [[Sri Lanka]]
| coordinates =
|    map_type =
|    latitude =
|   longitude =
|    map_size =
| map_caption =
|   territory = The LTTE had controlled most of the north of the country and half of the eastern coastline from 2002 to 2008. In 2009 all of the territory was recaptured by the government.
|      result = Sri Lankan government victory
*Rebel [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]] organization is wiped out
*Sri Lankan government reestablishes control over entire island
|       casus =
|      status =
|  combatant1 = [[Image:Flag of Sri Lanka.svg|18px]] [[Sri Lanka]]&lt;br /&gt;[[Image:Flag of India.svg|18px]] [[Indian Peace Keeping Force]]&lt;small&gt; (1987–90)&lt;/small&gt;
|  combatant2 = &lt;!--  Commented out: [[Image:Ltte emblem.jpg|18px]] --&gt; &lt;!--Do NOT remove this emblem--&gt; [[Image:Tamil-tigers-flag.svg|18px]] [[Liberation Tigers of Tamil Eelam]]
|  commander1 = {{Flagicon|Sri Lanka}} [[Junius Richard Jayawardene]] (1983–89)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|India}} [[Rajiv Gandhi]] (1987–89) {{KIA}}&lt;br/&gt;
{{Flagicon|India}} [[V P Singh]] (1989–90)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Ranasinghe Premadasa]] (1989–93){{KIA}}&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Dingiri Banda Wijetunge]] (1993–94)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Chandrika Kumaratunga]] (1994–2005)&lt;br/&gt;
{{Flagicon|Sri Lanka}} [[Mahinda Rajapaksa]] (2005–2009)
| commander2 =[[Image:Tamil-tigers-flag.svg|18px]] [[Velupillai Prabhakaran]] (1983-2009){{KIA}}
|strength1={{Flagicon|Sri Lanka}} '''[[Sri Lanka Armed Forces]]''':&lt;br /&gt; 95,000 (2001)&lt;br /&gt; 118,000 (2002)&lt;br /&gt; 158,000 (2003)&lt;br /&gt; 151,000 (2004)&lt;br /&gt; 111,000 (2005)&lt;br /&gt; 150,900 (2006)&lt;ref name=&quot;iiss1&quot;&gt;''International Institute for Strategic Studies'', [http://acd.iiss.org/armedconflict/MainPages/dsp_ConflictWeapons.asp?ConflictID=174&amp;YearID=961#2007 Armed Conflicts Database].&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; {{Flagicon|India}} '''[[Indian Peace Keeping Force]]''':&lt;br /&gt; 100,000 (peak)
|strength2= '''[[Liberation Tigers of Tamil Eelam|LTTE]]''':&lt;br /&gt; 6,000 (2001)&lt;br /&gt; 6,000 (2002)&lt;br /&gt; 7,000 (2003)&lt;br /&gt; 7,000 (2004)&lt;br /&gt; 11,000 (2005)&lt;br /&gt; 8,000 (2006)&lt;br /&gt; 7,000 (2007)&lt;ref name=&quot;iiss1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081226020413/http://www.asianewsnet.net/news.php?id=3019 Opposition leader rebutts{{sic|nolink=y}} Sri Lankan government claims].&lt;/ref&gt;
| casualties1 = 23,327+ killed&lt;br&gt;59,037+ wounded (Sri Lankan military and police)&lt;ref&gt;{{cite journal| author = | year = | title = Psychological Management of Combat Stress&amp;mdash;A Study Based on Sri Lankan Combatants| url = http://mailer.fsu.edu/~cfigley/vets/documents/PsychologicalManagementofCombatStress_SriLanka.pdf| accessdate = 2008-04-20| format = PDF| archive-date = 2009-02-05| archive-url = https://web.archive.org/web/20090205004230/http://mailer.fsu.edu/~cfigley/vets/documents/PsychologicalManagementofCombatStress_SriLanka.pdf| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/assessment2007.html |title=Sri Lanka Assessment 2007 |publisher=Satp.org |date= |accessdate=2009-05-17 |archive-date=2016-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228103717/http://www.satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/assessment2007.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8062922.stm | work=BBC News | title=Sri Lankan army deaths revealed | date=May 22, 2009 | accessdate=April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.bollywhat-forum.com/index.php?topic=25614.0&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;1,155 killed&lt;br&gt;(Indian Peace-Keeping Force)&lt;ref&gt;[http://in.news.yahoo.com/indiaabroad/20080428/r_t_ians_wl_asia/twl-finally-sri-lanka-to-build-memorial-d5d6288_1.html Finally, Sri Lanka to build memorial for Indian soldiers - Yahoo! India News&lt;!-- Bot generated title --&gt;].&lt;/ref&gt;
| casualties2 = 27,639 Tigers killed&lt;ref name=&quot;srilankaunrestfightingfonseka1&quot;&gt;[https://news.yahoo.com/s/afp/20090118/wl_afp/srilankaunrestfightingfonseka_20090118135505;_ylt=AjtAZv1QDFPHLN54En4Oktr9xg8F]{{Dead link|date=May 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;casualties4&quot;&gt;{{cite web |url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/database/annual_casualties.htm |title=Sri Lanka Database - Casualties of Terrorist violence in Sri Lanka |publisher=Satp.org |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-06-03 |archive-url=https://www.webcitation.org/5hFCuzIgL?url=http://satp.org/satporgtp/countries/shrilanka/database/annual_casualties.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.southasianoutlook.com/issues/2009/march/sri_lanka_eelam_war_IV_imminent_end.html Eelam War IV: Imminent End] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012060922/http://www.southasianoutlook.com/issues/2009/march/sri_lanka_eelam_war_IV_imminent_end.html |date=2017-10-12 }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=LTTES&gt;''Tamils mark 25-years of Tiger sacrifice'' [http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=23869 [[Tamilnet]] ].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://us.rediff.com/news/2009/jan/06ltte-iranamadu-air-strip-sri-lanka.htm 4073 LTTE cadres killed in ongoing battle].&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;1,800 Tigers captured&lt;ref&gt;http://www.wjla.com/news/stories/0509/624578.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| casualties3 = 80,000-100,000 killed overall (estimate)&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot;&gt;{{cite news|title=Up to 100,000 killed in Sri Lanka's civil war: UN |url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/05/20/2576543.htm|newspaper=[[ABC Australia]]|date=20 May 2009}}&lt;/ref&gt;
| notes       = May 16, 2009: Sri Lankan Government declared a military defeat of LTTE.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.680news.com/more.jsp?content=20090516_100120_7192 |title=Homepage - 680News - ALL NEWS RADIO |publisher=680News |date=2009-05-17 |accessdate=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;May 17, 2009: LTTE admit defeat by Sri Lankan Government.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.detnews.com/article/20090518/NATION/905180344/1020/Rebels-admit-defeat-in-Sri-Lankan-civil-war |title=Rebels admit defeat in Sri Lankan civil war &amp;#124; detnews.com &amp;#124; The Detroit News |publisher=detnews.com |date= |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;May 19, 2009: Mahinda Rajapaksa officially declares civil war over in parliament.
}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Eelam War I}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Indian Peace Keeping Force}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Eelam War II}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Eelam War III}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Eelam War IV}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Campaignbox Sri Lankan Civil War}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Sri Lankan Conflict}}
{{Fix bunching|mid}}
{{Politics of Sri Lanka}}
{{Fix bunching|end}}

'''ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ'''  [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]][[ದ್ವೀಪ]] ಸಂಘರ್ಷಣೆಗಳ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ್ವೀಪ ಸಂಘರ್ಷಣೆಗಳ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.  ಜುಲೈ 23 1983ರಲ್ಲಿ ತಡೆದಿಡುವ/ವಿರಮಿಸುವ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ ]][[ತಮಿಳು ಈಳಮ್‌]] ಹೆಸರಿನ [[ತಮಿಳು]] ರಾಜ್ಯ ಸೃಷ್ಠಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ  [[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ವಾದಿ]] ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಮ್‌]]ನಿಂದ (ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳುಎಂದು ಹೆಸರಿಸುವ) [[ಸರ್ಕಾರದ]] ವಿರುದ್ಧದ [[ಬಂಡಾಯ]] ಶುರುವಾಯಿತು.  30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನಂತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-defeat&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE defeated; Sri Lanka liberated from terror | date=2009-05-18 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_10 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-05-18 | archive-date=2016-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160407220817/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_10 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

25 ವರ್ಷಗಳ ಆಚೆಗೆ, ಬಂಡಾಯವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ,ದೇಶದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಎದುರಾದ ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 80,000-100,000 ಜನತೆ ಹತರಾದರು.&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot; /&gt; ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಮ್‌ನ ಹಠಾತ್ತಾದ ತೀವ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 32 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]] ಸೇರಿದಂತೆ, [[ಭಾರತ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಕೆನಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೊಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಭಯೋತ್ಪಾದಕ]] ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ [[ಇಲ್ಲಿ]] ನೋಡಿ.&lt;/ref&gt;

ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಮೂರು ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, 1987ರಿಂದ 1990ವರೆಗಿನ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದ [[ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯ ನಿಯೋಜನೆ]], [[ಭಾರತದ ಶಾಂತಿ ರಕ್ಷಣಾ ದಳ]] ಸೇರಿದಂತೆ, ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಿರ್ಲ್ಯಕ್ಷ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ / ಸಂಘರ್ಷಣೆಯ ಇತ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001ರಲ್ಲಿನ ಕದನ ವಿರಾಮ ಘೋಷಣೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ 2002ರಲ್ಲಿ ಕದನವಿರಾಮದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು.&lt;ref name=&quot;gd1&quot;&gt;{{cite news | url =https://www.theguardian.com/international/story/0,3604,655451,00.html | title =Ceasefire raises Sri Lankan peace hopes| work =|publisher = Guardian|date = February 22, 2002 | location=London | accessdate=April 9, 2010}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, 2005ರ ನಂತರದ ನವೀಕರಿಸಿದ ನಿಯಮಿತ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2006ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿರುದ್ಧ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಸೇನಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವವರೆಗೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ / ಸಂಘರ್ಷಣೆ ಅಧಿಕವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದ್ವೀಪದ [[ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. 
 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಂತರ &quot; ಅವರ ರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊರಾಟ ಮುಂದುವರೆಸುವೆವು&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;fox1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.foxnews.com/wires/2007Feb23/0,4670,SriLanka,00.html | title =Monitors Say 4,000 Dead in Sri Lanka| work =Dillip Ganguly|publisher = Fox News|date = February 23, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wt-7/14/07-ffo&quot;&gt;{{cite news | url = http://washingtontimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20070714/FOREIGN/107140037/1003 | title =Sri Lanka's war seen far from over | work =Amal Jayasinghe|publisher = AGENCE FRANCE-PRESSE|date = July 14, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt3&quot;&gt;{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2007/02/25/world/asia/25lanka.html?pagewanted=1 | title =Sri Lankan Government Finds Support From Buddhist Monks| work =Somini Sengupta|publisher = The New York Times|date = February 25, 2007}}&lt;/ref&gt;

2007ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಕದನವಿರಾಮ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಿಂತೆಗೆತವನ್ನು ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 10,000ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ ಬಾರಿ ಮುರಿಯಿತೆಂದು ಆಪಾದಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-cfa-1/2/08&quot;&gt;{{cite news | first = | last = | coauthors = | title =Government takes policy decision to abrogate failed CFA | date =2008-01-02 | publisher = | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080102_12 | work =Ministry of Defence | pages = | accessdate =2008-01-02 | language = | archive-date =2008-01-05 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080105051601/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080102_12 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;
 [32] ಆನಂತರ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಗೆ ಸೇರಿದ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆ ದೋಣಿಯ ದ್ವಂಸದಿಂದ ನೆರವಾಯಿತು,&lt;ref name=&quot;mod-kkd-10/08/07&quot;&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Sri Lanka Navy destroys the 10th LTTE arms ship 1700 km off Dondra | date=2007-10-08 | publisher= | url=http://www.navy.lk/index.php?id=482 | work=Sri Lanka Navy | pages= | accessdate=2007-11-19 | language= | archive-date=2007-10-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071026220011/http://www.navy.lk/index.php?id=482 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಹಿಂಜರಿತ, ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೆ ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ನಿಜವಾದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ]]ಸೇರಿದಂತೆ, ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾನೆಲೆ [[ಮುಲೈಟಿವು]] ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಎ9 ಹೆದ್ದಾರಿ]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು,&lt;ref name=&quot;blm-1/26-rebelbase&quot;&gt;[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&amp;amp;sid=a5Kn9DSTKa30&amp;amp;refer=home ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪಡೆಗಳು ಕೊನೆಯ ಮೇಜರ್ ರೆಬೆಲ್ ಬೇಸ್‌ನನ್ನು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದರು], ''ಬ್ಲೂಮ್‍ಬರ್ಗ್''.&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಮೇ 17, 2009ರಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸೋಲನ್ನೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-kkd-10/08/07&quot;/&gt; ಯುದ್ದದ ನಂತರ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಶ್ರೀಲಂಕಾವು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ [[ಭಯೋತ್ಪಾದಕತೆ]]ಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವೆಂದು ವಿವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100113094544/http://www.philly.com/inquirer/currents/81082802.html#axzz0oktSyYYS&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20100522_09 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304170706/http://defence.lk/new.asp?fname=20100522_09 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಉಗಮ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ==
{{Main|Origins of the LTTE Insurgency}}
ಆಧುನಿಕ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲ ಹಳೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹಾತಿನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ [[ಸಿಲೋನ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಆರ‍ಂಭವಾಯಿತು.  
  
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಸಿಂಹಳೀಯರ]] ಸಮುದಾಯದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಳುವಳಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಗಿತು,1948ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಂಧಾನಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿದೆ.
ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಿಂಹಳೀಯರು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ flared up when drawing ಅಪ್,   ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರಾನಂತರದ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಅವರ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ  [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] 1936ರಲ್ಲಿ,  [[ಲಂಕಾ ಸಮ ಸಮಾಜ ಪಾರ್ಟಿ]] (ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಪಿ) ಸದಸ್ಯರುಗಳಾದ [[ಎನ್‌.ಎಮ್‌. ಪರೆರ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್‌ ಗುನವರ್ಧನ]]  ಸಿಂಹಳ ಮತ್ತು ತಮಿಳರ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌‌ನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆಯಿತ್ತರು. ನವೆಂಬರ್‌ 1936ರಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪದ ಪುರಸಭೆ ಮತ್ತು ಪೊಲಿಸ್‌ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ  ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು [[ವರ್ನಾಕುಲರ್]]ನಲ್ಲಿರಬೇಕೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ' ಮತ್ತು [[ಪೊಲೀಸ್‌ ಕಚೇರಿ]]ಗಳ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೊ ಅದರಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕಾಗಿದೆ' ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕುರಿತು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ 1944ರಲ್ಲಿ, [[ಜೆ.ಆರ್. ಜಯವರ್ಧನೆ]]  ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ [[ಸಿಂಹಳ]]ದ ಬದಲಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]   ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆಯಾಗಬೇಕೆಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mr.J.R.Jayawardene on 'Sinhala Only and Tamil Also' in the Ceylon State Council|url=http://www.tamilnation.org/indictment/indict004.htm#Mr.J.R.Jayawardene}}&lt;/ref&gt; 1956ರಲ್ಲಿ  ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಎಸ್‌. ಡ್ಬ್ಲು. ಆರ. ಡಿ. ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ]]ಯ  &quot;[[ಸಿಂಹಳ ಒನ್ಲೀ ಆ‍ಯ್‌‌ಕ್ಟ್‌]]&quot; ಕೄತಿಯು  ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವು ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಹೆಚ್ಚಳದ  ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}}

1976ರಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳು ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಮೋಚನಾ ಪಕ್ಷ]] ದ ಪ್ರಾರಂಭವು (ಟಿಯುಎಲ್‍ಎಫ್)ದ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ವಡ್ಡುಕ್ಕೊಡೈ (ವಟ್ಟುಕ್ಕೊಟ್ಟೈ)) ಗೊತ್ತುವಳಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

1963ರಲ್ಲಿ,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ತೈಲ ಕಂಪೆನಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದ ತಕ್ಷಣ,  ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಮಿಳು ರಜ್ಯದ ಕುರಿತಾದ ದಾಖಲೆಗಳು '[[ತಮಿಳು ಈಳಮ್‌]]' ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಕೊಲಂಬೊದ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ನೌಕರ [[ಉನ್ನತಾಯುಕ್ತ]] ಆ‍ಯ್‌೦ಟನ್ ಬಾಲಸಿಂಗಮ್‌ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ವಾದಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಮ್ನ  ಮುಖ್ಯ ಥಿಯರಿಟಿಶಿಯನ್‌ ಆದರು. 1960ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಮಿಳು ಯುವಕರು, ಅವರಲ್ಲಿ [[ವೆಲ್ಲಿಪಿಲ್ಲೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌]] ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1972ರಲ್ಲಿ ಇವರು [[ತಮಿಳು ನ್ಯೂ ಟೈಗರ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. 
ಇದು ಮೊದಲನೇ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ನ  ವಿಚಾರಪರಂಪರೆಯಿಂದಾವೃತವಾದ [[ಚೊಲ ಎಂಪೈರ್‌]] -  ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.

ಚಳುವಳಿ ಮುಂದುವರೆದು, [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಲಂಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಈಳಮ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ  ಡಯಸ್ಪೊರದಲ್ಲಿನ ಎಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ ಚಳುವಳಿ ಅವರ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಯಿತು, ಪಾಸ್‌ಪೊರ್ಟ್ಸ್‌ನ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಎಲಾಮಿಸ್ಟ್‌ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು, ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  [[ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಮ್‌]] ನಡೆಸಿತು.

ಟಿಯುಎಲ್‍ಎಫ್ ಟಿಎನ್‌ಟಿ ಯುವಸೈನಿಕರ ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು ಮತ್ತು &quot;ನಮ್ಮ ಹುಡುಗರು&quot; ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಈ &quot;ಹುಡುಗರು&quot; ಹಿಂದಿನ-ಯುದ್ಧದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೊಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವರು ಅರ್ದ ವಿದ್ಯಾವಂತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ನಿರುದ್ಯೊಗಿ ತಮಿಳು ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೂ &quot;ಜಾತ್ಯಾತೀತ&quot;ವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಆಳವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಿಷ್ಠ  ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರುವ ವೆಲ್ಲಾಲ ಜಾತಿಯವರಿಂದಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಕ್ಷ (ಅದರೊಂದಿಗ ಅದರ ಹೊರಬಂದ, ಟಿಯುಎಲ್‍ಎಫ್)ರಾಷ್ಟೀಯವಾಗಿ ಎಡಪಂಥೀಯವರೊಡನೆ ಭಾಷೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಮೈತ್ರಿಯೇರ್ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ.

ಜುಲೈ 1977ರಲ್ಲಿನ [[ಯುಎನ್‌ಪಿ]]ಯ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಚುನಾವಣಾ ಜಯದ ನಂತರ,  ಟಿಯುಎಲ್‍ಎಫ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿರೊಧಪಕ್ಷವಾಯಿತು,ಚುನಾವಣಾ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಪಡೆದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿಯೋಜನೆಗೊಂಡ ಪಕ್ಷದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್‌ 1977ರಲ್ಲಿ, [[ಜುನಿಯಸ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಜಯೆವರ್ದನೆ]]ಯ ಹೊಸ ಯುಎನ್‌ಪಿ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಧಾಳಿಗಳನ್ನು ಎಡಗಡೆಯಿಂದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸಿಂಹಳೀಯರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ತಮಿಳರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.   ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ  ಸರ್ಕಾರ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಮಿಳರ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;kms&quot;&gt;ch. 38.&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ತಮಿಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ  ತಮಿಳು ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾದ ತಮಿಳರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. {{Citation needed|date=May 2009}}

== ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸ್ಫೋಟ ==
{{Main|Four Four Bravo|Eelam War I}}
ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಜಕೀಯವು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು  ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ತಮಿಳು ಯುವಕರು [[ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತಂಡಗಳ]]ನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದರು.   ಕೊಲಂಬೊ ತಮಿಳು ನಾಯಕತ್ವವು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂಡಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತುಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು  ನಿರ್ಮೂಲಮಾಡಿದರು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುಂಪಾದ ಟಿಎನ್‌ಟಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಮ್‌ ಅಥವಾ  [[ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ]] ಎಂದು 1976ರಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು.  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮೊದಲಿಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಹಿಂಸೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ತಮಿಳು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೆಂದರೆ 1975ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ನಿಂದ [[ಜಾಫ್ನ|ಜಾಫ್ನದ]] ಮೇಯರ್‌‍ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್‌ ದೊರೈಯಪ್ಪನವರ ಹತ್ಯೆ.

ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ''ಮಾಡುಸ್ ಒಪೆರಂಡಿ'' ಯ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಗಳು ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮೂಲವನ್ನಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1977ರಲ್ಲಿನ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ವಯ್ಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ತಮಿಳು ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಎಮ್‌. ಕನಗರತ್ನಮ್‌ನ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದನು‌.&lt;ref&gt;ನಾರಾಯನ್ ಸ್ವಾಮಿ, &quot;ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲುಸಿವ್ ಮೈಂಡ್-ಪ್ರಭಾಕರನ್‌&quot; ಕೋನಾರ್ಕ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್,ನವದೆಹಲಿ 2003.&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ 1983ರಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಾರಕ ಧಾಳಿಗಳು 13 ಜನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.radioaustralia.net.au/news/timelines/s1708507.htm | title =  Timeline - Conflict in Sri Lanka|work =|publisher = [[Radio Australia]]| date =}}&lt;/ref&gt;  ದೇಶೀಯತಾವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಜಯವರ್ದನೆ ಈಗ ಸಂಘಟಿಸಿದ [[ಕೊಲಂಬೊ]]ದಲ್ಲಿನ ರಾಜಧಾನಿ ನರಮೇಧ ಮತ್ತು [[ಪೊಗ್ರಾಮ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದೆಡೆ ([[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಜುಲೈ]]ನೋಡಿ) - ಹಲವಾರು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಮೊದಲಿನ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಧಾಳಿಗಳಿಂದ  ಗ್ರಾಮಾಂತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು{{Citation needed|date=July 2009}}.  ಬಹಳಷ್ಟು ಚನ್ನಾಗಿ ಪಳಗಿದ ಸಿಂಹಿಳೀಯರೇ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಂದಾಜಿನಂತೆ 400 ಮತ್ತು 3,000ರ ನಡುವೆ ತಮಿಳರು ಹತರಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3090111.stm | title =  Twenty years on - riots that led to war|work =|publisher = BBC News| date = 23 July 2003 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  ಇದನ್ನು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಹೊರತಾಗಿ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಾಧಿಕ್ಯ/ಅತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು.  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಸ್ಥಾನ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು [[ಪಿಎಲ್‌ಒ]]ಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯಾಗಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಧಾಳಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಿತು ಅವುಗಳೆಂದರೆ 1984ರಲ್ಲಾದ [[ಕೆಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಡಾಲರ್‌ ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಾದ ನಾಗರಿಕರ ನರಮೇಧ ]]  ಮತ್ತು 1985ರಲ್ಲಾದ [[ಅನಿರಾಧಪುರದಲ್ಲಾದ 146 ನಾಗರಿಕರ ನರಮೇಧ ]]. ಅನಿರಾಧಪುರ ನರಮೇಧ ಸರ್ಕಾರದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಗೋಚರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತೀಕಾರವಾದ  [[ಕುಮುದಿನಿ ದೋಣಿಯ ನರಮೇಧ]]ದಲ್ಲಿ 23ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕರು ಸತ್ತರು. ಕೆಲ ಸಮಯುದ ನಂತರ ಬೃಹತ್ತಾಗಿ ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತಮಿಳು ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಲವು ಚೂರುಚೂರಾದ ತಮಿಳು ಗುಂಪುಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡು,  [[ಅರೆಸೈನಿಕವಾದ]] ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆಪಾದನೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಗೆ ಸೇರಿದರು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಧಿವತ್ತಾದ ತಮಿಳು-ಮನೋಭಾವದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಉಳಿದವು, ಎಲ್ಲಾ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯದ ನಿಲುವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದವು.

ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು  ಸರ್ಕಾರನಡುವಿನ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ 1985ರಲ್ಲಿ [[ಥಿಂಪು]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1986ರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನಾಗರಿಕರು ಅವರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ / ಸಂಘರ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ [[ಕೊಲೆಯಾದರು]]. 1987ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ದಳಗಳು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಹೊರಾಟಗಾರರನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ [[ಜಾಫ್ನ]] ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಓಡಿಸಿದರು. ಎಪ್ರಿಲ್‌ 1987ರಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷ ಹಿಂಸೆಸ್ವಭಾವದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಸರ್ಕಾರದ ಶಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಹೊರಾಟಗಾರರು ಸರಣಿ ರಕ್ತಪಾತದಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ ಮೇ–ಜೂನ್‌ 1987ರಲ್ಲಿ  “ಆಪರೇಶನ್‌ ಲಿಬರೇಶನ್‌” ಅಥವಾ “ವದಮಾರಚ್ಚಿ ಆಪರೇಶನ್‌”ಎನ್ನುವ ಜಾಫ್ನ ಪೆನಿನ್ಸುಲದ ಗಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯಿಂದ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.    ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯು ಈ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಸೇನೆ ಆಕ್ರಮಣವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು  ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ಮತ್ತು  [[ಸಿ ಟೈಗರ್‌]] ನಾಯಕ ಸೂಸೈ ವಲ್ವೆಟ್ಟಿಥುರೈನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಧಳದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು.  ಅತಿಮಹತ್ವದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳೆಂದರೆ  ಲೆ.ಕರ್ನಲ್‌ ವಿಪುಲ್ ಬೊಟೆಜು,ಲೆ.ಕರ್ನಲ್‌ ಶರತ್‌ ಜಯವರ್ದನೆ, ಕರ್ನಲ್‌. [[ವಿಜಯ ವಿಮಲರತ್ನೆ]], ಬ್ರಿಗೆಡಿಯರ್. [[ಡೆಂಜಿಲ್‌ ಕೊಬ್ಬೆಕಡುವ]] ಮತ್ತು ಮಜ್‌ [[ಗೊಟಬಯ ರಾಜಪಕ್ಷೆ]].

ಜುಲೈ 1987ರಲ್ಲಿ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ [[ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ]]ಧಾಳಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು: [[ಬ್ಲಾಕ್‌ ಟೈಗರ್ಸ‌]]ನ &quot;[[ಕ್ಯಪ್ಟನ್ ಮಲ್ಲರ‍್]]&quot; ಸಣ್ಣ ಟ್ರಕ್‌ನಲ್ಲಿ  ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನಾ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು 40 ಜನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಂದನು.  ಅವರು ಪ್ರಂಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂದರೆ 170 ಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಧಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು,  ಮತ್ತು  ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಧಾಳಿಯು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಗುರುತಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಗುರುತಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;janes1&quot;&gt;''ಜೇನ್ಸ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಗ್ರುಪ್'', [http://www.janes.com/security/international_security/news/usscole/jir001020_1_n.shtml ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ: ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಬೆದರಿಕೆ].&lt;/ref&gt;

ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ [[ಫಾದರ್‌ ಮೇರಿ ಬಸ್ಟೈನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಜಯರಾಜಸಿಂಗಮ್]], ನ ಕೊಲೆಯನ್ನು   ಸರ್ಕಾರದಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ  ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು.  
ಈ ಕೊಲೆಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಹತ್ಯೆ ನಡೆದುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;pc&quot;&gt;{{cite web |url=http://storage.paxchristi.net/AP29E97.pdf#search=%22Fr.%20Mary%20Bastian%20%22|title= Speaking truth to power:the human rights situation in Sri Lanka|accessdate=2006-03-26 |work=Paxchristi }}&lt;/ref&gt;

==ಭಾರತದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ==
{{See also|Indian intervention in the Sri Lankan Civil War|Research and Analysis Wing}}
1980ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ [[ಭಾರತ]] ಅದರ ನಾಯಕರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅದರ ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಬಲವನ್ನಾಗಿಸುವ ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ತಮಿಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಬೇಡಿಕೆಯ  ತೊಂದರೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತು.

ನಂತರದಲ್ಲಿ  ಭಾರತದ ಬಲವಾದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿ]],ಜನಾಂಗೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯದಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಪಾರವಾದ ಬೆಂಬಲ ಹರಿದು ಬಂತು.
ಸಂಘರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ,  ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು.   1980ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಗುಪ್ತವಾರ್ತಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ [[ಆರ‍್&amp;amp;ಎಡಬ್ಲು]] ಮೂಲಕ ಸೈನ್ಯವನ್ನೊದಗಿಸಿತು, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಆಸರೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧಿ [[ತಮಿಳು ಈಳಮ್‌ ವಿಮೋಚನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ಟಿಇಎಲ್‌ಒ) ಸೇರಿದಂತೆ{{Citation needed|date=October 2009}} ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೊದಗಿಸಿತು.  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಉನ್ನತಿಯು ಆರ‍್&amp;amp;ಎಡಬ್ಲುನ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮೊದಲ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಯಿತೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರ  ವಿವಿಧ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ  ತಮಿಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿ ಚದುರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾವಾದವನ್ನು ನಂಬಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;at1&quot;&gt;''ಏಷ್ಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ''  [http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FC26Df04.html ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಹಿಂದೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821195541/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FC26Df04.html |date=2016-08-21 }}.&lt;/ref&gt;

1980ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತುಂಬಾ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಾಗವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 5, 1987ರಂದು, [[ಭಾರತದ ವಾಯು ದಳ]] ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪಡೆಗಳಿಂದ [[ದಿಗ್ಭಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ]][[ವಿಮಾನಯಾನದಿಂದೆಸೆಯಲಾದ ಆಹಾರ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು]]  [[ಜಾಫ್ನಕ್ಕೆ]] ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಭಾರತ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ನೇರವಾಗಿ ಬಂಡುಕೋರರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 25 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್‌ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?sec=health&amp;res=9B0DE0D8173FF936A35755C0A961948260&amp;n=Top%2fNews%2fWorld%2fCountries%20and%20Territories%2fIndia| title = India airlifts aid to tamil rebels| work = STEVEN R. WEISMAN|publisher = New York Times| date = 5 June 1987 | first=Steven R. | last=Weisman | accessdate=April 9, 2010}}&lt;/ref&gt;  ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ನಡೆದವು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 29, 1987ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ್ಯ [[ಜಯವರ್ಧನೆ]]ಯವರಿಂದ [[ಇಂಡೊ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು,. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ತಮಿಳರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಮೀಸಲಾತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು,   [[ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿ]]ಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ]] ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ-ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ನಂತರದ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹ— ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಪತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ([[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ 13ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ  ಕಟ್ಟಳೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ). ಭಾರತ ತನ್ನ ಪಡೆಯಾದ [[ಭಾರತದ ಶಾಂತಿ ರಕ್ಷಕ ದಳ]] (ಐಪಿಕೆಎಫ್‌) ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒಪ್ಪಿತು, ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕ ತಮಿಳು ಬಂಡಾಯಗಾರರನ್ನು  ಬಂಧಿಸಿದರು. 
ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ  ಗುಂಪುಗಳು ಮೊದಲು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೊದಲು ಕದನ ವಿರಾಮದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳು ವಿನಯದ [[ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಐಕೆಪಿಎಫ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗಲು ಒಪ್ಪಿದವು.

ಇಂಡೊ-ಲಂಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯು ಜೆ ಆರ್‌ ಜಯವರ್ಧನೆಯವರ ಭಾರತೀಯರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊನೆಯ ಗುಂಡಿನವರೆಗೂ ಹೊರಾಡುವ ಘೊಷಣೆಯ ತದ್‍ನಂತರದ  ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.    ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ನ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು  ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು (ಭಾರತದ ವಿಮಾನಯಾನದಲ್ಲಿ) ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು.  ಇದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಜನತಾ ವಿಮುಕ್ತಿ ಪೆರಮುನ]] [[ದಂಗೆ ಏಳಲು]] ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅದು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ  ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಪತನ ಹೊಂದಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಮಿಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಂತಿಯುಕ್ತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಆದರೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ತನ್ನ ಯೋಧರನ್ನು ನಿರಾಯುಧಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;cp1&quot;&gt;{{cite news| url =http://www.chinapost.com.tw/latestnews/20061228/43353.htm| title =Tamil rebels abduct 2 rivals, Sri Lankan military says| work =| agency =Associated Press| date =12 December 2006| access-date =22 ಜೂನ್ 2010| archive-date =17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015| archive-url =https://web.archive.org/web/20151017111914/http://www.chinapost.com.tw/latestnews/20061228/43353.htm| url-status =dead}}&lt;/ref&gt;

ಒಮ್ಮತದ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಉತ್ಸುಕವಾಗಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌, ಒತ್ತಾಯದ ಮೂಲಕ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಅನ್ನು ಸೈನಿಕ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವಾದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. 
 
ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘ ವಿವಾದವು ಕೂಡ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗೆ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತೂ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಆರೋಪಗಳು ಬಂದವು  ನಂತರದಲ್ಲಿ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ಕೂಡ ತಮಿಳರಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;ಬಾಲಸಿಂಗಮ್,ಅಡೆಲೆ. (2003) ''ದ ವಿಲ್ ಟು ಫ್ರೀಡಮ್- ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ತಮಿಳು ರೆಜಿಸ್ಟನ್ಸ್''. ಫೇರ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, 2ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. ISBN 0-595-20284-5.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೆ  ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ- ಇಲಾಖೆ ವರದಿ  1974 - 2004 (ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ವಿಭಾಗ ನೋಡಿ).&lt;/ref&gt;  ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಮನೋಭಾವನೆಯು ಹಲವಾರು ಸಿಂಹಳೀಯರು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.   hat culminated in  ಕದನ ವಿರಾಮ.
ಇದು ದ್ವೀಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಎಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡದೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಯೊಂದಿಗೆ ರಹಸ್ಯ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು ಕದನ ವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ಯುದ್ಧ ಸಮಾನವಾದ ಹೊಡೆದಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕಾ, ಟಿ.ಡಿ.ಎಸ್.ಎ.: &quot;ವಾರ್ ಅರ್ ಪೀಸ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಸಂಪುಟ II&quot;, ಪು. 332. ಸ್ವಸ್ತಿಕಾ (ಪ್ರೈ.) ಲಿಮಿಟೆಡ್., 1998.&lt;/ref&gt;

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಅನಾಹುತಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದವು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂಘರ್ಷ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ಅನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡತೊಡಗಿತು ಆದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.   ಆದಾಗ್ಯೂ, 1989ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸೋಲಿನೊಂದಿಗೆ ನೂತನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ವಿ. ಪಿ. ಸಿಂಗ್]] ಐಪಿಕೆಎಫ್ ಅನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಕೊನೆಯ ಹಡಗು 1990ರ ಮಾರ್ಚ 24ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಿಂದ ಹೊರಟಿತ್ತು.  ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌‌ನ 32 ತಿಂಗಳುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು 1100 ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು 5000 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೈನಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ವೆಚ್ಚಮಾಡಲಾದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜು ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು 20 ಬಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=March 2008}}

===ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆ===
 ಸುಸೈಡ್ ಬಾಂಬರ್ [[ತೆನ್ಮುಲಿ ರಾಜರತ್ನಮ್‌]] ನಿಂದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ [[ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಹತ್ಯೆಗೊಳಗಾದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಗೆ ಇದ್ದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು 1991ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.  ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.ಗಾಂಧಿ ತಮಿಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಹೊರಾಟದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು 1991ರ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಸೈತಾನ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಐಪಿಕೆಎಫ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತಾನೆಂದು ಹೆದರಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news|url = http://www.rediff.com/news/1998/jan/28rajiv3.htm| title = Prabhakaran had Rajiv killed for being 'anti-Tamil'| work =|publisher = Rediff| date = 31 August 2006}}&lt;/ref&gt;   1998ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಯಾದೀಶ ವಿ.ನವನೀತಮ್‌ರು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಯಕ ವೆಲ್ಲುಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ಹತ್ಯೆಗೆ ಜವಬ್ದಾರರಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ತಿಳಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.rediff.com/news/1998/jan/28rajiv.htm| title = 26 sentenced to death for Rajiv Gandhi's assassination| work = | publisher = Rediff| date = 31 August 2006}}&lt;/ref&gt;  ಮತ್ತು 2006ರ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ideologue ಆ‍ಯ್‌೦ಟನ್‌ ಬಾಲಸಿಂಗಮ್‌ ಹತ್ಯೆಯ ಬಗೆಗೆ ವ್ಯಥೆಪಡಲು ಆರಂಬಿಸಿದನು, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಅದರ ಜವಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು stopped short of outright acceptance.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.ndtv.com/template/template.asp?template=Lanka&amp;slug=LTTE+regrets+Rajiv+assassination%3A+Anton&amp;id=19706&amp;callid=0| title = LTTE regrets Rajiv assassination: Anton| work = | publisher = NDTV.com| date = 28 June 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.wtop.com/index.php?nid=385&amp;sid=833337 | title =  Tiger Apologizes for Rajiv Gandhi's Death| work =|publisher = Associated Press via WTOP|date = 27 June 2006 }}&lt;/ref&gt;

ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಶಾಂತಿಮಾತುಕತೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವೀಕ್ಷಕನಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯಿತು, ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯೆಂದರೆ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ [[ವೆಲ್ಲಿಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌]]ನ ಕೈವರ್ತನೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1932835.stm | title =  Tamil Nadu demands Tiger extradition| work =|publisher = BBC |date = 16 April 2006  | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

===ಪಾನ್‌-ತಮಿಳು  ಆಸರೆ===
2008ರಲ್ಲಿ,  ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಿನಾಮೆಗಳು, ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ]]ಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಬಂಧನಗಳು, ಮತ್ತು ತಮಿಳರ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕಡೆಗಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ ಒಂದಗೂಡುವಿಕೆಯು ಅಡೆತಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ  ತಮಿಳು ನಾಡು ಮತ್ತು  ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ pro-ತಮಿಳ್ ಡಿಎಮ್‌ಕೆ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರವೇಶದ ಅಧಿಕಾರ, ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ವಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ  ಮತ್ತು ಟಿಎನ್‌ ಸಿಎಮ್‌ [[ಕರುಣಾನಿಧಿ]] ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದುರ್ಘಟನೆಯಿಂದ ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದುದರ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿನ [[ಬಹಳಷ್ಟು ಎಂಪಿಗಳ ನೊಂದಾವಣೆಯನ್ನು]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಇದರ ನಂತರ, ಎಂಡಿಎಮ್‌ಕೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು [[ಮಹಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]], [[ವೈಕೊ]], ಅವನ ತಮಿಳರ ಪರವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡುವುದಾಗಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು.  ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ದುಷ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೊದನೆ ಕೊಟ್ಟಿದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ತಮಿಳರನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನು ಸೇರಿಸಿದನು, ಭಾರತವು ದೇಶಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮಂಜೂರಾತಿಯನ್ನು ಹೇರಿದರೆ  ಶ್ರೀಲಂಕಾವು ಕದನ ವಿರಾಮದ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಯ-ಕೊಡಬೇಕು.&lt;ref&gt;[http://www.expressbuzz.com/edition/story.aspx?Title=%E2%80%98Impose+economic+sanctions+on+Lanka%E2%80%99&amp;amp;artid=jaOZ19vtMzY=&amp;amp;SectionID=vBlkz7JCFvA=&amp;amp;MainSectionID=vBlkz7JCFvA=&amp;amp;SectionName=EL7znOtxBM3qzgMyXZKtxw==&amp;amp;SEO= ಶ್ರೀಲಂಕ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನ].&lt;/ref&gt;

ಸರ್ವಾನುಮತದ ವಿರಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ತಮಿಳು ನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಾಗಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತವು, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡಲು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಒಮ್ಮತವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನಿತ್ತವು.

ಒಂದು ದಶಕದಿಂದ ಅಸ್ಪೃಷ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವೂ ಸಹ, ಕದನ ವಿರಾಮದ ಅಗತ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಎರಡು ಮಾತಿಲ್ಲವೆಂದಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಪಕ್ಷದ ಪಕ್ಷನಾಯಕ, ಡಿ ಸುದರ್ಶನ್‌, ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ತಕ್ಷಣ ಗೊಚರವಾಗುವಂತೆ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಶಿಸ್ತುಪಾಲಕ, ಪೀಟರ್‌ ಅಲ್ಫೊನ್ಸೆ, ತನ್ನ ಪಕ್ಷ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಈ ತಮಿಳರ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲು ತಯಾರಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಉಪ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಎಐಎಡಿಎಮ್‌ಕೆ ನಾಯಕ ಒ ಪನ್ನೀರ್‌ಸೆಲ್ವಮ್‌, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರದ &quot;ಛಲದ ಮನೋಭಾವ&quot;ವೇ  ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೊಣೆ ಮಾಡಿದನು.  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೈನ್ಯವು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನೆಸೆದುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಮಾಯಕ ಜನರ ಸಾವಿಗೀಡಾದರೆಂದು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದನು.

ದ್ವೀಪದ ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಮೂಲೆಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಭಾರತದ ತಮಿಳು ಪಕ್ಷಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಉತ್ಕಟವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯಾದ  ಕದನ ವಿರಾಮದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು ಹಲವಾರು ಭಾರತದ ತಮಿಳು ರಜಕೀಯ ನಾಯಕರು  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಕರೆನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು.&lt;ref&gt;[http://www.thestatesman.net/page.news.php?clid=2&amp;amp;theme=&amp;amp;usrsess=1&amp;amp;id=230675 ]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050428034318/http://www.thestatesman.net/page.news.php?clid=2 |date=2005-04-28 }}&lt;/ref&gt;

==ಈಳಮ್‌ ಯುದ್ಧ II==
{{Main|Eelam War II}}
{{See also|List of attacks attributed to the LTTE}}
 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರವಾದ ಸರ್ಕಾರಗಳು  ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು,ತಮಿಳನ್ನು [[ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಉತ್ತರದ ಮತ್ತು  ಪೂರ್ವದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು.

ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಳವಾದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ-ಪೂರ್ವದ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಅಮಯಕ ಹಳ್ಳಿಗರ ನರಮೇಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಂತೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಡಾಲರ್‌ ಮತ್ತು ಕೆಂಟ್‌ ಫಾರ್ಮ್‌ ನರಮೇಧಗಳು, ನೂರಾರು ಜನ ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಮಲಗಿರುವಾಗ ನಡೆದ ಧಾಳಿಯಾದ ದುರದೃಷ್ಟದ ವಿಪತ್ತಾದ ಸಾವಿನಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಕೊಡಲಿಯಿಂದ ಕೊಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟರು the head from axes, ಇವುಗಳು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯಿಂದಾದ ನಿರ್ದಯ ಭಯೊತ್ಪಾದನೆಯ ಕೃತ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಹಿಂಬಾಗಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. Some of  men who defended themselves were executed their hands tied behind their backs.
ತಮ್ಮನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವು ಗಂಡಸರು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಈ ಭಯಾನಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು  ಸಿಂಹಳೀಯರು ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ರೈತರನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಓಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತವಾದ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಜನಾಂಗವನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಚೊಕ್ಕಟಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  [[ಭಾರತದ ಶಾಂತಿ ರಕ್ಷಕ ದಳ]]ವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಾಗ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಇಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಲವು ಸರ್ಕಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇದರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದವು. 1990ರಲ್ಲಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕದನ ವಿರಾಮದಿಂದ, JVP ಬಂಡಾಯದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಸಿಡಿದು/ದುರ್ಬಲನಾದಾಗ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ತಮಿಳು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ದಳಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಮೇಲೊಬ್ಬರು ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದರು ಮತ್ತು  ಕದನ ವಿರಾಮ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಿತು.  ಸರ್ಕಾರ ಜಾಫ್ನವನ್ನು ಹಿಂಡೆಯಲು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು.

ಈಹಂತದ ಯುದ್ಧವು ಬೇಗನೆ ''ಈಳಮ್‌ ವಾರ್‌ II'' ಯೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿಲ್ಲದ ಪಾಶವೀಕೃತ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸರಿಯಾದ ದಾರಿತೋರಿಸುವ ಭರವಸೆಯ ಮೇಲೆ [[ನರಮೇಧ 113 ಸಿಂಹಳೀಯರು ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ್‌ ಪೊಲಿಸರನ್ನು ಅವರು ಶರಣಾದರು]]. ಸರ್ಕಾರ ಜಾಫ್ನ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದೊಳಗಡೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷದಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು ಮತ್ತು  ವಾಯು ದಳ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಷ್ಕರುಣೆಯಿಂದ ಬಾಂಬನ್ನೆಸೆದಿತು.  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ [[ಸಿಂಹಳೀಯರು ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ್‌ ಹಲ್ಲಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಧಾಳಿಗಳಿಂದ ]] ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ನರಮೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನರಮೇಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯಿಂದಾದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನರಮೇಧ 166 ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ನಾಗರಿಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ]] ಕಾರಣವಾಯಿತು.  ಸರ್ಕಾರ ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ       ಗೃಹರಕ್ಷಕ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಮಿಳು ಹಳ್ಳಿಗರ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.

  ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕರ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ನರಮೇಧವನ್ನು    ಸರ್ಕಾರದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ, ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದವರಿಗೆ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿತ್ತದೆ. ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೆಂದರೆ [[ನೀಲಮ್‌ ತಿರುಚೆಲ್ವಮ್‌]], in  speech at  ICES-ಕೊಲಂಬೊ, indicated that  appropriate investigations into [[Wiktionary:massacre|ನರಮೇಧs]] ಮತ್ತು [[disappearances]] of ನಾಗರಿಕರ including many children in  [[ಸತ್ತೂರುಕೊಂಡನ್‍]], [[ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಮೈಲಾಂತನೈ]] ಮತ್ತು  mass murder ಮತ್ತು burial of school children at [[Sooriyakanda]] were hampered by  adoption of [[emergency]] [[regulations]] which were contributing to  climate of impunity.&lt;ref&gt;[http://www.icescolombo.org/Neelan/ps060994.htm ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿಯ ಮೇಲೆ ನೀಲನ್ ತಿರುಚೆಲ್ವಮ್‌ರಿಂದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208082545/http://www.icescolombo.org/Neelan/ps060994.htm |date=2012-02-08 }}.&lt;/ref&gt; Along roadsides in  ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ, burning bodies became  common sight. Throughout  ದೇಶ, ಸರ್ಕಾರ death squads hunted down, kidnapped, or killed ಸಿಂಹಳೀಯರು or ತಮಿಳು ಯುವಕ suspected of being JVP or ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ sympathizers, respectively.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/ASIA.BOU-11.htm#P718_161127 |title= Sri Lanka|accessdate= 2006-08-07|year= 1990|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt; In October 1990,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ [[expelled all Muslims residing in Jaffna]]. A total of 28,000 Muslims were forced to leave their homes taking nothing but  clothes on their backs.&lt;ref&gt;http://uthayam.net/articles/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724120242/http://uthayam.net/articles/ |date=2011-07-24 }}
oct30_2005html_2.htm ಜಾಫ್ನಾದಿಂದ ಹದಿನೈದನೇಯ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.ಡಿಬಿಎಸ್ ಜಯರಾಜ್&lt;/ref&gt;

The largest battle of  war was in ಜುಲೈ 1991, when  army's [[Elephant Pass]] (Alimankada) base, which controlled access to  Yapanaya (Jaffna) peninsula, was surrounded by 5,000 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ troops. More than 2,000 died on both sides in  month-long siege, before 10,000 ಸರ್ಕಾರ troops arrived to relieve  base.&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.hrw.org/reports/1992/WR92/ASW-14.htm#P860_317153 |title= Sri Lanka|accessdate= 2006-08-07|year= 1992|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt;

In February 1992, another series of ಸರ್ಕಾರ ಆಕ್ರಮಣs failed to capture Jaffna due to ಭಾರತದ intervention, which led to  ಸೇನಾ stand-off as ಭಾರತದ threatened to invade ಶ್ರೀಲಂಕಾ. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ backed off ಮತ್ತು ordered  withdrawal of its forces, only days away from capturing ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ supremo Velupillai Prabharan, whilst he lay surrounded in his home town of Vellvetithurai. Lt. General [[Denzil Kobbekaduwa]] together with Major General [[Vijaya Wimalaratne]] ಮತ್ತು [[Rear Admiral]] [[Mohan Jayamaha]], died on August 8, 1992, at Araly (Aeraella) point [[Jaffna]] due to  [[land mine]] blast, which badly affected ಸೇನಾ morale.

The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, for its part, scored  major victory when one of their suicide bombers killed ಶ್ರೀಲಂಕಾದ President [[Ranasinghe Premadasa]] in ಮೇ 1993. ನವೆಂಬರ್‌ 1993  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ succeeded in  [[Battle of Pooneryn]].

==ಈಳಮ್‌ War III==
{{Main|Eelam War III}}
In  1994 parliamentary elections,  ಯುಎನ್‌ಪಿ was defeated ಮತ್ತು, amidst great hope,  [[People's Alliance]], headed by [[Chandrika Kumaratunga]], came to power on  peace platform. [[Chandrika Kumaratunga]] won  presidential elections as well after  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ assassinated  opposition ನಾಯಕ [[Gamini Dissanayake]]. A ಕದನ ವಿರಾಮ was agreed in January 1995, but  ensuing ಸಂಧಾನಗಳು proved fruitless. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ broke  ಕದನ ವಿರಾಮ on April 19 ಮತ್ತು thus began  next phase of  war, dubbed ''ಈಳಮ್‌ War III''.&lt;ref name=&quot;hrw2&quot;&gt;''ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ'', [https://www.hrw.org/reports/1996/WR96/Asia-08.htm ಶ್ರೀಲಂಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ].&lt;/ref&gt;

The new ಸರ್ಕಾರ then pursued  policy of &quot;war for peace&quot;. Determined to retake  key rebel stronghold of Jaffna, which was occupied by 2,000 rebels,&lt;ref name=&quot;nyt1&quot;&gt;{{cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60714F7385D0C778EDDA80994DD494D81|title= Sri Lanka Says It Has Sealed Rebel Stronghold|accessdate= 2007-03-09|date= November 24, 1995|work= |publisher= New York Times}}&lt;/ref&gt; it poured troops into  peninsula. In one particular incident in August 1995, ವಾಯು ದಳ jets bombed St. Peter's church at Navali (Naavaella), [[killing]] at least 65 refugees ಮತ್ತು wounding 150 others.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/57jmas?opendocument|title= Sri Lanka: displaced civilians killed in air strike|accessdate= 2006-08-07|date= 11 July 1995|work= |publisher= International Committee of the Red Cross|archive-date= 2006-08-21|archive-url= https://web.archive.org/web/20060821143058/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/57jmas?opendocument|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; ಸರ್ಕಾರ troops initially cut off  peninsula from  rest of  ದ್ವೀಪ,&lt;ref name=&quot;nyt1&quot; /&gt; ಮತ್ತು then after 7 weeks of heavy fighting succeeded in bringing Jaffna under ಸರ್ಕಾರ control for  ಮೊದಲ time in nearly  decade. In  high profile ceremony, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Defense Minister Anurudda Ratwatte raised  national flag inside  Jaffna fort on December 5, 1995. The ಸರ್ಕಾರ estimated that approximately 2500 soldiers ಮತ್ತು rebels were killed in  ಆಕ್ರಮಣ, ಮತ್ತು  estimated 7,000 wounded.&lt;ref name=&quot;cnn1&quot;&gt;{{cite news|url= http://www.cnn.com/WORLD/9512/sri_lanka/index.html|title= Sri Lankan army hails capture of Jaffna|accessdate= 2007-03-09|date= December 5, 1995|work= |publisher= CNN|archive-date= 2005-02-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20050206004515/http://www.cnn.com/WORLD/9512/sri_lanka/index.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; Many ನಾಗರಿಕರ were killed as part of this ಸಂಘರ್ಷ such as  [[Navaly church bombing]] in which over 125 ನಾಗರಿಕರ died. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು more than 350,000 ನಾಗರಿಕರ, compelled by ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ pressure to leave Jaffna,&lt;ref name=&quot;hrw1&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/reports/1997/WR97/ASIA-06.htm#P487_223952|title= Sri Lanka|accessdate= 2006-08-07|year= 1997|work= |publisher= [[Human Rights Watch]]}}&lt;/ref&gt; fled to  [[Vanni region]] in  interior. Most of  refugees returned later  next year.

The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ responded by launching [[Operation Unceasing Waves]] ಮತ್ತು decisively won  [[Battle of Mullaitivu]] in ಜುಲೈ 1996.

The ಸರ್ಕಾರ launched another ಆಕ್ರಮಣ in August 1996. Another 200,000 ನಾಗರಿಕರ fled  violence.&lt;ref name=&quot;hrw1&quot; /&gt; The town of [[Kilinochchi]] (GiraaNikke) was taken on September 29. On May 13, 1997, 20,000 ಸರ್ಕಾರ troops tried to open  supply line through  LTTE-controlled Vanni, but failed. Civilians were regularly killed ಮತ್ತು wounded ಯಿಂದ both sides.

As violence continued in  ಉತ್ತರ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ suicide ಮತ್ತು time bombs were exploded numerous times in populated city areas ಮತ್ತು public transport in  south of  ದೇಶ, killing hundreds of ನಾಗರಿಕರ. In January 1996,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ carried out one of their deadliest suicide bomb attacks at  [[ಕೇಂದ್ರ Bank]] in ಕೊಲಂಬೊ, killing 90 ಮತ್ತು injuring 1,400. In October 1997 they bombed  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ World Trade Centre ಮತ್ತು, in January 1998, detonated  truck bomb in [[Kandy]] (Mahanuvara), damaging  [[Temple of Tooth]], one of  holiest Buddhist shrines in  world. In response to this bombing,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ outlawed  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು with some success pressed other ಸರ್ಕಾರಗಳು around  world to do  same, significantly interfering with their fund-raising activities.

On September 27, 1998  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched  [[Operation Unceasing Waves II]] ಮತ್ತು after heavy fighting captured [[Kilinochchi]], thus winning [[Battle of Kilinochchi]].

In March 1999, in Operation Rana Gosa,  ಸರ್ಕಾರ tried invading  Vanni from  south. The army made some gains, taking control of Oddusuddan (Oththan-thuduva) ಮತ್ತು Madhu, but could not dislodge  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ from  region. In September 1999  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ [[ನರಮೇಧd 50 ಸಿಂಹಳೀಯರು ನಾಗರಿಕರ at Gonagala]]

The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ returned to  ಆಕ್ರಮಣ with  [[Operation Unceasing Waves III]] on November 2, 1999. Nearly all  Vanni rapidly fell back into ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ hands. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched 17 successful attacks in  region which culminated in  overrunning of  Paranthan (Puranthaenna) Chemicals Factory base ಮತ್ತು  Kurrakkan Kaddukulam (kurakkan-kaela vaeva) base.&lt;ref name=&quot;tamilnet&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=16249|title= Sixth anniversary of Unceasing Waves-III commemorated|accessdate= 2009-02-09|date=November 3, 2005|work= |publisher=Tamilnet}}&lt;/ref&gt; Thousands were killed in  fighting. The rebels also advanced ಉತ್ತರ  towards Elephant Pass (Alimankada) ಮತ್ತು Jaffna (Yapanaya). The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was successful in cutting all land ಮತ್ತು sea supply lines of  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ armed forces to  south, west ಮತ್ತು ಉತ್ತರ  of  town of [[Kilinochchi]]. In December 1999  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ attempted to assassinate President Chandrika Kumaratunga in  ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಧಾಳಿ at  pre-election rally. She lost one eye, among other injuries, but was able to defeat opposition ನಾಯಕ [[Ranil Wickremesinghe]] in  Presidential ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು was reelected for her second term in office.&lt;ref name=&quot;tribune1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/1999/99dec23/head1.htm|title= Chandrikare-elected President|accessdate= 2006-08-07|date= December 23, 1999|work= |publisher=The Tribune}}&lt;/ref&gt;

On April 22, 2000,  Elephant Pass ಸೇನೆ complex, which had separated  Jaffna peninsula from  Vanni mainland for 17 years, completely fell to  hands of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.wsws.org/articles/2000/apr2000/sri-a25.shtml |title= Military debacle at Elephant Pass set to trigger political crisis in Sri Lanka|accessdate= 2006-08-07|date= 25 April 2000|work= |publisher= World Socialist Web Site}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://brcslproject.gn.apc.org/slmonitor/april2000/tiger.html|title= Tigers seize Elephant Pass|accessdate= 2006-08-07|date= |work= |publisher= Sri Lanka Monitor|archive-date= 2009-01-19|archive-url= https://web.archive.org/web/20090119043408/http://brcslproject.gn.apc.org/slmonitor/april2000/tiger.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; The army then launched Operation Agni Khiela to take back  southern Jaffna Peninsula, but sustained losses. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ continued to press towards Jaffna, ಮತ್ತು many feared it would fall to  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, but  ಸೇನೆ repulsed ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಕ್ರಮಣs ಮತ್ತು was able to maintain control of  city.

===Early peace efforts===

Exhaustion with  war was building as casualties mounted ಮತ್ತು there appeared to be no end in sight. By mid-2000, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ estimated that more than one million ಜನತೆ in ಶ್ರೀಲಂಕಾ were [[internally displaced persons]], living in camps, homeless ಮತ್ತು struggling for survival. As  result,  significant [[peace ಚಳುವಳಿ]] developed in  late 1990s, with many ಸಂಸ್ಥೆಗಳು holding peace camps, conferences, trainings ಮತ್ತು peace meditations, ಮತ್ತು many other efforts to bridge  two sides at all levels. As early as February 2000, [[Norway]] was asked to mediate by both sides, ಮತ್ತು initial international diplomatic moves began to find  negotiated settlement to  ಸಂಘರ್ಷ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/627281.stm |title= Norway role in Sri Lanka peace plan|date=February 1, 2000|work=Susannah Price|publisher= BBC News | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

Hopes for peace gained ground as  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ declared  unilateral ಕದನ ವಿರಾಮ in December 2000, but they canceled it on April 24, 2001, ಮತ್ತು launched another ಆಕ್ರಮಣ ವಿರುದ್ಧ  ಸರ್ಕಾರ. After securing  vast area controlled by  ಸೇನೆ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ further advanced northwards. This advancement of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was posing  serious threat to  Elephant Pass (Alimankada) ಸೇನೆ complex that housed 17,000 troops of  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ forces.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.flonnet.com/fl1708/17080520.htm|title= Another LTTE offensive|accessdate= 2006-08-07|date= April 15–28, 2000|work= |publisher= Frontline|archive-date= 2006-05-26|archive-url= https://web.archive.org/web/20060526111833/http://www.flonnet.com/fl1708/17080520.htm|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

In ಜುಲೈ 2001  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ carried out  devastating [[ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಧಾಳಿ on ಬಂಡಾರನಾಯಕೆ International Airport]], destroying eight of  ವಾಯು ದಳ's planes (2 [[IAI Kfir]]s, 1 [[Mil-17]], 1 [[Mil-24]], 3 [[K-8 trainers]], 1 [[MiG-27]]) ಮತ್ತು four [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Airlines]] planes (2 [[Airbus]] [[A330]]s, 1 [[A340]] ಮತ್ತು 1 [[A320]]), dampening  economy ಮತ್ತು causing tourism,  vital foreign exchange earner for  ಸರ್ಕಾರ, to plummet.

==2002 ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ==
====ಕದನ ವಿರಾಮದ ಆರಂಭ====
ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 2001ರ ಕೊನೆ ಸಮೀಪಿಸಿದಂತೆ [[9/11]] ದಾಳಿಯ ನಂತರ,ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ  ಸಂಘರ್ಷದ ಶಾಂತಿಯುತ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ  ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು  ಯುದ್ಧದ ಮೇಲಿನ ಭೀತಿಯಿಂದ ಯುಎಸ್ ನೇರವಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ  ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ ಈ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;bbct&quot; /&gt; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ &quot;ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ&quot; ಎಂಬ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು,  with peace nowhere in sight ಮತ್ತು ಚಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಧಿಕತೆ.  ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕುಮಾರತುಂಗಾ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕರೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2001]]ರಂದು ನಡೆಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. [[ರಾನಿಲ್ ವಿಕ್ರಮಸಿಂಘೆ]]ಯ ನೇತ್ರತ್ವದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫ್ರಂಟ್]] ಜಯಗಳಿಸಿತು, ಅವರು ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣಮಾಡಿದ್ದರು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ 19, ನಾರ್ವೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ  ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಭೆಗೆ,ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ ಶ್ರೀಲಾಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳ ಕದನ ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ  ದಾಳಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc1&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1719133.stm | title =Sri Lanka rebels announce truce| work =|publisher = BBC News|date = December 19, 2001 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ಈ ನಡೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು,ಮತ್ತು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲಾದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ,ಧೀರ್ಘ ತಿಂಗಳ ಕದನವಿರಾಮ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ದಿನಗಳಿಂದ ದಂಗೆಕೋರರು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ [[ನಿರ್ಭಂಧನೆ]]ಗೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc2&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1723419.stm | title =Sri Lanka enters truce with rebels| work =|publisher = BBC News|date = December 21, 2001 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

====ತಿಳುವಳಿಕೆ ಜ್ಞಾಪನಾ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ====
[[File:Sea Tiger Fast Attack boat.jpg|thumb|left|250px|ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸಮುದ್ರ ಟೈಗರ್ ದೋಣಿಗಳು ಶಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು.]]
ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2002ರಂದು ಎರಡು ಕಡೆಯವರು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರ (ಎಮ್‌ಒಯು)ವಿದ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದವು,ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಕದನವಿರಾಮ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು (ಸಿಎಫ್‌ಎ). Norway was ಹೆಸರಿನ [[mediator]], ಮತ್ತು it was decided that they, together with  other Nordic countries, monitor  ಕದನ ವಿರಾಮ through  committee of experts ಹೆಸರಿನ  [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ Monitoring Mission]].&lt;ref name=&quot;bbc3&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/1835737.stm | title =Sri Lanka seals truce deal | publisher = BBC News | date = February 22, 2002 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; ನರ್ವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ದಾರನಾಗಿ ಹೆಸರಾಯಿತು,ಮತ್ತು ಇತರ ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ,  ಸರ್ಕಾರ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ  ಮೇಲಿನ ನಿಶೇಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತು, ಮತ್ತು   ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಜೊತೆಗಿನ ನೇರ ಸಂಧಾನಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಸುಗಮವಾಗಿ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc4&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2217189.stm | title =Colombo lifts ban on Tamil Tigers| publisher = BBC News | date = August 26, 2002 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

ಕದನ ವಿರಾಮ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ತರುವಾಯ,ವ್ಯಾಣಿಜ್ಯಿಕ ವಿಮಾನಗಳು ಜಾಫ್ನಾಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು,ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಅತಿಮಹತ್ವದ ಎ9 ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು,ಇದು ದಕ್ಷಿಣಲ್ಲಿ ಜಾಫ್ನಾ ಜೊತೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿತ್ತು,ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ವನ್ನಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು,ಆದರೆ ಎಲ್ಟಿಟಿಇಗೆ ಕಂದಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೆ ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ದೇಶಗಳು ಕೂಡ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಬಯಸಿದವು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳ ಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷ ಕೊನೆಯಾಗುವುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸಿತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು   ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ನ [[ಪುಕೆಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು,ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಐದು ಸುತ್ತುಗಳು ಪುಕೆಟ್‌,ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು [[ಬರ್ಲಿನ್]],[[ಜರ್ಮನಿ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc5&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2260047.stm | title =Upbeat opening for Sri Lanka talks |publisher = BBC News | date = September 16, 2002 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; ಮಾತುಕತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕಡೆಯವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಧೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಇದು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಯಿಂದ ಅತಿಮಹತ್ವದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಮಿಳು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಇದು ಕೂಡ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಸಣ್ಣದಾದ ಡೆವಲ್ಯೂಶನ್‌ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ವಿರಳವಾದ ಸಮ್ಮತಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಸಲ ಎರಡು ಕಡೆಯ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;bbct&quot;&gt;''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್'', [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/country_profiles/1166237.stm ಟೈಮ್‌ಲೈನ್: ಶ್ರೀಲಂಕಾ].&lt;/ref&gt;

====ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು====

2001ರ ಚುನಾವಣೆ ತರುವಾಯ,ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ   ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ,  ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಕೋ-ಹೆಬಿಟೇಶನ್ ಅಹಿತವಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ  ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕ್ರಮಸಿಂಘೆಯವರಿಗೂ ಮತ್ತು  [[ಯುಎನ್‌ಪಿ]]ಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪರಿಹಾರದ ಕಡೆ ಒಲವಿತ್ತು, ಬಿಗಿನೀತಿ ಅಂಶಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಕುಮಾರತುಂಗಾರ ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ವಿರೋಧಿಸಿದವು ಅವರು ಎಲ್ಟಿಟಿಯನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ,ಲೆವಿ ಕಂದಾಯ ಮುಂದುವರೆಯಿತು,ಆಯುಧಗಳು ಯುದ್ಧಸಾಮಾಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಬಲಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು,ಬಾಲ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡವು,ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ತಮಿಳು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಗುಪ್ತಚರ ಏಜೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು.   ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಕೂಡ ತ್ರಿಂಕೊಮಲೆ ( ಗೋಕನ್ನಾ) ಬಂದರು ([[ಈಳಮ್ ಯದ್ಧ]]  IV ನೋಡಿ) ಮತ್ತು   ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸುತ್ತಲು ವಿಶಾಲವಾದ ತಳಹದಿ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2003ರಂದು ಮಾತುಕತೆ ಮುರಿದು ಬಿತ್ತು,ಯಾವಾಗ ಅವರ ಕೆಲವು ಕ್ಲಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುಲ್ಲಿವನ  &quot;ಅಸಂತೋಷ&quot;ದಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಅನಾಮತ್ತುಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯಲ್ಲಿನ ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರ ಪುನರ್‌ರಚನಾ ಮಾತುಕತೆಯಿಂದ  ಬಹಿಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹುಲಿಗಳು ನೀಡಿದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. They cited  failure, as they saw it, of peace-dividends to transfer to security withdrawals on  ground ಮತ್ತು  disparity, as they saw it, between  relative calm of  ಸರ್ಕಾರ-held northeast ಮತ್ತು continuing violence in Tiger-held areas. ಆದಾಗ್ಯೂ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮುಂದುವರೆಸಿತು ಇದು ಎರಡು ದಶಕದ ಸಂಷರ್ಷದ ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ.stated that progress had to be made on the ground before the settlement proceeded&lt;ref name=&quot;bbc6&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/2964349.stm | title =Tamil Tigers call off peace talks| publisher = BBC News | date = April 21, 2003 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿಸಿತು, ಇದಕ್ಕೆ ''[[ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]]''  (ಐಎಸ್‌ಜಿಎ)ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಐಎಸ್‌ಜಿಎ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿತ್ತು. ([http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3232913.stm ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಪೂರ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು] ನೋಡಿ) ಇದು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅಂಶಗಳು ಬಲವಾದ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಶಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಿಕ್ರಮಸಿಂಘೆಯವರನ್ನು ಆರೋಪಿಸಲಾಯುತು. ಅವರ ಸ್ವಂತ ಪಕ್ಷದೊಗಿನಿಂದಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು  ಒತ್ತಡ ಬಂದಿತು, ಕುಮಾರತುಂಗಾ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲದ ಖಾತೆಗಳಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆ, ಆಂತರಿಕ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;bbc7&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3239303.stm | title =Sri Lanka thrown into political crisis| publisher = BBC News | date = November 4, 2003 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;  ನಂತರ ಅವರು ಜೆವಿಪಿ ಜೊತೆಗೆ ಮೈತ್ರಿಗೆ ರೂಪನೀಡಿದರು,ಅದನ್ನು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ರೀಡಮ್ ಅಲಯನ್ಸ್]] ಎಂದು ಕರೆದರು,ಐಎಸ್‌ಜಿಎಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಟಿಟಿ ಮೇಲಿನ ಬಿಗಿನೀತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕರೆನೀಡಿದರು.  ಚುನಾವಣೆ  2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 8,ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು,ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯುಪಿಎಫ್‌ಎ ಗೆದ್ದಿತು ಜೊತೆಗೆ ಮಹಿಂದಾರಾಜಪಕ್ಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಪುನರಾರಂಭವಾಗುವ ಹೆದರಿಕೆ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು  ಮತ್ತು  ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇತ್ಯರ್ಥ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಮಾಯವಾಯಿತು.

===ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿಭಜನೆ===
ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, 2004 ಮಾರ್ಚನಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಒಡಕು ಕಂಡುಬಂದಿತು,[[ಕಲೊನಿಯಲ್ ಕರುಣಾ]],ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಕಮಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾರಕನ್‌ನ ಒಬ್ಬ ನಂಬಿಗಸ್ಥ ಪ್ರತಿನಿಧಿ,ಪೂರ್ವ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇಯಿಂದ 5,000 ಮೂಲಪಡೆಯವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ,ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಅದಕ್ಷ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಮಿಳರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂತಃಕಲಹದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಒಳಗೆ  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣಿಸಿತು.  ಸಂಸತ್‌ ಚುನಾವಣೆ ನಂತರ, ತ್ರಿಂಕೊಮಲೆಯ( ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೋಕನ್ನಾ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕರುಣಾ ಗುಂಪು ಶರಣಾಗತವಾಯಿತು,ಕೊಟ್ಟಕೊನೆಗೆ ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಕರುಣಾ ಅಡಗಿಕೊಂಡರು,ಪರಾರಿಯಾಗಲು  ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಸಯೀದ್ ಅಲಿ ಜಹೀರ್ ಮೌಲಾನಾ]] ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು.  ಆದಾಗ್ಯೂ,  &quot;ಕರುಣಾ  ಒಳಪಂಗಡ&quot; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವಾದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು  ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು.&lt;ref name=&quot;nyt2&quot;&gt;{{cite news | url =https://www.nytimes.com/2006/12/31/world/asia/31lanka.html?_r=1&amp;oref=slogin | title =Sri Lanka Says Rebels Took Losses in Raids| publisher = New York Times | date = December 31, 2006}}&lt;/ref&gt; ಗುಪ್ತವಾದ ಸೈನ್ಯವು ಬೇರೆಯಾದ ಗುಂಪನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆರೋಪಿಸಿತು, ನಂತರ ತಮಿಳ್‌ಇಲಾ ಮಕ್ಕಳ್ ವಿದುತಲೈ ಪುಲಿಕಲ್ (ಟಿಎಮ್‌ವಿಪಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಆಶಿಸಿತು.

The ಕದನ ವಿರಾಮ largely held through all this turmoil, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯಿಂದ 3000  ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಎಯಿಂದ ಸುಮಾರು 300 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು ನಡೆದಿರುವುದನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಮಿಷನ್ (ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಎಮ್‌ಎಮ್)   2005ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ-ಇಲಾಖೆ ವರದಿ, 2005.&lt;/ref&gt; The situation was further complicated ಯಿಂದ allegations that both sides were carrying out covert operations ವಿರುದ್ಧ each other. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಯಿತು ಎರದು The ಸರ್ಕಾರ clಗುರಿed that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was killing ರಾಜಕೀಯ opponents, recruiting children, importing arms, ಮತ್ತು killing ಸರ್ಕಾರ security ಮತ್ತು intelligence officers. The rebels accused  ಸರ್ಕಾರ of supporting paraಸೇನೆ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧ them, especially  Karuna group.

===Tsunami ಮತ್ತು aftermath===
On December 26, 2004,  [[ಭಾರತದ Ocean tsunami]] hit ಶ್ರೀಲಂಕಾ, killing more than 30,000 people, ಮತ್ತು leaving many more homeless. Aid poured in from donor countries, but disagreements arose instantly over how it should be distributed to  ತಮಿಳು regions under ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ control. By ಜೂನ್‌ 24,  ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ agreed on  Post-Tsunami Operational Management Structure (P-TOMS), but it received sharp criticism from  JVP, who left  ಸರ್ಕಾರ in protest.
The legality of P-TOMS was also challenged in  courts. President Kumaratunga eventually had to scrap P-TOMS, which led to widespread criticism that sufficient aid was not reaching  ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ of  ದೇಶ. ಆದಾಗ್ಯೂ, immediately following  tsunami there was  marked decrease in violence in  ಉತ್ತರ.

ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Foreign Minister [[Lakshman Kadirgamar]],  ತಮಿಳು who was highly respected by foreign diplomats ಮತ್ತು who had been sharply critical of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, was assassinated at his home on August 12, 2005, allegedly by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ sniper.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4147196.stm |title=Senior Sri Lanka minister killed |accessdate=2005-08-13 |work=BBC News  | date=August 13, 2005}}&lt;/ref&gt; His assassination led to  marginalization of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ from  international ಸಮುದಾಯ, ಮತ್ತು is thought to be  instant when  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ lost much of its sympathy in  eyes of foreign nations. Hence  silence of  international ಸಮುದಾಯ when  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ took ಸೇನೆ action ವಿರುದ್ಧ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ in 2006, when  latter closed  Mavil Oya (Mavil aru) sluice.

Further ರಾಜಕೀಯ change occurred when  [[Supreme Court of ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] declared President Kumaratunga's second ಮತ್ತು final term over ಮತ್ತು ordered her to hold fresh presidential elections. The main candidates for  [[ಚುನಾವಣೆ]], which was held in November, were  UNF candidate, former ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ Ranil Wickremasinghe, who advocated  reopening of talks with  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, ಮತ್ತು  UPFA candidate, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ Rajapaksa, who called for  tougher line ವಿರುದ್ಧ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮತ್ತು  renegotiation of  ಕದನ ವಿರಾಮ. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ openly called for  [[boycott]] of  ಚುನಾವಣೆ by  ತಮಿಳರು. Many of them were expected to vote for Wickremasinghe, ಮತ್ತು  loss of their votes proved fatal to his chances as Rajapakse achieved  narrow win.

Following  ಚುನಾವಣೆ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕ [[Velupillai ಪ್ರಭಾಕರನ್‌]] stated in his annual address that  Tigers would &quot;renew their struggle&quot; in 2006 if  ಸರ್ಕಾರ did not take serious moves toward peace.

==Resumption of ಯುದ್ಧವಿರಾಮ==
{{Main|Eelam War IV}}
Just days after ಪ್ರಭಾಕರನ್‌'s speech,  new round of violence erupted. Beginning in December 2005, there was increased guerrilla activity to  northeast, including [[Claymore mine]] attacks which killed 150 ಸರ್ಕಾರ troops,&lt;ref name=&quot;st1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.sundaytimes.lk/060430/index.html | title =How President decided on retaliation| work =|publisher = The Sunday Times|date = April 30, 2006}}&lt;/ref&gt; clashes between  [[Sea Tigers]] ಮತ್ತು  ಶ್ರೀಲಂಕಾ navy, ಮತ್ತು  killings of sympathizers on both sides including [[Taraki Sivaram]],  pro-LTTE journalist, ಮತ್ತು [[Joseph Pararajasingham]],  pro-LTTE MP allegedly by  ಸರ್ಕಾರ of ಶ್ರೀಲಂಕಾ.

At  beginning of 2008,  focus of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  turned to civilian targets, with commuter bus ಮತ್ತು train bombings carried out in most parts of  ದೇಶ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7440183.stm|title=Sri Lanka's war turns on civilians|work=BBC News|date=6 June 2008 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;
ಸೇರಿದಂತೆ  series of attacks ವಿರುದ್ಧ commuters in ಮತ್ತು around ಕೊಲಂಬೊ.&lt;ref&gt;[http://english.aljazeera.net/NR/exeres/BCADEB7F-1755-4499-8719-C5E4181273B7.htm  ಶ್ರೀಲಂಕದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಬಸ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ].&lt;/ref&gt;

====Talks ಮತ್ತು further violence====
In light of this violence,  co-chairs of  [[Tokyo]] Donor conference called on both parties to return to  negotiating table. The co-chairs—the United States in particular—were heavily critical of  violence perpetrated by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ. [[US ರಾಜ್ಯ Department]] officials, as well as  US ambassador to ಶ್ರೀಲಂಕಾ, gave warnings to  Tigers clಗುರಿing  return to hostilities would mean that  Tigers would face  &quot;more capable ಮತ್ತು more determined&quot; ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ.&lt;ref name=&quot;ind1&quot;&gt;{{cite news| url =http://news.independent.co.uk/world/asia/article338232.ece| title =Sri Lanka bomb attack fuels fear of return to civil war| work =Justin Huggle| publisher =[[The Independent]]| date =January 13, 2006| location =London| first =Justin| last =Huggler| accessdate =April 9, 2010| archive-date =ಜನವರಿ 10, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080110153720/http://news.independent.co.uk/world/asia/article338232.ece| url-status =dead}}&lt;/ref&gt; While  talks were going on there was violence targeted towards ನಾಗರಿಕರ such as [[ನರಮೇಧ of 5 ತಮಿಳು students]] on January 2, 2006, in [[Trincomalee]] when high school students playing by  beach were briefly detained ಮತ್ತು then shot dead.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nation.lk/2006/07/23/newsfe3.htm|title=Is the State complacent?|accessdate=2007-01-30|work=The Nation|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930224026/http://www.nation.lk/2006/07/23/newsfe3.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2006statements/612/|title='Murder of five Tamil youths highlights need to end impunity' – Govt must protect witnesses to Trinco killings – HRW|accessdate=2007-01-30|work=Human Rights Watch|archive-date=2009-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108034108/http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2006statements/612/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

In  last-minute effort to salvage  agreement between  parties,  Norwegian special envoy [[Erik Solheim]] ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ theoretician Anton Balasingham arrived in  ದ್ವೀಪ. The parties severely disagreed on  location of  talks; however, continued efforts produced  breakthrough when both parties agreed on February 7, 2006, that new talks could be held in [[Geneva]], [[Switzerland]] on February 22 ಮತ್ತು February 23. These talks were reported to have gone &quot;above expectations&quot;, with both  ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ agreeing to curb  violence ಮತ್ತು to hold further talks on April 19–21.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4742208.stm|title = Sri Lanka foes to 'curb violence'| work =|publisher = BBC News| date = February 24, 2006  | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

During  weeks after  talks, there was  significant decrease in violence. ಆದಾಗ್ಯೂ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ resumed attacks ವಿರುದ್ಧ  ಸೇನೆ in April beginning with  [[Claymore]] anti-personnel mine attack on ಸೇನೆ vehicles which killed 10 navy sailors on April 11. The following day, coordinated bombings by rebels ಮತ್ತು rioting in  north-eastern part of  ದೇಶ left 16 dead. First,  Claymore anti-personnel mine exploded in [[Trincomalee]], killing ಎರಡು policemen in their vehicle. Another blast, set off in  crowded vegetable market, ಹತರಾದರು one soldier ಮತ್ತು some ನಾಗರಿಕರ. Ensuing rioting ಯಿಂದ ನಾಗರಿಕರ left more than  dozen dead.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4901952.stm|title = Sri Lanka violence leaves 16 dead| publisher = BBC News | date = April 12, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; Responsibility for these attacks was clಗುರಿed by  organisation called  [[Upsurging People's Force]], which  ಸೇನೆ accused of being  front for  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ.

In light of this violence,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ called for  postponement of  Geneva talks until April 24–25, ಮತ್ತು  ಸರ್ಕಾರ initially agreed to this. Following ಸಂಧಾನಗಳು, both  ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು  rebels agreed to have  civilian vessel transport  regional ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕs with international truce monitors on April 16, which ಒಳಗೊಳ್ಳು crossing ಸರ್ಕಾರ-controlled territory. ಆದಾಗ್ಯೂ,  climate shifted drastically when  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು canceled  meeting, clಗುರಿing not to have agreed to  naval escort. ಒಪ್ಪಂದing to  SLMM,  ತಮಿಳು rebels had previously agreed to  escort. This led to Helen Olafsdottir, spokesperson for  SLMM saying &quot;It was part of  agreement. The rebels should have read  clauses carefully. We are frustrated.&quot;&lt;ref name=&quot;bbc8&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4911554.stm | title = Tamil Tigers harden talks stance| work = | publisher = BBC News| date = April 17, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

On April 20, 2006,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ officially pulled out of peace talks indefinitely. While they stated that transportation issues had prevented them from meeting their regional ನಾಯಕs, some analysts ಮತ್ತು  international ಸಮುದಾಯ held  deep skepticism, seeing  transportation issue as  delaying tactic by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ in order to avoid attending peace talks in Geneva.&lt;ref name=&quot;bbc9&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/04/printable/060423_eu_ban.shtml | title = EU ban on LTTE urged| publisher = BBC News | date = April 23, 2006}}&lt;/ref&gt;

Violence continued to spiral ಮತ್ತು on April 23, 2006, [[six ಸಿಂಹಳೀಯರು rice farmers were ನರಮೇಧd]] in their paddy fields by suspected ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ cadres in  [[Trincomalee]] district.&lt;ref&gt;[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157189.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514204120/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157189.htm |date=2006-05-14 }} {{Dead link|date=May 2009}}&lt;/ref&gt; The following day, ಎರಡು suspected ತಮಿಳು ಹುಲಿ rebels were shot dead in [[Batticaloa]] when caught planting mines after rebels reportedly hacked  young mother to death ಮತ್ತು kidnapped her infant.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4937624.stm |title = 'Eight die' in Sri Lanka violence |publisher = BBC News | date = April 24, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

After ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched  suicide assault on  naval convoy in which 18 sailors died,  [[Allaipiddy ನರಮೇಧ]] of May 13, 2006, happened in which 13 minority [[ತಮಿಳು]] ನಾಗರಿಕರ were killed in separate incidents in three villages in  [[islet of Kayts (Uruthota)]] in northern ಶ್ರೀಲಂಕಾ.&lt;ref&gt;
{{cite news | first = Dumeetha | last = Luthra | title = Sri Lanka villagers flee massacre | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5000920.stm | work = [[BBC]] | date = May 20, 2006 | accessdate = 2007-08-16}}&lt;/ref&gt;
International condemnation ವಿರುದ್ಧ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ skyrocketed following  attempted assassination of  commander of  ಶ್ರೀಲಂಕಾ Army, Lieutenant General [[Sarath Fonseka]] by  pregnant ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ [[Black Tiger]] [[suicide bomber]] [[Anoja Kugenthirasah]], who blew herself up at  [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Army]] headquarters in  capital, [[ಕೊಲಂಬೊ]]. Lt. Gen. Fonseka ಮತ್ತು twenty-seven others were injured, while ten people were killed in  attack. For  ಮೊದಲ time since  2001 ಕದನ ವಿರಾಮ,  ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಾಯು ದಳ carried out aerial assaults on rebel positions in  north-eastern part of  ದ್ವೀಪ nation in retaliation for  attack.&lt;ref&gt;{{cite news |url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4941744.stm |title = Bomb targets Sri Lanka army chief |publisher = BBC News | date = April 25, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;

This attack, along with  assassination of Lakshman Kadiragamar  year earlier ಮತ್ತು  unsuccessful attack ವಿರುದ್ಧ  naval vessel carrying 710 unarmed security force personnel on holiday, proved  catalysts as  European Union decided to proscribe  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ as  terrorist organisation on May 19, 2006. It resulted in  freezing of ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ assets in  member nations of  EU, ಮತ್ತು put  end to its efforts to raise funds its terror campaign in ಶ್ರೀಲಂಕಾ. In  statement,  [[European Parliament]] said that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ did not represent all  ತಮಿಳರು ಮತ್ತು called on it to &quot;allow for ರಾಜಕೀಯ pluralism ಮತ್ತು alternate democratic voices in  northern ಮತ್ತು eastern parts of ಶ್ರೀಲಂಕಾ&quot;.&lt;ref name=&quot;hindu1&quot;&gt;{{cite news| url =http://www.hindu.com/2006/05/31/stories/2006053117200100.htm| title =European Union bans LTTE| work =Amit Baruah| publisher =The Hindu| date =May 31, 2006| access-date =ಜೂನ್ 22, 2010| archive-date =ಜೂನ್ 1, 2006| archive-url =https://web.archive.org/web/20060601100958/http://www.hindu.com/2006/05/31/stories/2006053117200100.htm| url-status =dead}}&lt;/ref&gt;

As  ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ of  ದೇಶ continued to be rocked by attacks, new talks were scheduled in Oslo, Norway, between ಜೂನ್‌ 8–9. Delegations from both sides arrived in Oslo, but  talks were canceled when  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ refused to meet directly with  ಸರ್ಕಾರ delegation clಗುರಿing its fighters were not been allowed safe passage to travel to  talks. Norwegian mediator Erik Solheim told journalists that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ should take direct responsibility for  collapse of  talks.&lt;ref name=&quot;bbc10&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/06/060609_saroj-oslo.shtml| title =Collapse of talks | work =Saroj Pathirana|publisher = BBC News|date = June 9, 2006}}&lt;/ref&gt;

Further violence followed, including  [[Vankalai ನರಮೇಧ]] in which family of four minority [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳರು]] from  village of [[Vankalai]] in  district of [[Mannar]] in [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] on ಜೂನ್‌ 8, 2006, were tortured ಮತ್ತು killed. Both  mother ಮತ್ತು  nine year old daughter were allegedly raped before being killed. The gory images of  corpses published by  pro rebel [[Tamilnet]] news site created controversy in ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು abroad. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ army ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು ಹುಲಿ]] rebels have blamed each other for  killings.&lt;ref name=&quot;ml&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.themorningleader.lk/20060614/focus.html | title = Another family wiped out in Vankalai | access-date = 2010-06-22 | archive-date = 2009-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090220015546/http://www.themorningleader.lk/20060614/focus.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hhr&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hhr-srilanka.org/hhr/news/summary.pdf|title=Details of few extra judicial claims|format=PDF|access-date=2010-06-22|archive-date=2007-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071127110521/http://www.hhr-srilanka.org/hhr/news/summary.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AN&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=6425 | title = People terrorized after massacre of Tamil family | access-date = 2010-06-22 | archive-date = 2011-02-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110220093630/http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=6425 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pw&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html | title = Statement by women for democracy and human rights | access-date = 2010-06-22 | archive-date = 2008-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/sri_lanka_021106.doc|title=Country of origin information report– Sri Lanka|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070926024832/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs06/sri_lanka_021106.doc|archivedate=2007-09-26|access-date=2010-06-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html|title= Sri Lankan Combatants Rape Women to Terrorize|access-date= 2010-06-22|archive-date= 2008-05-16|archive-url= https://web.archive.org/web/20080516230758/http://www.peacewomen.org/resources/Human_Rights/Statement_womensgroup.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; There was also  [[Kebithigollewa ನರಮೇಧ]] on ಜೂನ್‌ 15, 2006, in which  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ attacked  bus killing at least 64 ಸಿಂಹಳೀಯರು ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು prompting more air strikes by  ವಾಯು ದಳ,&lt;ref name=&quot;usinfo1&quot;&gt;''ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ '' &quot;, [http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&amp;amp;y=2006&amp;amp;m=June&amp;amp;x=20060615115032ndyblehs0.351742&amp;amp;t=livefeeds/wf-latest.html ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಖಂಡಿಸಿದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬಸ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219172235/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&amp;y=2006&amp;m=June&amp;x=20060615115032ndyblehs0.351742&amp;t=livefeeds%2Fwf-latest.html |date=2007-12-19 }}.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು  assassination of ಶ್ರೀಲಂಕಾ's third highest-ranking army officer ಮತ್ತು Deputy Chief of Staff [[General Parami Kulatunga]] on ಜೂನ್‌ 26 by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ suicide bomber.&lt;ref name=&quot;bbc11&quot;&gt;{{cite news | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5115968.stm| title =Sri Lanka general killed in blast| work =|publisher = BBC News|date = June 26, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; These events led  [[SLMM]] to question whether  ಕದನ ವಿರಾಮ could still be said to exist.&lt;ref name=&quot;slmm1&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.slmm.lk/intros/press_releases.htm|title= Press releases|accessdate= 2006-08-07|date= |work= |publisher= Sri Lanka Monitoring Mission|archive-date= 2007-03-12|archive-url= https://web.archive.org/web/20070312223248/http://www.slmm.lk/intros/press_releases.htm|url-status= dead}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ most analysts continued to believe that  return to full-scale war was unlikely ಮತ್ತು  &quot;low-intensity ಸಂಘರ್ಷ&quot; would continue.&lt;ref name=&quot;bbc11&quot; /&gt;

===Mavil Oya (Mavil Aru) water dispute===
A new crisis leading to  ಮೊದಲ large-scale fighting since signing of  ಕದನ ವಿರಾಮ occurred when  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ closed  [[sluice gate]]s of  Mavil Oya ([[Mavil Aru]]) [[reservoir]] on ಜುಲೈ 21 ಮತ್ತು cut  [[water supply]] to 15,000 villages in ಸರ್ಕಾರ controlled areas.&lt;ref name=&quot;bbc12&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5249884.stm | title =  Sri Lanka forces attack reservoir|work =|publisher = BBC News|date=August 6, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; After initial ಸಂಧಾನಗಳು ಮತ್ತು efforts by  SLMM to open  gates failed,  ವಾಯು ದಳ attacked ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ positions on ಜುಲೈ 26, ಮತ್ತು ground troops began  operation to open  gate.&lt;ref name=&quot;dm1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.dailymirror.lk/2006/07/27/front/6.asp | title =  Air Force jets hit LTTE targets|work =Sunil Jayasiri|publisher = The Daily Mirror| date =July 27, 2006}}&lt;/ref&gt;

The sluice gates were eventually reopened on August 8, ಜೊತೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷing reports as to who actually opened them. Initially,  SLMM clಗುರಿed that they managed to persuade  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ to lift  waterway blockade conditionally.&lt;ref name=&quot;fline1&quot; /&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ  ಸರ್ಕಾರ spokesman said that &quot;utilities could not be used as bargaining tools&quot; by  rebels&lt;ref name=&quot;bbc12&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ forces launched fresh attacks on ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ positions around  reservoir. These attacks prompted condemnation from SLMM Chief of Staff, who stated &quot;(The ಸರ್ಕಾರ) have  information that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ has made this offer.&quot; &quot;It is quite obvious they are not interested in water. They are interested in something else.&quot;&lt;ref name=&quot;bbc12&quot; /&gt; The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ then clಗುರಿed they opened  sluice gates &quot;on humanitarian grounds&quot; although this was disputed by ಸೇನೆ correspondents, who stated  water began flowing immediately after  security forces carried out  precise bombing of  Mavil Aru anicut.&lt;ref name=&quot;st2&quot;&gt;''ದ ಸಂಡೆ ಟೈಮ್ಸ್ ಸಿಚಿಯೇಶನ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'', [http://sundaytimes.lk/060813/index.html ಈಳಮ್‌ ವಾರ್ IV ರೇಂಜ್ ಆನ್ ಸೆವೆರಲ್ ಫ್ರಂಟ್ಸ್].&lt;/ref&gt; Eventually, following heavy fighting with  rebels, ಸರ್ಕಾರ troops gained full control of  Mavil Aru reservoir on August 15.&lt;ref name=&quot;jw1&quot;&gt;''Iqbal Athas, ಜೇನ್ಸ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ,''  [http://www.janes.com/defence/news/jdw/jdw060817_1_n.shtml ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ  ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯಿತು].&lt;/ref&gt;

===ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಕ್ರಮಣs in Muttur ಮತ್ತು Jaffna===
As fierce fighting was ongoing in  vicinity of (Mavil Oya) Mavil Aru,  violence spread to Gokanna (Trincomalee), where  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched  attack on  crucial ಶ್ರೀಲಂಕಾ Navy base,&lt;ref name=&quot;fline1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.hinduonnet.com/fline/fl2316/stories/20060825001405400.htm |title = Water war |work = B. Muralidhar Reddy |publisher = The Hindu |date = August 12, 2006 |access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 |archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2008 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080201115217/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2316/stories/20060825001405400.htm |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು to  strategic ಸರ್ಕಾರ controlled coastal town of Muttur in early August, resulting in  deaths of at least 30 ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು displacing 25,000 residents of  area.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5240864.stm |title = Civilians die in Sri Lanka clash |work = |publisher = BBC News |date = August 3, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; The clashes erupted on August 2, 2006 when  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched  heavy artillery attack on Muttur&lt;ref name=&quot;toi1&quot;&gt;{{cite news |url =http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1859354.cms |title = 152 LTTE rebels killed in Sri Lanka  |work = |publisher = [[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] |date = August 4, 2006}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು then moved in, gaining control of some parts of  town.&lt;ref name=&quot;hindu2&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.hindu.com/2006/08/04/stories/2006080408511500.htm |title = 34 killed as LTTE `overruns' Muttur town |work = B. Muralidhar Reddy |publisher = The Hindu |date = August 4, 2006 |access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 |archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930235841/http://www.hindu.com/2006/08/04/stories/2006080408511500.htm |url-status = dead }}&lt;/ref&gt; The ಸೇನೆ retaliated, ಮತ್ತು reestablished full control over  town by August 5, killing over 150 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ cadres in heavy fighting.&lt;ref name=&quot;toi1&quot; /&gt;

Soon afterwards, 17 persons working for  International French charity [[Action Against Hunger]] (ACF) in Mooduthara (Muthur), [[were found executed]]. They were found lying face down on  floor of their office, with bullet wounds, still wearing their clearly marked T-shirts indicating they were international humanitarian workers. The murders prompted widespread ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ condemnation.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.hindu.com/2006/08/08/stories/2006080808521200.htm |title=15 NGO workers killed |accessdate=2007-01-30 |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; The SLMM clಗುರಿed that  ಸರ್ಕಾರ was behind  attack,&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5298470.stm |title = Military 'killed Lanka aid staff' |publisher = BBC |date = August 30, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; but  ಸರ್ಕಾರ denied  allegation calling it &quot;pathetic ಮತ್ತು biased&quot;, ಮತ್ತು stated that  SLMM had &quot;no right to make such  statement because they are not professionals in autopsy or post-mortem.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5298470.stm | title =  Sri Lanka forces attack reservoir|work =|publisher = BBC News|date=August 6, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; An ವ್ಯವಹಾರಿಕ investigation launched by  ಸರ್ಕಾರ with  aid of international forensic experts is currently ongoing.&lt;ref&gt;[http://www.foreignminister.gov.au/releases/2007/fa007_07.html  ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಚಾರಣೇಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು].&lt;/ref&gt;

Meanwhile, in  ಉತ್ತರ  of  ದೇಶ, some of  bloodiest fighting since 2001 took place after  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ launched massive attacks on [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ Army]] defence lines in  Jaffna peninsula on August 11. The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ used  force of 400 to 500 fighters in  attacks which consisted of land ಮತ್ತು amphibious assaults, ಮತ್ತು also fired  barrage of artillery at ಸರ್ಕಾರ positions, including  key ಸೇನೆ airbase at Paluyaala ([[Palaly]]).&lt;ref name=&quot;hindu3&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200608121801.htm | title = At least 127 combatants killed in Lanka fighting: military | work =  | publisher = The Hindu | date = August 12, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070930211134/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/000200608121801.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; Initially,  Tigers broke through army defense lines around Muhamalai (Mahakanda), ಮತ್ತು advanced further ಉತ್ತರ,&lt;ref name=&quot;oi1&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.oneindia.in/2006/08/12/sri-lanka-rebels-say-destroy-northern-defences-advance-1155353635.html | title = Lanka rebels destroy northern defenses, advance | work =  | publisher = One India | date = August 12, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ಮೇ 10, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110510083652/http://news.oneindia.in/2006/08/12/sri-lanka-rebels-say-destroy-northern-defences-advance-1155353635.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; but they were halted after 10 hours of fierce fighting. Isolated battles continued over  next few days, but  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was forced to give up its ಆಕ್ರಮಣ due to heavy casualties.&lt;ref name=&quot;ht1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindustantimes.com/news/7598_1883909,000500020002.htm | title =  Lanka's chilling 2006 timeline |work =PK Balachandran|publisher = [[Hindustan Times]]| date = December 30, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613013854/http://www.hindustantimes.com/news/7598_1883909,000500020002.htm|archivedate=June 13, 2007}}&lt;/ref&gt; The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ is estimated to have lost over 250&lt;ref name=&quot;ht1&quot; /&gt; cadres in  operation, while 90 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ soldiers ಮತ್ತು sailors were also killed.&lt;ref name=&quot;usatoday1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.usatoday.com/news/world/2006-08-15-sri-lanka_x.htm | title =  Fighting rages in northern Sri Lanka in fourth week of hostilities |work = |publisher = [[USA Today]]| date = August 15, 2006}}&lt;/ref&gt;

===Chencholai air strike===
As ground battles were ongoing in  ಉತ್ತರ ಮತ್ತು  ಪೂರ್ವ of ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಾಯು ದಳ carried out  air strike ವಿರುದ್ಧ  facility in  rebel held Mullaitivu area, [[killing number of ತಮಿಳು girls]]. Although  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ clಗುರಿed 61 girls were killed,  SLMM stated they were able to count just 19 bodies.&lt;ref name=&quot;mc1&quot;&gt;{{cite news|url = http://news.monstersandcritics.com/southasia/article_1190181.php/61_girls_killed_in_airstrike_8_dead_in_Colombo_blast__2nd_Roundup_|title = SLMM counted 19 Bodies|work = |publisher = monstersandcritics.com|date = August 13, 2006|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಮೇ 21, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070521084701/http://news.monstersandcritics.com/southasia/article_1190181.php/61_girls_killed_in_airstrike_8_dead_in_Colombo_blast__2nd_Roundup_|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; The ಸರ್ಕಾರ stated that it was  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ training facility ಮತ್ತು that  children were ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ child soldiers,&lt;ref name=&quot;mg1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.mg.co.za/articlepage.aspx?area=/breaking_news/breaking_news__international_news/&amp;articleid=280855|title = Unicef: Bombed orphans were not Tamil Tigers |publisher = [[Mail and Guardian Online]] |date = August 15, 2006}}&lt;/ref&gt; although  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ clಗುರಿed  victims were schoolgirls attending  course on ಮೊದಲ aid at  orphanage.&lt;ref name=&quot;mg1&quot; /&gt;

===Attack on  Pakistani High Commissioner===

{{Main|Attack on Pakistani ambassador to Sri lanka}}
On  same day,  convoy carrying  [[Pakistan]]i [[High Commissioner]] to ಶ್ರೀಲಂಕಾ [[Bashir Wali Mohamed]] was attacked by  [[claymore antipersonnel mine]] concealed within  [[auto rickshaw]]. The High Commissioner escaped unhurt, but seven people were killed ಮತ್ತು  further seventeen injured in  blast.&lt;ref name=&quot;ndtv1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ndtv.com/template/template.asp?id=20040&amp;template=Lanka&amp;callid=0&amp;frmsrch=1&amp;txtsrch=Lanka  | title=Lanka blast: Pak envoy safe, 7 killed  | author = Rica Roy &amp; Anisa Khan |date=August 14, 2006 | publisher =NDTV }}&lt;/ref&gt; No group clಗುರಿed responsibility for  attack, but  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ blamed  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ. The [[Pakistan]]i [[High Commissioner]], [[Bashir Wali Mohamed]], clಗುರಿed that ಭಾರತ was strongly believed to have carried it out,&lt;ref name=&quot;at2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HI22Df01.html |title=The Pakistani muscle behind Colombo |author=Sudha Ramachandran |date=September 22, 2006 |publisher=Asia Times |access-date=ಜೂನ್ 22, 2010 |archive-date=ಜುಲೈ 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725112954/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/HI22Df01.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; in order to intimidate Pakistan, which is one of  main suppliers of ಸೇನೆ equipment to  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ.&lt;ref name=&quot;at2&quot; /&gt; Pakistan had promised one shipload of  wherewithal every 10 days in coming months, it was Pakistan’s assurance of solid support which prompted ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Defence Secretary Gotabhaya Rajapakse to publicly ರಾಜ್ಯ that Kilinochchi,  headquarters of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, would be liberated by  end of December.

===Fall of Sampur===
Since  resumption of violence, concerns were mounting among  ಸೇನೆ establishment that  strategically crucial&lt;ref name=&quot;reuters1&quot;&gt;{{cite news|url = http://today.reuters.co.uk/news/CrisesArticle.aspx?storyId=COL24804|title = Sri Lanka army battles rebels in northeast|work = Peter Apps|publisher = Reuters|date = September 12, 2006|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, 2006|archive-url = https://web.archive.org/web/20060903184404/http://today.reuters.co.uk/News/CrisesArticle.aspx?storyId=COL24804|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಶ್ರೀಲಂಕಾ Navy base in Trincomalee was under grave threat from ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ gun positions located in ಮತ್ತು around Sampur, which lies across  Koddiyar Bay from Trincomalee.&lt;ref name=&quot;saag1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.saag.org/%5Cnotes4%5Cnote331.html|title = Sri Lanka: LTTE's moment of truth at Sampur - Update 101|work = Col R Hariharan (retd.)|publisher = South Asai Analysis Group |date = September 8, 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu4&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/2006/09/05/stories/2006090505251300.htm|title = Sri Lankan army captures Sampur|work = B. Muralidhar Reddy|publisher = The Hindu|date = September 5, 2006|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071001023247/http://www.hindu.com/2006/09/05/stories/2006090505251300.htm|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Artillery fired from ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ bases in  area could potentially cripple  naval base, bringing it to  complete standstill ಮತ್ತು therefore cutting  only ಸೇನೆ supply chain to Jaffna. All ಚಳುವಳಿs of naval vessels were also under  constant surveillance of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ.&lt;ref name=&quot;saag1&quot; /&gt; These fears were backed up by  United States ಸೇನೆ advisory team which visited  ದ್ವೀಪ in 2005.

Following  clashes in Mavil Aru (Mavil Oya) ಮತ್ತು Muttur (Mooduthara),  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ had intensified attacks targeting  naval base in Trincomalee (Gokanna),&lt;ref name=&quot;hindu4&quot; /&gt; ಮತ್ತು in  speech on August 21, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ president Mahinda Rajapakse made clear  ಸರ್ಕಾರ intentions were to neutralize  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ threat from Sampur.&lt;ref name=&quot;hindu4&quot; /&gt; On August 28,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ launched  assault to retake  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ camps in Sampur ಮತ್ತು  adjoining Kaddaiparichchan (Gaeta-bara-hena)ಮತ್ತು Thoppur (Thupapura) areas. This led  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ to declare that if  ಆಕ್ರಮಣ continued,  ಕದನ ವಿರಾಮ would be officially over.

After steady progress, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ security forces led by Brigade Commander Sarath Wijesinghe&lt;ref name=&quot;hindu5&quot; /&gt; re-captured Sampur (Somapura) from  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ on September 4, ಮತ್ತು began to establish ಸೇನೆ bases there,&lt;ref&gt;{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&amp;sid=ax6hzULkWuCE|title = Sri Lanka Army captures Sampur |publisher = [[Bloomberg.com]] |date = September 4, 2006}}&lt;/ref&gt; as  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ admitted defeat ಮತ್ತು stated their cadres &quot;withdrew&quot; from  strategically important town.&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://www.bbc.co.uk/sinhala/news/story/2006/09/060904_sampoor_defeat.shtml| title = LTTE admits defeat in Sampoor|work = |publisher = BBC |date = September 4, 2006}}&lt;/ref&gt; It marked  ಮೊದಲ significant territorial change of hands since  signing of  ಕದನ ವಿರಾಮ agreement in 2002.&lt;ref name=&quot;iht1&quot;&gt;{{cite news |url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/09/04/asia/AS_GEN_Sri_Lanka.php|title =  Sri Lankan military captures key rebel territory, Tigers vow to keep fighting|work = |publisher = International Herald Tribune |date = September 3, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205184829/http://www.iht.com/articles/ap/2006/09/04/asia/AS_GEN_Sri_Lanka.php|archivedate=February 5, 2008}}&lt;/ref&gt; The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Military estimated that 33 personnel were killed in  ಆಕ್ರಮಣ, along with over 200 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ cadres.&lt;ref name=&quot;hindu5&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091204601400.htm|title = Fierce battles continue in Jaffna|work = B. Muralidhar Reddy|publisher = The Hindu|date = September 12, 2006|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 12, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070312233039/http://www.hindu.com/2006/09/12/stories/2006091204601400.htm|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

===ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ retaliation ಮತ್ತು further ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ===
The ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ struck back in October. First, they killed nearly 130 soldiers in  fierce battle at Muhamalai (Mahakanda),  crossing-point between ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ controlled area in  ಉತ್ತರ  of  ದೇಶ.&lt;ref name=&quot;dm2&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.dailymirror.lk/2006/10/18/front/1.asp | title =  No repeat of Muhamalai, President warns; orders full probe into debacle |work =Poorna Rodrigo and Sunil Jayasiri |publisher = The Daily Mirror|date=October 18, 2006}}&lt;/ref&gt; Just days later,  suspected ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ suicide bomber [[struck naval convoy]] in Habaraba, in  center of  ದೇಶ killing about 100 sailors who were returning home on leave.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.playfuls.com/news_10_1683-Bloodbath-in-Sri-Lanka-At-Least-100-Unarmed-Sailors-Dead.html | title = Bloodbath in Sri Lanka: At Least 100 Unarmed Sailors Dead | work =  | publisher = Playfuls.com | date = October 16, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ಜನವರಿ 13, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090113224201/http://www.playfuls.com/news_10_1683-Bloodbath-in-Sri-Lanka-At-Least-100-Unarmed-Sailors-Dead.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6045866.stm| title = Analysis: Sri Lanka military setbacks|work = |publisher = BBC |date = October 16, 2006 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt; It was  deadliest ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಧಾಳಿ in  history of  ಸಂಘರ್ಷ.&lt;ref name=&quot;zaman1&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.zaman.com/?bl=international&amp;alt=&amp;hn=37451 | title = Bloody Day in Sri Lanka: 103 Dead | work =  | publisher = Zaman Daily | date = October 17, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ಮೇ 11, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110511061254/http://www.zaman.com/?bl=international&amp;alt=&amp;hn=37451 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

Two days later, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ Sea Tiger cadres launched  attack ವಿರುದ್ಧ  ''Dakshina''  naval base in  southern port city of [[Galle]]. It was  farthest south any major ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ attack had taken place, ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳು 15 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ cadres who arrived in five suicide boats. The attack was repulsed by  ಸರ್ಕಾರ, ಮತ್ತು  damage to  naval base was minimum. All 15 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ suicide cadres are believed to have died in  attack, along with one ಶ್ರೀಲಂಕಾ Navy sailor.&lt;ref name=&quot;hindu6&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.hindu.com/2006/10/19/stories/2006101915420100.htm | title = LTTE attack on Galle repulsed | work = B. Muralidhar Reddy | publisher = The Hindu | date = October 19, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ನವೆಂಬರ್ 5, 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061105150432/http://www.hindu.com/2006/10/19/stories/2006101915420100.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

Despite these incidents, both parties agreed to unconditionally attend ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ in Geneva on October 28–29.&lt;ref name=&quot;car1&quot;&gt;{{cite news | url = http://conflict-religion.boker.tv/news/conflicts/hinduism/sri_lanka_tamil_tigers_ok_talks_with_sri_lanka_tamil_tigers_agree_to_unconditional_talks_with_sri_lankan_government | title = Sri Lanka - Tamil Tigers OK Talks With Sri Lanka: Tamil Tigers Agree to Unconditional Talks With Sri Lankan Government | work = BHARATHA MALLAWARACHI | publisher = Conflict and Religion | date = October 3, 2006 | access-date = ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 25, 2009 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090325181330/http://conflict-religion.boker.tv/news/conflicts/hinduism/sri_lanka_tamil_tigers_ok_talks_with_sri_lanka_tamil_tigers_agree_to_unconditional_talks_with_sri_lankan_government | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ  peace talks broke down due to disagreements over  reopening of  key A9 highway, which is  link between Jaffna ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ controlled areas in  south. While  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ wanted  highway, which was closed following fierce battles in August, to be reopened,  ಸರ್ಕಾರ refused, stating  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ would use it to collect tax from people passing through ಮತ್ತು would use it to launch further ಆಕ್ರಮಣs ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರ troops.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/29/europe/EU_GEN_Switzerland_Sri_Lanka_Talks.php | title =  Sri Lankan peace talks end in deadlock over road blockade |work =|publisher = International Herald tribune|date=October 28, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061104192937/http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/29/europe/EU_GEN_Switzerland_Sri_Lanka_Talks.php|archivedate=November 4, 2006}}&lt;/ref&gt;

Following  dawn of  new year, suspected [[ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ]] cadres carried out two bus bombings in  south of  ದೇಶ, killing 21 ನಾಗರಿಕರ. News reports stated that  attacks bore all  hallmarks of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ attack.&lt;ref name=&quot;an1&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL157334.htm| title =Fear and loathing in south Sri Lanka after bus bombs| work =Buddhika Weerasinghe|publisher = Reuters|date = January 8, 2007}}&lt;/ref&gt; The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ condemned  attacks ಮತ್ತು blamed  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ for carrying them out,&lt;ref name=&quot;mcns1&quot;&gt;''ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ'', [http://www.nationalsecurity.lk/fullnews.php?id=3298  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಖಂಡಿಸಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070223055805/http://www.nationalsecurity.lk/fullnews.php?id=3298 |date=2007-02-23 }}.&lt;/ref&gt; although  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ denied any involvement. Iqbal Athas,  analyst for Jane's Defence Weekly commented that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ's targeting of ನಾಗರಿಕರ was  cause for concern, ಮತ್ತು that further attacks ವಿರುದ್ಧ ನಾಗರಿಕರ couldn't be ruled out.&lt;ref name=&quot;glp1&quot;&gt;{{cite news| url =http://godlikeproductions.com/news/item.php?keyid=11224&amp;category=1| title =Suspected suicide bomber attacks S. Lanka bus| work =Simon Gardner| publisher =Reuters| date =January 6, 2007}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Other analysts too expressed fears that ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ attacks, which had largely been confined to ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ targets during  ಕದನ ವಿರಾಮ period, may now increasingly target ನಾಗರಿಕರ as in earlier stages of  ಸಂಘರ್ಷ.

===ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಳಿ===
{{Main|Eastern Theater of Eelam War IV}}
{{See also|Operation Definite Victory}}
ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2006ರಲ್ಲಿ, ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ [[ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶ]]ದಿಂದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಹೊರಗಟ್ಟಿ ಆನಂತರ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉತ್ತರಭಾಗದಿಂದಲೂ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜನರ ಮುಂದಿರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;dm1&quot;/&gt; 35,000 ಜನರನ್ನು ಮಾನವ ಗುರಾಣಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ &quot;ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ&quot; ತಾನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;reuters-12/14/2006&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/COL298949.htm | title =Sri Lanka military vows to drive Tigers from east coast| work =|publisher = Reuters|date = December 14, 2006}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದೆ ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಜನರು ಕೂಡ ಇದೇ ಗುರಿಯ ಪರವಾಗಿಮಾತನಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;iht-12/18/2006&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/18/asia/AS_GEN_Sri_Lanka_Refugees.php | title =Fleeing Tamil refugees describe being held by separatists as Sri Lanka shelled camps| publisher = International Herald Tribune|date = December 18, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205184839/http://www.iht.com/articles/ap/2006/12/18/asia/AS_GEN_Sri_Lanka_Refugees.php|archivedate=February 5, 2008}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್‌ 7, 2006ರಂದು ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಗುರಿಗಳ ನಡುವೆ [[ವಹರಾಯ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 45 ತಮಿಳು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು.

ತದನಂತರ, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 8, 2006ರಂದು ಪೂರ್ವದ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಲವಾದ [[ವಕರಾಯ್‌]]ಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವಿರುದ್ಧ ಬಟ್ಟಿಕೊಲೊವ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆ ದಾಳಿಮಾಡಿತು,&lt;ref name=&quot;Hindu-12/9/06&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200612091430.htm|title = Heavy fighting in Sri Lanka's restive east, 13 injured|work = |publisher = The Hindu|date = December 9, 2006|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080222023439/http://www.hindu.com/thehindu/holnus/001200612091430.htm|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯರು ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು [[ಮುಂಗಾರು]] ಮಳೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;saloon-12/16/06&quot;&gt;{{cite news | url =http://www.salon.com/wire/ap/archive.html?wire=D8M22IEO0.html | title =3,000 Tamils Flee to Escape Fighting| work =GEMUNU AMARASINGHE|publisher = The Hindu|date = December 16, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929141203/http://www.salon.com/wire/ap/archive.html?wire=D8M22IEO0.html|archivedate=September 29, 2007}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ನಡೆಯಬ್ದಹ್ಗುದಾಗಿದ್ದ ದಾಳಿಗೆ ಹೆದರಿ 20,000 ಸಾಮಾನ್ಯರು ವಾಕರೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಗುಳೆ ಹೊರಟರು. ಮಧ್ಯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯು ಹೊಸ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಜನವರಿ 19, 2007ರಂದು ವಾಕರ್‌ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸೇನೆಯ ವಶವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಾಯುಸೇನೆ]]ಯು [[ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ]]ಯ ನೌಕಾನೆಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಉತ್ತರ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ ಇಲ್ಲುಪ್ಪಯ್‌ಕಡವಯ್‌ ಎಂಬ ಜಾಗದ ಮೇಲೆದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಪದಹುಥುರಾಯ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 2, 2007ರಂದು 15 ಜನಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ ಆರೋಪಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/01/02/sri_lankan_air_force_says_tamil_base_hit/
|title=Rebel base hit, says government|accessdate=2006-01-07 |work=Boston.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070310024231/http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/01/02/sri_lankan_air_force_says_tamil_base_hit/|archivedate=2007-03-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slmm.lk/press_releases/statement%20-%20air%20strike.pdf |format=PDF |title=Press release on 29 April 2006 SUBJECT: Air strikes violate the Ceasefire Agreement |accessdate=2007-03-02 |work=SLMM |archive-date=2007-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625102927/http://www.slmm.lk/press_releases/statement%20-%20air%20strike.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ಸೇನೆಯು ಮೂರು ವಿವಿಧ ಜಾಗಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೇನಾ ವಕ್ತಾರ ಕೆಹೆಲಿಯ ರಂಬುಕ್‌ವೆಲ್ಲಾ &quot;ವಾಕರೆಯ ಜನರನ್ನು ಭಯೋದ್ಪಾದಕರ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ವಾಕರೆ(ವಕರೈ)ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ತರದ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವದ ಹುಲಿಗಳೊಂದಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4211 | title =Tigers admit fall of Vakarai | publisher =Asian Tribune | date =January 20, 2007 | access-date =ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2021 | archive-date =ಜುಲೈ 26, 2018 | archive-url =https://web.archive.org/web/20180726040911/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4211 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url =http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4208 | title =Sri Lanka Security forces captured LTTE controlled Vaharai | publisher =Asian Tribune | date =January 19, 2007 | access-date =ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2021 | archive-date =ಜುಲೈ 26, 2018 | archive-url =https://web.archive.org/web/20180726040919/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4208 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಿಲಿಟರಿ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1, 2007ರಂದು ಬಟ್ಟಿಕಲೋವದಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯು ಆರು ಸಿಂಹಳೀಯ ಸುನಾಮಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಆರೋಪಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;smh-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka says rebels killed aid workers | date=April 2, 2007 | url =http://www.smh.com.au/news/World/Sri-Lanka-says-rebels-killed-aid-workers/2007/04/02/1175366108841.html | work =Sydney Morning Herald | accessdate = 2007-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Tamil Tigers kill 6 civilian workers in Lanka | date=2007-04-02 | url =http://timesofindia.indiatimes.com/NEWS/World/Rest_of_World/Tamil_Tigers_kill_6_civilian_workers_in_Lanka/articleshow/1842392.cms | work =Times of India | accessdate = 2007-04-22}}&lt;/ref&gt; ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪದವೃಂದವು ಅಂಪಾರಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಬಾಂಬು ಸಿಡಿಸಿದರು, ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನೇಳು ಜನರು ಹತರಾದರು.&lt;ref name=&quot;bbc-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka blast 'kills civilians' | date=2007-04-02 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6517167.stm | work =BBC | accessdate = 2007-04-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bus-4/2/07&quot;&gt;{{cite news | title=Seventeen persons killed, over two dozens injured- Ampara [4th Lead] | date=2007-04-02 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070402_07 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-04-22 | archive-date=2007-04-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070407165748/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070402_07 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡೋ ಘಟಕಗಳು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಕ್ಯಾಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು&lt;ref name=&quot;ra-4/12/07&quot; /&gt; ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಸೇನೆಯು ಮಾರ್ಚ್‌ 28ರಂದು ಗೋಕಟುಗೊಲ್ಲಾ([[ಕೊಕ್ಕಡಿಚೋಲಯ್‌]])ದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನೆಲೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು&lt;ref name=&quot;mod-kkd-3/28/07&quot;&gt;{{cite news | title=Kokkadicholai LTTE base falls to SL Army | date=2007-03-28 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070328_06 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-04-22 | archive-date=2007-04-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070403180143/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070328_06 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 12ರಂದು 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎ5 ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-a5-4/12/07&quot;&gt;{{cite news | title=SL Army Troops gain complete control over the A-5 Main Road | date=2007-04-12 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070411_07 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-04-22 | archive-date=2007-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070927175656/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20070411_07 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಮಡಕಲಪುವ(ಬಟ್ಟಿಕೊಲೊವ)ದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ತೊಪ್ಪಿಗಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಕೇವಲ 140 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾಡಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಸೇನಾ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಒಂಭತ್ತು ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 184 ಹುಲಿ ಕ್ಯಾಡರ್‌ಗಳು ಹತರಾದರೆಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯಗಳಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;ra-4/12/07&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka captures key highway in rebel territory | date=2007-04-12 | url =http://www.radioaustralia.net.au/news/stories/s1895901.htm | work =Radio Australia | accessdate = 2007-04-22}}&lt;/ref&gt;

===ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ದಾಳಿ (ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು). ===
{{Main|2008–2009 SLA Northern offensive}}

ಅನೇಕ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು, ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2007ರ ನಂತರ ಹೋರಾಟದ ತೀವ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. During clashes in  Forward Defence Lines, separating their forces, ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳು ಭಾರೀ ಫಿರಂಗಿಗಳ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು, ನಂತರ ಮಿಲಿಟರಿ ದಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7046629.stm | title =  Sri Lanka on brink of all-out war | publisher = BBC News| date = October 16, 2007 | accessdate = 2007-12-31}}&lt;/ref&gt;
ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 22, 2007ರಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಅಡಗುತಾಣಗಳಾಗಿದ್ದ ಉಯಿಲಂಕುಲಾಮಾ ಮತ್ತು ತಂಪಾನಯ್‌ಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/22/07&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE defences in Mannar and Vavuniya fall to army; terrorists on the run with soaring casualties | date=December 22, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071222_08 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-12-31 | archive-date=2007-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071225110603/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071222_08 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 29, 2007ರಂದು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇಯ ಬಿಗಿಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಮನ್ನಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಪರಪ್ಪಕಂಡಲ್‌ಅನ್ನು ಸೇನೆಯು ಒತ್ತಿ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/29/07&quot;&gt;{{cite news | title=SLA overruns LTTE stronghold: several LTTE leaders injured- Mannar | date=2007-12-29 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071229_04 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-12-31 | archive-date=2007-12-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071230211156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071229_04 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ma-12/30/07&quot;&gt;{{cite news | title=33 terrorists killed, 38 wounded: SLA overruns LTTE stronghold- Mannar | date=2007-12-30 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_02 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-12-31 | archive-date=2007-12-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071230220342/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_02 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲೆ.ಜೆ.ಸರತ್‌ ಫೋನ್ಸೆಕಾ ''[[ಸಂಡೇ ಅಬ್ಸರ್‌ವರ್‌]]'' ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ Forward Defence Lineಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವನ್ನಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 3,000 ಹುಲಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗೆ ಅವರನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಲು ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;mod-no-12/30/07&quot;&gt;{{cite news | title=Wanni is surrounded on all prongs | date=December 30, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_05 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-12-31 | archive-date=2008-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080101155601/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071230_05 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ ಭೂಸೇನೆ, ವಾಯುಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಂದ ಬಂದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಷ್ಟು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೇನೆಯು ವನ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 5,000 ಹುಲಿ ಕ್ಯಾಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. The Commander of  Army intended to shift  current battles in  Forward Defence Lines to  decisive phase in August 2008. ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಪ್ರಕಾರ 2008ರಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೆನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite news | first= | last= | coauthors= | title=Forces' Chiefs predict Tiger extinction in 2008 | date=2007-12-31 | publisher= | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071231_01 | work=Ministry of Defence | pages= | accessdate=2007-12-31 | language= | archive-date=2008-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080101155611/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071231_01 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್‌ 26, 2007ರಂದು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಾಯುಸೇನೆ]]ಯು ಜಯಂತಿನಗರದ ಬಂಕರ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ವಾಯು ದಾಳಿಯಿಂದ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ವೆಲಿಪಿಲ್ಲಯ್‌ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌]] ತೀವ್ರ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆಂದು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮಿಲಿಟರಿ]]ಯು ಹೇಳಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-vp-12/19/07&quot;&gt;{{cite news | title=Prabhakaran injured in air attack | date=December 19, 2007 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071219_05 | work=Ministry of Defence | accessdate=2007-12-26 | archive-date=2007-12-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071221192746/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20071219_05 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ನವೆಂಬರ್‌ 2, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ವಾಯುದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಿಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕನಾದ [[ಎಸ್‌. ಪಿ. ತಮಿಳ್‌ಸೆಲ್ವನ್‌]] ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7074450.stm | title =  Senior Tamil Tiger leader killed | publisher = BBC News| date = November 2, 2007 | accessdate = 2007-12-31}}&lt;/ref&gt; ಶ್ರೀಲಂಕಾ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಎಲ್ಲ ನಾಯಕರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಶಪಥಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt; ಒಂದು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ-ಪರ ಜಾಲತಾಣವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಜನವರಿ 5, 2008ರಂದು ಶಂಕಿತ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನಾ Deep Penetration ಘಟಕ ನಡೆಸಿದ [[ಕ್ಲೇಮೋರ್‌ ಗಣಿ]] ambushಯಿಂದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮಿಲಿಟರಿ Intelligence ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕರ್ನಲ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7173679.stm | title =  Tamil intelligence chief killed | publisher = BBC News| date = January 6, 2008 | accessdate = 2008-01-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=24197 | title =  LTTE's Head of Military Intelligence killed in Claymore ambush | publisher = [[TamilNet]]| date = January 6, 2008 | accessdate = 2008-01-06}}&lt;/ref&gt;

==ಯುದ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾಲಾವಧಿ ==

{{Prose|section|date=September 2009}}
ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಒಪ್ವಂದವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;afp&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.france24.com/france24Public/en/archives/news/world/20080102-sri-lanka-tamil-tiger-cease-fire-end.php | title = Government ends ceasefire with Tamil Tigers| publisher = Agence France Presse|date = January 2, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081205104725/http://www.france24.com/france24Public/en/archives/news/world/20080102-sri-lanka-tamil-tiger-cease-fire-end.php|archivedate=December 5, 2008}}&lt;/ref&gt; ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 29, 2007ರಂದು defense secretary [[ಗೊಟಭಯ ರಾಜಪಕ್ಷ]]ರು ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೇ ಇದು ನಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Daily&quot;&gt;{{cite news|url = http://www.dailynews.lk/2007/12/29/sec01.asp|title = Ban LTTE, end truce|work = |publisher = Daily News|date = December 29, 2007|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20071231054702/http://www.dailynews.lk/2007/12/29/sec01.asp|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

ದಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌,&lt;ref name=&quot;State&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/jan/98381.htm/ | title = Government of Sri Lanka’s Withdrawal from Ceasefire Agreement |publisher = U.S. Department of State|date = January 3, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080104214927/http://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/jan/98381.htm/|archivedate=January 4, 2008}}&lt;/ref&gt; ಕೆನಡಾ,&lt;ref name=&quot;Foreign&quot;&gt;{{cite news|url = http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&amp;Language=E&amp;publication_id=385729&amp;docnumber=2|title = Statement on the possible escalation of violence in sri lanka|publisher = Foreign Affairs and International Trade Canada|date = January 3, 2008|access-date = ಜೂನ್ 22, 2010|archive-date = ಜನವರಿ 7, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080107090421/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?isRedirect=True&amp;Language=E&amp;publication_id=385729&amp;docnumber=2|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ&lt;ref name=&quot;Ministry&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.regjeringen.no/en/dep/ud/Press-Contacts/News/2008/Norway-regrets-the-Government-of-Sri-Lan.html?id=495581 | title = Norway regrets the Government of Sri Lanka’s decision to terminate the 2002 ceasefire agreement| work =|publisher = Ministry of Foreign Affairs|date = January 2, 2008}}&lt;/ref&gt; ಗಳು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ನೆರೆಯ ಭಾರತವು ಕೂಡ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಯುದ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;India&quot;&gt;{{cite news | url= http://mea.gov.in/pressbriefing/2008/01/04pb01.htm | title = In response to questions about Sri Lankan Government’s abrogation of Ceasefire Agreement of 2002, Official Spokesperson said:| publisher = Ministry of External Affairs, India|date = January 4, 2008}}&lt;/ref&gt;

ಜನವರಿ 10, 2008ರಂದು ಹುಲಿಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಹೊಸಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ ಬಿ.ನಾಡೇಸನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಆತನ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡದೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಕಾರಣ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಗೆ ಆಘಾತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಶಾಭಂಗವಾಗಿತ್ತು.  ಈಗಲೂ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲಂಅನ್ನೂ ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಹದಿನಾರಣೆಯಷ್ಟು ಗೌರವಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದೂ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯು ಹೇಳಿತು.     ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿರುವ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7180761.stm | title = Tamil Tigers in ceasefire appeal | publisher = BBC |date = January 10, 2008 | accessdate=January 4, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cfa&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=24249 | title = LTTE requests Norway to continue facilitation, urges IC's support for Tamil rights | publisher = TamilNet |date = January 10, 2008}}&lt;/ref&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್‌ 23, 2008ರಂದು troops manning  [[Muhamalai Forward Defence Line]] attempted to open  third front ಮತ್ತು ಜಫ್ನಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಿಂದ [[ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ 185 ಜನರ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;apr2308&quot;&gt;{{cite news | url= http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/23/srilanka.battle/index.html | title= Sources: Tigers' feint kills 100 Sri Lanka troops | publisher= CNN | date= April 23, 2008 | access-date= ಜೂನ್ 22, 2010 | archive-date= ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230411090205/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/23/srilanka.battle/index.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

ಮೇ 9, 2008ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯ ಅಡಂಪನ್‌ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜೂನ್‌‍ 30, 2008ರಂದು ಎಸ್‌ಎಲ್‌ಎ ತಂಡಗಳು ಪೆರಿಯಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಮನ್ನಾರ್‌ battlefrontಅನ್ನು ವವುನಿಯಾ battlefront ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಬಿಟ್ಟವು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/01/08&quot;&gt;{{cite news | title=Wanni liberation enters decisive phase; Two warfronts linked up | date=July 1, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080701_01 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-07-01 | archive-date=2008-07-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080704114119/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080701_01 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 16, 2008ರಂದು, ದ್ವೀಪದ ವಾಯವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ನೆಲೆಯಾದ [[ವಿಡಟ್ಟಲ್‌ಟಿವು]] ನಗರವನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/16/08&quot;&gt;{{cite news | title =Vidattaltivu Liberated; terrorists suffer fatal blow | date =July 16, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080716_03 | work =Ministry of Defence | accessdate =2008-07-16 | archive-date =2008-07-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080718234304/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080716_03 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 20, 2008ರಂದು  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯು ಇಲುಪ್ಪೈಕಡವೈ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/20/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops Liberate Illuppaikkadavai | date=July 20, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080720_02 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-07-20 | archive-date=2008-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080722223609/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080720_02 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

[[ಕೊಲೊಂಬೋ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದ [[ಸಾರ್ಕ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 15ನೇ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಜುಲೈ 28ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ 4ರವರೆಗೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಜುಲೈ 21, 2008ರಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;dm 22/07/08&quot;&gt;{{cite news | first=Jamila | last=Najmuddin | coauthors= | title=LTTE set to declare unilateral ceasefire | date=July 22, 2008 | publisher=Daily Mirror | url=http://www.dailymirror.wijeya.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=21107 | accessdate=2008-07-22 | archive-date=2008-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080722223548/http://www.dailymirror.wijeya.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=21107 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅನಗತ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಕ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-07/25/08&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE's ceasefire: Public relations or more? | date= July 25, 2008 | url =http://in.rediff.com/news/2008/jul/25guest2.htm | work =Rediff News | accessdate = 2008-08-04}}&lt;/ref&gt;

===ಸರ್ಕಾರದ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸೇನಾ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು===

ಆಗಸ್ಟ್‌ 2, 2008ರಂದು [[ಮನ್ನಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಕಡೆಯ ಬಿಗಿಹಿಡಿತವಾದ   ವೆಲ್ಲಾಂಕುಲಮ್‌ ನಗರವು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನೆಯ ವಶವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-08/02/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops capture LTTE's last stronghold in Mannar District | date=August 2, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080802_06 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-08-02 | archive-date=2008-08-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080805155156/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080802_06 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದರಿಂದ ಸೇನೆಯು ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮನ್ನಾರ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-08/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka Army captured Vellankulam – last bastion of Tigers in Mannar district | date=August 3, 2008 | url=http://www.asiantribune.com/?q=node/12554 | work=Asian Tribune | accessdate=2008-08-04 | archive-date=2018-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180323092800/http://www.asiantribune.com/?q=node%2F12554 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸೇನೆಯು ಮನ್ನಾರ್‌-ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ [[ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_08/August1145347CH.html |title=Sri Lankan troops enter Tigers’ final frontier |publisher=Colombopage.com |date=2008-08-01 |accessdate=2009-05-17 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012213506/http://www.colombopage.com/archive_08/August1145347CH.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; defence ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ [[ಗೊಟಭಯ ರಾಜಪಕ್ಷ]] ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ  [[ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ]]ಯ ಬಿಗಿಹಿಡಿತವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=23222 |title=Sri Lanka Breaking News-Daily Mirror Online |publisher=Dailymirror.lk |date= |accessdate=2009-05-17 |archive-date=2008-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080909230842/http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=23222 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಸೇನೆಯು ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ನಡೆಸಿದ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 2, 2008ರಂದು [[ಮಲ್ಲಾವಿ]] ನಗರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ma-09/02/08&quot;&gt;{{cite news | title =LTTE's strategic bastion Mallavi falls to security forces | date =September 2, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080902_07 | work =Ministry of Defence | accessdate =2008-09-02 | archive-date =2008-09-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080906000010/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080902_07 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 9, 2008ರಂದು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯು [[ವಾಯುನಿಯ]] ವಾಯುನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ದಿಢೀರ್‌ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು,ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವುಗಳಾದವು ಎಂದು ಸೇನೆಯು ಹೇಳಿದರೆ ಪ್ರತಿರೋಧಿಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;mod-va-09/09/08&quot;&gt;{{cite news | title=Security Forces crush major terror attack at Vavuniya | date=September 9, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080909_02 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-09-09 | archive-date=2008-09-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080911203435/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080909_02 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-tn-09/09/08&quot;&gt;{{cite news | title=Mission on Vanni SF HQ successful, Tiger aircrafts safe - LTTE | date=September 9, 2008 | url =http://www.tamilnet.com/art.html?catid=13&amp;artid=26876 | work =TamilNet | accessdate = 2008-09-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bbc-09/10/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka jets attack rebel base | date=September 10, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7607610.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-09-10}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 15, 2008ರಂದು ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಅಕ್ಕರಯಂಕುಲಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಗ್ರ       ಕದನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ki-09/15/08&quot;&gt;{{cite news | title =Fierce gun battle in Akkarayankulam, 18 terrorists killed, many injured | date =September 15, 2008 | url =http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080915_05 | work =Ministry of Defence | accessdate =2008-09-15 | archive-date =2008-09-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080916015734/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20080915_05 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 3, 2008ರಂದು ಯುಎನ್‌ ಯೇಡ್‌ನ 650 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊತ್ತ 51 ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಸರಕನ್ನು ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಹತ್ತಿರತ್ತಿರ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊರಟುಹೋಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Civilians flee Tamil Tiger centre | date=October 10, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7651232.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-10-03}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 6, 2008ರಂದು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತ ಮೇಜರ್‌ ಜೆನರಲ್‌ [[ಜನಕ ಪೆರೇರ]]ರವರು ಇತರ 26 ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ಸರ್ಕಾರವು [[ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ]]ಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಈ ನಡುವೆ ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ {{convert|2|km|mi|abbr=on}} ತಮ್ಮ ತಂಡಗಳು ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿಯ ಹುಲಿಗಳ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರದ ಒಳಗೇ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/06/08&quot;&gt;{{cite news | title = Suicide blast hits Sri Lanka town | date=October 6, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7653945.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-10-06}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 17, 2008ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನೆ ಮನ್ನಾರ್‌-ಪೂನಾರಿನ್‌ (ಎ-32) ಉತ್ತರ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಿತು, ಇದರಿಂದ ವಾಯವ್ಯ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ [[ಕಡಲು ಹುಲಿ]]ಯ  ಕಡೆಯ ಬಿಗಿಹಿಡಿತವಾಗಿದ್ದ ನಚ್ಚಿಕುಡವನ್ನು ಸೇನೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/17/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops encircle Nachchikudha; LTTE on the verge of losing Sea Tiger stronghold | date=October 17, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081017_07 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-10-17 | archive-date=2008-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081020031941/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081017_07 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿದ್ದ 200,000 ನಾಗರಿಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಸಂಚಕಾರ ಬಂದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಆದರೆ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ಸಂಧಾನಗಳ ನಿಷ್ಠೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಂದೇಹಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೇ ಆಗಲಿ ಭಾರತವೇ ಆಗಲಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-10/17/08-2&quot;&gt;{{cite news | title=West urged not to ignore Sri Lanka | date=October 17, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7676839.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-10-18}}&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 28, 2008ರಂದು ಕಿಲಿನೊಚ್ಚಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನೆಯು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇಯ ನಚ್ಚಿಕೊಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕೊತ್ತಲದ ಮೇಲೆ ಅಂತಿಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರನೆಯ ದಿನವೇ ಅದು ಸೈನ್ಯದ ವಶವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/28/08&quot;&gt;{{cite news | title=SLA crush LTTE defences: fall of Nachchikuda imminent | date=October 28, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081028_08 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-10-28 | archive-date=2008-10-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081031072110/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081028_08 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ki-10/29/08&quot;&gt;{{cite news | title=Nachchikuda falls to troops - Kilinochchi | date=October 29, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081029_08 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-10-29 | archive-date=2008-11-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081101061848/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081029_08 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ, ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯ ಪಡೆ 1 ಪೂನೆರಿನ್‌ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತ ಕಿರಂಚಿ, ಪಾಲವಿ, ವೆರವಿಲ್, ವಲಯ್‌ಪಡು ಮತ್ತು ಡೆವಿಲ್ಸ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-ki-11/11/08&quot;&gt;{{cite news | title=Heavy fighting at Wanni fronts; Troops recover 9 LTTE bodies | date=November 11, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081111_11 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-11-11 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510102849/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081111_11 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/11/08&quot;&gt;{{cite news | title=Tamil Tiger 'strong point taken' | date=November 11, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7722705.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-11-12}}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್‌ 15, 2008ರಂದು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯ ಪಡೆ 1ರ ತಂಡವು [[ಪೂನೆರಿನ್‌]]ನ ತಮಿಳುಹುಲಿ ಬಿಗಿಹಿಡಿತದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/15/08&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'takes Tiger base' | date=2008-11-15 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7730850.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-11-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-ki-11/15/08&quot;&gt;{{cite news | title=Mop up operations in progress in Pooneryn salient; Air Force comes to troops assistance | date=November 15, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081115_04 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-11-16 | archive-date=2008-12-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081201171559/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081115_04 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ನವೆಂಬರ್‌ 3, 2008ರಂದು, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಜಾಫ್ನಾ–ಕ್ಯಾಂಡಿ (ಎ-9) ರಸ್ತೆಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯ ಪಡೆ 3ಅನ್ನು ಮಂಕಲುಮ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-mu-11/03/08&quot;&gt;{{cite news | title=Army Task Force 3 comes into action; pounds LTTE positions in Mankulam | date=November 3, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081103_05 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-11-03 | archive-date=2008-11-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081106110927/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081103_05 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನವೆಂಬರ್‌ 17, 2008ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನಾ ತಂಡಗಳು [[ಮಂಕುಲಮ್‌]] ಮತ್ತು  ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;mod-mu-11/17/08&quot;&gt;{{cite news | title=Troops overrun Mankulama: LTTE flee amidst heavy casualties- Mullaittivu | date=November 17, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081117_06 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-11-22 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510103335/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081117_06 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4, 2008ರಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೇನೆಯು ಮುಲ್ಲೈಟಿವು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲಂಪಿಲ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-12/05/08&quot;&gt;{{cite news | title=S Lanka army 'enters rebel town' | date=December 5, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7766378.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-12-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-12/04/08&quot;&gt;{{cite news | title=59 Div troops enter Alampil sea tiger bastion | date=December 4, 2008 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081204_03 | work=Ministry of Defence | accessdate=2008-12-06 | archive-date=2008-12-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081205131234/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20081204_03 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Fall of Kilinochchi ಮತ್ತು subsequent events===
{{Main|Battle of Kilinochchi (2008–2009)}}

ಒಪ್ಪಂದing to  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ Army,  attack on Kilinochchi started on November 23, 2008. Troops were attacking rebels' defences from ಮೂರು directions.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-11/24/08&quot;&gt;{{cite news | title=S Lanka attack on rebel 'capital' | date=November 24, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7745162.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-11-24}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ offered  stiff resistance, ಮತ್ತು  prolonged attack resulted in heavy casualties on both sides.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-12/17/08&quot;&gt;{{cite news | title='Many dead' in Sri Lanka battles | date=December 17, 2008 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7786183.stm | work =BBC News | accessdate = 2008-12-26}}&lt;/ref&gt;

Not until January 1, 2009, were SLA troops able to capture [[Paranthan]], which is located to  ಉತ್ತರ  of Kilinochchi along  A-9 route. ಒಪ್ಪಂದing to unnamed defence observers,  fall of Paranthan isolated  southern periphery of  Elephant Pass ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ foothold ಮತ್ತು also exposed  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ's main fortification at Kilinochchi.&lt;ref name=&quot;mod-ki-01/01/09&quot;&gt;{{cite news | title=Paranthan LTTE garrison captured: Troops make headway at Wanni battles | date=January 1, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090101_01 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-01-06 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510103220/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090101_01 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

On January 2, 2009,  President of ಶ್ರೀಲಂಕಾ, [[Mahinda Rajapaksa]], announced that troops had captured Kilinochchi, which  rebels had used for over  decade as their de facto administrative capital.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindu.com/2009/01/03/stories/2009010357740100.htm |title=Kilinochchi captured in devastating blow to LTTE |publisher=Hindu.com |date= |accessdate=2009-05-17}}&lt;/ref&gt; It was noted that  loss of Killinochchi had caused  substantial dent in  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ's image as  capable, ruthless terrorist group.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-01/03/content_10596928.htm |title=The fall of rebel headquarters: what does it hold for Sri Lanka? |publisher=News.xinhuanet.com |date=2009-01-03 |accessdate=2009-05-17}}&lt;/ref&gt; The fall of Kilinochchi to  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ troops was celebrated by fire crackers throughout  ದ್ವೀಪ. It was also stated that after  fall of Kilinochchi  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was likely to collapse before long under unbearable ಸೇನೆ pressure on multiple fronts.&lt;ref&gt;[http://www.island.lk/2009/01/03/editorial.html ಜಾಗತಿಕ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ವಿಪತ್ತು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624062509/http://www.island.lk/2009/01/03/editorial.html |date=2009-06-24 }}.&lt;/ref&gt;

As of January 8, 2009,  Tigers were abandoning their positions on  Jaffna peninsula to make  last stand in  jungles of [[Mullaitivu]], their last main base.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-01/08/09&quot;&gt;{{cite news | title=Army 'takes more Tiger territory' | date=January 8, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7817110.stm | work =BBC News | accessdate = 2009-01-08}}&lt;/ref&gt; The entire Jaffna peninsula was captured by  ಶ್ರೀಲಂಕಾ Army by January 14, 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601091&amp;sid=aehebYR1I8gI&amp;refer=india |title=Sri Lankan Military Seizes Last Rebel Base on Jaffna Peninsula |publisher=Bloomberg.com |date=2009-01-14 |accessdate=2009-05-17}}&lt;/ref&gt;

On January 25, 2009, SLA troops captured [[Mullaittivu]] town,  last ತಮಿಳು ಹುಲಿ rebel stronghold.&lt;ref name=&quot;mod-bbc-01/25/09&quot;&gt;{{cite news | title=Last Tamil Tiger bastion 'taken' | date=January 25, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7849684.stm | work =BBC News | accessdate = 2009-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes 2009/01/26&quot;&gt;{{cite news | author = Somini Sepgupta |title = Sri Lankan Troops Take Last Rebel Stronghold |date = January 26, 2009 |publisher=New York Times |url = https://www.nytimes.com/2009/01/26/world/asia/26lanka.html?hp |accessdate = 2009-01-26 }}&lt;/ref&gt;

On February 3, 2009,  United States,  [[European Union]], [[Japan]] ಮತ್ತು [[Norway]] issued  joint statement urging  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು to lay down their arms ಮತ್ತು end hostilities, as there was just  short time before  Tigers lost all  territory still under their control.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7867743.stm ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಟೈಗರ್ಸ್ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಸಲು ಒತ್ತಾಯ ಪಡಿಸಿದರು], ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್''.&lt;/ref&gt;

On February 5, 2009,  ಸೇನೆ captured  last [[Sea Tiger]] base in Chalai, reducing  territory under rebel control to less than some 200&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;mod-mu-02/05/09&quot;&gt;{{cite news | title=Army captures last sea tiger base &amp; clears entire Visuamadu area | date=February 5, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090205_08 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-02-05 | archive-date=2009-02-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090227182635/http://defence.lk/new.asp?fname=20090205_08 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

On February 20, 2009, two ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ planes on  suicide mission attacked  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ capital [[ಕೊಲಂಬೊ]], killing 2 ಮತ್ತು wounding 45. Both planes were reportedly shot down by  [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಾಯು ದಳ]] before they could damage  intended targets which were  Army Headquarters ಮತ್ತು  main Airforce base.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=Cricket&amp;id=be92742a-93ec-45ae-8445-3255107d44ef&amp;MatchID1=4932&amp;TeamID1=7&amp;TeamID2=8&amp;MatchType1=1&amp;SeriesID1=1247&amp;PrimaryID=4932&amp;Headline=LTTE+air+power+has+collapsed%3a+officials |title=LTTE air power has collapsed: officials |publisher=Hindustantimes.com |date=2009-02-23 |accessdate=2009-05-17 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Tamil Tiger planes raid Colombo | date=February 20, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7902392.stm | work=BBC | accessdate = 2009-02-20 }}&lt;/ref&gt;

This stage of  war has been marked by increased brutality ವಿರುದ್ಧ ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು rapidly mounting civilian casualties. On February 19, 2009, [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು Watch]] issued  report accusing  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ army of &quot;slaughtering&quot;  ನಾಗರಿಕರ during indiscriminate artillery attacks (including repeated shelling of hospitals) ಮತ್ತು calling on  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ to end its policy of &quot;detaining displaced persons&quot; in ಸೇನೆ-controlled internment camps. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು Watch also urged  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು to permit trapped ನಾಗರಿಕರ to leave  war zone ಮತ್ತು to &quot;stop shooting at those who try to flee&quot;.&lt;ref name=&quot;hrw-2/19/08&quot;&gt;[https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/srilanka0209webwcover_0.pdf ಯುದ್ಧ ಸ್ಥಳಾಂತರ: ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವನ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂದನೆ ], ''ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವೀಕ್ಷಣೆ''.  ಫೆಬ್ರುವರಿ 23, 2009.&lt;/ref&gt; The [[UN]] was also concerned over  condition of internally displaced persons ಮತ್ತು estimated that some 200,000 people were being squeezed into  narrow 14&amp;nbsp;square kilometre patch of land on  coast in Vanni, which  ಸರ್ಕಾರ had declared  'no-fire zone'.&lt;ref name=&quot;un-2/27/08&quot;&gt;[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30046&amp;amp;Cr=sri+lanka&amp;amp;Cr1= ತಿಕ್ಕಾಟಗಳಿಂದ  ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಶ್ರೀಲಂಕನ್ಸ್‌ರ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಬಗ್ಗೆ ಕದನ ಯುಎನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕಾಳಜಿತೋರಿದರು.], ''ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್''.. ಫೆಬ್ರುವರಿ 23, 2009.&lt;/ref&gt;

On March 26, 2009,  ಸೇನೆ clಗುರಿed that there was only one square kilometre left in ತಮಿಳು ಹುಲಿ control outside  no-fire zone. Less than three years ago,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ controlled 15,000&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. ರಾಜಕೀಯ pressure was placed on Mahinda Rajapaksa to find  ರಾಜಕೀಯ solution to  ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು he called for  meeting with parliamentarians allied with  Tigers, but they refused until  ಸರ್ಕಾರ resolved  humanitarian crisis faced by ನಾಗರಿಕರ trapped in  fighting.&lt;ref&gt;[http://ca.news.yahoo.com/s/reuters/090326/world/international_us_srilanka_war ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕೊನೆಯ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಆಫ್ ಎಂದು ಹೇಳಿತು ಜೊತೆಗೆ ಟೈಗರ್ಸ್ ಸಮೀಪಿಸಿದರು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.&lt;/ref&gt;

===Fighting in  'no-fire zone'===

On April 5, 2009, SLA troops gained total control over  entire area of Puthukkudiyirippu, pushing  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು into  no-fire zone set up for ನಾಗರಿಕರ.&lt;ref name=&quot;mod-mu-04/05/09&quot;&gt;{{cite news | title=Troops unshackle LTTE grip on Puthukkudiyirippu: Over 250 terrorists killed | date=April 5, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090405_04 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-04-05 | archive-date=2009-04-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090408124001/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090405_04 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Army 'routs Tigers in north-east' | date=April 5, 2009 | url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7984184.stm | work=BBC | accessdate = 2009-04-05 }}&lt;/ref&gt;

On April 20, 2009,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ army captured  {{Convert|3|km|adj=on|0}} long earth bund, built by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ on  western border of  no-fire zone, ಮತ್ತು rescued over 30,000 ನಾಗರಿಕರ who had been trapped at  Puthumathalan ಮತ್ತು Amplalavanpokkani areas.&lt;ref name=&quot;mod-mu-04/20/09&quot;&gt;{{cite news  | title=World's largest hostage rescue mission becomes success; over 30,000 rescued  | date=April 20, 2009  | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090420_09  | work=Ministry of Defence  | accessdate=2009-04-20  | archive-date=2012-09-23  | archive-url=https://web.archive.org/web/20120923171711/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090420_09  | url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Thousands flee Sri Lanka combat | date=April 20, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8007465.stm | work=BBC | accessdate = 2009-04-20 }}&lt;/ref&gt; Meanwhile,  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ accused  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ of killing about 1,000 ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು injuring many more during its latest ಸೇನೆ ಆಕ್ರಮಣ.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'killed civilians' | date=April 21, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8009459.stm | work=BBC | accessdate = 2009-04-21 }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ has attacked  fleeing ನಾಗರಿಕರ using  suicide bomber ಮತ್ತು killing around 15 ನಾಗರಿಕರ.

On April 21, 2009, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ troops reportedly launched  ‘final assault’ ವಿರುದ್ಧ  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, especially targeting its ನಾಯಕ, [[Vellupillai ಪ್ರಭಾಕರನ್‌]]. At  same time,  mass ತಮಿಳು exodus from  'no-fire zone' was under way.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Final assault begins as LTTE vows to fight on | date=April 22, 2009 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/Final-assault-begins-as-LTTE-vows-to-fight-on/articleshow/4432129.cms | work=The Times of India | accessdate = 2009-04-22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Mass Tamil exodus from rebel area | date=April 21, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8010818.stm | work=BBC | accessdate = 2009-04-22 }}&lt;/ref&gt;

On April 22, 2009, two senior ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸದಸ್ಯರುಗಳು (ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ media co-ordinator Velayuthan Thayanithi, alias Daya Master, ಮತ್ತು  top interpreter Kumar Pancharathnam, alias George)&lt;ref&gt;[http://defence.lk/new.asp?fname=20090422_07 ದಯಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನೆ ಹುಡುಕಲು ನಿರಾಕರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426230549/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090422_07 |date=2009-04-26 }}.&lt;/ref&gt; surrendered to  advancing ಶ್ರೀಲಂಕಾದ army. This came as &quot; rude shock&quot; ಮತ್ತು  major setback for  rebel ನಾಯಕತ್ವ.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Two key Tamil Tigers 'surrender'| date=April 22, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8012016.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-04-24 }}&lt;/ref&gt;

By April 25, 2009,  area under  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ was reduced to 10&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. While  ತಮಿಳು exodus from  'no-fire zone' continued,  [[UN]] estimated that around 6,500 ನಾಗರಿಕರ may have been killed ಮತ್ತು another 14,000 wounded between January 2009 ಮತ್ತು April 2009.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Prabhakaran trapped in 10sqkm area:Lanka army| date=April 24, 2009 | url = http://timesofindia.indiatimes.com/World/Prabhakaran-trapped-in-10sqkm-areaLanka-army/articleshow/4445465.cms | work=Times Of India| accessdate = 2009-04-24 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka rejects rebel ceasefire| date=April 27, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8019865.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-12 }}&lt;/ref&gt; ಒಪ್ಪಂದing to  BBC,  land recaptured by  army from  rebels in  past few months is totally depopulated ಮತ್ತು  destruction is seen everywhere.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Journey to Sri Lanka's frontline| date=April 25, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8017945.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-11 }}&lt;/ref&gt;

On April 29, 2009,  Ministry of Defence aired  interview called  [http://defence.lk/new.asp?fname=HiddenReality Hidden Reality] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502080311/http://www.defence.lk/new.asp?fname=HiddenReality |date=2009-05-02 }}, with Daya Master ಮತ್ತು George, of their experience ಮತ್ತು time in  'no-fire zone'. When asked why they had surrendered, both men stressed that rebels were shooting at  ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು preventing them from escaping from  'no-fire zone' to safety in ಸರ್ಕಾರ-controlled areas. They also confirmed that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ were still abducting ಮತ್ತು conscripting children as young as 14 years old, ಮತ್ತು would fire at anyone who tried to resist. BBC news also reported that  Tigers are forcefully recruiting young children ಮತ್ತು are stopping people from moving out to ಸರ್ಕಾರ-controlled areas.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Natarajan |first=Swaminathan |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/7985155.stm |title=World &amp;#124; South Asia &amp;#124; Sri Lanka civilians tell of war ordeal |publisher=BBC News |date=2009-04-06 |accessdate=2009-05-17}}&lt;/ref&gt;

On May 8, 2009,  group of ಸ್ವಾತಂತ್ರ United Nations experts called on  [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಭೆ]] to urgently set up  international inquiry to address  “critical” situation in ಶ್ರೀಲಂಕಾ amid fighting between  Army ಮತ್ತು ತಮಿಳು rebels. ಒಪ್ಪಂದing to  [[UN Office for Coordination of Humanitarian Affairs]] ([[OCHA]]), over 196,000 people fled  ಸಂಘರ್ಷ zone,  shrinking pocket of land on  north-east coastline, where clashes continued between ಸರ್ಕಾರ troops ಮತ್ತು  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ, while at least 50,000 people were still trapped there.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Urgent international scrutiny needed in Sri Lanka, say UN rights experts | date=May 8, 2009 | url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30740&amp;Cr=Sri%20Lanka&amp;Cr1= | work=UN | accessdate = 2009-05-11 }}&lt;/ref&gt;

Dr. V. Shanmugarajah, working in  makeshift hospital in  ಸಂಘರ್ಷ zone, made  clಗುರಿ (which  BBC stated was &quot;impossible to verify&quot;) that at least 378 ನಾಗರಿಕರ were killed ಮತ್ತು another 1,122 hurt during heavy ಮತ್ತು lengthy shelling overnight on May 9, 2009. The ವ್ಯವಹಾರಿಕ stated that  shelling came from territory controlled by  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ army. The Ministry of Health denied that there was  ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಹಾರಿಕ with  BBC source's name in  ಸಂಘರ್ಷ zone. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ denied shelling  'no-fire zone', ಮತ್ತು attributed it to  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ. Videos were released to  media of  site ಮತ್ತು  site was clearly affected by  war.&lt;ref&gt;{{cite news | title='Steep rise' in Sri Lanka deaths | date=May 10, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8042341.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-05/12/09&quot;&gt;{{cite news | title=BBC - What they do not wish to see | date=May 12, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090511_15 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-05-12 | archive-date=2009-05-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090515011258/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090511_15 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; A UN spokesman in ಕೊಲಂಬೊ, Gordon Weiss, said more than 100 children died during  &quot;large-scale killing of ನಾಗರಿಕರ&quot; ಮತ್ತು described  situation in northern ಶ್ರೀಲಂಕಾ as  &quot;bloodbath&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news | title=UN mourns Sri Lanka 'bloodbath' | date=May 11, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8043169.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-11 }}&lt;/ref&gt; [[UN Secretary-General]] Ban Ki-moon said he was appalled at  killing of hundreds of ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನಾಗರಿಕರ caught in  middle of hostilities between  army ಮತ್ತು  ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ವಾದಿ ತಮಿಳು rebels over  weekend. He voiced deep concern over  continued use of heavy weapons in  ಸಂಘರ್ಷ zone, but also stressed that  “reckless disrespect shown by  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ for  safety of ನಾಗರಿಕರ has led to thousands of people remaining trapped in  area”.&lt;ref&gt;{{cite news | title=UN chief ‘appalled’ by weekend death toll in Sri Lankan conflict | date=May 11, 2009 | url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30759&amp;Cr=sri+lanka&amp;Cr1= | work=UN | accessdate = 2009-05-12 }}&lt;/ref&gt;

On May 13, 2009, Dr. T. Varatharajah in Mullivaikal told  BBC more than 50 people had died when two shells hit  zone's main hospital compound. Sources in  UN said they agreed with that figure ಮತ್ತು that 100 had been injured. A ಶ್ರೀಲಂಕಾದ technician working for  [[International Committee of Red Cross]] was killed in shelling along with his mother,  organisation said. US President Barack Obama urged ಶ್ರೀಲಂಕಾ to stop &quot;indiscriminate shelling&quot; of ನಾಗರಿಕರ ಮತ್ತು urged ತಮಿಳು ಹುಲಿ rebels to lay down their arms.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Tamil war zone hospital hit again | date=May 13, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8048087.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lankasrinews.com/view.php?2b34OXJ4a3df5Am34d0IOoM3a03O4BBa4d35TmA4e0d60Mmcce0ccYdZ2cce3lYo2e |title=SLA shells hospital again, several killed including doctor, ICRC worker |publisher=Lankasrinews.com |date= |accessdate=2009-05-17 |archive-date=2009-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090516115707/http://www.lankasrinews.com/view.php?2b34OXJ4a3df5Am34d0IOoM3a03O4BBa4d35TmA4e0d60Mmcce0ccYdZ2cce3lYo2e |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; In  unanimous statement  UN Security ಸಭೆ &quot;strongly condemned  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ for its continued use of ನಾಗರಿಕರ as human shields ಮತ್ತು acknowledged  legitimate right of  ಸರ್ಕಾರ of ಶ್ರೀಲಂಕಾ to combat terrorism”. At  same time, ಸಭೆ ಸದಸ್ಯರುಗಳು “expressed deep concern at  reports of continued use of heavy calibre weapons in areas with high concentrations of ನಾಗರಿಕರ, ಮತ್ತು expected  ಸರ್ಕಾರ of ಶ್ರೀಲಂಕಾ to fulfil its commitment in this regard”.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Security Council voices ‘grave’ concern over Sri Lanka humanitarian crisis | date=May 13, 2009 | url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=30785&amp;Cr=sri+lanka&amp;Cr1= | work=UN | accessdate = 2009-05-14 }}&lt;/ref&gt;

On May 16, 2009, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ troops broke through ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ defences ಮತ್ತು captured  last section of coastline held by ತಮಿಳು ಹುಲಿ rebels. The army reported it was set to &quot;clear&quot; remaining rebel-held land within days.&lt;ref&gt;{{cite news | title=Sri Lanka army 'controls coast' | date=May 16, 2009 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8053091.stm | work=BBC news | accessdate = 2009-05-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mod-mu-05/16/09&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lanka's coast free of terror; Army 58 Div links up with the 59 Div | date=May 16, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_02 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-05-16 | archive-date=2009-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090519180146/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_02 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Later  ಸೇನೆ clಗುರಿed, allegedly citing intercepted ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ communication, that rebels are preparing for  mass suicide after being effectively cut-off of escape routes.&lt;ref name=&quot;mod-nfz-05/16/09&quot;&gt;{{cite news | title=LTTE prepares for mass suicide; key terror leaders trapped | date=May 16, 2009 | url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_08 | work=Ministry of Defence | accessdate=2009-05-16 | archive-date=2009-05-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090519180152/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090516_08 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Some rebels have been reported to be blowing themselves up.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/may/17/tamil-tigers-surrender|title=Tamil Tigers announce plan to surrender|last=Chamberlain|first=Gethin|coauthors=David Batthy|date=17 May 2009|work=The Observer|accessdate=2009-05-17 | location=London}}&lt;/ref&gt;

''[[The Times]]''  newspaper has reported, clಗುರಿing  source within U.N., that as many as 20,000 ನಾಗರಿಕರ were killed in  Safe Zone.&lt;ref name=&quot;times&quot;&gt;{{cite news | url= http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece | title= Slaughter in Sri Lanka | publisher= The Times | accessdate= 29 May 2009 | date= 29 May 2009 | location= London | archive-date= 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110429054611/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; The paper further asserted that some of  deaths were caused by  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು but most were as  result of shelling by  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ. The UN had estimated that 6,500 ನಾಗರಿಕರ had been killed in  three months to  middle of April, while it has no ವ್ಯವಹಾರಿಕ figure after that date. ''The Times''  number asserts that  death toll soared to 1,000 each day in  final two weeks of  war.&lt;ref name=&quot;aljazeera&quot;&gt;{{cite web | url= http://english.aljazeera.net/news/asia/2009/05/200952964049285757.html | title = Sri Lanka fighting 'killed 20,000' | publisher= [[Al Jazeera]] | accessdate= 29 May 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt; The UN says it has no confirmed estimates of civilian casualties ಮತ್ತು  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ has denied  ''Times' ''  allegations.&lt;ref name=&quot;bbc290509&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8073540.stm | title = Sri Lanka rejects deaths report  | publisher= BBC News | accessdate= 29 May 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt; ''The Guardian''  newspaper, quoting another U.N. ವ್ಯವಹಾರಿಕ, called  Times' figure as  &quot;dangerous extrapolation&quot;. ''The Guardian''  also questioned many underlying assumptions of ''The Times''' figure.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/may/29/sri-lanka-casualties-united-nations |title=Sri Lanka death toll 'unacceptably high', says UN &amp;#124; World news &amp;#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date= May 29, 2009|accessdate=2009-05-30 | location=London}}&lt;/ref&gt;''' ''

The five doctors (Sivapalan, V. Shanmugaraja, Thurairaja Vartharaja, Sathyamoorthy ಮತ್ತು Ilancheliyan) who reported mass civilian casualties in  final phase of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  issued statements on 8 ಜುಲೈ 2009 recanting their reports.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8141007.stm | title = S Lanka medics recant on deaths  | publisher= [[BBC News]] | accessdate= 12 July 2009 | date = 8 July 2009 | author=Charles Haviland}}&lt;/ref&gt; They said  causulaty figures they released were exaggerated ಮತ್ತು were handed to them by  [[ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು]]. They stated that between January 2009 ಮತ್ತು  end of  war in May 2009 some 600-700 ನಾಗರಿಕರ were killed ಮತ್ತು twice that number had been injured. This contradicts  figures issued by international aid agencies:  [[United Nations]] says that 6,500 were killed between late January ಮತ್ತು early April; ಮತ್ತು  [[Red Cross]] evacuated 14,000 sick ಮತ್ತು injured people between mid-February ಮತ್ತು mid-May. The doctors also said that it was not true that  hospital had been shelled on 2 February. ಆದಾಗ್ಯೂ,  UN ಮತ್ತು  Red Cross, both of whom had their own staff in  Safe Zone, say that  hospital was shelled ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ were killed.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot; /&gt;

The United Nations says it stands ಯಿಂದ its casualty figures.&lt;ref name=&quot;bbc080709&quot; /&gt; [[Amnesty International]] says  doctors' [[recantation]] lacks [[credibility]] because they have been detained for two months by  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ without access to [[lawyers]]; they face [[torture]], ill-treatment ಮತ್ತು other forms of [[duress]]; senior ಸರ್ಕಾರ officials have threatened  doctors with serious charges, including [[treason]]; ಮತ್ತು because  doctors' recent statements contradict independently verified [[facts]].&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/015/2009/en/b25685b7-31d7-4056-ad7c-6e94c641cba1/asa370152009eng.html | title= ASA 37/015/2009 Sri Lanka: Statements by detained doctors underline need for independent inquiry | publisher= [[Amnesty International]] | accessdate= 12 July 2009 | date= 9 July 2009 | archive-date= 16 ಜುಲೈ 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090716194653/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/015/2009/en/b25685b7-31d7-4056-ad7c-6e94c641cba1/asa370152009eng.html | url-status= dead }}&lt;/ref&gt; Amnesty says it remains concerned about  doctors' safety. It has repeatedly called for  ಸ್ವಾತಂತ್ರ inquiry into alleged [[war crimes]] committed ಯಿಂದ both sides. It has also urged all ಸ್ವಾತಂತ್ರ organisations, including  UN ಮತ್ತು Red Cross, who collected information about  final phase of  war to release that information so that  world knows  truth about casualty figures ಮತ್ತು war crimes.

==ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯ==
{{Wikinews|Sri Lankan president declares victory over rebels}}

===ಮೇ 16: ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ವಿಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು===
ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಷ]] ಮೇ 16, 2009ರಂದು ವಿಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳದೇ ಹಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಯೋಧರ ತಂಡವು ಕೊನೆಯ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಪ್ರತಿರೋಧ ತಂಡವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ವೇಗವಾಗಿ ತೆರಳಿತು.  ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸಂಘಟನೆಯು ನುಚ್ಚು ನೂರಾಯಿತು, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಯೋಧರ ತಂಡವು ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಪರಾರಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ 70 ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಕೊಂದು ಹಾಕಿತು. ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮುಖಂಡ [[ವೆಳ್ಳುಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದಂಗೆಕೋರರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ವಾಸ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ 2009ರ ಮೇ 17ರಂದು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದನು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;MSN news, Sunday, May 17, 2009&quot;&gt;{{cite web | title = Is LTTE chief Prabhakaran dead? Yes, says Lanka govt | url = http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3016836 | accessdate = 2009-05-17 | archive-date = 2009-05-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090520011234/http://news.in.msn.com/international/article.aspx?cp-documentid=3016836 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;   ಇತರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮುಖಂಡರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.{{Citation needed|date=May 2009}}  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿಜಯದ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ [[ಕೋಲಂಬೊ]]ದಲ್ಲಿ ಜನರು ಸಂಬ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.news.yahoo.com/s/ap/20090517/ap_on_re_as/as_sri_lanka_civil_war |title=Sri Lanka rebels concede defeat in civil war |publisher=News.yahoo.com |date= |accessdate=2009-05-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090521161711/http://www.news.yahoo.com/s/ap/20090517/ap_on_re_as/as_sri_lanka_civil_war |archivedate=2009-05-21 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಮೇ 17: ಟೈಗರ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು===
 ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ದಂಗೆಕೋರರ ಮುಖಂಡನಾದ [[ಸೆಲ್ವರಸ ಪದ್ಮನಾಥನ್]] ಅವರ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸಂಘಟನೆಯು 2009ರ ಮೇ 17ರಂದು ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಅವನು &quot;ಈ ಯುದ್ಧವು ಕಹಿಯಾದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು..... ನಾವು ನಮ್ಮ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ನಿಶ್ಯಬ್ಧಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೆವು.  ನಮ್ಮ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಷಾದವೆಂದರೆ ಜೀವನದ ನಾಶ ಮತ್ತು ನಮಗೆ ಅದನ್ನು ದೀರ್ಘಾವದಿಯವರೆಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;correspondentscivil&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2009/05/19/world/asia/19lanka.html?pagewanted=2&amp;amp;_r=1&amp;amp;partner=rss&amp;amp;emc=rss  ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಹೇಳಿತು] [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]], ಮೇ 18, 2009.&lt;/ref&gt;

===ಮೇ 18: ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ಸಾವಿಗೀಡಾದ ದಿನ===
 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕ [[ವೇಳುಪಿಳ್ಳೈ ಪ್ರಭಾಕರನ್]] 2009ರ ಮೇ 18ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.  ಅರಣ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಸೇನೆಯು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಇದು ಬಿತ್ತರಗೊಂಡಿತು. ''ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌'' ನಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದೂರದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಭಾಕರನ್ &quot;... ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಅಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಪ್ತ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಕ್ಷಿಪಣಿಯಿಂದ-ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರೆನೆಡ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹತನಾದನು.   [[ಸೀ ಟೈಗರ್]] ಎಂಬ ನೌಕಾ ದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ಕಲೋನಿಯಲ್ ಸಾಸೈ]] ಮತ್ತು ಆತನ ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ದಳದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ಪೊಟ್ಟು ಅಮ್ಮನ್]] ಕೂಡ ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Nelson |first=Dean |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/srilanka/5343129/Sri-Lanka-Tamil-Tiger-leader-Velupillai-Prabhakaran-and-his-lieutenants-eliminated.html |title=Sri Lanka: Tamil Tiger leader Velupillai Prabhakaran and his lieutenants 'eliminated' |publisher=Telegraph |date=2009-05-18 |accessdate=2009-05-30 | location=London}}&lt;/ref&gt;

 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಜನರಲ್]] [[ಶರತ್ ಫೋನ್‌ಸೆಕಾ]] ಅವರು ಸೇನೆಯು ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು ಮತ್ತು &quot;ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸಿತು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.  ಮಿಲಿಟರಿ ವಕ್ತಾರರಾದ [[ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್]] [[ಉದಯ ನಾನಾಯಕ್ಕರ]] ಅವರು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ 250 ತಮಿಳ್ ಟೈಗರ್‌ಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ಸಾವಿನ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/8055015.stm |title=South Asia &amp;#124; Sri Lanka's rebel leader 'killed' |publisher=BBC News |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;
  ಅವರು ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವಲಯದ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sundayobserver.lk/2009/05/17/sec04.asp |title=Security News &amp;#124; Sundayobserver.lk - Sri Lanka |publisher=Sundayobserver.lk |date=2009-05-17 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521095500/http://www.sundayobserver.lk/2009/05/17/sec04.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

 ಪ್ರಭಾಕರನ್ ಅವರ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು 2009ರ ಮೇ 19ರಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು [[ಜನರಲ್]] [[ಶರತ್ ಫೋನ್‌ಸೆಕಾ]] ಅವರು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದ್ದರು.
  [[ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್]] [[ಕಮಲ ಗುಣರತ್ನೆ]] ಅವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ [[53 ವಿಭಾಗ]]ದ ತಂಡದಿಂದ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮೃತ ದೇಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_03 |title=Prabhakaran's body found |publisher=Defence.lk |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522101554/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_03 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ===
====ಶೀಲಂಕಾ====
 [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ [[ರೆನಿಲ್ ವಿಕ್ರಮಸಿಂಘೆ]] 2009ರ ಮೇ 18ರಂದು ದೂರವಾಣಿಯ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಮಹಿಂದ ರಾಜಪಕ್ಷಾ]] ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯನ್ನು ಅವರ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ ವಿರುದ್ಧದ ದಿಗ್ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Gamini Gunaratna, Sri Lanka News Paper by LankaPage.com (LLC)- Latest Hot News from Sri Lanka |url=http://www.colombopage.com/archive_091/May1242653081CH.html |title=Sri Lanka: Opposition Leader congratulates Sri Lanka President |publisher=Colombopage.com |date=2009-05-18 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521074242/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242653081CH.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಆ ದಿನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್]] [[ಓಸ್ವಾಲ್ಡ್ ಗೋಮಿಸ್]] ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು:

{{quote|1=I congratulate His Excellency President Mahinda Rajapakse, President of the Democratic Socialist Republic of Sri Lanka, for his very courageous leadership and thank the Chiefs of the Defense outfit who supported him with deep commitment and self-sacrifice. I also offer my deepest sympathies to those who laid down their lives in battle and those innocent civilians killed, trapped in war.

In a sense we could say that we have won the battle but the war is not ended. The war would end only on the day that we grow in nationhood realizing that we are all one people in one country with equal right. We have to realize the fact that we are a multi-ethnic, multi-religious and multi-cultural community. As such we are now left with the great task of nation- building forgetting our ethnic, political and religious differences.

It is imperative that there be a political formula that will inspire confidence and promote a sense of belonging among the minority groups in the country. We have to leave the sad and bitter memories of the past three decades and look positively and optimistically towards the future in hope. All of us have to share the blame for our division and forgive each other. We should have the humility and wisdom to learn from the sad experiences of that past.

It is then, and only then, that we could build nationhood that will bring true peace and prosperity to our beloved country - Sri Lanka. Let us always remember that united we will flourish but divided we will perish.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_15 |title=Archbishop congratulates Armed forces on the conclusion of war |publisher=Defence.lk |date=2009-05-18 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510102857/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090518_15 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

 ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರಿಲಂಕಾದ [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯು ಅದರ ಆರನೆಯ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶೇಕಡಾವಾರು ಲಾಭವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;lbo-victorystocks&quot;&gt;{{cite news | title=Sri Lankan stocks shoot up on war victory | date=2009-05-18 | url=http://lbo.lk/fullstory.php?nid=491291415 | work=Times Online | accessdate=2009-05-18 | archive-date=2011-05-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110510014843/http://lbo.lk/fullstory.php?nid=491291415 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು====
 {{Flag|United Nations}}- 2009ರ ಮೇ 19ರಂದು, [[ಜಿನೆವಾ]]ದ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾದ [[ಬಾನ್ ಕಿ-ಮೂನ್]] ಅವರು &quot;ನಾನು ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಉಪಸಂಹಾರದಿಂದಾಗಿ ಮಾದಾನಗೊಂಡಿದ್ದೆನೆ, ಆದರೆ ನಾನು ಹಲವಾರು ನಾಗರಿಕರು ಜೀವ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಬಹಳ ದುಖಿ:ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.  ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಜನತೆಯ ಮುಂದಿರುವ ಕೆಲಸ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕೈ ಜೋಡಿಸಬೇಕಿದೆ.   ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಒಡೆದ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಣೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.  ಇಂದು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜಪಕ್ಸಾ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿದ್ದೇನೆ.  ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಜರ್ಜರಿತಗೊಂಡಿರುವ ತಮಿಳು ನಾಗರಿಕರು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಾಂಗದ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಕೆಲಸವಾಗಬೇಕಿದೆ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಾವು ಯುದ್ಧಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://www.un.org/apps/sg/offthecuff.asp?nid=1291 | title= Geneva, 19 May 2009 - Joint Press Conference held by UN Secretary-General and World Health Organization Director-General, Margaret Chan | publisher= [[United Nations]] | accessdate= 19 May 2009 | date= 19 May 2009 | archive-date= 14 ಮೇ 2011 | archive-url= https://web.archive.org/web/20110514103546/http://www.un.org/apps/sg/offthecuff.asp?nid=1291 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

{{Flag|European Union}} -  2009 ಮೇ 18ರಂದು ಬ್ರುಸೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. “ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಆದಷ್ಟು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾದ ರಾಜಕೀಯ ತೀರ್ಮಾನವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೆಂದು” ಕರೆ ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, “ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಸರ್ವಸಮ್ಮತ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಸಮಾನತೆ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಕಲ ಜನಾಂಗದವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು” ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.  “ಈ ಬಗೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಘರ್ಷಣಾಪೂರ್ವ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ ಕೌನ್ಸಿಲ್.‌    “ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.eu-un.europa.eu/articles/en/article_8730_en.htm | title = Summary: 18 May 2009, Brussels - Council of the European Union, 2942nd GENERAL AFFAIRS Council meeting, Conclusions on Sri Lanka | publisher= [[European Union]] | accessdate= 19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt;     ಈ ಮಧ್ಯೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು  ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ದ ಟೈಮ್ಸ್‌ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23702375-details/WORLD:+Britain+sold+arms+to+Sri+Lanka+while+civil+war+raged/article.do |title=ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಕೆರಳಿದಾಗ ಬ್ರಿಟನ್ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ  ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು  |access-date=2010-06-22 |archive-date=2009-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614041448/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23702375-details/WORLD:+Britain+sold+arms+to+Sri+Lanka+while+civil+war+raged/article.do |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====ಇತರ ದೇಶಗಳು====
{{CAN}} - ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ [[ಲಾರೆನ್ಸ್‌ ಕೆನಾನ್]]‌, “ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಅದರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಕೆನಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಕಳವಳವಿದೆ.   ದಶಕಗಳಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಯುದ್ಧ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪ್ರಜೆಗಳ ಬದುಕನ್ನೇ ಸರ್ವನಾಶಗೊಳಿಸಿದೆ.   ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳಿಗೆ ಕೆನಡಾ ಸರ್ಕಾರ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಭೀಕರ ಅಂತಃಕಲಹದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗಿಗೂ ಸಂತಾಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

 ಈ ಕುರಿತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಾಯುವಂತೆ ಕೆನಡಾ ಸರ್ಕಾರ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತದೆ.   ಅಂಥದ್ದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ನೆರವುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲು ಕೆನಡಾ ಸರ್ಕಾರ ಸಿದ್ಧವಿದೆ”&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://w01.international.gc.ca/minpub/publication.aspx?publication_id=387175&amp;lang=eng&amp;docnum=135 |title=Department of Foreign Affairs and International Trade - Media Room - News Releases |publisher=W01.international.gc.ca |date=2009-03-25 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091001090108/http://w01.international.gc.ca/MinPub/Publication.aspx?lang=eng&amp;publication_id=387175&amp;docnum=135 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

{{IND}} - 2009 ಮೇ 18 ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]], “[[ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ]] [[ಶ್ರೀ ಪ್ರಣಬ್‌ ಮುಖರ್ಜಿ]] ಅವರ ಜೊತೆ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಇ ಪರಮೋಚ್ಛ ನಾಯಕ ವೇಲುಪಿಳ್ಳೆ ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರತಿರೋಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರಾಗಿರುವ ಜನತೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ನೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನುಗೊಳಿಸುವ, ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ರಿಲಂಕಾದ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆ ಭಾರತ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಬದುಕನ್ನು ದುರ್ಭರಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಸಂಘರ್ಷವೊಂದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿದ್ದ ಸಂಗತಿಗಳ ಕಡೆ ಗಮನಕೊಡುವುದಕ್ಕಿದು ಸಕಾಲ.  ಇದು, ತಮಿಳು ಜನಾಂಗವನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂವಿಧಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ತಮಿಳರು ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮುದಾಯವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ, ನಿರ್ಭಯ ಹಾಗೂ ಗೌರವಯುತ ಬದುಕು ನಡೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://meaindia.nic.in/ | title = Statement by the Official Spokesperson on Sri Lanka | publisher= [[Ministry of External Affairs (India)]] | accessdate= 19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt;

{{IRN}} - 2009 ಮೇ 19ರಂದು [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ರೋಹಿತ ಬೊಗೊಲ್ಲಾಗಾಮಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ [[ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಇರಾನ್‌]]ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ [[ಮನೊಚೆಹ್ರ್ ಮೊಟ್ಟಕಿ]] ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಉಗ್ರವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ  ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಗೆಲುವು ದಾಖಲಿಸಿದ  ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು]] ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

“ಶ್ರೀಲಂಕಾದೊಂದಿಗೆ ಇರಾನ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸದಾಕಾಲ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಐಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾವು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀಲಂಕಾಗೆ ತಮ್ಮ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮುಗ್ದಾಂ ಮಾತನಾಡುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.  ಇರಾನ್‌ ತನ್ನ ರೆಡ್‌ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಹ ಶ್ರೀಲಂಕಾಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_11 |title=Iran congratulates Sri Lanka on defeating terrorism |publisher=Defence.lk |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523161801/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090519_11 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{JPN}} - ಜಪಾನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಪ್ರಧಾನಿ]] ಕಾರ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ [[ತಾರೋ ಆಸೊ]] ಅವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಸ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದರೆನ್ನಲಾದ ದೂರವಾಣಿ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.  ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು, “ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಲಿಬರೇಶನ್‌ ಟೈಗರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಂ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಯ ನಡುವಿನ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ” ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ “ಯುದ್ಧ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ನೆರವಿಗೆ ಧಾವಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಈಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವ ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಗಳು ಕೂಡ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೇ ಗೋಚರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು” ಎಂದು ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುವ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಡತನದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರಿಲಂಕಾದಲ್ಲಿ  ಯಥೇಚ್ಛ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ತಾವು ಬಯಸುವುದಾಗಿಯೂ ಹಾಗೂ ಅಂಥ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಜಪಾನ್‌ ಸಾಧ್ಯಾನುಸಾರ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದಾಗಿಯೂ ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=1503900039 |title=Japan PM welcomes end of Sri Lanka war |publisher=Lanka Business Online |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511135304/http://www.lankabusinessonline.com/fullstory.php?nid=1503900039 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{MDV}} - [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾದ [[ಮಹಮದ್‌ ನಶೀದ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರಾದ [[ಮಹಮದ್‌ ವಹೀದ್‌ ಹಸನ್]]‌ ಕೂಡ ದಶಕಗಳ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹಕ್ಕೆ ಇತಿಶ್ರಿ ಹಾಡಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಂಡ ಯಶಸ್ಸು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಜನತೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಹಾರೈಕೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

  ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಎಂದಿನ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  “ಈ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್‌ ಪ್ರಜೆಗಳ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪರವಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಜನತೆಗೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ”ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Miadhu News |url=http://miadhu.com.mv/news.php?id=10177 |title=President congratulates Sri Lankan President on ending civil war |publisher=Miadhu.com.mv |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

“ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸಮಾನತೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಇತಿಹಾಸದ ಮಹತ್ತರ ಸಂದರ್ಭ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ” ಎಂದೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.”&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.minivannews.com/news_brief.php?id=6542 |title=Maldives News |publisher=Minivan News |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{{NOR}} -  ಈ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ [[ನಾರ್ವೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]]ರಾದ [[ಜೋನಾಸ್‌ ಗಾಹ್ರ ಸ್ಟೋರ್]], “ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನತದೃಷ್ಟರ ಕುರಿತು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂತಾಪವಿದೆ.  ಯುದ್ಧ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಕುರಿತು ನಾವು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.   ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಆದಷ್ಟು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸ್ಥಿತಿ-ಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಸ್ಟೋರ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=James Wray and Ulf Stabe |url=http://www.monstersandcritics.com/news/southasia/news/article_1478210.php/Norway_urges_Sri_Lanka_to_aid_refugees_ |title=Norway urges Sri Lanka to aid refugees |publisher=Monsters and Critics |date=2009-05-19 |accessdate=2009-05-30 |archiveurl=https://archive.today/20120906132624/http://news.monstersandcritics.com/southasia/news/article_1478210.php/Norway_urges_Sri_Lanka_to_aid_refugees_ |archivedate=2012-09-06 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{PAK}} - ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಉಪಸಚಿವ [[ಹುಸೇನ್‌ ಎ.ಬೈಲಾ]] ಜೊತೆ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ [[ನವಾಬ್‌ಜಾದಾ ಮಲಿಕ್ ಅಮದ್ ಖಾನ್]], “ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಜಯ”ವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಶುಭಾಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಹಾಗೂ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಐಕ್ಯತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮುಂದಿನ ಹೋರಾಟಕ್ಕೂ ತಾನು ಬೇಷರತ್‌ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿಯೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ತಮ್ಮ ಹಾರೈಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಸೆ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ರೋಹಿತ ಬೊಗೊಲ್ಲಾಗಾಮಾ ಅವರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವಂತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಉಪಸಚಿವರಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090523_02 |title=Pakistan felicitates Sri Lanka on 'great victory over terrorism' |publisher=Defence.lk |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090529112727/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_02 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{PHI}} - 2009 ಮೇ 22 ರಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ: “ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನುಗಳು ನಲೆಸಿದ್ದು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡು ಕೊಳ್ಳುವ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ನಾವು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಶಾಂತಿಯ ಫಲವನ್ನು ತಮಿಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ತಮಿಳು ಸಮುದಾಯವೂ ಅನುಭವಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದೆ”.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dfa.gov.ph/?p=5236 |title=On the End of Sri Lankan Civil War: Department of Foreign Affairs |publisher=Dfa.gov.ph |date=2009-05-22 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2015-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912175749/http://dfa.gov.ph/?p=5236 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{RUS}} - “ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹಾರ್ಧಿಕ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ”, ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಹಿತಿ ಇಲಾಖೆ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

“ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ವಿರುದ್ಧದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ರಷ್ಯಾ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಶ್ರೀಲಂಕಾವನ್ನು ಕಾಡಿದ್ದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬಹುದಾದ ಶಾಂತಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಗೆ ಭರವಸೆಯಂತಿವೆ ಎಂದು ರಷ್ಯಾ ಭಾವಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-05/21/content_11409677.htm |title=Russia, Iran congratulate Sri Lanka on ending civil war_English_Xinhua |publisher=News.xinhuanet.com |date=2009-05-21 |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;

{{ZAF}} - ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಆಂತರಿಕ ಕಲಹದ ಕುರಿತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ಉಪಸಚಿವ ಇಹ್ರಾಹಿಂ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅವರ ಮೂಲಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

“ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಕುರಿತು ದಕ್ಷಿಣಾ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರ ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಹಾಗೂ ಜಿನಿವಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು” ಎಂದು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಈ ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಯುದ್ಧಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳು ಜರುಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೂ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

“2009 ಮೇ 19ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಸ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂತ್ವಾನದ ದನಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಗುರುತಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯದ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನೋವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಹತಾಶೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಂತಿಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನಮಗಿದೆ.  ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಸೌಹಾರ್ಧತೆ ಏರ್ಪಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ನಾವು ಬೇಷರತ್‌ ಬೆಂಬಲ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತೇವೆ”&lt;ref&gt;http://www.dfa.gov.za/docs/2009/sri0521.html&lt;/ref&gt;

{{SGP}} - ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ 2009 ಮೇ 29 ರಂದು ಜರುಗಿದ ಶಾಂಗ್ರಿ-ಲಾ ಮಾತುಕತೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಗಾಪುರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ]] [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಯೆಒ]] [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ]] [[ರೋಹಿತ ಬೊಗೊಲ್ಲಾಗಾಮಾ]] ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ [[ಸಿಂಗಾಪುರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. “ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಸಿಂಗಾಪುರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನಿರಾಳತೆಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.   ಈ ಆಂತರಿಕ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಆ ದೇಶ ತೆತ್ತ ಕಂದಾಯ ದೊಡ್ಡದಿದೆ.  ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಹಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರಜೆಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಗತಿಕರಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ದೇಶದ ಯಾತನಾಮಯ ಇತಿಹಾಸದ ಕಿಟಕಿ ಮುಚ್ಚುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಅವಕಾಶ ಮಾತ್ರ. ಇನ್ನು ದೇಶದ ದಶಕಗಳ ವೃಣವನ್ನು ವಾಸಿ ಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಸೌಹಾರ್ಧತೆಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು  ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ.  ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಕಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಆದಷ್ಟು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು” ಎಂದು ಸಿಂಗಾಪುರ ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.mfa.gov.sg/ | title = MFA Press Statement: The Situation in Sri Lanka - Sri Lankan Minister of Foreign Affairs Rohitha Bogollagama calls on Minister for Foreign Affairs George Yeo | publisher= [[Ministry of Foreign Affairs (Singapore)|Ministry of Foreign Affairs, Singapore]] | accessdate= 5 June 2009 | date = 29 May 2009}}&lt;/ref&gt;

ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ರೋಹಿತ ಬೊಗೊಲ್ಲಾಗಾಮಾ ಅವರನ್ನು ಜಾರ್ಜ್‌ ಯೆಒ ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090604_09 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930033023/http://defence.lk/new.asp?fname=20090604_09 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{SUI}} - 2009 ಮೇ 19 ರಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದೆ.  ಆದರೂ, ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ “ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಥದ್ದೇ ಸಂದರ್ಭವಿರಲಿ ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ” ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.

 “ದ್ವೇಷ ಹಾಗೂ ಚಿತಾವಣೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸರ್ವರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸೌಹಾರ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳು, ಗುಂಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಅನಿವಾಸಿಗಳು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೊಡಿಸಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೂ, ಸೌಹಾರ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಬಹುಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.”&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/recent/media/single.html?id=26978 |title=Media Release |publisher=Eda.admin.ch |date= |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;

{{TUR}} - ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಮಹಿಂದಾ ರಾಜಪಕ್ಸ]] ಟರ್ಕಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಅಬ್ದುಲ್ಹ ಗುಲ್]]‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು.   ಟರ್ಕಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರ ಆ ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.   ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ತಮ್ಮ ಸಮರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಟರ್ಕಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಗುಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುಲ್ಹ ಅವರು ಸಂತಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ನೀಡಲು ಟರ್ಕಿ ಸಿದ್ಧವಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ದೂರವಾಣಿ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.trtpersian.com/Haber/HaberDetay.aspx?HaberKodu=1c9a83c7-dc30-4e6c-aa40-95c53fb6281c | title = Sri Lanka'dan Gül'e Son Durum Bilgisi | publisher= [[TRT|TRT World]] | accessdate= 7 September 2009 | date = 19 May 2009}}&lt;/ref&gt;

{{UK}} - 2009 ಮೇ 19 ರಂದು [[ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕಾಮನ್ಸ್]]‌ ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ಡೇವಿಡ್‌ ಮಿಲಿಬಾಂಡ್‌]]: “ಮೇ 18ರಂದು ಲಂಕಾ ಪಡೆಗಳು ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಪಡೆಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅಥವಾ ಕೊಂದಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮೇ 19ರಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.   ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನೆಮ್ಮದಿಗೆಡಿಸಿದ್ದ ಬರ್ಬರ ಅಧ್ಯಾಯವೊಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಮಿಳರು, ಸಿಂಹಳೀಯರು ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಕಲ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟಿವೆ.  ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣೀಭೂತವಾಗಿದ್ದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶಾಂತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅವಕಾಶವೊಂದು ಈಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮುಂದಿದೆ.   ಈ ಅವಕಾಶ ಸದುಪಯೋಗವಾಗುವ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವೀಗ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆ ಒಂದಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.  ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸ-ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಅಂತರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಗೆಲ್ಲುವುದರಲ್ಲಿದ್ದ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನೇ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ತೋರಬೇಕು” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.fco.gov.uk/en/newsroom/latest-news/?view=PressS&amp;id=18007087 | title= Written ministerial statement on Sri Lanka (19/05/2009) | publisher= [[Foreign and Commonwealth Office]] | accessdate= 22 May 2009 | date= 19 May 2009 | archiveurl= https://archive.today/20121228191241/https://www.gov.uk/government/announcements?departments%5B%5D=foreign-commonwealth-office | archivedate= 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 | url-status= dead }}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ [[ಲಾರ್ಡ್‌ ಮಲ್ಲೋಶ್‌ ಬ್ರೌನ್‌]] ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಲಾರ್ಡ್‌ ನೆಸ್ಬಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ “ತಮಿಳು ಉಗ್ರರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ 26 ವರ್ಷಗಳ ಭೀಭತ್ಸ ಕದನಕ್ಕೆ ಕೊನೆ ಹಾಡಿದ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಾವು ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಲಾರ್ಡ್‌ ನೆಸ್ಬಿ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾ, ಲಾರ್ಡ್‌ ಮಲ್ಲೋಶ್‌ ಬ್ರೌನ್‌, “ಈ ಸಂದಿಗ್ಧಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರವೆಂಬುದು ಶ್ರೀಲಂಕಾದೊಳಗಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಅಂಥದ್ದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಾಜಪಕ್ಸ ಹೇಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬದನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಮುಂದುವರಿದು ಮಾತನಾಡಿದ ಬ್ರೌನ್‌, “ಆದರೆ, ಈಗ ದೊರಕಿರುವ ಜಯ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಮುತ್ಸದ್ಧಿತನವನ್ನು ತೋರಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ನಮ್ಮ ಆಶಯವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದೇವೆ.” ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

“ಮೇ 17ರಂದು, ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಮಾನವೀಯ ಪರಿಹಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ œ5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾಗೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರ ಈಚೆಗೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾಗೆ ನಾವು ನೀಡಿದ ಮೊತ್ತ œ12.5 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಷ್ಟಾಗಿದೆ, ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಿದ [[ಲಾರ್ಡ್‌ ನೆಸ್ಬಿ]], “ತಮಿಳು ಉಗ್ರರನ್ನು ಮಟ್ಟ ಹಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಅಭಿನಂದಿಸಿದೆಯೇ?  ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಜಾಫ್ನಾದಿಂದ ’[[ಜನಾಂಗೀಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣ]]’ದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ 250,000 ತಮಿಳರು ಹಾಗೂ 100,000 ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಪುನರ್ ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ’ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪುನರ್ವಸತಿ’ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕ್ಲೀಶೆಯನ್ನೇ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯಾ? ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದ್ದು ನಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವಲ್ಲವೇ?” ಎಂದು ಬ್ರೌನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090522_01 |title=&quot;British government congratulated President Rajapaksa for finishing off terrorists&quot; - Lord Malloch Brown |publisher=Defence.lk |date=2009-05-22 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525104500/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090522_01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{USA}} -  2009 ಮೇ 18 ರಂದು ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅಮೆರಿಕದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆಯ ವಕ್ತಾರ ಐಯಾನ್‌ ಕೆಲ್ಲಿ: “ಸಮರ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಗಣಿತ ಜೀವಗಳ ನಾಶ ಹಾಗೂ ಅಮಾಯಕರ ಹತ್ಯೆ ಈಗಲಾದರೂ ಕೊನೆಯಾಯಿತಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರಾಳತೆ ನಮ್ಮದಾಗಿದೆ.   ತಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಅಪರಿಮಿತ ಗೌರವವನ್ನು ಅಂತರ್ಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮುಂದಿದೆ.  ತಮಿಳರನ್ನು, ಸಿಂಹಳಿಯರನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿ ತನ್ಮೂಲಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ  ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ದಿನದೂಡುತ್ತಿರುವ 280,000 ನಾಗರಿಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಗುರುತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೂಡ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಹೆಗಲ ಮೇಲಿದೆ.  ಆಹಾರ, ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆಲ್ಲಾ ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು”&lt;ref&gt;{{cite web | url= http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2009/05/123541.htm | title = Daily Press Briefing May 18, 2009 | publisher= [[United States Department of State]] | accessdate= 19 May 2009 | date = 18 May 2009}}&lt;/ref&gt; ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಐಯಾನ್‌ ಕೆಲ್ಲಿ.

[[ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿ]] [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಒ.ಬ್ಲೇಕ್‌]] ಜ್ಯೂನಿಯರ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ [[ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ]] [[ರೋಹಿತ ಬೊಗೊಲ್ಲಾಗಾಮಾ]] ಅವರಿಗೆ 2009 ಮೇ 18ರಂದು ಕರೆ ಮಾಡಿ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಂತ್ರಸ್ತ ತಮಿಳು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಮಾನವೀಯ ಸಹಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಕುರಿತಂತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_07 |title='US will continue to support Sri Lanka's humanitarian relief efforts' says US Ambassador |publisher=Defence.lk |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090522111614/http://defence.lk/new.asp?fname=20090519_07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

{{VNM}} - ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವಕ್ತಾರ ಲೇ ದುಂಗ್‌ ಅವರು 2009 ಮೇ 21ರಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ:

&quot;ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಗೆಲುವನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.  ಈ ಗೆಲುವಿನಿಂದಾಗಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಗಮನ ಹರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ, ದೃಢತೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಅವಶ್ಯವಿರುವ ವಾತಾವರಣ  ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಂತಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mofa.gov.vn/en/tt_baochi/pbnfn/ns090522095256 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180000/http://www.mofa.gov.vn/en/tt_baochi/pbnfn/ns090522095256 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090526_04 |title=Vietnam welcomes the victory of the Government and people of Sri Lanka |publisher=Defence.lk |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2011-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110511194957/http://defence.lk/new.asp?fname=20090526_04 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==2009 ಮೇ 18ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ==
* 12 ಮೇ 2006
[[ಅಂಪಾರಾ]]ದ [[ಕುಚಿಕುಡಿಚ್ಚಿರು]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ 3 ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;detailed1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=500 |title=Sri Lanka Army - Defenders of the Nation |publisher=Army.lk |date=2009-05-20 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523092615/http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=500 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 12 ಮೇ 2006
ಪೆರಿಯಾಪಿಳ್ಳುಮಲೈನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೈನಿಕರು 5 ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಉಗ್ರರನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;detailed1&quot; /&gt;

* 12 ಮೇ 2006
[[ಕಡವಾನ]] ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯ 10 ಜನ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಉಗ್ರರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=518 |title=Sri Lanka Army - Defenders of the Nation |publisher=Army.lk |date=2009-05-21 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526205616/http://www.army.lk/detailed.php?NewsId=518 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 12 ಮೇ 2006
ಬ್ಯಾಟಿಕಲೊ ಪ್ರಾಂತದ ಕಳವಂಚಿಕುಡಿ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯ 11 ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಉಗ್ರರನ್ನು ಕೊಂದಿತ್ತು.

ಐದು ಟಿ-56 ಬಂದೂಕುಗಳು, ಇಪ್ಪತ್ತು ಕ್ಲೇಮೋರ್ ಮೈನ್‌ಗಳು(ತಲಾ 15 ಕೆ.ಜಿ), ಎರಡು ಗ್ರೇನೇಡ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಆಂಟಿ-ಪರ್ಸನಲ್‌ ಮೈನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090527_14 |title=Commandos kill 11 LTTE infiltrators - Kalavanchchikudi |publisher=Defence.lk |date= |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090531055222/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090527_14 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 5 ಜೂನ್‌ 2004
ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF) ಆಂಪಾರದ ದರಂಪಾಲವಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿ ನಡೆಯಿತು. ನಂತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯ ಎರಡು ಶವಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090606_01 |title=Troops recover more military equipments in search and clear operations |publisher=defence.lk |date=2009-06-08 |accessdate=2009-06-13 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609051315/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090606_01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* 16 ಆಗಸ್ಟ್ 2006
ಎಲ್‌ಟಿಟಿಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಹೊಸ ನಾಯಕ [[ಸೆಲ್ವರಸ ಪದಮನಾಥನ್]]‌ ಅವರನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿ ಕೊಲೊಂಬೋಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.

==ಪರಿಣಾಮಗಳು==
{{Main|Sri Lankan IDP camps}}
President Rajapaksa also said  ಸರ್ಕಾರ was committed to  ರಾಜಕೀಯ solution, ಮತ್ತು for this purpose action would be taken based on  13th ತಿದ್ದುಪಡಿ to  ಸಂವಿಧಾನ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://defence.lk/new.asp?fname=20090523_07 |title=IDPs: Govt. already acting on agreed areas of priority - President to Ban Ki-moon |publisher=Defence.lk |date=2009-05-23 |accessdate=2009-05-30 |archive-date=2009-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090527085039/http://www.defence.lk/new.asp?fname=20090523_07 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

The continuous defeats of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ had made its cadres abandon  outfit in large numbers. Over 7,237 ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿs who had surrendered to  ಸೇನೆ are now being rehabilitated at various rehabilitation centres. Among them are 1,601 females.

The officials said over 2,379 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿs were identified by  ಸೇನೆ. Among them are ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿs who volunteered to surrender to  troops.

Over 2,065 males said that they surrendered to  troops at  Forward Defence Lines as they were disillusioned with their ನಾಯಕತ್ವ. They had sensed  historic defeat ಮತ್ತು realised that  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ cadres had to fight to protect  life of  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನಾಯಕ ಮತ್ತು not for ಈಳಮ್‌. The ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿs who surrendered are provided ಜೊತೆಗೆ facilities ಮತ್ತು most of them have been sent to rehabilitation camps.

Since  end of  war, more than 5,000 ತಮಿಳು ಯುವಕs have been gathering at selected police stations in ಪೂರ್ವern ಪ್ರಾಂತ್ಯ for interviews to join  police force as  ಸರ್ಕಾರ has called for interviews.

The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ is planning to recruit 2,000 new police officers to  department, especially for  services in  northern region of  ದೇಶ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.colombopage.com/archive_091/May1242917634RA.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-22 |archive-date=2011-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513045725/http://www.colombopage.com/archive_091/May1242917634RA.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Humanitarian Impact ==
{{Main|Sri Lankan IDP camps}}
Towards  end of  war, as ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ forces advanced deeper into ತಮಿಳು ಹುಲಿ controlled areas, international concern grew for  fate of  350,000 ನಾಗರಿಕರ trapped.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2009/jan/17/srilanka-tamil-tigers-trapped-civilians | work=The Guardian | location=London | title=Fears grow for trapped civilians as army advances on Tamil Tigers | first=Amelia | last=Gentleman | date=January 18, 2009 | accessdate=May 23, 2010}}&lt;/ref&gt; On 21 January 2009,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ declared  32 square kilometers (12.4&amp;nbsp;mi) ''Safe Zone''  located northwest of Puthukkudiviruppu, between  A35 Highway ಮತ್ತು  Chalai Lagoon. [[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಾಯು ದಳ]] aircraft dropped leaflets urging ನಾಗರಿಕರ to relocate to  safe zone ಮತ್ತು wait until  army could move them into safer locations. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ promised not to fire into  area.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2009/jan/22/sri-lanka-military | work=The Guardian | location=London | title=Military declares civilian safety zone in rebel area | date=January 22, 2009 | accessdate=May 23, 2010}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, only small numbers of ನಾಗರಿಕರ actually crossed into  Safe Zone, ಮತ್ತು  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ,  [[United Nations]], ಮತ್ತು [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು accused  ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ of preventing ನಾಗರಿಕರ from leaving. The fighting eventually caused ನಾಗರಿಕರ to flee  safe zone to  narrow strip of land between [[Nanthi Kadal]] ಮತ್ತು  ಭಾರತದ Ocean. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನಾ declared  new 10 square kilometer (3.9 square mile) Safe Zone northwest of [[Mullativu]]on February 12. Over  next three months,  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ repeatedly attacked  Safe Zone with aircraft ಮತ್ತು artillery to destroy  last remnants of  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು trapped there. The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ clಗುರಿed that it was trying to hit ತಮಿಳು ಹುಲಿ positions, ಮತ್ತು clಗುರಿed that these raids started on February 15 ಮತ್ತು ended on April 19,  day before  Army breached ತಮಿಳು ಹುಲಿ defenses, ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ started to pour out.&lt;ref&gt;http://english.aljazeera.net/news/asia/2009/05/20095141557222873.html&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, these attacks caused heavy damage.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6201379.ece | work=The Times | location=London | title=Leaked UN satellite images show haven for Sri Lanka refugees was bombed | first=Jeremy | last=Page | date=May 1, 2009 | accessdate=May 23, 2010 | archive-date=ಮೇ 7, 2009 | archive-url=https://archive.today/20090507152057/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article6201379.ece | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Thousands of ನಾಗರಿಕರ were killed or injured, ಮತ್ತು  ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು reportedly held many as human shields.&lt;ref&gt;{{cite news| url=https://www.theguardian.com/world/2009/apr/24/srilanka | work=The Guardian | location=London | title=Sri Lanka war toll near 6,500, UN report says | first=David | last=Pallister | date=April 24, 2009 | accessdate=May 23, 2010}}&lt;/ref&gt; The final stages of  war created 300,000 [[internally displaced persons]] (IDPs) who were transferred to camps in [[Vavuniya District]] ಮತ್ತು detained there ವಿರುದ್ಧ their will.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/016/2009/en/5de112c8-c8d4-4c31-8144-2a69aa9fff58/asa370162009en.html|title=ASA 37/016/2009 Unlock the Camps in Sri Lanka: Safety and Dignity for the Displaced Now|publisher=[[Amnesty International]]|date=10 August 2009|accessdate=22 October 2009|archive-date=15 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915234824/http://www.amnesty.org/en/library/asset/ASA37/016/2009/en/5de112c8-c8d4-4c31-8144-2a69aa9fff58/asa370162009en.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; This, together with  conditions inside  camps, has attracted much criticism from inside ಮತ್ತು outside ಶ್ರೀಲಂಕಾ. The camps were surrounded ಯಿಂದ barbed wire, ಮತ್ತು internees attempting to escape were shot. The ಸರ್ಕಾರ has stated that it will release ನಾಗರಿಕರ from  camps once it completes  screening process to weed out ತಮಿಳು ಹುಲಿಗಳು hiding among ನಾಗರಿಕರ in  camps, as well as demining operations.&lt;ref&gt;http://www.crisisgroup.org/home/index.cfm?id=6335&amp;amp;I=3{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; On 7 May 2009  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರ announced plans to resettle 80% of  IDPs by  end of 2009.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/en/news/2009/10/19/sri-lanka-government-breaks-promises-displaced-can-go-home|title=Sri Lanka: Government Breaks Promises That Displaced Can Go Home|date=19 October 2009|publisher=[[Human Rights Watch]]|accessdate=22 October 2009}}&lt;/ref&gt; After  end of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  President Rajapaksa gave assurances to foreign diplomats that  bulk of  IDPs would be resettled in ಒಪ್ಪಂದance with  180 day plan.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/nol/ukfs_news/mobile/newsid_8060000/newsid_8061600/8061623.stm|title=Sri Lanka vows to resettle Tamils|date=21 May 2009|publisher=[[BBC News]]|accessdate=22 October 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.news.lk/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=9776&amp;Itemid=44|title=India and Sri Lanka agree on IDP timetable, political solution |date=22 May 2009|publisher=The Official Government News Portal of Sri Lanka|accessdate=22 October 2009}}&lt;/ref&gt; By 9 October 2009, after more than 150 days, less than 10% (27,000) of  IDPs had been released or returned to their places of origin, with 250,000 still being held in  camps.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.humanitarianinfo.org/srilanka_hpsl/Files/Situation%20Reports/Joint%20Humanitarian%20Update/Joint,_Joint%20Humanitarian%20Update%20-%2010.pdf|title=Report # 10: 26 September – 9 October 2009|date=9 October 2009|work=Joint Humanitarian Update: North East Sri Lanka|publisher=[[UN]] [[Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]]|accessdate=22 October 2009}}&lt;/ref&gt;

==ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು==
{{Main|2009 Tamil diaspora protests}}
[[ತಮಿಳು diaspora]] ಸಮುದಾಯಗಳು around  world have recently been actively protesting  [[ತಮಿಳು]] civilian casualties in [[ಉತ್ತರern ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು  war in general. Active protests have occurred in  major ಮತ್ತು capital cities of [[ಭಾರತ]],&lt;ref&gt;[http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/554313/TamilNadu/2/20/2 ಮಲೇಷಿಯಾ ತಮಿಳರು ಶ್ರೀಲಂಕಾಕ್ಕೆ  &quot;ಭಾರತದ ಸಹಾಯದ&quot; ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು  ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090825192307/http://www.indopia.in/India-usa-uk-news/latest-news/554313/TamilNadu/2/20/2 |date=2009-08-25 }} ಇಂಡೋಪಿಯಾ, 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009.&lt;/ref&gt; [[Britain]],&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8043773.stm ತಮಿಳು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು ] [[ಬಿಬಿಸಿ]] 11 ಮೇ 2009.&lt;/ref&gt; [[ಕೆನಡಾ]],&lt;ref&gt;{{cite news | title =Misguided Tamil protesters | date =2009-05-13 | url =http://www.nationalpost.com/related/topics/story.html?id=1590422 | work =Martin Collacott | publisher =[[The National Post]] | accessdate =2009-05-13 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Australia, [[Norway]], [[Switzerland]], [[Denmark]], [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮತ್ತು  United States. The collective objective of  protests was to persuade world national ನಾಯಕs to stop  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  ಮತ್ತು bring  permanent ಕದನ ವಿರಾಮ with  internationally coordinated diplomatic strategy.

==ಸಾವುನೋವುಗಳು==
{{Main|Casualties of the Sri Lankan Civil War}}
The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  was very costly, killing  estimated 80,000-100,000 ಜನತೆ.&lt;ref name=&quot;ABC200509&quot; /&gt; The deaths include 27,639 ತಮಿಳು fighters, more than 23,327 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ soldiers ಮತ್ತು policemen, 1,155 ಭಾರತದ soldiers, ಮತ್ತು tens of thousands of ನಾಗರಿಕರ.

Secretary of Defence Ministry [[Gotabhaya Rajapaksa]] said on  interview with ರಾಜ್ಯ television that 23,790 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನಾ personnel were killed since 1981 (it was not specified if police or other non-armed forces personnel were included in this particular figure).

From  August 2006 recapture of  Mavil Aru reservoir until  formal declaration of  cessation of hostilities (on May 18), 6261 ಶ್ರೀಲಂಕಾದ soldiers were killed ಮತ್ತು 29,551 were wounded.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.smh.com.au/breaking-news-world/victorys-price-6200-sri-lankan-troops-20090522-bi4f.html |title=Victory's price: 6,200 Sri Lankan troops |publisher=News.smh.com.au |date=2009-05-22 |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;

The ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ estimates that up to 22,000 ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿs were killed in  last three years of  ಸಂಘರ್ಷ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/0/eda17636-4733-11de-923e-00144feabdc0.html?nclick_check=1 |title=/ UK - Sri Lankan army and Tamil Tiger death tolls reveal grim cost of years of civil war |publisher=Ft.com |date=2009-05-23 |accessdate=2009-05-30}}&lt;/ref&gt;

{{POV-section|date=May 2010}}
The final five months of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  saw  heaviest civilian casualties. The [[UN]], based on credible witness evidence from aid agencies as well ನಾಗರಿಕರ evacuated from  ''Safe Zone''  by sea, estimated that 6,500 ನಾಗರಿಕರ were killed ಮತ್ತು another 14,000 injured between mid-January 2009, when  ''Safe Zone''  was ಮೊದಲ declared, ಮತ್ತು mid-April 2009.&lt;ref name=&quot;TG240409&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/apr/24/srilanka|title=Sri Lanka war toll near 6,500, UN report says|author=David Pallister &amp; Gethin Chamberlain|date=24 April 2009|publisher=[[The Guardian]], UK | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC270409&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/8019865.stm|title=Sri Lanka rejects rebel ceasefire|date=27 April 2009|publisher=[[BBC News]]}}&lt;/ref&gt; There are no ವ್ಯವಹಾರಿಕ casualty figures after this period but estimates of  death toll for  final four months of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ  (mid-January to mid-May) range from 15,000 to 20,000.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/may/29/sri-lanka-casualties-united-nations|title=Sri Lanka death toll 'unacceptably high', says UN|last=Chamberlain |first=Gethin|date=29 May 2009|publisher=[[The Guardian]], UK|accessdate=26 October 2009 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece|title=Slaughter in Sri Lanka|date=29 May 2009|publisher=[[The Times]], UK|accessdate=26 October 2009|location=London|archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429054611/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/leading_article/article6382706.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; A [[US ರಾಜ್ಯ Department]] report has suggested that  actual casualty figures were probably much higher than  UN's estimates ಮತ್ತು that significant numbers of casualties weren't recorded.&lt;ref name=&quot;State&quot;/&gt; A former UN ವ್ಯವಹಾರಿಕ has clಗುರಿed that up to 40,000 ನಾಗರಿಕರ may have been killed in  final stages of  ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Buncombe|first=Andrew|title= Up to 40,000 civilians 'died in Sri Lanka offensive'|url=http://www.independent.co.uk/news/world/asia/up-to-40000-civilians-died-in-sri-lanka-offensive-1897865.html|accessdate=23 May 2010|newspaper=[[The Independent]]|date=12 February 2010 | location=London}}&lt;/ref&gt;

==ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು==
*[[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ ಕದನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
*[[ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
*[[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
*[[ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು]]
*[[ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಾಯುಪಡೆಯು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಮಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ ]]
*[[ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
*[[ತಮಿಳು ಈಳಮ್‌]]
*[[ಸ್ವ-ಸಂಕಲ್ಪ]]
*[[II ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ವಾಯುದಳ ಕದನದ ನಷ್ಟಗಳು]]

==ಆಕರಗಳು==
{{Reflist|3}}

==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ==
{{Refbegin|3}}
* ಬಾಲಸಿಂಗಮ್, ಅಡೆಲೆ: ''ದ ವಿಲ್ ಟು ಪ್ರೀಡಮ್ - ‌ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ತಮಿಳ್ ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್''. ಫೇರ್‌ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, 2ನೇಯ ಸಂಪುಟ. 2003, ISBN 1-903679-03-6.
* ದಿಸ್ಸಾನಾಯಕಾ, ಟಿ.ಡಿ.ಎಸ್.ಎ.: ''ವಾರ್ ಆಫ್ ಪೀಸ್ ಇನ್  ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಸಂಪುಟ II''. ಸ್ವಸ್ತಿಕಾ(ಪ್ರೈ.) ಲಿಮಿಟೆಡ್., ಕೊಲಂಬೊ 1998.
* ದೀಕ್ಷಿತ್, ಜೆ.ಎನ್.: ''ಅಸೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಕೊಲಂಬೊ'', ISBN 81-220-0499-7. (1980ರ ಐಪಿಕೆ‌ಎಫ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ದೀಕ್ಷಿತ್ ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.) 
* ಗಮೆಜ್,ಎಸ್. ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಐ.ಬಿ.: ''ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಇನ್ ಕಂಟೆಪರರಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ''. ಸೇಜ್, ನವದೆಹಲಿ 1999.
* ಗಮೆಜ್, ಎಸ್.: ''ಎಥ್ನಿಕ್ ಕಾನ್ಪ್ಲಿಕ್ಟ್, ಸ್ಟೇಟ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನೇಶನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ಇತ್ಯರ್ಥಕ್ಕೆ ಸಂಘರ್ಷದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳು '', : ನೀಲ್ಸನ್, ಜಾನ್ ಪಿ. ಮತ್ತು ಮಲಿಕ್, ದೀಪಕ್: &quot;ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು Fragmentation&quot;, ಮನೋಹರ್,ನವದೆಹಲಿ (ಮುಂಬರಲಿದೆ).
* ಹೂಲೆ,ಆರ್., ಸೋಮಸುಂದರಂ, ಡಿ., ಶ್ರೀಥರನ್,ಕೆ, ಮತ್ತು ಥಿರನಾಗಮಾ, ಆರ್. ''ದ ಬ್ರೋಕನ್ ಪಾಮಾಯ್ರಾ - ದ ತಮಿಳ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಅಕೌಂಟ್ ''. ದ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಕ್ಲೆರ್‌ಮೌಂಟ್ 1990. (ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ.)[http://www.uthr.org/BP/Content.htm ದ ಬ್ರೋಕನ್ Palmyra - ದ ತಮಿಳ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಅಕೌಂಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515072857/http://www.uthr.org/BP/Content.htm |date=2011-05-15 }}.
* ಜಾನ್ಸನ್, ರಾಬರ್ಟ್: ''ಎ ರೀಜನ್ ಇನ್ ಥರ್ಮೊಯ್l''. ರಿಕ್ಟಿಯಾನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ 2005. (Covers ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.)
* ನರಾಯನ ಸ್ವಾಮಿ, ಎಂ. ಆರ್.: ''
ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ :ಫ್ರಾಮ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಟು ಗೆರಿಲ್ಲಾಸ್''. ಕೋನಾರ್ಕ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್; 3ನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ. 2002, ISBN 81-220-0631-0.
* ರಾಜಸಿಂಗಮ್,ಕೆ.ಟಿ.: ''ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ದ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ''. 2001-2002. (''ಏಷಿಯನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್‌'' ) ನಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಹಿಯಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.[http://www.atimes.com/atimes/others/untold_story.html ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ದ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011103308/http://www.atimes.com/atimes/others/untold_story.html |date=2007-10-11 }}.
* ''ವಾರ್ ಮತ್ತು ಪೀಸ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ವಿತ್ ಎ ಪೋಸ್ಟ್-ಅಕಾರ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಫ್ರಾಮ್ ಜಾಫ್ನಾ''. ISBN 955-26-0001-4 /ISBN 978-955-26-0001-2, [[ರೋಹನ್ ಗುಣರತ್ನಾ]] ರಿಂದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ; 1 ಸಂಪುಟ (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 1987),.
* ''ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಟರ್ವೆನ್ಶನ್ ಇನ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ದ ರೋಲ್ ಆಫ್ ದ ಭಾರತ'ಸ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸೀಸ್ ''. ISBN 955-95199-0-5/ ISBN 978-955-95199-0-4,[[ರೋಹನ್ ಗುಣರತ್ನಾ]] ರಿಂದ  ಸೌತ್ ಏಷಿಯನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಆನ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ (1993),.
{{Refend}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
'''ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ''' 
*[http://www.defence.lk/  ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ]
*[http://www.peaceinsrilanka.org/ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರ್ಕಾರದ ಶಾಂತಿ  ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ- ಇಲಾಖೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060112015449/http://www.peaceinsrilanka.org/ |date=2006-01-12 }}
*[http://www.ltteps.org/ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ- ಇಲಾಖೆ]

'''ನಕ್ಷೆಗಳು''' 
* [http://www.defence.lk/orbat/Default.asp ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ,ಯುದ್ಧ ಪ್ರಗತಿಯ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090823094426/http://www.defence.lk/orbat/Default.asp |date=2009-08-23 }}
* [http://www.lakdiva.org/army/digital_globe.html ಅಂತಿಮ ಸಂಘರ್ಷ ವಲಯದ ನಕ್ಷೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090426044854/http://www.lakdiva.org/army/digital_globe.html |date=2009-04-26 }}
* [http://www.cyberlk.com/defencemap/ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ರಕ್ಷಣಾ ನಕ್ಷೆ]

'''ಸ್ವತಂತ್ರ ವರದಿ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್''' 
* [http://wsws.org/category/as-lanka.shtml ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಕವರೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122223029/http://wsws.org/category/as-lanka.shtml |date=2009-01-22 }} - ಹಲವಾರು ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
* [http://www.pact.lk/ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸಂಘರ್ಷ  ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ (ಪಿಎಸಿಟಿ) -  ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್  ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523100752/http://pact.lk/ |date=2013-05-23 }}
* [http://www.c-r.org/our-work/accord/sri-lanka/key-texts.php ಕಳೆದ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚನೆಯ ಒಪ್ಪಂದ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಧಾನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]
* [http://defencewire.blogspot.com/ ಶ್ರೀಲಂಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಪ್ರಸ್ತುತ  ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸೇನೆಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೇ]
* [https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/srilanka0209webwcover_0.pdf ಯುದ್ಧ ಸ್ಥಳಾಂತರ: ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ವನ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂದನೆ ],ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವೀಕ್ಷಣೆ

'''ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ''' 
* [http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/sri-lanka-what-role-for-the-eu/ ಶ್ರೀಲಂಕಾ: ಇಯುಗೆ ಏನು ಪಾತ್ರ ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015040718/http://www.iss.europa.eu/nc/actualites/actualite/article/sri-lanka-what-role-for-the-eu/ |date=2009-10-15 }}, ಅಮೈಯಾ ಸ್ಯಾನ್‌ಚೆಜ್ ಕಾಸಿಸೆದೋರಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ,ಮೇ 2009, {1ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ {/1}

{{Sri Lankan Civil War|state=expand}}
{{Armed Conflicts Involving Sri Lanka}}
{{Sri Lanka topics}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]
[[ವರ್ಗ:20ನೇಯ- ಶತಮಾನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:21ನೇಯ- ಶತಮಾನ ಸಂಘರ್ಷಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ ರಾಜಕೀಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸೈನ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಒಳಗೊಂಡ ಯುದ್ಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸಮಾಜ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ತಮಿಳು ರಾಜಕೀಯ]]
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಈಳಮ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ದೊಂಬಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರೀಕ ಅಶಾಂತಿ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ-ವಿರೋಧ]]
[[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]]</text>
      <sha1>67hnryqzl7ayn8pd8rdcukf9zlskqk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಗಳ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23838</id>
    <revision>
      <id>1427843</id>
      <parentid>1380048</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186971" sha1="9p7h0d26ru1fhtmuzfnutswxlz7j37r" xml:space="preserve">[[File:Atomic cloud over Hiroshima - NARA 542192 - Edit.jpg|thumb|250px|ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌ನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ನಂತರ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡ ಅಣಬೆ ಮೋಡ]]
[[File:nagasakibomb.jpg|thumb|250px|ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಅಣಬೆ ಮೋಡವು, ಅಧಿಕೇಂದ್ರದಿಂದ ವಾಯುವಿನೊಳಗೆ 18 ಕಿ.ಮೀ.ವರೆಗೆ (11 ಮೈಲು, 60,000 ಅಡಿ) ಏಳುತ್ತದೆ.]]

1945ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು]] [[ಜಪಾನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ '''ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳನ್ನು'''  ನಡೆಸಿತು.

ತೀವ್ರ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಜಪಾನಿಯರ 67 ನಗರಗಳ ಮೇಲಿನ ಬೆಂಕಿ-ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]]ಯ ಆರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತನ್ನು ಜಪಾನಿಯರ ಸರ್ಕಾರ [[ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿತು]]. ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಬಂದ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಆದೇಶ]]ದ ಅನುಸಾರ, 1945ರ&lt;ref name=&quot;DOE-HIRO&quot;&gt;{{cite web
 |url          = http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm
 |title        = The atomic bombing of hiroshima
 |first        = David
 |last         = Rezelman
 |coauthors    = F.G. Gosling and Terrence R. Fehner
 |year         = 2000
 |work         = [http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/index.htm The Manhattan Project: An Interactive History]
 |publisher    = [[U.S. Department of Energy]]
 |quote        = 
 |accessdate   = Sept. 18, 2007
 |archive-date = 2010-06-24
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20100624065430/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm
 |url-status   = dead
}} ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅವಘಡಗಳ ಕುರಿತಾದ ಪುಟ.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;eyewitness&quot;&gt;ಆಡಮ್ಸ್‌‌, S. &amp;amp; ಕ್ರಾಫರ್ಡ್‌, A.. 2000. ''ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II.''  ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್‌ ವಾರ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು. ಐವಿಟ್ನೆಸ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌ ಸೀರೀಸ್‌. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌, ಡೋರಿಂಗ್‌ ಕಿಂಡರ್‌ಸ್ಲೇ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌.&lt;/ref&gt; ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರ ಸೋಮವಾರದಂದು &quot;[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌]]&quot; ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]] ನಗರದ ಮೇಲೆ U.S. ಬೀಳಿಸಿತು; ಇದಾದ ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರಂದು [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯ ಮೇಲೆ &quot;[[ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]&quot;ನ ಆಸ್ಫೋಟನವನ್ನು ಅದು ನಡೆಸಿತು. ಇವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಏಕೈಕ ಬಳಕೆಯಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book
 | last = Hakim
 | first = Joy
 | title = A History of Us: War, Peace and all that Jazz
 | url = https://archive.org/details/historyofusbook50000haki
 | publisher=Oxford University Press
 | year = 1995
 | location = New York
 | isbn = 0-19-509514-6 }}&lt;/ref&gt; ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಜಪಾನ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸೇನಾ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಂದು ಸಂವಹನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿರುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರಿಗಣನೀಯ ಸೇನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅದನ್ನು ಗುರಿಯನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;http://www.world-war-2.info/atomic-bomb/&lt;/ref&gt;

ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಾದ ಮೊದಲ ಎರಡರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಒಳಗಾಗಿ, ಅದರ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ 90,000–166,000 ಜನರನ್ನು, ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;rerf-deaths&quot;&gt;{{cite web
 |url = http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html
 |title = Frequently Asked Questions #1
 |publisher = [[Radiation Effects Research Foundation]]
 |accessdate = Sept. 18, 2007
 |archive-date = 2007-09-19
 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070919143939/http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html
 |url-status = deviated
 |archivedate = 2007-09-19
 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070919143939/http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html
 }}&lt;/ref&gt; 60,000–80,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಪ್ರತಿ ನಗರದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುನೋವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮೊದಲ ದಿನದಂದೇ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟಿನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಫೋಟದ ದಿನದಂದು ಸತ್ತ ಜನರ ಪೈಕಿ 60%ನಷ್ಟು ಜನರು ಥಟ್ಟನೆ ಎದ್ದ ಉರಿ ಅಥವಾ ಜ್ವಾಲೆಯ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಂದ ಸತ್ತರೆ, 30%ನಷ್ಟು ಜನರು ಬೀಳುತ್ತಿರುವ ಭಗ್ನಾವಶೇಷದಿಂದ ಮತ್ತು 10%ನಷ್ಟು ಜನರು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು. ಇದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳು, [[ವಿಕಿರಣದ ಕಾಯಿಲೆ]], ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಗಾಯಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೃಹತ್‌‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಸತ್ತರು. ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಕಾರಣಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ತೋರುವ ಅಂದಾಜಿನ ಅನುಸಾರ, 15–20%ನಷ್ಟು ಜನರು ವಿಕಿರಣದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಸತ್ತರೆ, 20–30%ನಷ್ಟು ಜನರು [[ಥಟ್ಟನೆ ಎದ್ದ ಉರಿಯ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳಿಂದ]], ಮತ್ತು 50–60%ನಷ್ಟು ಜನರು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯಿಂದ ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಗಾಯಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು.&lt;ref name=&quot;Truman&quot;&gt;ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp;amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019114954/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2018-10-19 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019114954/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=22&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2018-10-19 }}, 51ರ ಪುಟ 22.&lt;/ref&gt;

ಎರಡೂ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರಲ್ಲದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Spirit1999&quot;&gt;{{cite book | author=|title=The Spirit of Hiroshima: An Introduction to the Atomic Bomb Tragedy | publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum | year=1999 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ModernJapan&quot;&gt;
{{cite book | author=Mikiso Hane | title=Modern Japan: A Historical Survey | publisher=Westview Press | year=2001 |isbn=0-8133-3756-9 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''ಟ್ರಿನಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌: ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಮೂವೀ.'' 
ನಿರ್ದೇಶಕ ಕುರುನ್‌, P., ನಿರೂಪಣೆ ಷಾಟ್ನರ್‌‌, W.. 1997. VHS. ಗೋಲ್ಡ್‌ಹಿಲ್‌ ವಿಡಿಯೋ, 1997.&lt;/ref&gt;

ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲೆ ಆಸ್ಫೋಟನವಾದ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 15ರಂದು, [[ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ]] ಜಪಾನ್‌ [[ತನ್ನ ಶರಣಾಗತಿ]]ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2ರಂದು [[ಶರಣಾಗತಿಯ ದಸ್ತೈವಜಿಗೆ]] ಸಹಿಹಾಕಿತು. ತನ್ಮೂಲಕ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತಾಯಿತು. ಮೇ 7ರಂದು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯು ತನ್ನ [[ಶರಣಾಗತಿಯ ದಸ್ತೈವಜಿಗೆ]] ಸಹಿಹಾಕಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ]]ವು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರವು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆ ಮಾಡದಿರುವಂತೆ ತಪ್ಪಿಸುವ, [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು-ಹೊಂದಿರದ ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು]] [[ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜಪಾನ್‌]] ದೇಶವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾದವು.&lt;ref&gt;{{cite web | last = Koizumi | first = Junichiro | authorlink = Junichiro Koizumi | title = Address by Prime Minister Junichiro Koizumi at the Hiroshima Memorial Service for the Hiroshima Peace Memorial Ceremony | publisher=Prime Minister of Japan and His Cabinet | date = August 6, 2005 | url = http://www.kantei.go.jp/foreign/koizumispeech/2005/08/06aisatu_e.html | accessdate = Nov. 28, 2007 }}&lt;/ref&gt;

ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿಯಲ್ಲಿನ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ]] ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S.ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ನೈತಿಕ]] ಸಮರ್ಥನೆಯು ಈಗಲೂ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Walker&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Military History 1994&quot;&gt;ದಿ ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಡಪಿ &amp;amp; ಡಪಿ, BCA 1994, ಪುಟ 1308&lt;/ref&gt;

==ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆ==
ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ದೇಶಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಾದ [[ಟ್ಯೂಬ್‌ ಅಲಾಯ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಚಾಕ್‌ ರಿವರ್‌ ಲ್ಯಾಬರೇಟರೀಸ್‌]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Roosevelt |first1=Frankin D |last2=Churchill |first2=Winston |authorlink1=Franklin D. Roosevelt |authorlink2=Winston Churchill |title=Quebec Agreement |url=http://www.atomicarchive.com/Docs/ManhattanProject/Quebec.shtml |date=August 19, 1943 |publisher=atomicarchive.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ccnr.org/chronology.html |title= Canada's Role in the Atomic Bomb Programs of the United States, Britain, France and India|accessdate=Dec. 4, 2007 |last=Edwards |first=Gordon |authorlink =Gordon Edwards |publisher=Canadian Coalition for Nuclear Responsibility }}&lt;/ref&gt; ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ U.S. ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾದ [[J. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌]] ಎಂಬಾತನ ನಿರ್ದೇಶನವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಯೋಜನೆಯು [[U.S. ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್‌‌]]ನ ಜನರಲ್‌ [[ಲೆಸ್ಲೀ ಗ್ರೂವ್ಸ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. &quot;ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು [[ಬಂದೂಕು-ಮಾದರಿ]]ಯ ಬಾಂಬ್‌ ಆಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬನ್ನು [[ಯುರೇನಿಯಂ-235]]ನಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯುರೇನಿಯಂ-235 ಎಂಬುದು ಯುರೇನಿಯಂನ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ [[ಐಸೊಟೋಪು]] ಆಗಿದ್ದು, [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀಯ ಓಕ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ದೈತ್ಯ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. 1945ರ ಜುಲೈ 16ರಂದು, [[ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ಅಲಾಮೊಗೊರ್ಡೋ]] ಸಮೀಪವಿರುವ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ ಸೈಟ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಾದ &quot;[[ದಿ ಗ್ಯಾಡ್ಜೆಟ್‌]]&quot; ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಬಾಂಬ್‌ ಆದ &quot;ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌&quot; ಈ ಎರಡೂ ಸಹ [[ಒಳಸಿಡಿತದ-ಬಗೆ]]ಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇವನ್ನು [[ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239]]ರಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239 ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಧಾತು]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನ ಹಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌‌‌‌‌‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/publications/DE99001330.pdf |title=The Manhattan Project: Making the Atomic Bomb |accessdate=Dec. 4, 2007 |last=Gosling |first=F.G. |month=January |year=1999 |publisher=United States Department of Energy |format=PDF |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224204033/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/publications/DE99001330.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===ಗುರಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ===

[[File:Japan map hiroshima nagasaki.png|200px|thumb|right|ಎರಡು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಜಪಾನ್‌ನ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ತಾಣಗಳನ್ನು ನಕಾಶೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]]
1945ರ ಮೇ 10–11ರಂದು, [[ಲಾಸ್‌ ಅಲಾಮೊಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿರುವ [[J. ರಾಬರ್ಟ್‌ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ ಗುರಿ ಸಮಿತಿಯು [[ಕ್ಯೋಟೋ]], [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]], [[ಯೋಕೋಹಾಮಾ]] ನಗರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು [[ಕೊಕುರಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಭವನೀಯ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು:
* ಗುರಿಯು ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಬೃಹತ್‌‌ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.
* ಸ್ಫೋಟವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.
* 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಸದರಿ ಗುರಿಯು ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗುವುದು ಅಸಂಭವವಾಗಿತ್ತು. &quot;ಬಾಂಬನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವು ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಅನಾವಶ್ಯಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಸ್ಫೋಟದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿರುವ ಸೇನಾ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅಂಶವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬೇಕು.&quot;&lt;ref name=&quot;targetcommittee&quot; /&gt;

ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾನಿಗೀಡಾಗದೆ ಉಳಿದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಗುರಿಯ ಪಟ್ಟಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಆಚೆಗಿಟ್ಟಿರಲು ಸೇನಾ ವಾಯುಪಡೆಯು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಹಿರೋಷಿಮಾ ನಗರವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು: &quot;ಹಿರೋಷಿಮಾವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿಮಾನ ಆರೋಹಣದ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿದೆ. ಅದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ರೇಡಾರ್‌ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಬೃಹತ್‌‌ ಭಾಗವೊಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾನಿಗೀಡಾಗಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಗಾತ್ರವಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿದ್ದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಸ್ಫೋಟದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನದಿಗಳಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ [[ಬೆಂಕಿಯಿಡುವ]] ಗುರಿಯಲ್ಲ.&quot;&lt;ref name=&quot;targetcommittee&quot; /&gt; [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಬೇಷರತ್ತಾಗಿ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಜಪಾನ್‌ನ ಮನವೊಲಿಸುಸುವುದು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕುರಿತು ಗುರಿಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಂಡಿಸಿತು: &quot;ಗುರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶಗಳು ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಎರಡು ಮಗ್ಗುಲುಗಳೆಂದರೆ, (1) ಜಪಾನ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು (2) ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಚಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಯು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಸಾಕಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವೆನ್ನುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಸೇನಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಕ್ಯೋಟೋ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಟೋಕಿಯೋದಲ್ಲಿನ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅರಮನೆ]]ಯು ಬೇರಾವುದೇ ಗುರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಾದರೂ, ಇದಕ್ಕಿರುವ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಮೌಲ್ಯ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;targetcommittee&quot;&gt;
{{cite web | title=Atomic Bomb: Decision—Target Committee, May 10–11, 1945 | url=http://www.dannen.com/decision/targets.html | accessdate= August 6, 2005 }}&lt;/ref&gt;

IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಎಡ್ವಿನ್‌ O. ರೀಸ್‌ಚೌವರ್‌‌]] ಎಂಬಾತ [[U.S. ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ಸೇವೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಪಾನ್‌ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವಾಗ, ಆತ [[ಕ್ಯೋಟೋ]] ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dannen.com/decision/targets.html |title=A-bomb targets/decision-making record (1945) |publisher=Dannen.com |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ವಾದದ ಸಿಂಧುತ್ವ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ರೀಸ್‌ಚೌವರ್‌ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆದ:
:&quot;...ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕ್ಯೋಟೋವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದರ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದರೆ, ಅದು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ [[ಹೆನ್ರಿ L. ಸ್ಟಿಮ್ಸನ್‌]] ಮಾತ್ರ; ಈತ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕ್ಯೋಟೋದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಧುಚಂದ್ರವಾದಂದಿನಿಂದಲೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕ್ಯೋಟೋ ಕುರಿತು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ.&quot;&lt;ref&gt;‌‌ರೀಸ್‌ಚೌವರ್, ಎಡ್ವಿನ್‌. (1986). ''ಮೈ ಲೈಫ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಜಪಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ,''  ಪುಟ 101.&lt;/ref&gt;

==ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತು==
ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶರಣಾಗತಿಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಸ್ಥೂಲವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇತರ ನಾಯಕರು ಜುಲೈ 26ರಂದು ಜಾರಿಮಾಡಿದರು. ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಅಂತಿಮ ಷರತ್ತಾಗಿ]] ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಜಪಾನ್‌ ಶರಣಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ದಾಳಿಮಾಡಲಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು; ಇದರಿಂದಾಗಿ &quot;ಜಪಾನಿಯರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಮಾತೃಭೂಮಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳಲಿದೆ&quot; ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಜುಲೈ 28ರಂದು ವರದಿಮಾಡಿದವು. ಆ ಅಪರಾಹ್ನ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ಕಾಂಟಾರೊ ಸುಝುಕಿ]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆಯು [[ಕೈರೋ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಒಂದು ಹೊಸರೂಪದ ನಿದರ್ಶನವಲ್ಲದೆ (''ಯಾಕಿನವೋಶಿ'' ) ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲು (''[[ಮೊಕುಸಾಟು]]''  ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: &quot;ಮೌನದಿಂದ ಕೊಲ್ಲು&quot;) ಸರ್ಕಾರವು ಆಶಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ.&lt;ref&gt;
{{cite book
| first = Richard B. | last = Frank
| authorlink = Richard B. Frank
| title = Downfall
| pages = 233–234}}
''ಮೊಕುಸಾಟು''  ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವು &quot;ಉಪೇಕ್ಷಿಸು&quot; ಎಂಬುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು &quot;ತಿರಸ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಉಪಚರಿಸು&quot; ಎಂಬುದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಬರಬಹುದು.&lt;/ref&gt;
ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆಯ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಪರಿಗಣಿಸಿದವು.
ಜಪಾನಿನ ಅನಿಬದ್ಧ ಶಾಂತಿ ಬೇಹುಗಾರರಿಗೆ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು ಜವಾಬಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹೀರೋಹಿಟೋ]], ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;
{{cite book
| first = Herbert | last = Bix | authorlink = Herbert Bix
| chapter=Japan's Delayed Surrender: A Reinterpretation
| title=Hiroshima in History and Memory
| url = https://archive.org/details/hiroshimainhisto0000unse | editor=Michael J. Hogan, ed.
| publisher=Cambridge University Press
| isbn= 0-521-56682-7
| year=1996| page=290}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 31ರಂದು, ಆತ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರ [[ಕೊಯಿಚಿ ಕಿಡೋ]]ಗೆ ಈ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಾ, ಏನೇ ಆಗಲಿ [[ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಮಾಧಿಕಾರ]]ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;''ಕಿಡೋ ಕೋಯ್ಚಿ ನಿಕ್ಕಿ'' , ಟೋಕಿಯೋ, ಡೈಗಕು ಷುಪ್ಪಾಂಕಿ, 1966, ಪುಟ 1120-1121&lt;/ref&gt;

ಜುಲೈ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂಗೆ ತೆರಳುವ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದರ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಟ್ರೂಮನ್‌ ಮರು-ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಲು ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಜಪಾನ್‌ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು, ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲದೊಂದಿಗೆ ನಾಶಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಮ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ನಾಶದ ಭಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ತ್ವರಿತ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡುವಲ್ಲಿನ ಅವನ ಘೋಷಿತ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book |title=Code-Name Downfall |url=https://archive.org/details/codenamedownfall00alle |last=Allen |first=Thomas |coauthors=Norman Polmar|pages=[https://archive.org/details/codenamedownfall00alle/page/267 266]–270 |year= 1995|publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York, NY |isbn=0684804069}}&lt;/ref&gt;

==ಹಿರೋಷಿಮಾ==
===IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಹಿರೋಷಿಮಾ===
[[File:B-29 Enola Gay w Crews.jpg|thumb|right|250px|ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಮೇಲೆ &quot;ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌&quot; ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ತಂಡ.]]
ತನ್ನ ಮೇಲಾದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಕೆಲವೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಐದನೇ ವಿಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಫೀಲ್ಡ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ [[ಶುನ್ರೊಕು ಹಟಾ]]ನ 2ನೇ ಜನರಲ್‌ ಸೇನಾ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಸೇನಾ ಶಿಬಿರಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣದ ಜಪಾನ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅವು ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಜಪಾನಿನ ಸೇನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ತಂತ್ರದ ಒಂದು ಕಿರುನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಸಂವಹನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ, ಒಂದು ಶೇಖರಣಾ ತಾಣ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಜೋಡಣಾ ಪ್ರದೇಶವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಜಪಾನಿನ ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{citation | last = Goldstein | first = Donald | title = Rain of Ruin | publisher=Potomac Books | location = Washington | year = 1999 | isbn = 9781574882216 |page=41}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |last= Hastings|first= Max|title= Nemesis: The Battle for Japan, 1944-45|publisher=HarperCollins|year= 2008|isbn= 9780007219810 |page= 509}}&lt;/ref&gt;

ನಗರದ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು ಹಲವಾರು [[ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌]] ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಹೊರಗಡೆಯಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವು, ಜಪಾನಿಯರ ಮನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಮರದ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಒಂದು ದಟ್ಟ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ನಿಬಿಡವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು. ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅವು ಹಂಚಿನ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಈ ನಗರವು ಬೆಂಕಿಯ ಹಾನಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಈಡಾಗಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.

ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 381,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು; ಆದರೆ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.

 ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 340,000-350,000ದಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;rerf-deaths&quot; /&gt; ಅಧಿಕೃತ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ನಿಖರವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿವರವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.

===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ===
:''USAAF ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೋಡಿ: [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪು‌]].'' 
[[File:Hirgrnd1.jpg|thumb|right|200px|ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 7 ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸೀಝೋ ಯಮಡಾದ ನೆಲಮಟ್ಟದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]]
ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾವು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೊಕುರಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಪರ್ಯಾಯ ಗುರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಮೋಡಗಳು ಗುರಿಯನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6ರ ದಿನವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪಿನ‌]] ದಳಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ಕರ್ನಲ್‌ [[ಪಾಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[393ನೇ ಬಾಂಬಿನ ಸುರಿಮಳೆಯ ದಳದ ಮುಖ್ಯವಿಭಾಗ]]ದ [[B-29]] ''[[ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌‌‌]]'' ನ್ನು, ಜಪಾನ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಹಾರಾಟದ ಕಾಲದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಟಿನಿಯಾನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಉತ್ತರ ಮೈದಾನದ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ''ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌''  (ಕರ್ನಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು B29ಗಳಿದ್ದವು. [[ಮೇಜರ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ W. ಸ್ವೀನಿ]] ಎಂಬಾತನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]''  ಎಂಬ ವಿಮಾನವು ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತು; ಮತ್ತು ಆಗ ಒಂದು ಹೆಸರಿರದ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ನೆಸಸರಿ ಇವಿಲ್‌]]''  (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣದ ವಿಮಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮಾನವು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಕ್ವಾರ್ಡ್ಟ್ ಎಂಬಾತನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು‌.&lt;ref name=&quot;SM15&quot;&gt;{{cite web | last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.childrenofthemanhattanproject.org/CG/CG_09C1.htm| archiveurl = https://web.archive.org/web/20061009095411/http://www.childrenofthemanhattanproject.org/CG/CG_09C1.htm| archivedate = Oct. 9, 2006| title = Timeline #2- the 509th; The Hiroshima Mission | work=| publisher=Children of the Manhattan Project| accessdate = July 26, 2006}}&lt;/ref&gt;

ಟಿನಿಯಾನ್ ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ [[ಇವೊ ಜಿಮಾ]] ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದವು; ಅಲ್ಲಿ ...{{convert|2440|m|ft|sp=us}}ನಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಸಂಧಿಸಿದ ಅವು, ಜಪಾನ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುನ್ನಡೆಯ ಪಥವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡವು. ...{{convert|9855|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೋಚರತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗುರಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಗಳು ಬಂದವು. ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನೌಕಾಪಡೆ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ವಿಲಿಯಂ ಪಾರ್ಸನ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ ಬಾಂಬನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದ; ಉಡಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಅದರ ರಕ್ಷಾಕವಚವನ್ನು ತೆಗೆದಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2ನೇ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ [[ಮೋರಿಸ್‌ ಜೆಪ್‌ಸನ್‌]] ಎಂಬ ಅವನ ಸಹಾಯಕ, ಗುರಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪುವುದಕ್ಕೆ 30 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07L1.htm| title = Timeline #2- the 509th; The Hiroshima Mission| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಮೇ 1, 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130501233757/http://mphpa.org/classic/HISTORY/H-07L1.htm| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:The_patient's_skin_is_burned_in_a_pattern_corresponding_to_the_dark_portions_of_a_kimono_-_NARA_-_519686.jpg|thumb|left|170px|ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಬಟ್ಟೆಯ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಸುಡುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು.ಸ್ಫೋಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಲಿಪಶುವು ಧರಿಸಿದ್ದ ಉಡುಪುಗಳ ಕಪ್ಪಾದ ಭಾಗಗಳು ಹೊಡೆತದ ಗುರುತುಗಳಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;[54]&lt;/ref&gt;]]
ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವ ಜಪಾನಿಯರ ರೇಡಾರ್‌ ಒಂದು ಜಪಾನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಮಾನವೊಂದರ ಸಮೀಪಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿತು. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕಾರ್ಯವು ನಿಂತಿತು. ಆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಸೇರಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 08:00 ಗಂಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ರೇಡಾರ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕನು, ಸಾಗಿಬರುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಂಬಾ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು- ಪ್ರಾಯಶಃ ಮೂರಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿಲ್ಲ- ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ವಾಯುದಾಳಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸದಿರಲು ಜಪಾನಿಯರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ವೇಳೆ [[B-29]] ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ವಾಯು-ದಾಳಿಯ ಆಶ್ರಯಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸೂಕ್ತವಾದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಎಂದಿನಂತೆ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರ ಮೂಲಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆಯ ಆಚೆಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

08:15ರ ವೇಳೆಗೆ (ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕಾಲ) ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆಯೇ ಸಾಗಿತು. &quot;[[ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌]]&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ...{{convert|60|kg|lb}}ನಷ್ಟು [[ಯುರೇನಿಯಂ-235]]ನೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು [[ಬಂದೂಕು-ಮಾದರಿಯ ವಿದಳನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ವಾದ [[ಗುರುತ್ವದ ಬಾಂಬು]], ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಆಸ್ಫೋಟನದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಬೀಳಲು 57 ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು; ಸದರಿ ಆಸ್ಫೋಟನದ ಎತ್ತರವು ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ...{{convert|600|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಇತ್ತು.
[[File:Victim of Atomic Bomb 002.jpg|thumb|right|170px|ಬೃಹತ್‌ ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳೊಂದಿಗಿನ ಓರ್ವ ಬಲಿಪಶು.]][[ಎದುರುಗಾಳಿ]]ಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ಗುರಿಯಿಟ್ಟ ಬಿಂದು]]ವಾದ [[ಐಯೋಯೈ ಸೇತುವೆ]]ಯನ್ನು ಅದು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ...{{convert|800|ft|m}}ನಷ್ಟು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು [[ಷಿಮಾ ಸರ್ಜಿಕಲ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌]] ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅದು ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿತು.&lt;ref&gt;‌ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್, ISBN 0-671-81499-0-250, ಪುಟ 309&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ...{{convert|13|ktonTNT|lk=in}}ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಅದು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. (U-235 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಕೇವಲ 1.38%ನಷ್ಟು ಮೂಲದ್ರವ್ಯವು ವಿದಳನಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, U-235 ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವು [[ಅತ್ಯಂತ ಅದಕ್ಷ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು]].)&lt;ref name=&quot;cotmplitboy&quot;&gt;{{cite web | last =  | first =  | authorlink =  | year =  | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/little_boy.htm | title = The Bomb-&quot;Little Boy&quot; | work =  | publisher = The Atomic Heritage Foundation | accessdate = May 5, 2007 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210417070729/https://www.atomicheritage.org/history | url-status = deviated | archivedate = ಏಪ್ರಿಲ್ 17, 2021 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20210417070729/https://www.atomicheritage.org/history }}&lt;/ref&gt; ನಾಶದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟಿದ್ದರೆ (1.6&amp;nbsp;km), ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ...{{convert|4.4|sqmi|km2}}ವರೆಗೆ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=''RADIATION DOSE RECONSTRUCTION U.S. OCCUPATION FORCES IN HIROSHIMA AND NAGASAKI, JAPAN, 1945-1946'' (DNA 5512F) | url=http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060624185903/http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archivedate=Jun. 24, 2006 | accessdate=June 9, 2006 |format=PDF}}{{Dead link|date=January 2009}}&lt;/ref&gt; ನಗರದ ...{{convert|4.7|sqmi|km2}}ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಂದಾಜಿಸಿದರು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ 69%ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು 6–7%ನಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ ಎಂದು ಜಪಾನಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Truman&quot;/&gt;

70,000–80,000 ಜನರು, ಅಥವಾ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 30%ನಷ್ಟು&lt;ref&gt;ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp;amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503041732/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2018-05-03 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180503041732/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=11&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2018-05-03 }}, 51ರ ಪುಟ 11. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಮಂದಿ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು 70,000 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು.&lt;ref&gt;ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp;amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. ‌[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=42&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''ಎಫರ್ಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ರಿಸಲ್ಟ್ಸ್.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019113611/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=42&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2018-10-19 }}, 51ರ ಪುಟ 42. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ 90%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು 93%ನಷ್ಟು ದಾದಿಯರು ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು- ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ &amp;amp; ಮ್ಯೂಸಿಯಂ. U. S. ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಸರ್ವೆ: ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ, ಜೂನ್‌ 19, 1946. ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಕಡತ, ಟ್ರೂಮನ್‌ ಪೇಪರ್ಸ್‌. [http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''2. '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627002920/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2019-06-27 }}[http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;amp;documentid=65&amp;amp;documentdate=1946-06-19&amp;amp;studycollectionid=abomb&amp;amp;groupid= ''ಹಿರೋಷಿಮಾ.'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190627002920/https://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?pagenumber=12&amp;documentid=65&amp;documentdate=1946-06-19&amp;studycollectionid=abomb&amp;groupid= |date=2019-06-27 }}, 51ರ ಪುಟ 12. 2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;

ವಾಯು ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಕರಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಗಳೂ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html |title=The Information War in the Pacific, 1945 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2017-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904000136/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html |url-status=deviated |archivedate=2017-09-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170904000136/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/vol46no3/article07.html }}&lt;/ref&gt; ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನಿನ 35 ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ U.S. ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬೀಳಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಥವಾ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.atomicmuseum.com/tour/decision.cfm |title=Decision to Drop Atomic Bomb |publisher=Cia.gov |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://archive.is/20090205000000/http://www.atomicmuseum.com/tour/decision.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.commondreams.org/views05/0805-24.htm |title=The Myths of Hiroshima |publisher=Commondreams.org |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524091252/http://www.commondreams.org/views05/0805-24.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.doug-long.com/letter.htm |title=Hiroshima: Historians' Letter to the Smithsonian |publisher=Doug-long.com |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯರ ಕುರಿತಾದ ಜಪಾನಿಯರ ಅರಿವು===
{{double image|right|AtomicEffects-p7a.jpg|200|AtomicEffects-p7b.jpg|200|Hiroshima before the bombing.|Hiroshima after the bombing.}}
ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕದೆ, ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಸಾರವು ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು [[ಜಪಾನೀಸ್‌ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌‌‌]]ನ ಟೋಕಿಯೋದ ನಿಯಂತ್ರಣ ನಿರ್ವಾಹಕನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ. ಮತ್ತೊಂದು ದೂರವಾಣಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನಾದರೂ, ಅದೂ ಸಹ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;No High Ground&quot;&gt;{{cite web| title= No High Ground by Knebel et al. p175 to p201| url= http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf| accessdate= April 30, 2007| format= PDF| archive-date= ಮಾರ್ಚ್ 26, 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090326212002/http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf| url-status= deviated| archivedate= ಮಾರ್ಚ್ 26, 2009| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090326212002/http://www.uncp.edu/home/berrys/courses/hist102/hist102_docs_abomb.pdf}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು ಟೋಕಿಯೋ ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌ ಕೇಂದ್ರದ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂತು. ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ಸ್ಫೋಟವಾಗಿರುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲಮಯ ವರದಿಗಳು ನಗರದ 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (10 ಮೈಲು) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಸಣ್ಣ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲುಗಡೆಗಳಿಂದ ಬಂದವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವರದಿಗಳನ್ನು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಜಪಾನಿ ಸೇನಾ ಜನರಲ್‌ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]]ಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಸೇನಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆಮಾಡಲು ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವು. ಆ ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವು ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು; ಯಾವುದೇ ಬೃಹತ್‌ ಶತ್ರುವಿನ ದಾಳಿಯು ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಒಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹವೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರೋಷಿಮಾಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾರಿಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇಳಿದು ಹಾನಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಟೋಕಿಯೋಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಜಪಾನಿನ ಜನರಲ್‌ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಓರ್ವ ಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಯಾವ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟದ ಸುದ್ದಿಯು ಕೇವಲ ವದಂತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿ, ವಿಮಾನವೇರಿ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಹಾರಿದ. ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಹಿರೋಷಿಮಾದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಸುಮಾರು 100 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (160 ಕಿಮೀ) ದೂರವಿರುವಂತೆಯೇ, ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಹೊಗೆಯ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಮೋಡವನ್ನು ಆತ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಕಂಡರು. ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅಪರಾಹ್ನದಲ್ಲಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳು ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡು ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿಮಾನವು ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಅಪನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಅದರ ಸುತ್ತ ಅವರು ಸುತ್ತುಹಾಕಿದರು. ಇನ್ನೂ ಉರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಹೊಡೆತದ ಗುರುತು ಹಾಗೂ ಹೊಗೆಯ ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಮೋಡದಿಂದ ಅದು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಟೋಕಿಯೋಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ತತ್‌ಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದ.

ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ನಾಶವನ್ನು ರೇಡಿಯೋ ಟೋಕಿಯೋದಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಸಾರಗಳು ವಿವರಿಸಿದವು ಎಂಬುದಾಗಿ 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ U.S.ನಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ವರದಿಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.
 &quot;ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವವಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಸುಟ್ಟುಹೋದವು&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ರೇಡಿಯೋ ಉದ್ಘೋಷಕರು ಪ್ರಸಾರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು.&lt;ref name=&quot;Fulton Sun Retrospective&quot;&gt;{{cite web | title=Fulton Sun Retrospective | url=http://www.fultonsun.com/articles/2005/08/07/news/146news11.txt | accessdate=July 8, 2007 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===ದಾಳಿಯ-ನಂತರದ ದುರ್ಘಟನೆಗಳು===

US ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಅನುಸಾರ, ಸ್ಫೋಟದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದ [[ಪರಿಣಾಮಗಳು]] ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ 70,000 ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿನ 40,000 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;&lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;U.S. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಎನರ್ಜಿ&lt;/span&gt;. ಆಫೀಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ &amp;amp; ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌. ದಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟನ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌: ಆನ್‌ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ. [http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6, 1945.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100624065430/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm |date=2010-06-24 }} 2010ರ ಜನವರಿ 8ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt; 1945ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಟ್ಟಗಾಯಗಳು, ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಆದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳ ಅಂದಾಜುಗಳು 90,000ದಿಂದ 166,000ದವರೆಗೆ ಇದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;rerf-deaths&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;USSBS-AE&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://www.ibiblio.org/hyperwar/AAF/USSBS/AtomicEffects/AtomicEffects-2.html
 | title = Chapter II: The Effects of the Atomic Bombings
 | year= 1946 | work=United States Strategic Bombing Survey | pages=
 | publisher=Originally by [[United States Government Printing Office|U.S. G.P.O.]]; stored on [[ibiblio|ibiblio.org]]
 | accessdate = Sept. 18, 2007
}}&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವೊಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಮತ್ತು ಇತರ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1950ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 200,000 ಜನರು ಸತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;DOE-HIRO&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Spirit1999&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;bfrank&quot;&gt;ಹಲವಾರು ಸಾವಿನ ಅಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಲೋಕನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದರಲ್ಲಿದೆ:
{{cite book
 | author=Richard B. Frank
 | title=Downfall: The End of the Imperial Japanese Empire
 | url=https://archive.org/details/downfallendofimp00fran
 | publisher=Penguin Publishing
 | year=2001
 | isbn= 0-679-41424-X	
}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತಿಳಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ 1950ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 9%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ‌ ಸಾವುನೋವುಗಳು, ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ವಿಕಿರಣದಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾದವು; ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಿಕ್ಯವು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ 89 ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು‌ ಮತ್ತು 339 ಅಖಂಡ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;rerf-cancers&quot;&gt;{{cite web
 |url = http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa2.html
 |title = Frequently Asked Questions #2
 |publisher = [[Radiation Effects Research Foundation]]
 |access-date = 2010-06-30
 |archive-date = 2010-11-28
 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101128120217/http://rerf.or.jp/general/qa_e/qa2.html
 |url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt; ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹನ್ನೊಂದು ಜ್ಞಾತ [[ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು]] ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಸತ್ತರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wagingpeace.org/articles/2005/08/20_rubin_remembering-normand-brissette.htm |title=David Rubin, 2005, &quot;Remembering Normand Brissette&quot; (Downloaded 28/10/06) |publisher=Wagingpeace.org |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}&lt;/ref&gt;

===ಕೆಲವೊಂದು ರಚನೆಗಳ ಉಳಿಕೆ===
[[File:HiroshimaNakajimaAreaInRuins.jpg|thumb|right|200px|ಶೂನ್ಯಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ನಕಾಜಿಮಾ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಮರುಸೃಷ್ಟಿ.]]

ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಭೂಕಂಪ]]ದ ಅಪಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಬಲವರ್ಧಿತ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವು ಸ್ಫೋಟ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವುಗಳ ಕಟ್ಟಡದ ಹಂದರವು ಕುಸಿದು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ...{{nihongo|Eizo Nomura|野村 英三|Nomura Eizō}} ಎಂಬಾತ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಅತಿಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವನಾಗಿದ್ದ; ಈತ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶೂನ್ಯ-ಭೂಮಿಯಿಂದ ಕೇವಲ ...{{convert|100|m|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಆಧುನಿಕ &quot;[[ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಮನೆ]]&quot;ಯ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.geocities.jp/cato1963/kinganE.html |title=A Short-Sighted Parrot |publisher=Geocities.jp |date= |accessdate=Mar. 25, 2009}}&lt;/ref&gt; ...{{nihongo|Akiko Takakura|高蔵 信子|Takakura Akiko}} ಎಂಬಾಕೆಯು ಸ್ಫೋಟದ ಕೆಳಗಡೆಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿದ್ದು ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಸೇರಿದ್ದಳು. ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಕೆ, ಶೂನ್ಯ-ನೆಲದಿಂದ ಕೇವಲ ...{{convert|300|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟಿದ್ದ ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಕುಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದಳು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Testimony of Akiko Takakura | url=http://www.inicom.com/hibakusha/akiko.html | accessdate= April 30, 2007 }}&lt;/ref&gt; ಬಾಂಬು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಳಗಡೆಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸ್ಫೋಟವು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಈಗ ''ಜೆನ್‌ಬಾಕು'' , ಅಥವಾ A-ಬಾಂಬ್‌ ಡೋಮ್‌ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ''[[ಪ್ರಿಫೆಕ್ಟುರಲ್‌ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಪ್ರಮೋಷನಲ್‌ ಹಾಲ್‌‌]]''  ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಕಟ್ಟಡದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು [[ಜಾನ್‌ ಲೆಟ್‌ಜೆಲ್‌]] ಎಂಬ ಝೆಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಈ ಕಟ್ಟಡವು [[ಶೂನ್ಯಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ([[ಕೆಳಗಡೆಯ ಕೇಂದ್ರ]]) ಕೇವಲ ...{{convert|150|m|ft|abbr=on}}ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಭಗ್ನಾವಶೇಷಕ್ಕೆ ''[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌]]''  ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು U.S. ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇದನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ [[UNESCO]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನಾಗಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=unesco.org | url=http://whc.unesco.org/archive/repco96x.htm#annex5 | accessdate= August 6, 2005 }}&lt;/ref&gt;
ಹಿರೋಷಿಮಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://yutaka901.fc2web.com/page2ax2g.html （原爆死没者慰霊碑）碑文趣旨・説明板 ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html |title=原爆慰霊碑碑文論争 |access-date=2003-09-07 |archive-date=2003-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030907090922/http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html |url-status=deviated |archivedate=2003-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030907090922/http://homepage.mac.com/misaon1/hamayuu/hibunronso.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://guns-road.hp.infoseek.co.jp/geki/geki33.shtml |title=原爆碑損壊事件声明文 |access-date=2010-06-30 |archive-date=2005-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051223070828/http://guns-road.hp.infoseek.co.jp/geki/geki33.shtml |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 7–9ರ ಘಟನೆಗಳು==
&lt;div style=&quot;float:right&quot;&gt;{{Listen|filename=Trumann hiroshima.ogg|title=Truman announcing the bombing of Hiroshima|description=President Truman announces the bombing of Hiroshima.|format=[[Ogg]]}}&lt;/div&gt;
ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೂಮನ್‌‌ ನೀಡಿದ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ: &lt;blockquote&gt;ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರು ನಮ್ಮ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ವಾಯುದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ವಿನಾಶದ ಒಂದು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು; ಇದು ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಯು ದಾಳಿಯ ಹಿಂದಿನಿಂದ, ಅವರು ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಭೂಪಡೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಡೆಗಳ ಹೋರಾಟದ ಪರಿಣಿತಿಯೇನು ಎಂಬುದು ಅವರಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.trumanlibrary.org/calendar/viewpapers.php?pid=100 ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೈ ದಿ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್‌ ದಿ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ಅಟ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101154614/http://trumanlibrary.org/calendar/viewpapers.php?pid=100 |date=2012-01-01 }} (ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 6, 1945).&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು [[ಪಾಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಂ ಘೋಷಣೆ]]ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ. [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹೀರೋಹಿಟೋ]], ಸರ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಪರಿಷತ್ತು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಪರ್ಯಾಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವೆಂದರೆ: ''[[ಕೊಕುಟಾಯ್‌‌‌‌]]'' ನ್ನು (ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ರಾಜವ್ಯವಸ್ಥೆ]]) ಕಾಪಾಡುವುದು; ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿಸೇನೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಣ; [[ಜಪಾನಿಯರ ಸ್ವದೇಶಿ ದ್ವೀಪಗಳು]], ಕೊರಿಯಾ, ಅಥವಾ [[ಫಾರ್ಮೋಸಾ]]ವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಹಿಸುವುದು.&lt;ref&gt;H. ಬಿಕ್ಸ್‌, ''ಹಿರೊಹಿಟೊ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಜಪಾನ್‌'' , 2001, ಪುಟ&amp;nbsp;512.&lt;/ref&gt;

[[ಸೋವಿಯೆಟ್‌-ಜಪಾನಿಯರ ತಾಟಸ್ಥ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರಾಕರಣದ ಕುರಿತಾಗಿ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ವಿದೇಶಿ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ವ್ಯಾಕೆಸ್ಲಾವ್‌ ಮೊಲೊಟೊವ್‌]] ಎಂಬಾತ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 5ರಂದು ಟೋಕಿಯೋಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದ. [[ಟೋಕಿಯೋ ಸಮಯ]]ದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಾಗಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ, ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆ, ಯುದ್ಧಕವಚ, ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗಳು [[ಮಂಚೂರಿಯನ್‌‌ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, ಜಪಾನ್‌ನ ಮೇಲೆ [[ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನವು ಟೋಕಿಯೋವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಯಾರಾದರೂ ರಾಜಿಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಯುದ್ಧದ ಮಂತ್ರಿಯಾದ [[ಕೊರೆಚಿಕಾ ಅನಾಮಿ]]ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ [[ಜಪಾನಿನ ಸೇನೆಯ]] ಹಿರಿಯ ನಾಯಕತ್ವವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೇಲೆ [[ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಕಾನೂನನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.

ಎರಡನೇ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮಯಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಟಿನಿಯಾನ್ ಮೇಲಿನ [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪಿನ]] ದಳಪತಿಯಾಗಿ ಕರ್ನಲ್‌ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯ ಒಂದು ಐದು ದಿನದ ಅವಧಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಕೊಕುರಾದ ವಿರುದ್ಧ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 11ರಂದು ನಡೆಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book| author=Martin J. Sherwin| title=A World Destroyed: Hiroshima and its Legacies| url=https://archive.org/details/worlddestroyedhi0000sher_b2h7| edition=2nd| publisher=Stanford University Press| year=2003| pages=[https://archive.org/details/worlddestroyedhi0000sher_b2h7/page/233 233]–234}}&lt;/ref&gt; ತಮ್ಮ ಹೊರಮೈಗಳ ಮೇಲೆ F-31, F-32, ಮತ್ತು F-33 ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಂಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂರು ಬಾಂಬಿನ ಪೂರ್ವಭಾವಿ-ಜೋಡಣೆಗಳು ಟಿನಿಯಾನ್‌ಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ''[[ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌‌‌]]'' ನ್ನು ಬಾಂಬ್‌ ಬೀಳಿಸುವ ವಿಮಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಟಿನಿಯಾನ್ ಆಚೆಗೆ ಮೇಜರ್‌ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ವೀನಿಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರಂದು ಒಂದು ಸಮವಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸವು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಂಗಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ F-33 ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ F-31ನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;
{{cite book
| author=Richard H. Campbell
| chapter= Chapter 2: Development and Production
| title=The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs
| editor=
| publisher=McFarland &amp; Company, Inc.
| isbn= 0-7864-2139-8
| year=2005| pages=114}}&lt;/ref&gt;

==ನಾಗಸಾಕಿ==
===IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಗಸಾಕಿ===
[[File:Bocks-Car-enlisted-flight-crew.png|thumb|right|250px|ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲೆ &quot;ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌&quot; ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದ ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ತಂಡ.]]
[[ನಾಗಸಾಕಿ]] ನಗರವು ದಕ್ಷಿಣದ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಸಮುದ್ರ ನೆಲೆ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು [[wikt:ordnance|ಫಿರಂಗಿಗಳು]], ಹಡಗುಗಳು, ಸೇನಾ ಉಪಕರಣ, ಹಾಗೂ ಇತರ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ವಿಶಾಲ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಮಹಾನ್‌ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಮಗ್ಗುಲುಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಜಪಾನಿಯರ ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿದ್ದು, (ಗಿಲಾವು ಸಹಿತ ಅಥವಾ ಗಿಲಾವು ರಹಿತವಾಗಿರುವ) ಮರದ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಚಿನ ಛಾವಣಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮರ ಅಥವಾ ಮರದ-ಚೌಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಸ್ಫೋಟಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರದ, ಮರ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಸಹ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ನಗರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರದಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ನಾಗಸಾಕಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿತ್ತು; ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದವು.

ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಆದ ಒಂದು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅದು ಯಾವತ್ತೂ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌-ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 1ರಂದು ಅತೀವವಾಗಿ-ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಪರಮಾಣ್ವೇತರ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ನಗರದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಲಾಯಿತು.   ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಹಡಗಿನ ಅಂಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಹಡಗುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಡಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು [[ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ]] ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌‌ಗೆ ಬಡಿದವು, ಮತ್ತು [[ನಾಗಸಾಕಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಆರು ಬಾಂಬುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೂರು ಬಾಂಬುಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬಿದ್ದವು. ಈ ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಆದ ಹಾನಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತಾದರೂ ಸಹ, ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪರಿಗಣನೀಯವಾದ ಕಳವಳವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಾಲೆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷತಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಯ ವೇಳೆಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ನಾಗಸಾಕಿಯ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ  [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌‌]] ಯುದ್ಧದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಶಿಬಿರವಿದ್ದು, ಅವರ ಪೈಕಿ ಕೆಲವರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಅವರು ಬಂದಾಗಲಷ್ಟೇ ಅವರಿಗೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂತು.

===ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ===

:''USAAF ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನೋಡಿ: [[509ನೇ ಸಂಘಟಿತ ಗುಂಪು‌]].'' 
[[File:Fat Man (replica of nuclear bomb).jpg|thumb|200px|right|ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ಒಂದು &quot;ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌&quot; ಮಾದರಿ.]]
1945ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ, 393ನೇ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್‌ ದಳಪತಿ ಮೇಜರ್‌ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ W. ಸ್ವೀನಿ]]ಯ ತಂಡದಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ U.S. [[B-29 ಸೂಪರ್‌ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್‌]] ''[[ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌]]''  ವಿಮಾನವು, &quot;[[ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]&quot; ಎಂಬ ಸಂಕೇತ-ನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತು; [[ಕೊಕುರಾ]] ನಗರವು ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯು ಅದರ ದ್ವಿತೀಯಕ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಾಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಯೋಜನೆಯು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು; ಹವಾಮಾನ ಅನ್ವೇಷಕ ಪಡೆಗಳಾಗಿ ಎರಡು B-29 ವಿಮಾನಗಳು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಾರಿದರೆ, ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹತ್ಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ವೀನಿಯ ಚಾಲಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ B-29 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಿದವು. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀನಿ ಹಾರಾಟಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿದ್ದನಾದರೂ, ಅದರ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಬಿರಡೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;SM16&quot;&gt;{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm| title = Timeline #3- the 509th; The Nagasaki Mission| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120211223406/http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm| url-status = deviated| archivedate = ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2012| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120211223406/http://www.mphpa.org/classic/HISTORY/H-07m1.htm}}&lt;/ref&gt;

ಹವಾಮಾನ ವಿಮಾನಗಳ ಒಳಗಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಕರು ಎರಡೂ ಗುರಿಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಿದರು. ಜಪಾನ್‌ನ ತೀರಪ್ರದೇಶದಿಂದಾಚೆಗಿದ್ದ ತನ್ನ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೋಡಣಾ ತಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ವೀನಿಯ ವಿಮಾನವು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಕರ್ನಲ್‌ ಜೇಮ್ಸ್‌ I. ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ನಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ''[[ಬಿಗ್‌ ಸ್ಟಿಂಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಮೂರನೇ ವಿಮಾನವು ರಹಸ್ಯಭೇಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು. ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌''  ಮತ್ತು ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ವಿಮಾನಗಳು ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸುಮಾರು 40 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೆ ಸುತ್ತಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೂ ಸಹ ಅವನು ಪತ್ತೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಿಂತ 30 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್‌‌ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಸ್ವೀನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;SM16&quot; /&gt;

[[File:Nagasaki 1945 - Before and after (adjusted).jpg|thumb|left|200px|ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ನಾಗಸಾಕಿ.]]
ಒಂದರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಕೊಕುರಾವನ್ನು ತಲುಪುವ ವೇಳೆಗೆ, ಒಂದು 70%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಮೋಡದ ಹೊದಿಕೆಯು ನಗರವನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆದೇಶಗಳ ಅನುಸಾರ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದ ದೃಶ್ಯಗೋಚರ ದಾಳಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತು. ನಗರದ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ಉಡಾವಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ರಿಸರ್ವ್‌ ಟ್ಯಾಂಕಿನ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ವರ್ಗಾವಣೆ ಪಂಪ್‌ ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇಂಧನವು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ತಮ್ಮ ದ್ವಿತೀಯಕ ಗುರಿಯಾದ ನಾಗಸಾಕಿಯೆಡೆಗೆ ಅವರು ಹಾರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;SM16&quot; /&gt;

ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಇವೊ ಜಿಮಾ]]ವನ್ನು ತಲುಪಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟು ಇಂಧನವನ್ನು ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌''  ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಓಕಿನವಾ]] ಕಡೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ಆಗಮನವಾದ ಮೇಲೆ ನಾಗಸಾಕಿ ನಗರವು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಬಾಂಬನ್ನು ಓಕಿನವಾದ ಕಡೆಗೆ ತಂಡವು ಒಯ್ಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವಶ್ಯವೆನಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಣತನಾದ ನೌಕಾಪಡೆಯ [[ದಳಪತಿ]] [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ ಆಶ್‌ವರ್ತ್‌]] ಒಂದು ವೇಳೆ ಗುರಿಯು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ ರೇಡಾರ್‌ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;Spitzer&quot;&gt;{{cite web| last = | first = | authorlink = | year = | url = http://www.mphpa.org/classic/COLLECTIONS/CG-ASPI/01/Pages/CGP-ASPI-025.htm| title = Spitzer Personal Diary Page 25 (CGP-ASPI-025)| work = | publisher = The Atomic Heritage Foundation| accessdate = May 5, 2007| archive-date = ಆಗಸ್ಟ್ 1, 2014| archive-url = https://web.archive.org/web/20140801033824/http://www.mphpa.org/classic/COLLECTIONS/CG-ASPI/01/Pages/CGP-ASPI-025.htm| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

ಜಪಾನಿನ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ 07:50 ಗಂಟೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಯುದಾಳಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ಧ್ವನಿಸಿತಾದರೂ, &quot;ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂಬ ಸಂಕೇತವನ್ನು 08:30ರ ವೇಳೆಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 10:53ರ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು B-29 ಸೂಪರ್‌ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವು ಕೇವಲ ನೆಲೆಗಳ ಪತ್ತೇದಾರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಮಾನಗಳೆಂದು ಜಪಾನಿಯರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಕುರಿತು ಮತ್ತೇನೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯು ನೀಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ 11:00ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ C. ಬಾಕ್‌‌‌]]ನಿಂದ ಚಾಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''[[ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]''  ಎಂಬ B-29 ಬೆಂಬಲ ವಿಮಾನವು ಮೂರು ಪ್ಯಾರಾಶೂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೋಡಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಹತ್ಯಾರಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಿತು. [[ಟೋಕಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ [[ಪರಮಾಣು ಭೌತವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ [[ರೈಯೋಕಿಚಿ ಸಗಾನೆ]]ಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಸಹಿರಹಿತ ಪತ್ರವನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಹತ್ಯಾರಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಈತ [[ಬರ್ಕ್‌ಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಮೂವರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನಾಗಿದ್ದ. ಈ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]] ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಪಾಯದ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತೆ ರೈಯೋಕಿಚಿ ಸಗಾನೆಗೆ ಬರೆದ ಆ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಂದೇಶಗಳು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕವಾದರೂ ಅವನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಸಗಾನೆಗೆ ಅವರು ತಲುಪಿಸಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಲಿಲಿಯನ್‌ ಹಾಡ್‌ಸನ್‌, ಮತ್ತು ಇತರರು, ''ಕ್ರಿಟಿಕಲ್‌ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ: ಎ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಲಾಸ್‌ ಅಲಾಮೊಸ್‌ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್‌ ದಿ ಓಪನ್‌ಹೀಮರ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌, 1943-1945''  (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 1993), ಆನ್‌ 295.&lt;/ref&gt; 1949ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪತ್ರದ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ಲೂಯಿಸ್‌ ಅಲ್ವಾರೆಝ್‌]] ಎಂಬಾತ ಸಗಾನೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ದಸ್ತಾವೇಜಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ.&lt;ref name=&quot;Stories from Riken&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.riken.jp/r-world/info/release/riken88/text/image/pdf/no09e.pdf| title = Stories from Riken| accessdate = April 30, 2007| format = PDF| archive-date = ಜೂನ್ 10, 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20120610165712/http://www.riken.jp/r-world/info/release/riken88/text/image/pdf/no09e.pdf| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

[[File:Nagasaki temple destroyed.jpg|thumb|200px|ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಜಪಾನೀ ವರದಿಯು ನಾಗಸಾಕಿಯನ್ನು &quot;ಒಂದು ಸಮಾಧಿಯ ಕಲ್ಲು ನಿಂತಿರದ ಒಂದು ಸ್ಮಶಾನದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ&quot; ನಿರೂಪಿಸಿತು.]]
11:01ರ ವೇಳೆಗೆ, ನಾಗಸಾಕಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಡಗಳು ಒಂದು ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಗುರಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯಗೋಚರವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ''ಬಾಕ್‌ಸ್ಕಾರ್‌‌‌'''ಗಳ ದಾಳಿ ನಡೆಸುವವನಾದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ [[ಕೆರ್ಮಿಟ್‌ ಬೀಹನ್‌‌‌‌]]ಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.''' '' '''''ಸುಮಾರು ~6.4 ಕೆ.ಜಿ.ಗಳಷ್ಟು (14.1 ಪೌಂಡುಗಳಷ್ಟು) [[ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ-239]] ತಿರುಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ &quot;ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌&quot; ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಣಿವೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಲಾಯಿತು. ''' '' '''''ನೆಲದಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿನ 469 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (1,540 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ, 43 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ನಂತರ ಅದು ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆರ್ಮ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ  ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ-ಉರಾಕಮಿ ಆರ್ಡ್‌ನನ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ (ಟಾರ್ಪೆಡೋ ವರ್ಕ್ಸ್‌) ನಡುವಿನ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಧಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಫೋಟವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ''' '' '''''ಇದು ಯೋಜಿತ ಅಧಿಕೇಂದ್ರದ (ಹೈಪೋಸೆಂಟರ್‌) ಸುಮಾರು 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (2 ಮೈಲು) ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು; [[ಉರಾಕಮಿ ಕಣಿವೆ]]ಗೆ ಸ್ಫೋಟವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಬರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book| author=Dennis D. Wainstock| title=The Decision to Drop the Atomic Bomb| url=https://archive.org/details/decisiontodropat0000wain| publisher=Praeger| year=1996| page=[https://archive.org/details/decisiontodropat0000wain/page/92 92]}}&lt;/ref&gt; ''' '' '''''ಸ್ಫೋಟವು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಸಿಡಿತದ ಒಂದು ಹುಟ್ಟುವಳಿಯು ...{{convert|21|ktonTNT}}ಗೆ ಸಮನಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm '''ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌''' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211090216/http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm |date=2020-12-11 }}[http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm ''''''' ''' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211090216/http://www.pbs.org/thewar/detail_5234.htm |date=2020-12-11 }}&lt;/ref&gt; ''' '' '''''ಅಂದಾಜು 3,900 ಡಿಗ್ರಿಗಳಷ್ಟು ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌ (4,200 K, 7,000&amp;nbsp;°F) ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಶಾಖವನ್ನು ಹಾಗೂ ಗಂಟೆಗೆ 1005 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು (ಗಂಟೆಗೆ 624 ಮೈಲುಗಳು) ಅಂದಾಜು ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಿರುಗಾಳಿಯನ್ನು ಸದರಿ ಸ್ಫೋಟವು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.''' ''

ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸಾವುನೋವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದುರ್ಘಟನೆಯ ಅಂದಾಜುಗಳು 40,000ದಿಂದ 75,000ದವರೆಗಿವೆ.&lt;ref&gt;ರಿಂಜಿರೊ ಸೋಡೀ. ''ವರ್‌ ವೀ ದಿ ಎನಿಮಿ?: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ'' . ಬೌಲ್ಡರ್‌‌: ವೆಸ್ಟ್‌ ವ್ಯೂಪ್ರೆಸ್‌, 1998, ix.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DOE-NAGA&quot;&gt;{{cite web
 |url          = http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/nagasaki.htm
 |title        = The atomic bombing of nagasaki
 |first        = David
 |last         = Rezelman
 |coauthors    = F.G. Gosling and Terrence R. Fehner
 |year         = 2000
 |work         = The Manhattan Project: An Interactive History
 |publisher    = U.S. Department of Energy
 |accessdate   = Sept. 18, 2007
 |archive-date = 2007-08-30
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20070830023025/http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/nagasaki.htm
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fox&quot;&gt;{{cite news
 |url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,165148,00.html
 |title = &quot;Nagasaki's Mayor Slams U.S. for Nuke Arsenal&quot;
 |date= August 9, 2005
 |agency=Associated Press |accessdate = Sept. 18, 2007
}}&lt;/ref&gt; 1945ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಆದ ಒಟ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳು 80,000ವನ್ನು ತಲುಪಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;rerf-deaths&quot; /&gt; ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಎಂಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[POW]]ಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 13 [[POW]]ಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸತ್ತಿರಬಹುದು:
* ಓರ್ವ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌‌ ನಾಗರಿಕ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn06-2005/nn20050625f3.htm |title=Nagasaki memorial adds British POW as A-bomb victim |work=The Japan Times |date=August 9, 1945 |accessdate=Jan. 9, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2816073 ] 9-8-1945ರಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದ ಕಡೇಪಕ್ಷ ಇತರ ಮೂರು POWSರನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಉಲ್ಲೇಖವು ಪಟ್ಟಿಮಾಡುತ್ತದೆ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2207628 |title=CWGC :: Casualty Details |publisher=Cwgc.org |date= |accessdate=Jan. 9, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2815865 |title=CWGC :: Casualty Details |publisher=Cwgc.org |date= |accessdate=Jan. 9, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cwgc.org/search/casualty_details.aspx?casualty=2815957 ] ಒಂದು ವೇಳೆ ಇವು ನಾಗಸಾಕಿಯ ದುರ್ಘಟನೆಗಳಾಗಿದ್ದವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ&lt;/ref&gt; ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
* ಏಳು ಡಚ್‌ POWಗಳು (ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn08-2005/nn20050805a7.htm |title=Two Dutch POWs join Nagasaki bomb victim list|work=The Japan Times |date=August 9, 1945 |accessdate=Jan. 9, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051220095835/http://search.japantimes.co.jp/print/news/nn08-2005/nn20050805a7.htm|archivedate=Dec. 20, 2005}}&lt;/ref&gt; ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದರು.
*ಕಡೇಪಕ್ಷ ಇಬ್ಬರು [[POW]]ಗಳು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು; ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬಿನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಕಂಡುಬಂತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071228120514/http://www.flackgenealogy.co.uk/tfnormancharlesflack1920/ ]{{Dead link|date=March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.usmm.org/duffygavehimlife.html ಇಟ್‌ ಗೇವ್‌ ಹಿಮ್‌ ಲೈಫ್‌-ಇಟ್‌ ಟುಕ್‌ ಇಟ್‌, ಟೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816015902/http://www.usmm.org/duffygavehimlife.html |date=2017-08-16 }}
[[United States Merchant Marine]].org ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌&lt;/ref&gt;
[[File:Sumiteru Taniguchi back.jpg|left|thumbnail|U.S. ಸಾಗರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಾರನಿಂದ 1946ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಿತೆರು ತಾನಿಗುಚಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಗಾಯಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.]]
ಒಟ್ಟು ನಾಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೈಲಿಯಷ್ಟು (1–2 ಕಿ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು) ಇತ್ತು. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಾದ ನಗರದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಿಂದ ಎರಡು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (3 ಕಿ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು) ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ ಬೆಂಕಿಯ ಕೆನ್ನಾಲಿಗೆಯು ಹಬ್ಬಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web | title=''Radiation Dose Reconstruction; U.S. Occupation Forces in Hiroshima and Nagasaki, Japan, 1945-1946'' (DNA 5512F) | url=http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060624185903/http://www.dtra.mil/toolbox/directorates/td/programs/nuclear_personnel/docs/DNATR805512F.pdf | archivedate=Jun. 24, 2006 | accessdate=June 9, 2006 |format=PDF}}{{Dead link|date=January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;pd&quot;&gt;{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200508/10/eng20050810_201424.html|title=Nagasaki marks tragic anniversary|work=[[People's Daily]]|date=August 10, 2005|accessdate=April 14, 2007}}&lt;/ref&gt;

ಹಿರೋಷಿಮಾ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಾಗಸಾಕಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref name=&quot;observer&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2005/jul/24/secondworldwar.japan2|title='I saw both of the bombs and lived'|work=Observer/[[The Guardian]]|date=July 24, 2005|accessdate=April 14, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;trumbull&quot;&gt;{{cite book |last=Trumbull |first=Robert |title=Nine Who Survived Hiroshima and Nagasaki|year=1957|publisher=[[Tuttle Publishing]]|location= Tokyo, Japan}}&lt;/ref&gt;

ಪರ್ಲ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಟೈಪ್‌ 91 ಎಂಬ ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮಿಟ್ಸುಬಿಷಿ-ಉರಾಕಮಿ ಆರ್ಡ್‌ನನ್ಸ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು, ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಫೋಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Cook &amp; Cook&quot;&gt;{{cite book |last=Cook |first=Haruko &amp; Theadore |title=Japan at War: An Oral History|year=1992|publisher=[[The New Press]]|location= New York, New York}}&lt;/ref&gt;

[[ಕೊಕುರಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಗಸಾಕಿಯ ಒಂದು ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಯೂ ಸಹ ಇದೆ.&lt;ref&gt;[http://blog.goo.ne.jp/ota416/e/92d007766fae6b6bc96a117d374e27c3 小倉にある平和記念碑と長崎の鐘]&lt;/ref&gt;

==ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಮಾಣು ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು==

ಆಗಸ್ಟ್‌‌ ತಿಂಗಳ ಮೂರನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಲು U.S. ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾಂಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅದರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Generals&quot;&gt;
{{cite web
| title = The Atomic Bomb and the End of World War II, A Collection of Primary Sources,
| publisher=[[George Washington University]]
| date = August 13, 1945
| coauthors General Hull Colone Seazen
| format = PDF
| work=National Security Archive Electronic Briefing Book No. 162
| url = http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB162/72.pdf}}&lt;/ref&gt;
ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು, ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌ ಯೋಜನೆಯ ಸೇನಾ ನಿರ್ದೇಶಕನಾಗಿದ್ದ ಮೇಜರ್‌ ಜನರಲ್‌ [[ಲೆಸ್ಲೀ ಗ್ರೂವ್ಸ್‌]] ಎಂಬಾತ, [[ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ]], [[ಸೇನೆಯ ಜನರಲ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌‌]]ಗೆ ಒಂದು ಕರಾರು ದಸ್ತೈವಜನ್ನು ಕಳಿಸಿದ. ಅದರಲ್ಲಿ, &quot;ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 17 ಅಥವಾ 18ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಸೂಕ್ತ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮುಂದಿನ ಬಾಂಬು ... ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ದಿನದಂದು, &quot;ಅಧ್ಯಕ್ಷದಿಂದ ಬರುವ ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಇದನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬಾರದು&quot; ಎಂದು ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಷರಾ ಬರೆದ.&lt;ref name=&quot;Generals&quot; /&gt; [[ಆಪರೇಷನ್‌ ಡೌನ್‌ಫಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಜಪಾನ್‌ ಮೇಲಿನ ಯೋಜಿತ ಆಕ್ರಮಣವು ಶುರುವಾಗುವವರೆಗೂ, ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾದಿರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಚರ್ಚೆಯು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. &quot;ಈಗಿರುವ [ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 13] ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ, ಜಪಾನಿಯರು ಶರಣಾಗತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ಪ್ರತಿ ಬಾಂಬು ತಯಾರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದೋ ಅಥವಾ ಅವನ್ನು ಹಾಗೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು.... ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮಂಜಸವಾದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಸುರಿಯುವುದೋ ಅಥವಾ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದು ಎಂತಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನಂತರ ಹಾಕುವುದು ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಮತ್ತು ನಾವು ಯಾವ ಗುರಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಿದ್ದೇವೋ ಅದನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಉದ್ಯಮ, ಧೃತಿ, ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶ, ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಇತರ ವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ, ಆಕ್ರಮಣವೊಂದಕ್ಕೆ ಮಹೋನ್ನತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ನೀಡುವ ಗುರಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಾವೇಕೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಬಾರದು? ಇದು ಇತರ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಳಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;Generals&quot; /&gt;

==ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ತರುವಾಯದ ಸ್ವಾಧೀನ==

ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕು ಷರತ್ತುಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 9ರವರೆಗೆ ಯುದ್ಧ ಪರಿಷತ್ತು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಆ ದಿನದಂದು [[ಕಿಡೋ]]ಗೆ [[ಹಿರೋಹಿಟೋ]] ಆದೇಶವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿ, &quot;ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ.... ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ನಂತರ ಆತ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸಮಾವೇಶವೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಒಪ್ಪುವುದೆಂದು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಆತ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿ [[ಟೋಗೋ]]ಗೆ ನೀಡಿದ. ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಘೋಷಣೆಯು &quot;ಓರ್ವ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಕೆಡುಕುಂಟುಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂಬುದೇ ಆ ಒಂದು ಷರತ್ತಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;''ಕಿಡೋ ಕೋಯ್ಚಿ ನಿಕ್ಕಿ'' ,ಟೋಕಿಯೋ, ಡೈಗಕು ಷುಪ್ಪಾಂಕಿ, 1966, ಪುಟ 1223&lt;/ref&gt;

ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರವು, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 10ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಿತು‌.&lt;ref&gt;[http://yantake-web.hp.infoseek.co.jp/page1.html ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಜಪಾನ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ &amp;amp; ನಾಗಸಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617181222/http://yantake-web.hp.infoseek.co.jp/page1.html |date=2010-06-17 }}{{Self-published inline|date=March 2010}}&lt;/ref&gt; ಶರಣಾಗತಿಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 12ರಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪಂದಿರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ [[ರಾಜಕುಮಾರ ಅಸಾಕ]] ಎಂಬಾತ, ಒಂದು ವೇಳೆ ''[[ಕೊಕುಟಾಯ್‌‌]]'' ನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ. &quot;ಅವಶ್ಯವಾಗಿ&quot; ಎಂದು ಹಿರೋಹಿಟೋ ಸರಳವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ.&lt;ref&gt;ಟೆರಾಸಾಕಿ ಹಿಡೆನಾರಿ, ''ಷೋವಾ ಟೆನ್ನೊ ಡೊಕುಹಾಕುರೊಕು'' , 1991, ಪುಟ 129&lt;/ref&gt; ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಸಿಂಹಾಸನದ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅಖಂಡವಾಗಿ ಬಿಡುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ, ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 14ರಂದು ಹಿರೋಹಿಟೋ ತನ್ನ [[ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಶರಣಾಗತಿಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ. ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮರವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಕಿರು [[ಬಂಡಾಯ]]ದ ನಡುವೆಯೂ ಇದನ್ನು ಮರುದಿನ ಜಪಾನಿಯರ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.

ತನ್ನ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಹಿರೋಹಿಟೋ]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ:
{{cquote|Moreover, the enemy now possesses a new and terrible weapon with the power to destroy many innocent lives and do incalculable damage. Should we continue to fight, not only would it result in an ultimate collapse and obliteration of the Japanese nation, but also it would lead to the total extinction of human civilization.

Such being the case, how are We to save the millions of Our subjects, or to atone Ourselves before the hallowed spirits of Our Imperial Ancestors? This is the reason why We have ordered the acceptance of the provisions of the Joint Declaration of the Powers.}}

ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 17ರಂದು ಆತ ತನ್ನ &quot;ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾವಿಕರಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಘೋಷಣೆ&quot;ಯಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬುಗಳ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ತೀರ್ಮಾನ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು ಆತ ಒತ್ತುನೀಡಿದ.

ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ನಂತರದ ಆ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 40,000 U.S. ಪಡೆಗಳು ಹಿರೋಷಿಮಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರೆ, 27,000 ಪಡೆಗಳು ನಾಗಸಾಕಿಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು.

==ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ==
ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಸರ್ವನಾಶವಾದಿ ಮತ್ತು ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನವಾದಿ ಭಾಷಣಕಲೆ&quot;ಯನ್ನು U.S. ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲೂ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ UK ದೂತಾವಾಸದ ಅನುಸಾರ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜಪಾನಿಯರನ್ನು &quot;ಒಂದು ಹೆಸರಿರದ ಪೀಡಕರ ಸಮೂಹ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Gordon Martel p.231&quot;&gt;‌ಗೋರ್ಡಾನ್‌ ಮಾರ್ಟೆಲ್, &quot;ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌ ಟೂ ರೀಡರ್‌r&quot; ಪುಟ 231&lt;/ref&gt; ಜಪಾನಿಯರನ್ನು ಮಾನವರಿಗಿಂತ ಕೀಳು ಎಂಬಂತೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೋತಿಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವ ವಿಕಟಚಿತ್ರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Gordon Martel p.231&quot; /&gt; ಜಪಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದ 1944ರ ಒಂದು [[ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹ]]ವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಪಾನಿಯರ [[ಮೂಲೋತ್ಪಾಟನ]] ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಪರವಾಗಿ U.S. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪೈಕಿ 13%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿಂತರು.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Bagby|1999|p=[https://books.google.com/books?id=Yns2vRoMEDAC&amp;pg=PA135&amp;dq=America%27s+International+Relations+Since+World+War+I+%22to+save+american+lives%22&amp;sig=ACfU3U1deHRH2SdMicPGsaSiSw6HUBVkPw 135]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.jstor.org/pss/3023943 ]&lt;/ref&gt;

ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸುದ್ದಿಗೆ U.S.ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಅಭಿನಂದಿಸಲಾಯಿತು; 1945ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[‌ಫಾರ್ಚೂನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|‌''ಫಾರ್ಚೂನ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]ದ ವತಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಒಂದು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಬೀಳಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು.&lt;ref name=&quot;Walter L. Hixson p.239&quot;&gt;ವಾಲ್ಟರ್‌ L. ಹಿಕ್ಸ್‌ಸನ್‌, &quot;ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌ II: ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಇನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಮೆಮರಿ, ಪುಟ 239&quot;&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತ ಅಣಬೆ ಮೋಡದ ಚಿತ್ರವನ್ನು) ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಕ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಪುರಾವೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯನ್ನು- ಅಂದರೆ ಕಳೇಬರಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಗುಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು- ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವರದಿಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Walter L. Hixson p.239&quot; /&gt; ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, U.S. [[ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]ಯ ಓರ್ವ ಸದಸ್ಯನಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್‌ ಡೇನಿಯೆಲ್‌ ಮೆಕ್‌ಗವರ್ನ್ ಎಂಬಾತ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂಡವನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯವು, ''ದಿ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್ಸ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ''  ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ, ಮೂರು-ಗಂಟೆಯ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಬಾಂಬ್‌ನಿಂದ ಮಾನವರ ಮೇಲಾಗಿರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸದರಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳು, ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಅದು ತೋರಿಸಿತ್ತು. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು U.S.ಗೆ ಕಳಿಸಿದಾಗ, ಅದನ್ನು U.S. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ 22 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅದನ್ನು &quot;ಉನ್ನತ ರಹಸ್ಯ&quot; ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಬುಲೆಟಿನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್‌ ಜುಲೈ 1995, ಪುಟ 73&lt;/ref&gt;

ಸ್ವಾಧೀನದ&lt;ref&gt;‌ಸ್ಟೀವ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ: ಎ ವೆರಿ ಷಾರ್ಟ್‌ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್‌, ಪುಟ 38&lt;/ref&gt; ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಮನಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಜಪಾನಿನ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು. &quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಪ್ರಶಾಂತತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ತೀರ್ಮಾನದ ಮೂಲಕ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ&quot; ಯಾವುದನ್ನೇ ಆದರೂ, ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಜನರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಚೋದಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. ಈ ಬಗೆಯ ನಿಷೇಧಿಸುವಿಕೆಗೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸುಟ್ಟಗಾಯದ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮಯಾತ್ರೆ ಚಿತೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಾಜಿ ಸೆರೆ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಲಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಮಾರಿಯಾನ್ನಾ ಟೊರ್ಗೊವ್ನಿಕ್‌, &quot;ದಿ ವಾರ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌: ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II ಇನ್‌ ಅವರ್‌ ಟೈಂ&quot;, ಪುಟ 15&lt;/ref&gt;

==ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ದುರ್ಘಟನೆ ಆಯೋಗ==
[[ಹ್ಯಾರಿ S. ಟ್ರೂಮನ್‌‌‌]]ನಿಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿ]]-[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂಚನೆಯ ಅನುಸಾರ, 1948ರ ವಸಂತಋತುವಿನಲ್ಲಿ, [[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ದುರ್ಘಟನೆ ಆಯೋಗ]]ವನ್ನು (ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಕ್ಯಾಷುಯಾಲಿಟಿ ಕಮಿಷನ್‌-ABCC) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಪೈಕಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ವಿಕಿರಣದ ತಡವಾದ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ದುರ್ಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಕಂಡುಬಂದರು. ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[POW]]ಗಳು, ಕೊರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಗಳ ಮೇಲೆ [[ಮಲಯ]]ದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 3,200ರಷ್ಟು [[ಜಪಾನೀ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ನಾಗರಿಕರು ಈ ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಬಲಿಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಫರ್ಗಾಟನ್‌ ವಾರ್ಸ್‌: ಫ್ರೀಡಮ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್‌ ಏಷ್ಯಾ, ಪ್ರೊಲಾಗ್‌: ಆನ್‌ ಅನ್‌ಎಂಡಿಂಗ್‌ ವಾರ್‌, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ ಬೇಯ್ಲಿ &amp;amp; ಟಿಮ್‌ ಹಾರ್ಪರ್‌, ದಿ ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ ಆಫ್‌ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಪುಟಗಳು 3 ISBN 0674021533&lt;/ref&gt;

ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಹಿರೋಷಿಮಾದಿಂದ ...{{convert|18|mi|km}}ನಷ್ಟು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು [[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ನಗರವಾದ [[ಕ್ಯುರ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಗರ್ಭಧರಿಸಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ABCCಯು ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರಂಭಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ವಿಕಿರಣದ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಷರತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಓರ್ವ ಲೇಖಕನು ಸಮರ್ಥಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ABCCಯು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book | author=M. Susan Lindee | title=Suffering Made Real: American Science and the Survivors at Hiroshima | url=https://archive.org/details/sufferingmaderea0000lind | publisher=University Of Chicago Press | year=1994 |isbn=0226482375}}&lt;/ref&gt; ABCCಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು 1975ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೇಷನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rerf.or.jp/index_e.html |title=The Radiation Effects Research Foundation Website |publisher=Rerf.or.jp |date= |accessdate=Mar. 25, 2009 |archive-date=2012-01-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/64zoPegkI?url=http://www.rerf.or.jp/index_e.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಹಿಬಾಕುಶಾ==

{{wide image|NagasakiHypocentre.jpg|800px|Panoramic view of the monument marking the hypocenter, or ground zero, of the atomic bomb explosion over Nagasaki.}}

[[File:A-Bomb Dome.jpg|thumb|200px|ಹಿರೋಷಿಮಾ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ಕಟ್ಟಡವಾದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ನಾಗರಿಕರು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]]

ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುವ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು ...{{nihongo|[[hibakusha]]|被爆者}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಜಪಾನೀ ಭಾಷೆಯ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದಾಗ &quot;ಸ್ಫೋಟದಿಂದ-ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಜನರು&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ನರಳಿಕೆಯು, ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವದಿಂದ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ]] ರದ್ದಿಯಾತಿಗೆ ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾದ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು-ಹೊಂದಿರದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದನ್ನು ಜಪಾನ್‌ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಂತಾಗಿದೆ.
{{As of|2009|alt=As of March 31, 2009}}, 235,569ನಷ್ಟು ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಂದಿ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090807a2.html
 |title       = &quot;Hiroshima sides with Obama on nukes&quot;
 |date        = August 7, 2009
 |work        = [[The Japan Times]]
 |accessdate  = Aug. 17, 2009
 |archiveurl  = https://archive.today/20120529180253/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20090807a2.html
 |archivedate = ಮೇ 29, 2012
 |url-status  = live
}}&lt;/ref&gt; ಇವರ ಪೈಕಿ 1%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಜಪಾನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಗುರುತಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/ed20070815a2.html
 |title       = Relief for A-bomb victims
 |date        = August 15, 2007
 |work        = [[The Japan Times]]
 |accessdate  = Oct. 2, 2007
 |archiveurl  = https://archive.is/20120529180254/http://www.japantimes.co.jp/text/ed20070815a2.html
 |archivedate = ಮೇ 29, 2012
 |url-status  = live
}}&lt;/ref&gt;
ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು ಆದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಯಾರೆಲ್ಲಾ ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಸತ್ತರೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆಯೋ ಅವರೆಲ್ಲರ ಹೆಸರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು [[ಹಿರೋಷಿಮಾ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಗಳಂದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಸ್ಮಾರಕದ-ದಾಖಲೆಗಳು, 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 410,000ನಷ್ಟು ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇದರ ಪೈಕಿ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ 263,945ರಷ್ಟು&lt;ref&gt;{{cite news
 | url= http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20090806p2a00m0na005000c.html
 | title= &quot;On anniversary of A-bombing, Hiroshima mayor says 'yes we can' to no more nukes&quot;
 | date= August 6, 2009
 | work= [[Mainichi Daily News]]
 | accessdate= Aug. 17, 2009
 | archive-date= ಮಾರ್ಚ್ 8, 2012
 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120308124254/http://mdn.mainichi.jp/mdnnews/news/20090806p2a00m0na005000c.html
 | url-status= dead
 }}&lt;/ref&gt; ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ 149,226ರಷ್ಟು&lt;ref&gt;{{cite news
 | url= http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/09/content_11851094.htm
 | title= &quot;Japan marks 64th anniversary of Nagasaki atomic bombing&quot;
 | date= August 9, 2009 |publisher=Xinhua
 | accessdate= Aug. 17, 2009
}}&lt;/ref&gt; ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

===ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕೊರಿಯನ್ನರು===
ಕಡ್ಡಾಯಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು, ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಈ ಎರಡೂ ಕಡೆಗೆ ಜಪಾನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 20,000 ಮಂದಿ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 2,000 ಮಂದಿ ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಏಳು ಬಲಿಪಶುಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು ಕೊರಿಯಾದ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ModernJapan&quot; /&gt; ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಎಂಬ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸೆಣಸಾಡುತ್ತಾ ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಕಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನು ದಾವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಹುಪಾಲು  ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕಡೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080509183216/http://mdn.mainichi.jp/national/news/20080509p2a00m0na014000c.html ಹಿಬಾಕುಶಾ: ಎ ಕೊರಿಯನ್ಸ್‌ ಫೈಟ್‌ ಟು ಎಂಡ್‌ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್‌ ಟುವರ್ಡ್‌ ಫಾರಿನ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್‌], ಮೈನಿಚಿ ಡೇಲಿ ನ್ಯೂಸ್‌. ಮೇ 9, 2008&lt;/ref&gt;

===ಎರಡು ಬಾರಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವರು ===
2009ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 24ರಂದು, [[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]] (1916–2010) ಎಂಬಾತನನ್ನು ಓರ್ವ ಎರಡುಬಾರಿಯ [[ಹಿಬಾಕುಶಾ]] ಎಂಬುದಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು. [[ಸದರಿ ಬಾಂಬು]] ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದಾಗ, ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿಯು ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವಾಸವೊಂದರ ಮೇಲೆ ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿನ ಶೂನ್ಯಭೂಮಿಯಿಂದ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆತನ ಶರೀರದ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಾಯಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಆತ ಅಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಹಿರೋಷಿಮಾದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಆಗಸ್ಟ್‌‌ 8ರಂದು ಆತ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಗರವಾದ [[ನಾಗಸಾಕಿ]]ಗೆ ಮರಳಿದ; ಇದು ನಾಗಸಾಕಿಯಲ್ಲಿ [[ಸದರಿ ಬಾಂಬು]] ಬೀಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನದ ಮುನ್ನಾದಿನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆತ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ ಅವಶೇಷದ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಅವನು ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟ. ಎರಡೂ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;[http://news.sky.com/skynews/Home/World-News/Hiroshima-And-Nagasaki-Atomic-Bomb-Survivor-Recognised/Article/200903415247958?lpos=World_News_Second_World_News_Article_Teaser_Region_3&amp;amp;lid=ARTICLE_15247958_Hiroshima_And_Nagasaki_Atomic_Bomb_Survivor_Recognised%7C1 ಜಪಾನ್‌ ಕನ್‌ಫರ್ಮ್ಸ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಡಬಲ್‌ A-ಬಾಂಬ್‌ ಸರ್ವೈವರ್‌]&lt;/ref&gt; ಜಠರದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೆಣಗಾಟ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, 2010ರ ಜನವರಿ 4ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ ಅಸುನೀಗಿದ. ಅವನಿಗೆ 93 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cnn.com/2010/WORLD/asiapcf/01/06/japan.bomb.victim.dies/index.html |title=Man who survived two atom bombs dies |date=January 8, 2010 |publisher=CNN |accessdate=Jan. 8, 2010}}&lt;/ref&gt;

[[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಪೆಲ್ಲೆಗ್ರಿನೋ]] ಎಂಬಾತ ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಟ್ರೇನ್‌ ಫ್ರಂ ಹಿರೋಷಿಮಾ''  ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]] ಜೊತೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ಉಳಿದುಕೊಂಡವರ ಕುರಿತು ಯಮಾಗುಚಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಂಬ್‌ ಬಲಿಪಶುಗಳನ್ನು &quot;ಇರುವೆ-ನಡೆಯುವ ಮೊಸಳೆಗಳು&quot; ಎಂದು ಯಮಾಗುಚಿ ಕರೆದಿದ. ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆತ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ, &quot;ಅವರ ತಲೆಗಳು ಮೊಸಳೆಯ ಕಪ್ಪಾದ ತೊಗಲುಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿ, ಬಾಯಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಂಪು ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅವರೀಗ ಣ್ಣುರಹಿತ ಮತ್ತು ಮುಖರಹಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [...] ನೋಡಲು ಮೊಸಳೆಯ ಹಾಗಿದ್ದ ಜನರು ಕಿರುಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ಧ್ವನಿಗಳು ಹೊರಡಂತಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಬ್ದವು ಚೀರುವಿಕೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ನಡುಬೇಸಗೆಯ ರಾತ್ರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ದಂಡುಮಿಡತೆಗಳು ಶಬ್ದಮಾಡುವಂತೆಯೇ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗೊಣಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಟ್ಟು ಕರಕಾದ ಕಾಲುಗಳ ಉಳಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ, ಒಂದು ಮಗುವನ್ನು ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ.&quot;&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2010/01/20/books/20garner.html&lt;/ref&gt;

ಎರಡೂ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ನರಳಿದ ಇತರ ಜನರ ಉದಾಹರಣೆಯೂ ಅಲ್ಲಿತ್ತು; ಅವರನ್ನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ನಿಜ್ಯೂ ಹಿಬಾಕುಶಾ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಟ್ವೈಸ್‌ ಸರ್ವೈವ್ಡ್‌: ದಿ ಡಬ್ಲಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ''  ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು 165 ನಿಜ್ಯೂ ಹಿಬಾಕುಶಾಗಳ ಕುರಿತು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Twice&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.columbia.edu/cu/news/06/08/twicesurvived.html|title=Twice Bombed, Twice Survived: Film Explores Untold Stories from Hiroshima &amp; Nagasaki|date=August 2, 2006|publisher=Columbia University |accessdate=Mar. 31, 2009}}&lt;/ref&gt;

==ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆ==

{{Rquote|right|The atomic bomb was more than a [[Weapon of mass destruction|weapon of terrible destruction]]; it was a [[Psychological warfare|psychological weapon]].|Former [[United States Secretary of War|U.S. Secretary of War]] [[Henry L. Stimson]], 1947&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,886289,00.html &quot;LEAST ABHORRENT CHOICE&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828033624/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,886289,00.html |date=2013-08-28 }}, ''[[TIME Magazine]]'', February 3, 1947&lt;/ref&gt;}}

[[ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ U.S. ನೀಡಿದ ನೈತಿಕ ಸಮರ್ಥನೆಯು, ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ವಸ್ತುವಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ವಿವಾದಾಂಶದ ಕುರಿತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, 2005ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನ ಒಂದು ಅವಲೋಕನದಲ್ಲಿ J. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ವಾಕರ್‌ ಎಂಬಾತ ಬರೆಯುತ್ತಾ, &quot;ಬಾಂಬ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ವಿವಾದವು ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. ವಾಕರ್‌ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ, &quot;ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಯಿಂದ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ವಿವಾದಾಂಶವೆಂದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಾಂಬ್‌ನ ಬಳಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.&quot;&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;{{cite journal |title=Recent Literature on Truman's Atomic Bomb Decision: A Search for Middle Ground |journal=Diplomatic History|year= 2005 |month=April  |first=J. Samuel|last=Walker |volume=29|issue=2|page=334|id= |url=https://archive.org/details/sim_diplomatic-history_2005-04_29_2/page/334|format=|accessdate=Jan. 30, 2008 |doi=10.1111/j.1467-7709.2005.00476.x }}&lt;/ref&gt;

ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ಅವು ಜಪಾನಿಯರ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಪಾನ್‌ನ ಯೋಜಿತ ಆಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಅನಾಹಿತಗಳನ್ನು ತಡೆದವು: ಅಂದರೆ, 1945ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೂಷು]] ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಾದ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ [[ಹೊನ್ಷು]] ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿತ್ತು. ಇಂಥದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಡೆಗಳು ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ 1 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ಪಡೆಗಳು ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.ww2pacific‌.com/downfall.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170924073513/http://www.ww2pacific.com/downfall.html |date=2017-09-24 }}&lt;/ref&gt; ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತರರು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಉಗ್ರವಾಗಿದ್ದ ಪರಮಾಣ್ವೇತರ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಆಂದೋಲನದ&lt;ref&gt;‌ವಾರ್ಡ್‌ ವಿಲ್ಸನ್. ದಿ ವಿನ್ನಿಂಗ್‌‌ ವೆಪನ್‌? ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್‌ &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌&lt;/span&gt; ವೆಪನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಲೈಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ. ''ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ'' , ಸಂಪುಟ 31, ಸಂಖ್ಯೆ 4 (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌‌ 2007), ಪುಟಗಳು 162–179&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಕೇವಲ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸೈನ್ಯಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನವಶ್ಯಕವಾಗಿತ್ತು&lt;ref name=&quot;Military History 1994&quot; /&gt;, ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಅನೈತಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು [[ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧ]] ಅಥವಾ [[ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ]]ಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book | url = http://books.google.de/books?id=R60c_2nCcnYC&amp;pg=PA279 | title = The Politics of terrorism | first = Michael | last = Stohl | publisher=CRC Press | year = 1988 | isbn = 9780824778149 | chapter = National Interest and State terrorism | page = 279}}&lt;/ref&gt;

== ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ - ABCC ==
ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗ (ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವರಿಗೆ ಆಯೋಗ) 1946 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್. ಟ್ರುಮನ್ ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ಆಯೋಗದ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವು ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್‌ಗಳ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಬದುಕಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮುಂದಿನ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬಿದರು.&lt;ref name=&quot;Southard2015&quot;&gt;[https://www.politico.eu/article/us-agency-discovered-the-atomic-bombs-effect-on-people-nagasaki/ How a secretive agency discovered the A-bomb’s effect]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10371397.2019.1654854 The Origins of ‘Hibakusha’ as a Scientific and Political Classification of the Survivor]&lt;/ref&gt;
ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಆಯೋಗವು ಹಿಬಾಕುಶಾ ಅವರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಳಗೆ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಯಕರು ಹಿಬಾಕುಶಾ ಅವರನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಹಿಬಾಕುಶಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲರಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Southard2015&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.politico.com/magazine/story/2015/08/atomic-bomb-anniversary-nagasaki-121179/ How a Secretive U.S. Agency Discovered the A-Bomb’s Effect on People]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=6l-CP1qetyk For Whom does RERF Exist? －TSS Special Documentary for 75 Years Since the Atomic Bombing－ TSS-TV Co., Ltd.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[Radiation research foundation to apologize for studying but not treating hibakusha https://mainichi.jp/english/articles/20170617/p2a/00m/0na/016000c]&lt;/ref&gt;

ABCC ಆಯೋಗವು ನಗಾಸಾಕಿಯ ನಿಷಿಯಮಾ &lt;!--西山--&gt; ಜಿಲ್ಲೆಗೂ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಹೈಪೋಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ನಿಷಿಯಮಾ ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇದ್ದವು, ಇದರಿಂದ ಬೆದರ್ ಮತ್ತು ಉರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ತಾಪಮಾನ ನಿಷಿಯಮಾವರೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಲುಪಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವ ವೀಪಾದೂ ಉಂಟಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ [[ಅಸೆ (ಹರಿವಿಕೆಯನ್ನು)|ಅಸೆ]] ಮತ್ತು ಮಳೆ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶವು ಹಾಜರಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 1) NHK |access-date=2024-12-11 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221004801/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pGrz5p1yMG/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಿಷಿಯಮಾ ಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆ ನಡೆಸಿದವು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದು ABCC ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ನಿಷಿಯಮಾ ಬಳಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಶ್ವেতಕಣದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪಶುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರೀರದ ಪ್ರೀತಿಯ ನಂತರ ಲೂಕೆಮಿಯಾ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು ಬಯಸಿದರು. ಘನಪದಾರ್ಥವು ನಿತ್ಯ ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಓಸ್ಟಿಯೋಸಾರ್ಕೋಮ್ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TMA1&quot;&gt;&quot;Recommendations for Continued Study of the Atomic Bomb Casualties&quot;, Papers of James V. Neel, M.D., Ph.D. [https://archives.library.tmc.edu/ms-089 Manuscript Collection No. 89]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} of the Houston Academy of Medicine, Texas Medical Center Library.&lt;/ref&gt; ABCC ಆಯೋಗವು ಬರೆಯುವ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ತೊಂದರೆಯಾದ ಜನರಿಲ್ಲದ ನಿಷಿಯಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಉಳಿದ ಕೀಳ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TMA1&quot; /&gt;

ಜಪಾನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಮೆರಿಕವು ಉಳಿದ ಕೀಳ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರೂ, ನಿಷಿಯಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;NHK2&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |title=The Hidden Truth of the Initial A-bomb Surveys (Part 2) NHK |access-date=2024-12-11 |archive-date=2024-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240221023226/https://www.nhk.jp/p/special/ts/2NY2QQLPM3/blog/bl/pneAjJR3gn/bp/pbWlL6vl7n/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಕೃಷಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಲೂಕೀಮಿಯಾ ಪೀಡಿತ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;NHK2&quot; /&gt;

ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳ ನಂತರ, ಜಪಾನಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಬಾಕುಶಾಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು, ಆದರೆ [[Supreme Commander for the Allied Powers|SCAP]] ಜಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿಸದವು.&lt;ref name=&quot;NHK1&quot; /&gt; ವಿಶೇಷವಾಗಿ, 1946 ರ ವರೆಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಕಠಿಣವಾಗಿದ್ದವು, ಇದು ರೇಡಿಯೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;NHK Special (2023). Atomic bomb initial investigation The hidden truth:Hayakawa Shobo pp. 124–125. (原爆初動調査 隠された真実 (ハヤカワ新書) NHKスペシャル取材班 (著) pp. 124–125.) ISBN 978-4-153-40012-2&lt;/ref&gt;

ಹಿಬಾಕುಶಾ ನಿಯಮಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು undergo ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ABCC ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೈನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬೆದರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಹಿಬಾಕುಶಾ ಸಾವಿಗೀಡಾದಾಗ, ABCC ಅವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ personally ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಅವರ ಶವಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದವು.&lt;ref name=&quot;Shibata2021&quot; /&gt; ABCC ಸಮಿತಿಯು ಹುಟ್ಟಿದದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಒಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[https://mainichi.jp/english/articles/20191203/p2a/00m/0na/002000c Hibakusha: 2nd gen. Korean who met pope in Hiroshima vows to pass on A-bomb truth]&lt;/ref&gt; ಕನಿಷ್ಠ 1,500 ಅಂಗಗಳನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಆರ್ಮ್ಡ್ ಫೋರ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಥೋಲಾಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Shibata2021&quot;&gt;[https://www.iwanami.co.jp/book/b559573.html プロデュースされた〈被爆者〉たち 岩波書店 柴田　優呼 pp121-122 ISBN:9784000614580]&lt;/ref&gt;

==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
{{Commons|Atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki}}
*[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮೇಡನ್ಸ್‌]]
*[[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಹಿರೋಷಿಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ]]
*[[ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌]]
*[[ಜಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಶದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]]
*[[ಜಪಾನಿಯರ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ]]
*[[ನಾಗಸಾಕಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]
*[[ನಾಗಸಾಕಿ ಶಾಂತಿ ಉದ್ಯಾನವನ]]
*[[ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಬಾಂಬು]], ನಕಲಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು
*[[ರೈಯುಚಿ ಶಿಮೊಡಾ ಮತ್ತು ಇತರರು v. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]
*[[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ]]
*[[ಟ್ಸುಟೊಮು ಯಮಾಗುಚಿ]], ಎರಡೂ ದಾಳಿಗಳ ಪೈಕಿ &quot;ಎರಡುಬಾರಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವ&quot;
*[[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ಪರಮಾಣು&lt;/span&gt; ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]]

==ಆಕರಗಳು==
{{Reflist|2}}

==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ==
[[File:Nagasaki Ground Zero C2117.jpg|thumbnail|150px|ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಕಾರಕವು ನಾಗಸಾಕಿ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟದ &quot;ಶೂನ್ಯಭೂಮಿ&quot;ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]]
ಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು, ಬಾಂಬುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ತೀರ್ಮಾನ, ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೇರಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ವಸ್ತು-ವಿಷಯದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಮೂಲಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

*{{cite book
 | author=The Committee for the Compilation of Materials on Damage Caused by the Atomic Bombs in Hiroshima and Nagasaki
 | title = Hiroshima and Nagasaki: The Physical, Medical, and Social Effects of the Atomic Bombings
 | publisher=Basic Books
 | year = 1981
 | id = ISBN 046502985X}}
*{{cite book
 | author=Campbell, Richard H.| chapter= Chapter 2: Development and Production
 | title = The Silverplate Bombers: A History and Registry of the Enola Gay and Other B-29s Configured to Carry Atomic Bombs
 | publisher=McFarland &amp; Company, Inc.
 | year = 2005
 | isbn = 0-7864-2139-8}}
*{{cite book
 | author=Goldstein, Donald M; Dillon, Katherine V. &amp; Wenger, J. Michael
 | title = Rain of Ruin: A Photographic History of Hiroshima and Nagasaki
 | url=https://archive.org/details/rainofruinphotog00gold
 | publisher=Brasseys, Washington &amp; London
 | year = 1995
 | isbn = 1-57488-033-0}}
*{{cite book
 | author=Hein, Laura and Selden, Mark (Editors)
 | title = Living with the Bomb: American and Japanese Cultural Conflicts in the Nuclear Age
 | publisher=M. E. Sharpe
 | year = 1997
 | isbn = 1-56324-967-9}}
*{{cite book
 | last = Hogan
 | first = Michael J.
 | title = Hiroshima in History and Memory
 | url = https://archive.org/details/hiroshimainhisto0000unse
 | publisher=Cambridge University Press
 | year = 1996
 | isbn = 0521562066}}
*{{cite book
 | author=Knebel, Fletcher and Bailey, Charles W.
 | title = No High Ground
 | url=https://archive.org/details/nohighground0000kneb
 | publisher=Harper and Row
 | year = 1960
 | isbn = 0313242216}} ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ದಿ ಡಿಸಿಷನ್‌-ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಟು ಯೂಸ್‌ ದೆಮ್‌.
*{{cite book
 | last = Merton
 | first = Thomas
 | title = Original Child Bomb: Points for meditation to be scratched on the walls of a cave
 | publisher=New Directions
 | year= 1962
 | id = ISBN B0007EVXX2 A look at the universal ramifications of this event.}}
*{{cite book
 | last = Murakami
 | first = Chikayasu
 | title = Hiroshima no shiroi sora ~The white sky in Hiroshima~
 | publisher=Bungeisha
 | year = 2007
 | isbn = 4286037088}}
*{{cite book
 | last = Ogura
 | first = Toyofumi
 | title = Letters from the End of the World: A Firsthand Account of the Bombing of Hiroshima
 | publisher=Kodansha International Ltd.
 | year = 1948
 | isbn = 4-7700-2776-1}}
*{{cite book
 | last = Pellegrino
 | first = Charles
 | title = The Last Train from Hiroshima: The Survivors Look Back
 | url = https://archive.org/details/lasttrainfromhir0000pell_2010
 | publisher=Henry Holt and Co.
 | year = 2010
 | isbn = 9780805087963}}
*{{cite book
 | last = Rhodes
 | first = Richard
 | author=Thomas, Gordon and Witts, Max Morgan
 | title = Enola Gay: The Bombing of Hiroshima
 | publisher=Konecky &amp; Konecky
 | year = 1977
 | isbn = 1568525974}}
*{{cite book
 | last = Sekimori
 | first = Gaynor
 | title = Hibakusha: Survivors of Hiroshima and Nagasaki
 | url = https://archive.org/details/hibakushasurvivo00seki
 | publisher=Kosei Publishing Company
 | year = 1986
 | isbn = 4-333-01204-X}}
*{{cite book
 | last = Sherwin
 | first = Martin J.
 | title = A World Destroyed: Hiroshima and its Legacies
 | url = https://archive.org/details/worlddestroyedhi0000sher_b2h7
 | publisher=Stanford University Press
 | year = 2003
 | isbn = 0-8047-3957-9}}
*{{cite book
 | last = Sodei
 | first = Rinjiro
 | title = Were We the Enemy? American Survivors of Hiroshima
 | url = https://archive.org/details/wereweenemyameri0000sode
 | publisher=Westview Press
 | year = 1998
 | id = ISBN 081333750X}}
*{{cite book
 | author=[[Charles Sweeney|Sweeney, Charles]], ''et al.''
 | title = War's End: An Eyewitness Account of America's Last Atomic Mission
 | publisher=Quill Publishing
 | year = 1999
 | isbn = 0380788748}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
*[http://hiroshima-remembered.com/ ಹಿರೋಷಿಮಾ &amp; ನಾಗಸಾಕಿ ರಿಮೆಂಬರ್ಡ್‌] 60ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿರುವ 2005ರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌
*{{cite web
 | title = The Effects of the Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki
 | year = 1946
 | work = U.S. Strategic Bombing Survey
 | publisher = 
 | url = http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&amp;documentid=65&amp;studycollectionid=abomb&amp;pagenumber=1
 | access-date = 2010-06-30
 | archive-date = 2016-11-08
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161108070900/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&amp;documentid=65&amp;studycollectionid=abomb&amp;pagenumber=1
 | url-status = deviated
 | archivedate = 2016-11-08
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161108070900/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/documents/index.php?documentdate=1946-06-19&amp;documentid=65&amp;studycollectionid=abomb&amp;pagenumber=1
 }}
*{{cite web|url=http://www-sdc.med.nagasaki-u.ac.jp/n50/start-E.html |title= Scientific Data of the Nagasaki Atomic Bomb Disaster |accessdate= |publisher=Atomic Bomb Disease Institute, Nagasaki University}}
*{{cite web
 | author = 
 | title = Correspondence Regarding Decision to Drop the Bomb
 | work = 
 | publisher = 
 | date = 
 | url = http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision
 | access-date = 2010-06-30
 | archive-date = 2010-03-31
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100331230143/http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision
 | url-status = deviated
 | archivedate = 2010-03-31
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100331230143/http://www.nuclearfiles.org/menu/library/correspondence/index.htm#decision
 }}
* [http://www.democracynow.org/2009/8/10/hiroshima_and_nagasaki_a_look_back ಹಿರೋಷಿಮಾ ಅಂಡ್‌ ನಾಗಸಾಕಿ: ಎ ಲುಕ್‌ ಬ್ಯಾಕ್‌ ಟ್‌ ದಿ US ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌‌ 64 ಇಯರ್ಸ್‌ ಲೇಟರ್‌‌] - ''[[ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ನೌ!]]''  ವತಿಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಡಿಯೋ
*{{cite web
 | author=
 | title = The Decision To Use The Atomic Bomb; Gar Alperovitz And The H-Net Debate
 | work=
 | publisher=
 | date =
 | url =http://www.doug-long.com/debate.htm}}
*{{cite web
 | last = Dietrich
 | first = Bill
 | authorlink =
 | title =Pro and Con on Dropping the Bomb
 | work=Seattle Times
 | year = 1995
 | url =http://seattletimes.nwsource.com/trinity/supplement/procon.html }}
*{{cite web
 |last         = MacLaren
 |first        = Don
 |authorlink   = 
 |title        = Troubling memories of the past,&quot; &quot;Better to bomb than blockade
 |work         = The Japan Times
 |year         = 1998
 |url          = http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html
 |access-date  = 2010-06-30
 |archive-date = 2009-08-10
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20090810172729/http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html
 |url-status   = deviated
 |archivedate  = 2009-08-10
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20090810172729/http://s1.webstarts.com/aug1945/summer_of_our_discontent.html
}}
*{{cite web
 | author=
 | title = Tale of Two Cities: The Story of Hiroshima and Nagasaki
 | url = http://www.atomicarchive.com/History/twocities/index.shtml
 | accessdate = }}
*{{cite web
 | author =
 | title =Documents on the Decision to Drop the Atomic Bomb
 | date =
 | publisher =The Harry S. Truman Library
 | url =http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php
 | access-date =2010-06-30
 | archive-date =2011-10-05
 | archive-url =https://web.archive.org/web/20111005023340/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php
 | url-status =deviated
 | archivedate =2011-10-05
 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20111005023340/http://www.trumanlibrary.org/whistlestop/study_collections/bomb/large/index.php
 }}
*{{cite web
 | author=
 | title =The Atomic Bombings of Hiroshima and Nagasaki
 | year= 1946
 | publisher=Manhattan Project, U.S. Army
 | url =http://www.atomicarchive.com/Docs/MED/index.shtml }}
*{{cite web
 | last = Weller
 | first = George
 | title = A Nagasaki Report
 | year = 1945
 | 5 = Tuttle-Mori Agency, Inc.
 | url = http://mdn.mainichi.co.jp/specials/0506/0617weller.html
 | access-date = 2010-06-30
 | archive-date = 2005-06-21
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050621004251/http://mdn.mainichi.co.jp/specials/0506/0617weller.html
 | url-status = dead
 }}
*[http://www.pcf.city.hiroshima.jp/top_e.html ಹಿರೋಷಿಮಾ ಪೀಸ್‌ ಮೆಮರಿಯಲ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]
*[http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/na-bomb/museum/museume01.html ನಾಗಸಾಕಿ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070111141108/http://www1.city.nagasaki.nagasaki.jp/na-bomb/museum/museume01.html |date=2007-01-11 }}
*[http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB162/72.pdf ದಿ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಎಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾರ್‌‌ II], [[ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆರ್ಕೀವ್‌‌]]ನಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ
* [http://www.imdb.com/title/tt0044324/ ''ಎಬೌ ಅಂಡ್‌ ಬಿಯಾಂಡ್‌''  ಎ 1952 MGM ಫೀಚರ್‌‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ವಿತ್‌‌ ''ದಿ ಲವ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌'' , ಎಬೌಟ್‌ ಪಾಲ್‌ &amp; ಲ್ಯೂಸಿ ಟಿಬೆಟ್ಸ್‌]
* [http://www.imdb.com/title/tt0080689/ ''ಎನೊಲಾ ಗಾಯ್‌: ದಿ ಮೆನ್‌, ದಿ ಮಿಷನ್‌, ದಿ ಅಡಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌''  TVಗಾಗಿರುವ 1980ರ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ]
* [http://www.blip.tv/file/514127/ ಟೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಟು ಸಿಟೀಸ್‌, 1946ರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ (ವಿಡಿಯೋಹರಿವು)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427034511/http://blip.tv/file/514127/ |date=2009-04-27 }}
* [https://www.youtube.com/watch?v=x9lwvImJqT0 ಹಿರೋಷಿಮಾ ಆಟಂ ಬಾಂಬ್‌ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌. 9 ನಿಮಿಷದ ವಿಡಿಯೋ (ವಿಡಿಯೋಹರಿವು)]
* [[BBC ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌‌‌‌‌]]ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‌‌[https://www.youtube.com/view_play_list?p=D7F1A06CE1780AD5 ಸಿಕ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ ಪ್ಲೇಲಿಸ್ಟ್]
* [http://www.designobserver.com/archives/entry.html?id=38841 ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರದ ಹಿರೋಷಿಮಾದ ಅಪರೂಪದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111006195211/http://designobserver.com/archives/entry.html?id=38841 |date=2011-10-06 }}
* [http://www.geocities.jp/s20hibaku/voshn/index.html ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿ ಘಟನೆಯಿಂದ ಬದುಕುಳಿದವರ ಧ್ವನಿಗಳು)]
* [http://www.nagasaki-np.co.jp/peace/hibaku/index.html ನಾಗಸಾಕಿ ಶಾಂತಿ ತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100820075220/http://www.nagasaki-np.co.jp/peace/hibaku/index.html |date=2010-08-20 }}
* [http://base.mng.nias.ac.jp/Nomore-e.html ನೋ ಮೋರ್‌‌ ನಾಗಸಾಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115052303/http://base.mng.nias.ac.jp/Nomore-e.html |date=2010-11-15 }}
* [http://www.hiroshima-spirit.jp/en/index.php ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿರೋಷಿಮಾ]
* [http://www.aeras.jp/abomb/indexe.html ಹಿರೋಷಿಮಾ A-ಬಾಂಬ್‌ ಫೋಟೋ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]
* [http://www1.cncm.ne.jp/~hisaikyo/ ನಾಗಸಾಕಿ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಸರ್ವೈವರ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌]
* [http://www.hiro-tsuitokinenkan.go.jp/english/index.php ಅಣು ಬಾಂಬಿನ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಿರೋಷಿಮಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903125833/http://www.hiro-tsuitokinenkan.go.jp/english/index.php |date=2009-09-03 }}
* [http://www.peace-nagasaki.go.jp ಅಣು ಬಾಂಬಿನ ಬಲಿಪಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಾಗಸಾಕಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸ್ಮಾರಕ ಭವನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722081939/http://www.peace-nagasaki.go.jp/ |date=2010-07-22 }}
* [http://www.city.hiroshima.jp/www/contents/0000000000000/1242628063120/index.html 原爆死没者名簿について] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090703184121/http://www.city.hiroshima.jp/www/contents/0000000000000/1242628063120/index.html |date=2009-07-03 }}
* [http://www.geocities.jp/torikai007/war/1945/hiroshima.html ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಬಾಂಬಿಂಗ್ಸ್‌‌ 1945]
* http://atomicbombmuseum.org/index.shtml
*[http://observatory.designobserver.com/entry.html?entry=7517 ಹಿರೋಷಿಮಾ: ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100210155604/http://observatory.designobserver.com/entry.html?entry=7517 |date=2010-02-10 }}

{{World War II}}

{{DEFAULTSORT:Atomic Bombings Of Hiroshima And Nagasaki}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:1945ರಲ್ಲಿದ್ದ ಜಪಾನ್‌]]
[[ವರ್ಗ:1945ರಲ್ಲಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿರೋಷಿಮಾ ಮತ್ತು ನಾಗಸಾಕಿಯ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಫೋಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿ]]
[[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ನ ಕದನಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಸ್ಫೋಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್‌ – ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]

[[zh:广岛市原子弹爆炸]]</text>
      <sha1>9p7h0d26ru1fhtmuzfnutswxlz7j37r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರೂಟ್‌ಕಿಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24205</id>
    <revision>
      <id>1427818</id>
      <parentid>1378556</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T17:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106175" sha1="25ddckk4th9fcc90b4180bzc1qt8kfj" xml:space="preserve">{{Copyedit|date=May 2009}}
'''ರೂಟ್‌ಕಿಟ್'''  ಎಂಬುದು ಒಂದು [[ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್]] ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಸಂಘಟಿತ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.   ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಇದರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶವು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ.  ''ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌''  ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ಪದವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ([[ಸೂಪರ್‌ಯೂಸರ್]]) ಖಾತೆ (ಅಥವಾ &quot;ರೂಟ್&quot; ಖಾತೆ) ದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ - ಅದು ಮೂಲತಃ [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಅದರ ಇತರ ಸಂಕರಗೊಳಿಸಿದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳಿರುವವು). ಅದರ ''ಕಿಟ್''  ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯವು ಒಂದು ಏಕೈಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ (ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೊಂದಿಸಿದ ಒಂದು ಸಮೂಹ ಆಂತರಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಥವಾ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಅಂದರೆ, ಕಿಟ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವು ಗುರಿಗೆ/ಹೋಸ್ಟ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ''ಹೋಗುವ''  ಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವು ಮುಂದಿನ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ಇದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳೀಕೃತವಾದ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಳ್ಳತನದಿಂದ).

== ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ ==

ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗೆ ಒಂದು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಈವೆಂಟ್ ಲಾಗಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ([[ಈವೆಂಟ್ ವೀವರ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು,  (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು), ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮಾದ ಮಾಡುವ ದಾಳಿಯ [[ವೆಕ್ಟರ್]]‌ನ ಕುರಿತು, ಅದು ಸಫಲವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ ವಿಫಲವಾಗಲಿ, ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ವರ್ತನೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಸ್ವತಃ ದೋಷದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿದ್ದು, ತಾವು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ವತಃ ಸಂಶೋಧಕರೇ ತಮ್ಮ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಎಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೂ, ಕೆಲವು ಸಫಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನುಗ್ಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[PIN|PINಗಳು]], ಖಾತೆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿವರಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.

ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ತೊಡಕಿನ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುವವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುವ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಸಹಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಹೋಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ([[BIOS]]), ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಿಸೆಟ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗೆ, ಪ್ರವೇಶ ಹೊಂದುವ ಅಗತ್ಯವೇನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ [[ಕೆರ್ನಲ್]]-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಲಭ ಬೇಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರೆದು, ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ‌ನ ಆಂತರಿಕ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ತಾವೇ [[ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಕೆರ್ನಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌|ಕೆರ್ನಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಂತಹ]] ಸಿಸ್ಟಮ್ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು.  ಒಂದು ಗುರಿಮಾಡಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅದರ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದು ಹಾಳುಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ದಾಳಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ [[ಭದ್ರತೆ]] ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ನಿಗಾ ಇಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಒಳಗೆ ತನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆದರೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದೇನಿಲ್ಲ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ [[ಟ್ರೋಜನ್]] ಆಗಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ವರ್ಧಿತಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಕೂಡಾ. ಆದರೆ ಇದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅಮಾರಕವಾದದ್ದು ಎಂದು ನಂಬಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಅಂದರೆ ಅದನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದಾದದ್ದು ಎಂದು ನಂಬಿಸುವುದು.  ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಗಳು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್‌ಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌|ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನಿಂದ]] ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಡತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.usenix.org/publications/login/1999-9/features/rootkits.html | title=invisible intruders: rootkits in practice | date=16 November 1999 | author=Brumley, David | publisher=[[USENIX]]}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಹೋಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಒಳಗೆ ಒಂದು &quot;[[ಹಿಂದಾರಿ]]&quot;ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಲಾಗಿನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ /ಬಿನ್/ಲಾಗಿನ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು [[ಯುನಿಕ್ಸ್]]-ನಂತಹ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಅದೇ ರೀತಿಯ ಅದರೆ ಗುಟ್ಟಾದ ಲಾಗಿನ್ ಕಾಂಬಿನೇಶನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಬ್-ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಕಾರರು ಆ  ಹೋಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವಂತೆ (ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಲ ಬಳಕೆದಾರನಾಗಿ) ಮಾಡಬಹುದು - ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕೃತ ಬಳಕೆದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದು ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ನಿಯತವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದು: ಅಂದರೆ ಮೂಲಃ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌]] ಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇವು ದಾಳಿಕಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡದೇ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ  ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವವು: [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]], [[ಲಿನಕ್ಸ್‌]], [[ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್‌]], ಮತ್ತು [[ಸೊಲಾರಿಸ್‌]].

== ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ==

''ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌''  ಅಥವಾ ''ರೂಟ್ ಕಿಟ್‌''  ಎಂಬ ಪದ ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಕೇಡು ಮಾಡಲೆಂದು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ &quot;[[ರೂಟ್]]&quot; ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಯುನಿಕ್ಸ್-ನಂತಹ]] [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.

ಒಂದು ವೇಳೆ ದಾಳಿಕಾರ ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆಡಳಿತ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಆ ಬದಲಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಿರ್ವಾಹಕ|ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ]] ಕಣ್ತಪ್ಪಿಸಿ ದಾಳಿಕಾರಕಕ್ಕೆ ಆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.    ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾರಂಭಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌‌ಅನ್ನು ಸುಮಾರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ [[ಲೇನ್ ಡೇವಿಸ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೀವನ್ ಡೇಕ್]] ಎಂಬುವವರು [[ಸನ್‌ಒಎಸ್]] ೪.೧.೧. ಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ.{{Citation needed|date=August 2008}} ಅದಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ಮೊದಲು ಇಂತಹುದೇ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಒಂದು ಸಾಹಸವನ್ನು [[ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನ]] [[ಕೆನ್‌ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಡಗುಸೇನೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ವಿರುದ್ಧ ''ಪಣವೊಂದನ್ನು ಮುಗಿಸಲು''  ಮಾಡಿದ.{{Citation needed|date=March 2009}} ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ{{By whom|date=April 2010}} ಥಾಂಪ್ಸನ್‌ ಹಡಗು ಸೇನೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಯುನಿಕ್ಸ್‌ನ ವಿಭಜನೆಯ ಸಿ ಕಂಪೈಲರ್ ಅನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ.

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ ರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವೀಧರರಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ [[ಎಮ್‌ಐಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿತ್ತು.   ಈ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರವರ್ತಕ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ &quot;ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್&quot; ಕುರಿತು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು (''ಆ''  ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ [[ದ ಜಾರ್ಗನ್ ಫೈಲ್]] ನೋಡಿ); ಅವರ ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ''ಸಮಾನವಾದವು'' ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು - ಆದರೂ ಈ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿದ್ದು [[ಲ್ಯಾನ್]] ಅಥವಾ [[ಮ್ಯಾನ್]]-ಆಧಾರಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರನ್ ಆಗುವ ''ಮೊದಲು''  ದಾಳಿಕಾರನಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗೆ ನುಗ್ಗುವ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ದಾಳಿಕಾರನಿಗೆ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಡೆಯಾಗಿದೆ.
ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಪ್ಲೇಲೋಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕಕ್ಕೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ರೂಟ್ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಪ್ರವೇಶದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಒಂದು ಹೋಸ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನ [[ಸೌಲಭ್ಯ ಏರಿಕೆ|ಸೌಲಭ್ಯ ಏರಿಕೆಯನ್ನು]] ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ [[ಭದ್ರತಾ ದೌರ್ಬಲ್ಯತೆಯ]] ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಭಾಗವನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಕ್ಕಿರುವ ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಅರಿವಿಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಂದರೆ [[ಟ್ರೋಜನ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌]] ನಂತಹುದರ ಮೂಲಕ.  ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗುಟ್ಟಿನ (ಅಥವಾ ''ಕಳ್ಳತನದ'' ) ನಿರ್ವಾಹಕ-ಮಟ್ಟದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತದೆ.

೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ [[ಸೋನಿ ಬಿಎಂಜಿ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಫಸ್ಟ್ 4 ಇಂಟರ್ನೆಟ್]] ರೂಪಿಸಿದ ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತದ [[ಸಿಡಿ|ಸಿಡಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು [[ಹಗರಣವನ್ನು]] ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಸೋನಿ ಸಿಡಿ ಪ್ಲೇ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌‌ನಲ್ಲಿ [[ಡಿಆರ್‌ಎಂ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx|title=Sony, Rootkits and Digital Rights Management Gone Too Far|author=Mark Russinovich|date=31 October 2005|accessdate=2008-09-15|archive-date=2012-06-02|archive-url=https://www.webcitation.org/686ime0m5?url=http://blogs.technet.com/b/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು [[ಹಿಂಬಾಗಿಲನ್ನು]] ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಮುಂದಿನ ''ಯಾರೊಬ್ಬರಿಗೂ''  ರೂಟ್ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು:  (೧) ಯಾರು ಇದರ ಪೂರ್ವಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೋ ಅವರಿಗೆ ಅಥವಾ, (೨) ಯಾರು ಈ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿತ್ವದ ಕುರಿತು ''ಸುಮ್ಮನೇ ಅರಿತಿದ್ದರೋ''  ಅವರಿಗೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kaspersky.com/news?id=173737204|title=New backdoor program uses Sony rootkit|date=10 November 2005|accessdate=2008-09-15|publisher=[[Kaspersky Lab]]}}&lt;/ref&gt;
ಈ ಹಗರಣವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಸೋನಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕದ ಹಿನ್ನಡೆಯುಂಟಾದದ್ದನ್ನು ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು [[ಟಿಲೆನಾಲ್ ಸ್ಕ್ಯಾರ್‌]] ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4456970.stm|title=Sony's long-term rootkit CD woes|date=21 November 2005|accessdate=2008-09-15|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; ಈ ಅಪಪ್ರಚಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಸೋನಿ ಬಿಎಂ‌ಜಿ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ''ಉಲ್ಲಂಘನೆ'' ಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು, ಆದರೆ ಆ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅವರು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ಹಿಂಬಾಗಿಲನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ. ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಸೋನಿ ಬಿಎಂ‌ಜಿ ಈ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೂಡಲಾದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ ==
ಒಂದು ಸಫಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌, ಅಧಿಕೃತ_ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ_ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ಗಳಿಗೂ ಕೂಡಾ ಅನಧಿಕೃತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ರೂಟ್ ಆಗಿ ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕಾರ &quot;ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ಟೆಡ್&quot; ಅಥವಾ &quot;ರೂಟೆಡ್&quot; ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.  ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಡತಗಳನ್ನು, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು, ಸ್ಮರಣೆಯ ಬ್ಲಾಕುಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ [[ವಿಂಡೋಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ]] ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಬಳಸುವ ಇತರೆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮುಗಳಿಂದ ಅಡಗಿಸುತ್ತವೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಇತರ ಕಡತಗಳು, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿರುವ ಲೈಬ್ರರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾರುವೇಶದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮಾಡುವ ಹಾಗೂ ಹಾಳುಗೆಡಹುವ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಅನೇಕ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಅದರ ಸೌಲಭ್ಯದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.  ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು &quot;[[ಹಿಂಬಾಗಿಲು]]&quot;ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದು ಅವು ದಾಳಿಕಾರರಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.  ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ದಾಳಿಕಾರ ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ [[ಪೋರ್ಟ್‌|ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ]] ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ [[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಶೆಲ್‌]] ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಒಂದನ್ನು ಆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ ಅಡಗಿಸಿಡುತ್ತದೆ. [[ಕರ್ನಲ್]] ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು [[ಹಿಂಬಾಗಿಲು]] [[ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರದ]] ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಹಾ [[ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ]] ಸಾಧ್ಯವಿರುವಂತೆಯೇ ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ (ರೂಟ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಸೇರಿ) ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್‌ಯೂಸರ್|ಸೂಪರ್‌ಯೂಸರ್‌ನಿಗೆ]] ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವೈರಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮುಗಳಿಗೆ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ವಿಶೇಷವಾದ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಅಂತಹ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುವ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಹಿಂಬಾಗಿಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿರಬಹುದು. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ತುಂಬ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹ ದುರುಪಯೋಗದ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು 
ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಡಗಿಸಿಡಬಹುದು.  ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸಂವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವ [[ಸ್ನಿಫರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೀಲಾಗರ್ಸ್]] ಗಳಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.  ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಧ್ಯ ದುರುಪಯೋಗವೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು(ನೋಡಿ [[ಜಾಂಬೀ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]).  ದುರುಪಯೋಗವು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ  ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಿಸ್ಟಮ್ (ಅಥವಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌)ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಹೊರತೂ ದಾಳಿಕಾರರಿಂದಲ್ಲ ಎಂಬುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಲು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.   ಅಂತಹ ದಾಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೇವೆ-ತಿರಸ್ಕಾರದ ದಾಳಿ]] ಸಾಧನಗಳು, [[ಚಾಟ್]] ಸೆಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳು, ಮತ್ತು [[ಇ-ಮೇಲ್]] [[ಸ್ಪ್ಯಾಮ್]] ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ, ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಡಗಿಸಿಡಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಇತರ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತವಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೈರಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.  ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಪಿಸಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು]] ಅಡಗಿಸುವುದನ್ನು ಅವರು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ಧ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನೂರಾರು [[ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು  ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ  ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟ್ರೋಜನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಪೈವೇರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಹನಿಪಾಟ್‌|ಹನಿಪಾಟ್‌ನಲ್ಲಿಯಂತೆ]] ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಬದಲಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಒಳನುಗ್ಗುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಂತಹವುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಿಂದ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳಲು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವು ಅನುಕರಣೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ 120%]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮನ್ ಟೂಲ್ಸ್]] ಇವೆರೆಡೂ ಪ್ರತಿಕೂಲವಲ್ಲದ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕ್ಯಾಸ್ಪರಸ್ಕಿ]] ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಸಹಾ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತವಾದ ವೈರಸ್ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದಂತಹ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅದಕ್ಕೇ ತೊಂದರೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಅಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೀತಿಯ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈಗ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೃತ್ರಿಮವಾದ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.windowsitpro.com/Article/ArticleID/46266/46266.html|title=Unearthing Root Kits|author=[[Mark Russinovich]]|publisher=Windows IT Pro|month=June | year=2005}}&lt;/ref&gt;

== ವಿಧಗಳು ==
ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ಆರು ರೀತಿಯ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ: [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]], [[ಹೈಪರ್‌ವೈಸರ್‌]], [[ಬೂಟ್ ಲೀಡರ್‌]], [[ಕರ್ನಲ್‌]], [[ಲೈಬ್ರರಿ]], and [[ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌]] ಮಟ್ಟದ ಕಿಟ್‌ಗಳು.

=== ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌/ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ===
ಒಂದು ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು ಪಟ್ಟುಬಿಡದ ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಇಮೇಜನ್ನು ರಚಿಸಲು ಡಿವೈಸ್ ಅಥವಾ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ [[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿ ಅಡಗಬಲ್ಲುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಡ್ ಇಂಟೆಗ್ರಿಟಿಗಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.  ಎಸಿಪಿಐ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ರುಟೀನ್‌ಗಳು&lt;ref&gt;‌[http://www.blackhat.com/presentations/bh-europe-06/bh-eu-06-Heasman.pdf ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಎಸಿಪಿಐ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌],ಜಾನ್‌ ಹಿಸ್‌ಮನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಹ್ಯಾಟ್‌ ಫೆಡರಲ್‌, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಪಿಸಿಐ ವಿಸ್ತರಣೆ ಕಾರ್ಡ್ ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಜಾನ್ ಹೀಸ್ಮನ್ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ಜೀವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ.&lt;ref&gt;[http://www.ngssoftware.com/research/papers/Implementing_And_Detecting_A_PCI_Rootkit.pdf ಇಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಎ ಪಿಸಿಐ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229064600/http://www.ngssoftware.com/research/papers/Implementing_And_Detecting_A_PCI_Rootkit.pdf |date=2009-12-29 }} ಜಾನ್‌ ಹಿಸ್‌ಮನ್‌ ನವೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೦೬.&lt;/ref&gt;

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಯೊಂದು, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಓದುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಪ್ಲೈ ಚೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗಲೇ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಾಧನಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ರವಾನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2008/10/10/organized_crime_doctors_chip_and_pin_machines/|title=Organized crime tampers with European card swipe devices: Customer data beamed overseas|author=Austin Modine|date=10 October 2008|accessdate=2008-10-13|publisher=The Register}}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧಕರಾದ ಅಲ್ಫ್ರೆಡೋ ಓರ್ಟೆಗಾ ಮತ್ತು ಅನಿಬಾಲ್ ಸ್ಯಾಕೋ&lt;ref&gt;{{Cite web
| last = Sacco
| first = Anibal
| coauthors = Alfredo Ortéga
| title = Persistent BIOS infection
| work = [[Core Security Technologies]]
| accessdate = 2009-10-06
| url = http://www.coresecurity.com/content/Persistent-Bios-Infection
| archive-date = 2012-05-12
| archive-url = https://web.archive.org/web/20120512000730/http://coresecurity.com/content/Persistent-Bios-Infection
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt; ಪಿಸಿಗಳಿಗಾಗಿನ ಹಾರ್ಡ್‌ಡಿಸ್ಕ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಬಿಐಒಸ್-ಮಟ್ಟದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theregister.co.uk/2009/03/24/persistent_bios_rootkits/|title=Newfangled rootkits survive hard disk wiping|author=Dan Goodin|date=24 March 2009|accessdate=2009-03-25|publisher=The Register}}&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖನವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಕ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ನಲ್ಲಿ #೬೬ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.

ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ಲಾಕ್ ಹ್ಯಾಟ್ ವೇಗಾಸ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿತ ದಾಳಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವ ಹೊಸದೊಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.  ಹೆಚ್ಚಿನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಬಯೋಸ್‌ಗಳು ಕಂಪ್ಯೂಟ್ರೇಸ್ ಲೋಜ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ &quot;ಕಾನೂನಿ&quot; ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದೊಂದು ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ&lt;ref&gt;{{Cite web
| last = Sacco
| first = Anibal
| coauthors = Alfredo Ortéga
| title = Deactivate the Rootkit
| work = [[Exploiting Stuff]]
| url = http://exploiting.wordpress.com/2009/09/11/138/
}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಸಹಾ ದಾಳಿಕಾರನು ತನ್ನ ದುಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web
| last = Sacco
| first = Anibal
| coauthors = Alfredo Ortéga
| title = Deactivate the Rootkit
| work = [[Core Security Technologies]]
| url = http://www.coresecurity.com/content/Deactivate-the-Rootkit
| access-date = 2010-08-06
| archive-date = 2011-07-08
| archive-url = https://web.archive.org/web/20110708193041/http://www.coresecurity.com/content/Deactivate-the-Rootkit
| url-status = dead
}}&lt;/ref&gt;

=== ಹೈಪರ್‌ವೈಸರ್‌ ಮಟ್ಟ ===
ಈ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಯಂತ್ರದ ಬೂಟ್ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮನ್ನು ಮೂಲ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ  ತಾವೇ [[ಹೈಪರ್‌ವೈಸರ್‌]] ಆಗಿ ಲೋಡ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಇಂಟೆಲ್ VT]] ಅಥವಾ [[AMD-V]] ಗಳಂತಹ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಮೂಲ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು [[ವರ್ಚುಅಲ್ ಮಶಿನ್]] ಆಗಿ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಲ್ಲುದು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ ಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವ]] ಸಂಶೋಧಕರು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ &quot;[[ಸಬ್‌ವರ್ಟ್]]&quot; ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು, ವರ್ಚುಅಲ್ ಮಶಿನ್ ಆಧಾರಿತ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗೆ (VMBR) ಒಂದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eecs.umich.edu/virtual/papers/king06.pdf|format=PDF|accessdate=2008-09-15|title=SubVirt: Implementing malware with virtual machines|date=3 April 2006|publisher=[[University of Michigan]], [[Microsoft]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಬ್ಲೂ ಪಿಲ್]] ಇನ್ನೊಂದು.

೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ತ್ ಕರೋಲಿನಾ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ದ ಸಂಶೋಧಕರು ಹುಕ್‌ಸೇಫ್ ಹೆಸರಿನ ಕರ್ನಲ್‌-ಮೋಡ್  ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಹೈಪರ್‌ವೈಸರ್‌-ಸ್ತರದ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. (ಮುಂದಿನ ಭಾಗ ನೋಡಿ).&lt;ref&gt;{{cite paper|url=http://research.microsoft.com/en-us/um/people/wdcui/papers/hooksafe-ccs09.pdf|title=Countering Kernel Rootkits with Lightweight Hook
Protection|date=11 August 2009|accessdate=2009-11-11|publisher=[[Microsoft]]/[[North Carolina State University]]|author=Zhi Wang, Xuxian Jiang, Weidong Cui &amp; Peng Ning}}&lt;/ref&gt;

=== ಬೂಟ್ ಲೀಡರ್‌ ಮಟ್ಟ ===
ಈ ಥೀಮ್‌ನದೇ ಒಂದು ವಿಧವಾದ '''ಬೂಟ್‌ಕಿಟ್'''  ಅನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಫುಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್]] ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ (ಇವಿಲ್ ಮೇಯ್ಡ್ ಅಟ್ಯಾಕ್&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.schneier.com/blog/archives/2009/10/evil_maid_attac.html|author=Bruce Schneider|title=&quot;Evil Maid&quot; Attacks on Encrypted Hard Drives|date=23 October 2009|accessdate=2009-11-07}}&lt;/ref&gt;) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. A ಬೂಟ್‌ಕಿಟ್ ಕಾನೂನೀ [[ಬೂಟ್ ಲೀಡರ್‌]] ಅನ್ನು ದಾಳಿಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ; ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕರ್ನಲ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಲೋಡರ್ ಪರಿವರ್ತನೆ ಸಮಯದಿಂದ [[ರಕ್ಷಿತ ಮೋಡ್‌|ರಕ್ಷಿತ ಮೋಡ್‌ವರೆಗೂ]] ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, &quot;ಸ್ಟೋನ್ಡ್ ಬೂಟ್‌ಕಿಟ್&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stoned-vienna.com/|accessdate=2009-11-07|date=19 October 2009|title=Stoned Bootkit|publisher=Insecurity Systems|author=Peter Kleissner}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಿತ [[ಬೂಟ್ ಲೀಡರ್‌]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದವರು ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕೀ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬೂಟ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ [[ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್]] ಯಂತ್ರಗಳ ಅನಧಿಕೃತ ಭೌತಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು (ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ) ತಡೆಯುವುದಲ್ಲದೇ, ಇದು ಇಂತಹ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ರಕ್ಷಣಾ ಮಾರ್ಗ.

=== ಕರ್ನಲ್‌ ಮಟ್ಟ ===
ಕರ್ನಲ್‌-ಮಟ್ಟದ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ [[ಕರ್ನಲ್‌]] ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ [[ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌|ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಸೇರಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ಗಳು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಂತೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಕರ್ನಲ್‌-ಮೋಡ್]] ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;೬೪-ಬಿಟ್ ‌ವಿಂಡೋವ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪಿಯ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್ ೨೦೦೮ಗಳು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಅಪವಾದಗಳಗಿವೆ.{{cite web|url=http://www.microsoft.com/whdc/winlogo/drvsign/drvsign.mspx|title=Driver Signing Requirements for Windows|publisher=[[Microsoft]]|accessdate=2008-07-06}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ರೀತಿ, ಅನೇಕ ಕರ್ನಲ್‌ ಮೋಡ್ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಲೋಡಬಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ [[ಲಿನಕ್ಸ್‌]] ನಲ್ಲಿನ [[ಲೋಡಬಲ್ ಕರ್ನಲ್‌ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]] ನಲ್ಲಿನ [[ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌|ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು]].  ಈ ಪ್ರಕಾರದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ತುಂಬ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಯಾವುದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೂ ಅದು ಕೋಡ್‌ಗೆ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಭದ್ರತೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಲ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಗ್‌ಗಳಿದ್ದರೆ ಅದು ಇಡೀ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮೂಲ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಕರ್ನಲ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಬದಲಿಯಾಗಿದ್ದವು ಅಷ್ಟೇ. ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕರ್ನಲ್‌ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು [[ವಿಂಡೋಸ್ NT 4.0]] ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೆಗ್ ಹಾಗ್ಲಂಡ್]] ಎನ್ನುವವ [[ಫ್ರಾಕ್]] [http://phrack.org/issues.html?issue=55&amp;amp;id=5 ಸಂಚಿಕೆ 55]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ.&lt;ref&gt;[[ಅಲಿಸಾ ಸೆವ್ಚೆಂಕೊ|ಅಲಿಸಾ ಸೆವ್ಚೆಂಕೊರಿಂದ]] [http://www.net-security.org/article.php?id=1173&amp;amp;p=2 ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಎವೊಲ್ಯುಶನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717223220/http://www.net-security.org/article.php?id=1173&amp;p=2 |date=2014-07-17 }}(೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮), [[ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನ್ ಚುವಾಕಿನ್]]‌ರಿಂದ [http://www.megasecurity.org/papers/Rootkits.pdf ಆ‍ಯ್‌ನ್‌ ಓವರ್‌ವೀವ್ ಆಫ್ ಯುನಿಕ್ಸ್‌ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725214743/http://www.megasecurity.org/papers/Rootkits.pdf |date=2011-07-25 }}(ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೩)&lt;/ref&gt;

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಲ್‌ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನದೇ [[ಭದ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟ|ಭದ್ರತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಲ್ಲವು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸಬಲ್ಲವು. ಹೀಗೆ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]] ನಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಅನ್ನು ಸಹಾ ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನೂ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಎರಡನೆಯ ’ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ’ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ [[ಲೈವ್ ಸಿಡಿ|ಲೈವ್ ಸಿಡಿಯಂತಹ]] ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಮೀಡಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೂಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವುದು. ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ತೆಗೆಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಭೌತಿಕ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಒಂದು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌‌ನಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್ ಅನ್ನು, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಲ್ಲದ ವಾಲ್ಯುಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೇ, ಎರಡನೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಆ ವಾಲ್ಯುಮ್‌ ಅನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ಯಾ‍ಟ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೀಡಿಯಾದಿಂದ ರಿ-ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬಹುದು.

=== ಲೈಬ್ರರಿ ಮಟ್ಟ ===
ಲೈಬ್ರರಿ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾಲ್‌|ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು]] ದಾಳಿಕಾರರಿಂದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ [[ಪ್ಯಾಚ್]], [[ಹುಕ್]], ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅವುಗಳನ್ನು, ಕನಿಷ್ಟ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಕೋಡ್ ಲೈಬ್ರೆರಿಗಳನ್ನು (ವಿಂಡೋಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ೦}DLL ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ) ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಮೂಲತಃ ಹಂಚಿದ ಲೈಬ್ರರಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು (ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ, 
ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ರಹಿತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು); ಕೋಡ್ ಕೇವಲ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಾಶಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಈ ವಿಧಾನವು ಸಫಲವಾಗದಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಒಂದು ವೇಳೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸ್ಕಾನ್ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುವ ಕೇವಲ ಬದಲಾಯಿಸಲಾರದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ. [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌|ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ಗಳು]] ಕೋಡ್ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅನಧಿಕೃತ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms537364(VS.85).aspx|title=Signing and Checking Code with Authenticode|publisher=[[Microsoft]]|accessdate=2008-09-15}}&lt;/ref&gt; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸ್ಕೀಮ್‌ಗಳು &quot;ಪ್ರಕಾಶಕ&quot;ರಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ; ಅದಕ್ಕಿಂದ ಮೊದಲೇ ಹಾನಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.

=== ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಮಟ್ಟ ===
ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಮಟ್ಟದ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ನಿರಂತರವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಬೈನರಿಗಳನ್ನು [[ಟ್ರೋಜನ್]] ಫೇಕ್‌ಗಳೋಂದಿಗೆ ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು, ಹುಕ್‌ಗಳನ್ನು, ಪ್ಯಾಚ್‌ಗಳು, ಇಂಜೆಕ್ಟೆಡ್ ಕೋಡ್ ಬಳಸಿ ಅಥವಾ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.

ಕೆಲವು ನೀತಿಬಾಹೀರವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಇಂತಹ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಪುಟ ರೆಫರಲ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಂಚುವುದನ್ನೇ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಭೇಟಿಯನ್ನು [[ಗೂಗಲ್‌|ಗೂಗಲ್‌ನಂತಹ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಆ ರೂ‌ಟ್‌ಕಿಟ್ ಹಂಚಿದವರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.

== ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆ ==

ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಬೈನರಿಗಳನ್ನು ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಅಥವಾ ಹ್ಯೂರಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಧಾರಿತ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರ ರನ್ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೂ ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ಮಿತಿಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆ ದಾಳಿ ಅನುಮಾನಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ.  ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಗುಚ್ಚಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಕೋರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರೆರಿಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]] ಅನ್ನು ಲಿನಕ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರೆ UNIX ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ) ಲೋಡಬಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು [[VxD|VxDಗಳ]] ಮೂಲಕ, ಎಂಎಸ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಚುಅಲ್ ಬಾಹ್ಯ [[ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ|ಡಿವೈಸ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಒಂದುವೇಳೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ತನಗೆ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅನಧಿಕೃತ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ಡೈರೆಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಫೈಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ ಕೋರಿಕೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಡಿಸೈನರ್‌ಗಳು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದರೇ ಅದೇ ಉದ್ದೇಶದ ವರ್ತನೆ ಎಂದು ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಲೈವ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಂತಹ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಾವು ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯೆಂದರೆ: ''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಬ್ಬ ಬ್ರೇನ್‌ವಾಶ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಬ್ರೈನ್ ವಾಶ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವರೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ ಅವರು ಕೊಡುವ ಯಾವ ಉತ್ತರವನ್ನೂ ನಂಬಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.''

ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌-ಮಟ್ಟ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಪದ್ಧತಿಯೆಂದರೆ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅನ್ನು ಶಟ್‌ಡೌನ್ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಅದನ್ನು [[ಬೂಟಿಂಗ್]] ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅದರ [[ಸಂಗ್ರಹ|ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು]] ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ರಕ್ಷಣೆಯ [[CD-ROM]] ಅಥವಾ [[USB ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡ್ರೈವ್]]){{Citation needed|date=September 2007}}. ಒಂದು ಚಲಿಸದೇ ಇರುವ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಒಎಸ್ ಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು (ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಮುಖಾಂತರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ನಂಬಲರ್ಹ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ.  ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ದಾಳಿಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ  ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ; ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಇದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತದೆ. {{Citation needed|date=September 2007}}

ಭದ್ರತೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಮಾರಾಟಗಾರರು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಅದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಿಂದ ಅನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ (ಅಥವಾ ''ಸಿಗ್ನೇಚರ್'') ಡಿಟೆಕ್ಷನ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವೈರಸ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಬಾಹ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವೈರಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಡಿದುಹಾಕಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ತನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಅನುಮಾನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಾಂಘಿಕ ಪ್ರಯತ್ನವು ದಾಳಿಕೋರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು (ರೆಟ್ರೋ ರುಟೀನ್‌ಗಳು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ಭದ್ರತೆಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ. [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳಂತೆಯೇ]], ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸುವಿಕೆಯು ಈ ಹೋರಾಟದ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿನ ಸಾಧನಗಳ ರಚನಾಕಾರರ ನಡುವೆ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಹೋರಾಟವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.  ಯುನಿಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರೆಂದರೆ [[ಸಿಎಚ್‌ಕೆರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌]], [[ಆರ್‌ಕೆಹಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[OSSEC]]. ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ, [http://technet.microsoft.com/en-us/sysinternals/bb897445.aspx ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ಸಿಸ್‌ಇಂಟರ್ನಲ್ಸ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ರಿವೀಲರ್], [[ಅವಾಸ್ಟ್!]] [[ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌]], [http://www.sophos.com/products/free-tools/sophos-anti-rootkit.html ಸೋಫೋಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌], [[ಎಫ್-ಸೆಕ್ಯೂರ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟ್]], ಮತ್ತು [http://www.usec.at/rootkit.html ರೆಡಿಕ್ಸ್‌]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612165043/http://www.usec.at/rootkit.html |date=2010-06-12 }} ನಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನಗಳಿವೆ. ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಮೆಮರಿಯಲ್ಲಿನ ಬೈನರಿ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು — ಹೇಗಾದರೂ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಮ್‌ಗಳು ತೋರಿಸಬಹುದು, ''ಉದಾಹರಣೆಗೆ'', ಸ್ಮರಣೆಯ ಮರುಸ್ಥಾನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ [[ಷಿಮ್ಮಿಂಗ್]], ಆದರೆ ಕೆಲವನ್ನು ಒಂದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ('''ಸಿಸ್ಟಮ್ ವರ್ಜಿನಿಟಿ ವೇರಿಫೈಯರ್''' ) ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಾಲ್ ಹುಕ್ಸ್ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಝೆಪ್ಪೋ]] ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಅದು [[ಲಿನಕ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿಕ್ಸ್]] ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಯಾವಾಗಿನಂತೆ, ತಡೆಯುವಿಕೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ.  ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ಗಳ ಮರು-ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ''ನಂಬಬಹುದಾದರೆ'', ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ''ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್''  ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಒಂದು ಚಾಲನಸಾಧ್ಯ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ: ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಬಳಕೆದಾರ ಅಥವಾ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಅಖಂಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್-ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾಳುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು.  ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ ಆಗುವ ಫೈಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಬಿಟ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ''ಸ್ಥಿರ-ಉದ್ದದ ಡೈಜೆಸ್ಟ್''  ಆಧಾರಿತವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಒಂದು [[ಮೆಸೇಜ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.  ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಫೈಲ್‌ಗಳ ಮೆಸೇಜ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್‌ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುತ್ತ ಮತ್ತು ಹೋಲಿಸುತ್ತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಗಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು.

[[ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್‌‌‍ನ ಒಂದು [[ಕ್ರಿಪ್ಟೋಗ್ರಫಿಕ್ ಹ್ಯಾಶ್]] ಅನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಶ್ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಒಂದು ವೈಟ್‌ಲಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಶ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು TPM ([[ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್]]) ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್ ರಿಜಿಸ್ಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಹ್ಯಾಶ್, ಹೋಲಿಕೆ, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಆಪರೇಶನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡುವ ಕೋಡ್ ತಾನೇ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿಬಿಡಬಾರದು.  ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳದ ರೂಟ್-ಆಫ್-ಟ್ರಸ್ಟ್ (ಅಂದರೆ ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌‌ನಿಂದ), ಬಳಸಬಹುದಾದರೆ, ಅದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನಿಂದ ತಳಮಟ್ಟದ ದಾಳಿಗೆ ''ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ''  ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಟಿಪಿಎಮ್ ಬಳಸಿ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಒಂದು ರೀತಿಯನ್ನು [[ಟ್ರಸ್ಟೆಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್]] ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.trustedcomputinggroup.org/news/Industry_Data/Whitepaper_Rootkit_Strom_v3.pdf|format=PDF|title=Stopping Rootkits at the Network Edge|date=4 January 2007|publisher=[[Trusted Computing Group]]|accessdate=2008-07-11}}&lt;/ref&gt;

== ತೆಗೆಯುವಿಕೆ ==
ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೇಳೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌‍‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ವಭಾವಗಳು ಗೊತ್ತಾದರೂ, ಅಗತ್ಯ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವ ಇರುವ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನವು ಒಂದು  ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಅನ್ನು ಮರು-ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಮರು-ಸ್ಥಾಪನೆ ಸಮಯವನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಡ್ರೈವ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌]] ನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್‌ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಗಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮೂಲ್ ಇಮೇಜ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರೂ ತೆಗೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇರಣೆ ಏನೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ರೂಟೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬ ಅನುಭವಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಮಾಡುವುದೇನೆಂದರೆ [[ಡಾಟಾ ಫೈಲ್‌|ಡಾಟಾ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು]] ಉಳಿಸುವುದು, ನಂತರ ಹಾರ್ಡ್‌ಡ್ರೈವ್ [[ರೀಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್]] ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮರು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸುವುದು. ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದರೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spywareinfoforum.com/lofiversion/index.php/t52360.html |title=Rootkit Question |publisher=Spywareinfoforum.com |date= |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2013-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731135703/http://www.spywareinfoforum.com/lofiversion/index.php/t52360.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಹೆಚ್ಚಿನ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ತೆಗೆಯುವ ಸಾಧನಗಳು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ಎದುರಿಗೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವಾದರೂ, [[BartPE]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಿಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್(PE) ಅಥವಾ [[ಲೈವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರೋಸ್]]‌ದಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ಒಂದು ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಅನ್ನು ಒಂದು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನ &quot;ಸ್ವಚ್ಛ&quot; ಪ್ರತಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬೂಟ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಹಾಗೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅನಧಿಕೃತ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಹುಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು OS ನ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, [[ಸೇಫ್ ಮೋಡ್‌ಗೆ]] ಬೂಟ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪಿಯಿ ಬೂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಡ್‌ಗಳು ಬೇರೊಂದು ಮೀಡಿಯಾದಿಂದ ಒಎಸ್ ನಕಲನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದು ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಆಂತರಿಕ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಲಾಗದ ದತ್ತಾಂಶವಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಅದು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಕ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದ್ದಾಗ ಪಿಇ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಸಿಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ [[ವೆರಿಟಾಸ್]] VxMS (ವೆರಿಟಾಸ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸರ್ವೀಸ್), ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತಗೊಂಡ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೈಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಎಪಿಐಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. VxMS ನೇರವಾಗಿ ರಾ ವಿಂಡೋಸ್ ಎನ್‌ಟೀ ಫೈಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, VxMS ಡಾಟಾವನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಅದನ್ನು ವಿಂಡೋಸ್ ಫೈಲ್ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. VxMS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ೨೦೦೭ ಉತ್ಪನ್ನ ವರ್ಷದಿಂದ ಸಿಮ್ಯಾಂಟಿಕ್‌ನ ನಾರ್ಟನ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಲೈನ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Posted by Flashlight |url=http://techloop.blogspot.com/2007/04/rootkits-next-big-enterprise-threat.html |title=Tech Loop: Rootkits: The next big enterprise threat? |publisher=Techloop.blogspot.com |date=30 April 2007 |accessdate=2009-04-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://reviews.cnet.com/4520-3513_7-6686763-1.html |title=Security Watch: Rootkits for fun and profit - CNET Reviews |publisher=Reviews.cnet.com |date=19 January 2007 |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2012-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008233927/http://reviews.cnet.com/4520-3513_7-6686763-1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=Sponsored by Dell |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/137821/six_ways_to_fight_back_against_botnets.html |title=Six ways to fight back against botnets - Business Center |publisher=PC World |date= |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2012-09-07 |archive-url=https://archive.is/20120907/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/137821/six_ways_to_fight_back_against_botnets.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=12:00 AM |url=https://forums.symantec.com/t5/Malicious-Code/Handling-Today-s-Tough-Security-Threats-Rootkits/ba-p/305215;jsessionid=7D537BC23D36E015CD11EA806B389E54#A68 |title=Handling Today's Tough Security Threats: Rootkits - Malicious Code - STN Peer-to-Peer Discussion Forums |publisher=Forums.symantec.com |date= |accessdate=2009-04-07 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hultquist |first=Steve |url=http://www.infoworld.com/d/security-central/rootkits-next-big-enterprise-threat-781 |title=Rootkits: The next big enterprise threat? &amp;#124; Security Central |publisher=InfoWorld |date=30 April 2007 |accessdate=2009-04-07}}&lt;/ref&gt;

== ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಮ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ ==
ಒಂದು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನಂತೆ‌, ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್ ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಕೋಡ್ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಂತಹ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿಕಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ, ಒಂದು ವೈರಸ್‌ನ &quot;ಪೇಲೋಡ್&quot;).

ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೇಲೋಡ್ ಅದರ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು (ಅಂದರೆ ಸಿಸ್ಟಮ್ ನ ನಿಯಂತ್ರಣ). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರತೀ ಬಾರಿ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನ ''ps''  ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ''init''  ಮತ್ತು ''inetd''  ಗಳ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಅವುಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ &quot;ಮರು-ದಾಳಿ&quot; ಮಾಡಬಹುದು. ಉಳಿದ ಪೇಲೋಡ್ ದಾಳಿಕಾರನು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುತ್ತದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್-ಕೋಡೆಡ್ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರು/ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಜೊತೆಗಳು, ಅಡಗಿದ ಕಮ್ಯಾಂಡ್-ಲೈನ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳು ಅಥವಾ &quot;ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೇರಿಯಬಲ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್  ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಂಬಾಗಿಲು|ಹಿಂಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಅವು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗದ ಆವೃತ್ತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಡೇಮನ್‌ಗಳಿಗೆ (ಸೇವೆಗಳಿಗೆ) ''inetd''  ಅಥವಾ ''sshd''  ಗಳಂತಹ [[ಪೋರ್ಟ್ ನಾಕಿಂಗ್]] ಪರೀಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವೈರಸ್ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪೇಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವೈರಸ್ ಇತರ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಗೂ ಹರಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಲಭ್ಯ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಗುಚ್ಚವನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವರ್ಮ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವರ್ಮ್‌ಗಳ ಇತರ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜಡವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಬಳಕೆದಾರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುವ ಮೂಲಕ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂತಹ ಖಾತೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು  [[ಕವರ್ಟ್ ಚಾನೆಲ್]]) ಮೂಲಕ ದಾಳಿಕಾರನಿಗೆ ರವಾನಿಸುತ್ತವೆ.

ಅದರಲ್ಲಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್‌ಗಳೂ ಸಹಾ ಇವೆ. ಒಂದು ವರ್ಮ್ ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಒಂದು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಮ್‌ಗಳ, [[ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಸ್ನಿಫರ್]] ಗಳ ಅಥವಾ [[ಪೋರ್ಟ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳ]] ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಇಮೇಲ್ ವರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು &quot;ವೈರಸ್‌ಗಳು&quot; ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದರಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲಭ್ಯತೆ ==
ದಾಳಿಕಾರರು ಬಳಸುವ ಅನೇಕ ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ಗಳಂತೆ, ಅನೇಕ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಬಳಕೆಗಳನ್ನೂ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.  ಸಂಸ್ಕರಿತ ಮಟ್ಟದ ಮಟ್ಟದ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಿಗಬಲ್ಲ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸಂಸ್ಕರಿತವಲ್ಲದ [[ವರ್ಮ್‌|ವರ್ಮ್‌ಗಳ]] ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅನನುಭವಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು ಬರೆದಿರುವ ದಾಳಿ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿಡುವುದು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಇಂತಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ &quot;[[ಪ್ರೂಫ್]] ಆಫ್ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್/೦}&quot; ಆಗಿ ಒಂದು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವುಗಳೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದಾಗಲೂ ಸಹಾ, ಅಂತಹ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* [[ಹ್ಯಾಕರ್ ಕಾನ್]]
* [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ವೈರಸ್]]
* [[ಹೊಸ್ಟ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಇನ್ಟ್ರುಷನ್ ಡಿಟೇಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]]
* [[ಎಸ್‌ಎ‌ಎನ್‌ಎಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]
* [[2005 ಸೋನಿ ಬಿಎಂ‌ಜಿ ಸಿಡಿ ನಕಲು ರಕ್ಷಣೆ ಹಗರಣ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{refs|2}}

== ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ==
* {{cite journal|author=Robert S Morris, Sr.|title=UNIX Operating System Security|publisher=BSTJ|volume= 62| issue =  8|year=1984|journal=Bell Systems Technical Journal}}
* {{cite book|author=Greg Hoglund and James Butler|title=Rootkits: Subverting the Windows Kernel|publisher=Addison Wesley|year=2005|isbn=0-321-29431-9|url=https://books.google.com/books?id=fDxg1W3eT2gC}}
* {{cite book|author=Nancy Altholz and Larry Stevenson|title=Rootkits for Dummies|publisher=John Wiley and Sons Ltd|year=2006|isbn=0-471-91710-9|url=https://books.google.com/books?id=MTcep7V6heUC}}
* {{cite book|author=Ric Veiler|title=Professional Rootkits|publisher=Wrox|year=2007|isbn=978-0-470-10154-4|url=https://books.google.com/books?id=OSaVF_jzsJgC}}
* {{cite book|author=Reverend Bill Blunden|title=The Rootkit Arsenal: Escape and Evasion in the Dark Corners of the System|publisher=Wordware|year=2009|isbn=978-1598220612|url=http://www.amazon.co.uk/Rootkit-Arsenal-Escape-Evasion-Corners/dp/1598220616}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.phrack.com/archives/66/p66_0x07_Persistent%20BIOS%20infection_by_aLS%20and%20Alfredo.txt ಫ್ರಾಕ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ #66] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430213042/http://www.phrack.com/archives/66/p66_0x07_Persistent%20BIOS%20infection_by_aLS%20and%20Alfredo.txt |date=2011-04-30 }}
* [http://exploiting.wordpress.com/2009/09/11/138/ ಡಿಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟೀವೇಟ್ ದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ - ಎಕ್ಸ‌ಪ್ಲೋಯ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಫ್]
* [http://blogs.conus.info/node/37 ಒರೆಕಲ್ ಆರ‍್‌ಡಿಬಿಎಮ್‌ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವದು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329101721/http://blogs.conus.info/node/37 |date=2010-03-29 }}
* [http://www.rootkitanalytics.com ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ವಿಷ್ಲೇಶಣೆ:ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಲೇಶಣೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204015850/http://www.rootkitanalytics.com/ |date=2016-02-04 }}
* [http://www.informit.com/articles/article.aspx?p=23463 ಈವನ್ ನಾಸ್ಟಿಯರ್: ಟ್ರೆಡಿಷನ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು]
* [http://podcasts.sophos.com/en/sophos-podcasts-004.mp3 ಸೋಪೋಸ್ ಪೊಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು]
* [http://www.rootkit.com/newsread.php?newsid=902 ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ :ಡೈಯಾಬ್ಲೊನೊವಾದಿಂದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಯುಎನ್‌ಹೋಕರ್ ವಿ3.8 ಇದರ ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಎನ್‌ಟಿಎಕ್ಸ್ 86 ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://research.microsoft.com/Rootkit/ ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸಂಶೋಧನೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081015071450/http://research.microsoft.com/Rootkit/ |date=2008-10-15 }}
* [http://northsecuritylabs.com/downloads/whitepaper-html/ ಹೊಸ-ಪೀಳಿಗೆ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಪತ್ತೆ ಮೇಲಿನ ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100430065125/http://northsecuritylabs.com/downloads/whitepaper-html/ |date=2010-04-30 }}
* [http://www.antirootkit.com ಅ‍ಯ್‌೦ಟಿರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌.ಕಾಮ್]
* ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು [http://www.anti-malware-test.com/?q=taxonomy/term/7 ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿವೈರಸ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ/ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210419022714/http://www.anti-malware-test.com/?q=taxonomy%2Fterm%2F7 |date=2021-04-19 }}, ಜನವರಿ ೨೦೦೮
* ಇನ್‌ಫಾರ್ಮೇಷನ್‌ನ್‌ವೀಕ್‍ನಿಂದ [http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=196901062 ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080321021325/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=196901062 |date=2008-03-21 }}, ಜನವರಿ ೨೦೦೭
* [http://blogs.technet.com/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx ಸೋನಿ, ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಗಾನ್ ಟೂ ಫಾರ್ ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602231838/http://blogs.technet.com/b/markrussinovich/archive/2005/10/31/sony-rootkits-and-digital-rights-management-gone-too-far.aspx |date=2012-06-02 }} (ಮಾರ್ಕ್ ರುಸಿನೊವಿಚ್‌ ಸೋನಿ ಡಿಆರ‍್‌ಎಮ್ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ನಿಂದ ಬ್ಲಾಗ್ ಹುಡುಕಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶ ಪ್ರಕರಣ ‌,)
* [http://www.oreilly.com/catalog/1593271425/ ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ] ಕರ್ನೆಲ್ ಹಾಕಿಂಗ್ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ (ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಂಗ್‌ನಿಂಡ ಪುಸ್ತಕ)
* [http://www.pcworld.ca/news/column/23a7f73b0a010408001a024ccab0dd5e/pg1.htm ನಿಮ್ಮ ಪಿಸಿಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಸ್ಪೈವೇರ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು: ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೀವು ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌‌ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928025609/http://www.pcworld.ca/news/column/23a7f73b0a010408001a024ccab0dd5e/pg1.htm |date=2007-09-28 }}
* [http://www.antispywarecoalition.org/documents/glossary.htm ಗ್ಲಾಸರಿ ಆಫ್ ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌ ಟರ್ಮಿನಾಲಜಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071229231215/http://www.antispywarecoalition.org/documents/glossary.htm |date=2007-12-29 }} (&quot;ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌&quot; ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅರ್ಥ)
* [http://www.crucialsecurity.com/downloads/HVM-whitepaper.pdf ಹೈಪರ್‌ವೈಸರ್‌ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಮೇಲಿನ ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.informationweek.com/news/software/reviews/showArticle.jhtml?articleID=196901062 ಪುನರವಲೋಕನ: ಆರು ರೂಟ್‌ಕಿಟ್ ಪತ್ತೆಗಾರರು ನಿಮ್ಮ ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612092802/http://www.informationweek.com/news/software/reviews/showArticle.jhtml?articleID=196901062 |date=2010-06-12 }}
* [http://black-coders.net/articles/linux/writing-linux-rootkit.php ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409020729/http://black-coders.net/articles/linux/writing-linux-rootkit.php |date=2010-04-09 }}
* [http://www.phrack.org/issues.html?issue=62&amp;amp;id=12#article ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ವಿಂಡೋವ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಲೈಬ್ರರಿ ಮಟ್ಟದ ರೂಟ್‌ಕಿಟ್‌ ಬರೆಯುವ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260316180659/https://phrack.org/issues.html?issue=62&amp;id=12#article |date=2026-03-16 }}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಾಲ್‌ವೇರ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ರೂ‍ಟ್‌ಕಿಟ್‌ಗಳು]]</text>
      <sha1>25ddckk4th9fcc90b4180bzc1qt8kfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26374</id>
    <revision>
      <id>1427824</id>
      <parentid>1427516</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T22:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209629" sha1="ohwqczzhrgh4ha00xwu1mtd48cs8slq" xml:space="preserve">{{Infobox disease
|Name           = Lung cancer
|Image          = Pathology of the lung (cancer).jpg
|Caption        = Cross section of a human lung. The white area in the upper lobe is cancer; the black areas are discoloration due to [[Tobacco smoking|smoking]].
|DiseasesDB     = 7616
|ICD10          = {{ICD10|C|33||c|30}}-{{ICD10|C|34||c|30}}
|ICD9           = {{ICD9|162}}
|ICDO           =
|OMIM           =
|MedlinePlus    = 007194
|eMedicineSubj  = med
|eMedicineTopic = 1333
|eMedicine_mult = {{eMedicine2|med|1336}} {{eMedicine2|emerg|335}} {{eMedicine2|radio|807}} {{eMedicine2|radio|405}} {{eMedicine2|radio|406}}
|MeshID = D002283
}}

'''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್'''  ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಜೀವಕೋಶದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು; ಅಂದರೆ ಇದು ಪಕ್ಕದ ಅಂಗಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳವ್ಯಾಪಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು '''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು''' , ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಅವು ಜನ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]], ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ [[:ವರ್ಗ:Deaths from lung cancer|1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವು 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;WHO&quot; /&gt; ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಲ್ಪತೆ, ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ (ಕೆಮ್ಮಿದಾಗ ರಕ್ತವು ಹೊರಬರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು ತೂಕನಷ್ಟ ಇವುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt;

''ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ''  ಮತ್ತು ''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ'' - ಇವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು (ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-NSCLC) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಪಚರಿಸಲಾದರೆ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು (ಸ್ಮಾಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ-SCLC) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt; ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Merck&quot; /&gt; ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳ&lt;ref name=&quot;Thun&quot; /&gt; ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 15%ನಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ; ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶಗಳು,&lt;ref name=&quot;Gorlova&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hackshaw&quot; /&gt; [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಅನಿಲ,&lt;ref name=&quot;Catelinois&quot; /&gt; ಕಲ್ನಾರು,&lt;ref name=&quot;O'Reilly&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಅನ್ಯಮೂಲದ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯ&lt;ref name=&quot;Kabir&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Coyle&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Chiu&quot; /&gt; ಇವುಗಳ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯು ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AUTOREF1&quot; /&gt;

ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನದ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ) (CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬ) ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆ, ಹಂತ (ಹರಡಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ), ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಂತ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರೋಗಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 14%ನಷ್ಟಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt;

== ವರ್ಗೀಕರಣ ==
ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಯಿಲೆಯ ನೈದಾನಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನರಿವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹೊರಪದರದ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿವೆ. ''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶ'' ದ ಮತ್ತು ''ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶ'' ದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಬಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಗಳಾಗಿವೆ; ಓರ್ವ ಊತಕರೋಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕವೊಂದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊರನೋಟದಿಂದ ಈ ಬಗೆಗಳು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Travis&quot;&gt;{{Cite journal | last=Travis | first=WD | coauthors=Travis LB, Devesa SS | title=Lung cancer | journal=Cancer | volume=75 | issue=Suppl. 1 | pages=191–202 | month=January | year=1995 | pmid =8000996 | doi=10.1002/1097-0142(19950101)75:1+&lt;191::AID-CNCR2820751307&gt;3.0.CO;2-Y }}&lt;/ref&gt; ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಪ್ರಭೇದವು &lt;span class=&quot;goog-gtc-fnr-highlight&quot;&gt;ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ&lt;/span&gt; ಅತ್ಯಂತ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ (ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ನೋಡಿ). 
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;width:45%;margin-left:1em&quot;
|+ style=&quot;background:#E5AFAA&quot;|&lt;td&gt;'''ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಗಳ ಆವರ್ತನ''' &lt;ref name=&quot;Travis&quot; /&gt;&lt;/td&gt;
|- style=&quot;background:#E5AFAA;text-align:center;font-size:90%&quot;
! ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆ
! ಆವರ್ತನ
|-
|  ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ-ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ
|  80.4
|-
|  ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ
|  16.8
|-
|  ‌ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್&lt;ref name=&quot;AUTOREF2&quot; /&gt;
|  0.8
|-
|  ಸಾರ್ಕೋಮ&lt;ref name=&quot;AUTOREF3&quot; /&gt;
|  0.1
|-
|  ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್
|  1.9
|}

==== ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (NSCLC) ====
[[ಚಿತ್ರ:Squamous carcinoma lung 2 cytology.jpg|thumb|left|ಚಿಕ್ಕದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿರುವ, ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.FNA ಮಾದರಿ. ಗರ್ಭಕೋಶ ಕಂಠದ ಕಲೆ.]]
ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳ ಮುನ್ನರಿವು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗುಂಪುಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಉಪ-ಬಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ.

{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;text-align:center;width:45%;margin-left:1em&quot;
|+ style=&quot;font-size:90%;background:#E5AFAA&quot;|&lt;td&gt;'''ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಉಪ-ಬಗೆಗಳು:''' &lt;br /&gt;'''ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ''' &lt;ref name=&quot;Bryant&quot;&gt;{{cite journal | last=Bryant | first=A | coauthors=Cerfolio RJ | title=Differences in epidemiology, histology, and survival between cigarette smokers and never-smokers who develop non-small cell lung cancer | journal=Chest | volume=132 | issue=1 | pages=198–192 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/132/1/185 | doi=10.1378/chest.07-0442 | month=July | year=2007 | pmid=17573517 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095832/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/132/1/185 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಕಂಡುಬರುವಂಥದ್ದು&lt;/td&gt;
|- style=&quot;background:#E5AFAA;font-size:90%;text-align:center&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align:bottom&quot;| ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉಪ-ಬಗೆ 
! colspan=&quot;2&quot;| ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಆವರ್ತನ (%)
|-
! ಧೂಮಪಾನಿಗಳು
! ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು
|-
|  colspan=&quot;2&quot;| ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ
|  42
|  33
|-
|  rowspan=&quot;2&quot;| ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೊಮ
|  ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಅನ್ಯಥಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದ್ದು)
|  39
|  35
|-
|  ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ
|  4
|  10
|-
|  colspan=&quot;2&quot;| ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌
|  7
|  16
|-
|  colspan=&quot;2&quot;| ಇತರೆ
|  8
|  6
|}

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;ಟ್ರಾವಿಸ್‌ WD. ಪೆಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್. ಕ್ಲಿನ್‌ ಚೆಸ್ಟ್‌ ಮೆಡ್‌ 2002;23:65-81&lt;/ref&gt; ಪೈಕಿ 25%ನಷ್ಟು ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು, ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯೊಂದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಗ್ಗಾದ ಕುಹರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಊತಕದ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ತವಾಗಿ-ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು, ಇತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಅನೇಕವೇಳೆ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt;

ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಪಾಲು 40%ನಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಹೊರಮೈನ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನಮಾಡದ ಜನರಲ್ಲಿ (&quot;ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು&quot;) ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಪೈಕಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Subramanian&quot;&gt;{{cite journal | last =Subramanian | first =J | coauthors =Govindan R | title =Lung cancer in never smokers: a review | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2007-02-10_25_5/page/561 | journal =Journal of Clinical Oncology | volume =25 | issue =5 | pages =561–570 | publisher =American Society of Clinical Oncology | month =February | year =2007 | pmid =17290066 | doi =10.1200/JCO.2006.06.8015 }}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದು ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಉಪಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನಗಳು ದೊರೆಯಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Raz&quot; /&gt;

==== ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (SCLC) ====
[[ಚಿತ್ರ:Lung small cell carcinoma (1) by core needle biopsy.jpg|thumb|left|ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸೂಜಿ ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶೀಯ ನೋಟ).]]

ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಅಪರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ &quot;ಓಟ್‌ ಜೀವಕೋಶ&quot;ದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000122.htm ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌‌] ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ ಪ್ಲಸ್‌. 2010ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು&lt;/ref&gt; ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೊಡ್ಡದಾದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯಕ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳು) ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Collins&quot; /&gt; ಸಣ್ಣಕಾಳುಗಳಂಥ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ದಟ್ಟವಾದ ನರಸ್ರಾವಕಗಳನ್ನು (ನರ-ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋಶಕಗಳು) ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇವು ಈ ಗೆಡ್ಡೆಗೆ ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ/ಸದೃಶನವೋತಕದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Rosti&quot; /&gt; ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದಾದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸೀಮಿತ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಈ ಬಗೆಯು ಧೂಮಪಾನದೊಂದಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Barbone&quot; /&gt;
{{clearleft}}

==== ಇತರ ಬಗೆಗಳು ====

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ಅತೀವವಾದ ಮಿಶ್ರರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷಮತೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಬಗೆಯನ್ನು ಇದರ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;RoggliVollmer&quot;&gt;ರೊಗ್ಲಿ VL, ವೋಲ್ಮರ್‌‌ RT, ಗ್ರೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌ SD, ಮೆಕ್‌ಗಾವ್ರಾನ್‌ MH, ಸ್ಪುಟ್‌ HJ, ಯೆಸ್ನರ್‌ R. ಲಂಗ್‌‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಟೆರೋಜೀನಿಯಿಟಿ: ಎ ಬ್ಲೈಂಡೆಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ರ್ಯಾಂಡಮೈಸ್ಡ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ 100 ಕಾನ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್‌ ಕೇಸಸ್‌. ಹಮ್‌ ಪ್ಯಾಥಾಲ್‌ 1985; 16: 569-79.&lt;/ref&gt;

ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮತ್ತು ಎದೆಗೂಡಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವಿಕೆಯ 4ನೇ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ; ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ದಿ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಆದ ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವು 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಲವಾರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಬಗೆಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಇತರ ಹಲವಾರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಊತಕ-ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾರ್ಕೋಮಾಟಾಯ್ಡ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ, ಲಾಲಾ ಗ್ರಂಥಿಯ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ ಗೆಡ್ಡೆ, ಮತ್ತು ಅಡಿನೋಸ್ಕ್ವಾಮಸ್‌ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಇವು ಇಂಥ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉಪಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ್ದರ ಪೈಕಿ ಕೊನೆಯ ಉಪಬಗೆಯು, ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ತಲಾ 10%ನಷ್ಟು ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಾಗ, ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು, ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಏಕೈಕ ಭಿನ್ನರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಲ್ಯೂರೋಪಲ್ಮನರಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟೋಮಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಸಿನಾಯ್ಡ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;pmid18605764&quot;&gt;{{Cite journal
| author = Dishop MK, Kuruvilla S
| title = Primary and metastatic lung tumors in the pediatric population: a review and 25-year experience at a large children's hospital
| journal = Arch. Pathol. Lab. Med.
| volume = 132
| issue = 7
| pages = 1079–103
| year = 2008
| month = July
| pmid = 18605764
| doi = 
| url = http://journals.allenpress.com/jrnlserv/?request=get-abstract&amp;issn=0003-9985&amp;volume=132&amp;page=1079
| issn = 
}}&lt;/ref&gt;

==== ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳು ====
[[ಚಿತ್ರ:Colorectal adenocarcinoma cytology low mag.jpg|thumb|right|ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಕೋಲೋರೆಕ್ಟಲ್‌ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಯೊಂದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ.ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಲೆ.]]
ಶ್ವಾಸಕೋಶವು ಶರೀರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಗುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಹುಟ್ಟಿನ ತಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಎದೆಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ''ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದುಂಡನೆಯ ಹೊರನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ‌.&lt;ref name=&quot;Seo&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ದುಂಡನೆಯ ಗಂಟುಗಳು, ಒಂದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದ ವ್ಯಾಧಿಕಾರಣ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಾರ ವಿರಳವಾಗಿರದ ರಚನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.

ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಬಹುಪಾಲು ನಿದರ್ಶನಗಳು ದ್ವಿತೀಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;pmid18605764&quot; /&gt;

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಮಿದುಳು, ಮತ್ತು ಮೂಳೆಗೆ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt;

=== ಹಂತ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆ ===
{{see also|Lung cancer staging}}

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ನ ಹಂತದ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಿಕೆಯು, ತನ್ನ ಮೂಲ ಆಕರದಿಂದ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮಟ್ಟದ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು 
IA ಹಂತದಿಂದ (&quot;ಒಂದು A&quot;; ಕಾಯಿಲೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುನ್ನರಿವು) IV ಹಂತದವರೆಗೆ (&quot;ನಾಲ್ಕು&quot;; ಕಾಯಿಲೆಯ ಕೆಟ್ಟ ಮುನ್ನರಿವು) ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF4&quot; /&gt; ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಒಂದುವೇಳೆ ಎದೆಯ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಒಂದು ಏಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ''ಸೀಮಿತ ಹಂತ''  ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ''ವ್ಯಾಪಕ ಹಂತ''  ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Collins&quot; /&gt;

== ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ==
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot; /&gt;
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* ಕಟ್ಟುಸಿರು (ಉಸಿರಿನ ಅಲ್ಪತೆ)
* ಹಿಮೋಪ್ಟೈಸಿಸ್‌ (ರಕ್ತದ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ)
* ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕೆಮ್ಮುವಿಕೆಯ ನಿಯತವಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ
* ಉಬ್ಬಸಪಡುವಿಕೆ
* ಎದೆ ನೋವು ಅಥವಾ ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ನೋವು
* ಸೊರಗಿ ಹೋಗಿರುವಿಕೆ (ತೂಕದ ನಷ್ಟ), ಬಳಲಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಸಿವಿನ ನಷ್ಟ
* ಡಿಸ್ಫೋನಿಯಾ (ಒರಟೊರಟಾದ ಧ್ವನಿ)
* ಬೆರಳ ಉಗುರುಗಳ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆ (ವಿರಳವಾದುದು)
* ಡಿಸ್‌ಫ್ಯಾಜಿಯಾ (ನುಂಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತೊಡಕು).
&lt;/div&gt;
ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅದು ಗಾಳಿಯ ಹರಿವಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಉಸಿರಾಟದಲ್ಲಿನ ತೊಡಕುಗಳು ಕಂಡುಬರಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಕೆಗಳು ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡು, ರೋಗಿಯು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅನೇಕ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗವು ನವಿರಾಗಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ ಭಾಗದಿಂದ ವಾಯುಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರಕ್ತವು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಮಲ್ಪಡಬಹುದು.

ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸದೃಶ ನವೋತಕದ ಸಂಗತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಲೆಯೆಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Honnorat&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿರಬಹುದು: ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌-ಏಟನ್‌ ಸ್ನಾಯು ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸ್ವತಂತ್ರ-ಪ್ರತಿಕಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆ), ಹೈಪರ್‌ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಮಿಯಾ, ಅಥವಾ ಅನುಚಿತವಾದ ಮೂತ್ರವರ್ಧನ-ನಿರೋಧಕ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು (ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಟ್‌ ಆಂಟಿಡೈಯುರೆಟಿಕ್‌ ಹಾರ್ಮೋನ್‌-SIADH). ಪ್ಯಾನ್‌ಕೋಸ್ಟ್‌ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು&lt;ref name=&quot;Jones&quot; /&gt; ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ (ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಅನುವೇದನಾ ನರವ್ಯೂಹದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಬಹುದು; ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬೆವರುವಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಹಾಗೂ ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ನಾಯು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು (ಹಾರ್ನರ್‌‌ನ ಸಹಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತೋಳಿನ ನರಜಾಲದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಆಕ್ರಮಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು ದುರ್ಬಲತೆಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅನೇಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು (ಮೂಳೆ ನೋವು, [[ಜ್ವರ]], ಮತ್ತು ತೂಕ ನಷ್ಟ) ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ; ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt; ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಅರಿವಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಗಾವಣೆಯನ್ನು ಅರಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ವೇಳೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಮೂಲತಾಣದಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹರಡಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಿದುಳು, ಮೂಳೆ, ಅಡ್ರೀನಲ್‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳು, ವಿರುದ್ಧ-ಪಾರ್ಶ್ವದ (ಎದುರಿನ) ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಹೃದಯಾವರಣ, ಮತ್ತು [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;ajcc&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ನಡೆಸುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳು ಗೌಣವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt;

== ಕಾರಣಗಳು ==
ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳು (ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂಥವು), ಅಯಾನೀಕರಿಸುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವೈರಾಣುವಿನ ಸೋಂಕು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತೆರನಾದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿನ (ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳ ಹೊರಪದರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಊತಕ) DNAಗೆ ಸಂಚಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗಾಂಶವು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಂತೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt;

=== ಧೂಮಪಾನ ===
[[ಚಿತ್ರ:Cancer smoking lung cancer correlation from NIH.svg|thumb|right|U.S.ನ ಪುರುಷ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿನ ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಕಾಲಾಂತರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ NIH ರೇಖಾಚಿತ್ರ.]]
ಧೂಮಪಾನವು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಗರೇಟು‌ಗಳನ್ನು ಸೇದುವ ಅಭ್ಯಾಸವು, ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF5&quot; /&gt; ಸಿಗರೇಟಿನ ಹೊಗೆಯು 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾತ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು&lt;ref name=&quot;Hecht&quot; /&gt; ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಸರಣಿಯಿಂದ ಬಂದ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೊಟೋಪುಗಳು, ನೈಟ್ರೋಸಮೈನ್‌, ಮತ್ತು ಬೆಂಜೋಪೈರೀನ್‌ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಂಗಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನೆಯನ್ನು ನಿಕೋಟಿನ್‌ ತಗ್ಗಿಸುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF6&quot; /&gt; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವುಗಳ ಪೈಕಿ ಸರಿಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Peto&quot; /&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 87%ನಷ್ಟು (ಪುರುಷರಲ್ಲಿ 90% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 85%) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಧೂಮಪಾನವೇ ಕಾರಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Samet2&quot; /&gt; ಪುರುಷ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 17.2%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳಾ ಧೂಮಪಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಅಪಾಯವು 11.6%ನಷ್ಟಿದೆ. ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಅದು 1.3%ನಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.4%ನಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Villeneuve&quot; /&gt;

ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ (ಹಿಂದಿನ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು) ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಚೆಲ್‌ಬೊವ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ''ಇತರರಿಂದ''  ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟು 2009ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಂಶದ ಅನುಸಾರ, ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಒಂದು ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಯುವ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯು ಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಪಾಯವು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, ಹಿಂದೆ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರದು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡಿದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪೈಕಿ (ಹಿಂದಿನ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳು), ಹಾರ್ಮೋನು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ 3.4%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಹುಸಿಮದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 2.3%ನಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Non-small cell lung cancer and estrogen plus progestin use in postmenopausal women in the Women’s Health Initiative randomized clinical trial|author=Chlebowski RT et al|journal=Journal of Clinical Oncology|date=2009|volume=27|issue=155|page=CRA1500}}&lt;/ref&gt;

ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದ ಅವಧಿಯು (ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು), ಸದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು ದುರಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಕಣಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;USDHHS1990&quot; /&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Nordquist&quot; /&gt; ಕಂಡುಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಕಾಯಿಲೆಯು ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಮುನ್ನರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಧೂಮಪಾನದ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವ ರೋಗಿಗಳು, ಮೊಟುಕಾಗಿಸಿದ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಪುರಾವೆಯಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Tammemagi&quot; /&gt;

ಮತ್ತೋರ್ವರು ಮಾಡುವ ಧೂಮಪಾನದಿಂದ ಹೊರಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊಗೆಯ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎನಿಸಿರುವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನವು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಓರ್ವ ಧೂಮಪಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಾರಾದರೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಓರ್ವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುವವರ ಪೈಕಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿರುವುದನ್ನು U.S.,&lt;ref name=&quot;AUTOREF7&quot;&gt;{{Cite journal | title=1986 Surgeon General's report: the health consequences of involuntary smoking | publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention|CDC]] | month=December | year=1986 | url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00000837.htm | pmid=3097495 | accessdate=2007-08-10 | author1=Centers for Disease Control (CDC) | volume=35 | issue=50 | pages=769–70 | journal=MMWR. Morbidity and mortality weekly report }}&lt;br /&gt;[62].&lt;br /&gt;* {{Cite paper | author=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Respiratory health effects of passive smoking: lung cancer and other disorders | publisher=EPA | year=1992 | url=http://cfpub2.epa.gov/ncea/cfm/recordisplay.cfm?deid=2835 | accessdate=2007-08-10 | archive-date=2010-06-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100630140355/http://cfpub2.epa.gov/ncea/cfm/recordisplay.cfm?deid=2835 | url-status=dead }}&lt;br /&gt;* {{Cite journal | last=California Environmental Protection Agency | title=Health effects of exposure to environmental tobacco smoke | journal=Tobacco Control | volume=6 | issue=4 | pages=346–353 | year=1997 | url=http://www.druglibrary.org/schaffer/tobacco/caets/ets-main.htm | pmid=9583639 | doi=10.1136/tc.6.4.346 | pmc=1759599 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070808045344/http://druglibrary.org/schaffer/tobacco/caets/ets-main.htm | url-status=dead }}&lt;br /&gt;* {{Cite journal | last=CDC | authorlink=Centers for Disease Control and Prevention | title=State-specific prevalence of current cigarette smoking among adults, and policies and attitudes about secondhand smoke—United States, 2000 | journal=Morbidity and Mortality Weekly Report | volume=50 | issue=49 | pages=1101–1106 | publisher=CDC | location=Atlanta, Georgia | month=December | year=2001 | url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5049a1.htm | pmid=11794619 | author1=Centers for Disease Control and Prevention (CDC) }}&lt;br /&gt;* {{Cite journal | last=Alberg | first=AJ | coauthors=Samet JM | title=Epidemiology of lung cancer | journal=Chest | volume=123 | issue=S1 | pages=21S–49S | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=2003 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/123/1_suppl/21S | pmid=12527563 | doi=10.1378/chest.123.1_suppl.21S | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-05-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080509082453/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/123/1_suppl/21S | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯುರೋಪ್‌,&lt;ref name=&quot;Boffetta&quot; /&gt; UK,&lt;ref name=&quot;Committee&quot;&gt;{{cite web | title=Report of the Scientific Committee on Tobacco and Health | publisher=Department of Health | month=March | year=1998 | url=http://www.archive.official-documents.co.uk/document/doh/tobacco/contents.htm | accessdate=2007-07-09 }}&lt;br /&gt;* {{Cite journal | last=Hackshaw | first=AK | title=Lung cancer and passive smoking | journal=Statistical Methods in Medical Research | volume=7 | issue=2 | pages=119–136 | month=June | year=1998 | pmid=9654638 | doi=10.1191/096228098675091404 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ&lt;ref name=&quot;NHMRC&quot; /&gt; ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ತೋರಿಸಿವೆ. ಪಾರ್ಶ್ವಹರಿವಿನ ಹೊಗೆಯ ಕುರಿತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತನಿಖೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ನೇರವಾಗಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೂಮಪಾನದ ಹೊಗೆಗಿಂತ ಪಾರ್ಶ್ವಹರಿವಿನ ಹೊಗೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Schick&quot; /&gt;

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾದ 10–15%ನಷ್ಟು ರೋಗಿಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF8&quot; /&gt; ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ 20,000ರಿಂದ 30,000ದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಇದರರ್ಥ. ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಎಂದಿಗೂ-ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡದ ಜನರು U.S.ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ; ರಕ್ತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌, ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಅಥವಾ AIDSನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಸಾವಿಗಿಂತ ಇವರ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF9&quot; /&gt;

=== ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲ ===
[[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಎಂಬುದು ಒಂದು ವರ್ಣರಹಿತ ಮತ್ತು ವಾಸನೆರಹಿತ [[ಅನಿಲ]]ವಾಗಿದ್ದು, ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂನ ವಿಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಿಕಿರಣಶೀಲ ರೇಡಿಯಂ ಕೂಡಾ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿಕಿರಣ ಕ್ಷಯಿಸುವಿಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಳೀಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಅಯಾನುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ (ಅಂದರೆ, ಅಯಾನೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ) ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಯುಕ್ತವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಧೂಮಪಾನದ&lt;ref name=&quot;Catelinois&quot; /&gt; ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರೇಡಾನ್‌&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Schmid K, Kuwert T, Drexler H |title=Radon in indoor spaces: an underestimated risk factor for lung cancer in environmental medicine |journal=Dtsch Arztebl Int |volume=107 |issue=11 |pages=181–6 |year=2010 |month=March |pmid=20386676 |pmc=2853156 |doi=10.3238/arztebl.2010.0181 |url=}}&lt;/ref&gt; ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ 100 Bq/m^3 ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಅಪಾಯದ ಪ್ರಮಾಣವು 8%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡು 16%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಈ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಣ ಹಾಗೂ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, UKಯಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್‌‌ನಂಥ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಗ್ರಾನೈಟ್‌‌‌ನ್ನು ಉಪ-ಸ್ತರಶ್ರೇಣಿಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ), ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲದ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಪಂಖಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಲವಂತವಾಗಿ-ಗಾಳಿಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪರಿಸರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ-EPA) ಅಂದಾಜಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ,
 U.S.ನಲ್ಲಿನ 15 ಮನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್‌ಗೆ 4 ಪಿಕೋಕ್ಯೂರಿಗಳಷ್ಟು ಇರಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ (pCi/L) (148 Bq/m³) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರೇಡಾನ್‌ ಮಟ್ಟಗಳಿವೆ.&lt;ref name=&quot;EPA radon&quot; /&gt; ಐಯೊವಾ ನಗರವು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಾಸರಿ ರೇಡಾನ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, EPAಯು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಕ್ರಿಯಾ ಮಟ್ಟವಾದ 4 pCi/Lಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದ ರೇಡಾನ್‌ಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು 50%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Field&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EPA Iowa&quot; /&gt;

=== ಕಲ್ನಾರು ===
[[ಚಿತ್ರ:Ferruginous body.jpg|thumb|right|100px|ಊತಕ-ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ಕಲ್ನಾರು ರೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಾಯಗಳು. H&amp;amp;E ಕಲೆ.]]
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇರಿದಂತೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಕಲ್ನಾರು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ನಾರಿನ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಹಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;O'Reilly&quot; /&gt; UKಯಲ್ಲಿನ ಪುರುಷ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 2–3%ನಷ್ಟು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Darnton&quot; /&gt; ಮೀಸೋಥೆಲಿಯೋಮಾ (ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಾವರಣದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೂ ಸಹ ಕಲ್ನಾರು ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು.

=== ವೈರಾಣುಗಳು ===
[[ವೈರಾಣು]]ಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Leroux&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Palmarini&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ ಅಂಥದೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುರಾವೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವೈರಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನವ ಪ್ಯಾಪಿಲ್ಲೋಮಾ ವೈರಾಣು,&lt;ref name=&quot;Cheng&quot; /&gt; JC ವೈರಾಣು,&lt;ref name=&quot;Zheng&quot; /&gt; ಸಿಮಿಯನ್‌ ವೈರಾಣು 40 (SV40), BK ವೈರಾಣು, ಮತ್ತು ಸೈಟೋಮೆಗಾಲೊ ವೈರಾಣು.&lt;ref name=&quot;Giuliani&quot; /&gt; ಈ ವೈರಾಣುಗಳು ಜೀವಕೋಶ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಮತ್ತು [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌‌]]ನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬಹುದು; ಇದರಿಂದಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೀವಕೋಶ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತು ===
ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿಯು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪೃಥಕ್ಕಣ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಡುವೆ ಒಂದು ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿನ ಕಣಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಕೇವಲ 1%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಅಪಾಯವು 14%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF37&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=J Toxicol Environ Health A |date=2005 Jul 9-23 |volume=68 |issue=13-14 |pages=1093–109 |title=Mortality and long-term exposure to ambient air pollution: ongoing analyses based on the American Cancer Society cohort|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-toxicology-and-environmental-health-part-a_july-9-23-2005_68_13-14/page/1093 |author=Krewski D, Burnett R, Jerrett M, Pope CA, Rainham D, Calle E, Thurston G, Thun M |pmid=16024490 |doi=10.1080/15287390590935941}}&lt;/ref&gt; ಮೇಲಾಗಿ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೂರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಕಣಗಳ ಗಾತ್ರವೂ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=J Environ Sci Health C Environ Carcinog Ecotoxicol Rev.|date=2008 Oct-Dec|volume=26|issue=4|pages=339–62|title=Airborne particulate matter and human health: toxicological assessment and importance of size and composition of particles for oxidative damage and carcinogenic mechanisms|author=Valavanidis A, Fiotakis K, Vlachogianni T|pmid=19034792|doi=10.1080/10590500802494538}}&lt;/ref&gt;

== ರೋಗೋತ್ಪತ್ತಿ ==
{{main|Carcinogenesis}}

ಇತರ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣ ಅಥವಾ ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ (ಸಕ್ರಿಯೀಕರಣ) ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಚಾಲನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Fong&quot; /&gt; ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈಡಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವ ಜೀನುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಅವು ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Salgia&quot; /&gt; ''K-ರಾಸ್‌''  ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನಿನಲ್ಲಿನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 10–30%ನಷ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;NEJM-molecular&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Aviel-Ronen&quot; /&gt; ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿಯು (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ರಿಸೆಪ್ಟಾರ್‌-EGFR), ಜೀವಕೋಶದ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಸರಣ, [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]], ರಕ್ತನಾಳದ-ಜನ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಆಕ್ರಮಣ ಇವುಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;NEJM-molecular&quot; /&gt; EGFRನ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು EGFR-ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳೊಂದಿಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. Her2/neu ಎಂಬುದು ವಿರಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;NEJM-molecular&quot; /&gt; ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಹಾನಿಯು
 ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯತೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಇದು ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನುಗಳ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಕರಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. 3p, 5q, 13q, ಮತ್ತು 17p ವರ್ಣತಂತುಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 17p ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ''p53''  ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನು, 60-75%ನಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Devereux&quot; /&gt; ಅನೇಕವೇಳೆ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ಜೀನುಗಳೆಂದರೆ, ''c-MET'' , ''NKX2-1'' , ''LKB1'' , ''PIK3CA'' , ಮತ್ತು ''BRAF'' .&lt;ref name=&quot;NEJM-molecular&quot; /&gt;

ಹಲವಾರು ತಳೀಯ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂಟರ್‌ಲ್ಯೂಕಿನ್‌-1,&lt;ref name=&quot;Engels&quot; /&gt; ಸೈಟೋಕ್ರೋಮ್‌ P450ಗಳಿಗೆ&lt;ref name=&quot;Wenzlaff&quot; /&gt; ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಕೇತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಪ್ಸೇಸ್‌-8ನಂಥ&lt;ref name=&quot;Son&quot; /&gt; [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]] ಪ್ರವರ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು XRCC1ನಂಥ DNA ದುರಸ್ತಿ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಹುರೂಪತೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Yin&quot; /&gt; ಈ ಬಹುರೂಪತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರು, ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, MDM2 309G ಆಲೀಲ್‌ ಎಂಬುದು ಏಷ್ಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ, ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ-ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಅಪಾಯದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;pmid19264458&quot; /&gt;

== ರೋಗನಿರ್ಣಯ ==
[[ಚಿತ್ರ:Thorax pa peripheres Bronchialcarcinom li OF markiert.jpg|thumb|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಂದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌.]]

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದಾದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯೊಬ್ಬನು ವರದಿಮಾಡಿದರೆ, ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮೊದಲ ಹಂತವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರಾಶಿ, ವಿಭಾಜಕ ಭಿತ್ತಿಯು ಅಗಲವಾಗಿರುವಿಕೆ (ಅಲ್ಲಿರುವ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರ ಸೂಚಕ), ಅಟಿಲೆಕ್ಟಾಸಿಸ್‌ (ಕುಸಿತ), ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ), ಅಥವಾ ಎದೆಗೂಡಿನ ನಿಸ್ರಾವ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಬಹುದು. ಒಂದು ವೇಳೆ, ರೇಡಿಯೋಗ್ರಫಿ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕಾಯಿಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ ಶಂಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ಅಂದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ರಕ್ತದ-ಕಲೆಯಿರುವ ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಉಗುಳುವ ಓರ್ವ ಮಿರಿಮೀರಿದ ಧೂಮಪಾನಿಯಾಗಿರುವಂಥ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ), ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಒಂದು CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬವು ಅವಶ್ಯಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಕೋಪಿ ಅಥವಾ CT-ನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಬಾಯಾಪ್ಸಿ|ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೆಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt;

ಶ್ಲೇಷ್ಮದಲ್ಲಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿರೇಕದ ಅಂಶಗಳು (&quot;ಏಟಿಪಿಯಾ&quot;), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶ್ಲೇಷ್ಮದ ಕೋಶವಿಜ್ಞಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;pmid19265088&quot; /&gt;

[[ಚಿತ್ರ:Thorax CT peripheres Brronchialcarcinom li OF.jpg|thumb|left|ಎಡಗಡೆಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಯುಕ್ತ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ CT ಬಿಂಬ.]]

ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಾಣಾಂತಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗ]] ಅಥವಾ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾದಂಥ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು, ಅಥವಾ ಸಾರ್ಕಾಯ್ಡೋಸಿಸ್‌‌‌ನಂಥ ಉರಿಯೂತಕಾರಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮೀಡಿಯಸ್ಟೀನಲ್‌ ಲಿಂಫಾಡೆನೊಪತಿ ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾವಸಾನಗೊಳ್ಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಕರಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಿರಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ: ಸಂಬಂಧಿಸದ ಕಾರಣವೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಅಥವಾ CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬದ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಒಂಟಿಯಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಗಂಟು (ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಾಣ್ಯದಂತಿರುವ ಹಾನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಇದಕ್ಕೊಂದು ನಿದರ್ಶನ.
{{clear}}

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ಗೀಕರಣ (ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು) ಇವುಗಳು, ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.

== ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ==
{{see also|Smoking ban|List of smoking bans}}

ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದಕ್ಕೆಂದು ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಶೀಲ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ತಂಬಾಕು ಧೂಮಪಾನವು ಈಗಲೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದೆ. ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನದ ನಿಲುಗಡೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಿರೋಧಕ ಸಾಧನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Vineis&quot; /&gt; ಯುವಜನತೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1998ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್‌ ಎಂಬ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು, ತಂಬಾಕು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಬರಬೇಕಾದ ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ USAಯಲ್ಲಿನ 46 ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;TFK&quot; /&gt; ಫೈಸಲಾತಿಯ ಹಣ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳ ನಡುವೆ, ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವೊಂದೂ ಸಹ ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಡಿಸೀಸ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌ ವತಿಯಿಂದ ಶಿಫಾರಿತವಾಗಿರುವ ಮೊತ್ತದವರೆಗೆ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಂದರೆ ಈ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು, ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಫೈಸಲಾತಿ ಆದಾಯಗಳ ಪೈಕಿಯ 15 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;TFK&quot; /&gt;

ಭೋಜನಗೃಹಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿನೀಡುವಂತೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು 1998ರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಯಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಈ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ 2005ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, 2006ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ದೇಶಗಳು, 2007ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌, 2008ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾದವು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ದೇಶವು 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. [[ಭೂತಾನ್|ಭೂತಾನ್‌]] ರಾಜ್ಯವು 2005ರಿಂದಲೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧದ ಕಟ್ಟುಪಾಡೊಂದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Bhutan&quot; /&gt; ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಷೇಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒತ್ತಡದ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂಡೀಗಢ]] ನಗರವು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹೊಗೆ-ಮುಕ್ತ ನಗರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತವು 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 2ರಂದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

ಧೂಮಪಾನದ ಅಪರಾಧೀಕರಣ, ಕಳ್ಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಇಂಥದೊಂದು ನಿಷೇಧವು ಜಾರಿಮಾಡಲಾಗದಿರುವಂಥ ಅಪಾಯ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇಂಥ ನಿಷೇಧಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾದಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Gray&quot; /&gt;

C ಜೀವಸತ್ವ, E ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ಫೋಲೇಟ್‌ನಂಥ ಪೂರಕವಾದ ಬಹುಜೀವಸತ್ವಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಬಳಕೆಯು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. E ಜೀವಸತ್ವದ ಪೂರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯವರೆಗೆ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲೂಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;pmid17989343&quot; /&gt;

ಯುವಜನತೆಯು ಧೂಮಪಾನದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು, ತಂಬಾಕು ಜಾಹೀರಾತಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಕರೆನೀಡಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಇಂಥ ನಿಷೇಧಗಳು ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯು 16%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವನ್ನು ಅದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF10&quot;&gt;{{Cite press release |title=UN health agency calls for total ban on tobacco advertising to protect young
|url=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=26857 |publisher=[[United Nations]] News service |date=30 May 2008}}&lt;/ref&gt;

== ರೋಗನಿದಾನ ==
{{main|Lung cancer screening}}

ರೋಗವಾಹಕರಾಗಿರುವ ಜನರಲ್ಲಿನ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲೆಂದು ಬಳಸಲಾಗುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳಿಗೆ ರೋಗನಿದಾನ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ರೋಗನಿದಾನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌ ಅಥವಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನ (CT) ಇವು ಸೇರಿವೆ. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ರೋಗನಿದಾನದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=van Klaveren RJ, Oudkerk M, Prokop M, ''et al.'' |title=Management of lung nodules detected by volume CT scanning |journal=N. Engl. J. Med. |volume=361 |issue=23 |pages=2221–9 |year=2009 |month=December |pmid=19955524 |doi=10.1056/NEJMoa0906085 |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2009-12-03_361_23/page/2221}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gohagan&quot; /&gt;

== ಚಿಕಿತ್ಸೆ ==
{{main|Treatment of lung cancer}}
ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌‌ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೀವಕೋಶದ ಬಗೆ, ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ಹರಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರೋಗಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸ್ಥಿತಿಯೇನು ಎಂಬ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Partnership&quot; /&gt;

=== ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ===
{{main|Lung cancer surgery}}

[[ಚಿತ್ರ:Lung cancer.jpg|thumb|right|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಒಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶಛೇದನೆಯೊಂದರ ಮಾದರಿಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮೇಲ್ಮೈನ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಟ; ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ (ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯದಾದ ಗೆಡ್ಡೆ) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.]]

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವುದನ್ನು ಒಂದು ವೇಳೆ ತನಿಖೆಗಳು ದೃಢೀಕರಿಸಿದರೆ, ಕಾಯಿಲೆಯು ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಗ್ಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೂಲಕವೂ ವಾಸಿಮಾಡಲಾಗದ ಹಂತಕ್ಕೆ ಅದು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಲು, CT ಕ್ಷಿಪ್ರಬಿಂಬ ವಿಧಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಉತ್ಸರ್ಜನ ತಲಲೇಖನವನ್ನು (ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಎಮಿಷನ್‌ ಟೋಮೋಗ್ರಫಿ-PET) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರೋಗಿಯು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೊಳಗಾಗುವಷ್ಟು ಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದಾನೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು, ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪನಗಳೂ (ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಚಟುವಟಿಕೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ) ಸಹ ಅವಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಮಾಪನವು ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲು ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿದರೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ), ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿರುದ್ಧಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು.

ರೋಗಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಸುಮಾರು 4.4%ನಷ್ಟಿರುವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದಾದ ಸಾವಿನ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Strand&quot; /&gt; ಒಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ, IIIA ಹಂತದವರೆಗೆ ತಲುಪಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆಯಷ್ಟೇ. ಇದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಿಂಬಚಿತ್ರಣದ ವಿಧಾನವನ್ನು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ ಬಳಸಿ ಮಾಡಲಾದ ತಲಲೇಖನ, ಪಾಸಿಟ್ರಾನ್‌ ಉತ್ಸರ್ಜನ ತಲಲೇಖನ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಗಾಂಶವು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ-ಮುಂಚಿನ ಒಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲು ಹೇರಳವಾಗಿರಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ: ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಛೇದನ (ಹಾಲೆಯೊಂದರ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು), ಸೆಗ್ಮೆಂಟೆಕ್ಟಮಿ (ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಾಲೆಯೊಂದರ ಅಂಗರಚನೆಯ ವಿಭಾಗವೊಂದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು), ಹಾಲೆಕಡಿತ (ಒಂದು ಹಾಲೆ), ಎರಡು ಹಾಲೆಕಡಿತ (ಎರಡು ಹಾಲೆಗಳು), ಅಥವಾ ಶ್ವಾಸಕೋಶಛೇದನೆ (ಇಡೀ ಶ್ವಾಸಕೋಶ). ಹಾಲೆಕಡಿತವು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತನೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರಿಂದ, ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ಮೀಸಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಲೆಕಡಿತವು ಆದ್ಯತೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ರೋಗಿಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಂಶಛೇದನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;El-Sherif&quot; /&gt; ಬೆಣೆರಚನೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಛೇದನದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಅಯೋಡಿನ್‌ ಹೃಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ಹಾಲೆಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Fernando&quot; /&gt;

ದೃಶ್ಯಭಾಗದ-ನೆರವಿನ ಥೊರಾಕೋಸ್ಕೋಪಿಕ್‌ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು VATS ಹಾಲೆಕಡಿತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಕನಿಷ್ಟತಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾಗಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿವೆ; ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ಚೇತರಿಕೆ, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ವಾಸ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ-ವೆಚ್ಚಗಳಂಥ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಈ ವಿಧಾನಗಳು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF11&quot;&gt;{{Cite journal
| author = Casali G, Walker WS
| title = Video-assisted thoracic surgery lobectomy: can we afford it?
| journal = [[Eur J Cardiothorac Surg]]
| volume = 35
| issue = 3
| pages = 423–8
| year = 2009
| month = March
| pmid = 19136272
| doi = 10.1016/j.ejcts.2008.11.008
| url = 
| issn = 
}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ===

ಗೆಡ್ಡೆಯ ಬಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು  ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Hann CL, Rudin CM |title=Management of small-cell lung cancer: incremental changes but hope for the future |journal=Oncology (Williston Park)|date=2008 Nov 30|volume=22|issue=13|pages=1486–92}}&lt;/ref&gt; ನೆರವಿನಿಂದ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ, ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಮತ್ತು ಎಟೊಪೊಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Murray&quot; /&gt; ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌, ಜೆಮ್ಸಿಟ್ಯಾಬೈನ್‌, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ವಿನೋರೆಲ್ಬೈನ್‌‌, ಟೋಪೋಟೆಕಾನ್‌, ಮತ್ತು ಇರಿನೋಟೆಕಾನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Azim&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MacCallum&quot; /&gt; ವ್ಯಾಪಕ-ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿರುವ ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆಲೆಕೋಕ್ಸಿಬ್‌ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;pmid19266367&quot; /&gt;

ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನೂ ಸಹ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನೇಕವೇಳೆ ಉಪಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೆಮ್ಸಿಟ್ಯಾಬೈನ್‌, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ಡೊಸೆಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌, ಎಟೊಪೊಸೈಡ್‌, ಅಥವಾ ವಿನೋರೆಲ್ಬೈನ್‌‌‌‌‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ವಿಶೇಷ.&lt;ref name=&quot;Clegg&quot; /&gt; ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 70 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಪಚರಿಸಲಾದ ಪೊರೆರಹಿತ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬೆವಾಸಿಜುಮಾಬ್ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa061884 |author=Sandler A, Gray R, Perry MC, et al. |title=Paclitaxel-carboplatin alone or with bevacizumab for non-small-cell lung cancer |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-12-14_355_24/page/2542 |journal=[[N Engl J Med]] |year=2006 |volume=355 |issue=24 |pages=2542–50 |pmid=17167137}}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಎಂಬುದು, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಒಂದು ಉಪಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2005.04.9890 |author=West HL, Franklin WA, McCoy J, et al. |title=Gefitinib therapy in advanced brochoalveolar carcinoma.  Southwest Oncology Group study S0126 |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2006-04-20_24_12/page/1807 |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2006 |volume=24 |issue=12 |pages=1807–13 |pmid=16622257}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2007.13.0062 |author=Miller VA, Riely GJ, Zakowski MF, et al. |title=Molecular characteristics of bronchoalveolar carcinoma and adenocarcinoma, brochoalveolar carcinoma subtype, predict response to erlotinib |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2008-03-20_26_9/page/1472 |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2008 |volume=26 |issue=9 |pages=1472–8 |pmid=18349398}}&lt;/ref&gt;

ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ, ಆಣ್ವಿಕ ಆನುವಂಶಿಕ ಉಪಬಗೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆಯು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Aggarwal C et al. |title=Biomarkers with predictive and prognostic function in non-small cell lung cancer: ready for prime time? |journal=[[J Natl Compr Canc Netw]] |year=2010 |volume=8 |pages=822–32}}&lt;/ref&gt; ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿ ಜೀನಿನ&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa0904554 |last1=Rosell |first1=R |last2=Moran |first2=T |last3=Queralt |first3=C |last4=Porta |first4=R |last5=Cardenal |first5=F |last6=Camps |first6=C |last7=Majem |first7=M |last8=Lopez-Vivanco |first8=G |last9=Isla |first9=D |title=Screening for epidermal growth factor receptor mutations in lung cancer |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2009-09-03_361_10/page/958 |journal=[[N Engl J Med]] |year=2009 |volume=361 |issue=10 |pages=958–67 |pmid=19692684}}&lt;/ref&gt; ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಯು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೇ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡುವ ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುನ್ನುಡಿಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1056/NEJMoa0810699 |author=Mok TS et al. |title=Gefitinib or carboplatin-paclitaxel in pulmonary adenocarcinoma |url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2009-09-03_361_10/page/947 |journal=[[N Engl J Med]] |year=2009 |volume=361 |issue=10 |pages=947–57 |pmid=19692680}}&lt;/ref&gt;

ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ದೊರಕಿದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದನದ ನಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Eaton KD, Martins RG |title=Maintenance chemotherapy in non-small cell lung cancer |journal=[[J Natl Compr Canc Netw]] |date=2010 Jul |volume=8 |issue=7 |pages=815–21 |pmid=20679540}}&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಔಷಧೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಸ್ವಿಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೆಮೆಟ್ರೆಕ್ಸ್‌‌ಡ್‌‌,&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1016/S0140-6736(09)61497-5 |author=Ciuleanu T, Brodowicz T, Zielinski C, et al. |title=Maintenance pemetrexed plus best supportive care versus placebo plus best supportive care for non-small-cell lung cancer: a randomised, double-blind, phase 3 study |journal=[[Lancet]] |year=2009 |volume=374 |pages=1432–40}}&lt;/ref&gt; ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌,&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1016/S1470-2045(10)70112-1 |author=Cappuzzo F, Ciuleanu T, Stelmakh L, et al. |title=Erlotinib as maintenance treatment in advanced non-small-cell lung cancer: a multicentre, randomised, placebo-controlled phase 3 study |journal=[[Lancet|Lancet Oncol]] |year=2010 |volume=11 |pages=521–9}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಡೊಸೆಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1200/JCO.2008.17.1405 |author=Fidias PM, Dakhil SR, Lyss AP, et al. |title=Phase III study of immediate compared with delayed docetaxel after front-line therapy with gemcitabine plus carboplatin in advanced non-small-cell lung cancer |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_2009-02-01_27_4/page/591 |journal=[[J Clin Oncol]] |year=2009 |volume=27 |issue=4 |pages=591–8 |pmid=19075278}}&lt;/ref&gt; ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅದು ಬಳಸಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಪೊರೆರಹಿತ NSCLCಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಪೆಮೆಟ್ರೆಕ್ಸ್‌‌ಡ್‌‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1016/j.lungcan.2009.06.006 |author=Rossi A, Ricciardi S, Maione P, de Marinis F, Gridelli C |journal=[[Lung Cancer (journal)|Lung Cancer]] |year=2009 |volume=66 |issue=2 |pages=141–9 |title=Pemetrexed in the treatment of advanced non-squamous lung cancer |pmid=19577816}}&lt;/ref&gt;

==== NSCLCಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ====
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಮಾದರಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ರೋಗಿಯು IIನೇ ಹಂತದ ಅಥವಾ IIIನೇ ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 15%ನಷ್ಟರವರೆಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Winton&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Douillard&quot;&gt;{{Cite journal | last=Douillard | first=JY | coauthors=Rosell R, De Lena M et al. | title=Adjuvant vinorelbine plus cisplatin versus observation in patients with completely resected stage IB-IIIA non-small-cell lung cancer (Adjuvant Navelbine International Trialist Association &lt;nowiki&gt;[ANITA]&lt;/nowiki&gt;): a randomised controlled trial | journal=Lancet Oncology | volume=7 | issue=9 | pages=719–727 | publisher=Elsevier | month=September | year=2006 | pmid=16945766 | doi=10.1016/S1470-2045(06)70804-X }}&lt;/ref&gt; ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌-ಆಧರಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಸಿಸ್‌ಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ನೀಡುವುದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಪ್ರಮಾಣಕ ಪರಿಪಾಠ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Tsuboi&quot; /&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ಲಾಟಿನಮ್‌-ಆಧರಿತ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವು, ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ERCC1 (ಎಕ್ಸಿಷನ್‌ ರಿಪೇರ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌-ಕಾಂಪ್ಲಿಮೆಂಟಿಂಗ್‌‌ 1) ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;‌ಒಲೌಸ್ಸೆನ್ KA, ಡ್ಯೂನಾಂಟ್‌ A, ಫೌರೆಟ್‌ P, ಮತ್ತು ಇತರರು: DNA ರಿಪೇರ್‌ ಬೈ ERCC1 ಇನ್‌ ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌-ಸೆಲ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಂಡ್‌ ಸಿಸ್‌ಪ್ಲಾಟಿನ್‌-ಬೇಸ್ಡ್‌ ಅಡ್ಜುವೆಂಟ್‌ ಕೀಮೋಥೆರಪಿ. N ಎಂಗ್ಲ್‌ J ಮೆಡ್ 2006;355:983-991&lt;/ref&gt;

IB ಹಂತದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವೊಂದನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Horn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wakelee&quot; /&gt; ಅಂಶಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಬಲ್ಲ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ-ಮುಂಚಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ (ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾದ-ಸಹೌಷಧದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Clinical evidence&quot; /&gt;

=== ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ===

ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ರೋಗಪರಿಹಾರಕ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಉನ್ನತ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ''ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ''  ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;OTO&quot; /&gt; ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದು ಅಧಿಕವಾಗಿ-ಅಂಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್‌ ಹೈಪರ್‌‌ಫ್ರಾಕ್ಷನೇಟೆಡ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟೆಡ್‌ ರೇಡಿಯೋಥೆರಪಿ-CHART) ಎಂಬುದು ಈ ಕೌಶಲದ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Saunders&quot; /&gt; ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಮಾಡಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಎದೆಯ ವಿಕಿರಣದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Wagner&quot; /&gt; ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಗಪರಿಹಾರಕ ಆಶಯದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಹೌಷಧದ ಎದೆಗೂಡಿನ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಪಾಠಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಮರ್ಥನೆಯು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಏನಾದರೂ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿದ್ದರೆ, ಮೀಡಿಯಸ್ಟೀನಲ್‌ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅದು ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;PORT Meta-analysis Trialists Group&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Lally&quot; /&gt;

ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದಂಥ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಹತೋಟಿಯ (ಉಪಶಾಮಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಣ್ಣದಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಎದೆಗೆ ನೀಡಬಹುದು. ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸದೆಯೇ ಉಪಶಾಮಕ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಒಂದು ಕಿರುವಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತನ್ನ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ, ಹೃಸ್ವಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು (ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ) ವಾಯುಮಾರ್ಗದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Raben&quot; /&gt; ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ದೊಡ್ಡ ವಾಯುಮಾರ್ಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದಾಗ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Celebioglu&quot; /&gt;

ಸೀಮಿತ ಹಂತದ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಪಾಲದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು (ಪ್ರೊಫೈಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ಕ್ರೇನಿಯಲ್‌ ಇರ್ರೇಡಿಯೇಷನ್‌-PCI) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿದುಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಾನಾಂತರಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Ng&quot; /&gt; ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ, PCI ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮಿದುಳು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳ ಸಂಚಿತ ಅಪಾಯವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗಾಗಿ 40.4%ನಿಂದ 14.6%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ PCI ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Slotman&quot; /&gt;

ಗುರಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಿಂಬವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಆರಂಭಿಕ-ಹಂತದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಉಪಚಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಪಾಲದ ಹೊರಗಣ ಸ್ಟಿರಿಯೋಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ವರೂಪದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ, ಗುರಿಮಾಡುವಿಕೆಯ ಸ್ಟಿರಿಯೋಟ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್‌ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಿರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿರದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Hof&quot; /&gt;

=== ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ===

ರೇಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಂಗಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ, ಶ್ವಾಸನಾಳಜನ್ಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತನಿಖಾತ್ಮಕ ಕೌಶಲವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗೆಡ್ಡೆಯೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣದಾದ ಬಿಸಿ ಶೋಧಕವನ್ನು ತೂರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Simon&quot; /&gt;

=== ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ===

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಂದುವರಿದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಆಣ್ವಿಕ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌ (ಇರೆಸ್ಸಾ) ಎಂಬುದು ಇಂಥದೊಂದು ಔಷಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶ ಗ್ರಾಹಿಯ (ಎಪಿಡರ್ಮಲ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್‌ ರಿಸೆಪ್ಟರ್‌-EGFR) ಟೈರೋಸಿನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅದು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಇದು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರು, ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Raz&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Bencardino&quot; /&gt;

ಮತ್ತೊಂದು ಟೈರೋಸಿನ್‌ ಕೈನೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುವ ಎರ್ಲೋಟಿನಿಬ್‌ (ಟಾರ್ಸೆವಾ), ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;Feld&quot; /&gt; ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ಎರಡನೇ-ಹಂತದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ FDAಯಿಂದ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೆಫಿಟಿನಿಬ್‌‌ನ್ನು ಹೋಲುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಇದೂ ಸಹ ಮಹಿಳೆಯರು, ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರು, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, EGFRನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಠಾತ್‌ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref name=&quot;Bencardino&quot; /&gt;

ರಕ್ತನಾಳದ-ಜನನದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿರುವ ಬೆವಾಸಿಜುಮಾಬ್‌, (ಪ್ಯಾಕ್ಲಿಟ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೋಪ್ಲೇಟಿನ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ), ಮುಂದುವರಿದ ಹಂತದ ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Sandler&quot; /&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಕೋಶವಿಷದ ಔಷಧಿಗಳು,&lt;ref name=&quot;Edelman&quot; /&gt; ಫಾರ್ಮ್ಯಾಕೋಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌&lt;ref name=&quot;Danesi&quot; /&gt; ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಔಷಧಿ ವಿನ್ಯಾಸ&lt;ref name=&quot;Blackhall&quot; /&gt; ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. ಹಲವಾರು ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರಕವಸ್ತುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಸೈಕ್ಲೋ-ಆಕ್ಸಿಜನೇಸ್‌-2 ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು,&lt;ref name=&quot;AUTOREF12&quot; /&gt; [[ಅಪೊಪ್ಟೋಸಿಸ್|ಅಪೋಪ್ಟೋಸಿಸ್‌]] ಪ್ರವರ್ತಕ ಎಕ್ಸಿಸುಲಿಂಡ್‌,&lt;ref name=&quot;AUTOREF13&quot; /&gt; ಪ್ರೋಟಿಯಾಸೋಮ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳು,&lt;ref name=&quot;Scagliotti&quot; /&gt; ಬೆಕ್ಸರೊಟೀನ್‌,&lt;ref name=&quot;Dragnev&quot; /&gt; ಹೊರಚರ್ಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅಂಶದ ಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾದ ಸೆಟುಕ್ಸಿಮ್ಯಾಬ್‌,&lt;ref name=&quot;AUTOREF14&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆಗಳು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF15&quot; /&gt; ಸಂಶೋಧನೆಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ರಾಸ್‌ ಮೂಲ-ಗ್ರಂಥಿಜನಕ ಜೀನು ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಫಾಸ್ಫೋಇನೋಸಿಟೈಡ್‌ 3-ಕೈನೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಹಿಸ್ಟೋನ್‌ ಡೀಅಸಿಟೈಲೇಸ್‌ ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ ನಿರೋಧಕ ಜೀನು ಬದಲಾವಣೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF16&quot; /&gt;

== ವ್ಯಾಧಿಯ ಮುನ್ನರಿವು ==
{{main|Non-small cell lung carcinoma staging|Manchester score}}

ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಸೂಚಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳ ಹಾಜರಿ ಅಥವಾ ಗೈರುಹಾಜರಿ, ಗೆಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರ, ಜೀವಕೋಶದ ಬಗೆ (ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರ), ಹರಡಿಕೆಯ ಮಟ್ಟ (ಹಂತ) ಮತ್ತು ಅನೇಕ ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಸ್ಥಾನಾಂತರಣಗಳು, ಹಾಗೂ ನಾಳೀಯ ಅತಿಕ್ರಮಣ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಗದ ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಳಪೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ 10%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕದ ನಷ್ಟ ಇವುಗಳು ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF17&quot;&gt;
{{cite web |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/non-small-cell-lung/HealthProfessional/page2 |title=Non-Small Cell Lung Cancer Treatment |publisher=National Cancer Institute |work=PDQ for Health Professionals |accessdate=2008-11-22}}&lt;/ref&gt; ಸಣ್ಣ-ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪೂರ್ವಸೂಚಕ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಸ್ಥಿತಿ, ಲಿಂಗ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಹಂತ, ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನರವ್ಯೂಹ ಅಥವಾ [[ಯಕೃತ್ತು|ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ದ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF18&quot; /&gt;

ಸಣ್ಣದಲ್ಲದ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ (NSCLC) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. IA ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂಶಛೇದನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ, ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು 67%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. IB ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು 57%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Mountain&quot; /&gt; IV ಹಂತದ NSCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳ ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು 1%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Merck&quot; /&gt;

ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಮುನ್ನರಿವೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. SCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಐದು-ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು 5%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Harrison&quot; /&gt; ವ್ಯಾಪಕ-ಹಂತದ SCLCಯೊಂದಿಗಿನ ರೋಗಿಗಳು 1%ಗೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಐದು-ವರ್ಷ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೀಮಿತ-ಹಂತದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸಮಯವು 20 ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ 20%ನಷ್ಟಿರುವ ಐದು-ವರ್ಷ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಯನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Merck&quot; /&gt;

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನುಸಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸಾವಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಯಸ್ಸು 70 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಯಸ್ಸು 71 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF19&quot; /&gt;

== ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ ==
[[ಚಿತ್ರ:Trachea, bronchus, lung cancers world map - Death - WHO2004.svg|thumb|2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಶ್ವಾಸನಾಳದ, ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳ, ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಯೋಮಾನ-ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾವು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF20&quot; /&gt;[206][207][208][209][210][211][212][213][214][215][216][217][218]]]
[[ಚಿತ್ರ:Lung cancer US distribution.gif|right|thumb|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಹರಡಿಕೆ]]

ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಮರಣ-ಪ್ರಮಾಣ ಈ ಎರಡೂ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ 1.35 ದಶಲಕ್ಷ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 1.18 ದಶಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು), ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF21&quot; /&gt; ಧೂಮಪಾನದ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಐವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಲಯವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಬಹುತೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 20 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ಇಳಿಯಲು ಶುರುಮಾಡಿರುವ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮರ್ತ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಿಂದಲೂ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಕೇವಲ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಅದು ಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF22&quot; /&gt; &quot;ತಂಬಾಕು ಉದ್ಯಮ&quot;ದ ವಿಕಸನವು ಧೂಮಪಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Lum&quot; /&gt; 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ತಂಬಾಕು ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ &quot;ಲಘು&quot; ಮತ್ತು &quot;ಕಡಿಮೆ-ಟಾರಿನ ಅಂಶವುಳ್ಳ&quot; ಸಿಗರೇಟುಗಳನ್ನು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವೆಡೆಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tobaccofreekids.org/reports/women/ |title=Deadly in Pink |publisher=Tobaccofreekids.org |date= |accessdate=2010-09-26 |archive-date=2009-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206145811/http://tobaccofreekids.org/reports/women/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಾಗಿರದಿದ್ದವರ ಪೈಕಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಪುರುಷರು ಉನ್ನತವಾದ, ವಯೋಮಾನವನ್ನು-ಪ್ರಮಾಣಕವಾಗಿಸಿದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಧೂಮಪಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಧೂಮಪಾನದ ಪಾತ್ರವು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇವೆ; ಇತರರ ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಬಯಸದ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲದವರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲೆಂದು ಅಥವಾ ಅಂಥದೊಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವು ಎದುರಾಗುವುದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲೆಂದು ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು ಜಾರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಇವು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ವಾಹನಗಳು, ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಉತ್ಸರ್ಜನಗಳೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Kabir&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Chiu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Parent&quot; /&gt;

[[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್|ಪೂರ್ವದ ಯುರೋಪ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ಸಂಬಂಧಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಉತ್ತರದ ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು U.S.ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF23&quot; /&gt; ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮುಂದಿನ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚೀನಾ&lt;ref name=&quot;AUTOREF24&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಭಾರತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF25&quot; /&gt;

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು (ದೇಶದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ) ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|UVB]]ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿಲೋಮ ಸ್ವರೂಪದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. D ಜೀವಸತ್ವದ (ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಒಂದು ನಿರೋಧಕ ಪರಿಣಾಮವು ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ .&lt;ref name=&quot;AUTOREF26&quot; /&gt;

1950ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಇತರ ಬಗೆಗಳಿಗೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Chen&quot; /&gt; ಫಿಲ್ಟರ್‌‌ ಸಿಗರೇಟುಗಳ ಪರಿಚಯವು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಫಿಲ್ಟರ್‌‌ಗಳ ಬಳಕೆಯು ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ, ದೊಡ್ಡದಾದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಕೋಟಿನ್‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಧೂಮಪಾನಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಸಣ್ಣ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ ಸಂಚಯನದ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Charloux&quot; /&gt; 1999ರಿಂದಲೂ, U.S.ನಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಅಡಿನೊಕಾರ್ಸಿನೋಮದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಕುಸಿದಿದೆ. ಪರಿಸರೀಯ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಡಿತವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Chen&quot; /&gt;
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೊರೆಯುಕ್ತ ಜೀವಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಪ್ರಬಲವಾದ ಊತಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಬಗೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;‌ಸಿಂಗ್ N, ಅಗರ್‌ವಾಲ್‌ AN, ಗುಪ್ತಾ D, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಅನ್‌ಚೇಂಜಿಂಗ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕೊ-ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಓವರ್‌ ಥ್ರೀ ಡಿಕೇಡ್ಸ್‌. ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಪಿಡೆಮಿಯೋಲ್‌ 2010; 34(1): 101-104&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;‌‌ರಾವತ್ J, ಸಿಂಧ್ವಾನಿ G, ಗೌರ್‌‌ D, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಕ್ಲಿನಿಕೊ-ಪೆಥಲಾಜಿಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ಉತ್ತರಾಖಾಂಡ್‌. ಲಂಗ್‌ ಇಂಡಿಯಾ. 2009 ಜುಲೈ;26(3):74-6.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;‌ಖಾನ್ NA, ಆಫ್ರೋಜ್‌ F, ಲೋನ್‌ MM, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಆಫ್‌ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ ಕಾಶ್ಮೀರ್‌, ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಫೈವ್‌-ಇಯರ್‌ ಸ್ಟಡಿ.ಇಂಡಿಯನ್‌ J ಚೆಸ್ಟ್‌ ಡಿಸ್‌ ಅಲೈಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್‌ 2006 ಜುಲೈ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌;48(3):187-90.&lt;/ref&gt; ಜನಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ಸೇದುವಿಕೆಯ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ತಂಬಾಕು ಸೇವನೆಯ ಮಾದರಿಯು ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರಬಹುದು.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಸಿಗರೇಟು ಸೇದುವಿಕೆಯು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರಳವಾಗಿತ್ತು; 1761ರವರೆಗೂ ಇದನ್ನೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF27&quot; /&gt; ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವಿಭಿನ್ನ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಮುಂದೊಮ್ಮೆ 1810ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF28&quot; /&gt; 1878ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಶವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಪಾಲು ಕೇವಲ 1%ನಷ್ಟಿತ್ತು; ಆದರೆ 1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 10–15%ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Witschi&quot; /&gt; 1912ರಲ್ಲಿ&lt;ref name=&quot;AUTOREF29&quot; /&gt; ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣದ ವರದಿಗಳು ಕೇವಲ 374ರಷ್ಟು ಇತ್ತಾದರೂ, ಶವಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಅವಲೋಕನವು ತೋರಿಸಿದ ಅನುಸಾರ, 1852ರಲ್ಲಿ 0.3%ನಷ್ಟಿದ್ದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು 1952ರ ವೇಳೆಗೆ 5.66%ಗೆ ಏರಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Grannis&quot; /&gt; 1929ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರಿಟ್ಜ್‌ ಲಿಕಿಂಟ್‌ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನು ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್&lt;ref name=&quot;Witschi&quot; /&gt; ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ; ಇದು ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲವಾದ ಧೂಮಪಾನ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Proctor&quot; /&gt; 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಡಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಸ್ಟಡಿ ಎಂಬ ಕೃತಿಯು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಧೂಮಪಾನದ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿಯ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುವ ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಬಲವಾದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Doll&quot; /&gt; ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 1964ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಧಾನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯು, ಧೂಮಪಾನಿಗಳು ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ.&lt;ref name=&quot;AUTOREF30&quot; /&gt;

[[ರೇಡಾನ್|ರೇಡಾನ್‌]] ಅನಿಲದ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿಯ ಸ್ಕ್ನೀಬರ್ಗ್‌ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಅದಿರು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಗಣಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. 1470ರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಯನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗಣಿಗಳು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೇನಿಯಂ]]ನ್ನು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ; ಅದರ ಜೊತೆಗೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ ರೇಡಿಯಂ ಹಾಗೂ ರೇಡಾನ್‌ ಅನಿಲವು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಗಣಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೊತ್ತದ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಕಾಯಿಲೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂಬುದಾಗಿ 1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದಿನ ಗಣಿಗಾರರ ಪೈಕಿ 75%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನಿಂದ ಸತ್ತರು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF31&quot; /&gt; ಈ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಯುರೇನಿಯಂಗಾಗಿ USSR ವತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಮುಂದುವರಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Greaves&quot; /&gt;

ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವೀ ಶ್ವಾಸಕೋಶ ಛೇದನೆಯನ್ನು 1933ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF32&quot; /&gt; ಉಪಶಾಮಕವಾಗಿರುವ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು 1940ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Edwards&quot; /&gt; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು, ದೊಡ್ಡದಾದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು; ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನ್ಯಥಾ ಸಮರ್ಥರಲ್ಲದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF33&quot; /&gt; 1997ರಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರವಾದ ಅಧಿಕವಾಗಿ-ಅಂಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿದ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು (ಕಂಟಿನ್ಯುಯಸ್‌ ಹೈಪರ್‌ಫ್ರಾಕ್ಷನೇಟೆಡ್‌ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟೆಡ್‌ ರೇಡಿಯೋಥೆರಪಿ-CHART), ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ಸುಧಾರಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;Saunders&quot; /&gt;

ಸಣ್ಣ ಜೀವಕೋಶದ ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂಶಛೇದನ&lt;ref name=&quot;AUTOREF34&quot; /&gt; ಮತ್ತು ರೋಗಮೂಲಹಾರಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ&lt;ref name=&quot;AUTOREF35&quot; /&gt; ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡಿದ್ದವು. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ವೀ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;AUTOREF36&quot; /&gt;

== ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ ==
&lt;gallery&gt;
File:X-ray(Chest)Cancer.jpg|ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎದೆಯ ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್‌.
&lt;/gallery&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* ಶ್ವಾಸನಾಳದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕವಲಿನ ಕಿರುಗುಳಿಯ ಕಾರ್ಸಿನೋಮ
* ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕಾಲುವೆಯ ಗೆಡ್ಡೆ
* ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;WHO&quot;&gt;{{cite web | author =WHO | authorlink =World Health Organization | title =Cancer | publisher =[[World Health Organization]] | month=February | year=2006 | url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ | accessdate =2007-06-25 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;&gt;{{Cite book | last=Minna | first=JD | coauthors=Schiller JH | title=Harrison's Principles of Internal Medicine | url=https://archive.org/details/harrisonsprincip0000unse_b7u9 | publisher=McGraw-Hill | year=2008 | pages =[https://archive.org/details/harrisonsprincip0000unse_b7u9/page/n584 551]–562 | edition=17th | isbn=0-07-146633-9 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cancer Medicine&quot;&gt;{{Cite book | last=Vaporciyan | first=AA | coauthors=Nesbitt JC, Lee JS et al. | title=Cancer Medicine | publisher=B C Decker | year=2000 | pages=1227–1292 | isbn=1-55009-113-1 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Thun&quot;&gt;{{Cite journal | last=Thun | first=MJ | coauthors=Hannan LM, Adams-Campbell LL et al. | title=Lung Cancer Occurrence in Never-Smokers: An Analysis of 13 Cohorts and 22 Cancer Registry Studies | journal=PLoS Medicine | volume=5 | issue=9 | pages=e185 | year=2008 | doi=10.1371/journal.pmed.0050185 | pmid=18788891 | pmc=2531137 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gorlova&quot;&gt;{{Cite journal | last=Gorlova | first=OY | coauthors=Weng SF, Zhang Y et al. | title=Aggregation of cancer among relatives of never-smoking lung cancer patients | journal=International Journal of Cancer | volume=121 | issue=1 | pages=111–118 | month=July | year=2007 | pmid=17304511 | doi=10.1002/ijc.22615 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hackshaw&quot;&gt;{{Cite journal | last=Hackshaw | first=AK | coauthors=Law MR, Wald NJ | title=The accumulated evidence on lung cancer and environmental tobacco smoke | journal=British Medical Journal | volume=315 | issue=7114 | pages=980–988 |  url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/315/7114/980 | pmid=9365295 | date=1997-10-18 | pmc=2127653 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Kabir&quot;&gt;{{Cite journal | last=Kabir | first=Z | coauthors=Bennett K, Clancy L | title=Lung cancer and urban air-pollution in dublin: a temporal association? | journal=Irish Medical Journal | volume=100 | issue=2 | pages=367–369 | month=February | year=2007 | pmid=17432813 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Coyle&quot;&gt;{{Cite journal | last=Coyle | first=YM | coauthors=Minahjuddin AT, Hynan LS, Minna JD | title=An ecological study of the association of metal air pollutants with lung cancer incidence in Texas | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=7 | pages=654–661 | month=September | year=2006 | pmid=17409932 | doi=10.1097/01243894-200609000-00009 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Chiu&quot;&gt;{{Cite journal | last=Chiu | first=HF | coauthors=Cheng MH, Tsai SS et al. | title=Outdoor air pollution and female lung cancer in Taiwan | journal=Inhalation Toxicology | volume=18 | issue=13 | pages=1025–1031 | month=December | year=2006 | pmid=16966302 | doi=10.1080/08958370600904561 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.surgeongeneral.gov/library/secondhandsmoke |author=Carmona, RH |publisher=U.S. Department of Health and Human Services |title=The Health Consequences of Involuntary Exposure to Tobacco Smoke: A Report of the Surgeon General |date=2006-06-27 |quote=Secondhand smoke exposure causes disease and premature death in children and adults who do not smoke.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF1&quot;&gt;{{Cite journal |url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Monographs/vol83/volume83.pdf |format=PDF |publisher=WHO International Agency for Research on Cancer |title=Tobacco Smoke and Involuntary Smoking |journal=IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans |volume=83 |year=2002 |quote=There is sufficient evidence that involuntary smoking (exposure to secondhand or 'environmental' tobacco smoke) causes lung cancer in humans. [...] Involuntary smoking (exposure to secondhand or 'environmental' tobacco smoke) is carcinogenic to humans (Group 1).}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF2&quot;&gt;{{Cite journal | last=Morandi | first=U | coauthors=Casali C, Rossi G | title=Bronchial typical carcinoid tumors | journal=Seminars in Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume=18 | issue=3 | pages=191–198 | year=2006 | pmid=17185178 | doi=10.1053/j.semtcvs.2006.08.005 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF3&quot;&gt;{{Cite journal | last=Etienne-Mastroianni | first=B | coauthors=Falchero L, Chalabreysse L et al. | title=Primary sarcomas of the lung: a clinicopathologic study of 12 cases | url=https://archive.org/details/lung-cancer_2002_38_1-3/page/283 | journal=Lung Cancer | volume=38 | issue=3 | pages=283–289 | month=December | year=2002 | pmid=12445750 | doi=10.1016/S0169-5002(02)00303-3 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rosti&quot;&gt;{{Cite journal | last=Rosti | first=G | coauthors=Bevilacqua G, Bidoli P et al. | title=Small cell lung cancer | journal=Annals of Oncology | volume=17 | issue=Suppl. 2 | pages=5–10 | month =March | year =2006 | url=http://annonc.oxfordjournals.org/cgi/reprint/17/suppl_2/ii5 | pmid=16608983 | doi=10.1093/annonc/mdj910 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Barbone&quot;&gt;{{Cite journal | last =Barbone | first =F | coauthors=Bovenzi M, Cavallieri F, Stanta G | title =Cigarette smoking and histologic type of lung cancer in men | journal =Chest | volume =112| issue=6 | pages =1474–1479 | publisher =American College of Chest Physicians | month =December | year =1997 | url =http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/6/1474 | format = PDF | pmid = 9404741 | doi =10.1378/chest.112.6.1474 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Seo&quot;&gt;{{Cite journal | last =Seo | first =JB | coauthors=Im JG, Goo JM et al. | title =Atypical pulmonary metastases: spectrum of radiologic findings | journal =Radiographics | volume =21 | issue=2 | pages =403–417 | url =http://radiographics.rsnajnls.org/cgi/content/full/21/2/403 | pmid = 11259704 | date =1 March 2001 | month =March }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF4&quot;&gt;{{Cite book | last =Mountain | first =CF | authorlink = | coauthors =Libfluffz HI, Hermes KE | title =A Handbook for Staging, Imaging, and Lymph Node Classification | publisher =Charles P Young | year =2003 | url =http://www.ctsnet.org/book/mountain/index.html | accessdate =2007-09-01 | archive-date =2008-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081206025903/http://www.ctsnet.org/book/mountain/index.html | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Collins&quot;&gt;{{Cite journal | last = Collins | first = LG | coauthors = Haines C, Perkel R, Enck RE | title = Lung cancer: diagnosis and management | journal = American Family Physician | volume = 75 | issue = 1 | pages = 56–63 | publisher = American Academy of Family Physicians | month = January | year = 2007 | url = http://www.aafp.org/afp/20070101/56.html | pmid = 17225705 | access-date = 2010-11-23 | archive-date = 2007-09-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070929104510/http://www.aafp.org/afp/20070101/56.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hamilton&quot;&gt;{{Cite journal | last=Hamilton | first=W | coauthors=Peters TJ, Round A, Sharp D | title=What are the clinical features of lung cancer before the diagnosis is made? A population based case-control study | journal =Thorax | volume =60 | issue=12 | pages=1059–1065 | publisher=BMJ Publishing Group | month=December | year=2005 | pmid=16227326 | doi=10.1136/thx.2005.045880 | pmc=1747254 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Honnorat&quot;&gt;{{Cite journal | last=Honnorat | first=J | coauthors=Antoine JC | title=Paraneoplastic neurological syndromes | journal=Orphanet Journal of Rare Diseases | volume=2 | page=22 | publisher=BioMed Central | month=May | year=2007 | url=http://www.ojrd.com/content/2/1/22 | pmid=17480225 | doi=10.1186/1750-1172-2-22 | pmc=1868710 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070927213613/http://www.ojrd.com/content/2/1/22 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;{{Cite journal | last=Jones | first=DR | coauthors=Detterbeck FC | title=Pancoast tumors of the lung | journal=Current Opinion in Pulmonary Medicine | volume=4 | issue=4 | pages=191–197 | month=July | year=1998 | pmid=10813231 | doi=10.1097/00063198-199807000-00001 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ajcc&quot;&gt;{{Cite book |author=Greene, Frederick L. |title=AJCC cancer staging manual |url=https://archive.org/details/ajcccancerstagin0000unse |publisher=Springer-Verlag |location=Berlin |year=2002 |pages= |isbn=0-387-95271-3 |oclc= |doi= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF5&quot;&gt;{{Cite journal | last=Biesalski | first=HK | coauthors=Bueno de Mesquita B, Chesson A et al. | title=European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel | journal=CA Cancer J Clin | volume=48 | issue=3 | pages=167–176; discussion 164–166 | year=1998 | pmid=9594919 | url=http://caonline.amcancersoc.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=9594919 | doi=10.3322/canjclin.48.3.167 | location=Smoking is the major risk factor, accounting for about 90% of lung cancer incidence. }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Peto&quot;&gt;{{Cite book | last=Peto | first=R | coauthors=Lopez AD, Boreham J et al. | title=Mortality from smoking in developed countries 1950–2000: Indirect estimates from National Vital Statistics | publisher=Oxford University Press | year=2006 | url=http://www.ctsu.ox.ac.uk/~tobacco/ | isbn=0-19-262535-7 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Samet2&quot;&gt;{{Cite journal | last=Samet | first=JM | coauthors=Wiggins CL, Humble CG, Pathak DR | title=Cigarette smoking and lung cancer in New Mexico | journal=American Review of Respiratory Disease | volume=137 | issue=5 | pages=1110–1113 | month=May | year=1988 | pmid=3264122 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Villeneuve&quot;&gt;{{Cite journal | last=Villeneuve | first=PJ | coauthors=Mao Y | title=Lifetime probability of developing lung cancer, by smoking status, Canada | url=https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-public-health_november-december-1994_85_6/page/n30 | journal=Canadian Journal of Public Health | volume=85 | issue=6 | pages=385–388 | month=November | year=1994 | pmid=7895211 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hecht&quot;&gt;{{Cite journal | last=Hecht | first=S | title=Tobacco carcinogens, their biomarkers and tobacco-induced cancer | journal=Nature Reviews. Cancer | volume=3 | issue=10 | pages=733–744 | publisher=Nature Publishing Group | month=October | year=2003 | url=http://www.nature.com/nrc/journal/v3/n10/abs/nrc1190_fs.html | doi=10.1038/nrc1190 | pmid=14570033 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF6&quot;&gt;{{Cite journal | last=Sopori | first=M | title=Effects of cigarette smoke on the immune system | journal=Nature Reviews. Immunology | volume=2 | issue=5 | pages=372–7 | month=May | year=2002 | pmid=12033743 | doi=10.1038/nri803 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;USDHHS1990&quot;&gt;{{cite web | author=US Department of Health and Human Services | title=The Health Benefits of Smoking Cessation: a Report of the Surgeon General | publisher=Centers for Disease Control (CDC), Office on Smoking and Health. | url=http://profiles.nlm.nih.gov/NN/B/B/C/T/_/nnbbct.pdf | format=PDF | pages=vi, 130, 148, 152, 155, 164, 166 | accessdate=2007-11-18 | date=1990-09-30 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Nordquist&quot;&gt;{{Cite journal | last=Nordquist | first=LT | coauthors=Simon GR, Cantor A et al. | title=Improved survival in never-smokers vs current smokers with primary adenocarcinoma of the lung | journal=Chest | volume=126 | issue=2 | pages=347–351 | publisher=American College of Chest Physicians | month=August | year=2004 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/126/2/347 | pmid=15302716 | doi=10.1378/chest.126.2.347 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095807/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/126/2/347 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Tammemagi&quot;&gt;{{Cite journal | last=Tammemagi | first=CM | coauthors=Neslund-Dudas C, Simoff M, Kvale P | title=Smoking and lung cancer survival: the role of comorbidity and treatment | journal=Chest | volume=125 | issue=1 | pages=27–37 | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=2004 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/125/1/27 | pmid=14718417 | doi=10.1378/chest.125.1.27 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095756/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/125/1/27 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Boffetta&quot;&gt;{{Cite journal | last=Boffetta | first=P | coauthors=Agudo A, Ahrens W et al. | title=Multicenter case-control study of exposure to environmental tobacco smoke and lung cancer in Europe | journal=Journal of the National Cancer Institute | volume=90 | issue=19 | pages=1440–1450 | publisher=Oxford University Press | month=October | year=1998 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/reprint/90/19/1440 | pmid=9776409 | doi=10.1093/jnci/90.19.1440 | format={{dead link|date=July 2010}} }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NHMRC&quot;&gt;{{Cite paper | author=National Health and Medical Research Council | title=The health effects and regulation of passive smoking | publisher=Australian Government Publishing Service | date=April 1994 | url=http://www.obpr.gov.au/publications/submission/healthef/index.html | accessdate=2007-08-10 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070929025344/http://www.obpr.gov.au/publications/submission/healthef/index.html |archivedate = September 29, 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Schick&quot;&gt;{{Cite journal | last=Schick | first=S | coauthors=Glantz S | title=Philip Morris toxicological experiments with fresh sidestream smoke: more toxic than mainstream smoke | journal=Tobacco Control | volume=14 | issue=6 | pages=396–404 | month=December | year=2005 | pmid=16319363 | doi=10.1136/tc.2005.011288 | pmc=1748121 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF8&quot;&gt;Thun, M.J., S.J. Henley, D Burns, et al., ''Lung cancer death rates in lifelong nonsmokers.'' J. Natl Cancer Inst, 2006. 98: p.691.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF9&quot;&gt;Sun, S., J.H. Schiller and A.F. Gazdar, ''Lung cancer in never-smokers: A different disease.'' Nat Rev Cancer, 2007. 7: p.778-90.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Catelinois&quot;&gt;{{Cite journal |author=Catelinois O, Rogel A, Laurier D, ''et al.'' |title=Lung cancer attributable to indoor radon exposure in france: impact of the risk models and uncertainty analysis |journal=Environ. Health Perspect. |volume=114 |issue=9 |pages=1361–6 |year=2006 |month=September |pmid=16966089 |pmc=1570096 |doi=10.1289/ehp.9070 |url=http://www.ehponline.org/members/2006/9070/9070.html |doi_brokendate=2010-03-16 |access-date=2010-11-23 |archive-date=2009-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090120005024/http://www.ehponline.org/members/2006/9070/9070.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;EPA radon&quot;&gt;{{cite web | last=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Radiation information: radon | publisher=EPA | month=October | year=2006 | url=http://www.epa.gov/rpdweb00/radionuclides/radon.html | accessdate=2007-08-11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Field&quot;&gt;{{Cite journal | last=Field | first=RW | coauthors=Steck DJ, Smith BJ et al. | title=Residential radon gas exposure and lung cancer: the Iowa Radon Lung Cancer Study | journal=American Journal of Epidemiology | volume=151 | issue=11 | pages=1091–1102 | publisher=Oxford Journals | month=June | url=http://aje.oxfordjournals.org/cgi/reprint/151/11/1091 | pmid=10873134 | date=1 June 2000 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;EPA Iowa&quot;&gt;{{cite web | last=EPA | authorlink=United States Environmental Protection Agency | title=Iowa Radon Lung Cancer Study | publisher=EPA | month=June | year=2000 | url=http://www.epa.gov/radon/iowastudy.html | accessdate=2007-08-11 | archive-date=2008-12-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081225095118/http://www.epa.gov/radon/iowastudy.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;O'Reilly&quot;&gt;{{Cite journal | last=O'Reilly | first=KM | coauthors=Mclaughlin AM, Beckett WS, Sime PJ | title=Asbestos-related lung disease | journal=American Family Physician | volume=75 | issue=5 | pages=683–688 | month=March | year=2007 | url=http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html | pmid=17375514 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-09-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070929083111/http://www.aafp.org/afp/20070301/683.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Darnton&quot;&gt;{{Cite journal | last=Darnton | first=AJ | coauthors =McElvenny DM, Hodgson JT | title =Estimating the number of asbestos-related lung cancer deaths in Great Britain from 1980 to 2000 | journal=Annals of Occupational Hygiene | volume=50 | issue=1 | pages=29–38 | month=January | year=2006 | url=http://annhyg.oxfordjournals.org/cgi/content/full/50/1/29 | pmid=16126764 | doi =10.1093/annhyg/mei038 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Leroux&quot;&gt;{{Cite journal | last=Leroux | first=C | coauthors=Girard N, Cottin V et al. | title=Jaagsiekte Sheep Retrovirus (JSRV): from virus to lung cancer in sheep |journal=Veterinary Research | volume=38 | issue=2 | pages=211–228 | date =March-April 2007 | pmid=17257570 | doi=10.1051/vetres:2006060 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Palmarini&quot;&gt;{{Cite journal | last=Palmarini | first=M | coauthors=Fan H | title=Retrovirus-induced ovine pulmonary adenocarcinoma, an animal model for lung cancer | journal=Journal of the National Cancer Institute | volume=93 | issue=21 | pages=1603–1614 | publisher=Oxford University Press | month=November | year=2001 | url=http://jnci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/93/21/1603 | pmid=11698564 | doi=10.1093/jnci/93.21.1603 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cheng&quot;&gt;{{Cite journal | last=Cheng | first=YW | coauthors=Chiou HL, Sheu GT et al. | title=The association of human papillomavirus 16/18 infection with lung cancer among nonsmoking Taiwanese women | journal=Cancer Research | volume=61 | issue=7 | pages=2799–2803 | publisher=American Association for Cancer Research | month=April | url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/content/full/61/7/2799 | pmid=11306446 | date=1 April 2001 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Zheng&quot;&gt;{{Cite journal | last=Zheng | first=H | coauthors=Aziz HA, Nakanishi Y et al. | title=Oncogenic role of JC virus in lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-pathology_2007-07_212_3/page/306 | journal=Journal of Pathology | volume=212 | issue=3 | pages=306–315 | month=May | year=2007 | pmid=17534844 | doi=10.1002/path.2188 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Giuliani&quot;&gt;{{Cite journal | last=Giuliani | first=L | coauthors=Jaxmar T, Casadio C et al. | title=Detection of oncogenic viruses (SV40, BKV, JCV, HCMV, HPV) and p53 codon 72 polymorphism in lung carcinoma | journal=Lung Cancer | volume=57 |issue=3 | pages=273–281 | month=September | year=2007 | pmid=17400331 | doi=10.1016/j.lungcan.2007.02.019 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fong&quot;&gt;{{Cite journal | last=Fong | first=KM | coauthors=Sekido Y, Gazdar AF, Minna JD | title=Lung cancer. 9: Molecular biology of lung cancer: clinical implications | url=https://archive.org/details/sim_thorax_2003-10_58_10/page/892 | journal=Thorax | volume=58 | issue=10 | pages=892–900 | publisher=BMJ Publishing Group Ltd. | month=October | year=2003 | pmid=14514947 | doi=10.1136/thorax.58.10.892 | pmc=1746489 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Salgia&quot;&gt;{{Cite journal | last=Salgia | first=R | coauthors=Skarin AT | title=Molecular abnormalities in lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_journal-of-clinical-oncology_1998-03_16_3/page/n542 | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=16 | issue=3 | pages=1207–1217 | month=March | year=1998 | pmid=9508209 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NEJM-molecular&quot;&gt;{{Cite journal | last=Herbst | first=RS | coauthors=Heymach JV, Lippman SM | title=Molecular origins of cancer: lung cancer | journal=N Engl J Med | volume=359 | issue=13 | pages=1367–1380 | month=September | year=2008 | url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/359/13/1367 | doi=10.1056/NEJMra0802714 | pmid=18815398 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-09-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080928073051/http://content.nejm.org/cgi/content/full/359/13/1367 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Aviel-Ronen&quot;&gt;{{Cite journal | last=Aviel-Ronen | first=S | coauthors=Blackhall FH, Shepherd FA, Tsao MS | title=K-ras mutations in non-small-cell lung carcinoma: a review | journal=Clinical Lung Cancer | volume=8 | issue=1 | pages=30–38 | publisher=Cancer Information Group | month=July | year=2006 | pmid=16870043 | doi=10.3816/CLC.2006.n.030 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Devereux&quot;&gt;{{Cite journal | last=Devereux | first=TR | coauthors=Taylor JA, Barrett JC | title=Molecular mechanisms of lung cancer. Interaction of environmental and genetic factors | journal=Chest | volume=109 | issue=Suppl 3 | pages=14S–19S | publisher=American College of Chest Physicians | month=March | year=1996 | pmid=8598134 | doi=10.1378/chest.109.3_Supplement.14S }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Engels&quot;&gt;{{Cite journal | last=Engels | first=EA | coauthors=Wu X, Gu J et al. | title=Systematic evaluation of genetic variants in the inflammation pathway and risk of lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_cancer-research_2007-07-01_67_13/page/6520 | journal=Cancer Research | volume=67 | issue=13 | pages=6520–6527 | publisher=American Association for Cancer Research | month=July | year=2007 | pmid=17596594 | doi=10.1158/0008-5472.CAN-07-0370 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wenzlaff&quot;&gt;{{Cite journal | last =Wenzlaff | first =AS | coauthors=Cote ML, Bock CH et al. | title=CYP1A1 and CYP1B1 polymorphisms and risk of lung cancer among never smokers: a population-based study | journal=Carcinogenesis | volume=26 | issue=12 | pages=2207–2212 | publisher=Oxford University Press | month=December | year=2005 | pmid=16051642 | doi=10.1093/carcin/bgi191 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Son&quot;&gt;{{Cite journal | last=Son | first=JW | coauthors=Kang HK, Chae MH et al. | title=Polymorphisms in the caspase-8 gene and the risk of lung cancer | journal=Cancer Genetics and Cytogenetics | volume=169 | issue=2 | pages=121–127 | month=September | year=2006 | pmid=16938569 | doi=10.1016/j.cancergencyto.2006.04.001 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Yin&quot;&gt;{{Cite journal | last=Yin | first=J | coauthors=Vogel U, Ma Y et al. | title=The DNA repair gene XRCC1 and genetic susceptibility of lung cancer in a northeastern Chinese population | journal=Lung Cancer | volume=56 | issue=2 | pages=153–160 | month=May | year=2007 | pmid=17316890 | doi=10.1016/j.lungcan.2006.12.012 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pmid19264458&quot;&gt;{{Cite journal |author=Tomoda K, Ohkoshi T, Hirota K, ''et al.'' |title=Preparation and properties of inhalable nanocomposite particles for treatment of lung cancer |journal=[[Colloids Surf B Biointerfaces]] |volume= 71|issue= 2|page= 177|year=2009 |month=February |pmid=19264458 |doi=10.1016/j.colsurfb.2009.02.001 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0927-7765(09)00055-1 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pmid19265088&quot;&gt;{{Cite journal | last=Fan | first=YG | coauthors=Hu P, Jiang Y, et al. |title=Association between sputum atypia and lung cancer risk in an occupational cohort in yunnan, china | url=https://archive.org/details/sim_chest_2009-03_135_3/page/778 |journal=Chest |volume=135 |issue=3 |pages=778–85 |year=2009 |month=March |pmid=19265088 |doi=10.1378/chest.08-1469 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Vineis&quot;&gt;{{Cite journal | last=Vineis | first=P | coauthors=Hoek G, Krzyzanowski M et al. | title=Lung cancers attributable to environmental tobacco smoke and air pollution in non-smokers in different European countries: a prospective study | journal=Environmental Health | volume=6 | page=7 | publisher=BioMed Central | month=February | year=2007 | doi=10.1186/1476-069X-6-7 | pmid=17302981 |pmc=1803768 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TFK&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tobaccofreekids.org/reports/settlements/2009/fullreport.pdf |format=PDF |publisher=Campaign for Tobacco-Free Kids |title=A Decade of Broken Promises: The 1998 State Tobacco Settlement Ten Years Later |accessdate=2008-12-03 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217024507/http://www.tobaccofreekids.org/reports/settlements/2009/fullreport.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bhutan&quot;&gt;{{cite news | last=Pandey | first=G | title=Bhutan's smokers face public ban | publisher=BBC | month=February | year=2005 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4305715.stm | accessdate=2007-09-07 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gray&quot;&gt;{{Cite journal | last=Gray | first=N | title=A global approach to tobacco policy | journal=Lung Cancer | volume=39 | issue=2 | pages=113–117 | publisher=BioMed Central | month=February | year=2003 | pmid=12581561 | doi=10.1016/S0169-5002(02)00456-7 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pmid17989343&quot;&gt;{{Cite journal |last=Slatore | first=CG | coauthors=Littman AJ, Au DH, Satia JA, White E |title=Long-term use of supplemental multivitamins, vitamin C, vitamin E, and folate does not reduce the risk of lung cancer |journal=American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine |volume=177 |issue=5 |pages=524–30 |year=2008 |pmid=17989343 |doi=10.1164/rccm.200709-1398OC |pmc=2258445}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gohagan&quot;&gt;{{Cite journal | last=Gohagan | first=JK | coauthors=Marcus PM, Fagerstrom RM et al. |title=Final results of the Lung Screening Study, a randomized feasibility study of spiral CT versus chest X-ray screening for lung cancer | url=https://archive.org/details/lung-cancer_2005_47_1-3/page/9 |journal=Lung Cancer |volume=47 |issue=1 |pages=9–15 | month=January | year=2005 |pmid=15603850 |doi=10.1016/j.lungcan.2004.06.007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Partnership&quot;&gt;{{cite web | author=Schiller JH, Vidaver RM, Novello S, Brahmer J, Monroe L | title=Living with a Diagnosis of Lung Cancer | publisher=[National Lung Cancer Partnership] | year=2007 | url=http://www.nationallungcancerpartnership.org/index.cfm?page=treatment | accessdate=2008-12-01 | archive-date=2009-09-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090923220859/http://www.nationallungcancerpartnership.org/index.cfm?page=treatment | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Strand&quot;&gt;{{Cite journal | last =Strand | first =TE | coauthors =Rostad H, Damhuis RA, Norstein J | title =Risk factors for 30-day mortality after resection of lung cancer and prediction of their magnitude | journal =Thorax | publisher =BMJ Publishing Group | month =June | year =2007 | pmid =17573442 | pmc =2117132 | doi =10.1136/thx.2007.079145 | volume =62 | page =991 | issue =11 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;El-Sherif&quot;&gt;{{Cite journal | last =El-Sherif | first =A | coauthors =Gooding WE, Santos R et al. | title =Outcomes of sublobar resection versus lobectomy for stage I non-small cell lung cancer: a 13-year analysis | url =https://archive.org/details/sim_annals-of-thoracic-surgery_2006-08_82_2/page/408 | journal =Annals of Thoracic Surgery | volume =82 | issue =2 | pages =408–415 | month =August | year =2006 | pmid =16863738 | doi =10.1016/j.athoracsur.2006.02.029 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Fernando&quot;&gt;{{Cite journal | last =Fernando | first =HC | coauthors =Santos RS, Benfield JR et al. | title =Lobar and sublobar resection with and without brachytherapy for small stage IA non-small cell lung cancer | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-thoracic-and-cardiovascular-surgery_2005-02_129_2/page/261 | journal =Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume =129 | issue =2 | pages =261–267 | month =February | year =2005 | pmid =15678034 | doi =10.1016/j.jtcvs.2004.09.025 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Clegg&quot;&gt;{{Cite journal | last=Clegg | first=A | coauthors=Scott DA, Hewitson P et al. | title=Clinical and cost effectiveness of paclitaxel, docetaxel, gemcitabine, and vinorelbine in non-small cell lung cancer: a systematic review | journal=Thorax | volume=57 | issue=1 | pages=20–28 | publisher=BMJ Publishing Group | month=January | year=2002 | pmid=11809985 | doi=10.1136/thorax.57.1.20 | pmc=1746188 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Murray&quot;&gt;{{Cite journal | last=Murray | first=N | coauthors=Turrisi AT | title=A review of first-line treatment for small-cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=3 | pages=270–278 | month=March | year=2006 | pmid=17409868 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Azim&quot;&gt;{{Cite journal | last=Azim | first=HA | coauthors=Ganti AK | title=Treatment options for relapsed small-cell lung cancer | journal=Anticancer drugs | volume=18 | issue=3 | pages=255–261 | month=March | year=2007 | pmid=17264756 | doi=10.1097/CAD.0b013e328011a547 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MacCallum&quot;&gt;{{Cite journal | last=MacCallum | first=C | coauthors=Gillenwater HH | title=Second-line treatment of small-cell lung cancer | journal=Current Oncology Reports | volume=8 | issue=4 | pages=258–264 | month=July | year=2006 | pmid=17254525 | doi=10.1007/s11912-006-0030-8 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;pmid19266367&quot;&gt;{{Cite journal |author=Araujo AM, Mendez JC, Coelho AL, ''et al.'' |title=Phase II Study of Celecoxib with Cisplatin Plus Etoposide in Extensive-Stage Small Cell Lung Cancer |journal=[[Cancer Invest.]] |volume= 27|issue= 4|page=1 |year=2009 |month=March |pmid=19266367 |doi=10.1080/07357900802232756 |url=http://www.informaworld.com/openurl?genre=article&amp;doi=10.1080/07357900802232756&amp;magic=pubmed&amp;#124;&amp;#124;1B69BA326FFE69C3F0A8F227DF8201D0 |issn=}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Winton&quot;&gt;{{Cite journal | last=Winton | first=T | coauthors=Livingston R, Johnson D, et al. | title=Vinorelbine plus cisplatin vs. observation in resected non-small-cell lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2005-06-23_352_25/page/2589 | journal=New England Journal of Medicine | volume=352 | issue=25 | pages=2589–2597 | publisher=Massachusetts Medical Society | month=June | year=2005 | pmid=15972865 | doi=10.1056/NEJMoa043623 |quote=Adjuvant vinorelbine plus cisplatin has an acceptable level of toxicity and prolongs disease-free and overall survival among patients with completely resected early-stage non-small-cell lung cancer. }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Tsuboi&quot;&gt;{{Cite journal | last=Tsuboi | first=M | coauthors=Ohira T, Saji H et al. | title=The present status of postoperative adjuvant chemotherapy for completely resected non-small cell lung cancer | journal=Annals of Thoracic and Cardiovascular Surgery | volume=13 | issue=2 | pages=73–77 | month=April | year=2007 | url=http://www.atcs.jp/pdf/2007_13_2/73.pdf | format=PDF | pmid=17505412 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Horn&quot;&gt;{{Cite journal | last=Horn | first=L | coauthors=Sandler AB, Putnam JB Jr, Johnson DH | title=The rationale for adjuvant chemotherapy in stage I non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=5 | pages=377–383 | month=May | year=2007 | pmid=17473651 | doi=10.1097/01.JTO.0000268669.64625.bb }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wakelee&quot;&gt;{{Cite journal | last=Wakelee | first=HA | coauthors=Schiller JH, Gandara DR | title=Current status of adjuvant chemotherapy for stage IB non-small-cell lung cancer: implications for the New Intergroup Trial | journal=Clinical Lung Cancer | volume=8 | issue=1 | pages=18–21 | publisher=Cancer Information Group | month=July | year=2006 | pmid=16870041 | doi=10.3816/CLC.2006.n.028 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Clinical evidence&quot;&gt;{{Cite book | last=BMJ | authorlink=British Medical Journal | title=Clinical evidence concise : the international resource of the best available evidence for effective health care. | url=https://archive.org/details/clinicalevidence00lond | publisher=BMJ Publishing Group | location=London | month=December | year=2005 | issue=14 | pages=[https://archive.org/details/clinicalevidence00lond/page/486 486]–488 | isbn=1-905545-00-2 | issn=1475-9225 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OTO&quot;&gt;{{Cite book | last=Arriagada | first=R | coauthors=Goldstraw P, Le Chevalier T | title=Oxford Textbook of Oncology | publisher=Oxford University Press | year=2002 | page=2094 | edition=2nd | isbn=0-19-262926-3 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wagner&quot;&gt;{{Cite journal | last=Wagner | first=H | title=Radiation therapy in the management of limited small cell lung cancer: when, where, and how much? | journal=Chest | volume=113 | issue=Suppl. 1 | pages=92S–100S | publisher=American College of Chest Physicians | month=January | year=1998 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/113/1/92S | pmid=9438697 | doi=10.1378/chest.113.1_Supplement.92S | format={{dead link|date=May 2009}} | access-date=2010-11-23 | archive-date=2007-11-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071109144817/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/113/1/92S | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;PORT Meta-analysis Trialists Group&quot;&gt;{{Cite journal |author= |title=Postoperative radiotherapy for non-small cell lung cancer |journal=Cochrane database of systematic reviews (Online) |issue=2 |pages=CD002142 |year=2005 |pmid=15846628 |url=http://mrw.interscience.wiley.com/cochrane/clsysrev/articles/CD002142/frame.html |doi=10.1002/14651858.CD002142.pub2 |author1= PORT Meta-analysis Trialists Group}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lally&quot;&gt;{{Cite journal | last=Lally | first=BE | coauthors=Zelterman D, Colasanto JM et al. | title=Postoperative Radiotherapy for Stage II or III Non–Small-Cell Lung Cancer Using the Surveillance, Epidemiology, and End Results Database | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=24 | issue=19 | pages=2998–3006 | publisher=John Wiley &amp; Sons | month=July | year=2006 | url=http://jco.ascopubs.org/cgi/content/full/24/19/2998 | pmid=16769986 | doi=10.1200/JCO.2005.04.6110}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Raben&quot;&gt;{{Cite journal | last=Raben | first=A | coauthors=Mychalczak B | title=Brachytherapy for non-small cell lung cancer and selected neoplasms of the chest | journal=Chest | volume=112 | issue=Suppl. 4 | pages=276S–286S | publisher=American College of Chest Physicians | month=October | year=1997 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/4_Supplement/276S | pmid=9337304 | doi=10.1378/chest.112.4_Supplement.276S | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081208042747/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/112/4_Supplement/276S | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Celebioglu&quot;&gt;{{Cite journal | last=Celebioglu | first=B | coauthors=Gurkan OU, Erdogan S et al. | title=High dose rate endobronchial brachytherapy effectively palliates symptoms due to inoperable lung cancer | journal=Japanese Journal of Clinical Oncology | volume=32 | issue=11 | pages=443–448 | publisher=Oxford University Press | month=November | year=2002 | url=http://jjco.oxfordjournals.org/cgi/content/full/32/11/443 | pmid=12499415 | doi=10.1093/jjco/hyf102 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Ng&quot;&gt;{{Cite journal | last=Ng | first=M | coauthors=Chong J, Milner A et al. | title =Tolerability of accelerated chest irradiation and impact on survival of prophylactic cranial irradiation in patients with limited-stage small cell lung cancer: review of a single institution's experience | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=6 | pages=506–513 | publisher=International Association for the Study of Lung Cancer | month=June | year=2007 | pmid=17545845 | doi=10.1097/JTO.0b013e318060095b }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Slotman&quot;&gt;{{Cite journal | last=Slotman | first=B | coauthors=Faivre-Finn C, Kramer G et al. | title=Prophylactic cranial irradiation in extensive small-cell lung cancer | journal=New England Journal of Medicine | volume=357 | issue=7 | pages=664–672 | month=August | year=2007 | url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/357/7/664 | pmid=17699816 | doi=10.1056/NEJMoa071780 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2010-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100301042240/http://content.nejm.org/cgi/content/full/357/7/664 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hof&quot;&gt;{{Cite journal | last=Hof | first=H | coauthors=Muenter M, Oetzel D et al. | title=Stereotactic single-dose radiotherapy (radiosurgery) of early stage nonsmall-cell lung cancer (NSCLC) | journal=Cancer | volume=110 | issue=1 | pages=148–155 | publisher=Wiley InterScience | month=July | year=2007 | url=http://www3.interscience.wiley.com/cgi-bin/fulltext/114265991/PDFSTART | pmid=17516437 | doi=10.1002/cncr.22763 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Simon&quot;&gt;{{Cite journal | last=Simon | first=CJ | coauthors=Dupuy DE, DiPetrillo TA et al. | title=Pulmonary radiofrequency ablation: long-term safety and efficacy in 153 patients | url=https://archive.org/details/sim_radiology_2007-04_243_1/page/268 | journal=Radiology | volume=243 | issue=1 | pages=268–275 | month=April | year=2007 | pmid=17392258 | doi=10.1148/radiol.2431060088 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Raz&quot;&gt;{{Cite journal | last=Raz | first=DJ | coauthors=He B, Rosell R, Jablons DM | title=Bronchioloalveolar carcinoma: a review | journal=Clinical Lung Cancer | volume=7 | issue=5 | pages=313–322 | month=March | year=2006 | pmid=16640802 | doi=10.3816/CLC.2006.n.012 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Feld&quot;&gt;{{Cite journal | last=Feld | first=R | coauthors=Sridhar SS, Shepherd FA et al. | title=Use of the epidermal growth factor receptor inhibitors gefitinib and erlotinib in the treatment of non-small cell lung cancer: a systematic review | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=4 | pages=367–376 | publisher=International Association for the Study of Lung Cancer | month=May | year=2006 | pmid=17409886 | doi=10.1097/01243894-200605000-00018 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bencardino&quot;&gt;{{Cite journal | last=Bencardino | first=K | coauthors=Manzoni M, Delfanti S et al. | title=Epidermal growth factor receptor tyrosine kinase inhibitors for the treatment of non-small-cell lung cancer: results and open issues | journal=Internal and Emergency Medicine | volume=2 | issue=1 | pages=3–12 | month=March | year=2007 | pmid=17551677 | doi=10.1007/s11739-007-0002-5 | pmc=2780603 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Sandler&quot;&gt;{{Cite journal | last=Sandler| first=A | coauthors=Gray R, Perry M et al. | title=Paclitaxel–carboplatin alone or with bevacizumab for non–small cell lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2006-12-14_355_24/page/2542| journal=New England Journal of Medicine | volume=355 | issue=24 | pages=2542–2550 | publisher=Massachusetts Medical Society | month=December | year=2006 | pmid=17167137 | doi=10.1056/NEJMoa061884 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edelman&quot;&gt;{{Cite journal | last=Edelman | first=MJ | title=Novel cytotoxic agents for non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=1 | issue=7 | pages=752–755 | month=September | year=2006 | pmid=17409954 | doi=10.1097/01243894-200609000-00032 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Danesi&quot;&gt;{{Cite journal | last=Danesi | first=R | coauthors=Pasqualetti G, Giovannetti E, Del Tacca M | title=The role of pharmacogenetics in adjuvant treatment of non-small cell lung cancer | journal=Journal of Thoracic Oncology | volume=2 | issue=5 Suppl. | pages=S27–S30 | month=May | year=2007 | pmid=17457227 | doi=10.1097/01.JTO.0000268638.10332.07}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Blackhall&quot;&gt;{{Cite journal | last=Blackhall | first=FH | coauthors=Shepherd FA | title=Small cell lung cancer and targeted therapies | journal=Current Opinion in Oncology | volume=19 | issue=2 | pages=103–108 | month=March | year=2007 | pmid=17272981 | doi=10.1097/CCO.0b013e328011bec3 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF12&quot;&gt;{{Cite journal | last=Lee | first=JM | coauthors=Mao JT, Krysan K, Dubinett SM | title=Significance of cyclooxygenase-2 in prognosis, targeted therapy and chemoprevention of NSCLC | journal=Future Oncology | volume=2 | issue=2 | pages=149–153 | month=April | year=2007 | pmid=17381414 | doi=10.2217/14796694.3.2.149 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF13&quot;&gt;{{Cite journal | last=Whitehead | first=CM | coauthors=Earle KA, Fetter J et al. | title=Exisulind-induced Apoptosis in a Non-Small Cell Lung Cancer Orthotopic Lung Tumor Model Augments Docetaxel Treatment and Contributes to Increased Survival | journal=Molecular Cancer Therapeutics | volume=2 | pages=479–488 | month=May | url=http://mct.aacrjournals.org/cgi/content/full/2/5/479 | pmid=12748310 | date=1 May 2003 | issue=5 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Scagliotti&quot;&gt;{{Cite journal | last =Scagliotti | first =G | title =Proteasome inhibitors in lung cancer | journal =Critical Reviews in Oncology/Haematology | volume =58 | issue =3 | pages =177–189 | month =June | year =2006 | pmid = 16427303 | doi =10.1016/j.critrevonc.2005.12.001 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Dragnev&quot;&gt;{{Cite journal | last =Dragnev | first =KH | coauthors =Petty WJ, Shah SJ et al. | title =A proof-of-principle clinical trial of bexarotene in patients with non-small cell lung cancer | journal =Clinical Cancer Research | volume =13 | issue =6 | pages =1794–1800 | publisher =American Association for Cancer Research | month =March | year =2007 | pmid = 17363535 | doi =10.1158/1078-0432.CCR-06-1836 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF14&quot;&gt;{{Cite journal | last=Reade | first=CA | coauthors=Ganti AK | title=EGFR targeted therapy in non-small cell lung cancer: potential role of cetuximab | journal=Biologics | volume=3 | pages=215–224 | month=July | year=2009 | url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&amp;pubmedid=19707410 | pmid=19707410 | pmc=2726075 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF15&quot;&gt;{{Cite journal | last=Albright | first=C | coauthors=Garst J | title=Vaccine therapy in non-small cell lung cancer | journal=Current Oncology Reports | volume=9 | issue=4 | pages=241–246 | month=July | year=2007 | pmid=17588347 | doi=10.1007/s11912-007-0029-9 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF16&quot;&gt;{{Cite journal | last=Sun | first=S | coauthors=Schiller JH, Spinola M, Minna JD | title=New molecularly targeted therapies for lung cancer | journal=Journal of Clinical Investigation | volume=117 | issue=10 | pages=2740–2750 | publisher=American Society for Clinical Investigation | month=October | year=2007 | url=http://www.jci.org/cgi/content/full/117/10/2740 | pmid=17909619 | doi=10.1172/JCI31809 | pmc=1994616 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF18&quot;&gt;{{cite web |title=-Small Cell Lung Cancer Treatment |publisher=National Cancer Institute |url=http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/treatment/small-cell-lung/healthprofessional |work=PDQ for Health Professionals |accessdate=2008-11-22}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mountain&quot;&gt;{{Cite journal | last =Mountain | first =CF | title =Revisions in the international system for staging lung cancer | journal =Chest | volume =111 | pages =1710–1717 | publisher =American College of Chest Physicians | year =1997 | url =http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/111/6/1710 | format =PDF | pmid =9187198 | doi =10.1378/chest.111.6.1710 | issue =6 | access-date =2010-11-23 | archive-date =2008-12-06 | archive-url =https://web.archive.org/web/20081206095918/http://www.chestjournal.org/cgi/reprint/111/6/1710 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Merck&quot;&gt;{{cite web | title=Lung Carcinoma: Tumors of the Lungs | publisher = Merck Manual Professional Edition, Online edition | url=http://www.merck.com/mmpe/sec05/ch062/ch062b.html#sec05-ch062-ch062b-1405 | accessdate=2007-08-15 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF19&quot;&gt;{{cite web |url=http://seer.cancer.gov/cgi-bin/csr/1975_2002/search.pl#results |title=Cancer Statistics Review 1975-2002 - Search |work=Surveillance Epidemiology and End Results (SEER) |accessdate=2007-11-18 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070706000830/http://seer.cancer.gov/cgi-bin/csr/1975_2002/search.pl#results |archivedate = July 06, 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF20&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html |title=WHO Disease and injury country estimates |year=2009 |work=World Health Organization |accessdate=November 11, 2009}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF21&quot;&gt;{{cite web | title=Commonly diagnosed cancers worldwide | publisher=Cancer Research UK | month=April | year=2005 | url=http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/geographic/world/commoncancers/ | accessdate=2008-01-11 | archive-date=2008-01-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080110233828/http://info.cancerresearchuk.org/cancerstats/geographic/world/commoncancers/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF22&quot;&gt;Jemal, A., R.C. Tiwari, T. Murray, A. Ghafoor, A. Samuels, El. Ward, E.J. Feuer, and M.J. Thun, Cancer statistics, 2004. CA Cancer J Clin, 2004. 54(1): p.8-29.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Lum&quot;&gt;{{Cite journal | last=Lum | first=KL | coauthors=Polansky JR, Jackler RK, Glantz SA | title=Signed, sealed and delivered: &quot;big tobacco&quot; in Hollywood, 1927-1951 | journal=Tobacco Control | volume=17 | issue=5 | pages=313–323 | month=October | year=2008 | url=http://tobaccocontrol.bmj.com/cgi/content/full/17/5/313 | pmid=18818225 | doi=10.1136/tc.2008.025445 | pmc=2602591 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Parent&quot;&gt;{{Cite journal | last=Parent | first=ME | coauthors=Rousseau MC, Boffetta P et al. | title=Exposure to diesel and gasoline engine emissions and the risk of lung cancer | url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-epidemiology_2007-01-01_165_1/page/53 | journal=American Journal of Epidemiology | volume=165 | issue=1 | pages=53–62 | month=January | year=2007 | pmid=17062632 | doi=10.1093/aje/kwj343 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF23&quot;&gt;{{cite web | title=Gender in lung cancer and smoking research | publisher=[[World Health Organization]] | year=2004 | url=http://www.who.int/gender/documents/en/lungcancerlow.pdf | format=PDF | accessdate=2007-05-26 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF24&quot;&gt;{{Cite journal | last=Liu | first=BQ | coauthors=Peto R, Chen ZM et al. | title=Emerging tobacco hazards in China: 1. Retrospective proportional mortality study of one million deaths | journal=British Medical Journal | volume=317 | issue=7170 | pages=1411–1422 |  url=http://www.bmj.com/cgi/content/full/317/7170/1411 | pmid=9822393 | date=1998-11-21 | pmc=28719 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF25&quot;&gt;{{Cite journal | last=Behera | first=D | coauthors=Balamugesh T | title=Lung cancer in India | journal=Indian Journal of Chest Diseases and Allied Sciences | volume=46 | issue=4 | pages=269–281 | year=2004 | pmid=15515828 | url=http://www.vpci.org.in/upload/Journals/pic130.pdf#page=27 | format=PDF | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081217024508/http://www.vpci.org.in/upload/Journals/pic130.pdf#page=27 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF26&quot;&gt;{{Cite journal | last=Mohr | first=SB | coauthors=Garland CF, Gorham ED et al. | title=Could ultraviolet B irradiance and vitamin D be associated with lower incidence rates of lung cancer? | journal=Journal of Epidemiology and Community Health | volume=62 | issue=1 | pages=69–74 | year=2008 | pmid=18079336 | doi=10.1136/jech.2006.052571 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{Cite journal | last=Chen | first=F | coauthors=Bina WF, Cole P | title=Declining incidence rate of lung adenocarcinoma in the United States | journal=Chest | volume=131 | issue=4 | pages=1000–1005 | month=April | year=2007 | pmid=17426202 | url=http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/131/4/1000 | doi=10.1378/chest.06-1695 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2008-12-06 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206095822/http://www.chestjournal.org/cgi/content/full/131/4/1000 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Charloux&quot;&gt;{{Cite journal | last=Charloux | first=A | coauthors=Quoix E, Wolkove N et al. | title=The increasing incidence of lung adenocarcinoma: reality or artefact? A review of the epidemiology of lung adenocarcinoma | journal=International Journal of Epidemiology | volume=26 | issue=1 | pages=14–23 | month=February | year=1997 | pmid=9126499 | url=http://ije.oxfordjournals.org/cgi/reprint/26/1/14 | doi=10.1093/ije/26.1.14 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF27&quot;&gt;{{Cite book | last=Morgagni | first=Giovanni Battista | title=De sedibus et causis morborum per anatomen indagatis | year=1761 |url=https://books.google.com/?id=A3IFAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=editions:0gslDCsk4Fm2hLne }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF28&quot;&gt;{{Cite book | last=Bayle | first=Gaspard-Laurent | title=Recherches sur la phtisie pulmonaire |place=Paris |language=French | year=1810 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Witschi&quot;&gt;{{Cite journal | last=Witschi | first=H | title=A short history of lung cancer | journal=Toxicological Sciences | volume=64 | issue=1 | pages=4–6 | month=November | year=2001 | url=http://toxsci.oxfordjournals.org/cgi/content/full/64/1/4 |pmid=11606795 | doi=10.1093/toxsci/64.1.4 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF29&quot;&gt;{{Cite book|author=Adler, I |year=1912 |title=Primary Malignant Growths of the Lungs and Bronchi |url=https://archive.org/details/primarymalignan00adlegoog |place= New York |publisher=Longmans, Green, and Company |oclc=14783544}}, cited in {{Cite journal |author=Spiro SG, Silvestri GA |title=One hundred years of lung cancer |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-respiratory-critical-care-medicine_2005-09-01_172_5/page/523 |journal=American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine |volume=172 |issue=5 |pages=523–529 |year=2005 |pmid=15961694 |doi=10.1164/rccm.200504-531OE}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Grannis&quot;&gt;{{cite web | last=Grannis | first=FW |title=History of cigarette smoking and lung cancer | publisher=smokinglungs.com | url=http://www.smokinglungs.com/cighist.htm | accessdate=2007-08-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070718174754/http://www.smokinglungs.com/cighist.htm| archivedate = July 18, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Proctor&quot;&gt;{{Cite book | last=Proctor | first=R | title=The Nazi War on Cancer | url=https://archive.org/details/naziwaroncancer0000proc | publisher=Princeton University Press | year=2000 | pages=[https://archive.org/details/naziwaroncancer0000proc/page/173 173]–246 | isbn=0-691-00196-0 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Doll&quot;&gt;{{Cite journal | last=Doll | first=R | coauthors=Hill AB | title=Lung cancer and other causes of death in relation to smoking; a second report on the mortality of British doctors | journal=British Medical Journal | volume=2 | issue=5001 | pages=1071–1081 | month=November | year=1956 | pmid=13364389 | doi=10.1136/bmj.2.5001.1071 | pmc=2035864 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF30&quot;&gt;{{cite web | author=US Department of Health Education and Welfare | title=Smoking and health: report of the advisory committee to the Surgeon General of the Public Health Service | location=Washington, DC | publisher=US Government Printing Office | year=1964 | url=http://profiles.nlm.nih.gov/NN/B/B/M/Q/_/nnbbmq.pdf | format=PDF }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF31&quot;&gt;{{Cite journal | last=Pirozynski | first=M | title=100 years of Lung Cancer | journal=Respiratory Medicine | volume=100 | issue=12 | pages=2073–2084 | month=December | year=2006 | pmid=17056245 | doi=10.1016/j.rmed.2006.09.002 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Greaves&quot;&gt;{{Cite book | last=Greaves | first=M | title=Cancer: the Evolutionary Legacy | url=https://archive.org/details/cancerevolutiona00grea | publisher=Oxford University Press | year=2000 | pages=196–197 | isbn=0-19-262835-6 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF32&quot;&gt;{{Cite journal | last=Horn | first=L | coauthors=Johnson DH | title=Evarts A. Graham and the first pneumonectomy for lung cancer | journal=Journal of Clinical Oncology | volume=26 | issue=19 | pages=3268–3275 | month=July | year=2008 | pmid=18591561 | url=http://jco.ascopubs.org/cgi/pdf_extract/26/19/3268 | doi=10.1200/JCO.2008.16.8260 | access-date=2010-11-23 | archive-date=2020-03-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200317080747/https://ascopubs.org/cgi/pdf_extract/26/19/3268 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Edwards&quot;&gt;{{Cite journal | last=Edwards | first=AT | title=Carcinoma of the bronchus | journal=Thorax | volume=1 | issue=1 | pages=1–25 | year=1946 | pmc = 1018207 | doi=10.1136/thx.1.1.1}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF33&quot;&gt;{{Cite journal | last=Kabela | first=M | title=[Experience with radical irradiation of bronchial cancer] | language=German | journal=Ceskoslovenská Onkológia | volume=3 | issue=2 | pages=109–115 | year=1956 | pmid=13383622 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Saunders&quot;&gt;{{Cite journal | last=Saunders | first=M | coauthors=Dische S, Barrett A et al. | title=Continuous hyperfractionated accelerated radiotherapy (CHART) versus conventional radiotherapy in non-small-cell lung cancer: a randomised multicentre trial | url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1997-07-19_350_9072/page/161 | journal=Lancet | volume=350 | issue=9072 | pages=161–165 | publisher=Elsevier | month=July | year=1997 | pmid=9250182 | doi=10.1016/S0140-6736(97)06305-8 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF34&quot;&gt;{{Cite journal | last=Lennox | first=SC | coauthors=Flavell G, Pollock DJ et al. | title=Results of resection for oat-cell carcinoma of the lung | url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1968-11-02_2_7575/page/925 | journal=Lancet | volume=2 | issue=7575 | pages=925–927 | publisher=Elsevier | month=November | year=1968 | pmid=4176258 | doi=10.1016/S0140-6736(68)91163-X }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF35&quot;&gt;{{Cite journal | last=Miller | first=AB | coauthors=Fox W, Tall R | title=Five-year follow-up of the Medical Research Council comparative trial of surgery and radiotherapy for the primary treatment of small-celled or oat-celled carcinoma of the bronchus | journal=Lancet | volume=2 | issue=7619 | pages=501–505 | publisher=Elsevier | month=September | year=1969 | pmid=4184834 | doi=10.1016/S0140-6736(69)90212-8 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF36&quot;&gt;{{Cite journal | last=Cohen | first=M | coauthors= Creaven PJ, Fossieck BE Jr et al. | title=Intensive chemotherapy of small cell bronchogenic carcinoma | url=https://archive.org/details/sim_cancer-treatment-reports_may-june-1977_61_3/page/349 | journal=Cancer Treatment Reports | volume=61 | issue=3 | pages=349–354 | year=1977 | pmid=194691 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AUTOREF37&quot;&gt;{{Cite journal | last=Pope | first=CA 3rd | coauthors=Burnett RT, Thun MJ, Calle EE, Krewski D, Ito K, Thurston GD | title=Lung cancer, cardiopulmonary mortality, and long-term exposure to fine particulate air pollution. | journal=Journal of the American Medical Association | volume=287 | issue=9 | pages=1132–1141 | year=2002 | pmid=11879110 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/287/9/1132 | doi=10.1001/jama.287.9.1132}}&lt;/ref&gt;
|2}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{commonscat|Lung cancers}}
* [http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=16 ಡೀಟೇಲ್ಡ್‌ ಗೈಡ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091102012012/http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=16 |date=2009-11-02 }} ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ
* [http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=15 ಡೀಟೇಲ್ಡ್‌ ಗೈಡ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ - ನಾನ್‌-ಸ್ಮಾಲ್‌ ಸೆಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100627133855/http://www.cancer.org/docroot/CRI/CRI_2_3x.asp?dt=15 |date=2010-06-27 }} ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ
* [http://www.britishpathe.com/record.php?id=34465 1957 ಫಿಲ್ಮ್‌ ಆನ್‌ ಲಿಂಕ್‌ ಬಿಟ್ವೀನ್‌ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611064110/http://www.britishpathe.com/record.php?id=34465 |date=2011-06-11 }} ಧೂಮಪಾನ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕುರಿತಾದ ಆರಂಭಿಕ ದೃಶ್ಯಭಾಗ
* [http://www.chestradiology.net/ ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ಯುಟೋರಿಯಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217020540/http://www.chestradiology.net/ |date=2007-12-17 }} ಎದೆವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರ.net
* {{dmoz|Health/Conditions_and_Diseases/Cancer/Lung/}}
* [http://www.lungcancer.org/ LungCancer.org] — ಉಚಿತ ಆಕರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಸೇವೆಗಳು
* [http://www.cancer.gov/cancertopics/types/lung ಶ್ವಾಸಕೋಶದ‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಸ್ಥೆ
* [https://web.archive.org/web/20060211201310/http://www-cie.iarc.fr/htdocs/indexes/vol83index.html ತಂಬಾಕು ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಅನೈಚ್ಛಿಕ ಧೂಮಪಾನ, ವರದಿಮಾಡಲಾದ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಸಾರಾಂಶ] (2004) IARC
* [http://www.nci.nih.gov/cancerinfo/types/lung ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಲೇಖನಗಳು &amp; ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907044231/http://www.nci.nih.gov/cancerinfo/types/lung |date=2008-09-07 }}- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಧೂಮಪಾನ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ
* {{Cite pmid|19254045}}
* [http://www.webmd.com/lung-cancer/default.htm ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ವೆಬ್‌MD: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌]
* [http://www.mayoclinic.com/health/lung-cancer/DS00038 ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಮೇಯೋಕ್ಲಿನಿಕ್‌: ಲಂಗ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]

{{DEFAULTSORT:Lung Cancer}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಬಗೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]</text>
      <sha1>ohwqczzhrgh4ha00xwu1mtd48cs8slq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಹಮ್ಮದ್ ಘಜ್ನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28487</id>
    <revision>
      <id>1427805</id>
      <parentid>1358411</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T12:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4236" sha1="hci0s58083dtih6o9q7a07i5v5z3ykn" xml:space="preserve">{{ಚುಟುಕು}}
{{Infobox royalty
|name=ಮಹ್ಮದ್
|title=
|image=Фирдуси читает поэму «Шах-Наме» шаху Махмуду Газневи (1913).jpg
|caption=ಶಹ್ನಾಮೆಶ್ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಘಜ್ನಿಯ ಮಹ್ಮದ್‍ನಿಗೆ ಓದಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವ [[ಫಿರ್ದೋಸಿ]] ಚಿತ್ರಕಾರ  [[Vardges Sureniants]]
| succession =ಘಜ್ನಿ ಯ ಅಮೀರ
| reign=೯೯೮ – ೧೦೦೨
| predecessor= [[Ismail of Ghazni|ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್]]
| successor=ತಾನೇ ಸುಲ್ತಾನನಾದ
| succession1=ಘಜ್ನಿಯ ಸುಲ್ತಾನ
| reign1=೧೦೦೨ – ೧೦೩೦
| predecessor1= ಅಮೀರನಿಂದ ಸುಲ್ತಾನನಾದ
| successor1= [[Mohammad Ghaznavi|ಮುಹಮ್ಮದ್]]
|birth_date=೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯೭೧
|birth_place=[[Ghazni|Ghazna]] (now in [[Afghanistan]])&lt;ref&gt;''Mahmud of Ghazni'', The Great Events by Famous Hist noorians: Indexes, Vol. XX,  Ed. John Rudd, Charles F. Horne and Rossiter Johnson, (1905), 141.&lt;/ref&gt;
|death_date=೩೦ ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೦೩೦
|death_place=[[Ghazni|ಘಜ್ನಿ]]
|place of burial=
|full name='''[[Laqab]]''': Yamin ad-Dawlah wa Amin al-Milla&lt;br&gt;'''[[Kunya (Arabic)|Kunya]]''': Abul-Qasim&lt;br&gt;'''[[Given name]]''': Mahmud&lt;br&gt;'''[[Nisbat (onomastics)|Nisba]]''': Ghaznawi
|father=[[Sabuktigin|Sabuktegin]]
|spouse=[[Kausari Jahan]] 
|issue=[[Mohammad Ghaznavi|Jalal ad-Dawlah Muhammad]]&lt;br&gt;[[Mas'ud I of Ghazni|Shihab ad-Dawlah Masud]]&lt;br&gt;[[Abdul-Rashid|Izz ad-Dawlah Abdul-Rashid]]&lt;br&gt;Suleiman&lt;br&gt;Shuja
|coronation=
|othertitles=
|house=[[House of Sabuktegin]]
|religion=[[ಇಸ್ಲಾಂ]]
}}
'''ಮಹ್ಮದ್ ಘಜ್ನಿ(೯೯೭-೧೦೩೦)'''
ಘಜ್ನಿಯು ೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ತಾಫ್-ಗೀನ್ ನಂತರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ.ಈತನು ಕ್ರಿ.ಶಕ೧೦೦೧ ರಿಂದ ೧೦೨೭ ರ ವರೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ 17 ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.ಅದರಲ್ಲಿ ಸೋಮನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ದಾಳಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/mahmud_mughals.html UCLA website]
* [http://www.infoplease.com/ce6/people/A0831222.html Mahmud of Ghazna] Columbia Encyclopedia (Sixth Edition)
* [http://www.britannica.com/eb/article-9050135/Mahmud Mahmud] Encyclopædia Britannica (Online Edition)
* [http://www.britannica.com/eb/article-9036676/Ghaznavid-Dynasty Ghaznavid Dynasty] Encyclopædia Britannica (Online Edition)
* [http://www.britannica.com/eb/article-14003/Central-Asian-arts Ghaznavids and Ghurids] Encyclopædia Britannica (Online Edition)
* [http://www.afghan-network.net/Rulers/mahmud-ghazni.html Mahmud Ghazni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515162613/http://www.afghan-network.net/Rulers/mahmud-ghazni.html |date=2011-05-15 }}
* [http://www.iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php History of Iran: Ghaznevid Dynasty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101124185258/http://iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php |date=2010-11-24 }}
* [http://www.kashmirherald.com/featuredarticle/rewritinghistory.html Rewriting history and Mahmud of Ghazni]
* [http://persian.packhum.org/persian/index.jsp?serv=pf&amp;file=80201010&amp;ct=0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929132016/http://persian.packhum.org/persian/index.jsp |date=2007-09-29 }} Online Copy:Last Accessed 11 October 2007 Elliot, Sir H. M., Edited by Dowson, John. ''[[The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period]]''
* [[Tarikh Yamini]], or Kitabu-l Yami [http://www.infinityfoundation.com/ECITTarikhYaminiframeset.htm  of Abu Nasr Muhammad ibn Muhammad al Jabbaru-l 'Utbi.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090803221351/http://www.infinityfoundation.com/ECITTarikhYaminiframeset.htm |date=2009-08-03 }}
{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>hci0s58083dtih6o9q7a07i5v5z3ykn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>29385</id>
    <revision>
      <id>1427866</id>
      <parentid>1373883</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1624" sha1="efdcd82h7ct3o6eeyk3q4ggv5ujhdrx" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; width=&quot;200px&quot;
|-
|
{| style=&quot;width: 100%; text-align: center;&quot;
|-
! colspan=&quot;9&quot; | [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]]
|-
! !! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;9&quot; | '''[[ಸ್ವರ|ಸ್ವರಗಳು]]'''
|-
|  || [[ಅ]] || [[ಆ]] || [[ಇ]] || [[ಈ]] || [[ಉ]] || [[ಊ]] || 
|-
|  || [[ಋ]] || [[ೠ]] || [[ಌ]] || [[ೡ]] || [[ಎ]] || [[ಏ]] || [[ಐ]] || 
|- 
| || [[ಒ]] || [[ಓ]] || [[ಔ]] ||
|-
! !! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;9&quot; | '''[[ಯೋಗವಾಹ|ಯೋಗವಾಹಗಳು]]'''
|- 
|  || [[ಂ]] || [[ಃ]] || [[ಀ]] ||[[ೱ|ೱ]] || [[ೲ|ೲ]] ||
|-
! !! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;9&quot; | '''[[ವ್ಯಂಜನ|ವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು]]'''
|-
|  || [[ಕ|ಕ]] || [[ಖ|ಖ]] || [[ಗ|ಗ]] || [[ಘ|ಘ]] || [[ಙ|ಙ]] ||
|-
|  || [[ಚ|ಚ]] || [[ಛ|ಛ]] || [[ಜ|ಜ]] || [[ಝ|ಝ]] || [[ಞ|ಞ]] || [[ಚ಼|ಚ಼]] || [[ಜ಼|ಜ಼]]  ||
|-
|  || [[ಟ|ಟ]] || [[ಠ|ಠ]] || [[ಡ|ಡ]] || [[ಢ|ಢ]] || [[ಣ|ಣ]] || 
|-
|  || [[ತ|ತ]] || [[ಥ|ಥ]] || [[ದ|ದ]] || [[ಧ|ಧ]] || [[ನ|ನ]] ||
|-
|  || [[ಪ|ಪ]] || [[ಫ|ಫ]] || [[ಬ|ಬ]] || [[ಭ|ಭ]] || [[ಮ|ಮ]] || [[ಫ಼|ಫ಼]] || [[ಭ಼|ಭ಼]]
|-
!  !! align=&quot;left&quot; colspan=&quot;9&quot; | '''[[ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನ|ಅವರ್ಗೀಯ ವ್ಯಂಜನಗಳು ]]'''
|-
|  || [[ಯ|ಯ]] || [[ರ|ರ]] || [[ಱ|ಱ]] || [[ಲ|ಲ]] || [[ಳ|ಳ]]|| [[ೞ|ೞ]] || [[ವ|ವ]] || 
|-
| || [[ಶ|ಶ]] || [[ಷ|ಷ]] || [[ಸ|ಸ]] || [[ಹ|ಹ]] || 
|}
|}
&lt;noinclude&gt;
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡದ ಮಾದರಿಗಳು]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>efdcd82h7ct3o6eeyk3q4ggv5ujhdrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕಲಕೇರಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36161</id>
    <revision>
      <id>1427838</id>
      <parentid>1341418</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T02:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Somashekhar 83</username>
        <id>101650</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ */</comment>
      <origin>1427838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17045" sha1="kl1gns8ir4qis620zrjvb5jwdfiw39o" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = village
|native_name=ಕಲಕೇರಿ
|taluk_names=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|nearest_city=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|parliament_const=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|assembly_const=
|latd = 16.1833 
|longd = 75.7000
|state_name=ಕರ್ನಾಟಕ
|district=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|leader_title=
|leader_name= 
|altitude=770 
|population_as_of=೨೦೧೨ | 
population_total=೧೫೦೦೦ | 
population_density=೫೦ 
|area_magnitude=9 
|area_total=೧೨೦೦
|area_telephone=
|postal_code=
|vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮
|website=
}}

'''ಕಲಕೇರಿ''' ಗ್ರಾಮವು  [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿಂದಗಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==

ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦&quot;x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯&quot; ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಹವಾಮಾನ==

* &lt;big&gt;ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt;ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* &lt;big&gt;ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ&lt;/big&gt; - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* &lt;big&gt;ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt; ಮತ್ತು
* &lt;big&gt;ಮಳೆಗಾಲ&lt;/big&gt; -  ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2011) ಸುಮಾರುಇದೆ.25683ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 13118ಮತ್ತು 
12565ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ==

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ &lt;big&gt;ಕನ್ನಡ&lt;/big&gt;. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋಧಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]],[[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. &lt;big&gt;ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ&lt;/big&gt;, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ==

[[File:Uttar Karnataka food.JPG|thumb|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]]
ಅಪ್ಪಟ &lt;big&gt;ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ&lt;/big&gt; ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು [[ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಧರ್ಮ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

==ಭಾಷೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. ಇದರೊಂದಿಗೆ  [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

==ದೇವಾಲಯ==

* ಶ್ರೀ ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಿಂದ ಕಲಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಿನಾತೇಶ್ವರ ದೇಗುಲವು ಕಲಕೇರಿಯ  ಪುರಾತನ ದೇಗುಲ.
* ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯವು ಬದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಟಾಲಮಿ ಅನುವಂತಹ ತಜ್ಞರು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವೈಡೂರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕುಡಾ ಪುರಾತನ ವಾದದು.
*  ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು
*  ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ 
*  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಭಾಗ್ಯವಂತಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗ ದೇವಾಲಯ  
*  ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಪಾಲ್ಕಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ(ಅಗಸಿ)
*  ಶ್ರೀ ಯಾಲ್ಲಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಠ
*  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ವರ  ದೇವಾಲಯ
*  ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ

==ಮಸೀದಿ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಬಂದೆನಮಾಜ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

==ನೀರಾವರಿ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ, ತೊಗರಿ ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ==

ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.

==ಉದ್ಯೋಗ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇರುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

==ಬೆಳೆ==

&lt;big&gt;ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

&lt;big&gt;ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

&lt;big&gt;ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಸಸ್ಯ==

ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು  ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಪ್ರಾಣಿ==

ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಹಬ್ಬ==

ಪ್ರತಿವರ್ಷ  ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಶಿಕ್ಷಣ==

* ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಉರ್ದು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ HK
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರ
* ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ
* ಪೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶಾಂತಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಯಶಾಂತ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಟಿ.ಈ.ಎಮ್. ಉರ್ದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಎ.ಕೆ.ಶಿರಸಗಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಜಗದಾಆರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಗದಾರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಅಲ್ - ಅಮೀನ್ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ
* ವೇದಾಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ

==ಸಾಕ್ಷರತೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ  ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

==ರಾಜಕೀಯ==

ಗ್ರಾಮವು [[ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಲೋಕಸಭಾ]] ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಬ್ಯಾಂಕ್==

* ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕಲಕೇರಿ
* ಡಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಬ್ಯಾಂಕ, ಕಲಕೇರಿ

==ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ==

* ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪುರ್ವ ಬಾಲಕರ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ, ಕಲಕೇರಿ

==ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ==

* ಕಲಕೇರಿ, ಬಿಂಜಲಬಾವಿ, ರಾಂಪೂರ ಪಿ ಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರೇಡ್ 1 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಕಲಕೇರಿ 

==ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ==

* ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಕಲಕೇರಿ
* ಕಲಕೇರಿ - 586118 (ಹುಣಶ್ಯಾಳ(ಎಸ್.ಡಿ.ಜಿ), ಕೆರೂಟಗಿ, ಕೆಸರಟ್ಟಿ, ನೀರಲಗಿ, ತಿಳಿಗೂಳ, ಆಲಗೂರ, ಅಸ್ಕಿ, ಬೆಕಿನಾಳ, ಬಿಂಜಳಭಾವಿ).

==ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ==

* 33 ಕೆವಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ==

* ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ==

* ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ==

* ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಲಕೇರಿ

[[ವಿಜಯಪುರ]]

[[ಕರ್ನಾಟಕ]]

{{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲಕೇರಿ]]</text>
      <sha1>kl1gns8ir4qis620zrjvb5jwdfiw39o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427839</id>
      <parentid>1427838</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:01:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Somashekhar 83</username>
        <id>101650</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರ</comment>
      <origin>1427839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17046" sha1="dh6aufzrwgyt3nlmd828g0almvqj77t" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = village
|native_name=ಕಲಕೇರಿ
|taluk_names=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|nearest_city=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|parliament_const=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|assembly_const=
|latd = 16.1833 
|longd = 75.7000
|state_name=ಕರ್ನಾಟಕ
|district=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|leader_title=
|leader_name= 
|altitude=770 
|population_as_of=೨೦೧೨ | 
population_total=೧೫೦೦೦ | 
population_density=೫೦ 
|area_magnitude=9 
|area_total=೧೨೦೦
|area_telephone=
|postal_code=
|vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮
|website=
}}

'''ಕಲಕೇರಿ''' ಗ್ರಾಮವು  [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಳಿಕೋಟಿತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==

ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦&quot;x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯&quot; ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಹವಾಮಾನ==

* &lt;big&gt;ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt;ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* &lt;big&gt;ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ&lt;/big&gt; - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* &lt;big&gt;ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt; ಮತ್ತು
* &lt;big&gt;ಮಳೆಗಾಲ&lt;/big&gt; -  ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2011) ಸುಮಾರುಇದೆ.25683ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 13118ಮತ್ತು 
12565ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ==

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ &lt;big&gt;ಕನ್ನಡ&lt;/big&gt;. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋಧಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]],[[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. &lt;big&gt;ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ&lt;/big&gt;, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ==

[[File:Uttar Karnataka food.JPG|thumb|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]]
ಅಪ್ಪಟ &lt;big&gt;ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ&lt;/big&gt; ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು [[ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಧರ್ಮ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

==ಭಾಷೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. ಇದರೊಂದಿಗೆ  [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

==ದೇವಾಲಯ==

* ಶ್ರೀ ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಿಂದ ಕಲಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಿನಾತೇಶ್ವರ ದೇಗುಲವು ಕಲಕೇರಿಯ  ಪುರಾತನ ದೇಗುಲ.
* ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯವು ಬದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಟಾಲಮಿ ಅನುವಂತಹ ತಜ್ಞರು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವೈಡೂರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕುಡಾ ಪುರಾತನ ವಾದದು.
*  ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು
*  ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ 
*  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಭಾಗ್ಯವಂತಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗ ದೇವಾಲಯ  
*  ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಪಾಲ್ಕಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ(ಅಗಸಿ)
*  ಶ್ರೀ ಯಾಲ್ಲಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಠ
*  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ವರ  ದೇವಾಲಯ
*  ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ

==ಮಸೀದಿ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಬಂದೆನಮಾಜ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

==ನೀರಾವರಿ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ, ತೊಗರಿ ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ==

ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.

==ಉದ್ಯೋಗ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇರುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

==ಬೆಳೆ==

&lt;big&gt;ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

&lt;big&gt;ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

&lt;big&gt;ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಸಸ್ಯ==

ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು  ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಪ್ರಾಣಿ==

ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಹಬ್ಬ==

ಪ್ರತಿವರ್ಷ  ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಶಿಕ್ಷಣ==

* ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಉರ್ದು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ HK
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರ
* ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ
* ಪೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶಾಂತಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಯಶಾಂತ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಟಿ.ಈ.ಎಮ್. ಉರ್ದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಎ.ಕೆ.ಶಿರಸಗಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಜಗದಾಆರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಗದಾರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಅಲ್ - ಅಮೀನ್ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ
* ವೇದಾಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ

==ಸಾಕ್ಷರತೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ  ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

==ರಾಜಕೀಯ==

ಗ್ರಾಮವು [[ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಲೋಕಸಭಾ]] ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಬ್ಯಾಂಕ್==

* ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕಲಕೇರಿ
* ಡಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಬ್ಯಾಂಕ, ಕಲಕೇರಿ

==ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ==

* ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪುರ್ವ ಬಾಲಕರ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ, ಕಲಕೇರಿ

==ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ==

* ಕಲಕೇರಿ, ಬಿಂಜಲಬಾವಿ, ರಾಂಪೂರ ಪಿ ಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರೇಡ್ 1 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಕಲಕೇರಿ 

==ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ==

* ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಕಲಕೇರಿ
* ಕಲಕೇರಿ - 586118 (ಹುಣಶ್ಯಾಳ(ಎಸ್.ಡಿ.ಜಿ), ಕೆರೂಟಗಿ, ಕೆಸರಟ್ಟಿ, ನೀರಲಗಿ, ತಿಳಿಗೂಳ, ಆಲಗೂರ, ಅಸ್ಕಿ, ಬೆಕಿನಾಳ, ಬಿಂಜಳಭಾವಿ).

==ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ==

* 33 ಕೆವಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ==

* ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ==

* ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ==

* ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಲಕೇರಿ

[[ವಿಜಯಪುರ]]

[[ಕರ್ನಾಟಕ]]

{{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲಕೇರಿ]]</text>
      <sha1>dh6aufzrwgyt3nlmd828g0almvqj77t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427840</id>
      <parentid>1427839</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Somashekhar 83</username>
        <id>101650</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ */</comment>
      <origin>1427840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17261" sha1="7p7bq52cdh6j241oegrgt0gvkxibtp7" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = village
|native_name=ಕಲಕೇರಿ
|taluk_names=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|nearest_city=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|parliament_const=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|assembly_const=
|latd = 16.1833 
|longd = 75.7000
|state_name=ಕರ್ನಾಟಕ
|district=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|leader_title=
|leader_name= 
|altitude=770 
|population_as_of=೨೦೧೨ | 
population_total=೧೫೦೦೦ | 
population_density=೫೦ 
|area_magnitude=9 
|area_total=೧೨೦೦
|area_telephone=
|postal_code=
|vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮
|website=
}}

'''ಕಲಕೇರಿ''' ಗ್ರಾಮವು  [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಳಿಕೋಟಿತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==

ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦&quot;x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯&quot; ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಹವಾಮಾನ==

* &lt;big&gt;ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt;ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* &lt;big&gt;ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ&lt;/big&gt; - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* &lt;big&gt;ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt; ಮತ್ತು
* &lt;big&gt;ಮಳೆಗಾಲ&lt;/big&gt; -  ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2011) ಸುಮಾರುಇದೆ.25683ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 13118ಮತ್ತು 
12565ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ==

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ &lt;big&gt;ಕನ್ನಡ&lt;/big&gt;. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋಧಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]],[[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. &lt;big&gt;ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ&lt;/big&gt;, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ==

[[File:Uttar Karnataka food.JPG|thumb|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]]
ಅಪ್ಪಟ &lt;big&gt;ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ&lt;/big&gt; ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು [[ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಧರ್ಮ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

==ಭಾಷೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. ಇದರೊಂದಿಗೆ  [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

==ದೇವಾಲಯ==

* ಶ್ರೀ ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಿಂದ ಕಲಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಿನಾತೇಶ್ವರ ದೇಗುಲವು ಕಲಕೇರಿಯ  ಪುರಾತನ ದೇಗುಲ.
* ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯವು ಬದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಟಾಲಮಿ ಅನುವಂತಹ ತಜ್ಞರು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವೈಡೂರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕುಡಾ ಪುರಾತನ ವಾದದು.
*  ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು
*  ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ 
*  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಭಾಗ್ಯವಂತಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗ ದೇವಾಲಯ  
*  ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಪಾಲ್ಕಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ(ಅಗಸಿ)
*  ಶ್ರೀ ಯಾಲ್ಲಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಠ
*  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ವರ  ದೇವಾಲಯ
*  ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ

==ಮಸೀದಿ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಬಂದೆನಮಾಜ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

==ನೀರಾವರಿ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ, ತೊಗರಿ ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ==

ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.

==ಉದ್ಯೋಗ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇರುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

==ಬೆಳೆ==

&lt;big&gt;ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

&lt;big&gt;ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

&lt;big&gt;ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಸಸ್ಯ==

ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು  ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಪ್ರಾಣಿ==

ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಹಬ್ಬ==

ಪ್ರತಿವರ್ಷ  ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಶಿಕ್ಷಣ==

* ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಉರ್ದು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ HK
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರ
* ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ
* ಪೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಸತಿ ಶಾಲೆ
* ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶಾಂತಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಯಶಾಂತ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಟಿ.ಈ.ಎಮ್. ಉರ್ದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಎ.ಕೆ.ಶಿರಸಗಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಜಗದಾಆರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಗದಾರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಅಲ್ - ಅಮೀನ್ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ
* ವೇದಾಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ

==ಸಾಕ್ಷರತೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ  ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

==ರಾಜಕೀಯ==

ಗ್ರಾಮವು [[ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಲೋಕಸಭಾ]] ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಬ್ಯಾಂಕ್==

* ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕಲಕೇರಿ
* ಡಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಬ್ಯಾಂಕ, ಕಲಕೇರಿ

==ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ==

* ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪುರ್ವ ಬಾಲಕರ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ, ಕಲಕೇರಿ

==ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ==

* ಕಲಕೇರಿ, ಬಿಂಜಲಬಾವಿ, ರಾಂಪೂರ ಪಿ ಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರೇಡ್ 1 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಕಲಕೇರಿ 

==ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ==

* ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಕಲಕೇರಿ
* ಕಲಕೇರಿ - 586118 (ಹುಣಶ್ಯಾಳ(ಎಸ್.ಡಿ.ಜಿ), ಕೆರೂಟಗಿ, ಕೆಸರಟ್ಟಿ, ನೀರಲಗಿ, ತಿಳಿಗೂಳ, ಆಲಗೂರ, ಅಸ್ಕಿ, ಬೆಕಿನಾಳ, ಬಿಂಜಳಭಾವಿ).

==ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ==

* 33 ಕೆವಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ==

* ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ==

* ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ==

* ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಲಕೇರಿ

[[ವಿಜಯಪುರ]]

[[ಕರ್ನಾಟಕ]]

{{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲಕೇರಿ]]</text>
      <sha1>7p7bq52cdh6j241oegrgt0gvkxibtp7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427841</id>
      <parentid>1427840</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T03:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Somashekhar 83</username>
        <id>101650</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಶಿಕ್ಷಣ */</comment>
      <origin>1427841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17262" sha1="4qisvvaliwh2092oxa6vtz9ifqi1gc4" xml:space="preserve">{{Infobox Indian Jurisdiction
|type = village
|native_name=ಕಲಕೇರಿ
|taluk_names=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|nearest_city=[[ಸಿಂದಗಿ]]
|parliament_const=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|assembly_const=
|latd = 16.1833 
|longd = 75.7000
|state_name=ಕರ್ನಾಟಕ
|district=[[ವಿಜಯಪುರ]]
|leader_title=
|leader_name= 
|altitude=770 
|population_as_of=೨೦೧೨ | 
population_total=೧೫೦೦೦ | 
population_density=೫೦ 
|area_magnitude=9 
|area_total=೧೨೦೦
|area_telephone=
|postal_code=
|vehicle_code_range=ಕೆಎ - ೨೮
|website=
}}

'''ಕಲಕೇರಿ''' ಗ್ರಾಮವು  [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ವಿಜಯಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಳಿಕೋಟಿತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.

==ಭೌಗೋಳಿಕ==

ಗ್ರಾಮವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ೧೬* ೩೨' ೧೦&quot;x  ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ಮತ್ತು ೭೫* ೩೧' ೧೯&quot; ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಹವಾಮಾನ==

* &lt;big&gt;ಬೆಸಿಗೆ-ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt;ದಲ್ಲಿ ಹವಾಗುಣವು  ಹಿತಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು  ಉಷ್ಣತೆ ಅಂದರೆ ೪೨.೭ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೆ(ಎಪ್ರೀಲನಲ್ಲಿ), ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ೯.೫ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸವರೆಗೆ (ಡಿಸೆಂಬರನಲ್ಲಿ) ಉಷ್ಣತೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.
* &lt;big&gt;ಬೇಸಿಗೆಕಾಲ&lt;/big&gt; - ೩೫°C-೪೨°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್
* &lt;big&gt;ಚಳಿಗಾಲ&lt;/big&gt; ಮತ್ತು
* &lt;big&gt;ಮಳೆಗಾಲ&lt;/big&gt; -  ೧೮°C-೨೮°C ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್.
* ಮಳೆ - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಳೆ ೩೦೦ - ೬೦೦ಮಿಮಿ ಗಳಸ್ಟು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
* ಗಾಳಿ -ಗಾಳಿ ವೇಗ  ೧೮.೨ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜೂನ), ೧೯.೬ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಜುಲೈ)ಹಾಗೂ  ೧೭.೫ ಕಿಮಿ/ಗಂ (ಅಗಸ್ಟ್) ಇರುತ್ತದೆ.

==ಜನಸಂಖ್ಯೆ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ(2011) ಸುಮಾರುಇದೆ.25683ಅದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು 13118ಮತ್ತು 
12565ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ==

ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆ &lt;big&gt;ಕನ್ನಡ&lt;/big&gt;. ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ [[ಉರ್ದು]], [[ಮರಾಠಿ]] ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ ಕನ್ನಡ. ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಜೋಳ. ಜೊತೆಗೆ [[ಗೋಧಿ]], [[ಅಕ್ಕಿ]],[[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು. ಜವಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರುಚಿಯ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ, ಸೊಪ್ಪುಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿ ಮತ್ತು ಸದಾಕಾಲವೂ ಲಭ್ಯ. &lt;big&gt;ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ&lt;/big&gt;, ಸೇಂಗಾ ಚಟ್ನಿ, ಎಣ್ಣಿ  ಬದನೆಯಕಾಯಿ ಪಲ್ಯ, ಕೆನೆಮೊಸರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿವೆ.

==ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ==

[[File:Uttar Karnataka food.JPG|thumb|ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಊಟ]]
ಅಪ್ಪಟ &lt;big&gt;ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ&lt;/big&gt; ಶೈಲಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು  ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪುರುಷರು  ದೋತ್ರ, ನೆಹರು ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ  ರುಮಾಲು(ಪಟಕ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಮಹಿಳೆಯರು [[ಇಲಕಲ್ಲ ಸೀರೆ]] ಮತ್ತು ಖಾದಿ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಧರ್ಮ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  [[ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.

==ಭಾಷೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. ಇದರೊಂದಿಗೆ  [[ಹಿಂದಿ]], [[ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು  ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

==ದೇವಾಲಯ==

* ಶ್ರೀ ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೀರಘಂಟೈ ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರರು ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿಯಿಂದ ಕಲಕೇರಿಗೆ ಬಂದು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಜೀವಂತ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.
* ಶ್ರೀ ಕಲ್ಲಿನಾತೇಶ್ವರ ದೇಗುಲವು ಕಲಕೇರಿಯ  ಪುರಾತನ ದೇಗುಲ.
* ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯವು ಬದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಗೆ ಸೇರಿರಬಹುದು ಅವರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೆ ಇದೆ ಹಾಗೂ ಟಾಲಮಿ ಅನುವಂತಹ ತಜ್ಞರು ಕಲಕೇರಿಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರವೈಡೂರಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವ ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಇವೆ. ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕುಡಾ ಪುರಾತನ ವಾದದು.
*  ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾದೇವಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು
*  ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗ ದೇವಾಲಯ 
*  ಶ್ರೀ ಹಣಮಂತ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಭಾಗ್ಯವಂತಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗ ದೇವಾಲಯ  
*  ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಪಾಲ್ಕಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ(ಅಗಸಿ)
*  ಶ್ರೀ ಯಾಲ್ಲಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಠ
*  ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ
*  ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ವರ  ದೇವಾಲಯ
*  ಬುದ್ಧ ವಿಹಾರ

==ಮಸೀದಿ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಬಂದೆನಮಾಜ ದರ್ಗಾ ಹಾಗೂ ಜುಮ್ಮಾ ಮಸೀದಿ ಇದೆ.

==ನೀರಾವರಿ==

ಗ್ರಾಮದ  ಪ್ರತಿಶತ  50  ಭಾಗ ಭೂಮಿ ಕಾಲುವೆ, ತೆರದ ಬಾವಿ, ಕೊಳವೆ ಬಾವಿಯಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಇದ್ದು  ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಬ್ಬು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ), ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು, ಪಪ್ಪಾಯ, ಅರಿಶಿನ, ನೆಲಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ), ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಗೋಧಿ, ತೊಗರಿ ಹಾಗೂ  ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು  ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.

==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ==

ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವೇ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫% ಜನರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಕೇವಲ ೧೫% ಭೂಮಿ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ೮೫% ಭೂಮಿ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ.

==ಉದ್ಯೋಗ==

ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ  ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿ ಇರುವುದರಿಂದ ೭೦% ಜನಸಂಖ್ಯೆ  ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ  ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ದನಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉಪ ಕಸುಬುಗಳಾಗಿವೆ.

==ಬೆಳೆ==

&lt;big&gt;ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಜೋಳ, ಗೋಧಿ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಕಡಲೆ, ತೊಗರಿ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು  ಕಡಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ

&lt;big&gt;ವಾಣಿಜ್ಯ  ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಕಬ್ಬು, ದಾಳಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆ, ಮಾವು, ಬಾಳೆ,  ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಅರಿಸಿಣ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ (ಈರುಳ್ಳಿ) ಮತ್ತು ಶೇಂಗಾ(ಕಡಲೆಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ.

&lt;big&gt;ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳು&lt;/big&gt;

ಬದನೆಕಾಯಿ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೀರೇಕಾಯಿ, ನುಗ್ಗೆಕಾಯಿ, ಗೆಣಸು, ಗಜ್ಜರಿ, ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಸೌತೆಕಾಯಿ, ಮೊಲಂಗಿ, ಅವರೆಕಾಯಿ, ಪಡವಲಕಾಯಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ಮೆಂತೆ ಪಲ್ಲೆ ಮತ್ತು  ಕೊತಂಬರಿ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಸಸ್ಯ==

ಆಲದ ಮರ, ಬೇವಿನ ಮರ, ಜಾಲಿ ಮರ, ಹೈಬ್ರೀಡ್ ಜಾಲಿ ಮರ, ಮಾವಿನ ಮರ ಮತ್ತು  ಅರಳಿ ಮರ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಪ್ರಾಣಿ==

ತೋಳ, ನರಿ, ಹಾವು, ಮೊಲ, ನವಿಲು, ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ, ಗುಬ್ಬಿ, ಕಾಗೆ, ಕೋಗಿಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ.

==ಹಬ್ಬ==

ಪ್ರತಿವರ್ಷ  ಕಾರ ಹುಣ್ಣುಮೆ, ಯುಗಾದಿ, ದಸರಾ, ದೀಪಾವಳಿ, ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ, ಉರಸು ಹಾಗೂ  ಮೊಹರಮ್  ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚೌತಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಶಿಕ್ಷಣ==

* ಸರಕಾರಿ ಮಾದರಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರಕಾರಿ ಉರ್ದು ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ HK
* ಸರ್ಕಾರಿ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಕಲಕೇರಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಗರ
* ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ
* ಪೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ವಸತಿ ಶಾಲೆ ಅಸ್ಕಿ ರಸ್ತೆ ಕಲಕೇರಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ವಸತಿ ಶಾಲೆ
* ಮಡಿವಾಳೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶಾಂತಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಯಶಾಂತ ಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಾರ್ಥ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಆದರ್ಶ ಆಂಗ್ಲ ಮಾದ್ಯಮ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಟಿ.ಈ.ಎಮ್. ಉರ್ದು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಎ.ಕೆ.ಶಿರಸಗಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಜಗದಾಆರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಜಗದಾರಾಧ್ಯ ಜಯಶಾಂತಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಲಕೇರಿ
* ಅಲ್ - ಅಮೀನ್ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕಲಕೇರಿ
* ಶ್ರೀ ಭವಾನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ
* ವೇದಾಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಲಕೇರಿ

==ಸಾಕ್ಷರತೆ==

ಗ್ರಾಮದ  ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ  ಸುಮಾರು ೬೭%. ಅದರಲ್ಲಿ  ೭೫% ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ೫೫% ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಕ್ಷರತೆ ಹೊಂದಿದೆ.

==ರಾಜಕೀಯ==

ಗ್ರಾಮವು [[ವಿಜಯಪುರ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ ಲೋಕಸಭಾ]] ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.

==ಬ್ಯಾಂಕ್==

* ವಿಜಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕಲಕೇರಿ
* ಡಿ.ಸಿ.ಸಿ.ಬ್ಯಾಂಕ, ಕಲಕೇರಿ

==ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ==

* ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪುರ್ವ ಬಾಲಕರ ಉಚಿತ ಪ್ರಸಾದನಿಲಯ, ಕಲಕೇರಿ

==ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ==

* ಕಲಕೇರಿ, ಬಿಂಜಲಬಾವಿ, ರಾಂಪೂರ ಪಿ ಟಿ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಗ್ರೇಡ್ 1 ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್, ಕಲಕೇರಿ 

==ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ==

* ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ, ಕಲಕೇರಿ
* ಕಲಕೇರಿ - 586118 (ಹುಣಶ್ಯಾಳ(ಎಸ್.ಡಿ.ಜಿ), ಕೆರೂಟಗಿ, ಕೆಸರಟ್ಟಿ, ನೀರಲಗಿ, ತಿಳಿಗೂಳ, ಆಲಗೂರ, ಅಸ್ಕಿ, ಬೆಕಿನಾಳ, ಬಿಂಜಳಭಾವಿ).

==ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಖಾದಿ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ==

* 33 ಕೆವಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿವರ್ತನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ==

* ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ==

* ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಪತ್ತಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ==

* ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘ, ಕಲಕೇರಿ

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ==

* ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಕಲಕೇರಿ

==ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ==

* ಸರಕಾರಿ ವಾಹನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಲಕೇರಿ

[[ವಿಜಯಪುರ]]

[[ಕರ್ನಾಟಕ]]

{{ಬಿಜಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಿಂದಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲಕೇರಿ]]</text>
      <sha1>4qisvvaliwh2092oxa6vtz9ifqi1gc4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅತ್ತಿಮರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61584</id>
    <revision>
      <id>1427850</id>
      <parentid>1334508</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T08:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pragathi. BH</username>
        <id>88266</id>
      </contributor>
      <comment>/* ವರ್ಣನೆ */</comment>
      <origin>1427850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10770" sha1="14iddhhms6r5nmlghfm240qcddgc4n1" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = ''ಅತ್ತಿಮರ''
|image = Ficus - racemosa.JPG
|regnum = Plantae
|unranked_divisio = [[Angiosperms]]
|unranked_classis = Eudicots
|unranked_ordo = [[Rosids]]
|ordo = [[Rosales]]
|familia = [[Moraceae]]
|genus = ''[[Ficus]]''
|species = '''''F. racemosa'''''
|binomial = ''Ficus racemosa''
|binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]
|synonyms = ''Ficus glomerata'' &lt;small&gt;Roxb.&lt;/small&gt;
}}
'''ಅತ್ತಿಮರ'''ಇದರ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು ಫೈಕಸ್ ರೆಸೆಮೊಸಾ. ಹಳ್ಳಗಳ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಧಾರಣ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. ದಪ್ಪ ಟೊಂಗೆ ಮತ್ತು ಬೊಡ್ಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ಚ್, ಜುಲೈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಹಣ್ಣುಗಳಾಗುತ್ತವೆ.[[ಕುರಿ]], [[ಮೇಕೆ|ಆಡು]], ದನಕರುಗಳಿಗೆ ಇದರ ಎಲೆಯನ್ನು ಮೇವಾಗಿ ತಿನ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಇದು ನೆರಳಿನ ಗಿಡ. ಇದರ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಹಲಗೆ, ಚಕ್ಕಡಿಗಳ ಹಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರಗಿನ ಹುಳುವನ್ನು ಕೂಡ ಈ ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕುವರು.
==ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಮಗಳು==
ತಮಿಳು-ಅತ್ತಿಮರಮ್, ಅದವು, ಅರೇ ತೆಲುಗು-ಅತ್ತಿಮಾನು, ಮೇಡಿ ತುಳು-ಅರ್ತಿಮರ ಮಲೆಯಾಳಮ್-ಅತ್ತಿ  ಸಂಸ್ಕೃತ-ಔದುಂಬರಮ್,ಹರಿತಾಕ್ಷ್,ಯಜ್ಞವೃಕ್ಷ   &lt;ref name=&quot;ಅತ್ತಿಮರ&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |title=FiveHundredIndianPlants |publisher=ca.archive.org |trans-title=ಅತ್ತಿಮರ}}&lt;/ref&gt;
==ವರ್ಣನೆ==
10-15 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುವ ಸದಾ ಹಸಿರು ವೃಕ್ಷ, ಎಲೆ, ಕಾಯಿ, ಫಲ, ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಹಳದೀ ವರ್ಣದ, ಅಂಟಾದ ಹಾಲು ಬರುವುದು, ಕಾಯಿ ಹಸಿರಾಗಿದ್ದು, ಗುಂಡಾಗಿರುವುದು. ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು. ಹಣ್ಣು ಮೃದುವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಮಳವಿರುವುದು. ಹೋಳು ಮಾಡಿದಾಗ ಒಳಗಡೆ ಇರುವೆಗಳಿರುವುವು. ಇರುವೆಗಳ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುವುವು. ಒಳಗಡೆ ಸಣ್ಣ ಬೀಜಗಳು ನೂರಾರು ಇರುವುವು. ರೆಂಬೆಗಳ ತುಂಬಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾಗಳಾಗಿ ಕಾಯಿ ಬಿಡುವುದು. ಬಹು ಪರಿಚಿತ ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಾಲು ಮರಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಊರ ಗುಂಡು ತೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋತಿಗಳು, ಅಳಿಲು, ಗಿಣಿ, ಮತ್ತು ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟಿದಾಯಕವೂ ಹೌದು.

ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಗಿಡವು ಒಣ-ಉಷ್ಣ ಹವೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ಆರಂಭ ಗಿಡ ನೆಡಲು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲ. ಸಸಿ ಬಲಿಯುವ ತನಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು ಅಗತ್ಯ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಯಿ ಬಿಡಲು ಶುರು ಮಾಡುವ ಈ ಮರಗಳು ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ್ ಬಾಳಿಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳಿದ್ದು, ಕೊಯ್ಲಿನ್ ಸೀಸನ್ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬಿರಿಯುವುದು ಉಂಟು. ಹೂವುಗಳು ಅತಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಕಾಣಸಿಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಗೊಂಚಲು ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಜೆಲ್ಲಿಯಂತಹ ಮಾಂಸಲ ತಿರುಳುಳ್ಳ ಸಿಹಿ ಸಹಿತ ಸ್ವಾದಿಷ್ಟ ಅಂಜೂರ ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಪುಂಜಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಣಜೀರಿಗೆ ಹುಳಗಳ ಭಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ೨-೩ ಹೋಳುಗಳಾಗಿಸಿ ಕಡು ಬಿಸಲಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಒಣಗಿಸಿ ಬಳಿಕ ತಿನ್ನುವುದು ಒಳ್ಳಯದು. ಪ್ರತಿಶತ ೯೦ ರಷ್ಟು ಔದುಂಬರದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿಯೇ ಡ್ರ್ಯೆಫ್ರುಟ್ ಅಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
[[ಚಿತ್ರ:ಅರ್ತಿದ ಮರ.webm|thumb]]
===ಸರಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು===
ಉಷ್ಣ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ತಿ ಹಣ್ಣು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಡನೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಲದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಕಫದ ಬಾಧೆ, ರಕ್ತನಾಳದ ದೋಷ ಉಪಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಬಟ್ಟಿ ಬೀಳುವುದು== 
ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಡಗಡ ಶಬ್ದ, ನೋವು ಮತ್ತು ನೀರಿನಂತೆ ಬೇದಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಈ ಉಪಚಾರದಿಂದ ಶಮನವಾಗುವುದು. ಅತ್ತಿಮರದ ಬುಡದ ಹಾಲನ್ನು ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಸುತ್ತ ಲೇಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗುಂಡಾದ ಮಡಿಕೆಯ ಚೂರನ್ನು ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಮೇಲೆ ಇಡುವುದು. ಅಂಟಾಗಿರುವ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಲ್ಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದರ ಸುತ್ತ ಬುಡದಲ್ಲಿರುವ ನಯವಾದ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟುವುದು. 
==ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಹುಮೂತ್ರಕ್ಕೆ== 
ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಕ್ವವಾದ, ಹುಳುಕಿಲ್ಲದ, ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅತ್ತಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ, ನಯವಾದ ವಸ್ತ್ರಗಾಳಿತ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು. 1\2 ಟೀ ಚಮಚ ಚೂರ್ಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜೇನು ಬೆರೆಸಿ ನೆಕ್ಕುವುದು. ದಿವಸಕ್ಕೆ ಎರಡು ವೇಳೆ ಸೇವಿಸುವುದು. 
==ಬೇಧಿಯಲ್ಲಿ==
ಅತ್ತಿಯ ಹಾಲನ್ನು ಸಕ್ಕರೆ ಪುಡಿ ಸಮೇತ ಸೇವಿಸುವುದು.
==ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಾವು==
ಅತ್ತಿ ಎಲೆಗಳ ರಸವನ್ನು ಹಿಂಡಿ, ಜವೆ ಗೋದಿ ಹಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲೆಸಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಾವುಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿ, ಬಟ್ಟೆ ವಾಸಿಯಾಗುವುದು. ಕೀವು ಸೋರುತ್ತಿರುವ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸಿದರೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗುಣವಾಗುವುವು.
==ಗಂಡಮಾಲೆ, ಕೆನ್ನೆ ಬೀಗು== 
ಅತ್ತಿಮರದ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಗಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸುರಿಯುವ ಹಾಲನ್ನು ಮಡಕೆ ಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿ, ಕೆನ್ನೆ ಬೀಗಿರುವ ಕಡೆ ಲೇಪಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅತ್ತಿ ಮರದ ಬೇರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಹಿಂಗು ಮತ್ತು ಹರಳೆಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಲೇಪಿಸುವುದು.
==ಮೊಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಾವು ಮತ್ತು ಗಂಟು==
ಒಂದು ಹಿಡಿ ಅತ್ತಿಯ ಹಸಿರೆಲೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ, ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಸಿ, ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ರಸವನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವುದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಜವೆಗೋದಿಯ ಹಿಟ್ಟಿಗೆ ಈ ರಸವನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ, ಮೊಲೆಯ ಬಾವಿಗೆ ಕಟ್ಟುವುದು.
==ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆಯಲ್ಲಿ==
ಅತ್ತಿ ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ನೆರಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಿ ವಸ್ತ್ರಗಾಳಿತ ಚೂರ್ಣ ಮಾಡುವುದು, ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚ ಪುಡಿಯನ್ನು ಮರಳುವ ನೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಕಷಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಆರಿದ ಕಷಾಯವನ್ನು ವೇಳೆಗೆ ಎರಡು ಟೀ ಚಮಚದಂತೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲ ಸೇವಿಸುವುದು.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಉಜಿರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಲೇಖನಗಳು]]</text>
      <sha1>14iddhhms6r5nmlghfm240qcddgc4n1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63205</id>
    <revision>
      <id>1427827</id>
      <parentid>1338391</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T23:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chongkian</username>
        <id>17607</id>
      </contributor>
      <origin>1427827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12443" sha1="lhxtg6bfw2phup26b16zm86zakap4ec" xml:space="preserve">[[File:Nalaikh Mosque - Friday Prayer.jpg|thumb|ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ]]

ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ: ನೀತಿನಿಷ್ಠೆ. [[ಧರ್ಮ]]ತತ್ತ್ವಗಳ ಬೋಧನೆ. ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶವಾಗುಳ್ಳ ಭಾಷಣ (ಸರ್ಮನ್). ಇದೂ ಭಾಷಣದಷ್ಟೇ ಪ್ರಾಚೀನವಾದುದು. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರಿಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನರಿಗೂ ಭಾಷಣ (ಸ್ಪೀಚ್; ಆರೇಷನ್) ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವೆಂಬ ಅಭಿಮತವಿತ್ತು. ಭಾಷಣ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನೇಕರು ಮುಂಬರುತ್ತಿ ದ್ದರು; ಅದನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಅನೇಕ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಷಣ ವಿಧಗಳು ವಿಂಗಡನೆಯಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ವಿಧಕ್ಕೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮಾವಳಿ ಕ್ರಮೇಣ ಏರ್ಪಾಡಾಗಿ ರೂಢಿಗೆ ಬಂತು. ಆ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಯೆಹೂದ್ಯರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರೂ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನೂ ಜನರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿ ದರು ಎಂದು ಬೈಬಲ್ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ಬೆಳೆದು ಚರ್ಚುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿತವಾದ ಅನಂತರ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ನಿಯತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸ್ಥಾನವೂ ಗೌರವವೂ ದಕ್ಕಿತು.	(ಎಸ್.ವಿ.ಆರ್.)
ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ ಹೇಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ: ವೇದವನ್ನು ಅಧ್ಯಾಪನೆ ಮಾಡಿ ಆಚಾರ್ಯ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಅನುಶಾಸನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾದ ಮಾಡಬೇಡ. ಆಚಾರ್ಯನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಧನವನ್ನು ತಂದುಕೊಡು ಸಂತತಿಯನ್ನು ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಳಿಸಬೇಡ. ಸತ್ಯದಿಂದ ಕದಲದಿರು. ಧರ್ಮದಿಂದ ಕದಲದಿರು. ಕುಶಲದಿಂದ ಕದಲದಿರು. ಮಂಗಳಯುಕ್ತವಾದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಕದಲದಿರು. ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ ಪ್ರವಚನಗಳಿಂದ ಕದಲದಿರು. ದೇವಪಿತೃ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಕದಲದಿರು. ತಾಯಿಯೇ ನಿನಗೆ ದೇವರಾಗಲಿ. ತಂದೆಯೇ ನಿನಗೆ ದೇವರಾಗಲಿ. ಅತಿಥಿಯೇ ನಿನಗೆ ದೇವರಾಗಲಿ. ಯಾವ ಕರ್ಮಗಳು ಅನಿಂದಿತವೋ ಅಂಥವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಉಳಿದವನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವ ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಗಳಿವೆಯೋ ಅವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಉಳಿದವನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು. ನಮಗಿಂತ ಉತ್ತಮರಾದ ಯಾವ ಯಾವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿರುವರೋ ಅವರನ್ನು ಆಸನಾದಿಪೂರ್ವಕ ಆದರಿಸಬೇಕು. ಇನ್ನು ಶ್ರೌತಸ್ಮಾರ್ತ ಕರ್ಮವಿಷಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಚಾರವಿಷಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಸಂಶಯವುಂಟಾದಾಗ ವಿಚಾರಕ್ಷಮರೂ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥರೂ ಅಕ್ರೂರರೂ ಅಕಾಮಹತರೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುವರೋ ಹಾಗೆಯೆ ನೀನು ಅಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸು. ಇದು ವಿಧಿ. ಇದು ಉಪದೇಶ. ಇದು ವೇದರಹಸ್ಯ. ಇದು ಈಶ್ವರಾಜ್ಞೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಇದು ಅನುಷ್ಠೇಯ.’
ಬರೆವಣಿಗೆ ಇನ್ನೂ ರೂಢಿಯಿರದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆ ತಲೆಯಿಂದ ತಲೆಗೆ ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ನಡೆದು ಬರುತ್ತಿತ್ತಾದ ಕಾರಣ ಈ ಭಾಷಣ ಅಂದಿನ ಮಾತಿನ ವೈಖರಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉಪದೇಶವಸ್ತು ಎಷ್ಟು ಗಹನವೋ ಮಾತಿನ ಓಘ ಅಷ್ಟು ಸರಳ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಶ. ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ವಾಕ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆ, ನಡುನಡುವೆ ಉದ್ದನೆಯ ವಾಕ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ-ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಭಾಷಣ ಇಂದಿಗೂ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಹೀಗೆಯೇ [[ಬೈಬಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅನೇಕ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ರುವ ಸರ್ಮನ್ ಆನ್ ದಿ ಮೌಂಟ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಬಹುದು. ಇದು ಏಸುವಿನ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೆಲ್ಲ ಕ್ರೋಡೀಕರಣಗೊಂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಸರ್ಮನ್ ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲೇನ್ ಎಂಬಲ್ಲೂ ಬಂದಿವೆ. `ಬಡವರಿಗೇ ದೇವಕೃಪೆ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ದೇವರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನುತಾಪ ಪಡುವವರಿಗೆ ದೇವಾನುತಾಪ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿನೀತರಾಗಿ ನಡೆವವರು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಆಳುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಹಸಿದು ಬಾಯಾರುವವರಿಗೆ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ದಯಾಶೀಲರಿಗೆ ದೇವದಯೆ ಖಂಡಿತ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೃದಯ ಶುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ದೈವಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಂತಿ ದೂತರಾಗಿ ದುಡಿವವರೇ ದೇವರ ಮಕ್ಕಳೆನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ’- ಹೀಗೆ ಮೊದಲಾಗುವ ಈ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಸಾರವನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.	
ನೀತಿನಿಷ್ಠೆಯ ಬೋಧನೆಯೂ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೂ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣದ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವಷ್ಟೆ. ವಿಷಯ ನಿರೂಪಣೆಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ರೋಮನ್ ಭಾಷಣ ವಿಧಾನವೇ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿ. ಏತಕ್ಕೆಂದರೆ ಉಪದೇಶಕರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರಾಚೀನರು, ವಿಶೇಷ ಮುತುವರ್ಜಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಗ್ರಂಥಸ್ಥ ಮಾಡಿದ್ದ ಭಾಷಣವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ (ರೆಟೊರಿಕ್) ಪಂಡಿತರು. ಭಾಷಣವಿದ್ಯೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಪಠ್ಯಾಂಗವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಲೌಕಿಕ ಭಾಷಣದ ರಚನಾ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾಷಣವೂ ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ವಿಷಯ ಶೇಖರಣೆ, ಹಲವಂಶಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಮರ್ಥವಾದ ನಿದರ್ಶನ, ಭಾಷಾಶೈಲಿ-ಇವು ನಾಲ್ಕನ್ನು ಉಪದೇಶಕ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಟ್ಟು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಒಂದೊಂದು ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣವೂ ಸಾರವತ್ತಾದ ಒಂದು ತತ್ತ್ವದ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ಆ ತತ್ತ್ವ ಆದಿ ಮಧ್ಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಿಷ್ಟು ನುಡಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಲ್ಪಡಬೇಕು. ಒಂದೇ ತತ್ತ್ವದ ಪುನರುಕ್ತಿಯಾದರೂ ಉಕ್ತಿಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನೀರಸತೆಯನ್ನೂ ಬೇಸರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಅಂದಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನೀರಸತೆ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಡ್ಯ. ವೈವಿಧ್ಯವೇ ಅದಕ್ಕೆ ಮದ್ದು. ಮುಂದಾವ ವಾಕ್ಯ ಕೇಳಬರುವುದೊ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲ, ನಿರೀಕ್ಷೆ ಆಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಉಪದೇಶಕನ ಕರ್ತವ್ಯ, ಹೊಣೆ, ಸಾರ್ಥಕತೆ. ಆದರೆ ಆಲಿಸುವವರ ಚಿತ್ತಾಹ್ಲಾದವನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಉಪದೇಶಕ ಹಗುರ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಮನತೆತ್ತರೆ ಬೋಧೆಯ ಉದಾತ್ತತೆಗೆ ಭಂಗ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಗಾಂಭೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಕುಂದುತಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಹಾಸ್ಯವೆಂದರೆ ಕುಚೋದ್ಯವಲ್ಲ, ವಿನೋದವಲ್ಲ, ಗಹಗಹ ನಗುವಲ್ಲ; ಲಲಿತವೂ ಸುಂದರ ಮಂದವಿಸ್ಮಿತವನ್ನು ತರುವುದೂ ಆದ ಗಂಭೀರ ಹಾಸ್ಯ-ಎಂದು ಉಪದೇಶಕನೂ ಶ್ರೋತೃಗಳೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣವೇತಕ್ಕೆ ಎಂದು ಕೆಲವರ ಆಕ್ಷೇಪ. ನಿಜವನ್ನು ಆಡು, ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಉಪದೇಶವೂ ಅಡಗಿಲ್ಲವೆ, ಎಂದು ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಇರಬಹುದು, ಆದರೂ ನವನಾಗರಿಕತೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಅದು ಇನ್ನೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಚರ್ಚಿನಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲದೆ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಗಾಗ ಅದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಹಿಂದೆ ಬಲು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ಉಪದೇಶ ಭಾಷಣ ಈಗ ಚಿಕ್ಕಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ತ್ವರಿತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅದು ಅನುರೂಪ.	(ಎಸ್.ವಿ.ಆರ್.)
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ: ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]
[[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>lhxtg6bfw2phup26b16zm86zakap4ec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂವಹನ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69754</id>
    <revision>
      <id>1427820</id>
      <parentid>1364513</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T21:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19078" sha1="59vuvggl0cu60mhn3w1oonhxlw7q9jz" xml:space="preserve">ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಹೊರಗಿನ ಜನರ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂಲಭೂತ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂವಹನವಾಗಿದೆ &lt;ref&gt;http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/002194369303000302&lt;/ref&gt;. ಇದು ಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಗುಂಪಿನ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ, ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ, ಆಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 

ವ್ಯವಹಾರದೊಳಗೆ ಜನರು ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನವು ವ್ಯವಹಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಎಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿಯಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ, ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಗ್ರಾಹಕನ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಸಂವಹನವು ಮೌಖಿಕ ಅಥವಾ ಮೌಖಿಕ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಸಂವಹನ ರೂಪಗಳು ಅಡೆತಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದು ಕಳುಹಿಸುವವರು ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.

==ಅವಲೋಕನ/ಇತಿಹಾಸ==
ಸಂವಹನ ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್‌ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂವಹನವನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ತರಲು ಬಳಸುವ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು.

ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ,  ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ನಡವಳಿಕೆ, ಜಾಹೀರಾತು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು,  ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂವಹನ, ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಖ್ಯಾತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ, ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಆಂತರಿಕ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಈವೆಂಟ್‌ನಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ &lt;ref&gt;https://search.credoreference.com/content/entry/vipcab/business_communication/0{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 

ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂವಹನವು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ &lt;ref&gt;http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/08933189211029561&lt;/ref&gt;.
ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಷೇರುದಾರರ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;https://doi.org/10.1177%2F002194369102800401&lt;/ref&gt;.

==ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನದ ವಿಧಗಳು==

===ಆಂತರಿಕ===
ಜನರ ಗುಂಪು (೪ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ೧ ಪುರುಷ) ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಛೇರಿಯ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಟೇಬಲ್ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನವನ್ನು ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಸಂವಹನ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂವಹನಗಳ ಉದ್ದೇಶವು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಆಗಿರುತ್ತವೆ&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Business_communication#cite_note-6&lt;/ref&gt;.

ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ವ್ಯವಹಾರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಒಂದು ಹಂತದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಹರಿವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಸಂವಹನವು (&quot;ಮೇಲ್-ಕೆಳಗಿನ ಸಂವಹನ&quot;) ಕೆಲಸಗಾರನಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ನೌಕರರ ಒತ್ತಡದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ&quot; ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂವಹನವು ಮೆಮೊಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಂತರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಟಾಪ್-ಡೌನ್ ಸಂವಹನವು ಸಹಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂವಹನವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗಿ ಮೈಕ್ರೋಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಂತೆ ನೋಡಬಹುದು. ಮೇಲ್ಮುಖ ಸಂವಹನವು ವ್ಯವಹಾರದೊಳಗಿನ ಯಾವುದೇ ಸಂವಹನವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳ ಹಂತದ ಕೆಲಸಗಾರರು ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಲಹೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ಮೇಲ್ಮುಖ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತಲ ಸಂವಹನ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

===ಬಾಹ್ಯ===
ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂವಹನವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನವು ಪರಸ್ಪರ ಗುರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ, ಮನವೊಲಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲಭೂತ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ &lt;ref&gt;https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1051712X.2018.1532664&lt;/ref&gt;.

ಕಂಪನಿಯು ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿವರಗಳು ಅಥವಾ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಗ್ರಾಹಕ ಸಂವಹನ ಅಥವಾ ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಟು-ಕನ್ಸೂಮರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಉತ್ಪನ್ನದ (ಅಥವಾ ಸೇವೆ) ಮೇಲೆ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

==ವ್ಯವಹಾರ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳು==
ಈ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂವಹನವು ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಂವಹನ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಮೌಖಿಕ ಸಂವಹನದ ಕೆಲವು ರೂಪಗಳು
*[[ಅಂತರಜಾಲ]]
*[[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
*[[ಮಾಧ್ಯಮ]]
*[[ರೇಡಿಯೋ]]

ಅಮೌಖಿಕ ಸಂವಹನದ ಕೆಲವು ರೂಪಗಳು
*[[ದೇಹ ಭಾಷೆ]]
*ಮೂಕ ಭಾಷೆ
*ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಭಾಷಣೆ
*[[ಪೂರಕ ಭಾಷೆ]]

ದೂರದರ್ಶನವು ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ಸಂವಹನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ. ವರದಿಗಳ ನಕಲುಗಳು ಅಥವಾ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪವರ್‌‍ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಥವಾ ಅಡೋಬ್ ಫ್ಲಾಷ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ವಸ್ತುವಿನಂತಹ ಆಡಿಯೋವಿಶುವಲ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರಗಳಂತಹ ವಿಧಾನಗಳು ದೂರದವರೆಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ೨೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸಂವಹನವು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಇಲಾಖೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ವರದಿಗಳು ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

==ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅಡೆತಡೆಗಳು==
ವ್ಯಾಪಾರದ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವಾಗ ವ್ಯಾಪಾರವು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಹಲವಾರು ಅಡೆತಡೆಗಳಿವೆ. ಅಂತಹ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮಾಹಿತಿ, ಆಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಇತರರು ಬಳಸುವ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

*[[ಭಾಷೆ]]
*[[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]
*[[ವರ್ತನೆ]]
*ಧೋರಣೆ
*ಪರಿಸರ

ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಡಿಕೋಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ನಡುವಿನ ಮನಸ್ಸು, ದೇಹ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

==ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು==
ಉನ್ನತ ಕಲಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂವಹನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಈಗ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವಾಗ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಂವಹನ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶೇಕಡಾ ೯೩ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಂದ ಹುಡುಕಲ್ಪಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

==ಸಂಸ್ಥೆಗಳು==
೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಅವರು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಫಾರ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ (ಎಬಿಸಿ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​ಆಫ್ ಕಾಲೇಜ್ ಟೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು &quot;ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂವಹನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರಶಿಸ್ತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.&quot;
ಐಇಇಇ ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಪಿಸಿಎಸ್) ೨೦೧೦-೦೩-೨೪ ರಲ್ಲಿ ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಿಸರ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂವಹನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಿಚಿಎಸ್‌ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜರ್ನಲ್, ಯುರೋಪ್ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಜರ್ನಲ್‌ನ ಓದುಗರು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಬರಹಗಾರರು, ಮಾಹಿತಿ ವಿನ್ಯಾಸಕರು, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಇತರರು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸಕಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಎನ್ನುವುದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನದ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಘವಾಗಿದೆ. ೬೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂವಹನಕಾರರ ಸದಸ್ಯತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಕಾರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್‌ಗಳು ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾಗಿವೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಸಂವಹನ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]</text>
      <sha1>59vuvggl0cu60mhn3w1oonhxlw7q9jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69783</id>
    <revision>
      <id>1427837</id>
      <parentid>1368736</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T02:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29876" sha1="h55fowbkk5ccs10k46s8bgdikbzrko4" xml:space="preserve">'''ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿ''' ಅಥವಾ '''ಹಣ ನೀಡುವಿಕೆ''' ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]] ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಅಥವಾ ವಿತ್ತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಣವನ್ನು [[ಕೇಂದ್ರಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ರಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಹಣವು ಒಂದು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೀಸಲು [[ಠೇವಣಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=bell&gt;{{cite web |last1=Bell |first1=Stephanie |title=The Role of the State and the Hierarchy of Money |url=https://www.researchgate.net/publication/5208277 |website=Research Gate |publisher=Cambridge Journal of Economics |access-date=29 December 2023}}&lt;/ref&gt;

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಮೀಸಲು ಠೇವಣಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇವು ಖಾತೆದಾರರಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಖಾತೆದಾರರಿಂದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳು, [[ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಠೇವಣಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=bell/&gt;

ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಲಗಳ ಮರುಪಾವತಿ ಮತ್ತು ಡೀಫಾಲ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡುವ ಸಾಲಗಳ ಮೊತ್ತವು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. 

==ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ==
ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನೀತಿಯನ್ನು [[ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿಧಿಸಿದರೆ, ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Federal Reserve Board - Monetary Policy: What Are Its Goals? How Does It Work? |url=https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/monetary-policy-what-are-its-goals-how-does-it-work.htm |website=Board of Governors of the Federal Reserve System |access-date=15 August 2023 |language=en |date=July 29, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://fixingtheeconomists.wordpress.com/2014/08/15/does-the-central-banks-control-long-term-interest-rates-a-glance-at-operation-twist/|title= Does the Central Bank Control Long-Term Interest Rates?: A Glance at Operation Twist|last= Pilkington|first= Philip|date= 15 August 2014|website= Fixing the economists|access-date=8 March 2018 }}&lt;/ref&gt;  ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=fedmon&gt;{{cite web |url= https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy.htm |title= Monetary Policy |publisher= Federal Reserve Board |date= 2024 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240320175531/https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy.htm |archive-date= March 20, 2024 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಹೂಡಿಕೆ, ಷೇರು ಬೆಲೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ಬಳಕೆ, ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=imfmon&gt;{{cite web |url= https://www.imf.org/en/About/Factsheets/Sheets/2023/monetary-policy-and-central-banking |title= Monetary Policy and Central Banking |publisher= International Monetary Fund |date= 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301165840/https://www.imf.org/en/About/Factsheets/Sheets/2023/monetary-policy-and-central-banking |archive-date= March 1, 2024 }}&lt;/ref&gt; ದೇಶದ ಕರೆನ್ಸಿಯ ವಿನಿಮಯ ದರವು ಅದರ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ತಮ್ಮ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/basics/target.htm |title=Inflation Targeting: Holding the Line |last=Jahan |first=Sarwat |publisher=International Monetary Funds, Finance &amp; Development |access-date=17 October 2023}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಿರ ವಿನಿಮಯ ದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=IMF&gt;{{cite book |last1=Department |first1=International Monetary Fund Monetary and Capital Markets |title=Annual Report on Exchange Arrangements and Exchange Restrictions 2022 |date=26 July 2023 |publisher=International Monetary Fund |isbn=979-8-4002-3526-9 |url=https://www.elibrary.imf.org/display/book/9798400235269/9798400235269.xml?code=imf.org |access-date=17 October 2023 |language=en }}&lt;/ref&gt;  ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಒಂದೇ ಘಟಕದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಧ್ಯ ಆಫ್ರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (Central Bank of Central African States) ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಯುರೋಜೋನ್‌ನಂತಹ ವಿತ್ತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನ ನೀತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದು, ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಠೇವಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅಥವಾ ಭಾಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಖಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಮೂಲಕ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಠೇವಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದೇ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದೇ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Baker |first1=Nick |last2=Rafter |first2=Sally |title=An International Perspective on Monetary Policy Implementation Systems {{!}} Bulletin – June 2022 |url=https://www.rba.gov.au/publications/bulletin/2022/jun/an-international-perspective-on-monetary-policy-implementation-systems.html |publisher=Reserve Bank of Australia |access-date=17 October 2023 |language=en-AU |date=16 June 2022}}&lt;/ref&gt;

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಡ್ಡಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ಎನ್ನುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಡ್ಡಿದರಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವಿತ್ತೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಥವಾ ವಿತ್ತೀಯ ಸರಾಗಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಮೂಲಕ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ವಿತ್ತೀಯ ಸಂಕೋಚನ ಅಥವಾ ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

===ಹಣ ಪೂರೈಕೆ===
[[File:Credit_Mechanics_4_mechanical_interrelationships_governing_the_credit_volume_(Table_1_by_F._Decker_&amp;_C._Goodhart_2021).PNG|thumb|right|upright=2|&quot;ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೆಕಾನಿಕ್ಸ್&quot; ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಹಣವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ನಷ್ಟ (ಅಥವಾ ಬದಲಾಗದಿರುವುದು) ಪಾವತಿಯ ಹರಿವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.]]

&quot;ಹಣ ಪೂರೈಕೆ&quot; ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಒಟ್ಟು, ಸುರಕ್ಷಿತ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=fedms&gt;[https://www.federalreserve.gov/faqs/money_12845.htm Money supply], [[Federal Reserve System|FRS]]&lt;/ref&gt; ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು &quot;ವಿತ್ತೀಯ ಸಮುಚ್ಚಯಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ದ್ರವ್ಯತೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ:

*'''M0''': ಎಂದರೆ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, M0 = ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು + ಯುಎಸ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು + ನಾಣ್ಯಗಳು. 

*'''M1''': ಎಂದರೆ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿನ M0 (ನಗದು/ನಾಣ್ಯ) ನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ, ಜೊತೆಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಠೇವಣಿಗಳ ಮೊತ್ತ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಚೆಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಠೇವಣಿಗಳು (ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್ ಖಾತೆಯ ನೆಗೋಶಬಲ್ ಆರ್ಡರ್‌ಗಳು) ಸೇರಿರುವ ಮೊತ್ತ. 

*'''M2''': M1 + ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ|ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು]], ಹಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಖಾತೆಗಳು, ಚಿಲ್ಲರೆ ಮನಿ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಸಮಯ ಠೇವಣಿಗಳು (ಯಾವುದೇ ಠೇವಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು $100,000 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ಸೇರಿರುವ ಮೊತ್ತ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಖಜಾನೆ ಅಥವಾ ಇತರ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೋಹದ ನಾಣ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. 

ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಯು ವಿಶಾಲವಾದ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಒಟ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ೩೦ ರಿಂದ ೧ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಶದಿಂದ ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ೮ ರಿಂದ ೧ ರ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Palgrave&quot;&gt;{{cite book |last1=Friedman |first1=Benjamin M. |chapter=Money Supply |chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1057/978-1-349-95121-5_875-2 |title=The New Palgrave Dictionary of Economics |publisher=Palgrave Macmillan UK |pages=1–10 |language=en |doi=10.1057/978-1-349-95121-5_875-2 |date=2017|isbn=978-1-349-95121-5 }}&lt;/ref&gt;

===ಸಾಲದ ಹಣಗಳಿಕೆ===
&quot;ಸಾಲದ ಹಣಗಳಿಕೆ&quot; ಎಂಬ ಪದವು, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣವನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುಎಸ್ ಖಜಾನೆಯಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Berkeley2020&quot;&gt;{{cite web |last1=Berkeley |first1=Andrew |title=An Accounting Model of the UK Exchequer |url=https://gimms.org.uk/wp-content/uploads/2021/02/An-Accounting-Model-of-the-UK-Exchequer-2nd-edition.pdf |website=gimms.org.uk |access-date=26 May 2024}}&lt;/ref&gt;

ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಲದ ಸರಿಸುಮಾರು ೭೦% ಅನ್ನು &quot;ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ&quot; ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.ecb.europa.eu/mopo/eaec/fiscal/html/index.en.html Fiscal policies], ECB&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸರಿಸುಮಾರು ೪೪೦ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ JP¥ (ಅಂದಾಜು $೪ ಟ್ರಿಲಿಯನ್) ಅಥವಾ ೪೦% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಲ್ಲಾ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.businessinsider.com/japans-1-trillion-yen-of-debt-2013-8|title=Japan's Debt Has Officially Passed ¥1,000,000,000,000,000 — No Problem|last= Evans-Pritchard|first= Ambrose|author-link= Ambrose Evans-Pritchard|date= 10 August 2013|website= [[The Daily Telegraph]]|access-date=8 March 2018 }}&lt;/ref&gt;

===ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು===
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು, ಇದನ್ನು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಖಾತೆಯಿಂದ ಮೀಸಲು ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ಠೇವಣಿಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಮೀಸಲು ಠೇವಣಿಗಳಿಗೆ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಂತಹ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 

===ಹಣದ ಗುಣಕ===
ಹಣದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣದ ಗುಣಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ.

[[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]] [[ಹಣ|ಹಣವನ್ನು]] ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=mcleay&gt;{{cite web |url= https://www.bankofengland.co.uk/-/media/boe/files/quarterly-bulletin/2014/money-creation-in-the-modern-economy.pdf|title= Money creation in the modern economy|last1= McLeay|first1= Michael|last2= Radia |first2= Amar|last3= Thomas |first3= Ryland|date= 2014|website= Quarterly Bulletin|publisher= [[Bank of England]]|access-date=8 March 2018 }}&lt;/ref&gt;  ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೇಶದ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಮೀಸಲು ಠೇವಣಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Revill |first=John |date=June 11, 2018 |title=Swiss voters reject campaign to radically alter banking system |url=https://www.reuters.com/article/idUSKBN1J60C0/ |access-date=July 6, 2024 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Werner |first=Richard |date=March 14, 2023 |title=Why central banks are too powerful and have created our inflation crisis – by the banking expert who pioneered quantitative easing |url=https://theconversation.com/why-central-banks-are-too-powerful-and-have-created-our-inflation-crisis-by-the-banking-expert-who-pioneered-quantitative-easing-201158 |access-date=July 6, 2024 |work=[[The Conversation (website)|The Conversation]]}}&lt;/ref&gt;

ಬಂಡವಾಳದ ಸಮರ್ಪಕತೆಯ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಲಗಳನ್ನು (ಆಸ್ತಿಗಳು) ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಿದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಂಡವಾಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. 

==ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮಟ್ಟ==
ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಭೌತಿಕ ಕರೆನ್ಸಿಯ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. 
ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹಣದ ಗುಣಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಮೀಸಲು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ರಚಿಸುವ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Ihrig |first1=Jane |last2=Weinbach |first2=Gretchen C. |last3=Wolla |first3=Scott A. |title=Teaching the Linkage Between Banks and the Fed: R.I.P. Money Multiplier |url=https://research.stlouisfed.org/publications/page1-econ/2021/09/17/teaching-the-linkage-between-banks-and-the-fed-r-i-p-money-multiplier |website=research.stlouisfed.org |access-date=18 October 2023 |language=en |date=September 2021}}&lt;/ref&gt; ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೀಸಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ.

==ಹಣದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ==
ಜೋಸೆಫ್ ಶುಂಪೀಟರ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಹಣದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಹಣ ಪೂರೈಕೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆದಾರರಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು &quot;ಉತ್ಪಾದಕ ಸಾಲ ಸೃಷ್ಟಿ&quot; (ಪೂರ್ಣ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು) ಮತ್ತು &quot;ಅನುತ್ಪಾದಕ ಸಾಲ ಸೃಷ್ಟಿ&quot; (ಗ್ರಾಹಕ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ-ಬೆಲೆಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಣದುಬ್ಬರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ) ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last= Schumpeter|first= Joseph A.|date= 1996|orig-year=1954|title= History of Economic Analysis|publisher= Oxford University Press|isbn= 978-0195105599|author-link=Joseph A. Schumpeter}}&lt;/ref&gt;

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮೊದಲು ಸಾಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೀಸಲು ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಸಾಲ ನೀಡಬೇಕೆ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮೀಸಲು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಅವರ ಠೇವಣಿಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರ ವ್ಯವಹಾರದ ಸ್ಥಿತಿ, ಸಾಲದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂತಹ ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸಾಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Money and Inflation|last=Wray|first=L. Randall|author-link=L. Randall Wray |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1010331|date=1 September 2000|publisher=[[University of Missouri-Kansas City]]|language=en|ssrn = 1010331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;BoE (2019): [https://www.bankofengland.co.uk/explainers/how-is-money-created How is money created]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Frank Decker, Charles A.E. Goodhart: ''Wilhelm Lautenbach’s credit-mechanics – a precursor to the current money supply debate'', Taylor &amp; Francis, 2021, DOI=10.1080/09672567.2021.1963796.&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ==
*{{cite web |url= https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2012/09/pdf/basics.pdf|title=What Is Money?|last1= Asmundson|first1= Irena |last2= Oner|first2= Ceyda|date= September 2012|website= Finance &amp; Development|publisher= [[IMF]]|access-date=8 March 2018 }}
*[http://www.federalreserve.gov/releases/h6/hist/h6hist1.htm Federal Reserve historical statistics] (11 June 2009) {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090605101615/http://www.federalreserve.gov/releases/h6/hist/h6hist1.htm |date=June 5, 2009 }}
*{{cite book |last= Hegeland|first= Hugo |date= 1970|orig-year=1954 |edition=7|title= Multiplier Theory|publisher= Harvard University Press|isbn= 978-0678001622}}
*{{cite book|last=Mankiw |first=N. Gregory |author-link=N. Gregory Mankiw |title=Macroeconomics |publisher=Worth |year=2012 |edition=8th|isbn=978-1429240024 |pages=81–107}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
*&quot;[http://www.bis.org/publ/cpss55.pdf The Role of Central Bank Money in Payment Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080909222757/http://www.bis.org/publ/cpss55.pdf |date=2008-09-09 }}&quot;, [[Bank for International Settlements]], August 2003
*[[Bill Mitchell (economist)|Mitchell, William]] (2009) &quot;[http://bilbo.economicoutlook.net/blog/?p=332 Deficit spending 101: Part 1]&quot;; &quot;[http://bilbo.economicoutlook.net/blog/?p=352 Part 2]&quot;; &quot;[http://bilbo.economicoutlook.net/blog/?p=381 Part 3]&quot;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್]]</text>
      <sha1>h55fowbkk5ccs10k46s8bgdikbzrko4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72023</id>
    <revision>
      <id>1427825</id>
      <parentid>1365972</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T23:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19913" sha1="b8ma3h7rxjv8ik0xudeglcssk7bovob" xml:space="preserve">==ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ==

ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ, ಮಾರ್ಗ, ಅಥವಾ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೆಲವು ಅಂಶ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿತರಣಾ ಮೂಲಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ.&lt;ref name=&quot;Report:Defining Blended Learning&quot;&gt;Friesen, Norm (2012). [http://learningspaces.org/papers/Defining_Blended_Learning_NF.pdf &quot;Report:Defining Blended Learning&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150501020230/http://learningspaces.org/papers/Defining_Blended_Learning_NF.pdf |date=2015-05-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Blended Learning: A Disruptive Innovation|url=http://www.knewton.com/blended-learning/|publisher=Knewton|access-date=2015-09-12|archive-date=2015-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925234249/https://www.knewton.com/blended-learning/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.innosightinstitute.org/innosight/wp-content/uploads/2012/05/Classifying-K-12-blended-learning2.pdf |title=Blended Learning (Staker / Horn – May 2012) |format=PDF |date= |accessdate=2013-10-24 |archive-date=2013-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130821034813/http://www.innosightinstitute.org/innosight/wp-content/uploads/2012/05/Classifying-K-12-blended-learning2.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ, ಮಾರ್ಗ, ಅಥವಾ ವೇಗದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೆಲವು ಅಂಶ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ವಿತರಣಾ ಮೂಲಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಕಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೂ &quot;ಇಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾರೆ&quot; ಶಾಲೆಯ ರಚನೆ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮುಖ ಮುಖಿ ತರಗತಿಯ ವಿಧಾನಗಳು [[educational technology|computer-mediated activities]] ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.&lt;ref name=&quot;post1&quot;&gt;Strauss, Valerie (22 September 2012). [http://www.washingtonpost.com/blogs/answer-sheet/post/three-fears-about-blended-learning/2012/09/22/56af57cc-035d-11e2-91e7-2962c74e7738_blog.html Three fears about blended learning], ''[[The Washington Post]]''&lt;/ref&gt;

ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಡೇಟಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಗ್ರಾಹಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶ ಉಲ್ಲೇಖ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Harel Caperton | first1 = Idit | year = 2012 | title = Learning to Make Games for Impact | url = | journal = The Journal of Media Literacy | volume = 59 | issue = 1| pages = 28–38 }}&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಾಧನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Jacob&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Jacob | first1 = Anna M | year = 2011 | title = Benefits and Barriers to the Hybridization of Schools | url = http://www.jeppa.org/wp-content/uploads/2011/11/November20115.pdf | format = PDF | journal = Journal of Education Policy, Planning and Administration | volume = 1 | issue = 1 | pages = 61–82 | access-date = 2015-09-12 | archive-date = 2013-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130927230512/http://www.jeppa.org/wp-content/uploads/2011/11/November20115.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಪರಿಭಾಷೆ ===
ಪದಗಳು &quot;ಸಂಯೋಜಿತ&quot;, &quot;ಹೈಬ್ರಿಡ್&quot;, &quot;ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಸೂಚನಾ,&quot; &quot;ವೆಬ್ ವರ್ಧಿತ ಸೂಚನೆ,&quot; ಮತ್ತು &quot;ಮಿಶ್ರ ಮೋಡ್ ಸೂಚನೆ&quot; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದಲು ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Martyn|first=Margie|title=The hybrid online model: Good practice.|journal=Educause Quarterly|year=2003|pages=18–23}}&lt;/ref&gt; ಮಿಶ್ರಿತ ಕಲಿಯುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ರಷ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಭಾಷೆ ದೃಢವಾಗಿ 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಬಗ್ಗೆ ರವರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಪದದ ಉಲ್ಲೇಖ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ಅಟ್ಲಾಂಟದ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ಕಲಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಹೆಸರಿನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ 1999ರ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಲೇಖನ ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತದೆ, &quot;ಕಂಪನಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 220 ಆನ್ ಲೈನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿ ಅದರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪಠ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;Interactive Learning Centers Announces Name Change to EPIC Learning. (1999, March 5). The Free Library. (1999). Retrieved October 18, 2013 from http://www.thefreelibrary.com/Interactive+Learning+Centers+Announces+Name+Change+to+EPIC+Learning.-a054024665 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305050237/http://www.thefreelibrary.com/Interactive+Learning+Centers+Announces+Name+Change+to+EPIC+Learning.-a054024665 |date=2016-03-05 }}&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ 2006 ರವರೆಗೆ ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ವಿವಿಧ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಭೊಂಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಾಮ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ಮೊದಲ ಹ್ಯಾಂಡ್ಬುಕ್ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ   ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ವಿಭಿನ್ನವಾಯ್ತು. ಗ್ರಹಾಂ ಪದದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅವರೇ ಅದನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದರು.  &quot;ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಸೂಚನಾ ಜೊತೆ ಮುಖಾ ಮುಖಿ ಸೂಚನಾ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಎಂದು ಅವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸದರು.&quot;&lt;ref&gt;Bonk, C.J., &amp; Graham, C.R. (2006). The handbook of blended learning environments: Global perspectives, local designs. San Francisco: Jossey‐Bass/Pfeiffer. p.5&lt;/ref&gt; ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಂಯೋಜಿತ ಪದದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ &quot;ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಸ್ಥಾಪಿತ ತರಗತಿಯ ರೂಪಗಳು, ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಶಿಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಭೌತಿಕ ಸಹ ಉಪಸ್ಥಿತಿ.&quot; ಈದಕ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Report:Defining Blended Learning&quot;/&gt;

=== ಇತಿಹಾಸ ===

1960ರಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಮೇನ್ಫ್ರೇಂಗಳು ಮತ್ತು ಮಿನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧಕ ನೇತೃತ್ವದ ತರಬೇತಿ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕ ಮಾತ್ರ ಅನೇಕ ಜನರನ್ನು ಬೋಧಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;http://media.wiley.com/product_data/excerpt/67/07879729/0787972967.pdf&lt;/ref&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ,[[PLATO (computer system)|PLATO]] (Programmed Logic for Automatic Teaching Operations), ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಡಾಟಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. PLATO ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕ್ಲಾಸ್ ನಿಂದ ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ವರೆಗೆ ಕೋರ್ಸ್ ನೀಡಿತು. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.atarimagazines.com/v3n3/platorising.html |title=Plato Rising |publisher=Atarimagazines.com |date= |accessdate=2013-10-24 |archive-date=2013-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055616/http://www.atarimagazines.com/v3n3/platorising.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[Mainframe computer|Mainframe]] ಆಧಾರಿತ ತರಬೇತಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಅದು 1970 ರಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಲೈವ್ ವೀಡಿಯೊಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ಜ ಜನರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. 1990 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, 56 ಕೆ ಮೊಡೆಮ್ಗಳು ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಡ್ವಿಡ್ತ್ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ [[CD-ROM]]s ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಬಲ ಸ್ವರೂಪ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕೋರ್ಸ್ ಮುಗಿಯುಕದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವೂದು CD-ROMದು ಮಿತಿಯ ಆಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ [[learning management system]]s ಇದರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಡಲು ಅನುಕೂಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂದಡಿತು. ವಿಮಾನಯಾನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಒಬ್ಬರು ಹೇಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ, ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ,ಮತ್ತು ಯಾರಾದರೂ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಯ್ತು. AICC, [[Aviation Industry Computer-Based Training Committee]], 1988 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೋಯಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಲಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು CD-ROM ಬಳಸಲಾಯ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ಆನ್ಲೈನ್ ನೀಡಬಹುದು ಆದರೂ ಕಲಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೆ CD-ROM ಇನ್ನೂ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ವೆಬ್ ಕಾಸ್ಟ್ಂಗ್ ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೊ ಇದು ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಕಲಿಕೆ ರವಾನಿಸಲು ಕೆಲವು ವಾಹಿನಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಖಾನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Coach resources |url=https://www.khanacademy.org/coach-res/case-studies |title=in the real world &amp;#124; Coach resources |publisher=Khan Academy |date=2012-10-11 |accessdate=2013-10-24}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಾದರಿಗಳು ===

ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಕಡಿಮೆ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಇದು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಪದ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref&gt;Oliver M, Trigwell K (2005) &quot;Can 'Blended Learning' Be Redeemed?'&quot; E-Learning, Volume 2, Number1 [http://www.wwwords.co.uk/pdf/validate.asp? j=elea&amp;vol=2&amp;issue=1&amp;year=2005&amp;article=3_Oliver_ELEA_2_1_web]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಥಿಂಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂಯೋಜಿತ ಕಲಿಕೆನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರು ಮಾದರಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://learningspaces.org/papers/Defining_Blended_Learning_NF.pdf |title=Friesen (2012) &quot;Report: Defining Blended Learning&quot; |access-date=2015-09-12 |archive-date=2015-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150501020230/http://learningspaces.org/papers/Defining_Blended_Learning_NF.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಫ಼ೆಸ್ ಟು ಫ಼ೆಸ್ ಡ್ರೈವರ್- ಇಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ಮುಲಕ ಕಲಿಸತ್ತಾರೆ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dreambox.com/blog/6-models-blended-learning | title=6 Models of Blended Learning | publisher=[[DreamBox (company)|DreamBox]] | accessdate=2014-11-25 | archive-date=2015-09-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150923220345/http://www.dreambox.com/blog/6-models-blended-learning | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* ರೋಟೆಶನ್ (ತಿರುಗುವಿಕೆ)- ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖಾ ಮುಖಿ  ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.districtadministration.com/article/different-faces-blended-learning | title=Different Faces of Blended Learning | publisher=District Administration | accessdate=2014-11-25 | author=DeNisco, Alison | archive-date=2015-09-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150923215235/http://www.districtadministration.com/article/different-faces-blended-learning | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.edelements.com/rotational-models-work-for-any-classroom | title=Rotational models work for any classroom | publisher=Education Elements | accessdate=2014-06-05 | author=Anthony Kim}}&lt;/ref&gt;

* ಫ್ಲೆಕ್ಸ್- ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಮುಖಾಂತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮುಖ ಮುಖಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಕೊಡೂತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.educatorstechnology.com/2014/04/the-four-important-models-of-blended.html | title=The Four Important Models of Blended Learning Teachers Should Know About | publisher=Educational Technology and Mobile Learning | accessdate=2014-11-25 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* ಲ್ಯಾಬ್ಗಳು - ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಎಲ್ಲಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಮುಖಾಂತರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಭೌತಿಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.connectionslearning.com/Libraries/Institutional_Sales/Blended_Learning_Primer__FINAL_1.pdf | title=Blended Learning: How Brick-and-Mortar Schools are Taking Advantage of Online Learning Options | publisher=Connections Learning | accessdate=2014-11-25 | archive-date=2015-04-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150412075105/http://www.connectionslearning.com/Libraries/Institutional_Sales/Blended_Learning_Primer__FINAL_1.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ===
{{reflist}}

* ಸೆಲ್ಫ ಬ್ಲೆಂಡ್ - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಆನ್ಲೈನ್ ಕೋರ್ಸ್  ಮೂಲಕ ಮಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://aspirepublicschools.org/media/filer_public/2013/07/22/aspire-blended-learning-handbook-2013.pdf | title=Blended Learning 101 | publisher=Aspire Public Schools | accessdate=2014-11-25 | archive-date=2014-10-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141021130409/http://aspirepublicschools.org/media/filer_public/2013/07/22/aspire-blended-learning-handbook-2013.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

* ಆನ್ಲೈನ್ ಡ್ರೆವರ್- ಎಲ್ಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆ ಮುಖಾಂತರ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಖಾ ಮುಖಿ ಸಭೆಗಳು ನಿಗದಿತ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.idahodigitallearning.org/Portals/0/Files/6%20Blended%20Learning%20Models.pdf | title=6 Models of Blended Learning | publisher=Idaho Digital Learning | accessdate=2014-11-25 | archive-date=2014-08-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140801173544/http://www.idahodigitallearning.org/Portals/0/Files/6%20Blended%20Learning%20Models.pdf | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>b8ma3h7rxjv8ik0xudeglcssk7bovob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೆರಿಡಿಯನ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>89309</id>
    <revision>
      <id>1427808</id>
      <parentid>1359916</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T14:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16633" sha1="565farjm6wlb7l8lelq8durjnhisygs" xml:space="preserve">ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ.,ಮೆರಿಡಿಯನಾ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ (ಅಲಿಸರ್ಡಾ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ ಮತ್ತು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ ಎಂದು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/Meridiana|title=Meridiana Fleet Details and History|website=www.planespotters.net|access-date=2017-08-10|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107031542/https://www.planespotters.net/airline/Meridiana|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಇಟಲಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದರ  ಹೆಡ್ ಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಓಲ್ಬಿಯಾ  ಮುಖ್ಯ ತಳಹದಿ ಒಲ್ಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೋಸ್ಟಾ ಸ್ಮೆರಾಲ್ಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಇದು ಹಲವಾರು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಸ್ಗಳಿಂದ ದೇಶೀಯ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಏರ್ ಇಟಲಿಯನ್ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cleartrip.com/flight-booking/meridiana-airlines.html|title=Meridiana Airlines flight schedule|website=cleartrip.com|access-date=2017-08-10|archive-date=2016-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221145620/http://www.cleartrip.com/flight-booking/meridiana-airlines.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=ಇತಿಹಾಸ=

==ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ==

೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೩ ರಂದು ಅಗಾ ಖಾನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕರೀಮ್ ಅಲ್-ಹುಸೇನಿ ಅವರು ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಲಿಸರ್ಡಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು.

೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, ೩೫% ನಷ್ಟು ಹೊಸ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹೊಸ ಷೇರುದಾರರು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ೩ ಮೇ ೧೯೯೧ ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆಗಳ ನಂತರ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ [[ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]], [[ಪ್ಯಾರಿಸ್]], [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ಫರ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

==ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈಗೆ ಯುರೋಫ್ಲೈಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನ==

ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಇಟಲಿಯ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ  ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈ, ಮತ್ತು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ರಜಾದಿನದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ಚಾರ್ಟರ್ ಹಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದ ಯೂರೋಫ್ಲೈನ ವಿಲೀನದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಮಾನಗಳ ನಿಗದಿತ ನಿರ್ವಾಹಕರು, ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಏರ್ ಇಟಲಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇಟಲಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಏರ್ಲೈನ್ ಇದು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೆರಿಡಿಯಾನಾ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಂದು, ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ, ಏರ್ ಇಟಲಿ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಎಲ್. ನ ಹಿಂದಿನ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಖರೀದಿಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿನ ಗುಂಪನ್ನು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಸ್.ಪಿ.ಎ. ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಏರ್ ಇಟಲಿಯ ೧೦೦% ಸೇರಿದಂತೆ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈನ ೮೯% ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಿಲನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸಚೆಂಜ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯು ಟೆಂಡರ್ ಆಫರ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

==ಹೊಸ ಮೆರಿಡಿಯನಾದಲ್ಲಿ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ==

ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಇಟಲಿ ವಿಲೀನ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ, ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಫ್ಲೈ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ, ಕಡಿಮೆ ಹೆಸರಿನ ಮೆರಿಡಿಯಾನಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು.&lt;ref&gt;http://www.ch-aviation.ch/portal/news/17686-meridiana-drops-fly-brand-name-air-italy-to-become-acmi-provider&lt;/ref&gt; ಮೇ 16 ರಂದು, ಏವಿಯಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೊಸ  ಫ್ಲೈಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೧೩ ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಪ್ರಮುಖ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾಗೆ (ಓಲ್ಬಿಯಾ, ಆಲ್ಗ್ರೆರೋ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಗ್ಲಿಯಾರಿ), ಸಿಸಿಲಿ ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನರಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದಕ್ಕೆ   ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಹಾಗೆ ರಜಾದಿನಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಾದ [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]], [[ಮಾರಿಷಸ್]], [[ಕೀನ್ಯಾ]], ಜಂಜಿಬಾರ್, ಸ್ಯಾಂಟೋ ಡೊಮಿಂಗೊ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿಲನ್ ಮಾಲ್ಪೆನ್ಸಾ ಮತ್ತು  ರೋಮ್ ಫಿಯೆಮಿಸಿನೊದಿಂದ ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.

೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಮಾನಯಾನವು ಮಾಸ್ಕೋ ಡೊಮೊಡೆಡೋವೋ, ಲಂಡನ್ ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್, ಕೀವ್, ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ಮತ್ತು ನೈಸ್ ನಿಂದ ನ್ಯಾಸ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್, ಜಿನಿವಾ, ಲಂಡನ್ ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್, ಟೆಲ್ ಅವಿವ್, ನೈಸ್, ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಿಡಿಜಿ, ಮಾಸ್ಕೊ ಡೊಮೊಡೆಡೋವೋ ಮತ್ತು ಓಲ್ಬಿಯದಿಂದ ಕೀವ್ ಗೆ; ಸಾರ್ಡಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನೆಪಲ್ಸ್, ಕೆಟಾನಿಯ, ಮಿಲನ್ ಲೈನೇಟ್ ಮತ್ತು ವೆರೋನಾ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ದೇಶೀಯ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಅದರ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು.

೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರಿಕ್ವೆಂಟ್ ಫ್ಲೈಯರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಐಬೇರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಏವಿಸ್ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಏರ್ ಇಟಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೋಯಿಂಗ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಏರ್ಬಸ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎರಡು ಎ೩೨೦-೨೦೦ಎಸ್ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://www.ch-aviation.com/portal/news/33700-italys-meridiana-fly-retires-last-airbus-from-service&lt;/ref&gt;

೨೦೧೬ ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕತಾರ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮರೀದಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೪೯ ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

==ಘಟನೆಗಳು==

ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಮ್ ಡಿ೮೨ ಮತ್ತು ಆವಂತಿ ಎಟಿ೪೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬ ೨೦೧೧ರಂದು ಪ್ಯಾಂಟೆಲ್ಲೇರಿಯಾ ಸಮೀಪ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ನಷ್ಟ (೧೫.೦೬.೨೦೧೭ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)

ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಮ್ ಡಿ೮೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೭ ೨೦೧೬ ರಂದು ಓಲ್ಬಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ವೈಫಲ್ಯ (೦೮.೦೮.೨೦೧೬ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ)

೨೦೧೫ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭ ರಂದು ಕ್ಯಾಟಾನಿಯ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಬಿ೭೩೩ ನಿರ್ಗಮನದ ವೇಳೆ ಚಕ್ರ ಬಿಚ್ಸಿತು (ಪ್ರಕಟಿತ ದಿನಾಂಕ ೧೭.೧೨.೨೦೧೫)

'''ಅಪಘಾತ''': ಮೇ ೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಕ್ಯಾಟಾನಿಯ ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಎಮ್ ಡಿ 83, ರನ್ ವೇದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೈರ್ ಸಿಲುಕಿತು

ಸೈಮನ  ಹ್ರಾಡೆಕ್ಯ್, ಶುಕ್ರವಾರ  ಮೇ ೮ ೨೦೦೯ ೨೧:೩೯ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನವೀಕರಿಸಿದ್ದು, ಮಂಗಳವಾರ ಮೇ ೧೨, ೨೦೦೯ ೧೭:೪೭ ರಂದು

ಒಂದು ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಮ್ಯಾಕ್ಡೊನೆಲ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಎಮ್ಡಿ -೮೩,  ಇಐ-ಸಿಆರ್ ಇ ರಜಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್  ಕ್ಯಾಟನಿಯಾದಿಂದ ಐಜಿ-೫೮೫ ವಿಮಾನವು ೧೪೭ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ೬ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಚೆಲಿಸಿತು, ಕೆಟಾನಿಯದಿಂದ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಯಿತು. ೨೧:೦೦ ಸ್ಥಳೀಯ (೧೯: ೦೦ಝೆಡ್). ರನ್ ವೇದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಟೈರ್ ಸಿಲುಕಿತು. ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಂಪ್ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಸಿಬ್ಬಂದಿ ತಮ್ಮ ಟೇಕ್ಆಫ್ ರೋಲ್ ಅನ್ನು
 
ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಬಲವಾದ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಟೇಕ್ಆಫ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು 80 ನಾಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಟೈರ್ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ಮುಖ್ಯ ಗೇರ್ನ ಹೊರಗಿನ ಟೈರ್ ನಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಕಾಣಿಸಿತು,&quot;ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೋನ&quot; ದಲ್ಲಿ  ಕಾಣುವ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಯಾವುದೇ ಗಾಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಳಿದರು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ಗೆ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ  ಹೋದದರು.

ಮುಂದೆ  ಸಂಜೆ ೭ ಗಂಟೆ ವರೆಗೆ  ಸ್ಥಳೀಯ (೦೫:೦೦ಝೆಡ್) ರವರೆಗೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಮರುದಿನ  ವಿಮಾನವನ್ನು ತೆಗೆಸಿ ಮತ್ತು ಓಡುದಾರಿಯ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬರುವ ವಿಮಾನವು ಪಲೆರ್ಮೋಗೆ ತಿರುಗಿತು, ಹಲವಾರು ಹೊರಹೋಗುವ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಬೇಕಾಯಿತು.

ಮೆರಿಡಿಯನಾ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವರದಿಮಾಡಿತು.  ಕ್ರಿವ್ ಅಲುಗಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೮೦ ನಾಟನಲ್ಲಿ ಟೇಕ್ಆಫ್ ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.  ವೆರೋನಾಕ್ಕೆ ಐಜೆ-೫೮೩ ಮತ್ತು ಐವಿ-೫೨೬ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಿಜೆ-೪೯೧  ಗೆ ಮಿಲಾನೊ ಲೈನೇಟ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ನೋಟದ ಸಾರಿಗೆ ವೆರೋನಾಗೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ (ಮೇ ೮) ನಿರ್ಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.

ನಾರ್ವೆಯ ಬಯಾಥ್ಲಾನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಒಲೆ ಐನಾರ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ಲೆನ್ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಇಟಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏವಿಯೇಷನ್ ಸೇಫ್ಟಿಯ ಏಜೆನ್ಸಿಯು (ಎಎನ್ಎಸ್ವಿ)  ಮೇ ೧೨ ರಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ವಿಮಾನವು ರನ್ವೇ ೦೮ ರಿಂದ ಟೇಕ್ಆಫ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಬಲಗೈ ಮುಖ್ಯ ಗೇರ್ ಮತ್ತು ಬಲಗೈ ವಿಂಗ್ನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿಮಾನವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ (ಏವಿಯೇಷನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್  ಘಟನೆಯಿಂದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಅಪಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಿದರು).

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references/&gt;

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commonscat-inline|Meridiana}}
* [http://www.meridiana.it/en/ Official website]
* Meridiana on [http://www.facebook.com/meridiana/ Facebook], [https://www.youtube.com/user/MeridianaSpA/ YouTube], [https://twitter.com/Meridiana/ Twitter] and [http://www.linkedin.com/company/meridiana-fly/ LinkedIn]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]]</text>
      <sha1>565farjm6wlb7l8lelq8durjnhisygs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸೌದಿ ಅರಬಿಯನ್ ಏರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90199</id>
    <revision>
      <id>1427831</id>
      <parentid>1368180</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T02:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16096" sha1="ao7f3u0c93ftwobu7qxqg88t4qap1pn" xml:space="preserve">ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯ ಸೌದಿಯಾ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, [[ಜೆಡ್ಡಾ|ಜೆಡ್ಡಾದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಗೊಂಡ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Hofmann |first1=Kurt |title=Saudia outlines 2017 fleet delivery plan |url=http://atwonline.com/airframes/saudia-outlines-2017-fleet-delivery-plan |publisher=Air Transport World|date=20 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170121143314/http://atwonline.com/airframes/saudia-outlines-2017-fleet-delivery-plan |archivedate=21 January 2017 |quote=Saudi Arabia’s national carrier Saudia will take delivery of 30 aircraft this year, according to a Jan. 17 statement. |deadurl=yes |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=31109806 |title=Saudi Arabian Airlines Ground Services Company: Private Company Information|work=Businessweek}}&lt;/ref&gt;  ಏರ್ದಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ಜೆಡ್ಡಾದ ಕಿಂಗ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಜಿಜ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿದೆ. ರಿಯಾದ್ನಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಖಲೀದ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಡಮಾಮ್ನ ಕಿಂಗ್ ಫಾಹ್ದ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ದ್ವಿತೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. 28 ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಂದು ಹೊಸ ಡಮ್ಮಮ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಧಹ್ರಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನಂತರ ಆದಾಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/features/world-airline-rankings/middle-east/|title=Airline Business top 100 airlines rankings - Middle East|author=Reed Business Information Limited|publisher=}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ 120 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಂಜಾನ್ ಮತ್ತು ಹಜ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸೌದಿಯಾವು ಅರಬ್ ಏರ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಕೈಟೀಮ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಮೈತ್ರಿ 29 ಮೇ 2012 ರಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.

==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Boeing 707-368C HZ-ACD Saudi LAP 18.05.69 edited-3.jpg|thumb|Saudi Arabian Airlines Boeing 707 at London Heathrow Airport in 1969]]
[[File:Lockheed L-1011-385-1-15 TriStar 200, Saudia - Saudi Arabian Airlines AN0213092.jpg|thumb|right|Saudia Arabian Airlines Lockheed L-1011 TriStar at London Heathrow Airport in 1987]]
[[File:Saudi Arabian Airlines Boeing 747SP Maiwald.jpg|thumb|A Saudi Arabian Airlines Boeing 747SP lands at Stuttgart Airport, Germany. (1989)]]
[[File:Saudia Boeing 737-200 Davey.jpg|thumb|A Saudi Arabian Airlines Boeing 737-200 at Bahrain International Airport. (1995)]]
ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡೆಲಾನೋ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿಸಿ -3 ಅನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜೀಜ್ ಇಬ್ನ್ ಸೌದ್ ಅವರಿಗೆ 1945 ರಲ್ಲಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ಘಟನೆಯು ನಾಗರಿಕ ವಾಯುಯಾನವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಧ್ವಜ ವಾಹಕ, ಸಾಡಿಯಾವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1945 ರಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Economy and Infrastructure|url=http://www.saudiembassy.net/files/PDF/Brochures/DFS_Economy_and_Infrastructure.pdf|publisher=Saudi Embassy}}&lt;/ref&gt; ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ  ಟಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎ (TWA) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಣಾ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.

ಆರಂಭದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಜೆಡ್ಡಾ-ಕಂಡರಾ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ-ಪಟ್ಟಣ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರ-ಧ್ವಜ ವಾಹಕದ ಮುಖ್ಯ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಏರ್ಲೈನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲಿಡ್ಡದಿಂದ (ಇಂದಿನ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಲೊಡ್, ಬೆನ್-ಗುರಿಯನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸ್ಥಳ), ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್, ಜೆಜ್ಹ್ಗೆ ಹಜ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನವು ಮಾರ್ಚ್ 1947 ರಲ್ಲಿ ಜೆಡ್ಡಾ-ರಿಯಾದ್-ಹೋಫಫ್-ಧಹ್ರಾನ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಐದು ಡಿ ಸಿ-3 ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು, ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಡ್ಡಾ ಮತ್ತು ಕೈರೋ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವೆ. ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ಮತ್ತು ಬೈರುತ್ಗೆ 1948 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ 170 ರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನವು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಏರ್ಲೈನ್ಗೆ ನೀಡಿತು.

1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲಿವರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಹಕದ ಹೆಸರನ್ನು ಸೌದಿಯಾ ಎಂದು 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1972 ರಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಬೋಯಿಂಗ್ 737 ಮತ್ತು ಫೋಕರ್ ಎಫ್ -28 ಗಳನ್ನು ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿಸಿ-9(DC-9) ಬದಲಿಗೆ 737 ರೊಂದಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು. 1977 ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಜಂಬೋ ಜೆಟ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಲಂಡನ್ನ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಏರ್ಲೈನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬೋಯಿಂಗ್ 747 ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಎಲ್ಲಾ ಸರಕು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಎಲ್-1011 ಮತ್ತು ಫೇರ್ಚೈಲ್ಡ್ ಎಫ್ ಎಚ್ -27 ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳು, ಅರೇಬಿಯನ್ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜೆಡ್ಡಾ ಮತ್ತು ರಿಯಾದ್ ನಡುವೆ 'ಯಾವುದೇ ಮೀಸಲಾತಿ ಶಟಲ್ ವಿಮಾನಗಳು ಇಲ್ಲ'.

==ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಪಘಾತಗಳು==

25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1959 ರಂದು, ಸೌದಿಯಾ ಡಗ್ಲಾಸ್ ಡಿಸಿ-4 (DC-4) C-54A-5-DO (ನೋಂದಣಿ HZ-AAF), ಹಳೆಯ ಜೆಡ್ಡಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಅಪಘಾತದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಸ್ಟಾಲ್ ಮೂಲಕ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ನಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸದ ಗುಸ್ಟ್ ಲಾಕ್ಗಳು,. ಎಲ್ಲಾ 67 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು 5 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಬದುಕುಳಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19590925-0 |title=Saudi Arabian Airlines DC-4 accident HZ-AAF |publisher=Aviation-safety.net |date= |access-date=2017-09-12 |archive-date=2012-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026104941/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19590925-0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

10 ನವೆಂಬರ್ 1970 ರಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಿಯಾದ್ನ ರಾಜ ಖಲೀದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಅರ್ಮನ್ ಸಿವಿಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಜೋರ್ಡಾನ್ಗೆ ಓರ್ವ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಡಿ ಸಿ -3(DC-3) ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೈಜಾಕ್ ಮಾಡಿ ಸಿರಿಯಾದ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=ASN101170&gt;{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19701110-0|title=Hijacking description|publisher=Aviation Safety Network}}&lt;/ref&gt;
 
ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ವರ್ಣರಂಜಿತ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಈಗಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ಸೌದಿ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ತನ್ನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

==ಆನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಏರ್==

ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ 1945 ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ. ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್ ಅವರ ಕಿಂಗ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜೀಜ್ಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಅವಳಿ ಎಂಜಿನ್ DC-3 (ಡಕೋಟಾ) HZ-AAX ವಾಹಕವಾಗಿತ್ತು. ವಿಮಾನವು ಇಡೀ ಫ್ಲೀಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಈಗ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದು ವಾಯುಯಾನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಮೈತ್ರಿಯಾದ ಸ್ಕೈ ಟೀಮಿನ  ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cleartrip.com/flight-booking/saudi-arabian-air-airlines.html|title=About Saudi Arabian Air Airlines|date=|publisher=cleartrip.com|access-date=2017-09-12|archive-date=2017-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818153222/https://www.cleartrip.com/flight-booking/saudi-arabian-air-airlines.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಈ ರಾಯಲ್ ಏರ್ಲೈನ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ 'ಬೆಸ್ಟ್ ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್' ಎಂದು ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಮೆನಾ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೊಂದಿದೆ.

==ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ ಮಾಹಿತಿ== 
[[File:Saudi Arabian Airlines Boeing 747-412.jpg|thumb|Saudia Boeing 747-400]]
[[File:Saudia_Boeing_747-8F_on_finals_at_Frankfurt_Airport.jpg|thumb|Saudia Cargo Boeing 747-8F]]
ಸೌದಿ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಬುಕಿಂಗ್ ಅನ್ನು 139 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯ-ಆಫ್-ಆರ್ಟ್ ಫ್ಲೀಟ್ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮುಂದುವರೆದ ವಿಶಾಲ-ದೇಹ ಜೆಟ್ಗಳು ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ: ಬೋಯಿಂಗ್ B747-400s, B747-300s, B747-100s, B777 -200, ಏರ್ಬಸ್ A300-600s, MD-11s ಮತ್ತು MD90s.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.saudiairlines.com/portal/site/saudia/menuitem.30efdd15725ba849e0205abf5d6981ca/?vgnextoid=3a2ac29b456f2410VgnVCM100000d59618acRCRD|title=Saudia Fleet |date=26 January 2017|website=www.saudiairlines.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Saudi Arabian Airlines Fleet Details and History&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.planespotters.net/airline/Saudi-Arabian-Airlines|title=SAUDIA Fleet|date=3 August 2017|website=www.planespotters.net|access-date=12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017|archive-date=1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191201080902/https://www.planespotters.net/airline/Saudi-Arabian-Airlines|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಸೌದಿ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ವಿಮಾನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯು ಏರ್ಲೈನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಾಗಳಿಗೆ ಸಹ ಹಾರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೋಡ್-ಹಂಚಿಕೆ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನೀವು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references/&gt;

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{commonscat-inline|Saudi Arabian Airlines}}
*[http://www.saudia.com/ Official website]
*[http://www.boeing.com/commercial/aeromagazine/aero_02/textonly/a01txt.html Saudi Arabian Airlines: The Jewel of the Middle East], ''Boeing''

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಯಾನ ಕಂಪನಿಗಳು]]</text>
      <sha1>ao7f3u0c93ftwobu7qxqg88t4qap1pn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109204</id>
    <revision>
      <id>1427813</id>
      <parentid>1360488</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T15:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27956" sha1="13zvym6qkz67pxno3h9ufvg7x7sn5wp" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Matrix_organisation_scheme.svg|right|thumb|350x350px|ಒಂದು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]
[[:en:Matrix management|'''ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು''']] [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ|ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ನಾಯಕರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಘನ ರೇಖೆ ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕೆಗಳ ರೇಖೆಯ ವರದಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾಗಿ, ಇದು ಅಡ್ಡ-ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಅಡ್ಡ-ವ್ಯಾಪಾರ ಗುಂಪುಗಳ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಲಂಬ ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ [[:en:Information silo|ಸಿಲೋಗಳನ್ನು]] ನಿರ್ವಹಿಸದ ಇತರ ಕೆಲಸದ ಮಾದರಿಗಳ [[ವ್ಯವಹಾರ ನಿವ೯ಹಣೆ|ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು]] ಸಹ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗಣಿತಜ್ಞರಾದ [[:en:James Joseph Sylvester|''ಜೆ.ಜೆ. ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್''‌ರವರು]] ''ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://www.math.utah.edu/~gustafso/s2016/2270/web-projects/christensen-HistoryLinearAlgebra.pdf#:~:text=In%201848%2C%20J.J.%20Sylvester%20introduced%20the%20term%20%E2%80%9Cmatrix%2C%E2%80%9D,matrix%20as%20a%20generator%20of%20determinants%20%28Tucker%2C%201993%29.&lt;/ref&gt; ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.

೧೯೫೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯು.ಎಸ್.]] ಏರೋಸ್ಪೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Mat2007&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=0275991334|title=The Matrix Organization Reloaded: Adventures in Team and Project Management|last=Marvin R. Gottlieb|date=2007|isbn=978-0275991333}}&lt;/ref&gt;

== ಅವಲೋಕನ ==
''ಪ್ರಬಲ'', ''ದುರ್ಬಲ'' ಮತ್ತು ''ಸಮತೋಲಿತ'' ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಯ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ರಚನೆಯ ನಡುವೆ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Types of Matrix Organizational Structure |url=https://study.com/academy/lesson/types-of-matrix-organizational-structure.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What are the 4 Types of Organizational Structures? |url=https://www.hierarchystructure.com/types-organizational-structures}}&lt;/ref&gt;

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಎರಡಕ್ಕೂ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್-ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಯು &quot;ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು&quot; ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದು ಕ್ರಾಸ್-ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಇಲಾಖೆಯು ಪಿಸಿ(PC)ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;NYT.wkBef&quot;&gt;{{Cite web |last=Glenn Rifkin |date=July 15, 1994 |title=COMPANY NEWS: Big Charge To Be Taken By Digital |url=https://www.nytimes.com/1994/07/15/business/company-news-big-charge-to-be-taken-by-digital.html |website=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=John Markoff |date=November 15, 2005 |title=Microsoft Enters the High-Performance Computing Fray |url=https://www.nytimes.com/2005/11/15/technology/microsoft-enters-the-highperformance-computing-fray.html |website=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತು ಏಜೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬಹುದಾದ ಹಿರಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಈಗ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡ್ಡ-ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[:en:Matrix management|ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಹು ವ್ಯಾಪಾರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Neff |first=Kristin M. |last2=White |first2=Ralph D. |title=REDEFINING PROJECT MANAGEMENT IN A MATRIX ENVIRONMENT |url=http://www.diaglobal.org/tools/viewer.aspx?type=eopdf&amp;file=/productfiles/17090/08026.pdf}}&lt;/ref&gt;

ಕಾರ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;Seet, Daniel. [http://www.pmhut.com/power-the-functional-manager-meat-and-project-manager-poison &quot;Power: The Functional Manager’s Meat and Project Manager’s Poison?&quot;], ''PM Hut'', February 6, 2009. Retrieved on March 2, 2010.&lt;/ref&gt;

==ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳು==
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
* ಅಂತರ ವಿಭಾಗೀಯ ಸಂವಹನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ:
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯು ಹಲವಾರು ಇಲಾಖೆಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಂತರ ವಿಭಾಗೀಯ ಸಹಯೋಗ ಮತ್ತು ಸಂವಹನವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.simplilearn.com/matrix-management-in-organisational-structure-article&lt;/ref&gt;
* ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ:
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ರಚನೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
* ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಯೋಗ:
ಇದು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ನುರಿತ ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಿಣತಿಗಾಗಿ ಬೇರೆಡೆ ಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಹೊಸ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
* ಹೊಸ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ:
ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಮಾಡುವಾಗ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಚನೆಯ ಹೊರಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಅನುಭವವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
* ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ:
ಯೋಜನೆಗಳು ಬರಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೋಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಸದನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಬದಲು ಯೋಜನೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;https://www.simplilearn.com/matrix-management-in-organisational-structure-article&lt;/ref&gt;
 
==ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅನನುಕೂಲಗಳು==
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿದ್ದರೂ ಅದು ಕೆಲವು ಅನನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳೇನೆಂದರೆ:
* ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಪಾತ್ರಗಳು:
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಯೋಜನೆ/ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ನಡುವಿನ ಪವರ್ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ವಾಹಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನೌಕರನ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ವಿಭಜನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಸುಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.
* ನಿಧಾನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯು ಇಬ್ಬರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇಬ್ಬರ ಅನುಮೋದನೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆಯಂತಹ ಬಹು ಹಂತಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://www.simplilearn.com/matrix-management-in-organisational-structure-article&lt;/ref&gt;
* ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ:
ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ವರ್ಕ್‌ಲೋಡ್ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡವು ಬಂದಾಗ ಅದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸದೊತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲಸದ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ತಡವಾಗಿ ವಿತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
* ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ:
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯೊಳಗೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
* ಸಂಘರ್ಷದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ:
ಅಧಿಕಾರದ ಎರಡು ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಂಘರ್ಷದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;https://www.simplilearn.com/matrix-management-in-organisational-structure-article&lt;/ref&gt; 

== ಆಚರಣೆ ==
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಳಕೆಯ ಉದಾಹರಣೆಗಳುಃ
* ''ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌''ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[:en:Ken Olsen|'''ಕೆನ್ ಓಲ್ಸೆನ್‌'''ರವರು]]  '''ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ'''ಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;&quot;early use of matrix management&quot;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?isbn=1458777677|title=DEC Is Dead, Long Live DEC: The Lasting Legacy of Digital Equipment Corporation|last=Edgar H. Schein|date=2010|isbn=978-1458777676}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;gves MM components without using the term itself.{{Cite web |last=Win Hindle, DEC senior VP |date=2008 |title=Ken's Leadership |url=http://www.DECconnection.org/kensleadership.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/ultimateentrepre00rifk|title=The Ultimate Entrepreneur: The Story of Ken Olsen and Digital Equipment Corporation|last=Glenn Rifkin|year=1988|isbn=0809245590|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;
* ೧೯೮೮ ರ ವಿಲೀನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಎಬಿಬಿ, ನಂತರ &quot;ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸ್ವಾಧೀನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ&quot;ವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, &quot;ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ಆಯಾಮದ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kettinger |first=William J. |last2=Marchand |first2=Donald A. |date=February 2002 |title=Leveraging Information Locally and Globally: The Right Mix of Flexibility and Standardization |url=http://193.5.22.214/research/publications/upload/Marchand_Kettinger_WP_2005_02_Level_1.pdf |access-date=2024-06-16 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002165546/https://193.5.22.214/research/publications/upload/Marchand_Kettinger_WP_2005_02_Level_1.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಈ ಪದವು ಏಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿಗಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ, &quot;ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪ್ಲಾಶ್ ಮಾಡಿತು&quot; ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಿನ ೨೦೦೭ ರ ಪುಸ್ತಕವು, &quot;ಬಹುಪಾಲು... ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತವೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Mat2007&quot;/&gt; 

=== ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಕೇಲಿಂಗ್ ===
ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ವಿಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಇದನ್ನು &quot;ಉತ್ಪನ್ನ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯ&quot; ಮೂಲವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಿತು.

ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್|ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' &quot; ಒಮ್ಮತದ ನಿರ್ಮಾಣವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಕನಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರಬಹುದು&quot; (ಐಬಿಎಂ ನಂತರ) ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು. ಅದೇ ಲೇಖನವು ೨೦,೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಕಡಿತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪಿಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು [[:en:DEC Alpha|ಡಿಇಸಿ ಆಲ್ಫಾದಂತಹ]] ದೊಡ್ಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.

==== ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ೨.೦ ====
೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಅನನುಕೂಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, [[ನೋಕಿಯಾ]] ಅದರ ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು &quot;ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ೨.೦&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;NYT.94&quot;&gt;{{Cite news |last=Glenn Rifkin |date=July 20, 1994 |title=BUSINESS TECHNOLOGY: Digital Shows Doctrine the Door |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1994/07/20/business/business-technology-digital-shows-doctrine-the-door.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Demise of Nokia—A Cautionary Tale of Restructuring Gone Wrong |url=https://odi.matrixmanagementinstitute.com/restructuring/demise-nokia-cautionary-tale-restructuring-gone-wrong/ |access-date=2024-06-16 |archive-date=2024-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611231238/https://odi.matrixmanagementinstitute.com/restructuring/demise-nokia-cautionary-tale-restructuring-gone-wrong/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.abebooks.com/9780988334205/Matrix-Management-2.0TM-Body-Knowledge-0988334208/plp|title=9780988334205: Matrix Management 2.0(TM) Body of Knowledge|last=Martin|first=Paula K.|date=June 2013|isbn=978-0988334205}}&lt;/ref&gt; &quot;ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು&quot; ಎಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ &quot;ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಾಯಕನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರಬಾರದು&quot; ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

== ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಲೋಕನ ==
[[ಚಿತ್ರ:Matrix-Management-diagram.jpg|thumb|ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]]
* ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಎ. ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸುಮಂತ್ರ ಘೋಷಾಲ್ ಅವರು [[:en:Harvard Business Review|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ರಿವ್ಯೂನಲ್ಲಿ]] ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಲೈನ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಒಬ್ಬರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, &quot;ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸುವಷ್ಟು ಸವಾಲಿನದ್ದಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://hbr.org/1990/07/matrix-management-not-a-structure-a-frame-of-mind/ar/1 Matrix management: not a structure, a frame of mind.] Barlett CA, Ghoshal S, Harvard Business Review [1990, 68(4):138-145]&lt;/ref&gt;
* &quot;ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು&quot; - [[:en:Jay R. Galbraith|ಜೇ ಆರ್. ಗಾಲ್ಬ್ರೈತ್]], &quot;ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಚನೆಗಳು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ, ರಚನೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಪ್ರತಿಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಜನರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;Galbraith, J.R. (1971). [http://www.jaygalbraith.com/component/rsfiles/download?path=whitepapers%252Fgalbraithmatrix1971.pdf &quot;Matrix Organization Designs: How to combine functional and project forms&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231231220823/https://www.jaygalbraith.com/component/rsfiles/download?path=whitepapers%252Fgalbraithmatrix1971.pdf |date=2023-12-31 }} In: ''Business Horizons'', February 1971, 29-40.&lt;/ref&gt;
* &quot;ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದುಃ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಜನರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ&quot; - [[:en:Kevan Hall|ಕೆವನ್ ಹಾಲ್‌‌ರವರು]] ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಭಾವವು ರೂಢಿಯಾಗಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ:
** ಸಂದರ್ಭ-ಜನರು ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ತರ್ಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
** ಸಹಕಾರ-ಸಿಲೋಸ್‌ಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು.
** ನಿಯಂತ್ರಣ-ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಜನರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು.
** ಸಮುದಾಯ-ಜಾಲಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳು, [[ತಂಡ|ತಂಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳ &quot;ಮೃದು ರಚನೆ&quot; ಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]</text>
      <sha1>13zvym6qkz67pxno3h9ufvg7x7sn5wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸೂಜಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114149</id>
    <revision>
      <id>1427830</id>
      <parentid>1367654</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T01:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2858" sha1="9v0b1n696hjru6szhfjtthwmfsfxnyl" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:A_depiction_of_needle.JPG|thumb|ಸೂಜಿ]]
ಕೈ ಹೆಣಿಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ '''ಸೂಜಿ'''ಯು ಒಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚೂಪಾದ ತುದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವನ್ನು (ಅಥವಾ ಕಣ್ಣು) ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ, ತೆಳ್ಳಗಿರುವ ಸಾಧನ'''.''' ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು [[ಮೂಳೆ]] ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಆಧುನಿಕ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಗಾಲದ ಉಕ್ಕಿನ ತಂತಿಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲು [[ನಿಕಲ್]] ಅಥವಾ [[ಚಿನ್ನ|೧೮ ಕ್ಯಾರಟ್ ಚಿನ್ನದ]] ಲೇಪನ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ [[ಕಸೂತಿ]] ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗ [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಾಗ ಟೈಟೇನಿಯಮ್ ಮಿಶ್ರಲೋಹದಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಸೂಜಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಶೃಂಗಾರದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.collectorsweekly.com/sewing/needle-cases|title=Antique Sewing Needle Cases|publisher=Collectors Weekly|access-date=2012-05-25|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425193736/http://www.collectorsweekly.com/sewing/needle-cases|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಸೂಜಿಗಳನ್ನು ಇವನ್ನು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಗಳು, ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಮುಟಗಳಂತಹ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಾದ ಏಟ್ವೀಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇಡಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.collectorsweekly.com/sewing/needle-cases|title=Antique Sewing Needle Cases|publisher=Collectors Weekly|access-date=2012-05-25|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425193736/http://www.collectorsweekly.com/sewing/needle-cases|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹೊಲಿಗೆ ಸಾಧನಗಳು]]</text>
      <sha1>9v0b1n696hjru6szhfjtthwmfsfxnyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಾರ್ಫೊ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116149</id>
    <revision>
      <id>1427807</id>
      <parentid>1378730</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T13:08:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51373" sha1="5ttdhbs7gt7d3nxb8mwby0o284qiusy" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆ
| image = Morpho didius Male Dos MHNT.jpg
| image_caption = ''ಮಾರ್ಫೊ ಡಿಡಿಯಸ್'', ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮಾದರಿ
| taxon = ಮಾರ್ಫೊ
| authority = [[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1807
| type_species = ''ಮಾರ್ಫೊ ಅಕಿಲ್ಸ್''
| type_species_authority = ಲಿನ್ನಿಯಸ್, ೧೭೫೮
| diversity = ಸಿ. ೨೯ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ೧೫೦ ಉಪಜಾತಿಗಳು
| diversity_link = 
| synonyms = 
* ''ಬಾಲಚೌಸ್ಕಿನಾ'' &lt;small&gt; (ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಬ್ರಾಸೋಲಿಸ್'' &lt;small&gt;((ಇಲ್ಲಿಗರ್, ೧೮೦೭)&lt;/small&gt;
* ''ಸಿಪ್ರಿಟಿಸ್'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಸೈಥೆರಿಟಿಸ್'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಗ್ರಾಸಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಹೆಲಿಯೊರ್ನಿಸ್'' &lt;small&gt;(ಬಿಲ್ಬರ್ಗ್, ೧೮೨೦)&lt;/small&gt;
* ''ಇಫಿಮೆಡಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಫ್ರೂಸ್ಟೋರ್ಫರ್, ೧೯೧೩)&lt;/small&gt;
* ''ಇಫಿಕ್ಸಿಬಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಲಿಯೊಂಟೆ'' &lt;small&gt; (ಹಬ್ನರ್, ೧೮೧೯)&lt;/small&gt;
* ''ಮೆಗಾಮೆಡೆ'' &lt;small&gt;(ಹಬ್ನರ್, ೧೮೧೯)&lt;/small&gt;
* ''ಪೆಸ್ಸೋನಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
* ''ಪೊಟಾಮಿಸ್'' &lt;small&gt;(ಹಬ್ನರ್, ೧೮೦೭)&lt;/small&gt;
* ''ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಬ್ಲಾಂಡಿನ್, ೧೯೮೮)&lt;/small&gt;
* ''ಜ್ಯೂಕ್ಸಿಡಿಯನ್'' &lt;small&gt;(ಲೆ ಮೌಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್, ೧೯೬೨)&lt;/small&gt;
}}

'''ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆ'''ಗಳು ಮಾರ್ಫೊ ಕುಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ನಿಯೋಟ್ರೋಪಿಕಲ್ [[ಚಿಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕುಲವು ೨೯ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಗೀಕೃತ [[ಜಾತಿ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೪೭ ಅಂಗೀಕೃತ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇವುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |author1=[[Eugène Le Moult|Le Moult, E.]] |author2=[[Pierre Réal|Réal, P.]] |year=1962–63 |title=Les ''Morpho'' d'Amérique du Sud et Centrale |publisher=Editions du cabinet entomologique [[Eugène Le Moult|E. Le Moult]] |location=Paris}}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಫೊ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ೭.೫ ಸೆಂ.ಮೀ (೩.೦ ಇಂಚು) ನಿಂದ ೨೦ ಸೆಂ.ಮೀ (೭.೯ ಇಂಚು) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. &quot;ಬದಲಾದ&quot; ಅಥವಾ &quot;ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿರುವ ಮಾರ್ಫೊ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕೂಡ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]] ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಘಟನೆಯಿಂದ [[ನೀಲಿ]] ಮಾರ್ಫೊಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ. ಮಾನವರು ಈ ಕುಲಕ್ಕೆ ನೇರ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ಧಾರೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಸೌಂದರ್ಯವು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಯಸುವ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯರ ಹೊರತಾಗಿ, ಜಾಕಮರ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್‌ನಂತಹ ಪಕ್ಷಿಗಳು ವಯಸ್ಕ ಚಿಟ್ಟೆಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Rainforest Alliance-2023&quot;&gt;{{cite web |title=Blue Morpho Butterfly |url=https://www.rainforest-alliance.org/species/blue-morpho-butterfly/#:~:text=The%20blue%20morpho%20is%20among,their%20wings%2C%20which%20reflect%20light |website=Blue Morpho Butterfly |access-date=17 March 2023}}&lt;/ref&gt;

==ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣ==
ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ಮಾರ್ಫೊ ಕುಲಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕುಲವನ್ನು ಉಪಕುಲಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಫೊ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ರೂಪ, ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಪಥನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರಿಸ್ಟ್ ಅಂತಹ ಎಲ್ಲಾ [[ಜಾತಿ]]ಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕುಲದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.&lt;ref name=&quot;Lamas-2004&quot;&gt;Lamas, G. (Ed.) (2004) [http://nymphalidae.utu.fi/Nymphalidae/SAspecies.htm ''Checklist: Part 4A. Hesperioidea-Papilionoidea''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080622122440/http://nymphalidae.utu.fi/Nymphalidae/SAspecies.htm |date=2008-06-22}}. Gainesville, Florida: Association for Tropical Lepidoptera. {{ISBN|0-945417-28-4}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ಇತರ ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟರಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ನಾಮಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Penz-2002&quot; /&gt; ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;[[:sv:Morpho]] Species 2000 and Itis. &lt;/ref&gt;

===ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ===
ಮಾರ್ಫೊ ಎಂಬ ಕುಲದ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಶೇಷಣವಾದ μορφώ ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಅಂದರೆ &quot;ಆಕಾರದ&quot;, ಅಫ್ರೋಡೈಟ್, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ದೇವತೆ.

===ಜಾತಿಗಳು===
ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಂತೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Savela-1807&quot;&gt;{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/morphinae/morpho/ |title=''Morpho'' Fabricius, 1807 |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |access-date=October 1, 2018}}&lt;/ref&gt;

ಉಪಜಾತಿ '''''ಇಫಿಮೀಡಿಯಾ'''''
*'''''ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್''''' ಜಾತಿಯ ಗುಂಪು
**''ಮಾರ್ಫೊ ಆಂಫಿಟ್ರಿಯಾನ್'' &lt;small&gt;ಸ್ಟೌಡಿಂಗರ್, ೧೮೮೭&lt;/small&gt;
**''ಮಾರ್ಫೊ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್'' &lt;small&gt;(ಡಾಲ್ಮನ್, ೧೮೨೩)&lt;/small&gt; - ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ರಿಚರ್ಡಸ್'' &lt;small&gt;ಫ್ರುಹ್‌ಸ್ಟಾರ್ಫರ್, ೧೮೯೮&lt;/small&gt; – ರಿಚರ್ಡ್‌ನ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ಹೆಕುಬಾ''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಸಿಸ್ಸಿ'' &lt;small&gt;ಸಿ. ಫೆಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಫೆಲ್ಡರ್, ೧೮೬೦&lt;/small&gt; – ಸಿಸ್ಸೀಸ್ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಹೆಕುಬಾ'' &lt;small&gt;(ಲಿನ್ನಿಯಸ್, ೧೭೭೧)&lt;/small&gt; - ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ಟೆಲಿಮಾಕಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಟೆಲಿಮಾಕಸ್'' &lt;small&gt;(ಲಿನ್ನಿಯಸ್, ೧೭೫೮)&lt;/small&gt;
**''ಮಾರ್ಫೊ ಥೀಸಸ್'' &lt;small&gt;ಡೇರೊಲ್, ೧೮೬೦&lt;/small&gt; - ಥೀಸಸ್ ಮಾರ್ಫೊ

ಉಪಜಾತಿ '''''ಇಫಿಕ್ಸಿಬಿಯಾ'''''
*''ಮಾರ್ಫೊ ಅನಾಕ್ಸಿಬಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಎಸ್ಪರ್, ೧೮೦೧)&lt;/small&gt;

ಉಪಜಾತಿ '''''ಸೈಥೆರಿಟಿಸ್'''''
*'''''ಸುಲ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿ''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು
**ಮಾರ್ಫೊ ಸುಲ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ - ಸುಲ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿಯ ರೂಪ
*''''ಲಿಂಫಾರಿಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಲಿಂಫಾರಿಸ್'' &lt;small&gt;ಬಟ್ಲರ್, ೧೮೭೩&lt;/small&gt; - ಲಿಂಫಾರಿಸ್ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ರೋಡೋಪ್ಟೆರಾನ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ರೋಡೋಪ್ಟೆರಾನ್'' &lt;small&gt;ಗಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ್ವಿನ್, ೧೮೮೦&lt;/small&gt;
*'''''ಪೋರ್ಟಿಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಪೋರ್ಟಿಸ್'' &lt;small&gt;(ಹಬ್ನರ್, [೧೮೨೧])&lt;/small&gt;
**ಮಾರ್ಫೊ ಥಾಮಿರಿಸ್ ಸಿ. ಫೆಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಫೆಲ್ಡರ್, ೧೮೬೭ – ಥಾಮಿರಿಸ್ ಮಾರ್ಫೊ – ಅಥವಾ ''ಎಂ. ಪೋರ್ಟಿಸ್‌''ನ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
*'''''ಜೆಫೈರಿಟಿಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**ಮಾರ್ಫೊ ಜೆಫೈರಿಟಿಸ್ ಬಟ್ಲರ್, ೧೮೭೩ - ಜೆಫೈರಿಟಿಸ್ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ಏಗಾ''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**ಮಾರ್ಫೊ ಏಗಾ (ಹಬ್ನರ್, [೧೮೨೨]) – ಏಗಾ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ಅಡೋನಿಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಯುಜೆನಿಯಾ'' &lt;small&gt;ಡೇರೊಲ್, ೧೮೬೦&lt;/small&gt; – ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಯುಜೀನಿ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಮಾರ್ಕಸ್'' &lt;small&gt;(ಕ್ರೇಮರ್, ೧೭೭೫)&lt;/small&gt;
**''ಮಾರ್ಫೊ ಯುರೇನಿಸ್'' &lt;small&gt;ಬೇಟ್ಸ್, ೧೮೬೫&lt;/small&gt;

ಉಪಜಾತಿ '''''ಬಾಲಚೌಸ್ಕಿನಾ'''''
**ಮಾರ್ಫೊ ಅರೋರಾ - ಅರೋರಾ ಮಾರ್ಫೊ

ಉಪಜಾತಿ '''''ಸೈಪ್ರಿಟಿಸ್'''''
*'''''ಸೈಪ್ರಿಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಸೈಪ್ರಿಸ್'' &lt;small&gt;ವೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್, ೧೮೫೧&lt;/small&gt; - ಸೈಪ್ರಿಸ್ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ರೆಟೆನರ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಹೆಲೆನಾ'' &lt;small&gt;ಸ್ಟೌಡಿಂಗರ್, ೧೮೯೦&lt;/small&gt; - ಹೆಲೆನಾ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ರೆಟೆನರ್'' &lt;small&gt;(ಕ್ರೇಮರ್, [೧೭೭೫])&lt;/small&gt; - ರೆಟೆನರ್ ಬ್ಲೂ ಮಾರ್ಫೊ

ಉಪಜಾತಿ '''''ಪೆಸ್ಸೋನಿಯಾ'''''
*'''''ಪಾಲಿಫೆಮಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಲೂನಾ'' &lt;small&gt;ಬಟ್ಲರ್, ೧೮೬೯&lt;/small&gt; ಅಥವಾ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಫೊ ಪಾಲಿಫೆಮಸ್ ಲೂನಾ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಪಾಲಿಫೆಮಸ್'' &lt;small&gt;ವೆಸ್ಟ್‌ವುಡ್, [೧೮೫೦]&lt;/small&gt; – (ಪಾಲಿಫೆಮಸ್) ಬಿಳಿ ಮಾರ್ಫೊ
*'''''ಕ್ಯಾಟೆನೇರಿಯಾ''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಕ್ಯಾಟೆನಾರಿಯಸ್'' &lt;small&gt;ಪೆರ್ರಿ, ೧೮೧೧&lt;/small&gt; ಅಥವಾ ಎಂ. ಎಪಿಸ್ಟ್ರೋಫಸ್‌ನ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಎಪಿಸ್ಟ್ರೋಫಸ್'' &lt;small&gt;(ಫ್ಯಾಬ್ರಿಸಿಯಸ್, ೧೭೯೬)&lt;/small&gt; - ಎಪಿಸ್ಟ್ರೋಫಸ್ ವೈಟ್ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಲಾರ್ಟೆಸ್'' &lt;small&gt;(ಡ್ರುರಿ, ೧೭೮೨)&lt;/small&gt; ಎಮ್. ಎಪಿಸ್ಟ್ರೋಫಸ್‌ನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದವಾಗಿರಬಹುದು

ಉಪಕುಲ '''''ಕ್ರಾಸಿಯಾ'''''
*'''''ಮೆನೆಲಾಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಅಮಾಥೊಂಟೆ'' &lt;small&gt;(ಡೆಯ್ರೊಲ್, ೧೮೬೦)&lt;/small&gt; ಅಥವಾ ಎಂ. ಮೆನೆಲಾಸ್‌ನ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಡಿಡಿಯಸ್'' &lt;small&gt;ಹಾಪ್ಫರ್, ೧೮೭೪&lt;/small&gt; - ದೈತ್ಯ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ - ಅಥವಾ ಎಂ. ಮೆನೆಲಾಸ್‌ನ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಗೊಡಾರ್ಟಿ'' &lt;small&gt;(ಗುರಿನ್-ಮೆನೆವಿಲ್ಲೆ, ೧೮೪೪)&lt;/small&gt; – ಗೊಡಾರ್ಟ್‌ನ ಮಾರ್ಫೊ – ಅಥವಾ ಎಂ. ಮೆನೆಲಾಸ್‌ನ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಮೆನೆಲಾಸ್&lt;small&gt;'' (ಲಿನ್ನಿಯಸ್, ೧೭೫೮)&lt;/small&gt; - ಮೆನೆಲಸ್ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ

ಉಪಜಾತಿ '''''ಮಾರ್ಫೊ'''''
*'''''ಡೀಡಾಮಿಯಾ''''' ಜಾತಿಯ ಗುಂಪು
**''ಮಾರ್ಫೊ ಡೀಡಾಮಿಯಾ'' &lt;small&gt;(ಹಬ್ನರ್, [೧೮೧೯])&lt;/small&gt; - ಡೀಡಾಮಿಯಾ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಗ್ರಾನಾಡೆನ್ಸಿಸ್'' &lt;small&gt;ಫೆಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಫೆಲ್ಡರ್, ೧೮೬೭&lt;/small&gt; – ಗ್ರಾನಡಾ ಮಾರ್ಫೊ – ಅಥವಾ ಎಂ. ಡೀಡಾಮಿಯಾದ ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ
*'''''ಹೆಲೆನರ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು
**''ಮಾರ್ಫೊ ಹೆಲೆನರ'' &lt;small&gt;(ಕ್ರಾಮರ್, ೧೭೭೬)&lt;/small&gt; - ಹೆಲೆನರ್ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ
**''ಮಾರ್ಫೊ ಪೆಲೀಡ್ಸ್'' &lt;small&gt;ಕೊಲ್ಲಾರ್, ೧೮೫೦&lt;/small&gt; - ಪೆಲೀಡ್ಸ್ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಫೊ, ಅಥವಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ
*'''''ಅಕಿಲ್ಸ್''''' ಜಾತಿಗಳ ಗುಂಪು 
**''ಮಾರ್ಫೊ ಅಕಿಲ್ಸ್'' &lt;small&gt;(ಲಿನ್ನಿಯಸ್, ೧೭೫೮)&lt;/small&gt; - ಅಕಿಲ್ಸ್ ಮಾರ್ಫೊ

ಗುಂಪು ಮಾಡದ:
**''ಮಾರ್ಫೊ ಅಬ್ಸೊಲೊನಿ'' &lt;small&gt;ಮೇ, ೧೯೨೪&lt;/small&gt;
**''ಮಾರ್ಫೊ ಅಥೆನಾ'' &lt;small&gt;ಒಟೆರೊ, ೧೯೬೬&lt;/small&gt;
**''ಮಾರ್ಫೊ ನಿಪೆಲ್ಟಿ'' &lt;small&gt;ರೋಬರ್, ೧೯೨೭&lt;/small&gt;

==ಬಣ್ಣ==
[[File:Morpho sulkowskyi wings.jpg|thumb|ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಬಣ್ಣಗಳು ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನ್ಯಾನೊಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ (ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌ಇಎಂ ಚಿತ್ರ).&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1038/ncomms8959|pmid=26324320|pmc=4569698|title=Towards outperforming conventional sensor arrays with fabricated individual photonic vapour sensors inspired by ''Morpho'' butterflies|journal=Nature Communications|volume=6|pages=7959|year=2015|last1=Potyrailo|first1=Radislav A.|last2=Bonam|first2=Ravi K.|last3=Hartley|first3=John G.|last4=Starkey|first4=Timothy A.|last5=Vukusic|first5=Peter|last6=Vasudev|first6=Milana|last7=Bunning|first7=Timothy|last8=Naik|first8=Rajesh R.|last9=Tang|first9=Zhexiong|last10=Palacios|first10=Manuel A.|last11=Larsen|first11=Michael|last12=Le Tarte|first12=Laurie A.|last13=Grande|first13=James C.|last14=Zhong|first14=Sheng|last15=Deng|first15=Tao|bibcode=2015NatCo...6.7959P}}&lt;/ref&gt;]]
ಅನೇಕ ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಲೋಹೀಯ, ಮಿನುಗುವ [[ನೀಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿರು]] ಛಾಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಬಣ್ಣಗಳು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಪರಿಣಾಮವಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಚನಾತ್ಮಕ ಬಣ್ಣಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾರ್ಫೊದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಮಾಪಕಗಳು ಅನುಕ್ರಮ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ತರಂಗಾಂತರ ಮತ್ತು ಘಟನೆ/ಆಚರಣೆಯ ಕೋನ ಎರಡನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=P. Vukusic |author2=J.R. Sambles |author3=C.R. Lawrence |author4=R.J. Wootton |name-list-style=amp |title=Quantified interference and diffraction in single ''Morpho'' butterfly scales |journal=[[Proceedings of the Royal Society B]] |volume=266 |pages=1403–11 |year=1999 |url=http://newton.ex.ac.uk/research/emag/butterflies/pdf/Vukusic_Morpho.pdf |doi=10.1098/rspb.1999.0794 |issue=1427 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716081623/http://newton.ex.ac.uk/research/emag/butterflies/pdf/Vukusic_Morpho.pdf |archive-date=2011-07-16 |pmc=1690093 }}&lt;/ref&gt; ಹೀಗಾಗಿ, ಬಣ್ಣಗಳು ನೋಡುವ ಕೋನದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಬಹುಶಃ ಮಾಪಕಗಳ ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ (ವಜ್ರದಂತಹ) ರಚನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಕೋಶದ ಪದರಗಳಿಂದ ವಿವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಏಕರೂಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Siddique-2013&quot;&gt;{{cite journal |last1=Siddique |first1=R. H. |title=Theoretical and experimental analysis of the structural pattern responsible for the iridescence of ''Morpho'' butterflies |last2=Diewald |first2=S. |last3=Leuthold |first3=J. |last4=Hölscher |first4=H. |journal=Optics Express |volume=21 |issue=12 |pages=14351–14361 |year=2013 |doi=10.1364/OE.21.014351|pmid=23787623 |bibcode=2013OExpr..2114351S |url=https://publikationen.bibliothek.kit.edu/1000040642/3057983 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ವೈಡ್-ಆಂಗಲ್ ಬ್ಲೂ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಫೊ [[ಚಿಟ್ಟೆ]] ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೊಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಈ ದೃಗ್ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ರಚನೆಗಳು ವಿಶಾಲ-ಕೋನದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮೂರು ವಿನ್ಯಾಸ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ: ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮರದಂತಹ ಆಕಾರದ ರೇಖೆಗಳು, ಪರ್ಯಾಯ ಲ್ಯಾಮೆಲ್ಲಾ ಪದರಗಳು (ಅಥವಾ &quot;ಶಾಖೆಗಳು&quot;), ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರೇಖೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣ ಎತ್ತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ವರ್ಣಪಟಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಪದರಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿದೆ (ಸುಮಾರು ೯೦ ನಾ.ಮೀ) ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ವೃಕ್ಷದ ಮಾದರಿಯು ನೀಲಿ ತರಂಗಾಂತರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಫಲನದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೆರೆಯ ರೇಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಎತ್ತರವು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕೋನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಫಲನದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ಫೋಟೊನಿಕ್ ಸ್ಫಟಿಕಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಯ ಮಾಪಕಗಳ ಲ್ಯಾಮಲೇಟ್ ರಚನೆಯನ್ನು ಬಯೋಮಿಮೆಟಿಕ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಡೈ-ಮುಕ್ತ [[ಬಣ್ಣ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಕರೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ನಕಲಿ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ಲ್ಯಾಮೆಲ್ಲಾಗಳು ತಮ್ಮ [[ರೆಕ್ಕೆ]]ಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತವೆ, ಕುಹರದ ಬದಿಗಳು ಕಂದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ.

ವೆಂಟ್ರಲ್ ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಒಸೆಲ್ಲಿ (ಕಣ್ಣಿನ ಮಚ್ಚೆಗಳು) ನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಮ್. ಗೊಡಾರ್ಟಿಯಂತಹ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಡೋರ್ಸಲ್ ಲ್ಯಾಮೆಲ್ಲಾಗಳು ತುಂಬಾ ತೆಳುವಾಗಿದ್ದು, ವೆಂಟ್ರಲ್ ಓಸೆಲ್ಲಿಯು ಇಣುಕಿ ನೋಡಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಫೊಗಳು ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ [[ಬಣ್ಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದರೂ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಸೆಲ್ಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗಂಡುಗಳು ಮಾತ್ರ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್ಲಿಂಗೀಯ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ''ಲ್ಯಾಮೆಲ್ಲಾ''ಗಳು ಯಾವುದೇ ನೇರಳಾತೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಬೆಳಕಿನ ೭೦ % ವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ [[ಕಣ್ಣು]]ಗಳು ಯುವಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಗಂಡು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ದೂರದಿಂದ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಜಾತಿಗಳು ಮಾನವನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಒಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದವರೆಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಲದೆ, ಕಂದು [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಅಥವಾ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಹಲವಾರು ಇತರ ಜಾತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್. ಹೆಕುಬಾ ಮತ್ತು ಎಮ್. ಟೆಲಿಮಾಕಸ್). ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು [[ಬಿಳಿ]], ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು ಎಮ್. ಕ್ಯಾಟೆನಾರಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಎಮ್. ಲಾರ್ಟೆಸ್. ಒಂದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾತಿ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಮುತ್ತಿನ [[ನೇರಳೆ]] ಮತ್ತು ಟೀಲ್ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಪರೂಪದ ಎಮ್. ಸುಲ್ಕೋವ್ಸ್ಕಿಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಆಂಡಿಯನ್ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ (ಎಮ್. ಲಿಂಫಾರಿಸ್). ಲೋಹೀಯ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಎಮ್. ರೆಟೆನರ್ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ, ಎಮ್. ಸೈಪ್ರಿಸ್ ಹತ್ತಿರದ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಎಮ್. ಸೈಪ್ರಿಸ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು, ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಮಾದರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ [[ರೆಕ್ಕೆ]]ಗಳಾದ್ಯಂತ ಬಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಎಮ್. ಸೈಪ್ರಿಸ್ ಮತ್ತು ಎಮ್. ರೆಟೆನರ್ ಹೆಲೆನಾಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಜಾತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬಣ್ಣದ ನೀಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Structural or pigmentary? Origin of the distinctive white stripe on the blue wing of a Morpho butterfly|author=Shinya Yoshioka|author2=Shuichi Kinoshita|journal=Proceedings of the Royal Society B|doi=10.1098/rspb.2005.3314|url=http://europepmc.org/backend/ptpmcrender.fcgi?accid=PMC1560023&amp;blobtype=pdf|year=2006|volume=273|pages=129–134|pmc=1560023|access-date=2024-12-15|archive-date=2024-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20241201030458/https://europepmc.org/backend/ptpmcrender.fcgi?accid=PMC1560023&amp;blobtype=pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರಿಸ್ಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಬೊಕೊವ್ ಅವರ ನೋಟವನ್ನು &quot;ಮಿನುಗುವ ತಿಳಿ-ನೀಲಿ ಕನ್ನಡಿಗಳು&quot; ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Leach|first=William|title=Butterfly People|year=2013|publisher=Pantheon Books|location=New York|pages=201|url=https://books.google.com/books?id=nIz4oBi5xXAC|isbn=9780307907875}}&lt;/ref&gt;

===ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆ===
ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊ ಜಾತಿಗಳು ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್. ಅಡೋನಿಸ್, ಎಮ್. ಯುಜೀನಿಯಾ, ಎಮ್. ಏಗಾ, ಎಮ್. ಸೈಪ್ರಿಸ್, ಮತ್ತು ಎಮ್. ರೆಟೆನರ್), ಕೇವಲ ಗಂಡುಗಳು ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ [[ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಕಂದು ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್. ಅನಾಕ್ಸಿಬಿಯಾ, ಎಮ್. ಗೊಡಾರ್ಟಿ, ಎಮ್. ಡಿಡಿಯಸ್, ಎಮ್. ಅಮಥಾಂಟೆ, ಮತ್ತು ಎಮ್. ಡೀಡಾಮಿಯಾ), ಹೆಣ್ಣುಗಳು ಭಾಗಶಃ ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

==ಆವಾಸಸ್ಥಾನ==
[[File:Atlantic Forest.jpg|thumb|ಪರಾಗ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅರಣ್ಯ]]
ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು [[ಅಮೆಜಾನ್]] ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಕಾಡು]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಇತರ ಅರಣ್ಯ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಸಹ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಿಕರಾಗುವಾ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಡುಗಳ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧,೪೦೦ ಮೀ (೪,೬೦೦ ಅಡಿ) ನಡುವಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಫೊಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ==
*ಮಾರ್ಫೊಗಳು ದಿನನಿತ್ಯದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಗಂಡು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಡಿನ ತೊರೆಗಳು ಮತ್ತು [[ನದಿ]]ಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಸಂಯೋಗದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮಾರ್ಫೊಸ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.
*ಮಾರ್ಫೊಗಳ ಕುಲವು ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಮ್. ಅಮಥೋಂಟೆ) ಬಹಳ ಬಲವಾದ ಹಾರಾಟಗಾರಗಳಾಗಿವೆ; [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಗೆ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು  ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Young |first1=Allen M. |year=1971 |title=Wing colouration and reflectance in ''Morpho'' butterflies as related to reproductive behaviour and escape from avian predators |url=https://archive.org/details/sim_oecologia_1971_7_3/page/209 |journal=Oecologia |volume=7 |issue=3 |pages=209–222 |doi=10.1007/bf00345212|pmid=28311247 |bibcode=1971Oecol...7..209Y |s2cid=25970574 }}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಫೊ ಜಾತಿಗಳು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವು ಮುಲ್ಲೆರಿಯನ್ ಮಿಮಿಕ್ರಿಯ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ 'ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಅಪೋಸೆಮ್ಯಾಟಿಸಂ' ಆಗಿರಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;Pinheiro-1996&quot;&gt;{{cite journal |last1=Pinheiro |first1=Carlos E. G. |year=1996 |title=Palatability and escaping ability in Neotropical butterflies: tests with wild kingbirds (''Tyrannus melancholicus'', Tyrannidae) |journal=[[Biological Journal of the Linnean Society]] |volume=59 |issue=4 |pages=351–363 |doi=10.1111/j.1095-8312.1996.tb01471.x|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;Edmunds M. 1974. ''Defence in Animals: a survey of anti-predator defences''. Harlow, Essex and NY: Longman. {{ISBN|0-582-44132-3}}. On pp. 255–256 there is a discussion of 'pursuit aposematism': &quot;Young suggested that the brilliant blue colours and bobbing flight of ''Morpho'' butterflies may induce pursuit... ''Morpho amathonte'' is a very fast flier... It is possible that birds that have chased several unsuccessfully may learn not to pursue butterflies of that [type]... In one area, Young found that 80% of less brilliant species of ''Morpho'' had beak marks on their wings... but none out of 31 ''M. amathonte''.&quot; .. &quot;If brilliant colour was a factor in courtship, then the conflicting selection pressures of sexual selection and predator selection might lead to different results in quite closely related species.&quot;&lt;/ref&gt;
*ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಎರಡರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕಣ್ಣಿನ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಆಟೋಮಿಮಿಕ್ರಿಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಮಚ್ಚೆಯು ಪರಭಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ಬೇಟೆಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು, ಪರಭಕ್ಷಕನ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಂದ, ಅಥವಾ ತಿನ್ನಲಾಗದ ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1017/S1464793105006810 |author=Stevens, Martin |title=The role of eyespots as anti-predator mechanisms, principally demonstrated in the Lepidoptera |url=https://archive.org/details/sim_biological-reviews_2005-11_80_4/page/573 |journal=Biological Reviews |volume=80 |issue=4 |year=2005 |pages=573–588 |pmid=16221330 |s2cid=24868603 }}&lt;/ref&gt;
*ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಫ್ಲೈಕ್ಯಾಚರ್‌ಗಳು, ಜಾಕಮಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀಟನಾಶಕ [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳು, [[ಕಪ್ಪೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಹಲ್ಲಿ]]ಗಳು ಸೇರಿವೆ.

==ನಡವಳಿಕೆ==
ದೇಹದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರೆಕ್ಕೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಅಗಾಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಾರ್ಫೊಗಳು ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ, ನಿಧಾನವಾದ, ನೆಗೆಯುವ ಹಾರಾಟದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

==ಜೀವನ ಚಕ್ರ==
ಮೊರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ಚಕ್ರ, [[ಮೊಟ್ಟೆ]]ಯಿಂದ ಸಾವಿನವರೆಗೆ, ಸುಮಾರು ೧೧೫ ದಿನಗಳು.

[[File:Blue Morpho Caterpillar.jpg|thumb|left|ಮರಿಹುಳುಗಳು]]
[[File:2011-08-08 15-53-56-papillon-hunawihr.jpg|thumb|left|ಪ್ಯೂಪೆ ಮತ್ತು ಉದಯೋನ್ಮುಖ ವಯಸ್ಕ ಚಿಟ್ಟೆ]]
ಲಾರ್ವಾಗಳು ತೆಳು-[[ಹಸಿರು]], ಇಬ್ಬನಿಯಂತಹ [[ಮೊಟ್ಟೆ]]ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸುಣ್ಣ-ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ತೇಪೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಕೆಂಪು]]-ಕಂದು ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ [[ಕೂದಲು]]ಗಳು ಮಾನವನ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದಾಗ ಅದು [[ಎದೆ]]ಯ ಮೇಲಿರುವ ಎವರ್ಸಿಬಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಂದ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ವಾಸನೆಯ [[ದ್ರವ]]ವನ್ನು ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಲವಾದ ವಾಸನೆಯು ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ವಿವಿಧ [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಪ್ಯೂಪಲ್ ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ ಐದು ಬಾರಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ಬಲ್ಬಸ್ ಕ್ರೈಸಾಲಿಸ್ ತೆಳು ಹಸಿರು ಅಥವಾ ಜೇಡ್ ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ವಿಕರ್ಷಣ, ಅಲ್ಟ್ರಾಸಾನಿಕ್ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;Nussbaum, Greg. [https://web.archive.org/web/20080629022501/http://www.mrnussbaum.com/bluemorpho.htm Blue Morpho] archived from www.mrnussbaum.com&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fruhstorfer-1913&quot;&gt;Fruhstorfer, H. (1913). [https://www.biodiversitylibrary.org/item/48586 &quot;Family: Morphidae&quot;], pp. 333–356 in A. Seitz (editor), ''Macrolepidoptera of the World'', vol. 5. Stuttgart: Alfred Kernen.&lt;/ref&gt;

ವಯಸ್ಕ ಚಿಟ್ಟೆ ಸುಮಾರು ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಅವು ಹುದುಗುವ [[ಹಣ್ಣು]], ಕೊಳೆಯುವ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳು, [[ಮರ]]ದ ರಸ, [[ಶಿಲೀಂಧ್ರ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶ-ಸಮೃದ್ಧ ಮಣ್ಣಿನ ದ್ರವಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;[http://www.rainforest-alliance.org/resources.cfm?id=blue_butterfly Blue Morpho Butterfly (''Morpho peleides'')]. Rainforest Alliance. Retrieved on 2011-10-17.&lt;/ref&gt; ಅವು ಮರಿಹುಳುಗಳಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ ಜೀವಾಣುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನೀಲಿ ಮಾರ್ಫೊಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರ್ಣವೈವಿಧ್ಯದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು [[ಆಭರಣ]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮರಗೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ವಿಷಯಗಳು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಗದದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿಟ್ಟೆ]] ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವಾರು ನಿಯೋಟ್ರೋಪಿಕಲ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಲೈವ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ಯೂಪೆಯಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಅವುಗಳ ಅನಿಯಮಿತ ಹಾರಾಟದ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ, ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ.

==ಹೋಸ್ಟ್ ಸಸ್ಯಗಳು==
ಮಾರ್ಫೊ ಲಾರ್ವಾಗಳು, ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಲೆಗ್ಯೂಮಿನೋಸೇ, ಗ್ರ್ಯಾಮಿನೇ, ಕ್ಯಾನೆಲೇಸಿ, ಗುಟ್ಟಿಫೆರೇ, ಎರಿಥ್ರಾಕ್ಸಿಲೇಸಿ, ಮೈರ್ಟೇಸಿ, ಮೊರೇಸಿ, ಲಾರೇಸಿ, ಸಪಿಂಡೇಸಿ, ರಮ್ನೇಸಿ, ಯುಫೋರ್ಬಿಯಾಸಿ, ಪಲ್ಮೇಸಿಯೇ, ಪಲ್ಮಾಸೀ, ಮ್ಯುಸೇಸಿ ಬಿಗ್ನೋನಿಯೇಸಿ ಮತ್ತು ಮೆನಿಸ್ಪರ್ಮೇಸಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಪೆನ್ಜ್ ಮತ್ತು ಡೆವ್ರೀಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಲಾರ್ವಾ ಸ್ಯಾಟಿರಿನೇಯ ಪೂರ್ವಜರ [[ಆಹಾರ]]ವು ಪೊಯೇಸಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಮೊನೊಕಾಟ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Penz-2002&quot;&gt;{{cite journal |last1=Penz |first1=Carla M. |first2=P. J. |last2=DeVries |year=2002 |title=Phylogenetic analysis of ''Morpho'' butterflies (Nymphalidae, Morphinae): Implications for classification and natural history |journal=American Museum Novitates |number=3374 |pages=1–33 |issn=0003-0082 |hdl=2246/2863 |doi=10.1206/0003-0082(2002)374&lt;0001:PAOMBN&gt;2.0.CO;2 |s2cid=55554335 |url=http://digitallibrary.amnh.org/bitstream/2246/2863/1//v2/dspace/ingest/pdfSource/nov/N3374.pdf}}&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ ಮಾರ್ಫೊಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಕಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ತಳದ ಜಾತಿಗಳು ಮೊನೊಕಾಟ್ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

==ಸಂಗ್ರಾಹಕರು==
[[File:Morpho collection.JPG|thumb|ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆ ಸಂಗ್ರಹ]]
ಮಾರ್ಫೊ [[ಚಿಟ್ಟೆ]]ಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳ ದುಬಾರಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್]] [[ಆಭರಣ]] ವ್ಯಾಪಾರಿ ಡ್ರೂ ಡ್ರುರಿ ಮತ್ತು ಡಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪೀಟರ್ ಟೇಲರ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ಹಲ್ಸ್ಟ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಜಾರ್ಜಸ್ ರೂಸೋ-ಡೆಸೆಲ್, ಹಣಕಾಸುದಾರ ವಾಲ್ಟರ್ ರಾಥ್‌ಸ್ಚೈಲ್ಡ್, ರೊಮಾನೋವ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ [[ರಷ್ಯಾ]]ದ ನಿಕೋಲಸ್ ಮಿಖೈಲೋವಿಚ್ ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್, ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾನ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕರ್ಟ್ ಐಸ್ನರ್. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮಾರ್ಫೊಸ್ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು &quot;ಕುನ್‌ಸ್ಟ್‌ಕಮೆರಾ&quot; ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಮಾರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಣಿ ಉಲ್ರಿಕಾ ಎಲಿಯೊನೊರಾ ಅವರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವರು ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್, ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ರಿಯೊ ನೀಗ್ರೊದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಜನರು ಒಮ್ಮೆ [[ನೀಲಿ]] ಮಾರ್ಫೊ (ಎಮ್. ಮೆನೆಲಾಸ್) ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಾಢವಾದ ನೀಲಿ ಡಿಕೋಯ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ [[ಚಿಟ್ಟೆ]] ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಮುಖವಾಡಗಳಿಗೆ ಅಲಂಕರಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಯಸ್ಕ ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಹುದುಗುವ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ಅವು ಆಮಿಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು. ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಹಾರಾಟದಲ್ಲಿ ನಡುಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿಡಿಯಲು ಸುಲಭ.

==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery&gt;
File:Morpho didius Male Ventre MHNT.jpg|''ಎಮ್. ಡಿಡಿಯಸ್'' - ವೆಂಟ್ರಲ್ ಸೈಡ್: ಪರಭಕ್ಷಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾದ ಒಸೆಲ್ಲಿಯ ಮೇಲೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
File:Bluemorphobutterfly.jpg|''ಎಮ್. peleides'', ಪಕ್ಷಿ ಕೊಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುವ ಸಮ್ಮಿತೀಯ ನೋಚ್‌ಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
File:White Morpho wings closed.JPG|''ಎಮ್. ಫಾಲಿಫೆಮಸ್'', ಹಲವಾರು &quot;ಬಿಳಿ ಮಾರ್ಫೊ&quot; ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
File:Morpho rhetenor rhetenor MHNT dos.jpg|''ಎಮ್. ರೆಥೆನೊರ್'' - ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದೇಶೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಥವಾ ಉಡುಗೊರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
File:Morphobutterfly.jpg|''ಎಮ್. ರಿಚರ್ಡಸ್‌'' ತಾನಾಗಿಯೇ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲು ಬಿಸಿಲು.
File:Morpho hecuba hecuba MHNT dos.jpg|''ಎಮ್. ಹೆಕುಬಾ, ೨೦ ಸೆಂ.ಮೀ (೭.೯ ಇಂಚು) ವರೆಗಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಫೊ.
File:MorphoherculesandMorphothamyrisSizecomparison.JPG|''ಎಮ್. ಹೆಕುಬಾ'' ಗಾತ್ರದ ಹೋಲಿಕೆ ಎಮ್. ಥಾಮಿರಿಸ್ (ಎಮ್. ಪೋರ್ಟಿಸ್).
File:Morpho butterfly with wings closed, Corcovado, Costa Rica, Dec 2014.jpg|ಈ ಮಾರ್ಫೊ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಮುಚ್ಚಿದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ, ಕೆಲವು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
&lt;/gallery&gt;

==ವಿವರಣೆಗಳು==
&lt;gallery&gt;
File:MorphoAchillesMerian.jpg|ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯಾನ್ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್ ೧೭೦೫
File:Cramer&amp;Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 027.jpg|ಪೀಟರ್ ಕ್ರೇಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಸ್ಟೋಲ್ ಡಿ ಯುಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಚೆ ಕಪೆಲ್ಲೆನ್ ೧೭೭೫–೧೭೮೨
File:Cramer&amp;Stoll-uitlandsche kapellen vol. 1- plate 028.jpg|ಪೀಟರ್ ಕ್ರೇಮರ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಸ್ಟೋಲ್ ಡಿ ಯುಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಚೆ ಕಪೆಲ್ಲೆನ್ ೧೭೭೫–೧೭೮೨
File:ShawNaturalists MiscellanyAchilles.jpg|ಜಾರ್ಜ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಪಾಲಿಡೋರ್ ನೋಡರ್ ದಿ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಮಿಸಲೆನಿ 1789–1813
File:Hubner1821SammlExotSchmett2Plate73.jpg|ಆಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಹಬ್ನರ್ ಸಂಗ್ರಹ [೧೮೦೬-೧೮೪೧]
File:LucasMorphomenelaus.jpg| ಹಿಪ್ಪೊಲೈಟ್ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಹಿಸ್ಟೊಯಿರ್ ನೇಚರ್ಲೆ ಡೆಸ್ ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರೆಸ್ ಎಕ್ಸೋಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್, ೧೮೩೫.
File:NovaraExpZoologischeTheilLepidopteraAtlasTaf63.jpg|೧೮೫೭, ೧೮೫೮, ೧೮೫೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಫ್ರಿಗೇಟ್ ನೋವಾರಾದ ಕ್ಯಾಜೆಟನ್ ಮತ್ತು ರುಡಾಲ್ಫ್ ಫೆಲ್ಡರ್ ವಾಯೇಜ್
File:Biolcam.jpg|ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಡುಕೇನ್ ಗಾಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಓಸ್ಬರ್ಟ್ ಸಾಲ್ವಿನ್ ಬಯೋಲಾಜಿಯಾ ಸೆಂಟ್ರಲಿ-ಅಮೆರಿಕಾನಾ ೧೮೭೯–೧೯೧೫
File:SeitzFA2.jpg|ಅಡಾಲ್ಬರ್ಟ್ ಸೀಟ್ಜ್ ಭೂಮಿಯ ದೊಡ್ಡ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ೧೮೬೦-೧೯೩೮
&lt;/gallery&gt;

==ಸಹ ನೋಡಿ==
*[[:en:List of tropical and subtropical moist broadleaf forests ecoregions|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮತ್ತು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಿಶಾಲ ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] (ನಿಯೋಟ್ರೋಪಿಕಲ್)
*[[:en:Tropical Andes|ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆಂಡಿಸ್]]
*''[[:en:Arhopala|ಅರ್ಹೋಪಾಲ]]''

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Commons category|Morpho}}
*{{Wikispecies-inline|Morpho|''Morpho''}}
*[http://eol.org/pages/17446/entries/33962580/overview EOL] Taxonomy and images
*[http://www.butterfliesofamerica.com/L/t/Morpho_a.htm Butterflies of America] Superb collection of scientific specimen photographs. Many of [[Type (biology)|types]]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಚಿಟ್ಟೆಗಳು]]</text>
      <sha1>5ttdhbs7gt7d3nxb8mwby0o284qiusy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ, ಅಹಮದಾಬಾದ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130937</id>
    <revision>
      <id>1427835</id>
      <parentid>1368609</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T02:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="dkkv91d3hgnqp17f746d8btftxsalue" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Shree Swaminarayan Sampraday, Ahmedabad.jpg|thumb]]

'''ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಮಂದಿರ ಕಾಲೂಪುರ್''' (ಗುಜರಾತಿ: શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, અમદાવાદ, ದೇವನಾಗರಿ: श्री स्वामिरायण मन्दिर, अहमदाबाद) ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಪಂಥವಾದ ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮೊದಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯದ [[ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್]]‍ನ ಕಾಲೂಪುರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಈ ಪಂಥದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣ]]ರ ಆದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ahmedabad.org.uk/religious-places/swaminarayan-temple.html|title=Ahmedabad Swaminarayan Temple|access-date=2020-08-12|archive-date=2019-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190815034044/http://www.ahmedabad.org.uk/religious-places/swaminarayan-temple.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ನರ್ ನಾರಾಯಣ್ ದೇವಾಲಯವು ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಗ್ರಂಥದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಶುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ತೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳ ಜೀವನದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಯಂವೇದ್ಯವಾದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಂಗಳಕರ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಲಾಂಛನಗಳಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಮಾಜಧಾರ್ಮಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;isbn0-7506-6628-5&quot;&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/Urban_Design_A_typology_of_Procedures_and_Products|title=Urban Design: A typology of Procedures and Products. Illustrated with over 50 Case Studies|last=Lang, Jon T.|publisher=Architectural Press|year=2005|isbn=978-0-7506-6628-2|location=London|page=[https://archive.org/details/Urban_Design_A_typology_of_Procedures_and_Products/page/n112 86]|doi=|oclc=|ref=harv|postscript=&lt;!--None--&gt;|access-date=}}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:Swaminarayan_Temple,_Ahmedabad_05.jpg|thumb|336x336px|ನರ್ ನಾರಾಯಣ್: ಸ್ವಾಮಿನಾರಾಯಣರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ]]
ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ನರ್‌ನಾರಾಯಣ್ ದೇವ್, ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ ದೇವ್, ಧರ್ಮಭಕ್ತಿಮಾತಾ ಮತ್ತು ಹರಿ ಕೃಷ್ಣ ಮಹಾರಾಜ್, ಬಾಲ್ ಸ್ವರೂಪ್ ಘನಶ್ಯಾಮ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಹಾಗೂ ರಂಗ್‍ಮೋಹಲ್ ಘನ್‍ಶ್ಯಾಮ್ ಮಹಾರಾಜ್.

== ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Reflist}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/introductiontosw0000will|title=Introduction to Swaminarayan Hinduism|last=Williams|first=Raymond|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=978-0-521-65422-7|ref=harv|postscript=&lt;!--None--&gt;|url-access=registration}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು]]</text>
      <sha1>dkkv91d3hgnqp17f746d8btftxsalue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131545</id>
    <revision>
      <id>1427851</id>
      <parentid>1427213</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T08:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>A826 [[ಂ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಅಂ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ</comment>
      <origin>1427213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="q3ekg3e3esuhj3p8bzy79p7z8icahrq" xml:space="preserve">{{ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}}
'''ಅಂ''' [[ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ]] ಮೊದಲನೇ ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಇದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.  ಯೋಗವಾಹ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಶುದ್ಧಾಕ್ಷರಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಬರುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಯೋಗವಾಹಗಳು ಎಂದು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

[[ಕೇಶಿರಾಜ]] ಯೋಗವಾಹಗಳನ್ನು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kannada-notes.blogspot.in/p/kannada.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-09-09 |archive-date=2016-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161019064159/http://kannada-notes.blogspot.in/p/kannada.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಅನುಸ್ವಾರ ==
*‘೦’ - ಉದಾ : [[ಅಂ]], ಡಂ, ಕಂ, ಗಂ. ಪದಗಳಲ್ಲಿ - ಅಂಗಳ,ಗಂಡು, ಕಂದ
*ಅನುಸ್ವಾರಗಳು [[ಸ್ವರ]]ಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸ್ವರದೊಡನೆ ಉಚ್ಚಾರಗೊಳ್ಳುವ ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು '''ಸ್ವರಾಂಗ'''ವೆಂದೂ, [[ವ್ಯಂಜನ]]ದೊಢನೆ ಉಚ್ಚಾರಗೊಳ್ಳುವ ಅನುಸ್ವಾರವನ್ನು '''ವ್ಯಂಜನಾಂಗ'''ವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.

{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
|-
! ಅಕ್ಷರ&lt;br/&gt;ಸಂಯೊಗ!! ಸ್ವರ&lt;br/&gt;ಸಂಯೊಗ!! ಪದ
|-
| ಅಂ + ಕ || ಅ + ಙ್ + ಕ || ಅಂಕ
|-
| ಅಂ + ಚೆ || ಅ + ಞ್ + ಚೆ || ಅಂಚೆ
|-
| ಅಂ + ಟು || ಅ + ಣ್ + ಟು || ಅಂಟು
|-
| ಕಾಂ + ತಿ || ಕಾ + ನ್ + ತಿ || ಕಾಂತಿ
|-
| ಕೆಂ + ಪು || ಕೆ +ಮ್ + ಪು || ಕೆಂಪು
|}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರ]]</text>
      <sha1>q3ekg3e3esuhj3p8bzy79p7z8icahrq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427864</id>
      <parentid>1427851</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7063" sha1="8jl591ef27jxyzi4b5dd3bxudr7omac" xml:space="preserve">{{ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}}
{{Infobox grapheme
|name=ಅಂ
|letter=ಅಂ
|variations=
|image=
|imageupright=
|imagesize=
|imagealt=
|imageclass=
|image2=
|imageupright2=
|imagesize2=
|imagealt2=
|imageclass2=
|boxsize=
|script=[[ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ]]
|type=[[ಅಬುಗಿಡ|ಅಬುಗಿಡ]]
|typedesc=
|SHtype=
|SHform=
|mode=
|language=[[ಕನ್ನಡ]]
|phonemes=/am/
|unicode=U+0C85 U+0C82
|alphanumber=
|number=
|fam1=[[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]]
|fam2=[[ಕದಂಬ ಲಿಪಿ]]
|fam3=[[ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ]]
|usageperiod=
|children=
|sisters=[[ಅಃ]]
|equivalents=
|associates=
|direction=[[ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ]]
|module=
}}

'''ಅಂ''' ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೊದಲನೇ [[ಯೋಗವಾಹಕ|ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ]].&lt;ref name=&quot;knwiki&quot;&gt;{{Cite web |title=ಅಂ |url=https://kn.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82 |website=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ |access-date=2026-09-10 |language=kn}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು '''ಅನುಸ್ವಾರ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಸ್ವರಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರವಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot;&gt;{{Cite web |title=how many types of vowels in kannada |url=https://brainly.in/question/26215492 |website=Brainly.in |access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಸ್ವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು '''ಯೋಗವಾಹ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;wikibooks&quot;&gt;{{Cite web |title=Kannada/Printable version |url=https://en.wikibooks.org/wiki/Kannada/Printable_version |website=Wikibooks |access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ ==
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವರಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರವಲ್ಲ. ಅಂ ಅನ್ನು ಅನುಸ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗುರುತು ಒಂದು ಬಿಂದು (ಂ).&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂ ಮತ್ತು ಅಃ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ '''ಯೋಗವಾಹ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗವಾಹ ಎಂದರೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹವುಗಳು ಎಂದರ್ಥ. ಅನುಸ್ವಾರ (ಅಂ) ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ (ಅಃ) ಇವೆರಡೂ ಸ್ವರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

== ಉಚ್ಚಾರಣೆ ==
ಅಂ ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು 'ಮ್' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಅಂ' ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ 'un' (umbrella ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

ಅನುಸ್ವಾರದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು 'ಮ್' ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

== ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
ಅಂ ಅಕ್ಷರವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಗ !! ಸ್ವರ ವಿಭಜನೆ !! ಪದ
|-
| ಅಂ + ಕ || ಅ + ಙ್ + ಕ || ಅಂಕ
|-
| ಅಂ + ಚೆ || ಅ + ಞ್ + ಚೆ || ಅಂಚೆ
|-
| ಅಂ + ಟು || ಅ + ಣ್ + ಟು || ಅಂಟು
|-
| ಕಾಂ + ತಿ || ಕಾ + ನ್ + ತಿ || ಕಾಂತಿ
|-
| ಕೆಂ + ಪು || ಕೆ + ಮ್ + ಪು || ಕೆಂಪು
|}&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆ, ಅಂ ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಅಂಕ' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಇದು 'ಙ್' (ಙ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 'ಅಂಟು' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ 'ಣ್' (ಣ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಭಾರತದ ವರ್ಣಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವಾಹಕವಾದ 'ಅಂ' ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಿಂದುವನ್ನು ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯು ಯೋಗವಾಹಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರವರವರೆಗೆ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅಕ್ಷರದ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಲಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಮುಂದೆ ಅಕ್ಷರದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂತು.&lt;ref name=&quot;archive&quot;&gt;{{Cite web |title=ಭಾರತದ ವರ್ಣಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವಾಹಕವಾದ 'ಅಂ' |url=https://archive.org/download/dli.ernet.554346 |website=Archive.org |access-date=2026-09-10 |language=kn}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ಅಃ]]
* [[ಅನುಸ್ವಾರ]]
* [[ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆ]]
* [[ಯೋಗವಾಹಕ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ]]</text>
      <sha1>8jl591ef27jxyzi4b5dd3bxudr7omac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427865</id>
      <parentid>1427864</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7060" sha1="601pw2z2ptlq8842l95j274vxpyvwhu" xml:space="preserve">{{ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}}
{{Infobox grapheme
|name=ಅಂ
|letter=ಅಂ
|variations=
|image=
|imageupright=
|imagesize=
|imagealt=
|imageclass=
|image2=
|imageupright2=
|imagesize2=
|imagealt2=
|imageclass2=
|boxsize=
|script=[[ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ]]
|type=[[ಅಬುಗಿಡ|ಅಬುಗಿಡ]]
|typedesc=
|SHtype=
|SHform=
|mode=
|language=[[ಕನ್ನಡ]]
|phonemes=/am/
|unicode=U+0C85 U+0C82
|alphanumber=
|number=
|fam1=[[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ]]
|fam2=[[ಕದಂಬ ಲಿಪಿ]]
|fam3=[[ಕನ್ನಡ-ತೆಲುಗು ಲಿಪಿ]]
|usageperiod=
|children=
|sisters=[[ಅಃ]]
|equivalents=
|associates=
|direction=[[ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ]]
|module=
}}

'''ಅಂ''' ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಮೊದಲನೇ [[ಯೋಗವಾಹ|ಯೋಗವಾಹಕವಾಗಿದೆ]].&lt;ref name=&quot;knwiki&quot;&gt;{{Cite web |title=ಅಂ |url=https://kn.m.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%85%E0%B2%82 |website=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ |access-date=2026-09-10 |language=kn}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು '''ಅನುಸ್ವಾರ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಾನ ಸ್ವರಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರವಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot;&gt;{{Cite web |title=how many types of vowels in kannada |url=https://brainly.in/question/26215492 |website=Brainly.in |access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಸ್ವರ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು '''ಯೋಗವಾಹ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;wikibooks&quot;&gt;{{Cite web |title=Kannada/Printable version |url=https://en.wikibooks.org/wiki/Kannada/Printable_version |website=Wikibooks |access-date=2026-09-10}}&lt;/ref&gt;

== ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ ==
ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಕ್ಷರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಸ್ವರಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರವಲ್ಲ. ಅಂ ಅನ್ನು ಅನುಸ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗುರುತು ಒಂದು ಬಿಂದು (ಂ).&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂ ಮತ್ತು ಅಃ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ '''ಯೋಗವಾಹ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗವಾಹ ಎಂದರೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹವುಗಳು ಎಂದರ್ಥ. ಅನುಸ್ವಾರ (ಅಂ) ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಗ (ಅಃ) ಇವೆರಡೂ ಸ್ವರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

== ಉಚ್ಚಾರಣೆ ==
ಅಂ ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನಾಕ್ಷರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು 'ಮ್' ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಅಂ' ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ 'un' (umbrella ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯಂತೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

ಅನುಸ್ವಾರದ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು 'ಮ್' ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;brainly&quot; /&gt;

== ವ್ಯಾಕರಣ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ==
ಅಂ ಅಕ್ಷರವು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಗ !! ಸ್ವರ ವಿಭಜನೆ !! ಪದ
|-
| ಅಂ + ಕ || ಅ + ಙ್ + ಕ || ಅಂಕ
|-
| ಅಂ + ಚೆ || ಅ + ಞ್ + ಚೆ || ಅಂಚೆ
|-
| ಅಂ + ಟು || ಅ + ಣ್ + ಟು || ಅಂಟು
|-
| ಕಾಂ + ತಿ || ಕಾ + ನ್ + ತಿ || ಕಾಂತಿ
|-
| ಕೆಂ + ಪು || ಕೆ + ಮ್ + ಪು || ಕೆಂಪು
|}&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

ಈ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆ, ಅಂ ನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯು ಅದರ ನಂತರ ಬರುವ ವ್ಯಂಜನದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 'ಅಂಕ' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ ಇದು 'ಙ್' (ಙ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 'ಅಂಟು' ಎಂಬ ಪದದಲ್ಲಿ 'ಣ್' (ಣ) ಎಂಬ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;knwiki&quot; /&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಭಾರತದ ವರ್ಣಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವಾಹಕವಾದ 'ಅಂ' ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಿಂದುವನ್ನು ಅಥವಾ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಶೋಕನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯು ಯೋಗವಾಹಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರವರವರೆಗೆ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅಕ್ಷರದ ವಿಕಾಸವಾದಂತೆ ಈ ಚುಕ್ಕೆಯೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರದ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇದ್ದದ್ದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಲಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸರಿದು ಮುಂದೆ ಅಕ್ಷರದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂತು.&lt;ref name=&quot;archive&quot;&gt;{{Cite web |title=ಭಾರತದ ವರ್ಣಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವಾಹಕವಾದ 'ಅಂ' |url=https://archive.org/download/dli.ernet.554346 |website=Archive.org |access-date=2026-09-10 |language=kn}}&lt;/ref&gt;

== ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ==
* [[ಅಃ]]
* [[ಅನುಸ್ವಾರ]]
* [[ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆ]]
* [[ಯೋಗವಾಹಕ]]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ]]</text>
      <sha1>601pw2z2ptlq8842l95j274vxpyvwhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೌಮಾ ದಾಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143542</id>
    <revision>
      <id>1427812</id>
      <parentid>1360430</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T15:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44751" sha1="iiu3j5qrzl1pyvfv55e4zw6a1fygqv7" xml:space="preserve">'''ಮೌಮಾ ದಾಸ್''' (ಜನನ ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೮೪)  ಒಬ್ಬ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್]] ಆಟಗಾರ್ತಿ. [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಅವರು ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಾಸ್ [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ತಂಡದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕ್ರೀಡೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವವಾದ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/Sodhi-conferred-Khel-Ratna-Arjuna-awards-for-14-others/articleshow/22187996.cms|title=Sodhi conferred Khel Ratna; Arjuna awards for 14 others|date=31 August 2013|work=Times of India|access-date=9 December 2015|location=New Delhi}}&lt;/ref&gt;

ದಾಸ್ ಅವರು ೨೦೦೪ ರ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು;  ಅವರು ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ನಂತರ [[೨೦೧೬ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|೨೦೧೬ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ]] ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/sports/rio-2016-olympics/mouma-das-bows-out-of-after-first-round-loss-2958287/|title=Mouma Das bows out of Rio 2016 Olympics after first round loss|date=6 August 2016|website=[[The Indian Express]]|access-date=6 August 2016}}&lt;/ref&gt; ದಾಸ್ ೨೦೧೭ ರ ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಣಿಕಾ ಬಾತ್ರಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದರು; ಈ ಜೋಡಿಯು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಜೋಡಿ ( ೬೧ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯರು) ಆಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ittf.com/2017/06/01/indian-women-create-history-world-championships/|title=Indian women create history at World Championships|date=June 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thefield.scroll.in/839412/indias-mouma-das-and-manika-batra-create-history-at-table-tennis-world-championship|title=India's Mouma Das and Manika Batra create history at Table Tennis World Championship|website=Scroll.in|access-date=1 July 2017}}&lt;/ref&gt; ೨೦೧೮ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಜೋಡಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನೂ ಗೆದ್ದಿತ್ತು. ಆಕೆಗೆ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] ನೀಡಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1692337|title=Padma Awards 2021 announced|publisher=Ministry of Home Affairs|access-date=26 January 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/shinzo-abe-tarun-gogoi-ram-vilas-paswan-among-padma-award-winners-complete-list/articleshow/80453596.cms|title=Shinzo Abe, Tarun Gogoi, Ram Vilas Paswan among Padma Award winners: Complete list|date=25 January 2021|work=[[The Times of India]]|access-date=25 January 2021}}&lt;/ref&gt;

== ವೃತ್ತಿ ==
ದಾಸ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬಾಗುವ ಮೊದಲು ಮೂರನೇ ಸುತ್ತನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಂತರದ ವಿಶ್ವ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ ಭಾರತವನ್ನು ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅಥವಾ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು: ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ (೨೦೦೦), ಒಸಾಕಾ (೨೦೦೧), ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೦೩), ದೋಹಾ (೨೦೦೪), ಬ್ರೆಮೆನ್ (೨೦೦೬), ಜಾಗ್ರೆಬ್ (೨೦೦೭), ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ (೨೦೦೮), ಯೊಕೊಹಾಮಾ (೨೦೦೯), ಮಾಸ್ಕೋ (೨೦೧೦), ರೋಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ (೨೦೧೧), ಡಾರ್ಟ್‌ಮಂಡ್ (೨೦೧೨), ಪ್ಯಾರಿಸ್ (೨೦೧೩), ಸುಝೌ (೨೦೧೫), ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ (೨೦೧೬), ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ (೨೦೧೭), ಹಾಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್ (೨೦೧೮) ) ಯಾವುದೇ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ. ಅವರು ೧೭ &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://d3mjm6zw6cr45s.cloudfront.net/2018/04/WTTC18-Div1-W.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425184016/https://d3mjm6zw6cr45s.cloudfront.net/2018/04/WTTC18-Div1-W.pdf|archive-date=25 April 2018|access-date=25 April 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ittf.com/2017/05/10/ready-set-new-milestone-asia-mouma-das-heads-germany-world-championships-preparations/|title=Ready to set new milestone for Asia, Mouma das heading to Germany for 16th World Championships appearance|date=10 May 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://d3mjm6zw6cr45s.cloudfront.net/2016/11/2017_WTTC_WS_128.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623183240/http://d3mjm6zw6cr45s.cloudfront.net/2016/11/2017_WTTC_WS_128.pdf|archive-date=23 June 2017|access-date=2 February 2018}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕೊಮ್ವಾನ್ ನಂಥಾನಾ ಇಬ್ಬರೂ ತಲಾ ೧೭ &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot; /&gt; ಬಾರಿ ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಏಷ್ಯನ್‌ನಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ. &lt;ref name=&quot;ttfi&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/news/show/768|title=Mouma most capped Indian on world stage|website=Table Tennis Federation of India|access-date=7 August 2016|archive-date=12 ಆಗಸ್ಟ್ 2016|archive-url=https://archive.is/20160812202844/http://www.ttfi.org/news/show/768|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ದಾಸ್ ತನ್ನ ೧ ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ೨ ನೇ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ಆಫ್ ಏಷ್ಯಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಗೇಮ್ಸ್'೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಯಾಕುಟ್ಸ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.yakutiatravel.com/special-interest/children-of-asia|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918235037/https://www.yakutiatravel.com/special-interest/children-of-asia|archive-date=18 September 2020|access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;

ಮೌಮಾ ದಾಸ್ ೭೫ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ೪೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;results.ittf.link&quot;&gt;{{Cite web |url=https://results.ittf.link/index.php?option=com_fabrik&amp;view=list&amp;listid=47&amp;Itemid=158&amp;fab_matches___player_a_id&amp;#91;value&amp;#93;=102079&amp;fab_matches___player_a_id&amp;#91;join&amp;#93;=OR&amp;fab_matches___player_b_id&amp;#91;value&amp;#93;=102079&amp;fab_matches___player_b_id&amp;#91;join&amp;#93;=OR&amp;fab_matches___player_x_id&amp;#91;value&amp;#93;=102079&amp;fab_matches___player_x_id&amp;#91;join&amp;#93;=OR&amp;fab_matches___player_y_id&amp;#91;value&amp;#93;=102079&amp;fab_matches___player_y_id&amp;#91;join&amp;#93;=OR&amp;resetfilters=1 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-06-30 |archive-date=2021-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331105719/https://results.ittf.link/index.php?option=com_fabrik&amp;view=list&amp;listid=47&amp;Itemid=158&amp;fab_matches___player_a_id%5Bvalue%5D=102079&amp;fab_matches___player_a_id%5Bjoin%5D=OR&amp;fab_matches___player_b_id%5Bvalue%5D=102079&amp;fab_matches___player_b_id%5Bjoin%5D=OR&amp;fab_matches___player_x_id%5Bvalue%5D=102079&amp;fab_matches___player_x_id%5Bjoin%5D=OR&amp;fab_matches___player_y_id%5Bvalue%5D=102079&amp;fab_matches___player_y_id%5Bjoin%5D=OR&amp;resetfilters=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ದಾಸ್ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಾದರು. &lt;ref name=&quot;ttfi&quot;/&gt;

ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಅರ್ಹತಾ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸ್ [[೨೦೧೬ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್|೨೦೧೬ ರ ರಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ]] ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದರು &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/sports/others/achanta-sharath-kamal-mouma-das-book-2016-rio-olympics-berths_1876808.html|title=Achanta Sharath Kamal, Mouma Das book 2016 Rio Olympics berths|date=16 April 2016|access-date=8 August 2016|agency=Zee News}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ೨೦೧೬ ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಮಹಿಳಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ರೊಮಾನಿಯ|ರೊಮೇನಿಯಾದ]] ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಡೇನಿಯೆಲಾ ಡೋಡಿಯನ್‌ಗೆ ಸೋತರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/sports/rio-olympics-2016-mouma-das-manika-batra-lose-as-indian-womens-challenge-in-table-tennis-ends-2939704.html|title=Rio Olympics 2016: Mouma Das, Manika Batra lose as Indian women's challenge in table tennis ends|date=6 August 2016|access-date=8 August 2016|publisher=First Post}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಭ್ರಾತೃತ್ವಕ್ಕೆ, ITTF ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೊರಾವಿಯಾದ ಓಲೋಮೌಕ್ ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳು ತೀರಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು. ಮೌಮಾ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಮಣಿಕಾ ಬಾತ್ರಾ, ಭಾರತದ ಹೊಸ ಮತ್ತು ವೀರೋಚಿತ ಮಹಿಳಾ ಡಬಲ್ಸ್ ಜೋಡಿ, ITTF ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೂರ್ (ಮೇಜರ್) ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ತಲುಪಲು ತಮ್ಮ ಆಟವನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thebridge.in/looking-back-on-2017-mouma-das-manika-batra-reigned-world-table-tennis/|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20180813072616/https://thebridge.in/looking-back-on-2017-mouma-das-manika-batra-reigned-world-table-tennis/|archive-date=13 August 2018|access-date=2 February 2018}}&lt;/ref&gt;

ಭಾರತದ ಸ್ಟಾರ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಜೋಡಿಯಾದ ಮೌಮಾ ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಮನಿಕಾ ಬಾತ್ರಾ ಅವರು ಇತ್ತೀಚಿನ ITTF ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ೧೨ ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಆಡುವ 28 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sportskeeda.com/table-tennis/india-s-mouma-das-and-manika-batra-become-highest-ranked-doubles-paddlers-amongst-commonwealth-nations|title=India's Mouma das and Manika Batra become highest ranked doubles paddlers amongst Commonwealth nations|date=13 January 2018}}&lt;/ref&gt;

೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ITTF ಚಾಲೆಂಜ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಓಪನ್ ಭಾರತೀಯ ಜೋಡಿ ಮಣಿಕಾ ಬಾತ್ರಾ ಮತ್ತು ಮೌಮಾ ದಾಸ್, ಎರಡನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತರು, ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಕೊರಿಯಾದ ಜಿಹೀ ಜಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ಹಯುನ್ ಯಾಂಗ್ ಜೋಡಿಗೆ ೧೧–೯, ೬-೧೧, ೧೧–೯, ೯-೧೧, ೯ ಸೆಟ್‌ಗಳಿಂದ ಸೋತರು. ರೋಮಾಂಚಕ ಮಹಿಳಾ ಡಬಲ್ಸ್ ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ –೧೧. ಇದು ಐಟಿಟಿಎಫ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕದೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದ ಭಾರತೀಯರ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ttfi.org/news/show/883|title=Sathiyan wins Spanish gold; Manika-Mouma pair adds silver|access-date=2022-06-30|archive-date=2020-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20200809171459/http://ttfi.org/news/show/883|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅದೇ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ರಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಸ್ ತನ್ನ 50ನೇ ಫೈನಲ್‌ಗೆ ಬಂದರು; ಅವಳು ಪಿಎಸ್‌ಪಿಬಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ಟೀಮ್ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದಳು. &lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Cite web|url=http://ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/Ygp_team%20medal.pdf|title=Welcome to TTFI|access-date=2022-06-30|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143831/http://ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/Ygp_team%20medal.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

ದಾಸ್ ೨೦೧೮ ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಮಹಿಳಾ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು; ಭಾರತ ತಂಡವು [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರವನ್ನು]] ಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೩-೧ ಅಂಕಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿ ಈವೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. &lt;ref name=&quot;cwggold&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/commonwealth-games-2018-manika-batra-leads-india-to-historic-women-table-tennis-gold/article23472997.ece|title=Commonwealth Games 2018: Manika Batra leads India to historic women table tennis gold|date=8 April 2018|work=[[The Hindu]]|access-date=8 April 2018}}&lt;/ref&gt; ದಾಸ್ ಮಹಿಳೆಯರ ಡಬಲ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಧುರಿಕಾ ಪಾಟ್ಕರ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಗೆದ್ದು ಭಾರತವನ್ನು ಟೈನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games/cwg-2018-india-women-win-gold-in-table-tennis-team-event/articleshow/63668428.cms|title=CWG 2018: India women win gold in table tennis team event|date=8 April 2018|website=[[The Times of India]]|access-date=8 April 2018}}&lt;/ref&gt; ಚಿನ್ನದ ಪದಕದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗಾಪುರದ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಮೊದಲನೆಯದು, ಭಾರತವು ಸೆಮಿಫೈನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು OIL (ಆಯಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್) ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ) &lt;ref name=&quot;cwggold&quot; /&gt;

== ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ==
'''ಉನ್ನತ ದಾಖಲೆಗಳು'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sl.
! ಫಾರ್
! ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
|-
|೧
| ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಿಂದ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ
|೧೭
| &lt;ref name=&quot;ttfi.org&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/news/show/768|title=Mouma most capped Indian on world stage|access-date=2022-06-30|archive-date=2016-08-12|archive-url=https://archive.is/20160812202844/http://www.ttfi.org/news/show/768|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;
|-
|೨
| ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪದಕಗಳು (ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್) ಭಾರತೀಯ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಿಂದ
|೧೯
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/news/show/767|title=Regulars rewarded|access-date=2022-06-30|archive-date=2016-08-12|archive-url=https://archive.is/20160812202853/http://www.ttfi.org/news/show/767|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ttfi.org/news/show/768|title=Mouma most capped Indian on world stage|access-date=2022-06-30|archive-date=2019-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228165234/http://www.ttfi.org/news/show/768|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games/cwg-2018-manika-batra-mouma-das-win-womens-doubles-tt-silver/articleshow/63747588.cms|title=CWG 2018 India: Manika Batra, Mouma das win women's doubles TT silver &amp;#124; Commonwealth Games News - Times of India|website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;results.gc2018.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://results.gc2018.com/en/table-tennis/athlete-profile-n6007292-mouma-das.htm|title=Table Tennis &amp;#124; Athlete Profile: Mouma DAS - Gold Coast 2018 Commonwealth Games|access-date=2022-06-30|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202235913/https://results.gc2018.com/en/table-tennis/athlete-profile-n6007292-mouma-das.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|೩
| ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಲ್ಲಿ (ತಂಡ, ಸಿಂಗಲ್, ಡಬಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್) ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿನ್ನದ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್
|೭
|  
|-
|೪
| ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನ
|೮
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/events/show1/224|title=12th South Asian Games|access-date=2022-06-30|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305222545/http://www.ttfi.org/events/show1/224|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|೫
| ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಎರಡು ಬಾರಿ ಚಿನ್ನದ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್
|೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೬
|
|-
|೬
| ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್
|೨೦೦೪ ೨೦೦೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೬
| 
|-
|೭
| ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳು (ತಂಡ, ಏಕ, ಡಬಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್)
|೩೨
| &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;
|-
|೮
| ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ (ತಂಡ, ಏಕ, ಡಬಲ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್) ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು
|೫೧
| &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;  &lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot; /&gt; 
|-
|೯
| ಭಾರತೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ
|೧೯೯೭ ರಿಂದ
| &lt;ref name=&quot;ttfi.org&quot; /&gt;
|-
|೧೦
| ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ (ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಟಿಟಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ
|೨೦೧೦(೧)
೨೦೧೩(೧)
೨೦೧೫(೩) ಮತ್ತು ೨೦೧೮(೨)-೭ ಬಾರಿ
|  &lt;ref name=&quot;results.gc2018.com&quot; /&gt;
|-
|೧೧
| ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟಿಟಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ 4 ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಪದಕಗಳು
|೨೦೧೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೫
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/events/newsdetail/381/Singapore%20claim%20both%20singles%20gold,%20India%20silver%20%20as%20hosts%20end%20with%20highest%20ever%20tally|title=Singapore claim both singles gold, India silver as hosts end with highest ever tally|access-date=2022-06-30|archive-date=2020-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925213652/http://www.ttfi.org/events/newsdetail/381/Singapore%20claim%20both%20singles%20gold,%20India%20silver%20%20as%20hosts%20end%20with%20highest%20ever%20tally|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|೧೨
| ಟೀಮ್ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಚಿನ್ನ (2ನೇ ವಿಭಾಗ)
|೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೧೬
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sportstarlive.com/table-tennis/mouma-to-become-highest-capped-indian-paddler-at-world-cship/article8203167.ece|title=Mouma to become highest capped Indian paddler at World C'ship}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://scroll.in/article/804835/once-a-naughty-child-mouma-das-is-now-one-of-indian-table-tenniss-leading-lights|title=Once a naughty child, Mouma das is now one of Indian table tennis's leading lights}}&lt;/ref&gt;
|-
|೧೩
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ
|೧೦೦ +
|
|-
|೧೪
| ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ
|೪೦೦ +
| &lt;ref name=&quot;results.ittf.link&quot;/&gt;
|}

=== ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ===
ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ವರ್ಷ
! ಸ್ಪರ್ಧೆ
! ಪದಕ
! ಈವೆಂಟ್
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
|-
|೨೦೦೧
| ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |೨೦೦೪
| rowspan=&quot;2&quot; | ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
| &lt;ref name=&quot;sportstaronnet.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sportstaronnet.com/tss2730/stories/20040724005708400.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20061117143734/http://www.sportstaronnet.com/tss2730/stories/20040724005708400.htm|archive-date=17 November 2006|access-date=12 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಕಂಚು
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref name=&quot;sportstaronnet.com&quot; /&gt;
|-
| 
| ಆಟಗಳು
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.melbourne2006.com.au/Participants/Participants?ID=105942|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20060830221824/http://www.melbourne2006.com.au/Participants/Participants?ID=105942|archive-date=30 August 2006|access-date=19 January 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.melbourne2006.com.au/Sports+and+Venues/Table+Tennis/News/20060320Victory+by+paddle+power.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20120427182256/http://www.melbourne2006.com.au/Sports+and+Venues/Table+Tennis/News/20060320Victory+by+paddle+power.htm|archive-date=27 April 2012|access-date=19 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೭
| ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
| 
|-
|೨೦೦೯
| ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
| &lt;ref name=&quot;ittf.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/_front_page/ittf_full_story1.asp?ID=18654&amp;Competition_ID=1854&amp;|title=World Championships|archive-url=https://web.archive.org/web/20090527032154/http://www.ittf.com/_front_page/ittf_full_story1.asp?ID=18654&amp;Competition_ID=1854&amp;|archive-date=2009-05-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೯
| ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ittf.com&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |೨೦೧೦
| rowspan=&quot;2&quot; | ಆಟಗಳು
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ತಂಡ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/PDF/CWG2010/Wt_2nd_stage.pdf|title=2010 Doubles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=9 December 2015|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230639/http://www.ittf.com/world_events/PDF/CWG2010/Wt_2nd_stage.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಕಂಚು
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/PDF/CWG2010/WD.pdf|title=2010 Doubles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=9 December 2015|archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012719/http://www.ittf.com/world_events/PDF/CWG2010/WD.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |೨೦೧೩
| rowspan=&quot;4&quot; | ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25244.pdf|title=2013 Mixed Doubles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=9 December 2015|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230618/http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25244.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಕಂಚು
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25243.pdf|title=2013 Women's Doubles|publisher=International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220247/http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25243.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಕಂಚು
| ತಂಡ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25244.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230618/http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25244.pdf|archive-date=4 March 2016|access-date=16 July 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| ಕಂಚು
| ಏಕ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25253.pdf|title=2013 Women's Singles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=9 December 2015|archive-date=11 ಜೂನ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611234544/http://ittf.com/competitions/PDF_Upload/pictures/PDF25253.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |೨೦೧೫
| rowspan=&quot;4&quot; | ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್
| ಕಂಚು
| ಡಬಲ್ಸ್
| 
|-
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್
| 
|-
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ತಂಡ
| 
|-
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಸಿಂಗಲ್ಸ್
| 
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |೨೦೧೮
| rowspan=&quot;4&quot; | ಆಟಗಳು
| ಚಿನ್ನ
| ತಂಡ
| &lt;ref name=&quot;results.gc2018.com&quot;/&gt;
|-
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref name=&quot;results.gc2018.com&quot; /&gt;
|}

=== ವಾರ್ಷಿಕ ಸೀನಿಯರ್ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ವರ್ಷ
! ಈವೆಂಟ್
! ಈವೆಂಟ್
! ಈವೆಂಟ್
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು  
|-
|೨೦೦೦
| ತಂಡ
| ಡಬಲ್ಸ್
| ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್
|
|-
|೨೦೦೧
| ತಂಡ
| ಸಿಂಗಲ್ಸ್
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sportstaronnet.com/tss2512/25120660.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20060326001129/http://www.sportstaronnet.com/tss2512/25120660.htm|archive-date=26 March 2006|access-date=11 February 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೨
| ತಂಡ
| ಡಬಲ್ಸ್
| ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್
|
|-
|೨೦೦೫
| ತಂಡ
| ಸಿಂಗಲ್ಸ್
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20060326000331/http://www.sportstaronnet.com/tss2910/stories/20060311014103500.htm Subhajit does it]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೬
| ತಂಡ
| ಸಿಂಗಲ್ಸ್
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೧೦
| ತಂಡ
| ಡಬಲ್ಸ್
| ಮಿಶ್ರ ಡಬಲ್ಸ್
|
|-
|೨೦೧೪
| ತಂಡ
| ಸಿಂಗಲ್ಸ್
| ಡಬಲ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/events/newsdetail/310/PSPB%20retain%20titles,%20but%20RBI%20women%20win%20hearts|title=PSPB retain titles, but RBI women win hearts|access-date=2022-06-30|archive-date=2020-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925234514/http://www.ttfi.org/events/newsdetail/310/PSPB%20retain%20titles,%20but%20RBI%20women%20win%20hearts|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sportskeeda.com/table-tennis/pspb-paddlers-win-double-crown-in-senior-nationals|title=PSPB men's and women's teams win at Table Tennis Nationals|date=15 January 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://archive.today/20160812202835/http://www.sportstaronnet.com/tss3807/stories/20150214508106100.htm An evergreen paddler and a young Turk]&lt;/ref&gt;
|}

=== ಭಾರತೀಯ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಟಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘಟನೆಗಳು ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ವರ್ಷ
! ಪದಕ
! ಈವೆಂಟ್
! ರೆ.ಫಾ
|-
|೧೯೯೬
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| 
|-
|೧೯೯೮
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೧೯೯೯
| ಚಿನ್ನ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref&gt;[https://archive.today/20150212175844/http://www.thehindu.com/2000/01/12/stories/07121166.htm The Hindu : Mouma Das at her aggressive best]&lt;/ref&gt;
|-
|೧೯೯೯
| ಚಿನ್ನ
| ಆಟಗಳು-ಏಕ
| &lt;ref&gt;[https://archive.today/20150212175807/http://www.thehindu.com/2001/11/22/stories/07221217.htm The Hindu : Table Tennis: Bengal women bag maiden team gold]&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೧
| ಚಿನ್ನ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೨
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೨
| ಚಿನ್ನ
| ಆಟಗಳು-ಏಕ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sportstaronnet.com/tss2603/stories/20030118005809100.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20061117151254/http://www.sportstaronnet.com/tss2603/stories/20030118005809100.htm|archive-date=17 November 2006|access-date=19 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೪
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೫
| ಚಿನ್ನ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt; 
|-
|೨೦೦೬
| ಚಿನ್ನ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೮
| ಬೆಳ್ಳಿ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot; /&gt;
|-
|೨೦೧೪
| ಚಿನ್ನ
| ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್-ಏಕ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/bCO_WS.pdf|title=2014 Indian Women's Singles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=11 December 2015|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222101812/http://www.ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/bCO_WS.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/lni_WD.pdf|title=2014 Indian Women's Doubles|publisher=International Table Tennis Federation|access-date=11 December 2015|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222130303/http://www.ttfi.org/app/webroot/eventquaImage/lni_WD.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|}

=== ವಿಶ್ವ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ವರ್ಷ
! ಸ್ಥಳ
! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು &lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/media/2013WTTC/WTTC%20TOP-PARTICIP%20Women.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411075251/http://www.ittf.com/media/2013WTTC/WTTC%20TOP-PARTICIP%20Women.pdf|archive-date=11 April 2016|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/museum/statistics/WTTC-TOP-PARTICIP-Women.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720135457/http://www.ittf.com/museum/statistics/WTTC-TOP-PARTICIP-Women.pdf|archive-date=20 July 2014|access-date=1 May 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| ೧೯೯೭
| ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್-ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
| &lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.news.yahoo.com/mouma-das-permanent-fixture-evolution-181151459.html|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160209014243/https://in.news.yahoo.com/mouma-das-permanent-fixture-evolution-181151459.html|archive-date=9 February 2016|access-date=19 January 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sportzwiki.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://sportzwiki.com/more/mouma-das-set-to-touch-indu-puris-rare-feat-in-commonwealth-tt|title=Mouma das set to touch Indu Puri's rare feat in Commonwealth TT &amp;#124; Sportzwiki|date=21 November 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೦
| ಕೌಲಾಲಂಪುರ್, ಮಲೇಷಿಯಾ
| &lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೧
| ಒಸಾಕಾ-ಜಪಾನ್
| &lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೩
| ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=7#v_Qual|title=Head to Head|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128080115/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=7|archive-date=2016-01-28}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Grp_Local=&amp;cell_pos=&amp;grp_team=&amp;s_Draw=&amp;s_Event_Type=wsp&amp;s_Rnd=&amp;s_Tour_Name=World+Championships&amp;s_Year=2003&amp;s_country=&amp;|title=Archived copy|archive-url=https://archive.today/20160814091426/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Grp_Local=&amp;cell_pos=&amp;grp_team=&amp;s_Draw=&amp;s_Event_Type=wsp&amp;s_Rnd=&amp;s_Tour_Name=World+Championships&amp;s_Year=2003&amp;s_country=&amp;|archive-date=14 August 2016|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೪
| ದೋಹಾ-ಕತಾರ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/wttc_2004/wt-final-res.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20040827011008/http://www.ittf.com/wttc_2004/wt-final-res.pdf|archive-date=27 August 2004|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೬
| ಬ್ರೆಮೆನ್-ಜರ್ಮನಿ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_web.asp?Country_Code=IND&amp;Tour_ID=1565&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213222838/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_web.asp?Country_Code=IND&amp;Tour_ID=1565&amp;|archive-date=2016-02-13}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot; /&gt;
|-
|೨೦೦೭
| ಜಾಗ್ರೆಬ್-ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_web.asp?Country_Code=IND&amp;Tour_ID=1625&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160215031137/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_web.asp?Country_Code=IND&amp;Tour_ID=1625&amp;|archive-date=2016-02-15}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=3#v_Qual |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2022-06-30 |archive-date=2016-08-14 |archive-url=https://archive.today/20160814091427/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=3%23v_Qual#v_Qual |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೮
| ಗುವಾಂಗ್‌ಝೌ-ಚೀನಾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/_front_page/ittf2.asp?category=wttc2008_2nd_stge|title=I T T F|archive-url=https://web.archive.org/web/20080228181527/http://www.ittf.com/_front_page/ittf2.asp?category=wttc2008_2nd_stge|archive-date=2008-02-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೦೯
| ಯೊಕೊಹಾಮಾ-ಜಪಾನ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=1792&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20120823233850/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=1792&amp;|archive-date=2012-08-23}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=4#v_Qual|title=Head to Head|archive-url=https://web.archive.org/web/20160215113159/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=4|archive-date=2016-02-15}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೦
| ಮಾಸ್ಕೋ-ರಷ್ಯಾ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_team_events/ittf_teams_web.asp?TEAM_NO=489&amp;Tour_ID=1896&amp;Gender=W&amp;|title=ittf_teams|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902122001/http://www.ittf.com/ittf_team_events/ittf_teams_web.asp?TEAM_NO=489&amp;Tour_ID=1896&amp;Gender=W&amp;|archive-date=2011-09-02}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೧
| ರೋಟರ್ಡ್ಯಾಮ್-ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=1962&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20120824073054/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=1962&amp;|archive-date=2012-08-24}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೨
| ಡಾರ್ಟ್ಮಂಡ್-ಜರ್ಮನಿ
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=5#v_Qual|title=Head to Head|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129012057/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=5|archive-date=2016-01-29}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://portal.ittf.com/ittf_team_events/ittf_teams_web.asp?TEAM_NO=435&amp;Tour_ID=2097&amp;Gender=W&amp;|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411201529/http://portal.ittf.com/ittf_team_events/ittf_teams_web.asp?TEAM_NO=435&amp;Tour_ID=2097&amp;Gender=W&amp;|archive-date=11 April 2016|access-date=19 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೩
| ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=2190&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20130608210255/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=2190&amp;|archive-date=2013-06-08}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thecapitalpost.com/confident-paddlers-head-paris-world-championships-p-22856.html?osCsid=janoeg2dkjkahhhu54rakbft10|title=Confident paddlers head to Paris for World Championships}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೫
| ಸುಝೌ-ಚೀನಾ
| &lt;ref name=&quot;sportzwiki.com&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=2503&amp;|title=ITTF - International Table Tennis Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20150506143853/http://www.ittf.com/ittf_tournaments/ittf_entries_wttc_web.asp?Country_Code=IND&amp;Gender=W&amp;Tour_ID=2503&amp;|archive-date=2015-05-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=6#v_Qual|title=Head to Head|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128150327/http://www.ittf.com/world_events/Head_To_Head.asp?s_P1=DAS+Mouma&amp;Formv_Qual_Page=6|archive-date=2016-01-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೬
| ಕೌಲಾಲಂಪುರ್, ಮಲೇಷಿಯಾ
| &lt;ref name=&quot;ttfi.org&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/mouma-to-become-highest-capped-indian-paddler-at-world-c-ship-116020600790_1.html|title=Mouma to become highest capped Indian paddler at World C'ship|date=6 February 2016|work=Business Standard India|agency=Press Trust of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|೨೦೧೭
| ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್-ಜರ್ಮನಿ
| &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;
|-
|೨೦೧೮
| ಹಾಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್-ಸ್ವೀಡನ್
| &lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;/&gt;
|}

== ಸಹ ನೋಡಿ ==
* [http://www.ittf.com/ittf_ranking/WR_Table_3_A2_Details.asp?ID=25397492&amp;s_Player_Name=&amp; ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೮೪ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಅರ್ಜುನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]]</text>
      <sha1>iiu3j5qrzl1pyvfv55e4zw6a1fygqv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155862</id>
    <revision>
      <id>1427806</id>
      <parentid>1373033</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25584" sha1="rpvaoot5vv1ftsofpy38z0loda5v876" xml:space="preserve">{{Infobox organization|name=ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು|formation={{start date|2014}}|founder=[[ಅನುರಾಗ್ ಚೌಹಾಣ್]]|purpose=|headquarters=[[ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]], ಭಾರತ|services=|membership=&lt;!-- number of members --&gt;|language=&lt;!-- or |languages = --&gt;&lt;!-- any official language or languages used --&gt;|key_people=|affiliations=|volunteers=1500&lt;ref name=&quot;TLI&quot;/&gt;|website={{URL|humansforhumanity.online}}}}

ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ (ಎಚ್. ಎಫ್. ಎಚ್.) ಒಂದು [[ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ [[ದೆಹರಾದೂನ್‌|ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಖ್ಯಾತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಅನುರಾಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ಅವರು ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ [[ಋತುಚಕ್ರ|ಮುಟ್ಟಿನ ಆರೋಗ್ಯ]], ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಬಡತನ ಪೀಡಿತ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;TLI&quot;&gt;{{Cite news |last=Bhattacharyya |first=Sromona |date=11 January 2019 |title=Humans For Humanity: This 24-Yr-Old Man Is Teaching Rural Women To &quot;Break The Bloody Taboo&quot; |publisher=The Logical Indian |url=https://thelogicalindian.com/exclusive/anurag-chauhan-menstrual-health/ |access-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archive-date=16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416070457/https://thelogicalindian.com/exclusive/anurag-chauhan-menstrual-health/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jagaran&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{Cite news |last=Ahuja |first=Aastha |date=29 May 2020 |title=Menstrual Hygiene Day 2020: This NGO Is Teaching People To Produce Reusable Sanitary Kits, Breaking Taboo Around Menstruation |publisher=[[NDTV]] |url=https://swachhindia.ndtv.com/menstrual-hygiene-day-2020-this-ngo-is-teaching-people-to-produce-reusable-sanitary-kits-breaking-taboo-around-menstruation-45276/ }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 May 2022 |title=Ferns N Petals supports Humans for Humanity's WASH Project |work=[[Mid-Day]] |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/ferns-n-petals-supports-humans-for-humanitys-wash-project-23225709 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HOB&quot;&gt;{{Cite news |date=6 October 2020 |title=Breaking the BLOODY taboos |publisher=[[Humans of Bombay]] |url=https://www.facebook.com/188056068070045/posts/1524638524411786/?d=n}}&lt;/ref&gt; ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ವಾಶ್ (WASH) ಯೋಜನೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ 6 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ತಲುಪಿದೆ ಮತ್ತು  ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ  .

ಇದನ್ನು 2014ರಲ್ಲಿ ಅನುರಾಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ, ಚೌಹಾಣ್ ಅವರಿಗೆ [[ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ]], ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು ಯುನಿಸೆಫ್ 2019 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 November 2020 |title=NGO ties up with school in Dehradun to revive traditional puppetry with innovative teaching |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/education/ngo-ties-up-with-school-in-dehradun-to-revive-traditional-puppetry-with-innovative-teaching/story-Sljf4rDkT1soXdN3MnGwtJ.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=3 June 2021 |title=Menstrual Hygiene Day celebrated in the city with free distribution of eco-friendly sanitary pads |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/menstrual-hygiene-day-celebrated-in-the-city-with-free-distribution-of-eco-friendly-sanitary-pads/articleshow/83197636.cms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 June 2021 |title=Dehradun based NPO is providing aid to around 8000 families across different states |publisher=Doon Mirror |url=https://doonmirror.com/the-dehradun-based-npo-is-providing-aid-to-around-8000-families-across-different-states-during-the-pandemic/}}&lt;/ref&gt; ಕೊರೊನ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ 8000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಮುದಾಯಗಳು, ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು, ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪುರುಷರು, ವಿಧವೆಯರು, ದಾಸಿಯರು ಇತರರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಸಲು ಎನ್ಜಿಒ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 May 2021 |title=World Menstrual Hygiene Day: Uttarakhand activists promote menstrual hygiene among trans community |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/health/world-menstrual-hygiene-day-uttarakhand-activists-promote-menstrual-hygiene-among-trans-community-101622188497813.html}}&lt;/ref&gt;, ದೆಹಲಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯಾದ ವಾಶ್  (WASH) ಯೋಜನೆಯು ಕಳೆದ ವರ್ಷದಿಂದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
2014 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು&lt;ref name=&quot;jagaran&quot;/&gt; ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಅನುರಾಗ್ ಚೌಹಾಣ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

== ಉಪಕ್ರಮಗಳು ==

=== ವಾಶ್  (WASH) ===
ಈ ಎನ್ಜಿಒ ವಾಶ್-ವುಮೆನ್, ಸ್ಯಾನಿಟೇಶನ್, ಹೈಜೀನ್ ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಋತುಚಕ್ರದ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ಕ್ಷೀಣಗೊಳ್ಳುವ [[ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ]] (ಪ್ಯಾಡ್ )ತಯಾರಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಟ್ಟಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಒಂದು ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Budhwar |first=Yeshika |date=2 December 2017 |title=Twinkle Khanna supports NGO's women hygiene cause |work=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/twinkle-khanna-supports-ngos-women-hygiene-cause/articleshow/61896097.cms}}&lt;/ref&gt; ಈ ಉಪಕ್ರಮವು [[ಬಾಲಿವುಡ್]] ನಟಿ [[ಟ್ವಿಂಕಲ್ ಖನ್ನಾ]] ಅವರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು, ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;jagaran&quot;&gt;{{Cite news |last=Negi |first=Deepika |date=29 May 2018 |title=यह हैं रियल लाइफ के पैडमैन, सेनेटरी पैड लेकर कर रहे हैं जागरूक |language=hi |publisher=[[Dainik Jagaran]] |url=https://www.jagran.com/uttarakhand/dehradun-city-this-is-real-life-padman-18011277.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HOB&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 May 2018 |title=World Menstrual Hygiene Day 2018 |publisher=Indo American News |url=http://www.indoamerican-news.com/world-menstrual-hygiene-day-2018-two-mens-efforts-to-spread-awareness-about-womens-personal-hygiene/ |access-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archive-date=2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231002042718/https://www.indoamerican-news.com/world-menstrual-hygiene-day-2018-two-mens-efforts-to-spread-awareness-about-womens-personal-hygiene/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 January 2017 |title=Chauhan calls on Governor |publisher=HTNS |url=https://humansforhumanity.in/wp-content/uploads/2018/08/unnamed-28-600x600.jpg |access-date=12 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |archive-date=10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010174702/https://humansforhumanity.in/wp-content/uploads/2018/08/unnamed-28-600x600.jpg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Femalista&quot;&gt;{{Cite news |date=15 May 2018 |title=Breaking The Bloody Taboo For Girls In India |publisher=Femalista |url=https://www.femalista.com/breaking-bloody-taboo-girls-india/ |url-status=dead |access-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010174354/https://www.femalista.com/breaking-bloody-taboo-girls-india/ |archive-date=10 October 2018}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಅಂತಹ ನೂರಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 3 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅದಿಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ಇದು ಕೈಗೆಟುಕುವ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ-ವಿಘಟನೀಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಪ್ಯಾಡ್ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಋತುಸ್ರಾವದ ಹಿಂದಿನ ಜೈವಿಕ ಕಾರಣಗಳು, ಹದಿಹರೆಯದಿಂದ [[ಮುಟ್ಟು ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ|ಋತುಬಂಧ]] ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿ ವೈದ್ಯರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಋತುಬಂಧದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌಷ್ಟಿಕತಜ್ಞರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ, ಕಾರ್ಯಾಗಾರವು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮಹತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಿನ ಬಟ್ಟೆ (ಪ್ಯಾಡ್ )ಗಳಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಗಳಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ಯಾಡ್ ಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಳಪೆ ಮುಟ್ಟಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಡ್ ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;TLI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;jagaran&quot;/&gt;.

=== ಸ್ಟ್ರೀ-ದಿ ವುಮನ್ ===
2016ರ ಮೇ &lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 May 2016 |title=Humans of Humanity launches &quot;Stree - The Woman&quot; |publisher=HTNS |location=[[Dehradun]]}}&lt;/ref&gt; ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ 'ಸ್ಟ್ರೀ-ದಿ ವುಮನ್' ಎಂಬ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=4 March 2020 |title=BW Businessworld and BW Women partnered Stree-The Woman event postponed |publisher=[[BusinessWorld]] |url=http://everythingexperiential.businessworld.in/article/BW-Businessworld-Sipping-Thoughts-Humans-of-Humanity-to-organise-Stree-The-Woman-on-6th-March-in-New-Delhi/04-03-2020-185484/}}&lt;/ref&gt; ಸ್ವಯಂ-ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸ್ವಯಂ-ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಒಂದು ದಿನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. 2019 &lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 August 2019 |title=Capital witnesses one-of-its-kind celebration for women- 'STREE' focused on self-growth, self-empowerment and most importantly self-love. |publisher=[[BusinessWorld]] |url=http://everythingexperiential.businessworld.in/article/Capital-witnesses-one-of-its-kind-celebration-for-women-STREE-focused-on-self-growth-self-empowerment-and-most-importantly-self-love-/09-08-2019-174578/}}&lt;/ref&gt; ರಲ್ಲಿ, ಸಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಥಾಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬಿಸಿನೆಸ್  ವರ್ಲ್ಡ್ ಎನ್ಜಿಒ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ರೀಟಾ ಬಹುಗುಣ ಜೋಶಿ, ಲಿಜಾ ವರ್ಮಾ, ಡಾ. ವರುಣ್ ಕತ್ಯಾಲ್, ಅಂಬಿಕಾ ಪಿಳ್ಳೈ, ಮಾಲಿನಿ ರಮಣಿ ಮತ್ತು ಸಂದೀಪ್ ಸೋಪಾರ್ಕರ್ ಅವರಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

=== ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ===
&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bali |first=Etti |date=25 July 2020 |title=Bleed with dignity: Sustainable solutions for a healthy period |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/health/bleed-with-dignity-sustainable-solutions-for-a-healthy-period/story-zNDMaj1mWIiriyrG93MztI.html}}&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಲಾಕ್ಡೌನ್ ನ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯೂಮನ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಶುಚಿಯಾದ ಪ್ಯಾಡ್ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು. ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿಯ ವಾಶ್ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎನ್ಜಿಒ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಆರು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ನೂರಾರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=S Sen |first=Debarati |date=14 July 2020 |title=Over 100 self-help groups benefit from online cloth pad making workshop |work=[[The Times of India]] |url=https://m.timesofindia.com/city/mumbai/over-100-self-help-groups-benefit-from-online-cloth-pad-making-workshop/articleshow/76941124.cms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gauba |first=Prerna |date=26 June 2020 |title=Maintaining menstrual hygiene in times of Covid-19 |work=[[Hindustan Times]] |url=https://m.hindustantimes.com/fitness/maintaining-menstrual-hygiene-in-times-of-covid-19/story-wiCePv0nQYhFMNzg54okEI.htmlna }}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 August 2020 |title=लॉकडाउन में 'आधी आबादी' के मददगार बने अनुराग चौहान, ऐसे युवाओं पर गर्व है |publisher=Rajya Sameeksha |url=https://www.rajyasameeksha.com/uttarakhand/13419-rj-kaavya-ek-pahadi-aisa-bhi-anurag-chauhan}}&lt;/ref&gt;

2020ರ ಲಾಕ್ ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯಾಗಾರವು ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ [[ದೆಹಲಿ]] ಕೊಳೆಗೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ 1200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಿತು. ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಆನಂದ್ ಪರ್ಬತ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕಥ್ಪುಟ್ಲಿ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಮಧ್ಯೆ, ಶಾಲೆಗಳು ಆನ್ಲೈನ್ ಬೋಧನೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಆನ್ಲೈನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೊಂಬೆಯಾಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಆನ್ಲೈನ್ ಕಲಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಸತನದಿಂದ ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. [[ದೆಹಲಿ]] ಲಾಕ್ ಡೌನ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣ, ಎನ್ಜಿಒ ಬೀದಿ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 November 2020 |title=NGO ties up with school in Dehradun to revive traditional puppetry with innovative teaching |work=[[Hindustan Times]] |url=https://m.hindustantimes.com/education/ngo-ties-up-with-school-in-dehradun-to-revive-traditional-puppetry-with-innovative-teaching/story-Sljf4rDkT1soXdN3MnGwtJ.html }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದಾಯವು ಹಲವಾರು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.

=== ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ ಅಭಿಯಾನ ===
2020ರಲ್ಲಿ, ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿ ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು 'ರೆಡ್ ಕ್ಲಾತ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Garg |first=Ruchika |date=30 August 2020 |title=Break the taboo: Celebs support menstrual health via social media |work=[[Hindustan Times]] |url=https://www.hindustantimes.com/more-lifestyle/break-the-taboo-celebs-support-menstrual-health-via-social-media/story-c4J71mNEJkEKDaDDoVdU4N.html}}&lt;/ref&gt; ಲಿಸಾ ರೇ ಮತ್ತು ಗಾಯಕಿ ಶಿಬಾನಿ ದಾಂಡೇಕರ್, ಕೀರ್ತಿ ಕುಲ್ಹಾರಿ, ಕುಬ್ರಾ ಸೇಟ್, ದಿವ್ಯಾ ಸೇಠ್ ಸಾವಿರಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.

2022 ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 April 2022 |title=This man is on a mission to spread awareness on menstruation |work=[[Telangana Today]] |url=https://telanganatoday.com/this-man-is-on-a-mission-to-spread-awareness-on-menstruation}}&lt;/ref&gt;, ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯುಮಾನಿಟಿಯಿಂದ ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ವಾಶ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಲೂರು ಗ್ರಾಮ, ಪೋಚಂಪಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ಘನಮುಕ್ಲಾ ಗ್ರಾಮ, ರೆಡ್ಡಿಪಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ, ಕೇಶವಪಟ್ಟಣಂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿತು.

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
!ವರ್ಷ.
!ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ
!ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಂಸ್ಥೆ
|-
|2019
|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|ಐಡಬ್ಲ್ಯೂಇಎಸ್, [[ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ]], ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು ಯುನಿಸೆಫ್ &lt;ref name=&quot;Times Of India&quot;&gt;{{Cite news |date=14 February 2019 |title=Award Ceremony |work=[[Times Of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/an-award-ceremony-for-achievers-from-different-fields/articleshow/67995269.cms}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
|-
|2019
|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದಂದು 'ಹಿ ಫಾರ್ ಶಿ' ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ &lt;ref name=&quot;The Asian Age&quot;&gt;{{Cite news |date=4 March 2020 |title=Celebrating Womanhood |publisher=[[The Asian Age]] |url=https://www.pressreader.com/india/the-asian-age/20200304/282578790090162}}&lt;/ref&gt;
|}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]
[[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೪ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]]</text>
      <sha1>rpvaoot5vv1ftsofpy38z0loda5v876</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಘನಾಕೃತಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166860</id>
    <revision>
      <id>1427811</id>
      <parentid>1381256</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T14:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>77458</id>
      </contributor>
      <origin>1427811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22589" sha1="8g9qssu86nauswcdb8ybum839gnnot1" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Hexagonal pyramid.svg|thumb|ಷಡ್ಭುಜೀಯ ಪಿರಮಿಡ್]]

'''ಘನಾಕೃತಿ''' ಎಂದರೆ [[ರೇಖಾಗಣಿತ|ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ]] ವ್ಯಾಖ್ಯೆಗೆ ಒಳಪಡುವ [[ಬಹುಫಲಕ|ಬಹುಫಲಕಗಳು]], [[ಗೋಳ]], [[:en:Spheroid|ಗೋಳಕಲ್ಪಗಳು]], ಶಂಕುಕಲ್ಪಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಹೆಸರು (ಸಾಲಿಡ್). ಒಂದು ಬಹುಫಲಕವು ಹಲವಾರು [[:en:Plane (mathematics)|ಸಮತಲ]] [[:en:Polygon|ಬಹುಭುಜಗಳಿಂದ]] (planar polygons) ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಘನಾಕೃತಿ. ಈ ಬಹುಭುಜಗಳಿಗೆ ಘನಾಕೃತಿಯ [[:en:Face (geometry)|ಫಲಕಗಳು]] ಎಂದು ಹೆಸರು.&lt;ref&gt;{{cite book |title=[[Merriam-Webster's Collegiate Dictionary]] |publisher=[[Merriam-Webster]] |year=2004 |edition=Eleventh |location=Springfield, MA}}&lt;/ref&gt; ಎರಡು ಫಲಕಗಳು ಒಂದು [[:en:Edge (geometry)|ಅಂಚಿನಲ್ಲಿಯೂ]], ಮೂರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಫಲಕಗಳು ಒಂದು [[:en:Vertex (geometry)|ಶೃಂಗದಲ್ಲಿಯೂ]] ಛೇದಿಸುವುವು. ಒಂದು ಪೀನ ಬಹುಫಲಕ (ಕಾನ್ವೆಕ್ಸ್ ಪಾಲಿಹೆಡ್ರನ್) ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಫಲಕದ ಒಂದೇ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದು.

ಇದರ ಸಮತಲ ಛೇದ ಒಂದು [[:en:Convex polygon|ಪೀನ ಬಹುಭುಜ]]. [[ನಿಸರ್ಗ|ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ]] ಲಭಿಸುವ [[ರತ್ನದ ಕಲ್ಲು|ರತ್ನಗಳ]] ಮತ್ತು [[ಖನಿಜ|ಖನಿಜಗಳ]] [[ಸ್ಫಟಿಕ|ಹರಳುಗಳು]] ಬಹುಫಲಕಗಳು. ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದಲ್ಲಿ ([[:en:Regular polyhedron|ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಪಾಲಿಹೆಡ್ರನ್]]) ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳೂ ಸಮವಾಗಿವೆ, ಎಲ್ಲ [[ಘನಕೋನ|ಘನಕೋನಗಳು]] (ಸಾಲಿಡ್ ಆ್ಯಂಗಲ್ಸ್) ಸಮವಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಫಲಕದ (ಅಂದರೆ ಬಹುಭುಜದ) ಎಲ್ಲ ಭುಜಗಳೂ, ಎಲ್ಲ [[ಕೋನ|ಕೋನಗಳೂ]] ಪರಸ್ಪರ ಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರಮ ಫಲಕ ([[:en:Regular polygon|ಕ್ರಮ ಬಹುಭುಜ]]) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳೂ, ಎಲ್ಲ ಘನಕೋನಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಸರ್ವಸಮವಾಗಿವೆ (ಕಾಂಗ್ರುಎಂಟ್).&lt;ref&gt;{{cite book |last=Cromwell |first=Peter R. |title=Polyhedra |title-link=Polyhedra (book) |publisher=Cambridge University Press |year=1997 |isbn=0-521-66405-5 |page=[https://archive.org/details/polyhedra0000crom/page/77 77]}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಮ ಚತುಷ್ಫಲಕ ([[:en:Tetrahedron|ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಟೆಟ್ರಹೆಡ್ರನ್]]) ಮತ್ತು [[ಘನ (ಆಕೃತಿ)|ಘನ]] ಇವು ಕ್ರಮಬಹುಫಲಕಕ್ಕೆ ಪರಿಚಿತ ನಿದರ್ಶನಗಳು.

ಬೇರೆ ಬೇರೆ [[ಉದ್ದ]], ಅಗಲ, ಕೋನಗಳು ಇರುವ ಹಲವಾರು ಸಮತಲಗಳನ್ನು ಒಂದು ಬಹುಫಲಕವಾಗುವಂತೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ದೊರೆಯುವ ಬಹುಫಲಕಕ್ಕೆ ವಿಕೃತರೂಪ (ಡಿಸ್ಟಾರ್ಟೆಡ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದ ಅಥವಾ ಘನದ ಒಂದು ಫಲಕವನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದರೆ ಉಳಿಯುವ ಘನಾಕೃತಿ ಒಂದು ವಿಕೃತ ರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ. ತೆರೆದಿರುವ [[ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]] ಇಂಥ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ. ವಿಕೃತರೂಪದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಅದರ ತೆರೆದ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಉಂಟು.

== ಆಯ್ಲರನ ಪ್ರಮೇಯ ==
ಒಂದು ಪೀನ ಸಂವೃತ ಬಹುಫಲಕದ ಅಂಚುಗಳ, ಫಲಕಗಳ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ '''''e, f, v''''' ಆಗಿದ್ದರೆ ಆಗ '''''f + v - e = 2'''''.&lt;ref&gt;{{harvp|Richeson|2008}}&lt;/ref&gt; ಯಾವುದೇ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಯ್ದು ಈ [[ಪ್ರಮೇಯ|ಪ್ರಮೇಯದ]] ನಿಜತ್ವದ ತಾಳೆ ನೋಡಬಹುದು.

'''ಪ್ರಮೇಯ''': ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗವೂ ಒಂದು m~ ಫಲಕೋನ (m-ಹೆಡ್ರಲ್ ಆ್ಯಂಗಲ್) ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಕವೂ ಒಂದು n-ಗನ್ ಆಗ

&lt;math&gt;2e = mv = nf = \frac{4mn}{2m + 2n - mn}&lt;/math&gt;  '''''(m - 2)(n - 2) &lt; 4'''''

ಈಗ ಒಂದು ಅಂಚು ಎರಡು ಶೃಂಗಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದು ಎರಡು ಫಲಗಳ ಛೇದನವೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ

'''''2C = mv = nf = k''''' (ಆಗಿರಲಿ)

ಈಗ ಹಿಂದಿನ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ

&lt;math&gt;k = \frac{4mn}{2m + 2n -mn}&lt;/math&gt;

ಒಂದು ಪೀನ ಬಹುಫಲಕಕೋನದ ಫಲಕಕೋನಗಳ ಮೊತ್ತ '''''2π''''' ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗದಲ್ಲಿನ ಫಲಕಕೋನವೂ '''''2π/m''''' ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಕ್ರಮ n-ಭುಜದ ಕೋನ

&lt;math&gt;\pi \left ( 1 - \frac{2}{n} \right )&lt;/math&gt; ಗೆ  ಸಮವಾಗಿದೆ.

&lt;math&gt;\therefore \pi \left ( 1 - \frac{2}{n} \right ) &lt; \frac{2\pi}{m}&lt;/math&gt;

'''''∴ (m – 2)(n – 2) &lt; 4'''''     ... (1)
 m-2	n-2	m	n	e	v	f	  ಹೆಸರು
  1	 1	3	3	6	4	4	[[:en:Tetrahedron|ಚತುಷ್ಫಲಕ]] 
  1	 2	3	4	12	8	6	[[:en:Hexahedron|ಪಷ್ಠಫಲಕ (ಘನ)]]
  1	 3	3	5	30	20	12	[[:en:Dodecahedron|ದ್ವಾದಶಫಲಕ]]
  2	 1	4	3	12	6	8	[[ಅಷ್ಟಫಲಕ]]
  3	 1	5	4	30	12	20	[[:en:Icosahedron|ವಿಂಶತಿಫಲಕ]]
ಕೊನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ (1) ರಿಂದ ಈ ಹಿಂದೆ ಕಾಣಿಸಿರುವ ಕೋಷ್ಟಕ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಐದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕಗಳ ರಚನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುವುದು. ಇವನ್ನು ಕೆಲವು ವೇಳೆ [[:en:Platonic solid|ಪ್ಲ್ಯಾಟೋನಿಕ್ ಘನಾಕೃತಿಗಳು]] ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಉಂಟು.

ಐದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕಗಳ ರಚನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಕ್ರಮ ಚತುಷ್ಫಲಕವೂ, ಘನವೂ ನಮಗೆ ಸುಪರಿಚಿತ. ಅಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಘನದ ಆರು ಫಲಕಗಳ ಆರು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳು ಒಂದು ಕ್ರಮ ಅಷ್ಟಫಲಕದ ಶೃಂಗಗಳೆಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ. ಇದರ ಫಲಕಗಳು ಎಂಟು [[:en:Equilateral triangle|ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜಗಳು]]; ಮತ್ತು ಶೃಂಗಗಳು ಸರ್ವಸಮ ಚತುಷ್ಫಲಕ ಕೋನಗಳು. ಒಂದು ಕ್ರಮ ಚತುಷ್ಫಲಕದ ಆರು ಅಂಚುಗಳ ನಡು ಬಿಂದುಗಳು ಒಂದು ಕ್ರಮ [[:en:Octagon|ಅಷ್ಟಭುಜದ]] (regular octagon) ಆರು ಶೃಂಗಗಳು ಎಂದೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.

== ಕ್ರಮ ಘನಾಕೃತಿಯ ಇರವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದು ==
ಒಂದು ಕ್ರಮ ಘನಾಕೃತಿಯ ಇರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.

'''ಪ್ರಮೇಯ''': ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಂಚುಗಳಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕವಿದೆ.

'''ಸಾಧನೆ''': '''''O''''' ಎನ್ನುವ ಒಂದು ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುವ '''''OA, OB, OC, OD''''' ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ '''''OAB, OBC, OCD, ODA''''' ಫಲಕಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗ '''''A, B, C, D''''' ಯಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಕ '''''OAB, OBC, OCD, ODA''''' ಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು [[ತ್ರಿಭುಜ]] ಫಲಕವೂ ಬೇಕಾಗಿವೆ. '''''A, B, C, D''''' ಗಳಿಗೆ '''''O1A, O1B, O1C, O1D''''' ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕು ಸಂಗಮ ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇವೆಲ್ಲವೂ ದೊರೆಯುವುವು. ಹೀಗೆ ಒಂದೊಂದು ಫಲಕಕ್ಕೂ ಮೂರು ಮತ್ತು ಒಂದೊಂದು ಶೃಂಗಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕು ಅಂಚುಗಳು ಇರುವಂಥ ಒಂದು ಬಹುಫಲಕವಿದೆಯೆಂದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದು.
[[ಚಿತ್ರ:Octahedron.jpg|center|thumb|ಕ್ರಮ ಅಷ್ಟಫಲಕ]]
ಚತುಷ್ಫಲಕಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಫಲಕಗಳೂ ಆರು ಶೃಂಗಗಳೂ ಇವೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಘನಾಕೃತಿಗೆ ಎಂಟು ಫಲಕಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಒಂದು ಕ್ರಮ ಅಷ್ಟಫಲಕವೆಂದು (regular octahedron) ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಕಕ್ಕೂ ಐದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗಕ್ಕೂ ಮೂರು ಅಂಚುಗಳಿರುವಂಥ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕವಿದೆಯೆಂದೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂಥ ವಿಕೃತ ರೂಪವನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದಿಂದ ಈ ಘನಾಕೃತಿಗೆ 30 ಅಂಚುಗಳು, 20 ಶೃಂಗಗಳು ಮತ್ತು 12 ಫಲಕಗಳಿವೆಯಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಇದರ ಹೆಸರು ಕ್ರಮ ದ್ವಾದಶಫಲಕ (regular dodecahedron).
[[ಚಿತ್ರ:Dodecahedron.png|center|thumb|ಕ್ರಮ ದ್ವಾದಶಫಲಕ]]
'''ಒಂದು ಕ್ರಮವಿಂಶತಿಭುಜಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂಥ ಪ್ರಮೇಯ''': ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಐದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಫಲಕಕ್ಕೆ ಮೂರು ಅಂಚುಗಳಿರುವಂಥ ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕವಿದೆ (ಚಿತ್ರ). ಒಂದು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಿಕೃತ ಬಹುಫಲಕದಲ್ಲಿ '''''OA, OB, OC, OD, OE''''' ಎನ್ನುವ ಐದು ಅಂಚುಗಳು ಸಂಗಮಿಸುವ '''''O''''' ಎನ್ನುವ ಶೃಂಗದಿಂದ ತೊಡಗಿ '''''OAB, OBD,...''''' ತ್ರಿಭುಜ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ. '''''A, B,...''''' ಶೃಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಅಂಚುಗಳು '''''AB, AC,...''''' ಅಂಚುಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ಒತ್ತಾಗಿ ಒಂದೊಂದು ತ್ರಿಭುಜ ಫಲಕವೂ ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿವೆ. ಇವನ್ನು '''''ABD&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, BOE&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...''''' ತ್ರಿಭುಜಗಳು ಪೂರೈಸುವುವು. '''''C&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;AD&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, D&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;BE&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,....''''' ತ್ರಿಭುಜಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಈಗ '''''A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...'''''  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಚು ಬೇಕಾಗಿವೆ. '''''A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, C&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;,...''''' ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ '''''O&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;''''' ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸುವ ಅಂಚುಗಳು ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುವು.

== ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕಗಳ ರಟ್ಟಿನ ಮಾದರಿಗಳು ==
ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಳು ರಟ್ಟಿನಿಂದ ರಚಿಸಿ ಅದರ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಫಲಕಗಳು ವಿಕೃತಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಅದನ್ನು ಚಪ್ಪಟೆಗೊಳಿಸಿದೆವೆಂದು ಭಾವಿಸೋಣ.&lt;ref&gt;{{citation |last=Wenninger |first=Magnus J. |title=Polyhedron Models |year=1971 |publisher=Cambridge University Press |author-link=Magnus Wenninger}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ ದೊರೆಯುವಂಥ ಸಮತಲಾಕೃತಿಗೆ ಬಹುಫಲಕದ ಬಲೆ ([[:en:Net (polyhedron)|ನೆಟ್]]) ಎಂದು ಹೆಸರು. ವಿಲೋಮವಾಗಿ ಒಂದು ಬಲೆ ದತ್ತವಾಗಿರುವಾಗ ಅದರ ಅನುರೂಪ ಬಹುಫಲಕವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮುಂದುವರಿಯುವ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ: ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಾಗಿರುವ ಫಲಕಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ರಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಬ್ಲೇಡಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗೀರಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಗೀರಿದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಫಲಕಗಳು ಒಳಸೇರುವಲ್ಲಿ ಅಂಟುಪಟ್ಟಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವನ್ನು ಜೋಡಿಸಬೇಕು.

ಒಂದು ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಬಹುಫಲಕದ ವಿಕೃತ ರೂಪವಿದೆಯೆಂದೂ ಅದರ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಫಲಕಗಳ ಆಕಾರ ತಿಳಿದಿವೆಯೆಂದೂ ಭಾವಿಸೋಣ. ಆಗ ರೂಪದ ಪೂರ್ವಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಬಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಆ ವಿಕೃತರೂಪದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳನ್ನು [[ಸಂಖ್ಯೆ|ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಂದ]] ಗುರುತಿಸಬೇಕು: ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಬಲೆಯ ಒಳಮೈಯನ್ನು (ಇನ್ನರ್ ಸರ್ಫೇಸ್) ಕೊಡುವುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಬಲೆಯಿಂದ ಬಹುಫಲಕವನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಡಿಸಬೇಕು, ಕ್ರಮ [[:en:Octagon|ಅಷ್ಟಭುಜದ]] (regular octagon) ವಿಕೃತರೂಪದಲ್ಲಿ '''''1,2,3,4''''' ಫಲಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೃಂಗವಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಬಲೆಯನ್ನು '''''1,2,3,4''''' ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕು ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜಗಳಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ. 1,5 ಮತ್ತು 2,6 ಫಲಕಗಳು ಒತ್ತಾಗಿ ಇವೆ. ಅಲ್ಲದೇ 6,2,1,5, ಫಲಕಗಳು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೃಂಗದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

ಇವಿಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು 5 ಮತ್ತು 6 ತ್ರಿಭುಜಗಳ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವುವು. ಈ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂಥ ಅಥವಾ ಬೇರೊಂದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಲೆ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುವುದು. ಇದೇ ರೀತಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಬಹುದಾದ ವಿಕೃತ ಸಮದ್ವಾದಶ ಫಲಕ ಮತ್ತು ವಿಕೃತ ಸಮವಿಂಶತಿ ಫಲಕ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಂಥ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಕಗಳು ಅವುಗಳ ಮೊದಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

== ಅರೆ ಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕ (ಸೆಮಿರೆಗ್ಯುಲರ್ ಪಾಲಿಹೆಡ್ರನ್) ==
ಒಂದು ಬಹುಫಲಕದ ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳೂ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸರ್ವಸಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂಥ ಬಹುಫಲಕಕ್ಕೆ ಅರೆಕ್ರಮಬಹುಫಲಕ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜ ಮತ್ತು ಚೌಕ ಕ್ರಮಫಲಕಗಳು, ಸಮದ್ವಿಭುಜ ತ್ರಿಭುಜ ಮತ್ತು [[ಆಯತ (ಆಕಾರ)|ಆಯತಗಳಾದರೋ]] ಕ್ರಮ ಫಲಕಗಳಲ್ಲ. ಸರ್ವಸಮವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಫಲಕಗಳಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವು ಕ್ರಮ ಫಲಕಗಳಾಗಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

[[:en:Isosceles triangle|ಸಮದ್ವಿಭುಜ ತ್ರಿಭುಜಗಳಿಂದ]] ರಚಿತವಾದ ಚತುಷ್ಫಲಕವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸೋಣ. ಇದರ ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳೂ ಸರ್ವಸಮವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಫಲಕವೂ ಕ್ರಮವಾಗಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಚತುಷ್ಫಲಕವನ್ನು (ನಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಕಾರ) ಎರಡನೆಯ ಜಾತಿಯ ಅರೆಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ ಅಲ್ಲದೇ ಇಂಥ ಚತುಷ್ಫಲಕದ ಅಂಚುಗಳ ಆರು ನಡು ಬಿಂದುಗಳು ಎರಡನೆಯ ಜಾತಿಯ ಅರೆಕ್ರಮ ಅಷ್ಟಫಲಕದ ಶೃಂಗಗಳಾಗಿವೆ.

ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೂ ಕೊಡಬಹುದು. ಒಂದು [[ಘನ (ಆಕೃತಿ)|ಘನದ]] ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಅಂಚುಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಎಳೆಯಬೇಕು. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಒಂದು ಅಂಚಿನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ದೊರೆಯುವ ಆರು ಬಿಂದುಗಳೂ ಘನದ ಎಂಟು ಶೃಂಗಗಳೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ಜಾತಿಯ ಅರೆಕ್ರಮಬಹುಫಲಕದ 14 ಶೃಂಗಗಳಾಗುವುವು. ಅದಕ್ಕೆ 12 ಫಲಕಗಳೂ 24 ಅಂಚುಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಫಲಕಗಳೂ ಸರ್ವಸಮ ವಜ್ರಾಕೃತಿಗಳು. ಇದರ ಹೆಸರು ವಜ್ರದ್ವಾದಶ ಫಲಕ ([[:en:Rhombic dodecahedron|ರಾಂಬಿಕ್ ಡಾಡೆಕಹೆಡ್ರನ್]]). ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಜಾತಿಯ ಅರೆಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದೆ:

# ಒಂದು ಕ್ರಮ ಚತುಷ್ಫಲಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಚನ್ನು ಮೂರು ಸಮ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುವ ಒಂದೊಂದು ಜೊತೆ ಬಿಂದುಗಳು ಒಂದನೆಯ ಜಾತಿಯ ಅರೆಕ್ರಮ ಘನಾಕೃತಿಯ ಶೃಂಗಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಫಲಕಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜಗಳು, ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಕ್ರಮ ಷಷ್ಠಭುಜಗಳು.
# ಒಂದು ಘನದ ಅಂಚುಗಳ 12 ನಡು ಬಿಂದುಗಳು ಒಂದು ಅರೆಕ್ರಮ ಬಹುಫಲಕದ ಶೃಂಗಗಳು. ಇದಕ್ಕೆ 6 [[:en:Square|ಚೌಕಗಳೂ]], 8 ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜಗಳೂ ಫಲಕಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಘನಾಕೃತಿಯ ಹೆಸರು ಚೌಕಾಷ್ಟಫಲಕ ([[:en:Cuboctahedron|ಕ್ಯೂಬಾಕ್ಟಹೆಡ್ರನ್]]).
# ಒಂದು ಘನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಫಲಕವೂ ಕ್ರಮ ಅಷ್ಟಭುಜವಾಗುವಂತೆಯೂ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಸಮಭುಜ ತ್ರಿಭುಜ ದೊರೆಯುವಂತೆಯೂ ಘನವನ್ನು ಛೇದಿಸುವಾಗ ದೊರೆಯುವ ಘನಾಕೃತಿ. ಇದರ ಹೆಸರು ಖಂಡಿತ ಘನ ([[:en:Truncated cube|ಟ್ರಂಕೇಟೆಡ್ ಕ್ಯೂಬ್]]).

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
* {{cite book |last=Richeson |first=D.S. |author-link=David Richeson |title=Euler's Gem: The polyhedron formula and the birth of topology |title-link=Euler's Gem |publisher=Princeton University Press |year=2008}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ರೇಖಾಗಣಿತ]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>8g9qssu86nauswcdb8ybum839gnnot1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:IPA notice/msg</title>
    <ns>10</ns>
    <id>172470</id>
    <revision>
      <id>1427855</id>
      <parentid>1281137</parentid>
      <timestamp>2026-04-29T21:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Kanguole</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision [[Special:Diff/1351721602|1351721602]] by [[Special:Contributions/Un assiolo|Un assiolo]] ([[User talk:Un assiolo|talk]]) unhelpful clutter on many hundreds of articles, very few of which are about English</comment>
      <origin>1427855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="meupq2hkilsu8wjth9lqtqqfzoud6xa" xml:space="preserve">{{yesno|{{{preamble|yes}}}|no=|yes=This {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{main other|article|page}}}} contains '''[[phonetic transcription]]s in the [[International Phonetic Alphabet]] (IPA)'''.&amp;#32;}}For an introductory guide on IPA symbols, see [[Help:IPA]].{{yesno|{{{brackets|yes}}}|no=|yes=&amp;#32;For the distinction between {{IPA|[&amp;nbsp;]}}, {{IPA|/&amp;nbsp;/}} and {{angbr IPA|&amp;nbsp;}}, see [[International Phonetic Alphabet#Brackets and transcription delimiters|IPA §&amp;nbsp;Brackets and transcription delimiters]].}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>meupq2hkilsu8wjth9lqtqqfzoud6xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427856</id>
      <parentid>1427855</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T09:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>೧ revisions imported from [[:en:Template:IPA_notice/msg]]</comment>
      <origin>1427855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="meupq2hkilsu8wjth9lqtqqfzoud6xa" xml:space="preserve">{{yesno|{{{preamble|yes}}}|no=|yes=This {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{main other|article|page}}}} contains '''[[phonetic transcription]]s in the [[International Phonetic Alphabet]] (IPA)'''.&amp;#32;}}For an introductory guide on IPA symbols, see [[Help:IPA]].{{yesno|{{{brackets|yes}}}|no=|yes=&amp;#32;For the distinction between {{IPA|[&amp;nbsp;]}}, {{IPA|/&amp;nbsp;/}} and {{angbr IPA|&amp;nbsp;}}, see [[International Phonetic Alphabet#Brackets and transcription delimiters|IPA §&amp;nbsp;Brackets and transcription delimiters]].}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>meupq2hkilsu8wjth9lqtqqfzoud6xa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427862</id>
      <parentid>1427856</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="853" sha1="5rl6rrv8au38oxbwer7b3opivogg5dw" xml:space="preserve">{{yesno|{{{preamble|yes}}}|no=|yes=ಈ {{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{main other|ಲೇಖನ|ಪುಟ}}}}ವು '''ಧ್ವನಿ ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವನಿಮಾ ವರ್ಣಮಾಲೆ (IPA) ನಲ್ಲಿ''' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&amp;#32;}}IPA ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಾಗಿ, [[w:Help:IPA]] ನೋಡಿ.{{yesno|{{{brackets|yes}}}|no=|yes=&amp;#32;{{IPA|[&amp;nbsp;]}}, {{IPA|/&amp;nbsp;/}} ಮತ್ತು {{angbr IPA|&amp;nbsp;}} ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ, [[:w:International Phonetic Alphabet#Brackets and transcription delimiters|IPA §&amp;nbsp;ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಿತಿಗಳು]] ನೋಡಿ.}}&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rl6rrv8au38oxbwer7b3opivogg5dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2510149roseline/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179503</id>
    <revision>
      <id>1427814</id>
      <parentid>1376032</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T15:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2510149roseline</username>
        <id>100053</id>
      </contributor>
      <origin>1427814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44799" sha1="tn6b2q6eejj7uqdzhhaa4uputkcctj5" xml:space="preserve">
= ನನ್ನ ಆತ್ಮಕಥೆ =
ನನ್ನ ಹೆಸರು '''ರೋಸ್ಲಿನ್ ಡಿ.''' ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವೂ ನನಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸವಾಲು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯು ನನಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನವನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಲು ಕಲಿಸಿದೆ.

ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು '''ದಾಸ್ ಜೆ.''' ಅವರು ಮುದ್ರಣಾಲಯ (Printing Press) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು '''ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಡಿ.''' ಅವರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯಾಗಿ (Supervisor) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಇಬ್ಬರೂ ಪರಿಶ್ರಮಿಗಳು. ತಮ್ಮ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜೀವನವನ್ನು ನೋಡಿ ನಾನು ಸಮಯಪಾಲನೆ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದವಿದೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಮೊದಲ ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆ.

ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಳೆದಿತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ಓದಿನ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು '''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಶಾಲೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದೆ. ಶಾಲೆಯ ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ನೆನಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದೆ. ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಶಾಲೆಯು ನನಗೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಶಿಸ್ತು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿತು. ನನ್ನ ಜೀವನದ ಭದ್ರ ಅಡಿಪಾಯವು ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ನಾನು '''ಕೃಪಾನಿಧಿ ಪ್ರೀ-ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು'''ದಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಓದಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನಹರಿಸಿ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಫಲ ದೊರಕಿತು. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು '''94.17% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ (Distinction)''' ಉತ್ತೀರ್ಣಳಾದೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯು ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಿದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.

ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ '''ಆರ್ಚ್‌ಡಯೋಸಿಸನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ABE)''' ವತಿಯಿಂದ ನಗದು ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ '''ಸೇಂಟ್ ಆಂಟೋನೀಸ್ ಚರ್ಚ್''' ವತಿಯಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗೌರವಗಳು ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅಮೂಲ್ಯ ಪ್ರಶಂಸೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧನೆಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನನಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು '''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ. ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ''' ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲೇಜು ಜೀವನವು ನನಗೆ ಹೊಸ ಅನುಭವಗಳು, ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪಠ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನ, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ನನಗೆ ಹಲವಾರು ಹವ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುವುದು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟದ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಸಂಗೀತ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಹವ್ಯಾಸ. ನೃತ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರಕಲೆ ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದಿನಚರಿ (ಡೈರಿ) ಬರೆಯುವುದು ನನ್ನ ವಿಶೇಷ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನದ ಅನುಭವಗಳು, ಆಲೋಚನೆಗಳು, ಸಂತೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹವ್ಯಾಸಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕಾಲೇಜು ಜೀವನವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ವಿವಿಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸಮಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಯೋಜಿತವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಣ್ಣದು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಭೇದಿಸದೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಕುತೂಹಲವು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಲು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ತಾಳ್ಮೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವವೂ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನಮಗೆ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನನ್ನದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಉತ್ತಮ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

ಜೀವನವು ನನಗೆ ಅನೇಕ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು ಎಂಬ ಪಾಠವನ್ನು ಜೀವನದಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ನಮ್ಮ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಗೌರವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬುದ್ಧಳನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಬದುಕುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕನಸುಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಯಾವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಆಸಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹೆಮ್ಮೆ ತರುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಗರಿಕಳಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಶಿಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನಾನು ಸದಾ ಕೃತಜ್ಞಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದದಿಂದಲೇ ನಾನು ಇಂದಿನ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇನೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ಉತ್ತಮ ನಡತೆ ಮತ್ತು ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸವಾಲನ್ನೂ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ವಿನಯ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಆಧಾರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸದಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.


'''ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು'''

'''ಪರಿಚಯ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮರದ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಮರಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕರ್‌ನಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವುದೇ ಈ ಕರಕುಶಲದ ಮುಖ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಗೊಂಬೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಇದೇ ತಂತ್ರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಳ ಆಕಾರ, ಹೊಳೆಯುವ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ “ಗೊಂಬೆಗಳ ಊರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಈ ಕಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲಗಾರರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

'''ಇತಿಹಾಸ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಹಳೆಯ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಕರಕುಶಲ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕರಕುಶಲಗಾರರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಲ್ಯಾಕರ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಮರದ ಕೆಲಸದ ಕೆಲವು ತಂತ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರು ಆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡರು.ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಆಕಾರ ನೀಡುವ ವಿಧಾನ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕೈಯಿಂದ ನಡೆಸುವ ಲೇಥ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನಂತರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಲೇಥ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಲ್ಯಾಕರ್ ಕೆಲಸವು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗುರುತನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

'''ಬಳಸುವ ಮರ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು:'''

ಈ ಗೊಂಬೆಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಗುರವಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಮರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದೆ. “ಹಳೆ ಮರ” ಅಥವಾ “ಆಲೆ ಮರ” ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುವ Wrightia tinctoria ಮರವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ರಬ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಟೀಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಕೆಲವು ಮರಗಳನ್ನೂ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮರದ ಜೊತೆಗೆ ಲ್ಯಾಕರ್, ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಕೈಉಪಕರಣಗಳು ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಗರಗಸ, ಲೇಥ್ ಯಂತ್ರ, ಉಳಿಗಳು, ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರವನ್ನು ನಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪನ್ನದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

'''ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಯ ತಯಾರಿಕೆ ಮರದ ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ತವಾದ ಮರವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಒಣಗಿಸಿ, ಬೇಕಾದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಲೇಥ್ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕರಕುಶಲಗಾರರು ವಿಶೇಷ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬಣ್ಣದ ಲ್ಯಾಕರ್ ಅನ್ನು ಮರದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರವು ವೇಗವಾಗಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಕರ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಒತ್ತುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಲ್ಯಾಕರ್‌ನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಮರಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವೇ ಗೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಳಪು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

'''ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ತಿರುಗುಬುಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳಂತಹ ರೂಪಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಕರಕುಶಲಗಾರರು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಕೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಬಳೆಗಳು, ಆಭರಣಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಮೇಜಿನ ಅಲಂಕಾರ ವಸ್ತುಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ಬಟ್ಟಲುಗಳು, ದೀಪದ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಗೊರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಕಲೆ ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಮೀರಿ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.

'''ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕರ್:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕರ್ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಜ್ವಲ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯ ಮೂಲದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲ್ಯಾಕರ್‌ಗೆ ಬಣ್ಣ ನೀಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.ಲ್ಯಾಕರ್ ಕೆಲಸವು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ಮರದ ಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಹೊಳಪು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಂತಿಮ ರೂಪವನ್ನು ಸುಂದರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಶ್ಯರೂಪವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

'''ಕರಕುಶಲಗಾರರು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ:'''

ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲಗಾರರ ಕೌಶಲ್ಯವಿದೆ. ಮರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಲೇಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕರ್ ಹಚ್ಚುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಅನುಭವ ಅಗತ್ಯ. ಈ ಜ್ಞಾನವು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ತಯಾರಕರು, ಕೆಲಸಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗೊಂಬೆಗಳು ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಭಾಗವೂ ಆಗಿವೆ. 

'''ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಮಾನ್ಯತೆ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. “Channapatna Toys &amp; Dolls” ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ GI ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ GI ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ದಿನಾಂಕ 30 ಜನವರಿ 2006 ಆಗಿದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕರಕುಶಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.GI ಮಾನ್ಯತೆಯು ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

'''ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು:'''

ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕರಕುಶಲಗಾರರೂ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೊಂಬೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮನೆ ಅಲಂಕಾರ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಉಡುಗೊರೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕರಕುಶಲ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

'''ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆ:'''

ಮರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕರಕುಶಲ ಎಂಬ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮವು ಬಳಸುವ ಮರ, ಬಣ್ಣ, ಲ್ಯಾಕರ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರದ ಕೆಲಸದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿವೆ.

'''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಸರಳವಾದ ಮರದ ತುಂಡನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಅಥವಾ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಕರಕುಶಲದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸ, ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕಾ ತಂತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.ಈ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊರಗೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಖರೀದಿಸುವ ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲ ಪರಂಪರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ.

'''ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕರಕುಶಲಗಾರರ ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ತರಬೇತಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು.ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಇಂದು ಕೇವಲ ಆಟಿಕೆಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಕುಶಲ ಇತಿಹಾಸ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಂತ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.

'''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:'''

'''&lt;small&gt;1.&lt;/small&gt;''' '''&lt;small&gt;ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ&lt;/small&gt;''' '''&lt;small&gt;:&lt;/small&gt;''' ಕರಕುಶಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.

'''&lt;small&gt;2. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ :&lt;/small&gt;''' ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ನೋಂದಣಿ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.

'''&lt;small&gt;3. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ :&lt;/small&gt;''' ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.

'''&lt;small&gt;4. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ :&lt;/small&gt;''' ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೊಂಬೆಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.

'''&lt;small&gt;5.&lt;/small&gt;''' ಮರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ Toys.

'''ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕರಕುಶಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ಬೆಂಗಳೂರು–ಮೈಸೂರು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಜನರಿಗೆ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಪರಿಚಯವಾಗಿವೆ. ರಸ್ತೆಬದಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂಬೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ನಗರಗಳಿಗೂ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕವೂ ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

'''ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಆಟದ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಿಕೆಗೆ ಸಹ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ವಿವಿಧ ಆಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು, ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಆಟಿಕೆಗಳು ಕೈಚಳಕ ಮತ್ತು ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮರದ ಆಟಿಕೆಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿಯೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

'''ಕರಕುಶಲ ತರಬೇತಿ:'''

ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮರದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣಗಳ ಪರಿಚಯ, ಲೇಥ್ ಯಂತ್ರದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆ, ಆಕಾರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಬಣ್ಣದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕರ್ ಹಚ್ಚುವ ವಿಧಾನಗಳ ಕುರಿತು ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ ಕರಕುಶಲಗಾರರಿಂದ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬಹುದು. ಇಂತಹ ತರಬೇತಿಯ ಮೂಲಕ ಹಳೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಹಕಾರವೂ ಈ ಕೌಶಲ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.

'''ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕರಕುಶಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದು, ಹೊಳಪು ನೀಡುವುದು, ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವರು ಕೈಜೋಡಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೆಲಸವಾಗಿರದೆ ಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಮಾರ್ಗವೂ ಸಿಗಬಹುದು.

'''ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯ:'''

ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಲ್ಯಾಕರ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಮರದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಇವು ಭಾರತೀಯ ಕರಕುಶಲ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

'''ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವ:'''

ಯಾವುದೇ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅಗತ್ಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡೇ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹೊಂದುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕರಕುಶಲಗಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ದೊರೆತರೆ ಈ ಪರಂಪರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಚನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಗೊಂಬೆಗಳು ಭೂತಕಾಲದ ನೆನಪಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದಾದ ಜೀವಂತ ಕಲೆ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.</text>
      <sha1>tn6b2q6eejj7uqdzhhaa4uputkcctj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2511043mariaangelinaj/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179505</id>
    <revision>
      <id>1427810</id>
      <parentid>1376048</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T14:43:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2511043mariaangelinaj</username>
        <id>100045</id>
      </contributor>
      <origin>1427810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48529" sha1="hf2e0tpxelu9prxfuynu7sbfrs16xl9" xml:space="preserve">CIA : 1 

ನನ್ನ ಹೆಸರು ಮರಿಯಾ  ಏಂಜೆಲಿನಾ. ಜೆ. ನನಗೆ 19 ವರ್ಷ. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೇಷನ್ ಆನರ್ಸ್ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಜೇಮ್ಸ್ ಟಿ, ತಾಯಿ ಮೇರಿ ಜಾಸಿಂತಾ ಕೆ.ಜೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕನ ಹೆಸರು ಲೆವಿನಾ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಜೆ.  ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ, ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಯುಎಸ್ ಸಿಎಂಎ' (US CMA - Certified Management Accountant) ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಐಸಿಎಸ್ಇ (St. Francis School ICSE) ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದೆ. ನಂತರ 11 ಮತ್ತು 12ನೇ ತರಗತಿಯ ಪಿಯುಸಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (Christ Junior College) ಪೂರೈಸಿದೆ 

ನನ್ನ ಮಾತೃಭಾಷೆ ತಮಿಳು. ಆದರೆ ನನಗೆ ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳು ಗೊತ್ತು. ನಾನು ಕಾಲೇಜಿನ 'ತರಂಗ' ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಸಾಧನೆಗಳೆಂದರೆ, 10ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ್ದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, 12ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆಸೆಯಂತೆಯೇ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (Statistics) ಮತ್ತು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ (Maths) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ. ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ (Choreography) ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಸತತ 9 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಾಲೆಯ ಗಾಯಕ ಮಂಡಳಿಯ (School Choir) ಭಾಗವಾಗಿದ್ದೆ. ಚರ್ಚ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ 1ನೇ, 2ನೇ ಮತ್ತು 3ನೇ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೇನೆ. 

ನಾನು ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡುವ, ಹಾಗೆಯೇ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ನನ್ನ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುತ್ತೇನೆ. ಸ್ಕೆಚಿಂಗ್, ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು. ನನಗೆ ಕಾರು ಮತ್ತು ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವುದೆಂದರೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ನನಗಿಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯಗಳು. ನನಗೆ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವುದು ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಆಡುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷನ್-ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಶೈಲಿ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪವರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಕಿಚ್ಚ ಸುದೀಪ್ ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳೆಂದರೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ನೋಡಿರುವ ನೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ 'ನಿನ್ನಿಂದಲೇ', 'ಅಪ್ಪು', 'ಮಿಲನ', 'ಜಸ್ಟ್ ಮಾತ್ ಮಾತಲ್ಲಿ', 'ಪೈಲ್ವಾನ್', 'ಯುವರತ್ನ' ಮತ್ತು 'ರಾಜಕುಮಾರ'. 

ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಕಾಂ ಆನರ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಯುಎಸ್ ಸಿಎಂಎ (US CMA) ಪ್ರೊಫೆಷನಲ್ ಕೋರ್ಸ್ ಓದುವುದು ಮತ್ತು 'ತರಂಗ' ಕ್ಲಬ್‌ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ನನಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ನಾನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಚೆಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಕಠಿಣವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಂತಹ ನನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

ಸತತ 9 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಾಲೆಯ ಗಾಯಕ ಮಂಡಳಿಯ (School Choir) ಭಾಗವಾಗಿದ್ದದ್ದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಂಘಿಕ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ನೃತ್ಯ ಸಂಯೋಜನೆ (Choreography) ಮಾಡಿದ್ದು ನನಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಮೊದಲ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಒಂದು ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು, ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಇದು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ 

ನಾನು ನನ್ನ ಮೆದುಳಿನ ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ — ಎರಡೂ ಬದಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಗಣಿತ, ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತರ್ಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಗು ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕೆಚಿಂಗ್, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮತೋಲನವು ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತವಾಗಿರಿಸಿದೆ 

ನನ್ನ ಮಾತೃಭಾಷೆ ತಮಿಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ನಾನು ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. ಭಾಷೆಯ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಾಗಿ 10ನೇ ತರಗತಿಯ ಐಸಿಎಸ್ಇ (ICSE) ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳಲ್ಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸಾಧನೆಯು ನನ್ನ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿದ್ದು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ 

ನನಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಆಕ್ಷನ್-ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದೆಂದರೆ ಹೆರಲಾರದಷ್ಟು ಇಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಈ ಸಾಹಸಮಯ ಪ್ರೀತಿಯು ನನ್ನ ನಿಜ ಜೀವನದ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಕಾರು ಮತ್ತು ಬೈಕ್ ಓಡಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅಪಾರವಾದ ಕ್ರೇಜ್ ಇದೆ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೊಸ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಟ್ರಿಪ್ ಹೋಗುವುದು ನನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ 

ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಕಾಲೇಜು ಜೀವನದ ನಡುವೆಯೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕೃತಜ್ಞತಾ ಭಾವದಿಂದ ಇರುವುದು. ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಲು ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳು ನನಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. 

ನನ್ನ ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ನಾವು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡಗಿಗೆ (Coorg) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ಹಸಿರು ಪರಿಸರ, ನಿಸರ್ಗದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ದುಬಾರೆ (Dubare) ಆನೆ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ಒಂದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ. ಹಾಗೆಯೇ, ಚರ್ಚ್ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಗೋವಾಕ್ಕೆ (Goa) ಹೋದಾಗ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ (Beaches) ಸಮಯ ಕಳೆದು, ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು. ಗೋವಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಸವಿದಿದ್ದು ಹೊಸ ರುಚಿಯ ಅನುಭವ ನೀಡಿತು.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಾವು ಪಾಂಡಿಚೇರಿಗೆ (Pondicherry) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಚರ್ಚ್, ಸುಂದರ ಕಡಲತೀರಗಳು ಮತ್ತು ಲೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದೆವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ನಾವು ತಿಂದ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಿಂಡಿಗಲ್ ಬಿರಿಯಾನಿಯಂತೆಯೇ ಅದ್ಭುತ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಾ, ತಂಪಾದ ರಾತ್ರಿ ತೀರದ ನೋಟವನ್ನು ಸವಿದ ಕ್ಷಣಗಳು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ನಮ್ಮ ಮನೆಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕವಾದ (aesthetic hangings) ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದೆವು. ಕೇರಳಕ್ಕೆ (Kerala) ಹೋದಾಗ ಆಲಪುಳದ ಬ್ಯಾಕ್‌ವಾಟರ್ಸ್ (Alleppey Backwaters) ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್ ಪ್ರಯಾಣ, ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕವನ್ನು ಕಣ್ಣುಂಬಿಕೊಂಡೆವು. ಕೇರಳದ ಕಡಲತೀರಗಳು, ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚಹಾ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ತಲಶ್ಶೇರಿ ಹಾಗೂ ಮಲಬಾರ್ ಬಿರಿಯಾನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಶೈಲಿಯ ಮಾಂಸಾಹಾರದ ರುಚಿ ನನ್ನ ಸದಾಕಾಲದ ಫೇವರೆಟ್ ಆಗಿದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾವು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿಗೆ (Kanyakumari) ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿವೇಕಾನಂದ ರಾಕ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ತಲುಪಲು ನಾವು ಬೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ಇದು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ತಿರ್ಪರಪ್ಪು ಜಲಪಾತದ (Thirparappu Waterfalls) ಭೋರ್ಗರೆಯುವ ನೀರು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಮುದ ನೀಡಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯ (Cousin) ಮದುವೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಅಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಊಟದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತಾಜಾವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಅನಾನಸ್ (fresh cut pineapples) ಸವಿದಿದ್ದು ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನನಗೆ ಕೇವಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಹಾರ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ. 

ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು, ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರವಾಸಗಳು ನನ್ನ ಆಲೋಚನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸಿವೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು (opportunities abroad) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸುಂದರವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿದ, ನನ್ನ ಇಡೀ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ನನ್ನ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಆ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಆತನ ಅಪಾರ ಕೃಪೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಇಂದು ಈ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಇಡೀ ಜೀವನದ ಪಯಣದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪೋಷಕರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ನನ್ನ ನೆರಳಿನಂತೆ ನನ್ನ ಜೊತೆಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಏರಿಳಿತಗಳಲ್ಲೂ, ಸೋಲು-ಗೆಲುವುಗಳಲ್ಲೂ ನನಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿ, ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಅಕ್ಕನಿಗೆ ನಾನು ವಿಶೇಷ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯೇ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿರುವ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೂ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈ ಕಠಿಣ ಹಾಗೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೇ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು.

ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಥವಾ ನನಗಾಗಿಯೇ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಎಷ್ಟೋ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾದ ಜೀವನದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸರಳವಾಗಿ ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಹೇಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಒಡನಾಟದಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಾಗುವ ಕಾಲೇಜಿನ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡಗಳು, ಕಠಿಣವಾದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಶಿಫ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಡೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಗಳಿರುವ ಅಸೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಇವರಿಂದಲೇ ಕಲಿತು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.

ಇದರೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಈ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ದಿನಚರಿಯ ನಡುವೆಯೂ ನನ್ನ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯದಂತೆ, ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಕುಟುಂಬದವರ ಅಥವಾ ಸ್ನೇಹಿತರ ಶುಭ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪದೇ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುವುದನ್ನು ನಾನು ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಉನ್ನತ ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು (balance) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತಲೇ, ನನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಉತ್ಸಾಹ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು (keep it lit) ಹೇಗೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸುಂದರ ಕಲಿಕೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಇಷ್ಟೂ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಆಲಿಸಿದ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ನನ್ನ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.


CIA : 3

ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ 

ಪರಿಚಯ (Introduction)

ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (Taxation System) ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅದು ಒಂದು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಹಣವೇ ಆಧಾರ. ನಾಗರಿಕತೆಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, 20ನೇ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಾಗತೀಕರಣ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವೂ, ಸುಧಾರಿತವೂ ಆಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ.

ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ (Advanced Taxation) ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾವಾರು ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು, ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಪುನಾರಚನೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ತನಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿಯಿಲ್ಲದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಹಿವಾಟುಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಗಿತ್ತು, ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. ಭೂತಕಾಲದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಮಾದರಿ (The Past)

ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭೌತಿಕ (Physical) ಮತ್ತು ಕಾಗದ ಆಧಾರಿತ (Paper-based) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕೊರತೆ, ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತೆರಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟು

ನೇರ ತೆರಿಗೆ (Direct Tax): ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1961ರ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯು (Income Tax Act, 1961) ನೇರ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಗದದ ರಿಟರ್ನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿದಾರರು ಹತ್ತಾರು ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿ, ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆದಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಪರಿಶೀಲನೆ (Assessment) ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮನವಿ (Appeal) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ವಿಭಜಿತ ပರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ (Fragmented Indirect Tax): GST ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಜಟಿಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ (Central Excise) ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು (Service Tax) ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೆರಿಗೆ (VAT), ಪ್ರವೇಶ ತೆರಿಗೆ (Entry Tax), ಮನರಂಜನಾ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟ್ರಾಯ್ (Octroi) ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ಪರಿಣಾಮ (Cascading Effect): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳು ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ &quot;ತೆರಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ&quot; ಬೀಳುವ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿ, ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ದೇಶೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಜಾಗತಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೇವನ್‌ಗಳು

ಭೌತಿಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದ ನಿಯಮ (Physical Presence Rule): ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಪನಿಯು ಯಾವುದೇ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಚೇರಿ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತಿತ್ತು.

ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೇವನ್‌ಗಳ ದುರ್ಬಳಕೆ (Tax Havens): ಕೇಮನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಬರ್ಮುಡಾ, ಸಿಂಗಾಪುರ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಶೂನ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಇರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು (MNCs) ತಮ್ಮ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು (Shell Companies) ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.

BEPS ಪ್ರವೃತ್ತಿ: 'ಬೇಸ್ ಎರೋಶನ್ ಅಂಡ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಶಿಫ್ಟಿಂಗ್' (BEPS) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆ ಇರುವ ದೇಶಗಳಿಂದ ಶೂನ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಇರುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಲರ್ ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

2. ವರ್ತಮಾನದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ (The Present)

ಇಂದು ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ತೆರಿಗೆ (GST): 2017 ಜುಲೈ 1 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ 'ಒಂದೇ ದೇಶ, ಒಂದೇ ತೆರಿಗೆ' (One Nation, One Tax) ನೀತಿಯು ಭಾರತದ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಏಕೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (GSTN) ತರಲಾಯಿತು.

ಇ-ಇನ್‌ವಾಯ್ಸಿಂಗ್ (E-Invoicing): ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮವೂ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ (Real-time) ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಜನರೇಟ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ನಕಲಿ ಇನ್‌ವಾಯ್ಸ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ (ITC) ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ತಡೆಬಿದ್ದಿದೆ.

ಫೇಸ್‌ಲೆಸ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಪೀಲ್ಸ್ (Faceless Assessment): ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಯು ತೆರಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ (Anonymously) ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದೆ.

AIS ಮತ್ತು TIS (Annual Information Statement): ತೆರಿಗೆದಾರರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ವಹಿವಾಟು—ಷೇರುಗಳ ಖರೀದಿ/ಮಾರಾಟ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡೆಪಾಸಿಟ್‌ಗಳು, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ವೆಚ್ಚಗಳು, ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ನೋಂದಣಿ—ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತೆರಿಗೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

VDAs (Virtual Digital Assets / Crypto): ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ರಿಪ್ಟೋಕರೆನ್ಸಿ, ಎನ್‌ಎಫ್‌ಟಿಗಳಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಲಾಭಕ್ಕೆ ಶೇ. 30ರಷ್ಟು ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೇ. 1ರಷ್ಟು TDS ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ತೆರಿಗೆ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

OECD Pillar 1 &amp; Pillar 2: ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ದೈತ್ಯರಾದ ಗೂಗಲ್, ಆಪಲ್, ಅಮೆಜಾನ್, ಮೆಟಾದಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳು ತೆರಿಗೆ ತಪ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ.

Pillar 1: ಕಂಪನಿಯು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಗ್ರಾಹಕರು ಇರುವ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಗಳಿಸುವ ಲಾಭಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಹಕ್ಕು.

Pillar 2 (Global Minimum Corporate Tax): ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 15ರಷ್ಟು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮತ್ತ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಇಳಿಸುವ &quot;Race to the Bottom&quot; ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ತಡೆಬಿದ್ದಿದೆ.

3. ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: AI, ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಿಲ್ಲದ ಆರ್ಥಿಕತೆ (The Future)

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿದೆ. ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮತ್ತು ಪ್ರಿಡಿಕ್ಟಿವ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್

ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ (Automated &amp; Pre-filled Tax Returns): ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರು ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಂಕ್, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು, ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆದು AI ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಿಟರ್ನ್ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ತೆರಿಗೆದಾರರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ 'ಅನುಮೋದನೆ' (Approve) ನೀಡಿದರೆ ಸಾಕು.

ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಆಡಿಟಿಂಗ್ (Real-Time Auditing): ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಿಟ್ ಮಾಡುವ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಹಿವಾಟು ನಡೆದ ತಕ್ಷಣವೇ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ವಹಿವಾಟು ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ (Alert) ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುನ್ಸೂಚನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (Predictive Analytics): AI ಮತ್ತು ಬಿಗ್ ಡೇಟಾ ಬಳಸಿ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಯಾವ ವಲಯದಿಂದ ಎಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಬರಬಹುದು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಕಳ್ಳತನ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಊಹಿಸಲಿವೆ.

ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು 'ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ಗಳು'

ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ದಾಖಲೆ: ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಹ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ (Decentralized) ಲೆಡ್ಜರ್ ಆಗಿದೆ. ಸರಕುಗಳು ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್‌ಗಳ (Smart Contracts) ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಾತೆಗೆ ಜಮಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

Fake Invoices ನಶಿಸುವಿಕೆ: ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಕಲಿ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ತೆರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ವಂಚಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೆಟಾವರ್ಸ್, ಸಿಬಿಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಏಕೀಕರಣ

CBDC (Central Bank Digital Currency) ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ: ಆರ್‌ಬಿಐನ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ (e-Rupee) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಿಬಿಸಿಡಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕಪ್ಪು ಹಣದ ಹರಿವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಣ್ಯದ ಪಥವನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತೆರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಸರಳವಾಗಲಿದೆ.

ಮೆಟಾವರ್ಸ್ ಮತ್ತು Web3 ತೆರಿಗೆ: ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮೆಟಾವರ್ಸ್ (ಆನ್‌ಲೈನ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಜಗತ್ತು) ಒಳಗೆ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ತೆರಿಗೆ ಹೇಗೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜಾಗತಿಕ ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಬರಲಿವೆ.

ಪರಿಸರ ತೆರಿಗೆ (Carbon &amp; Environmental Tax): ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊರಸೂಸುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ &quot;ಕಾರ್ಬನ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್&quot; ವಿಧಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಲಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು (Challenges &amp; Future Outlook)

ಭವಿಷ್ಯದ ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು ಎದುರಾಗಲಿವೆ:

ಡೇಟಾ ಗೌಪ್ಯತೆ (Data Privacy): AI ಮತ್ತು ಬಿಗ್ ಡೇಟಾ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಾಗರಿಕರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದ ಮೇಲೆಯೂ ಸರ್ಕಾರದ ಕಣ್ಣಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿತನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಯಾಗದಂತೆ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ (Cybersecurity): ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಆಧಾರಿತವಾದಾಗ, ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಡೇಟಾ ಸೋರಿಕೆಯಿಂದ ಇಡೀ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಸಮಾನತೆ (Digital Divide): ಭಾರತದಂತಹ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸವಾಲಾಗಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸರಳೀಕೃತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಮುಕ್ತಾಯ (Conclusion)

ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪಯಣವು ಕಾಗದದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಇಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದು, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ. ಭೂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳಿದ್ದರೆ, ವರ್ತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸರಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (Advanced Taxation) ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರಲಿದೆ. ಭಾರತವು GST 2.0, ಫೇಸ್‌ಲೆಸ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್, ಮತ್ತು ಇ-ರೂಪಾಯಿಯಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಈ ತೆರಿಗೆ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸುಧಾರಿತ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಆದಾಯ ತರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ರೇಖೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಜೆಗೆ ಸರಳ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆರ್ಥಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.</text>
      <sha1>hf2e0tpxelu9prxfuynu7sbfrs16xl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2511171Tejaswi.C/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179515</id>
    <revision>
      <id>1427859</id>
      <parentid>1376063</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T09:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2511171Tejaswi.C</username>
        <id>100183</id>
      </contributor>
      <origin>1427859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60035" sha1="bakihv2xxeklc5wi6h2fruvscl8y0ff" xml:space="preserve">=== '''ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದ ನಾಡು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪಯಣ''' ===
'''ಜಲವೇ ಜೀವ'''

ನೀರು ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗ. ನಾವು ಕುಡಿಯಲು, ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನೀರು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಜನರು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ, ತಮ್ಮ ಊರನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೂ ನೀರು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ನಾಡಿನ ಸಂಬಂಧ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಇದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡು, ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆಯಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಳೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಜನರು ತಮ್ಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಳಸುವ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಕೆರೆಗಳು, ಕಟ್ಟೆಗಳು, ಬಾವಿಗಳು, ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳು ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜಾಣ್ಮೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.

'''ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಬಂಧ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಾದರೆ, ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಡೆ ನೀರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹರಿಯಲು ಬಿಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಕಡೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ನಂತರ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

ಕಾವೇರಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ತುಂಗಭದ್ರಾ, ಶರಾವತಿ ಮತ್ತು ಕಬಿನಿಯಂತಹ ನದಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ನದಿಗಳು ಕೃಷಿ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನಕ್ಕೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಜನರು ನದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಬಳಸಲು ಕೆರೆ, ಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಎಷ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ, ನೀರು ಯಾವ ಕಡೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಎಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅನುಭವದ ಜ್ಞಾನವಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇರದಿದ್ದರೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು.

'''ನದಿ, ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಸಂಪರ್ಕ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನದಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಒಂದು ಜಲಮೂಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು, ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೆಲಸಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರದೆ, ಸಮುದಾಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಮಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ನೀರು ಬರುವ ದಾರಿ, ಅದು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಜನರ ಬದುಕು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.

'''ಕೆರೆ, ಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಒಂದು ಕೆರೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನೀರು ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಗ್ರಾಮದ ಕೃಷಿ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಜನಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಟ್ಟೆಗಳೂ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೆರೆ ತುಂಬಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಜಮೀನಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ದಾವಣಗೆರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶಾಂತಿ ಸಾಗರದಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಜಲಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮಗಳ ಸಣ್ಣ ಕೆರೆಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಜಲಮೂಲಗಳು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

'''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳ ವಿಶೇಷತೆ'''

ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಪರಂಪರೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷ ಭಾಗ. ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತಲುಪಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವು ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸುಂದರವಾದ ಉದಾಹರಣೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಸುತ್ತಲಿನ ಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ವಾತಾವರಣ ಈ ಜಲಮೂಲಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸೌಂದರ್ಯ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಮೇಲುಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿರುವ ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರು ಕೇವಲ ಉಪಯೋಗದ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೂ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಜನರು ಸುಂದರವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದರು. ಉಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನೀರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಮನೋಭಾವವೂ ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.

'''ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಂಪಿಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯಗಳ ಬಳಿ ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜಲಸಂರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇವು ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನೀರಿಗೆ ಇಳಿಯಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಇಂದಿಗೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.

ಹಂಪಿ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಹಂಪಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲು ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿಯಿರುವ ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಪುಷ್ಕರಣಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನೂ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. UNESCO ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಂಪಿಯ ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪುಷ್ಕರಣಿ, ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲವಿದ್ದುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಹಂಪಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕೇವಲ ಆ ಕಾಲದ ವೈಭವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಯೋಜನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.

'''ನೀರು ಮತ್ತು ಜನಜೀವನ'''

ನೀರಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದು. ಒಂದು ಕೆರೆ ತುಂಬಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಕೇವಲ ಆ ಕೆರೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೃಷಿಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ಇದ್ದರೆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸುಗಮವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಊರಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವನದ ಮೇಲೂ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳು ಜನರು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿಯೂ ಇದ್ದವು. ನೀರು ತರಲು ಬರುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಜಲಮೂಲಗಳು ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ನೀರು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿರದೆ, ಜನರನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸುವ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿಯೂ ಇತ್ತು. ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನೀರಿಗೆ ಇದ್ದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಗೌರವ ಎರಡೂ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದವು. ನೀರು ದೊರೆಯುವುದು ಸಹಜವಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಎಂಬ ಅರಿವು ಜನರಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.

=== '''ಕೆರೆ ತುಂಬಿದಾಗ ಕೇವಲ ನೀರು ತುಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಊರಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುತ್ತದೆ.''' ===


'''ನಗರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಲಪರಂಪರೆ'''

ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯೂ ಬದಲಾಗಿದೆ. ನಗರಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿವೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಜಲಮೂಲಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಕೆರೆಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಲಮೂಲಗಳು ಒತ್ತುವರಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆರೆಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ನಗರವು ನದಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳು ನೀರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೆರೆಗಳು ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ತುಂಬಿಸುವುದು, ಕೃಷಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಯುನೆಸ್ಕೋಯ (UNESCO) ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹಳೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ನಗರ ವಿಸ್ತಾರವಾದಂತೆ ಅನೇಕ ಕೆರೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಇಂದಿನ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

'''ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು'''

ಒಂದು ಕೆರೆ ನಾಶವಾದಾಗ ನೀರಿನ ಮೂಲವೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರವೂ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ಜಲಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹಿಂದೆ ಬಾವಿ ತೋಡುವುದು, ಕೆರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನುಭವವಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆತುಬಿಡುವ ಬದಲು, ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಹಿಂದಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಇಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಪರಂಪರೆಯೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಯೋಗವೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

'''ನಿನ್ನೆಯ ಜ್ಞಾನ, ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ'''

ಇಂದು ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಅಂತರ್ಜಲದ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜಲಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಮನಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಕೆರೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ, ಬಾವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಿತ ಬಳಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ನಾವು ಕಲಿಯಬಹುದು.

ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾವಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಮನಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. UNESCO ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಜಲವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನ, ಮಳೆನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತದೆ.

ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಜ್ಞಾನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿದರೆ ಅದು ಇಂದಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು. ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದಿರುವುದು, ಮಳೆನೀರನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು ಮುಖ್ಯ.

'''ನಮ್ಮ ಜಲಪರಂಪರೆ, ನಮ್ಮ ಹೊಣೆ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಲಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನೀರು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಬದುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ನದಿಗಳು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿವೆ. ಕೆರೆಗಳು ಗ್ರಾಮಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ನಮ್ಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ನೀಡಿವೆ. ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಮೂಲಗಳು ಜನರ ಬದುಕಿನ ಅನೇಕ ನೆನಪುಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ನಾವು ಇಂದು ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ನೀರಿನ ಮಹತ್ವ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿರುವುದು ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಜಲಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಹಳೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾವು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಕೇವಲ ಕೆರೆ, ಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ನೆನಪು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೂ ಹೌದು.

ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳು ನಮಗೆ ನೀಡಿದ ಅಮೂಲ್ಯ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುವುದೂ ಹೌದು. ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅದರ ನೆಲದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುವ ನೀರಿನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಜಲಪರಂಪರೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಅದರಿಂದ ಕಲಿತು, ಇಂದಿನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ಪರಂಪರೆ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

=== '''&quot;ನೀರು ನಮ್ಮ ನಾಡಿನ ಅಗತ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಇತಿಹಾಸ, ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಒಂದು ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.&quot;''' ===


'''ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ,'''
[[ಚಿತ್ರ:Pongal-A_New_Start.jpg|right|thumb|293x293px|ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವು ನನ್ನ ಜನ್ಮದಿನದಂದೇ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.]]
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವನವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಅನುಭವಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕನಸುಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪರಿಚಯವನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವವೂ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಈ ಆತ್ಮಪರಿಚಯದ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಬದುಕಿನ ಕೆಲವು ನೆನಪುಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಮುಂದಿನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನನ್ನ ಹೆಸರು ತೇಜಸ್ವಿ ಸಿ. ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿಯ (ಅನ್ವಯಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Makara_Jyothi.jpg|left|thumb|290x290px|ಶಬರಿಮಲೆಯ ಮಕರಜ್ಯೋತಿ]]
ನಾನು ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಂದು ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ದಿನದಂದು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ದಿನ ಶಬರಿಮಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಕರಜ್ಯೋತಿ ದರ್ಶನವೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶುಭ ದಿನದಂದು ಜನಿಸಿರುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಭಾಗ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. 

ನನಗೆ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜನರನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

ಸ್ವಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೊದಲಿಗೆ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೌನವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಚಯವಾದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆರೆಯುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನ್ನನ್ನು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹಾಗೂ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಮೊದಲು ಅದರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ, ಒಮ್ಮೆ ಅದು ಅರ್ಥವಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತೇನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನ್ನದು. ಅದೇ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. 

'''ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ:''' 

ನನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ನಮ್ಮದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದ ಕುಟುಂಬ. ನನಗೆ ಅಪ್ಪ, ಅಮ್ಮ, ಒಬ್ಬಳು ಅಕ್ಕ ಹಾಗೂ ಅಜ್ಜಿ ಇದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಹೋಗುವುದು ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಖುಷಿಯ ವಿಷಯ.
[[ಚಿತ್ರ:Ramanagara_.jpg|right|thumb|274x274px|ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹುಟ್ಟೂರು ಇರುವ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ನೋಟ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Hill_Lake.jpg|left|thumb|220x220px|ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮೂಲ ಊರಿನ ಪರಿಸರ.]]
ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಎಚ್. ಎಸ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರಾರ್ಯ. ಅವರು ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹರಿಸಂದ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವರು. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದರು. ನಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಗಿ ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ. ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಸೂಪರ್‌ವೈಸರ್ ಆಗಿ ಸುಮಾರು ೩೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಾನು ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಅವರ ಶಿಸ್ತು, ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಆರ್. ನಾಗರೂಪ. ಅವರು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಎಲ್ಲವೂ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲೇ. ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಅವರು ಸದಾ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯೇ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ.

ನನಗೆ ದಿವ್ಯಾ ಸಿ. ಎಂಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾಳೆ, ಆಕೆಯೂ ಸಹ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯಶವಂತಪುರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮ ನನಗೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಓದಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಸಾಗಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೂ ಗೌರವವಿದೆ. ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಆಚರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಊರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು, ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ್ಯ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. 

'''ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳು:'''

ನನ್ನ ಇಡೀ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ಹಂಪಿನಗರದ ಬಳಿ ಇರುವ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೪ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದೇ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಬಹುತೇಕ ನೆನಪುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಪಾಠಗಳೆಲ್ಲ ಈ ಶಾಲೆಯೊಂದಿಗೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Medal,_campaign_(AM_800000-6).jpg|right|thumb|170x170px|ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ.]]
ಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಹಲವು ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿದ್ದವು. ಏಳನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಭಾಗದ “ಬ್ಲೂ ಹೌಸ್” ಕ್ರೀಡಾ ನಾಯಕ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಒಂಬತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಹೆಡ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದೆ. ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಹೆಡ್ ಬಾಯ್ ಆಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಬಾರಿ ತರಗತಿಯ ನಾಯಕ ಆಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ನನಗೆ ನಾಯಕತ್ವ, ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವು. ನಾನು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಶಾಲೆಯ ಗಾಯಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದೆ. ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ನಾನು, ಕನ್ನಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಶಾಲೆಯ ವತಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೆ. ಇದು ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Basavanna.png|left|thumb|180x180px|ಶಾಲೆಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವೇಷದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ.]]
ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಇಂದಿಗೂ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನಪಿದೆ. ಶಾಲೆಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ಶೋ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಕರು ನನ್ನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೊದಲಿಗೆ ನನಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಜಗದ್ಗುರು ಬಸವಣ್ಣನವರ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಹೋದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪ್ರಥಮ ಬಹುಮಾನ ಸಹ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಜೀವನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿಸಿದವರು ನನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರು. ಗಣಿತದ ಜೋಶಿ ಮೇಡಂ ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಸರ್ ಅವರ ಸರಳ ಸ್ವಭಾವ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರೆಜಿನಾ ಮೇಡಂ ಕ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಕ್ಲಾಸ್ ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಮ್ಮನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕನ್ನಡ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ ರಾಜಗೋಪಾಲ್ ಸರ್ ತುಂಬಾ ಹಾಸ್ಯಮಯ ಸ್ವಭಾವದವರಾಗಿದ್ದು, ಪಾಠದ ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಚ್ ಅವರ ನೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಚ್ ಆಗಿತ್ತು ಎನ್ನುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಇವರೆಲ್ಲರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ನಾನು ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಎಲ್‌.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೯೪% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.

ಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರೆಯಲಾಗದ ನೆನಪು ಎಂದರೆ, ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ಶಾಲಾ ಪ್ರವಾಸ. ನಾವು ಕೋಲಾರದ ಬಳಿ ಇರುವ ಒಂದು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗೆ ಎರಡು ದಿನ ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದೆವು. ಅಲ್ಲಿ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್, ರೋಪ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್, ಹಗ್ಗದ ಸಾಹಸ ಆಟಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಜಿ ಜಂಪಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೆವು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್‌ಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಆ ಎರಡು ದಿನಗಳು ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿವೆ.

'''ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣದ ದಿನಗಳು:'''

ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ನಾನು ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಓದಲು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜು ಸೇರಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ, ಬೇಸಿಕ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಒಳಗೊಂಡ (ಸಿ.ಎ.ಎಂ.ಎಸ್) ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡೆ. ಹೊಸ ಕಾಲೇಜು, ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾತಾವರಣ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾಗಿತ್ತು.
[[ಚಿತ್ರ:Christ_University_Official_Logo.png|right|thumb|146x146px|ನಾನು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಲಾಂಛನ.]]
[[ಚಿತ್ರ:Christ_University_Auditorium.jpg|left|thumb|230x230px|ನನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಲವು ಸ್ಮರಣೀಯ ಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣ.]]
ಪ್ರಥಮ ಪಿಯುಸಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಿಕ್ಕರು. ಕಾಲೇಜಿನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಓದಿನ ಜೊತೆಗೆ ಆ ಸಮಯವನ್ನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಕಳೆದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಪಿಯುಸಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು, ಇದರಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗಿನ ಒಡನಾಟ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಯಿತು. 

ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರು ತುಂಬಾ ಸ್ನೇಹಪರರಾಗಿದ್ದರು. ಗಣಿತ, ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ನಾನು ದ್ವಿತೀಯ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ೯೮% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. 

ಈ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಅದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆದ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ನಂತರ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಅನ್ವಯಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.[[ಚಿತ್ರ:Rice_planting_in_Bhutan_01.jpg|right|thumb|220x220px|“ಅಕ್ಕಿ” ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅಂತರ್ ತರಗತಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರ.]]
ನನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ನೆನಪು ಎಂದರೆ, ಕಾಲೇಜಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತರ್ ತರಗತಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಪ್ರಥಮ ಪಿ.ಯು.ಸಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ &quot;ಅಕ್ಕಿ” ಎಂಬ ವಿಷಯ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ತರಗತಿ ಅನ್ನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ, “ಆಹಾರವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಬಾರದು” ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿತು. ಸುಮಾರು ೧೫ ತರಗತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ತರಗತಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು.

ದ್ವಿತೀಯ ಪಿ.ಯು.ಸಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ &quot;ಹಸಿರು ಪರಿಸರ&quot; ಎಂಬ ವಿಷಯ ಸಿಕ್ಕಿತು. &quot;ಕಾಂತಾರ&quot; ಸಿನಿಮಾದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಾಟಕದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದೆವು. ಸಾಲುಮರದ ತಿಮ್ಮಕ್ಕ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂದೇಶ ನೀಡಿದೆವು. ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮರ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ಆರು ತರಗತಿಗಳ ನಡುವೆ ನಮ್ಮ ತರಗತಿ ಸತತ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಆ ಗೆಲುವು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾಗ್ನಾಕ್ರಿಸ್ಟಾ, ಎಕ್ಸೈಟ್ , ಮತ್ತು ಕೊಲೊಸಸ್ ಮುಂತಾದ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಗಳು ನನ್ನ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ನೀಡಿದವು. 

'''ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವನ, ದೈನಂದಿನ ಪಯಣ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಗಳು:'''
[[ಚಿತ್ರ:Christ_University,_Bangalore,_Karnataka,_India_(2018).jpg|left|thumb|333x333px|ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ದಿನದ ಬಹುಪಾಲು ಸಮಯ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಸ್ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ. ಕಾಲೇಜಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಜೆ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಸಮಯ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಯಾಸ ತಂದರೂ, ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನ ದಿನಗಳಿಂದಲೇ ಇದು ನನ್ನ ದಿನಚರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:BMTC_bus_depot,_unit_33_(2024)_09.jpg|right|thumb|300x300px|ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ (BMTC) ಬಸ್. ಪ್ರತಿದಿನ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಾನು ಬಸ್ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಬಳಸುತ್ತೇನೆ.]]
ಕಾಲೇಜು ಜೀವನದ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕ್ಷಣಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ. 

ತರಗತಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಚಿನ ಕೆಳಗೆ “ಹ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್” ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು, ಕಾಲೇಜು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ “ಲುಡೋ” ಆಡುತ್ತಾ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯಗಳು ತುಂಬಾ ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ.


ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ &quot;ಲೇಟ್ ಕಮರ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನೂ ಇಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೂ ನನ್ನ ಓದು ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೆ.

ಸಂಗೀತ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಹಾಡುಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವೇ ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಜೊತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಹಾಡುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಬಿಡುವಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನೂ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ.

ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ಥ್ರೋಬಾಲ್, ವಾಲಿಬಾಲ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಕ್ಯಾರಂ, ಲುಡೋ ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಬೋರ್ಡ್ ಗೇಮ್‌ಗಳೂ ನನ್ನ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಟಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ “ಫ್ರೀ ಫೈರ್” ಮತ್ತು “ಕ್ಲ್ಯಾಶ್ ಆಫ್ ಕ್ಲಾನ್ಸ್” ಆಟಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಕಾಲೇಜು, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಓದಿನ ಕಾರಣ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. 

'''ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಉಪಸಂಹಾರ:'''
[[ಚಿತ್ರ:MorganStanley_HQ_TimesSquare_May_2019.jpg|right|thumb|230x230px|ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಮೋರ್ಗನ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ.]]
ಪ್ರಸ್ತುತ ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು. ಅದರ ನಂತರ ಹಣಕಾಸು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ “ಎಂ.ಬಿ.ಎ.” ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಕನಸಾಗಿದೆ.

ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸು, ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುತ್ತಾ ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಾಗ, ನನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಇದ್ದರೆ ಯಾವುದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರು ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಜೀವನದ ದೊಡ್ಡ ಆಶಯ. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, ಎಷ್ಟೇ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದರೂ ಮಾನವೀಯತೆ, ವಿನಯ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.


'''ನನ್ನ ಆತ್ಮಪರಿಚಯವನ್ನು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಓದಿದ ತಮಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು'''.</text>
      <sha1>bakihv2xxeklc5wi6h2fruvscl8y0ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2511072swaroophgg/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179518</id>
    <revision>
      <id>1427809</id>
      <parentid>1427767</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T14:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2511072swaroophgg</username>
        <id>100261</id>
      </contributor>
      <origin>1427809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20973" sha1="8dxx7l6elqhk6hqept2987flnzmz2b2" xml:space="preserve">
'''''CIA 2 :-ನನ್ನ ಕೋರ್ಸ್'''''                                                                                                                          

ಅನುವಾದಗಳು

ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದು, ಗುಂಪು ಮಾಡುವುದು, ಅರ್ಥ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗ. ಒಬ್ಬರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೊಂದಲದಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಷೇರುದಾರರು, ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಸಾಲಕೊಡುವವರು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ, ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ, ಷೇರುಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳು, ಅಂತಿಮ ಲೆಕ್ಕಗಳು, ವಿಲೀನ, ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಮುಕ್ತಾಯದಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

1. ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ

ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಕಂಪನಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪನಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಷೇರುದಾರರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಷೇರುದಾರರು ಕಂಪನಿಗೆ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಲಾಭ ಬಂದಿದೆ, ಎಷ್ಟು ಆಸ್ತಿಗಳು ಇದೆ, ಎಷ್ಟು ಸಾಲ ಇದೆ, ಮತ್ತು ಷೇರುದಾರರ ಬಂಡವಾಳ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

2. ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ

ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶ. ಕಂಪನಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಲು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಕಂಪನಿ ₹10 ಮುಖಬೆಲೆಯ 10,000 ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, ಅದರ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳ ₹1,00,000 ಆಗುತ್ತದೆ.

ಷೇರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಗುಂಪು:

1. ಇಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಗಳು  

2. ಆದ್ಯತಾ ಷೇರುಗಳು

ಇಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುದಾರರು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಪಾಲುದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ಯತಾ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಲಾಭಾಂಶ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಮರುಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುದಾರರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತ ಹಕ್ಕು ಇರುತ್ತದೆ.

3. ಷೇರುಗಳ ವಿತರಣೆ

ಕಂಪನಿಯು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಮುಖಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಿಯಾಯಿತಿಯಲ್ಲೂ ವಿತರಣೆ ನಡೆಯಬಹುದು.

ಷೇರು ವಿತರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಹಂತವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೊದಲು:

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ಅರ್ಜಿ ಹಣ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ಹಂಚಿಕೆ ಹಣ


'''''CIA 1 :- ಸ್ವಯಂ ಪರಿಚಯ'''''  

ಹೆಸರು ಸ್ವರೂಪ್. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿರುವುದಕ್ಕೆ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ 5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ. (Bachelor of Commerce) ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ದ್ವಿತೀಯ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನನ್ನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಯಣ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಕರ ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ನನಗೆ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಿವಿಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.ನಾನು ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಗಂಗಾಧರ್, ಮತ್ತು ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಉಷಾ. ಅವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ನನಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ದಯೆಯಂತಹ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾದರೂ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅವರು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ನನಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಎಂಬ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿಯಾಗಿ ಅವರು ನನಗೆ ಜೀವನದ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ಹೆಚ್ಚು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದು ನನ್ನ ಅದೃಷ್ಟ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ, ನನಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ನಾನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಬಿ.ಕಾಂ. ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಣಕಾಸು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳು ನನ್ನ ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿವೆ. ನೈಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ.ನನ್ನನ್ನು ನಾನು ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ಸ್ನೇಹಪರ, ಪರಿಶ್ರಮಿ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಹೊಸ ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವಗಳಿಂದ ಕಲಿಯುವುದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ವಿಶೇಷತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ತಂಡದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ತಂಡದ ಕೆಲಸವು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ, ಹೊಸ ಆಲೋಚನೆಗಳ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೂ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.ಓದಿನ ಹೊರತಾಗಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಚುರುಕಾಗಿಡುವ ಹಲವಾರು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್. ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ನನಗೆ ಸಾಹಸದ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ರೆಕ್ ನನಗೆ ಗುರಿ ತಲುಪಲು ತಾಳ್ಮೆ, ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಅಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಂತೋಷ ನನಗೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ನನಗೆ ಬೈಕ್ ರೈಡಿಂಗ್ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟ. ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ನನಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವುದು, ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವಾಗಿರುವುದು ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರೈಡಿಂಗ್ ನನಗೆ ಏಕಾಗ್ರತೆ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ.ನಾನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದನ್ನೂ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು, ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಶಾಂತವಾದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ನನಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸರಳ ಸಂತೋಷಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ.ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮೇಲೂ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ನನ್ನ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಅವು ನನಗೆ ಶಿಸ್ತು, ತಂಡದ ಮನೋಭಾವ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಿಶ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಲಿಸಿವೆ. ನಾನು ಆಡಿದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಖೋ ಖೋ ಮತ್ತು ಥ್ರೋಬಾಲ್ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು. ಇವು ನನ್ನ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿಯೂ ರೂಪಿಸಿವೆ. ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಶಾಂತವಾಗಿರುವುದು, ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಗೆಲುವು-ಸೋಲನ್ನು ಸಮಾನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿವೆ.ನನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವ ಉತ್ಸಾಹ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೊಸ ಸವಾಲು ನನ್ನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ನನಗೆ ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸದಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗಿಂತ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನವೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗುಟ್ಟು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಂತೆ ನನಗೂ ಕೆಲವು ದುರ್ಬಲತೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಯೋಚಿಸುವ ಸ್ವಭಾವವಿದೆ. ಆದರೆ ತಪ್ಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈಗ ನಾನು ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಭವದಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ನನ್ನ ಅನುಭವವು ನನ್ನ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದೆ. ತರಗತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ.ನನ್ನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಗುರಿ ಎಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿ.ಕಾಂ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ನನ್ನ ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.ನನ್ನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಗುರಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ನಾನು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಿಯಲು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆಯಿದೆ.ಯಶಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ನನಗೆ ಮುಖ್ಯ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಗೌರವ, ದಯೆ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಎಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಿನಮ್ರವಾಗಿರುವುದು ಶಾಶ್ವತ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಹೊಂದಿರುವ, ಆಶಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಹೊಸದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧನಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್, ಬೈಕ್ ರೈಡಿಂಗ್, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಖೋ ಖೋ ಹಾಗೂ ಥ್ರೋಬಾಲ್ ಆಡುವುದು ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬವೇ ನನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ. ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವೇ ನನ್ನ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ನನಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮರ್ಪಣೆ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನನ್ನದು.ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ನಿಮಗೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ.</text>
      <sha1>8dxx7l6elqhk6hqept2987flnzmz2b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:Abhishek2510303/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179546</id>
    <revision>
      <id>1427848</id>
      <parentid>1376139</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T06:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abhishek2510303</username>
        <id>100292</id>
      </contributor>
      <origin>1427848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17542" sha1="p39l654q98l7qcohq12l61zxsmtbenq" xml:space="preserve">'''ಮೈಸೂರು ಇತಿಹಾಸ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ದಸರಾದ ವೈಭವ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮೈಸೂರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ನಗರವು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈಗಲೂ ಮೈಸೂರನ್ನು ಅದರ ಅರಮನೆಗಳು, ಭವ್ಯ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಮೈಸೂರನ್ನು ಜೀವಂತ ಪಾಠಶಾಲೆಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಮನೆತನದ ವೈಭವ, ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಜೀವನ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುವುದು ಮೈಸೂರಿನ ಮುಖ್ಯ ವಿಶೇಷತೆ. 

'''ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ'''

&quot;ಮೈಸೂರು” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು “ಮಹಿಷಾಸುರ” ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಂಹರಿಸಿದಳು, ಮತ್ತು ಆ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಆಕೆಯ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವು 1399ರಲ್ಲಿ ಯದುರಾಯ ಒಡೆಯರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮೈಸೂರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು ಕಂಡಿತು  ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನದಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧಗಳ ಮೂಲಕ ಎದುರಿಸಿದರು. 1799ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಜಲಾಶಯಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮರಣೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮೈಸೂರು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು, ಮತ್ತು ಈ ರಾಜ್ಯದ ಹೆಸರೇ ಮುಂದೆ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, 1973ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. 

'''ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳು'''

ಈ ಇತಿಹಾಸ ಇಂದಿಗೂ ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಸಾರಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆ ನಗರದ ಹೆಮ್ಮೆ. ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇವಾಲಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ ಕಾರಂಜಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಬೃಂದಾವನ ಉದ್ಯಾನ ಸಂಜೆಯ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳ. 1892ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮೈಸೂರು ಮೃಗಾಲಯ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ನವ ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಚರ್ಚ್ ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇವಲ್ಲದೆ, ಸಮೀಪದ ಶಿವನಸಮುದ್ರ ಜಲಪಾತ ಮತ್ತು ಚುಂಚಿ ಜಲಪಾತಗಳು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಒಂದು ದಿನದ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಧುಮುಕುವ ಗಗನಚುಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಭರಚುಕ್ಕಿ ಜಲಪಾತಗಳು ಶಿವನಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ 1902ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸ್ಥಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. 

'''ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಹಾರಗಳು'''

ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜ ಅಡುಗೆಮನೆಯಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್  ಕಡಲೆ ಹಿಟ್ಟು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಈ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿ ಇಂದು ನಗರದ ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ, ಒಳಗೆ ಮಸಾಲೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಖಾರ ಚಟ್ನಿ ತುಂಬಿದ ಈ ತಿಂಡಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ. ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಬೋಂಡಾ ಮತ್ತು ಘಮಘಮಿಸುವ ಮೈಸೂರು ಫಿಲ್ಟರ್ ಕಾಫಿ ನಗರದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಖಾದ್ಯಗಳು ರಾಜಮನೆತನದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನ, ಎರಡರ ರುಚಿಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಮೈಸೂರು ಪಾಕ್ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಟರ್ ಕಾಫಿಯಂತಹ ಹೆಸರುಗಳು ನಗರದ ಗಡಿ ದಾಟಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತಾಗಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. 

'''ದಸರಾ ಹೇಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು'''

ದಸರಾದ ಕಥೆ ಪುರಾಣದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಿಷಾಸುರನನ್ನು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸಂಹರಿಸಿದಳು. ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಈ ವಿಜಯವೇ ವಿಜಯದಶಮಿ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ದಸರಾಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲವಾಯಿತು.

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಆಚರಣೆ ರಾಜಶಾಹಿ ರೂಪ ಪಡೆಯಿತು. ಹದಿನಾಲ್ಕು-ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದಸರಾವನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. 1565ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ಅದರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನ 1610ರಿಂದ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಆಚರಣೆ ಪೂಜೆ, ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಸಮಾರಂಭ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. 1799ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಯರ್ ಮನೆತನ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ದಸರಾವನ್ನು ಪೂರ್ಣ ವೈಭವದೊಂದಿಗೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿಸಿ, ಇಂದಿಗೂ ಪಾಲಿಸಲಾಗುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರು. 

'''ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ'''

ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಇಂದಿಗೂ ರಾಜ ವೈಭವದ ಸಂಕೇತ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನವರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಡೆಯರ್ ಕುಟುಂಬ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಖಾಸ್ ದರ್ಬಾರ್ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಪೂಜಾ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ನಡೆಯುವ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿ ಉತ್ಸವದ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ  ಅಲಂಕೃತ ಆನೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಅಂಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತು ಅರಮನೆಯಿಂದ ಬನ್ನಿಮಂಟಪದವರೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾತ್ರಿ ಅರಮನೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ದೀಪಗಳಿಂದ ಝಗಮಗಿಸುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ದಸರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದು, ಪಂಜಿನ ಕವಾಯತಿನೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸವ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮೈಸೂರು ದಸರಾವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ನಾಡಹಬ್ಬವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.

'''ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ದಸರಾ ಆಚರಣೆ'''

ಮೈಸೂರಿನ ಹೊರಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ದಸರಾವನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಸರಳ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ “ಗೊಂಬೆ ಹಬ್ಬ” ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ  ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಮೈಸೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ. ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ ಆಯುಧ ಪೂಜೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ರೈತರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಸಲಕರಣೆ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ ಪೂಜೆ ನಡೆಸಿ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಜಂಬೂ ಸವಾರಿಯನ್ನೇ ಮಾದರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಜನರನ್ನು ಈ ಹಬ್ಬದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುತ್ತದೆ, ಹಳ್ಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಈ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. 

'''ಇಂದಿನ ಮೈಸೂರು  ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ'''

ಪರಂಪರೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಮೈಸೂರನ್ನು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ದೇಶದ ಸ್ವಚ್ಛ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಐಟಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಗರ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೈಸೂರು ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು-ಮೈಸೂರು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇಯಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿವೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ, ಸೌರಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೊಬಗನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಟಯರ್-2 ನಗರಗಳಿಗೆ ಮೈಸೂರು ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. 

'''ಸಮಾರೋಪ'''

ಒಡೆಯರ್ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ಇಂದು ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸುಸಂಘಟಿತ ಆಧುನಿಕ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಮೈಸೂರಿನ ಕಥೆ ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಥೆ. ಇದರ ಅರಮನೆಗಳು, ಆಹಾರ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಗುರುತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ ಇಡೀ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಲೇ, ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ನಗರ ಮೈಸೂರು. ಗತಕಾಲದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಪ್ರಗತಿಯ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ನಗರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.</text>
      <sha1>p39l654q98l7qcohq12l61zxsmtbenq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:2510253rithik/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179549</id>
    <revision>
      <id>1427849</id>
      <parentid>1376151</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T07:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>2510253rithik</username>
        <id>100041</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1427849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44479" sha1="c1xmz8xwdflw2u7kr797twl01zh3lz8" xml:space="preserve">ನನ್ನ ಆತ್ಮ ಪರಿಚಯ

೧. ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ

ನನ್ನ ಹೆಸರು ರಿತಿಕ್ ಎನ್. ನಾನು ೨೨-೦೭-೨೦೦೭ ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಪುಷ್ಪಲತಾ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಉತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದವರು, ಯಾವುದೇ ಆಟ ಅಥವಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಎಂದೂ ತಡೆ ಹಾಕಿದವರಲ್ಲ. ನಮ್ಮದು ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಕುಟುಂಬ, ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮನ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಎಂದಿಗೂ ಒಂಟಿತನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಸಣ್ಣ ಸಂಭ್ರಮವೂ ದೊಡ್ಡ ಹಬ್ಬದಂತೆ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ತಂದೆ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪುಷ್ಪಲತಾ ಅವರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಠ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರೀತಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.

೨. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ

ನನ್ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ೧೦ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ HAL ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಅಂಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕ ಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಕ್ರೀಡೆ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಲಿತೆ. ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ೯೩.೬% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ, ಇದು ನನ್ನ ಶ್ರಮ, ಶಿಕ್ಷಕರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಬೆಂಬಲದ ಫಲ. ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ಸಿ ನಂತರ ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿ ಪಿಯುಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ೯೫.೬೦% ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬದಲಾದ ಈ ಹಂತ ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಹೊಸ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಪಾಠ ಕಲಿಸಿತು. ಶಾಲೆಯ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಕಾಲೇಜಿನ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಅದು ಸುಲಭವಾಯಿತು.

೩. ಶಾಲಾ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳು

ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ವಾಲಿಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಶಾಲೆಯ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಡೇ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಹುಮಾನ ಗೆದ್ದಿದ್ದೆ - ಒಂದು ೭ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಂದು ೮ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ. ಈ ಗೆಲುವುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಅಪಾರ ಸಂತೋಷ ತಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರ ಮುಂದೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಬೀಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ನಾನು ಶಾಲೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಷಣಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನೆನಪು. ಆದರೆ ನನ್ನ ಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಭಾಗವೆಂದರೆ ೭ನೇ ತರಗತಿ. ಆ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವುದೇ ಮುಜುಗರವಿಲ್ಲದೆ ಮನಬಿಚ್ಚಿ ಆಡಿ, ಜೋಕ್ ಮಾಡಿ, ಮಜಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕರೂ ನಮ್ಮ ತುಂಟಾಟಗಳನ್ನು ನಗುತ್ತಲೇ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೦ನೇ ತರಗತಿಯ ಟ್ಯೂಷನ್ ಜೀವನವೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಜಾ ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

೪. ಬಾಲ್ಯದ ದಿನಚರಿ

ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಯೂನಿಫಾರ್ಮ್ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ಭಾನುವಾರ ಬಂದರೆ ಬೇರೆ ಯೋಚನೆಯೇ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ - ಬೆಳಗ್ಗೆ ತಿಂಡಿ ತಿಂದ ತಕ್ಷಣ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದೆ, ಊಟ ಮುಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡಲು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವವರೆಗೂ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಹುಡುಗನ ನೆಚ್ಚಿನ ಆಟ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಗಿರುವಂತೆ ನನಗೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಟ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟ್ ಹಿಡಿದು ಆಡುವ ಆ ಕ್ಷಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಾರವಿಡೀ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೆ.

೫. ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಆಟಗಳು

ನಾವು ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಟಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಐಪಿಎಲ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಕಬಡ್ಡಿ ಲೀಗ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕಬಡ್ಡಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ವಾಲಿಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಸಹ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಲೀಗ್ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಅದೇ ಆಟ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ೩ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ನನಗೆ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಆಡಲು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಆಗಿನಿಂದ ಗ್ರೌಂಡ್ ವರ್ಸಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲುವು-ಸೋಲಿನ ಜಗಳಗಳೂ ಆಗಾಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಆಟದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನವೇ ಎಲ್ಲರೂ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.

೬. ಹಬ್ಬದ ಸಂಭ್ರಮ

ನಾನು ವರ್ಷವಿಡೀ ಕಾತುರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಬ್ಬ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಗೆಳೆಯರೆಲ್ಲರೂ ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಚಂದಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಮಂಟಪ ಕಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಾವು ಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾತ್ರಿ ೧ ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು ಮತ್ತು ಆ ಆಯಾಸವೂ ಸಂತೋಷದಂತೆ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ದಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಡ್ಯಾನ್ಸ್, ಹಾಡು ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೂರನೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ತಮಟೆಯ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು - ಆ ಸಂಭ್ರಮ, ಆ ಕುಣಿತ, ಆ ಸ್ನೇಹಿತರ ಗುಂಪು ಎಲ್ಲವೂ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

೭. ಬೇಸಿಗೆಯ ನೆನಪುಗಳು

ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಇಡೀ ದಿನವನ್ನು ಗ್ರೌಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಂಡ್‌ನ ಹುಲ್ಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಸಲ ಜನರು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಒಂದೆಡೆ ಗುಡ್ಡೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು, ಆಟ ಮುಗಿದ ನಂತರ ನಾವು ಆ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಬೆಂಕಿ ಹಾಕಿ ಆಟ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ನಾವು ನೇರವಾಗಿ ಹುಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದೆವು. ಮೊದಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಇದ್ದು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಗಾಳಿಯ ರಭಸಕ್ಕೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇಡೀ ಗ್ರೌಂಡ್‌ಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಗಾಬರಿಯಾಗಿ ಮನೆಯಿಂದ ನೀರು ತಂದು ಬೆಂಕಿ ನಿಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆವು. ಈ ಗಲಾಟೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಆಂಟಿಯೊಬ್ಬರು ವಿಷಯವನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲೋ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಗದರಿಸಿ ಹೆದರಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ಘಟನೆ ನೆನಪಾದಾಗ ನಗು ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ನಿರ್ಭೀತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು ಎನಿಸುತ್ತದೆ.

೮. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯ ಕಥೆ

ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡುವಾಗ ನಾವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಬೌಂಡರಿಯಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಶ್ಚರ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಚೆಂಡು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಒಂದೇ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಮನೆಯವರು ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೈಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಆಗಾಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಾವು ಆ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಹೋಗುವುದನ್ನೇ ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಒಂದು ದಿನ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ನಾವು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳ ಮಾಡಿದೆವು, ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಎಂದಿಗೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೈಯಲಿಲ್ಲ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಘಟನೆಗಳೇ ಬಾಲ್ಯದ ಆಟಗಳಿಗೆ ರಂಗು ತುಂಬುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಆ ಗಲ್ಲಿಯ ಮುಂದೆ ಹೋದಾಗ ಆ ನೆನಪುಗಳು ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ.

೯. ಪ್ಯಾಂಡೆಮಿಕ್ ಕಾಲದ ಸಂತೋಷ

ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದ ಅವಧಿ ಎಂದರೆ ಪ್ಯಾಂಡೆಮಿಕ್ ಸಮಯ. ಎಲ್ಲರೂ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ೨೦ ಜನರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್, ವಾಲಿಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಗೇಮ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು ವಿಭಿನ್ನ ವಯೋಮಾನದವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಸುಮಾರು ೨೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಇಂದಿಗೂ ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ರೀತಿ ಇಂದಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತರುತ್ತದೆ.

೧೦. ಸೈಕಲ್ ನೆನಪು

ನಾನು ೭ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ತಂದೆ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯವರು ನನಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸೈಕಲ್ ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನನ್ನ ದಿನನಿತ್ಯದ ಓಡಾಟಕ್ಕಾಗಿ ತಂದಿದ್ದರೂ, ಆ ಸೈಕಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಸಮಯ ನನಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸೈಕಲ್ ನಮ್ಮ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ಬಾಲ್ಯದ ಸುಂದರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಸಂಜೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿವೆ.

೧೧. ಸಮಾಪ್ತಿ

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಆಟ, ಸ್ನೇಹ, ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತುಂಟಾಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತಿಯುತ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಭರಿತ ಜೀವನವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಲೆ, ಕ್ರೀಡೆ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪುಷ್ಪಲತಾ ಅವರ ಅಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾನು HAL ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರೈಮರಿ ಅಂಡ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೯೩.೬% ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ೯೫.೬೦% ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೆನಪು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆ ನನಗೆ ಒಂದೊಂದು ಪಾಠ ಕಲಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಇಂದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ನೆನಪುಗಳೇ ನನ್ನ ಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.


'''ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳು — ಇತಿಹಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಕುರುಹುಗಳು'''

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ರಾಜವಂಶಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಗಳ ಸಂಗಮವೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಹೊಯ್ಸಳರು, ಕದಂಬರು, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು, ಗಂಗರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರಂತಹ ಹಲವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ. ಇಂದಿಗೂ ಹಂಪಿಯ ಶಿಲಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹಾಲಯಗಳವರೆಗೆ, ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರನವರೆಗೆ, ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೂ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಗತಕಾಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

'''ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳ ಇತಿಹಾಸ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಪುಲಕೇಶಿ ಒಂದನೇ ಅವರು ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಂಪು ಮರಳುಗಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಗುಹಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಎರಡನೇ ಪುಲಕೇಶಿ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರ್ಷವರ್ಧನನನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಇದೇ ವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಐಹೊಳೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು ತಲೆಎತ್ತಿದವು, ಇವು ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ನಾಗರ ಶೈಲಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಐಹೊಳೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರಿಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹವಿದ್ದು, ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ಕುರುಹುಗಳು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಚಾಲುಕ್ಯರ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ, ಬನವಾಸಿಯನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕದಂಬ ವಂಶ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಯೂರಶರ್ಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈ ವಂಶ, ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜವಂಶವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಎಂಟನೇ-ಒಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದರು; ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಎಲ್ಲೋರಾದ ಕೈಲಾಸನಾಥ ದೇವಾಲಯ (ಇಂದಿನ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ) ಕರ್ನಾಟಕ ಮೂಲದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಕೈಚಳಕವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಹತ್ತನೇ-ಹನ್ನೆರಡನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು ಹಾಗೂ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಯ್ಸಳ ದೊರೆ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿಯ ಹೆಸರುಗಳು ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ ಮಂತ್ರಿ ಚಾವುಂಡರಾಯ ಅವರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಬೃಹತ್ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಮೂರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 981ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕೆತ್ತಲಾಯಿತೆಂದು ಶಾಸನಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.

ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕ-ಬುಕ್ಕ ಸಹೋದರರು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹಂಪಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗ ತಲುಪಿತು; ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಂಪಿಯ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ವೈಭವದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. 1565ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪತನಗೊಂಡು ನಗರ ಧ್ವಂಸಗೊಂಡರೂ, ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳು ಇಂದಿಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜವಂಶವೂ ತನ್ನದೇ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದೆ.

'''ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳು'''

ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣವಾದ ಹಂಪಿ ಇಂದಿಗೂ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ — ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ದೇವಾಲಯ, ವಿಠ್ಠಲ ದೇವಾಲಯದ ಕಲ್ಲಿನ ರಥ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಕಂಬಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲೋಟಸ್ ಮಹಲ್ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಲಾಯ ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಹಂಪಿಯ ಬಳಿ ಹರಿಯುವ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಗುಂಡು ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಅನುಭವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹಾಲಯಗಳು, ಪಕ್ಕದ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಂಗಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಹಾಗೂ ಐಹೊಳೆಯ ದುರ್ಗಾ ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹ — ಇವು ಮೂರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹೆಗಳ ಎದುರಿನ ಅಗಸ್ತ್ಯ ತೀರ್ಥ ಎಂಬ ಕೊಳ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡಿನ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕೆತ್ತನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ; ಬೇಲೂರಿನ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸಮೀಪದ ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಣತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಏಕಶಿಲೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಜೈನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 

ಇವಲ್ಲದೆ ಬಿಜಾಪುರದ (ವಿಜಯಪುರ) ಗೋಳ ಗುಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರೋಜಾ, ಬಾದಾಮಿ ಬಳಿಯ ಮಹಾಕೂಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸಮೂಹ, ಚಿತ್ರದುರ್ಗದ ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಬೀದರ್‌ನ ಬಹಮನಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಕೂಡ ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಬಾದಾಮಿಯ ಬಳಿಯ ಬನಶಂಕರಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಜೈನ ನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯ ಕೂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಧರ್ಮೀಯ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯ ಕುರುಹುಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕರಾವಳಿ ಭಾಗದ ಬಾರಕೂರು ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣದಂತಹ ಪುರಾತನ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬೆಳ್ಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ತಲಕಾಡಿನ ಮರಳಿನಡಿ ಹೂತುಹೋದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಮೂಹ ಕೂಡ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಕರ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.

'''ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳು'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಈ ಸ್ಥಳಗಳು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾಗಿವೆ. ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ, ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಎಂಬ ಮೃದು ಶಿಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಇಂತಹ ವಿವರವಾದ ಕೆತ್ತನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಮಂಟಪಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಕಂಬಗಳು ಈ ಶೈಲಿಯ ವಿಶೇಷತೆ. ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಿಜಾಪುರದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಗುಮ್ಮಟಗಳು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ — ಗೋಳ ಗುಮ್ಮಟದ ಗುಮ್ಮಟ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಮ್ಮಟವೆಂದೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಒಳಗಿನ &quot;ಪಿಸುಗುಟ್ಟುವ ಗ್ಯಾಲರಿ&quot; ಶಬ್ದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಗಂಗ ವಂಶದ ಶೈಲಿ ತನ್ನ ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಏಕಶಿಲಾ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೇ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

'''ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ'''

ಈ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಹತ್ವ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ನೂರಾರು ಶಾಸನಗಳು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಆಕರಗಳಾಗಿವೆ. ಐಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐಹೊಳೆ ಶಾಸನ ಚಾಲುಕ್ಯ ದೊರೆ ಎರಡನೇ ಪುಲಕೇಶಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಶಾಸನಗಳು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ, ದಾನಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿಸದೆ ಜೀವಂತ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಚಂದ್ರಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಳೆದನೆಂಬ ದಂತಕಥೆಯೂ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಈ ಸ್ಥಳದ ಪ್ರಾಚೀನತೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳ ನೀಡುತ್ತದೆ.

'''ಈ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳು'''

ಹಲವು ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುರಾಣಗಳ ಬೆಸುಗೆಯೂ ಇದೆ. ಹಂಪಿಯನ್ನು ರಾಮಾಯಣದ ಕಿಷ್ಕಿಂಧಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತರ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾದ ಗುಹೆಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಸಮೀಪದ ಅಂಜನಾದ್ರಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹನುಮಂತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಋಷಭನಾಥನ ಪುತ್ರ ಬಾಹುಬಲಿಯ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ — ಸಹೋದರ ಭರತನೊಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರೂ ಬಾಹುಬಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೆರಳಿದ ಪ್ರಸಂಗ ಇಂದಿಗೂ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಬೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಾದಾಮಿಯ ಗುಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು, ಶಿವ ಮತ್ತು ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಆ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಬಿಜಾಪುರದ ಗೋಳ ಗುಮ್ಮಟದ ಸುತ್ತಲೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದು, ಗುಮ್ಮಟ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗಾರೆ ಮಿಶ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಲವು ಪ್ರತೀತಿಗಳಿವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಳವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ.

'''ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ'''

ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (ಎಎಸ್‌ಐ) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಂಪಿ, ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಹಂಪಿ ಎರಡೂ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡು-ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೂ ಈ ಮಾನ್ಯತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಈ ಸ್ಥಳಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೂ ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕರಕುಶಲ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಂತಹ ಸವಾಲುಗಳು ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸತತ ಗಮನ ಬೇಡುತ್ತವೆ. ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೀಕರಣದಂತಹ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಈಗ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹಂಪಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲಿನ ಕಲಾ ಉತ್ಸವಗಳಂತಹ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

'''ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಈ ಪರಂಪರೆಯ ಮಹತ್ವ'''

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಕುರುಹು ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು — ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಾಲುಕ್ಯ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮಲೆನಾಡಿನ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳವರೆಗೆ, ಕರಾವಳಿಯ ಪುರಾತನ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ಕೋಟೆಗಳವರೆಗೆ. ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಇತಿಹಾಸ ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿಯದೆ ಜನಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹೊಸ ಶಾಸನಗಳ ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ಇತಿಹಾಸದ ಹೊಸ ಮಗ್ಗಲುಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಲೇ ಇವೆ.

'''ಸಮಾರೋಪ'''

ಚಾಲುಕ್ಯರ ಗುಹಾಲಯಗಳಿಂದ ವಿಜಯನಗರದ ಭವ್ಯ ಅವಶೇಷಗಳವರೆಗೆ, ಹೊಯ್ಸಳರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಾಂತಿಯವರೆಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲ — ಅವು ನಾಡಿನ ಆತ್ಮ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯೂ ಒಂದು ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಮಾರಕವೂ ಒಂದು ರಾಜವಂಶದ ಕನಸನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯ ನಡುವೆ, ಈ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಸುವ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.</text>
      <sha1>c1xmz8xwdflw2u7kr797twl01zh3lz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಬೆಟ್ಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180711</id>
    <revision>
      <id>1427821</id>
      <parentid>1384349</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T21:11:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34864" sha1="akoux978ecjavso4dwpwqgg2t44us4p" xml:space="preserve">{{short description|ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿಸ್ಟ್ (1834–1894)}}

{{Infobox scientist
| name                    = Vladimir Betz
| image                   = Vladimir Betz.JPG
| image_size              =
| caption                 =
| birth_date              = {{OldStyleDate|26 April|14 April|1834}}
| birth_place             = Tatarovshchina, Ostyorsky Uyezd, Chernigov Governorate, Russian Empire
| death_date              = {{death date and age|1894|10|12|1834|04|26}}
| death_place             = ಕೀವ್, Kiev Governorate, Russian Empire&lt;ref&gt;Jessie Dobson: ''Anatomical Eponyms. Being a Biographical Dictionary of those Anatomists whose Names have become Incorporated into Anatomical Nomenclature, with Definitions of the Structures to which their Names have been Attached and References to the Works in which they are Described''. E. &amp; S. Edinburgh/London: Livingstone, 1962, p. 24.&lt;/ref&gt;
| field                   = ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ, ನರವಿಜ್ಞಾನ, ಮನೋವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
| alma_mater              = ಕೀವ್‌ನ ಸೈಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ
| known_for               = ಬೆಟ್ಸ್ ಕೋಶಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ&lt;br /&gt;ಸೈಟೊಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಪ್ರವರ್ತಕ&lt;br /&gt;ಕ್ರೋಮಾಫಿನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ
| prizes                  = ಆಲ್-ರಷ್ಯಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರದರ್ಶನ (1870) ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನ (1873)ಗಳಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಮಾದರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪದಕಗಳು
}}
'''ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅಲೆಕ್ಸೆಯೆವಿಚ್ ಬೆಟ್ಸ್''' (ರಷ್ಯನ್: Владимир Алексеевич Бец, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ ರೂಪ: ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅಲೆಕ್ಸೆಯೆವಿಚ್ ಬೆಟ್ಸ್; ಉಕ್ರೇನಿಯನ್: Володимир Олексійович Бец, ರೋಮನೀಕರಿಸಿದ ರೂಪ: ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಒಲೆಕ್ಸಿಯೊವಿಚ್ ಬೆಟ್ಸ್) (26 ಏಪ್ರಿಲ್ 1834 – 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1894)
&lt;ref name=&quot;Kushchayev2012&quot;&gt;{{cite journal |last1=Kushchayev |first1=Sergiy V. |last2=Moskalenko |first2=Vitaliy F. |last3=Wiener |first3=Philip C. |last4=Tsymbaliuk |first4=Vitaliy I. |last5=Cherkasov |first5=Viktor G. |last6=Dzyavulska |first6=Irina V. |last7=Kovalchuk |first7=Oleksander I. |last8=Sonntag |first8=Volker K. H. |last9=Spetzler |first9=Robert F. |last10=Preul |first10=Mark C. |title=The discovery of the pyramidal neurons: Vladimir Betz and a new era of neuroscience |journal=Brain |volume=135 |issue=1 |pages=285–300 |date=January 2012 |pmid=22075067 |doi=10.1093/brain/awr276}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಇಂದಿನ ಉಕ್ರೇನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕೀವ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಲನಾಪಟಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪಿರಮಿಡಲ್ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬೆಟ್ಸ್ ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಮೆದುಳಿನ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ನರಕೋಶಗಳಾಗಿವೆ. ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಚಲನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ.

== ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ==

ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್ ಮೂಲದ ಗಣ್ಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಸ್ಟರ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಟಾಟರೋವ್‌ಶ್ಚಿನಾ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಕೊಸಾಕ್ ಪರಂಪರೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇದೇ ಆಸಕ್ತಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ದೇಹದ ರಚನೆಯ ಅಧ್ಯಯನದತ್ತ ಅವರನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದಿತು.&lt;ref name=&quot;Kushchayev2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Zdorovya&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.umoloda.kyiv.ua/number/1393/218/49156/ |title=Той, хто зазирав у голову |author=Ярослава Музиченко |work=[[Ukrayina Moloda]] |date=25 April 2009 |language=uk}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿಜಿನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಕೀವ್‌ನ 2ನೇ ಜಿಮ್ನಾಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. 1853ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

1860ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೀವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗದ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ದೊರೆಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರೊಸೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪ್ರೊಸೆಕ್ಟರ್ ಎಂದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ದೇಹದ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕಲಿಸಲು ಶವಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತಜ್ಞ. ನಂತರ ಬೆಟ್ಸ್ ಡಿಸೆಕ್ಟರ್ ಆಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾನವ ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು.

1861ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿಂದ 1862ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಸ್ಟ್ ಬ್ರೂಕೆ, ಕಾರ್ಲ್ ಲುಡ್ವಿಗ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಬುನ್‌ಸೆನ್, ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ವಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಕರ್, ಗುಸ್ತಾವ್ ಕಿರ್ಚ್‌ಹಾಫ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮನ್ ವಾನ್ ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು.

ಈ ವಿದೇಶಿ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಧಿಯು ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಮೆದುಳು ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಈ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;Kushchayev2012&quot; /&gt; 1863ರಲ್ಲಿ ಅವರು “ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ” ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಯಕೃತ್ತಿನೊಳಗೆ ರಕ್ತವು ಹೇಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅವರು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಅವರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. ಯಕೃತ್ತಿನ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಮಾನವ ದೇಹದ ಅಂಗರಚನೆ ಮತ್ತು ಶರೀರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅವರು ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.


1864ರಿಂದ 1867ರವರೆಗೆ ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನರಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ತರಗತಿಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ದೇಹದ ರಚನೆ, ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು.

1868ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1870ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಹುದ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

ಬೆಟ್ಸ್ ಕೀವ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೀವ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.

ಬೆಟ್ಸ್ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಜೊತೆಗೆ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಕೀವ್‌ನ ಕಿರಿಲ್ಲೋವ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ಈಗ ಅಕಾಡೆಮಿಷಿಯನ್ ಐ. ಪಿ. ಪಾವ್ಲೊವ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಮನೋವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನರಮಂಡಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು ಅವರ ಈ ಸೇವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೀವ್ ವೈದ್ಯರ ಸಂಘವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸಂಭಾವನೆ ಪಡೆಯದೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಬೆಟ್ಸ್ ತಮ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜಮುಖಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
&lt;ref name=&quot;MisterBlister&quot;&gt;{{cite web |url=https://mister-blister.com/vladimir-bets-priznanie-i-zabvenie-velikogo-uchenogo/ |title=Владимир Бец: признание и забвение великого ученого |work=Mister-Blister |date=4 May 2022 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. 1883ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ವೊಲೊಡಿಮಿರ್ ಆಂಟೊನೊವಿಚ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ “ನೈಋತ್ಯ ರಷ್ಯಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು” ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಲ್ ಟಾರ್ನೋವ್ಸ್ಕಿ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉಕ್ರೇನ್‌ನ ಹೆಟ್ಮನ್‌ಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ರಷ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ “ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹರಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ” ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ವಲಯಗಳು ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದ ನೀತಿಗೆ ವಿರೋಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದವು.
&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Cherhik|first1=Natalia|date=2021|title=Оформлення українських музейних видань як джерельний ресурс музеографії (кінець ХІХ - початок ХХ століття)|journal=Eminak: Scientific Quarterly Journal| url=https://doi.org/10.33782/eminak2021.4(36).566|issue=4(36)|page=187}}&lt;/ref&gt; ಆಡಳಿತದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು 1890ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆಯ ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.


== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ==

ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಸುಮಾರು 50 ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿಯಾಗಿತ್ತು. 1874ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚಲನಾಪಟಲದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪಿರಮಿಡಲ್ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಈ ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ “ಬೆಟ್ಸ್ ಕೋಶಗಳು” ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;Betz_1874&quot;&gt;Betz W. (1874) ''Anatomischer Nachweis zweier Gehirncentra.'' Centralblatt für die medizinischen Wissenschaften. 12:578-580, 595-599.&lt;/ref&gt; 

ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮೆದುಳಿನ ಹೊರಪದರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಕೋಶೀಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಅದರ ದೈಹಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಹೊರಪದರವು ವಿಭಿನ್ನ ಚಲನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಿದ ಮೊದಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ನಂತರ ಕೊರಬಿನಿಯನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಮನ್ ನಡೆಸಿದ ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆ ರಚನೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂಚಿನದ್ದಾಗಿತ್ತು.
&lt;ref name=&quot;Kushchayev2012&quot; /&gt; ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ 11 ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.ಅವರ ಅಧ್ಯಯನವು ಫ್ರೆನಾಲಜಿ ಎಂಬ ಹುಸಿವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಫ್ರೆನಾಲಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ತಲೆಬುರುಡೆಯ ಆಕಾರವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;Zdorovya&quot; /&gt; 

ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿನ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮಹತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ಮೈಕ್ರೋಟೋಮ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು “ಹಿಸ್ಟಾಲಾಜಿಕಲ್ ಗಿಲೋಟಿನ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಉಪಕರಣದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ದೊಡ್ಡದಾದರೂ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ ಪದರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲು ಬೆಟ್ಸ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನೂ ಕಲಿತರು. ತಮ್ಮ “ಮಾನವ ಮೆದುಳಿನ ಅಟ್ಲಾಸ್” ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವರು ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;MisterBlister&quot; /&gt;

ನರಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ಅಂತಃಸ್ರಾವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಅಧಿವೃಕ್ಕದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೋಮಾಫಿನ್ ಕೋಶಗಳ ಕ್ರೋಮಾಫಿನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಅವು ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಕ್ಯಾಟೆಕೋಲಮೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು.ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಮೂಳೆ ಅಂಗಾಂಶದ ಭ್ರೂಣೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. 1887ರಲ್ಲಿ ಅವರು “ಮೂಳೆ ರಚನೆಯ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ” ಎಂಬ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Zdorovya&quot; /&gt;

ಕೀವ್‌ನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಬೆಟ್ಸ್ ಅದರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಅವರು ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 8,900ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 108 ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದರು.ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ನೂರಾರು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು.
&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkyiv.com.ua/2016/11/uchenyj-shirokogo-profilya/ |title=Ученый широкого профиля |work=InKyiv |date=5 November 2016 |language=ru }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಮೆದುಳಿನ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ==

ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಣತರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಮೆದುಳಿನ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.1870ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಅಪರೂಪದ ಮೆದುಳಿನ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು. ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಂತರ ಪಿರಮಿಡಲ್ ನರಕೋಶಗಳನ್ನು “ಬೆಟ್ಸ್ ಕೋಶಗಳು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ನರಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
&lt;ref name=&quot;Kushchayev2012&quot; /&gt; ನಂತರ 1873ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಯೆನ್ನಾ ವಿಶ್ವ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಮೆದುಳಿನ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾದ “ಪ್ರಗತಿ ಪದಕ”ವನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಸೆಫ್ ಹಿರ್ಟ್ಲ್ ಅವರು ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, “ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರಷ್ಟು ಮೆದುಳಿನ ರಚನೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮುಂದುವರಿಸಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
&lt;ref name=&quot;MisterBlister&quot; /&gt; ಈ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ 7,000 ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಗಿಲ್ಡರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮೌಲ್ಯವಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಜರ್ಮನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಘವು ಈ ಮೆದುಳಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ತೂಕಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಶುದ್ಧ ಚಿನ್ನದ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಬೆಟ್ಸ್ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆದುಳಿನ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಹಣ ಪಡೆಯದೆ ಕೀವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು.
&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Šarov |first=Ihor F. |title=Včeni Ukraïny: 100 vydatnych imen |date=2006 |publisher=Vydavnyctvo ArtEk |isbn=978-966-505-054-4 |location=Kyïv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MisterBlister&quot; /&gt;

ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು 1894ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಕೀವ್‌ನ ವಿದೂಬಿಚಿ ಮಠದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಹಲವು ದಶಕಗಳ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ನಾಶಪಡಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ “ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಆದರೆ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಒಂದು ತಂಡ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿತು. ಅವರು ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಬೆಟ್ಸ್ ಅವರ ಅರ್ಧಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.ಅದರ ಮೇಲೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಗೌರವ ಬರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು:“ಕೇಂದ್ರ ನರಮಂಡಲದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರವರ್ತಕರಿಗೆ, ಕೀವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಅಲೆಕ್ಸೆಯೆವಿಚ್ ಬೆಟ್ಸ್. 1834–1894. ಕೃತಜ್ಞ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು.”
&lt;ref name=&quot;MisterBlister&quot; /&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{reflist}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Betz, Vladimir Alekseyevich}}
[[Category:1834 births]]
[[Category:1894 deaths]]
[[Category:People from Oster]][[Category:People from Chernigov Governorate]]
[[Category:Russian people of German descent]]
[[Category:Anatomists from the Russian Empire]]
[[Category:Russian histologists]]
[[Category:Neuroscientists from the Russian Empire]]
[[Category:19th-century scientists from the Russian Empire]]
[[Category:Ukrainian medical writers]]
[[Category:Inventors from the Russian Empire]]
[[Category:Biologists from the Russian Empire]]
[[Category:Medical educators]]
[[Category:Academics from the Russian Empire]]
[[Category:Taras Shevchenko National University of Kyiv alumni]]</text>
      <sha1>akoux978ecjavso4dwpwqgg2t44us4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187166</id>
    <revision>
      <id>1427815</id>
      <parentid>1427621</parentid>
      <timestamp>2026-09-09T15:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1427815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="545567" sha1="fpsfe53yr3tkfj6y31z9nmhxvo20fsq" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox country
| common_name                 = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್
| linking_name                = ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್&lt;!--Note: &quot;the&quot; required here as this entry used to create wikilinks--&gt;
| conventional_long_name      = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್
| image_flag                  = Flag of the United Kingdom (1-2).svg
| flag_type                   = ಧ್ವಜ
| alt_flag                    = ಬಿಳಿ ಅಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಓರೆ ಅಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧ್ವಜ, ಇವೆರಡೂ ಬಿಳಿ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಓರೆ ಅಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ
| image_coat                  =
| other_symbol                = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]&lt;br /&gt;[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] (ಬಲ) ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆ (ಎಡ) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
| other_symbol_type           = ಲಾಂಛನ:
| national_anthem             = &quot;[[God Save the King]]&quot;{{Efn|&quot;God Save the King&quot; ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾನೂನಿನಿಂದಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಸಲಾಗುವ King, he, him, his ಪದಗಳನ್ನು ರಾಣಿಯು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರುವಾಗ Queen, she, her ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.}}&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen &lt;!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. --&gt;]]&lt;/div&gt;
| image_map                   = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ಗ್ಲೋಬ್ ತೋರಿಸು|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|ಯುರೋಪ್ನ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸು|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|default=1}}
| map_caption                 =
| capital                     = [[ಲಂಡನ್]]
| coordinates                 = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city(9,100,000)_region:GB-LND}}
| largest_city                = ರಾಜಧಾನಿ
| languages_type              = [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ]]
| languages                   = ಇಂಗ್ಲಿಷ್ &lt;!--Note: Just English, don't add &quot;British English&quot;.--&gt;
| languages2_type             = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳು{{Efn|ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ವೆಲ್ಶ್, ಕಾರ್ನಿಶ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಅನ್ನು [[ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;reglang&quot;&gt;{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇವುಗಳು ಆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ. ವೆಲ್ಶ್ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ''ಡಿ ಜ್ಯೂರ್'' ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.}}
| languages2                  = {{Hlist
 &lt;!--Anglic--&gt;
 | ಸ್ಕಾಟ್ಸ್
 | ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್
 &lt;!--Brittonic--&gt;
 | ವೆಲ್ಶ್
 | ಕಾರ್ನಿಶ್
 &lt;!--Goidelic--&gt;
 | ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್&lt;!--Keep &quot;Scottish Gaelic&quot;; people will find &quot;Gaelic&quot; confusing, as the Irish language is also commonly called &quot;Gaelic&quot;--&gt;
 | ಐರಿಶ್
 &lt;!--BANZSL--&gt;
 | ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್
 }}
| ethnic_groups               = {{unbulleted list
 | 83.1% ಬಿಳಿಯರು
 | 8.6% ಏಷ್ಯನ್
 | 3.7% ಕಪ್ಪು
 | 2.7% ಮಿಶ್ರ
 | 2.0% ಇತರೆ
 }}
| ethnic_groups_year          = 2021
| ethnic_groups_ref           = {{Efn|name=UK-wide2021|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಈ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು &quot;ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ UK ಜನಗಣತಿ ಡೇಟಾವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.}}&lt;ref name=Ethnicity2021&gt;{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 06: UK06 - Ethnic group by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
| religion                    = {{unbulleted list
 | 46.6% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ
 | 37.6% ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ
 | 6.0% ಇಸ್ಲಾಂ
 | 1.6% ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ
 | 2.2% ಇತರೆ
 | 5.9% ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ
 }}
| religion_year               = 2021
| religion_ref                = {{Efn|name=UK-wide2021}}&lt;ref name=Religion2021&gt;{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 07: UK07 - Religion by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;
| demonym                     = {{hlist |ಬ್ರಿಟಿಷ್ |ಬ್ರಿಟನ್ |ಬ್ರಿಟ್ (ಆಡುಮಾತಿನ) }}
| government_type             = ಏಕೀಕೃತ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ನೋಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ [[Vernon Bogdanor]] ರಿಂದ ಮುಂದಿಡಲಾದ UK ಒಂದು &quot;ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯ&quot; ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯು,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA19#v=onepage&amp;q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&amp;q=Uk+%2522unitary+state%2522&amp;pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&amp;q=Uk+%2522unitary+state%2522&amp;pg=PA39#v=onepage&amp;q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಘಟಕ ಭಾಗಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA47#v=onepage&amp;q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&amp;f=false |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&amp;q=%2522union+state%2522+UK+unitary&amp;pg=PA18}}&lt;/ref&gt;}}
| leader_title1               = ರಾಜ
| leader_name1                = [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III]]
| leader_title2               = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ
| leader_name2                = [[ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್]]
| legislature                 = ಸಂಸತ್ತು
| upper_house                 = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್
| lower_house                 = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್
| sovereignty_type            = ಸ್ಥಾಪನೆ
| established_event1          = ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಗಳು
| established_date1           = 1535 ಮತ್ತು 1542
| established_event2          = ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ
| established_date2           = 24 ಮಾರ್ಚ್ 1603
| established_event3          = ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ
| established_date3           = 22 ಜುಲೈ 1706
| established_event4          = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು
| established_date4           = 1 ಮೇ 1707
| established_event5          = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು
| established_date5           = 1 ಜನವರಿ 1801
| established_event6          = ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ
| established_date6           = 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1922
| area_label                  = ಒಟ್ಟು{{efn|name=ONSArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, 'ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ'. ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}}
| area_km2                    = 244376
| area_footnote               = &lt;ref name=&quot;ONS Standard Area Measurement&quot;&gt;{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=31 May 2024 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| area_rank                   = 78ನೇ
| area_sq_mi                  = auto
| area_label2                 = ಭೂಮಿ{{efn|name=ONSLandArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, &quot;ಒಳನಾಡಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ&quot;. ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}}
| area_data2                  = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}}&lt;ref name=&quot;ONS mid-year pop est&quot; /&gt;
| percent_water               =
| population_estimate         = {{IncreaseNeutral}} {{UK subdivision population|GSS=K02000001}}&lt;ref name=&quot;ONS mid-year pop est&quot;&gt;{{UK subdivision statistics citation}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year    = {{UK subdivision statistics year}}
| population_estimate_rank    = 20ನೇ
| population_census           = {{IncreaseNeutral}} 66,912,637{{Efn|name=UK-wide2021}}&lt;ref name=Ethnicity2021/&gt;
| population_census_year      = 2021
| population_census_rank      =
| population_density_km2      = {{UK subdivision density|GSS=K02000001}}
| population_density_sq_mi    = auto
| population_density_rank     = 48ನೇ
| pop_den_footnote            = &lt;ref name=&quot;ONS mid-year pop est&quot; /&gt;
| GDP_PPP                     = {{increase}} $4.721&amp;nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್&lt;ref name=&quot;IMFWEO.UK&quot;&gt;{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=18 April 2026}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year                = 2026
| GDP_PPP_rank                = 10ನೇ
| GDP_PPP_per_capita          = {{increase}} $67,585&lt;ref name=&quot;IMFWEO.UK&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank     = 33ನೇ
| GDP_nominal                 = {{increase}} $4.265&amp;nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್&lt;ref name=&quot;IMFWEO.UK&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year            = 2026
| GDP_nominal_rank            = 5ನೇ
| GDP_nominal_per_capita      = {{increase}} $61,056&lt;ref name=&quot;IMFWEO.UK&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 21ನೇ
| Gini                        = 35.4
| Gini_year                   = 2021
| Gini_change                 = decrease
| Gini_ref                    = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| HDI                         = 0.946&lt;!--number only--&gt;
| HDI_year                    = 2023&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--&gt;
| HDI_change                  = increase&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                     = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank                    = 13ನೇ
| currency                    = ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್&lt;!--The currency is simply called 'sterling' (see its article); originally, the penny (not the pound) was the primary unit. Internationally it is known as 'pound sterling' so the familiar unit is mentioned.--&gt;{{Efn|ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಪೌಂಡ್&quot; (ಅದರ ಮೂಲ ಘಟಕದ ಹೆಸರು) ಅಥವಾ &quot;ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್&quot; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ದೇಶಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ.}} ([[£]])
| currency_code               = GBP
| utc_offset                  = +0
| time_zone                   = GMT
| utc_offset_DST              = +1
| time_zone_DST               = BST{{Efn|ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ನೋಡಿ.}}
| DST_note                    =
| date_format                 = {{Abbr|dd|ದಿನ}}/{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}/{{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}} (AD){{efn|ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರವು ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳಿಗಾಗಿ [[ISO 8601]] ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, {{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}}-{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}-{{Abbr|dd|ದಿನ}}.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=HM Government |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸಂಕೇತ ನೋಡಿ.}}
| calling_code                = +44{{Efn|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನೋಡಿ.}}
| cctld                       = [[.uk]]{{Efn|[[.gb]] ಡೊಮೇನ್ ಸಹ UK ಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.}}
}}

'''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''' ('''UK''') ಅಥವಾ '''ಬ್ರಿಟನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,&lt;!--DO NOT CHANGE ORDER OF INTRO WITHOUT CONSENSUS--&gt;{{Efn|ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-04-23 |title=Guardian style guide: U |url=https://www.theguardian.com/guardian-style-guide-u |access-date=2025-12-29 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್''&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2025-07-25 |title=Places |url=https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |access-date=2025-12-29 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117111222/https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಚೇರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಯ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |access-date=2026-01-02 |website=www.gov.uk |language=en |archive-date=22 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[gov.uk]] ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: &quot;ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ಗಿಂತ UK ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ (UK ವ್ಯಾಪಾರ, UK ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆಯುಕ್ತ). ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೂತಾವಾಸ, UK ದೂತಾವಾಸ ಅಲ್ಲ.&quot;}} ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದೆ, ಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]], [[ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,{{efn|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಸಿ]] ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು UK ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ.}} 2024 ರಲ್ಲಿ 69 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UK ಯು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.{{efn|name=ONSArea}} ಇದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು UK ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವು [[ಲಂಡನ್]] ಆಗಿದೆ; [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್]] ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು ನವಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. AD 43 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಬ್ರಿಟನ್ ವಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 383 ಮತ್ತು 410 ರ ನಡುವಿನ ರೋಮನ್ನರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 450 ರಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1066 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜತ್ವದ ಪಾತ್ರವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. 1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಒಂದಾಯಿತು. 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು 1801 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿ UK ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1927 ರ ರಾಯಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಕಾಯಿದೆವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

UK ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1815 ಮತ್ತು 1914 ರ ನಡುವಿನ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅದರ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಲಂಡನ್ನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ಅಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

UK ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Citation |title=What is the UK Constitution? |date=9 August 2018 |url=https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution |publisher=The Constitution Unit of UCL |access-date=6 February 2020 |archive-date=7 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107060057/http://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/whatis/uk-constitution |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}} ಆಗಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ನಾಮಮಾತ್ರ GDP ಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ನಲ್ಲಿ; ಅದರ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ರಫ್ತು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಿನೆಮಾ, ಸಂಗೀತ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ, UK ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

== ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ ==
{{Anchor|Etymology}}&lt;!--linked--&gt;
{{See also|Britain (place name)|Terminology of the British Isles}}

1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.{{Efn|1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಎರಡರ ವಿಭಾಗ 1 ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ: &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ... ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು&quot;.}}&lt;ref name=&quot;Acts of Union 1707&quot;&gt;{{Cite web |title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=23 August 2011 |publisher=Scots History Online |postscript=;}} {{Cite book |last1=Barnett, Hilaire |url=https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&amp;pg=PA165 |title=Constitutional &amp; Administrative Law |last2=Jago, Robert |publisher=Routledge |year=2011 |isbn=978-0-415-56301-7 |edition=8th |location=Abingdon |page=165 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140722/https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&amp;pg=PA165 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್&quot; ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, 1707 ರಿಂದ 1800 ರವರೆಗೆ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಕೇವಲ &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;&quot;1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಆಯಿತು&quot;, ''ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪೇಜೆಂಟ್, ಸಂಪುಟ 1'', ಸೆಂಗೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (2012); &quot;1707 ರಿಂದ 1801 ರವರೆಗೆ ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು&quot;. ''ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವರ್ಕ್: ಫಾರ್ ದಿ ಹೋಮ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಸಂಪುಟ 3'', ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ (1921); &quot;1707 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ, 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು&quot;. ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸರಣಿ ಸೆಟ್, ಸಂಚಿಕೆ 10; ಸಂಚಿಕೆ 3265'' (1895); {{Cite web |last=Gascoigne, Bamber |author-link=Bamber Gascoigne |title=History of Great Britain (from 1707) |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |access-date=18 July 2011 |publisher=History World |archive-date=27 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527205230/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತು, 1927 ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್&quot; ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cottrell, P. |url=https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573 |title=The Irish Civil War 1922–23 |year=2008 |isbn=978-1-84603-270-7 |page=[https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573/page/n85 85] |publisher=Bloomsbury USA |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ದೇಶಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Citation |last1=S. Dunn |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |year=2000 |place=[[Lewiston, New York]] |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |quote=One specific problem – in both general and particular senses – is to know what to call Northern Ireland itself: in the general sense, it is not a country, or a province, or a state – although some refer to it contemptuously as a statelet: the least controversial word appears to be jurisdiction, but this might change. |last2=H. Dawson |postscript=;}} {{Cite web |date=15 December 2011 |title=Changes in the list of subdivision names and code elements |url=http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |access-date=28 May 2012 |website=ISO 3166-2 |publisher=International Organization for Standardization |archive-date=19 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919073956/http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt; UK ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು &quot;ದೇಶದೊಳಗಿನ ದೇಶಗಳು&quot; ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;page823&quot;&gt;{{Cite web |date=10 January 2003 |title=Countries within a country |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-date=9 September 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Prime Minister's Office}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು NUTS 1 ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಂತಹವು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು &quot;ಪ್ರದೇಶಗಳು&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statistical bulletin: Regional Labour Market Statistics |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224045523/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-date=24 December 2014 |access-date=5 March 2014 |postscript=;}} {{Cite web |title=13.4% Fall In Earnings Value During Recession |url=http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103194604/http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-date=3 January 2014 |access-date=5 March 2014}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು &quot;ಪ್ರಾಂತ್ಯ&quot; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Dunn, Seamus |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |last2=Dawson, Helen |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2000 |isbn=978-0-7734-7711-7 |location=[[Lewiston, New York]] |postscript=;}} {{Cite book |last=Murphy, Dervla |title=A Place Apart |publisher=Penguin |year=1979 |isbn=978-0-14-005030-1 |location=London}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರು &quot;ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Whyte |first1=John |title=Interpreting Northern Ireland |last2=FitzGerald |first2=Garret |publisher=Clarendon Press |year=1991 |isbn=978-0-19-827380-6 |location=Oxford |author-link=John Henry Whyte |author-link2=Garret FitzGerald}}&lt;/ref&gt;

&quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 December 2008 |title=Guardian Unlimited Style Guide |publisher=Guardian News and Media Limited |location=London |url=https://www.theguardian.com/styleguide/page/0,,184840,00.html |access-date=23 August 2011 |postscript=;}} {{Cite news |date=19 August 2002 |title=BBC style guide (Great Britain) |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |access-date=23 August 2011 |archive-date=15 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215074832/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Key facts about the United Kingdom |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-date=15 October 2012 |access-date=8 March 2015 |website=Government, citizens and rights |publisher=HM Government}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಡಿಲವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[[ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ]]: &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&quot;&lt;/ref&gt; ''ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ UK ಹೊರಗಿನ ಜನರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪು.&lt;ref&gt;&quot;ಜನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು - ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲ.&quot; — {{Citation |last=George Mikes |title=How To Be An Alien |year=1946 |publisher=Penguin}} {{ISBN|978-0-582-41686-4|postscript=;}} {{Cite web |title=England OR United Kingdom (UK)? {{!}} Vocabulary {{!}} EnglishClub |url=https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |access-date=16 October 2022 |website=englishclub.com |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016192638/https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

&quot;ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Britain Meaning in the Cambridge English Dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |website=dictionary.cambridge.org |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024348/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Definition of Britain in English by Oxford Dictionaries |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926204707/https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-date=26 September 2016 |website=Oxford Dictionaries – English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britain-Col&quot;&gt;{{Cite web |title=Britain definition and meaning |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |website=collinsdictionary.com |publisher=Collins English Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024837/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೂ ಸಹ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Britain – Definition for English-Language Learners |url=http://learnersdictionary.com/definition/Britain |website=learnersdictionary.com |publisher=Merriam-Webster's Learner's Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024648/http://learnersdictionary.com/definition/Britain |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Britain-Col&quot; /&gt; ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ: UK ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು &quot;ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಅಥವಾ &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್&quot; (ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ{{Efn|&quot;UK&quot; ದೂತಾವಾಸಗಳು 1961 ರಲ್ಲಿ &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್&quot; ದೂತಾವಾಸಗಳಾದವು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 October 1961 |title='Cold U.K.' Becomes British |work=[[The Times]] |page=8}}&lt;/ref&gt;}}) &quot;UK&quot; ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 November 2024 |orig-date=23 February 2016 |title=Style guide: A to Z |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |archive-date=22 November 2024 |publisher=UK Government}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ&quot;ವನ್ನು &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸರ್ಕಾರ&quot;ದಂತೆಯೇ ಕನಿಷ್ಠ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;PCGN-uk-guide&quot;&gt;{{Cite web |last=Permanent Committee on Geographical Names |title=Toponymic guidelines for the United Kingdom |url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |website=gov.uk |date=17 May 2023 |publisher=UK Government |access-date=17 June 2018 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165832/https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |url-status=live}}&lt;/ref&gt; UK ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಳನಾಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪದಗಳಾಗಿ &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್&quot;, &quot;UK&quot; ಮತ್ತು &quot;U.K.&quot; ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು &quot;ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ &quot;ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮಮಾತ್ರ ಪದವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;PCGN-uk-guide&quot; /&gt; [[BBC]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಮಾತ್ರ &quot;ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು &quot;ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್&quot; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BBC News style guide – Names |url=https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110082858/https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-date=10 November 2019 |access-date=9 November 2019 |website=BBC Academy |publisher=BBC |postscript=;}} {{Cite web |title=Alphabetical checklist |url=https://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326162901/http://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-date=26 March 2018 |access-date=17 June 2018 |website=BBC News |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;

&quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್&quot; ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು UK ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Bradley, Anthony Wilfred |url=https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&amp;pg=PA36 |title=Constitutional and administrative law |last2=Ewing, Keith D. |publisher=Pearson Longman |year=2007 |isbn=978-1-4058-1207-8 |edition=14th |volume=1 |location=Harlow |page=36 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&amp;pg=PA36 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{Efn|ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಬ್ರಿಟಿಷ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಳಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. UK ಸರ್ಕಾರವು 1961 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೊದಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Curran |first1=James |title=The Unknown Nation: Australia after Empire |last2=Ward |first2=Stuart |date=2010 |publisher=Melbourne University Publishing |isbn=978-0-522-85645-3 |location=Carlton, Vic |pages=26–7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ward |first=Stuart |title=Untied kingdom: A Global History of the End of Britain |date=2023 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-14599-3 |at=Chapter 1}}&lt;/ref&gt;}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್, ವೆಲ್ಶ್, ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಅಥವಾ ಐರಿಶ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು;&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2010 |title=Which of these best describes the way you think of yourself? |url=http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |access-date=1 July 2010 |website=Northern Ireland Life and Times Survey 2010 |publisher=ARK&amp;nbsp;– Access Research Knowledge |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175111/http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ethnicity and National Identity in England and Wales |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |access-date=25 June 2020 |website=Office for National Statistics |archive-date=21 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121012603/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Schrijver, Frans |url=https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&amp;pg=PA275 |title=Regionalism after regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |isbn=978-90-5629-428-1 |pages=275–277 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140905/https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&amp;pg=PA275#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==


=== ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ===


[[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|ವಿಲ್ಟ್ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉಂಗುರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು {{Cvt|13|ft|0|order=flip}} ಎತ್ತರ, {{Cvt|7|ft|0|order=flip}} ಅಗಲ ಮತ್ತು 25 ಟನ್, 2400–2200 BC ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.]]
ಕ್ರೋ-ಮ್ಯಾಗ್ನನ್ಗಳು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm &quot;ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು 'ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು'&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213081240/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7069001.stm |date=13 February 2021}}&quot;. [[BBC News]]. 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007. 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು 11,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 February 2018 |title=A 12,000-year story - revealing the history of settlers in Britain from the end of the Ice Age to the present day {{!}} University of Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/2018-02-09-12000-year-story-revealing-history-settlers-britain-end-ice-age-present-day |access-date=6 July 2025 |website=ox.ac.uk |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ಸುಲರ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಗೇಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Koch, John T. |url=https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128 |title=Celtic culture: A historical encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2006 |isbn=978-1-85109-440-0 |location=Santa Barbara, CA |page=[https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128/page/n1016 973] |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

AD 43 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರೋಮನ್ ವಿಜಯ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಟನ್ನ 400-ವರ್ಷಗಳ ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವವರ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್, ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳವರೆಗೆ, ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್ (ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |publisher=University of Wales Press |year=2008 |isbn=978-0-7083-1953-6 |editor-last=Davies |editor-first=John |editor-link=John Davies (historian) |location=Cardiff |page=915 |editor-last2=Jenkins |editor-first2=Nigel |editor-link2=Nigel Jenkins |editor-last3=Baines |editor-first3=Menna |editor-last4=Lynch |editor-first4=Peredur I. |editor-link4=Peredur Lynch}}&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=Short Athelstan biography |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |magazine=BBC History |access-date=9 April 2013 |archive-date=13 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213191353/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ವಾಯುವ್ಯ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಿಕರು (ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mackie, J.D. |url=https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 |title=A History of Scotland |publisher=Penguin |year=1991 |isbn=978-0-14-013649-4 |location=London |pages=[https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 18–19] |author-link=J.D. Mackie |postscript=;}} {{Cite book |last=Campbell |first=Ewan |title=Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots |publisher=Canongate |year=1999 |isbn=978-0-86241-874-8 |location=Edinburgh |pages=8–15}}&lt;/ref&gt; 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪಿಕ್ಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Haigh |first=Christopher |url=https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 |title=The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=978-0-521-39552-6 |page=[https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 30]}}&lt;/ref&gt;

[[File:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.|thumb|ಬಾತ್, ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಬಾತ್ಗಳು ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಥರ್ಮೇ'' ಆಗಿದೆ.]]

1066 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್ನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಂದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ganshof, F.L. |url=https://archive.org/details/feudalism0000gans_j4b5 |title=Feudalism |publisher=University of Toronto |year=1996 |isbn=978-0-8020-7158-3 |page=165 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕೃತವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chibnall, Marjorie |url=https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&amp;pg=PA115 |title=The Debate on the Norman Conquest |publisher=Manchester University Press |year=1999 |isbn=978-0-7190-4913-2 |pages=115–122 |author-link=Marjorie Chibnall |access-date=20 March 2023 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164802/https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&amp;pg=PA115 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು ವೇಲ್ಸ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. 1320 ರ ಅರ್ಬ್ರೋತ್ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 June 2023 |title=The Declaration of Arbroath |url=https://www.nms.ac.uk/past-exhibitions/the-declaration-of-arbroath |access-date=6 July 2025 |website=NMS |language=en}}&lt;/ref&gt;

1215 ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk}} {{Cite web |title=The contents of Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828101448/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |url-status=live}} {{Cite web |title=Magna Carta Key Facts |url=https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |archive-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527191804/https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಿರೀಟದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ರಾಜರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;Keen, Maurice. [https://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml &quot;ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ವಾರ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214092949/http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml |date=14 December 2013 }}. BBC History.&lt;/ref&gt; ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515015218/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland |date=15 May 2015 }} ಮತ್ತು [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಧಿ &amp; ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150521133445/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period |date=21 May 2015 }}, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್ಲೈನ್.&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುಧಾರಣೆಯು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಆದರೆ ಆಳವಾಗಿ, ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=English Reformation c1527-1590 |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |access-date=20 January 2023 |website=The National Archives |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202002512/https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು,&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date=5 November 2009 |title=British History in Depth&amp;nbsp;– Wales under the Tudors |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |magazine=BBC History |access-date=21 September 2010 |archive-date=7 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207145836/http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nicholls |first=Mark |url=https://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |title=A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |publisher=Blackwell |year=1999 |isbn=978-0-631-19334-0 |location=Oxford |pages=171–172 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕುಲೀನರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿರೀಟವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನೆಲೆಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Canny |first=Nicholas P. |url=https://archive.org/details/makingirelandbri00cann |title=Making Ireland British, 1580–1650 |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925905-2 |pages=189–200 |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

[[File:Adam de Colone (c.1572-1651) - James VI and I (1566–1625), King of Scotland (1567–1625), King of England and Ireland (1603–1625) - PG 2172 - National Galleries of Scotland.jpg|thumb|right|ಜೇಮ್ಸ್ VI, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ, 1603 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು.]]

ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 1603 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜೇಮ್ಸ್ VI ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ, ನಂತರ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನಿಂದ ಲಂಡನ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಏಕೀಕೃತ ರಾಜನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸತ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;Ross, D. (2002). ''ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗಣನೆ''. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ: ಗೆಡ್ಡೆಸ್ &amp; ಗ್ರಾಸೆಟ್. ಪು. 56. {{ISBN|978-1-85534-380-1}}; Hearn, J. (2002). ''ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಕೋರುವುದು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಉದಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ''. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಪು. 104. {{ISBN|978-1-902930-16-9}}.&lt;/ref&gt;

17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸಂಪರ್ಕಿತ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು, ಇದು ರಾಜತ್ವದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಗೆ, ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ರ ವಧೆಗೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಏಕೀಕೃತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=English Civil Wars |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |access-date=28 April 2013 |archive-date=2 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502204708/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |url-status=live}}; {{Cite web |date=14 March 2010 |title=Scotland and the Commonwealth: 1651–1660 |url=http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |access-date=9 March 2015 |publisher=Archontology.org |archive-date=16 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716194016/http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂತರಿಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ 1688 ರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಂತರದ 1689 ರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 1689 ರ ಹಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ರಾಜ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘೋಷಿತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lodge |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |title=The History of England&amp;nbsp;– From the Restoration to the Death of William III (1660–1702) |publisher=Read Books |year=2007 |isbn=978-1-4067-0897-4 |page=8 |orig-date=1910 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1660 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯು ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tudor Period and the Birth of a Regular Navy |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103013901/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-date=3 November 2011 |access-date=8 March 2015 |website=Royal Navy History |url-status=usurped |publisher=Institute of Naval History}}; {{Cite book |last=Canny |first=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |title=The Origins of Empire, The Oxford History of the British Empire Volume I |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924676-2 |ref=refOHBEv1 |access-date=29 September 2020 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111135256/https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1606, 1667 ಮತ್ತು 1689 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದರೂ, 1705 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವು 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.
{{Clear left}}

=== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟ ===

[[File:Articles of Union between England and Scotland 28 Jan 1707.png|thumb|right|170px|ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು]]
1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Articles of Union with Scotland 1707 |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |access-date=19 October 2008 |publisher=UK Parliament |archive-date=8 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608152446/http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |url-status=live}}; {{Cite web |title=Acts of Union 1707 |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny |access-date=6 January 2011 |publisher=UK Parliament |archive-date=27 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227033859/http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Treaty (act) of Union 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=3 February 2011 |publisher=Scottish History online}}&lt;/ref&gt; 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್ಪೋಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅವರನ್ನು 1721 ರಿಂದ 1742 ರವರೆಗಿನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಕೋಬೈಟ್ ದಂಗೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಹಾನೋವರ್ ಮನೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮನೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 1746 ರಲ್ಲಿ, ಕುಲೋಡೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ಗಳು ಸೋತರು, ನಂತರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕುಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಾಮಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಏಷ್ಯಾ ಕಡೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.&lt;ref&gt;ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, [https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&amp;pg=PA73 ''ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಅಬ್ರಾಡ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240328140724/https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&amp;pg=PA73 |date=28 March 2024 }}, ಪು. 73.&lt;/ref&gt;

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1662 ಮತ್ತು 1807 ರ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮ ಹಡಗುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 3.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&amp;pg=PA12 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, USA |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=12 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&amp;pg=PA12#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಗುಲಾಮರನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&amp;pg=PA15 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, US |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=15 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&amp;pg=PA15#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು 1807 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, 1833 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕಾಯಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103004954/https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml |date=3 November 2008 }}. BBC Devon. 2007.; {{Cite book |last=Lovejoy |first=Paul E. |url=https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 |title=Transformations in Slavery: A History of Slavery in Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2000 |isbn=978-0-521-78012-4 |edition=2nd |location=New York |page=[https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 290]}}&lt;/ref&gt;

=== ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ===

[[File:Victoria in her Coronation robes.jpg|upright|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.]]
1800 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ 1 ಜನವರಿ 1801 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Act of Union |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-date=15 April 2012 |access-date=15 May 2006 |publisher=Act of Union Virtual Library}}&lt;/ref&gt;

ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ (1792–1815) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು (ಸುಮಾರು 1830 ರಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ).&lt;ref&gt;Tellier, L.-N. (2009). ''ಅರ್ಬನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಆನ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''. ಕ್ಯೂಬೆಕ್: PUQ. ಪು. 463. {{ISBN|978-2-7605-1588-8}}.&lt;/ref&gt; ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿಲ್ಲದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ನಂತರ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' (&quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಂತಿ&quot;) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (1815–1914), ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಿಪತ್ಯವಾಯಿತು&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mathias |first=P. |title=The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-26672-7 |location=London}}; {{Cite book |last=Ferguson |first=Niall |url=https://archive.org/details/empire00nial |title=Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books |year=2004 |isbn=978-0-465-02328-8 |location=New York |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=20th-century international relations |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |access-date=6 May 2023 |last=McDougall |first=Walter A. |date=4 May 2023 |author-link=Walter A. McDougall |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712124130/https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |archive-date=12 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;Sondhaus, L. (2004). ''ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು''. ಲಂಡನ್: ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಪು. 9. {{ISBN|978-1-86189-202-7}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=332 |ref=refOHBEv3}}&lt;/ref&gt; 1853 ರಿಂದ 1856 ರವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಇದು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರ್ ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Benn |first=David Wedgwood |title=The Crimean War and its lessons for today |journal=International Affairs |volume=88 |issue=2 |date=March 2012 |pages=387–391 |jstor=41428613 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1111/j.1468-2346.2012.01078.x}}&lt;/ref&gt; 1857 ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಲಾರ್ಡ್ ಪಾಮರ್ಸ್ಟನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನ್ನದೇ ಆದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=8 |ref=refOHBEv3}}; {{Cite book |last=Marshall |first=P.J. |url=https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-00254-7 |pages=156–157 |ref=refMarshall |access-date=29 September 2020 |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116094154/https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ (1837–1901) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವಗಳು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ''ಲೈಸೆಜ್-ಫೇರ್'' ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 1832 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಲಾಡ್ಸ್ಟೋನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 1884 ರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Tompson |first=Richard S. |url=https://books.google.com/books?id=H5kcJqmXk2oC&amp;pg=PA63 |title=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |publisher=Facts on File |year=2003 |isbn=978-0-8160-4474-0 |location=New York |page=63}}&lt;/ref&gt; 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಂದ &quot;ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ&quot; ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು, ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fromkin |first=David |date=1980 |title=The Great Game in Asia |url=https://www.jstor.org/stable/20040512 |journal=Foreign Affairs |volume=58 |issue=4 |pages=936–951 |doi=10.2307/20040512 |jstor=20040512 |issn=0015-7120 |access-date=4 June 2023 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412053528/https://www.jstor.org/stable/20040512 |url-status=live |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hosch, William L. |title=World War I: People, Politics, and Power |publisher=Britannica Educational Publishing |year=2009 |isbn=978-1-61530-048-8 |series=America at War |location=New York |page=21}}&lt;/ref&gt; 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Zarembka |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&amp;pg=PP1 |title=Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid |date=2013 |publisher=Emerald Group Publishing |isbn=978-1-78190-670-5 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗ (1901–1910) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಮತಾಧಿಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಸೋಫಿಯಾ ಎ. ವಾನ್ ವಿಂಗರ್ಡೆನ್, ''ದಿ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಸಫ್ರೇಜ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟನ್, 1866–1928'' (1999) ಅಧ್ಯಾಯ 1.&lt;/ref&gt;

=== ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ ===

[[File:Wreaths Are Laid at the Cenotaph, London During Remembrance Sunday Service MOD 45152052.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನ ವೈಟ್ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೆನೋಟಾಫ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾನುವಾರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]]
[[File:Spitfire and Hurricane in the Battle of Britain Memorial Flight.jpg|thumb|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಪಿಟ್ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇನ್]]

ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (1914–1918) ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು (1917 ರ ನಂತರ) ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ,&lt;ref&gt;Turner, John (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಲಂಡನ್: ಅನ್ವಿನ್ ಹೈಮನ್. pp. 22–35. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Westwell&amp;Cove&quot; /&gt; ಅಗೆದಾಟದ ಯುದ್ಧದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯ ಪುರುಷರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Westwell&amp;Cove&quot;&gt;Westwell, I.; Cove, D. (eds) (2002). ''History of World War I, Volume 3''. ಲಂಡನ್: ಮಾರ್ಷಲ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್. pp. 698, 705. {{ISBN|978-0-7614-7231-5}}.&lt;/ref&gt;

ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1918 ರ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Westwell&amp;Cove&quot; /&gt; ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಭೂಮಿಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;Turner, J. (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 41. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.&lt;/ref&gt;

1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[BBC]] ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 June 2020 |title=100 years of radio since Marconi's big breakthrough |url=https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |access-date=17 November 2020 |website=Ofcom |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804031332/https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of the BBC: The origins of BBC Local Radio |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |last=Linfoot |first=Matthew |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920232207/https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು 1929 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿಗದಿತ BBC ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ 1936 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of the BBC: 1920s |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926064808/https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಳಗಿನ ವಿವಾದಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.&lt;ref&gt;[[SR&amp;O 1921]]/533 of 3 May 1921.&lt;/ref&gt; ಈಗ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 1920 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1922 ರವರೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ 1922 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1931 ರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Anglo-Irish Treaty, 6&amp;nbsp;December 1921 |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |access-date=15 May 2006 |website=CAIN Web Service |archive-date=14 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1928 ರ ಸಮಾನ ಮತಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತದಾನದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳು 1926 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಇನ್ನೂ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ (1929–1932) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು, ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು 1931 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;Rubinstein, W.D. (2004). ''Capitalism, Culture, and Decline in Britain, 1750–1990''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 11. {{ISBN|978-0-415-03719-8}}.&lt;/ref&gt;

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು &quot;ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ, ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ&quot; ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Edgerton2012&quot;&gt;{{Cite book |last=Edgerton |first=David |date=2012 |title=Britain's War Machine |url=https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |access-date=10 May 2020 |publisher=Penguin |postscript=none |archive-date=28 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428080558/https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Britain's War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War |url=https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |access-date=10 May 2020 |website=[[Reviews in History]] |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612173058/https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1939 ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Edgerton2012&quot; /&gt;

1940 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ''ಲುಫ್ಟ್ವಾಫೆ'' ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿ 1941 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕದನ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟದ ವಿಜಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು 1944 ರ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ವಿಮೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇದರ ಕಾರ್ಯವು ಪರಮಾಣು ಆಯುಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book |author=Septimus H. Paul |url=https://books.google.com/books?id=fSZpgW-N628C&amp;pg=PA1 |title=Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941–1952 |publisher=Ohio State U.P. |year=2000 |isbn=978-0-8142-0852-6 |pages=1–5}}&lt;/ref&gt;

=== ಯುದ್ಧಾನಂತರದ 20 ನೇ ಶತಮಾನ ===

[[File:British Empire 1921.png|thumb|right|upright=1.4|1921 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ) ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಭೇಟಿಯಾದರು;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Doenecke |first1=Justus D. |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&amp;pg=PA62 |title=Debating Franklin D. Roosevelt's foreign policies, 1933–1945 |last2=Stoler |first2=Mark A. |year=2005 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-0-8476-9416-7 |access-date=19 March 2016 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&amp;pg=PA62#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live|author-link=Justus Drew Doenecke}}; {{Cite book |last=Kelly |first=Brian |url=https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |title=The Four Policemen and Postwar Planning, 1943–1945: The Collision of Realist and Idealist Perspectives |publisher=Indiana University of Pennsylvania |access-date=25 August 2015 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022125442/https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 July 2010 |title=The &quot;Special Relationship&quot; between Great Britain and the United States Began with FDR |work=Roosevelt Institute |url=http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125021103/http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-date=25 January 2018 |access-date=24 January 2018 |quote=and the joint efforts of both powers to create a new post-war strategic and economic order through the drafting of the Atlantic Charter; the establishment of the International Monetary Fund and the World Bank; and the creation of the United Nations.}}; {{Cite press release |title=Remarks by the President Obama and Prime Minister Cameron in Joint Press Conference |date=22 April 2016 |publisher=The White House |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |quote=That's what we built after World War II. The United States and the UK designed a set of institutions – whether it was the United Nations, or the Bretton Woods structure, IMF, World Bank, NATO, across the board. |access-date=24 January 2018 |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608110653/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧವು UK ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 December 2006 |title=Britain to make its final payment on World War II loan from U.S. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |access-date=25 August 2011 |archive-date=20 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820022220/http://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reynolds |first=David |date=17 April 2011 |title=Britain's War Machine by David Edgerton – review |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |access-date=10 May 2020 |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612130213/https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ತಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲೀ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Francis |first=Martin |title=Ideas and policies under Labour, 1945–1951: Building a new Britain |publisher=Manchester University Press |year=1997 |isbn=978-0-7190-4833-3 |pages=225–233}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lee |first=Stephen J. |url=https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees |title=Aspects of British political history, 1914–1995 |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=978-0-415-13103-2 |location=London; New York |pages=[https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees/page/n183 173]–199 |url-access=limited}}&lt;/ref&gt; ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ನೀತಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Brown |first=Judith |author-link=Judith M. Brown |url=https://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |title=The Twentieth Century, The Oxford History of the British Empire Volume IV |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924679-3 |ref=refOHBEv4 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103114315/http://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}} p. 319.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Louis |first=Wm. Roger |url=https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |title=Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonization |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=978-1-84511-347-6 |ref=refLouis2006 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222045215/https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |archive-date=22 February 2017 |url-status=live}} p. 337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Abernethy |first=David |url=https://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |title=The Dynamics of Global Dominance, European Overseas Empires 1415–1980 |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=978-0-300-09314-8 |ref=refAbernethy2000 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111214082531/http://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |archive-date=14 December 2011 |url-status=live}} p. 146.&lt;/ref&gt; 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Larres |first=Klaus |url=https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&amp;pg=PA118 |title=A companion to Europe since 1945 |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-0612-2 |location=Chichester |page=118 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&amp;pg=PA118 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಸದಸ್ಯರಾದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 March 2009 |title=Country List |url=http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&amp;load=countrylist |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506071236/http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&amp;load=countrylist |archive-date=6 May 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=[[Commonwealth Secretariat]]}}&lt;/ref&gt;

UK ಪರಮಾಣು ಆಯುಧಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರನೇ ದೇಶವಾಗಿದೆ, 1952 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾತ್ರದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು 1956 ರ ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ UK ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾಜವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Julios |first=Christina |url=https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&amp;pg=PA84 |title=Contemporary British identity: English language, migrants, and public discourse |publisher=Ashgate |year=2008 |isbn=978-0-7546-7158-9 |series=Studies in migration and diaspora |location=Aldershot |page=84 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&amp;pg=PA84 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1950 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. 1969 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ತನ್ನ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Loughran |first1=Thomas |last2=Mycock |first2=Andrew |last3=Tonge |first3=Jonathan |date=3 April 2021 |title=A coming of age: how and why the UK became the first democracy to allow votes for 18-year-olds |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |journal=Contemporary British History |volume=35 |issue=2 |pages=284–313 |doi=10.1080/13619462.2021.1890589 |issn=1361-9462 |s2cid=233956982 |access-date=24 May 2024 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604093606/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |url-status=live |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣದ ದಶಕಗಳ-ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ UK 1954 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1960 ರಲ್ಲಿ UK ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (EFTA) ನ ಏಳು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊರೆದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು (EC) ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1975 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 67 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=1975: UK embraces Europe in referendum |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |access-date=8 March 2015 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620044520/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; EC 1993 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ಆದಾಗ, UK 12 ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.

1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ UK ಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1998 ರ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ &quot;ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ&quot; ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Aughey |first=Arthur |url=https://archive.org/details/politicsnorthern00augh |title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-32788-6 |location=London |page=[https://archive.org/details/politicsnorthern00augh/page/n15 7] |url-access=limited}}; &quot;ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಮುಗಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೊಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೆಲವು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.&quot; {{Cite book |last=Holland |first=Jack |url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 |title=Hope against History: The Course of Conflict in Northern Ireland |publisher=Henry Holt |year=1999 |isbn=978-0-8050-6087-4 |location=New York |page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]}}; Elliot, Marianne (2007). ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಟು ಪೀಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಪೀಸ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಟ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.'' ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 2. {{ISBN|978-1-84631-065-2}}.&lt;/ref&gt; 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಲಹದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ನೇತೃತ್ವದ 1980 ರ ದಶಕದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನಿಟರಿಸಂ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತೀಕರಣ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರಾಟ (ಖಾಸಗೀಕರಣ), ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dorey |first=Peter |title=British politics since 1945 |publisher=Blackwell |year=1995 |isbn=978-0-631-19075-2 |series=Making contemporary Britain |location=Oxford |pages=164–223}}&lt;/ref&gt;

1982 ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಇದು 10-ವಾರಗಳ ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಪಡೆಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದ್ವೀಪಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು 2013 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 1984 ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಗಣನೀಯ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ತೈಲ ಆದಾಯದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Griffiths, Alan |url=http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |title=Applied Economics |last2=Wall, Stuart |publisher=Financial Times Press |year=2007 |isbn=978-0-273-70822-3 |edition=11th |location=Harlow |page=6 |access-date=26 December 2010 |archive-date=23 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823124048/http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್,&lt;ref&gt;{{cite wikisource |title=Peace and Friendship Treaty of Utrecht between Spain and Great Britain}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ UK ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=1 January 1998 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |journal=Publius: The Journal of Federalism |volume=28 |issue=1 |pages=217–234 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948}}&lt;/ref&gt; ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. UK ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು NATO ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.&lt;ref name=&quot;David M. McCourt&quot;&gt;{{Cite book |last=McCourt |first=David |url=https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&amp;q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |title=Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |publisher=[[University of Michigan Press]] |year=2014 |isbn=978-0-472-07221-7 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141741/https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&amp;q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== 21 ನೇ ಶತಮಾನ ===

[[File:Johnson signed Brexit Withdrawal Agreement.jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೋರಿಸ್ ಜಾನ್ಸನ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು EU ನಿಂದ UK ಅನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]]
21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ &quot;ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ&quot;ಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=McSmith |first=Andy |date=5 July 2016 |title=The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |access-date=17 February 2022 |archive-date=4 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160704200931/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Adams |first=Tim |date=11 February 2023 |title='A beautiful outpouring of rage': did Britain's biggest ever protest change the world? |work=The Observer |location=London |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |access-date=5 June 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406052000/https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ (2007–2010) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು,&lt;ref name=&quot;Latest UK GDP data&quot;&gt;{{cite web |date=20 December 2013 |title=Quarterly National Accounts – National accounts aggregates (ABMI Gross Domestic Product: chained volume measures: Seasonally adjusted £m, constant prices) |url=http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&amp;dataset=qna&amp;table-id=A2 |publisher=Office for National Statistics |access-date=28 July 2023 |archive-date=29 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929150429/http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&amp;dataset=qna&amp;table-id=A2 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಯ ಅವಧಿಯುಂಟಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Harari |first=Daniel |date=16 July 2024 |title=Low growth: The economy's biggest challenge |url=https://commonslibrary.parliament.uk/low-growth-the-economys-biggest-challenge/#:~: |access-date=16 April 2025 |website=House of Commons Library}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Rees |first1=Tom |last2=Atkinson |first2=Andrew |last3=Aldrick |first3=Philip |date=12 March 2023 |title=A Lost Decade Worse Than Japan's Threatens to Change UK Forever |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |access-date=16 April 2025 |work=[[Bloomberg News]] |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313051724/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2010 ರ ಕ್ಯಾಮರೂನ್-ಕ್ಲೆಗ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಗಣನೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=7 November 2022 |title=What is austerity and where could 'eye-watering' cuts fall now? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/63304224 |access-date=28 July 2023 |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728105646/https://www.bbc.com/news/63304224 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತದಾರರು 55.3 ರಿಂದ 44.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scottish independence referendum – Results |url=https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |access-date=18 February 2022 |website=BBC News |archive-date=18 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918212409/https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2016 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 51.9 ಪ್ರತಿಶತ ಮತದಾರರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ತೊರೆಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 June 2016 |title=In stunning decision, Britain votes to leave the E.U. |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |access-date=24 June 2016 |first1=Griff |last1=Witte |first2=Karla |last2=Adam |first3=Dan |last3=Balz |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130215030/https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; UK 2020 ರಲ್ಲಿ EU ಅನ್ನು ತೊರೆದಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 January 2021 |title=Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |access-date=18 February 2022 |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114212309/https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1 ಮೇ 2021 ರಂದು EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ, UK ಮತ್ತು EU ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.&lt;ref name=&quot;commission.europa.eu&quot;&gt;{{Cite web |title=The EU-UK Trade and Cooperation Agreement |url=https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325155905/https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-date=25 March 2023 |access-date=25 March 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |access-date=12 September 2025 |title=Free Trade Agreements EU-UK |url=https://rtais.wto.org/UI/PublicShowRTAIDCard.aspx?rtaid=1137}}&lt;/ref&gt;

COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 2020 ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು.&lt;ref name=&quot;GOVUK&quot;&gt;{{cite web |url=https://coronavirus.data.gov.uk/ |title=Coronavirus (COVID-19) in the UK |website=[[gov.uk]] |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501022145/https://coronavirus.data.gov.uk/ |archive-date=1 May 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coronavirus and the impact on output in the UK economy: April 2020 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |access-date=2 August 2020 |publisher=Government of the United Kingdom |website=ons.gov.uk |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802031859/https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Walker |first=Andrew |date=10 June 2020 |title=Coronavirus: UK economy could be among worst hit of leading nations, says OECD |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-52991913 |access-date=2 August 2020 |archive-date=18 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818031423/https://www.bbc.com/news/business-52991913 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ COVID-19 ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿತರಣೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Landmark moment as first NHS patient receives COVID-19 vaccination |url=https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194320/https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-date=25 February 2023 |website=NHS |date=8 December 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Oxford University/AstraZeneca COVID-19 vaccine approved |url=https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194442/https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-date=25 February 2023 |website=UK Government}}&lt;/ref&gt;

== ಭೂಗೋಳ ==

[[File:MODIS - Great Britain and Northern Ireland - 2012-06-04 during heat wave (cropped).jpg|thumb|upright|ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಸರಿಸುಮಾರು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}},{{efn|name=ONSArea}}&lt;ref name=&quot;ONS Standard Area Measurement&quot; /&gt; ಇದರ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು {{convert|242741|km2|sqmi|order=flip}} ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ONS Standard Area Measurement&quot; /&gt; ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ&lt;ref&gt;[[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು]]: &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪದ.&quot;&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ONS Geography Guide&quot;&gt;{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/d1f39e20edb940d58307a54d6e1045cd/about |title=A Beginner's Guide to UK Geography (2023) |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=4 February 2025 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=14 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ {{Convert|35|km|mi|0|order=flip}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot;&gt;{{Cite web |title=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |access-date=21 January 2007 |website=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಹತ್ತಿರದ ದ್ವೀಪ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾದ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗುರ್ನ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂರು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ.

ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು 1884 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ROG Learning Team |date=23 August 2002 |title=The Prime Meridian at Greenwich |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023957/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-date=7 November 2015 |access-date=11 September 2012 |website=Royal Museums Greenwich}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=13 August 2015 |title=Greenwich Royal Observatory: How the Prime Meridian line is actually 100 metres away from where it was believed to be |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |access-date=13 December 2018 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323081414/https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

UK 49° ಮತ್ತು 61° N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು 9° W ಮತ್ತು 2° E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ {{Convert|499|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಮತ್ತು {{Convert|650|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;NI coastline&quot;&gt;{{Cite web |title=Northern Ireland Coastal and Marine Forum |url=https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123094028/https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-date=23 November 2024 |access-date=13 March 2025 |publisher=Northern Ireland Coastal and Marine Forum}}&lt;/ref&gt; ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು {{Convert|31368|km|mi|0|order=flip}} ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕರಾವಳಿಯು {{Convert|17820|km|mi|0|order=flip}} ಆಗಿದೆ,&lt;ref name=&quot;UK coastline&quot;&gt;{{Cite web |last=Darkes |first=Giles |date=January 2008 |title=How long is the UK coastline? |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-date=22 May 2012 |access-date=24 January 2015 |publisher=The [[British Cartographic Society]]}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ ಕರಾವಳಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಕಾರಣ ಅಳತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Weiner |first=Sophie |date=3 March 2018 |title=Why it's Impossible to Accurately Measure a Coastline |url=https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |access-date=29 June 2024 |website=Popular Mechanics |archive-date=29 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629025825/https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಖಂಡದ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು {{Convert|50|km|mi|0|order=flip}} ({{Convert|38|km|mi|0|order=flip}} ನೀರೊಳಗೆ) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನೀರೊಳಗಿನ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Channel Tunnel |url=http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218114514/http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-date=18 December 2010 |access-date=8 March 2015 |publisher=Eurotunnel}}&lt;/ref&gt;

UK ನಾಲ್ಕು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಗಲ-ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಗ್ಗುನೆಲ ಬೀಚ್ ಕಾಡುಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೇವಾಂಶ ಮಿಶ್ರ ಕಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯನ್ ಕೋನಿಫರ್ ಕಾಡುಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |display-authors=1 |year=2017 |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |issn=0006-3568 |pmc=5451287 |pmid=28608869 |doi-access=free |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad}}&lt;/ref&gt; UK ನಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು 2023 ರಲ್ಲಿ 3.25 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 13 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |title=Woodland Statistics, Key findings |work=Forest Research |access-date=8 July 2023 |archive-date=2 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802030149/https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ಹವಾಮಾನ ===

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಪಾದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ತಾಪಮಾನವು ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ {{Convert|0|C|lk=on}} ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ {{Convert|30|C}} ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hottest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=16 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616173152/https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Coldest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709173537/https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಪಧ್ರುವೀಯ ಸಾಗರಿಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳು ಖಂಡಾಂತರ ಉಪಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ತುಂಡ್ರಾ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 August 2016 |title=English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709202702/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಚಲಿತ ಗಾಳಿಯು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ತೇವದ ಹವಾಮಾನದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ,&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಆದರೂ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಆಳಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atlantic Ocean Circulation (Gulf Stream) |url=http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |access-date=8 March 2015 |website=UK Climate Projections |publisher=Met Office |archive-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017162552/http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

1971 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು 1,339.7 ಗಂಟೆಗಳು.&lt;ref name=&quot;ukaverages&quot;&gt;{{cite web |title=UK 1971–2000 averages |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705140124/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |archive-date=5 July 2009 |access-date=4 August 2007 |publisher=Met Office}}&lt;/ref&gt; ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,200 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1,580 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;met off climate series&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |title=UK temperature, rainfall and sunshine time series |website=Met Office |access-date=31 December 2022 |archive-date=17 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017203556/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Smeeton |first1=George |title=Families hit by £605 food bill as extreme weather and energy crisis bites |url=https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |website=Energy &amp; Climate Intelligence Unit |date=28 November 2023 |access-date=19 July 2024 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716124143/https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2024 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 180 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 Environmental Performance Index |url=https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |access-date=27 May 2025 |website=Environmental Performance Index |language=en |archive-date=10 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710023935/https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |url-status=live }}&lt;/ref&gt; UK ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK net zero target |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainers/net-zero-target#:~:text=In%20June%202019%2C%20parliament%20passed,to%201990%20levels%20by%202050.&amp;text=Prior%20to%20this%2C%20the%20UK,1990%20levels%2C%20also%20by%202050. |access-date=20 March 2024 |website=Institute for Government |date=20 April 2020|last=Shepheard|first=Marcus}}&lt;/ref&gt;{{Update after|2050|01|01|category|reason=2024 ರಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ! ನೀವು ಇದನ್ನು ಓದುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆ ಕಾನೂನು 30 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. UK ಆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ GHG ಗುರಿಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೀವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ?}}

=== ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ===
[[File:uk topo en.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ]]
ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|130395|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 February 2010 |title=England&amp;nbsp;– Profile |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |access-date=9 October 2010 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415064122/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,&lt;ref name=&quot;Atlapedia&quot;&gt;{{Cite web |last=Latimer Clarke Corporation Pty Ltd |title=United Kingdom – Atlapedia Online |url=http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |access-date=26 October 2010 |website=Atlapedia.com |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321191308/http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು UK ಅನ್ನು ತಗ್ಗುನೆಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸೆ ರೇಖೆಯ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಸೌತ್ ಡೌನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್ ಬ್ರೋಡ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ಎಕ್ಸ್ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಟ್ಮೂರ್ ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳು ಥೇಮ್ಸ್, ಸೆವರ್ನ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವು ಸ್ಕಾಫೆಲ್ ಪೈಕ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ನಲ್ಲಿ {{Convert|978|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಆಗಿದೆ.

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 32 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|78772|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scotland Facts |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-date=21 June 2008 |access-date=16 July 2008 |publisher=Scotland Online Gateway}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಸುಮಾರು 800 ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Winter |first=Jon |date=1 June 2000 |title=The complete guide to the ... Scottish Islands |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |access-date=8 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164423/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್, ಓರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಅತ್ಯಂತ ಪರ್ವತಮಯ ಘಟಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಒರಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇರ್ನ್ಗಾರ್ಮ್ಸ್, ಲಾಕ್ ಲೊಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೊಸಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು {{Convert|1345|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 March 2016 |title=Great Britain's tallest mountain is taller |work=Ordnance Survey Blog |url=https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller |access-date=9 September 2018 |publisher=Ordnance Survey |archive-date=9 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909000504/https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಬೆನ್ ನೆವಿಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ben Nevis Weather |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510193022/http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-date=10 May 2012 |access-date=26 October 2008 |publisher=Ben Nevis Weather}}&lt;/ref&gt;

ವೇಲ್ಸ್ UK ಯ 9 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|20779|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 June 2010 |title=Profile: Wales |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |access-date=7 November 2010 |archive-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826085704/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ನೋಡೋನಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಡೋನ್ ({{Langx|cy|Yr Wyddfa}}) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು {{Convert|1085|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Atlapedia&quot; /&gt; ವೇಲ್ಸ್ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ {{Convert|1680|mi|0|abbr=off}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;UK coastline&quot; /&gt; ವೇಲ್ಸ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಆಂಗ್ಲೆಸೀ (''Ynys Môn'').

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, {{Convert|14160|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು {{Convert|388|km2|sqmi|order=flip|0}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಲಾಕ್ ನಿಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geography of Northern Ireland |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |access-date=22 May 2006 |publisher=University of Ulster |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಲಾಕ್ ಎರ್ನ್, ಇದು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು [[UNESCO]] ದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಜೈಂಟ್ಸ್ ಕಾಸ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ಮೌರ್ನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ {{Convert|852|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀವ್ ಡೊನಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Atlapedia&quot; /&gt;

== ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ==

| direction         = horizontal
| align             = right
| caption_align     = center
| total_width       = 320
| image1            = King Charles III (July 2023).jpg
| image2            = Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg
| caption1          = {{nowrap|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III}}&lt;br&gt;ರಾಜ
| caption2          = {{nowrap|ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್}}&lt;br&gt;{{nowrap|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ}}
| alt1              =
| alt2              =
}}
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ, &quot;ವಾಟ್ ಈಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ?&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604151257/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx|date=4 June 2019}}. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ; [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|date=9 January 2021}} CIA ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಬುಕ್''. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ &quot;ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜತ್ವ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Stepan |first1=Alfred |last2=Linz |first2=Juan J. |last3=Minoves |first3=Juli F. |date=2014 |title=Democratic Parliamentary Monarchies |url=http://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |journal=Journal of Democracy |volume=25 |issue=2 |pages=35–36 |doi=10.1353/jod.2014.0032 |issn=1086-3214 |s2cid=154555066 |url-access=subscription |archive-date=31 January 2026 |access-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131155632/https://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lewer |first=Andrew |date=5 May 2021 |title=The UK is one of the most centralised advanced democracies – it's time that changed |url=https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |access-date=3 July 2023 |website=[[New Statesman]] |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703131907/https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |url-status=live|author-link=Andrew Lewer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Centralisation Nation: Britain's system of local government and its impact on the national economy |url=https://www.centreforcities.org/?post_type=publication&amp;p=40951 |access-date=3 July 2023 |website=Centre for Cities |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141833/https://www.centreforcities.org/publication/centralisation-nation/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Parliamentary Sovereignty |url=https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811195135/https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸಂಸತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್, ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟವನ್ನು (ರಾಜನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Efn|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ರಾಜನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮೌರಿಸ್ ಸುಂಕಿನ್ ಅವರು ಕಿರೀಟವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ &quot;...ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಬೇರೆಡೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ&quot; ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |title=Relationship between UK Crown and law in focus as Carolean era begins |author=Polly Botsford |publisher=International Bar Association |publication-date=22 September 2022 |access-date=4 July 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506211218/https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜನನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ &quot;ಸಾರ್ವಭೌಮ&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |title=Interpretation Act 1978 (c. 30, s. 10) |publisher=The National Archives |access-date=4 July 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730073659/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;parliament.uk&quot;&gt;{{Cite web |title=Parliament |url=https://www.parliament.uk/about/how/role |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=18 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218150954/https://www.parliament.uk/about/how/role/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಎರಡು ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ,&lt;ref name=&quot;parliament.uk&quot; /&gt; ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ (ಅಂದರೆ, ವಿಧಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಗಲು ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Royal Assent |url=https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716022947/https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ವಿಧಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Carter, Sarah |title=A Guide To the UK Legal System |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505115306/http://www.llrx.com/features/uk2.htm |archive-date=5 May 2012 |access-date=16 May 2006 |publisher=[[University of Kent]] at Canterbury}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ನೋಡಿ ''[[R (Miller) v Prime Minister]]'' [2019] UKSC 41 (ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ), ''[[R (UNISON) v Lord Chancellor]]'' [2017] [http://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html UKSC 51] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104095357/https://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html|date=4 January 2023}}, [67] ff (ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ), ''[[R (Animal Defenders International) v Secretary of State for Culture Media and Sport]]'' [2008] UKHL 15, [48] (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ), ''[[R v Lyons]]'' [2002] [https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html UKHL 44] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230122064021/https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html|date=22 January 2023}}, [27] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು).&lt;/ref&gt;

ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು 14 ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು &quot;ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಿಯಾಲ್ಮ್ಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವತಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು &quot;UK ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ&quot; ಆಗಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |title=The Constitutional Role and Working of the Monarchy in the United Kingdom |author=Robert Blackburn |journal=Jahrbuch des Öffentlichen Rechts der Gegenwart |series=Neue Folge |year=2022 |volume=70 |pages=181–201 |editor=O. Lepsius |editor2=A. Nußberger |editor3=C. Schönberger |editor4=C. Waldhoff |editor5=C. Walter |name-list-style=amp |publisher=Mohr Siebeck |doi=10.1628/joer-2022-0009 |s2cid=257830288 |publication-date=2 June 2022 |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619174428/https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ ಸವಲತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತದಾರರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕಿರೀಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ &quot;ಸಮಾಲೋಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು&quot; ಇದೆ.&lt;ref&gt;ಬೇಜ್ಹಾಟ್, ವಾಲ್ಟರ್ (1867). ''ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್''. ಲಂಡನ್: ಚಾಪ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್. ಪು. 103.&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತನ್ನ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.{{Efn|ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಇತರ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |title=The Crown and the Constitution |author=David Torrance |publisher=House of Commons Library |publication-date=11 January 2023 |access-date=19 June 2023 |pages=22 |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302033737/https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Government, Prime Minister and Cabinet |url=http://direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921004951/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-date=21 September 2012 |access-date=9 March 2015 |website=Public services all in one place |publisher=[[Directgov]]}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹಿರಿಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ, ವಿಧಿಗತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |title=Cabinet |author=Tim Durrant |date=25 March 2020 |publisher=Institute for Government |publication-date=25 March 2020 |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |title=Parliament and Government |publisher=UK Parliament |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mN6SzMefot4C |title=The Monarchy and the Constitution, Chapter 3 – The Basic Constitutional Rules: Influence and the Prerogative |author=Vernon Bogdanor |year=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-829334-7 |publication-date=1995 |access-date=4 July 2023}}&lt;/ref&gt; ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Blick |first1=Andrew |last2=Jones |first2=George |date=1 January 2012 |title=The Institution of Prime Minister – History of government |url=https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=21 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721060401/https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 1905 ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Brown |first=Jack |title=The Prime Ministers |publisher=[[Hodder &amp; Stoughton]] |year=2020 |isbn=978-1-5293-1214-0 |editor-last=Dale |editor-first=Iain |page=303}}&lt;/ref&gt; 1968 ರಿಂದ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ಸಚಿವ ಆಗಿ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Minister for the Civil Service |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=2 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902233116/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2019 ರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಚಿವ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Woodcock |first=Andrew |date=26 July 2021 |title=Boris Johnson accused of 'cynical rebranding' after appointing himself 'Minister for the Union' |work=Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |access-date=19 July 2021 |archive-date=27 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727080405/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Minister for the Union |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719053618/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಸಮಾವೇಶದಂತೆ, ಒಬ್ಬ MP, ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 2011 |title=The Cabinet Manual |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |pages=7, 21 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415090557/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Norton |first=Philip |title=Governing Britain: Parliament, Ministers and Our Ambiguous Constitution |publisher=[[Manchester University Press]] |year=2020 |isbn=978-1-5261-4545-1 |page=130}}&lt;/ref&gt; 20 ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕ ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜರ್ಸಿ, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ನ ಮೂರು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 14 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Palan |first=Rolen |editor-last1=Palan |editor-first1=Rolen |editor-last2=Halperin |editor-first2=Sandra |chapter=The second British Empire and the re-emergence of global finance |chapter-url=https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&amp;dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&amp;pg=PA48 |title=Legacies of Empire: Imperial Roots of the Contemporary Global Order |year=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-10946-9 |page=48 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212946/https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&amp;dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&amp;pg=PA48#v=onepage&amp;q=%22British%20overseas%20territories%22%20%22crown%20dependencies%22%20UK%20%22British%20crown%22&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2026 ರ V-Dem ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವರದಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;j496&quot;&gt;{{cite web | title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era? | url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf | access-date=2026-03-17}}&lt;/ref&gt;{{Relevance inline|date=August 2026|discuss=ಒಂದು ದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ವತಃ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆಯು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ದೇಶವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಾರದಿದ್ದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಿಶ್ರ ಆಡಳಿತವಾಗಿ). ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವೇ? ಹೌದು ಎಂದಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, UK ನ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅವಲೋಕನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.}}

===ಚುನಾವಣೆಗಳು===
[[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|upright=1.25|alt=Large sand-coloured building of Gothic design beside brown river. The building has several large towers, including large clock tower.|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.]]
ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು 650 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ (MP) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;parliament.uk-2&quot;&gt;{{Cite web |title=General elections |url=https://www.parliament.uk/about/how/elections-and-voting/general |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]]}}&lt;/ref&gt; MP ಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.&lt;ref name=&quot;parliament.uk-2&quot; /&gt; ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಟೋರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಅಥವಾ ಟೋರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು UK ಅನ್ನು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Raymond |first=C |date=2016 |title=Why British Politics is Not a Two-Party System |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |website=Queen's University Belfast |access-date=3 July 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172832/https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2020 ರ ದಶಕವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Sir John Curtice: Election results show politics in the UK has fragmented |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8p4yn448vo |access-date=2026-05-09 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

=== ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ===

[[File:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|upright=0.8|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈರ್ಗಳಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಹ್ಯಾಕ್ವುಡ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ: ''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಶೈರ್, ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ಲೋರ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್'' (1851)&lt;/ref&gt; ಚುನಾಯಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 1888 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1889 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1898 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=United Nations Economic and Social Council |author-link=United Nations Economic and Social Council |date=August 2007 |title=Ninth UN Conference on the standardization of Geographical Names |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/report%20of%209th%20uncsgn%20n0750902%20en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211213055/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/9th-UNCSGN-Docs/E-CONF-98-48-Add1.pdf |archive-date=11 December 2009 |access-date=21 October 2008 |publisher=UN Statistics Division}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Dewart |first1=Megan |url=https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |title=The Scottish Legal System |date=2019 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-5265-0633-7 |location=London |page=57 |quote=ದಿ ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಮರ್ಜ್ಡ್ ಬೈ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ 1707. ದಸ್, ದೇ ರಿಮೇನ್ ಸೆಪರೇಟ್ 'ಲಾ ಏರಿಯಾಸ್', ವಿತ್ ಸೆಪರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (ಆಸ್ ಡಸ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್), ಅಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೆಸೆಸರಿ ಟು ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಲಾ ಅಂಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ (ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್ ಲಾ). |access-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704040048/https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |archive-date=4 July 2023 |url-status=live}}; {{Cite web |title=The justice system and the constitution |url=https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/#:~:text=The%20United%20Kingdom%20has%20three,of%20Union%201707%20and%201800. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521180341/https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/ |archive-date=21 May 2023 |access-date=13 June 2023 |publisher=Courts and Tribunals Judiciary |quote=ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತಲಾ ಒಂದು. ಇದು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1707 ಮತ್ತು 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.}}&lt;/ref&gt; 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ನಿರಂತರ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Barlow |first=I.M. |title=Metropolitan Government |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-02099-2 |location=London}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welcome to the national site of the Government Office Network |url=http://www.gos.gov.uk/national |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606073647/http://www.gos.gov.uk/national |archive-date=6 June 2009 |access-date=3 July 2008 |publisher=Government Offices}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್, 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ನಂತರ 2000 ರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A short history of London government |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421023053/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-date=21 April 2008 |access-date=4 October 2008 |publisher=Greater London Authority}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಅಬರ್ಡೀನ್ ಮತ್ತು ಡಂಡೀ ನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಕೇವಲ 200,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;political-studies-association&quot;&gt;{{Cite web |title=STV in Scotland: Local Government Elections 2007 |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222124635/http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-date=22 February 2011 |access-date=2 August 2008 |publisher=Political Studies Association}}&lt;/ref&gt;

ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್, ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;unitary&quot;&gt;{{Cite web |year=2014 |title=Unitary authorities |url=http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310210146/http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-date=10 March 2015 |access-date=9 March 2015 |publisher=Welsh Government}}&lt;/ref&gt; ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;unitary&quot; /&gt;

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಾಯಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Devenport&quot;&gt;{{Cite news |last=Devenport |first=Mark |date=18 November 2005 |title=NI local government set for shake-up |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |access-date=15 November 2008 |archive-date=12 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212221731/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 1973 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 26 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ 2008 ರ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite press release |title=Foster announces the future shape of local government |date=13 March 2008 |publisher=Northern Ireland Executive |url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |access-date=20 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |archive-date=25 July 2008}}&lt;/ref&gt;

=== ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ===

[[File:Council of Nations and Regions (54059219744) (cropped).jpg|thumb|right|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಂಡಳಿ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು UK ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ - ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ - ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳು 1999 ರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718065448/https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |archive-date=18 July 2013 |access-date=17 April 2013 |publisher=United Kingdom Government |quote=ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ...}}; {{Cite web |title=Country Overviews: United Kingdom |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-date=4 April 2010 |access-date=28 March 2010 |url-status=usurped |publisher=Transport Research Knowledge Centre}}&lt;/ref&gt; ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Le Sueur |first1=Andrew |last2=Sunkin |first2=Maurice |last3=Murkens |first3=Jo Eric Khushal |title=Public Law: Text, Cases, and Materials |year=2023 |edition=5th |isbn=978-0-19-287061-2 |publisher=Oxford University Press |page=147 |url=https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&amp;dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&amp;pg=PR3 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002213048/https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&amp;dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&amp;pg=PR3#v=onepage&amp;q=Le%20sueur%20Public%20Law%C2%A0fifth%20edition&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; UK ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು &quot;ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು&quot; ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament |url=https://erskinemay.parliament.uk/section/4537/the-progress-of-devolution |website=erskinemay.parliament.uk |access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution |url=https://www.gov.uk/government/news/david-mundell-speech-20-years-of-scottish-devolution |website=GOV.UK |access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, UK ಸಂಸತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು, ಸೆನೆಡ್ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Burrows |first=N. |year=1999 |title=Unfinished Business: The Scotland Act 1998 |journal=The Modern Law Review |volume=62 |issue=2 |pages=241–260 [p. 249] |doi=10.1111/1468-2230.00203 |quote=UK ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಧೀನವಾಗಿದೆ. ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಸ್ಥಾಯೀಕೃತ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಆದರೆ ಅದರ ಉನ್ನತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು...}}; {{Cite journal |last=Elliot |first=M. |year=2004 |title=United Kingdom: Parliamentary sovereignty under pressure |journal=International Journal of Constitutional Law |volume=2 |issue=3 |pages=545–627, 553–554 |doi=10.1093/icon/2.3.545 |quote=ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಣನೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ UK ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ... ಆದರೆ &quot;ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ... ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು... |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2017 ರ ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Scotland Act 2016 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |website=Gov.uk |access-date=28 June 2024 |archive-date=28 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628211304/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Wales Act 2017 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |access-date=13 July 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212916/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದ�ಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Gamble |first=A. |year=2006 |title=The Constitutional Revolution in the United Kingdom |journal=Publius |volume=36 |issue=1 |pages=19–35 [p. 29] |doi=10.1093/publius/pjj011 |quote=ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಜನರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮತದಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೇರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ UK ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹೇರಿದ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Meehan |first=E. |year=1999 |title=The Belfast Agreement – Its Distinctiveness and Points of Cross-Fertilization in the UK's Devolution Programme |journal=Parliamentary Affairs |volume=52 |issue=1 |pages=19–31 [p. 23] |doi=10.1093/pa/52.1.19 |quote=[T]ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಹುದಾದರೆ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ವಿತರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು...ಒಪ್ಪಂದವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನ 'ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು' 'ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ' ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಮೀಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಮಾತುಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; UK ಸಂಸತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;UKIM&quot; /&gt;

==== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ====
ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |publisher=Institute for Government |access-date=30 August 2024 |date=21 June 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830150949/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಬದಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Devolution explained |url=https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |publisher=Local Government Association |access-date=30 August 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830152450/https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ಗಾಗಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಲಂಡನ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಇದು ಮೇಯರ್ ಮೇಲೆ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2009 ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. CA ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 March 2023 |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |access-date=4 February 2024 |publisher=Institute for Government |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212917/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2023 ರ ಲೆವೆಲ್ಲಿಂಗ್-ಅಪ್ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದು: ಕೌಂಟಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 April 2023 |title=Combined County Authorities – key differences to Combined Authorities |url=https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |access-date=4 February 2024 |website=Local Government Lawyer |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204170903/https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ====

[[File:First Minister meets Prime Minister (53840421342).jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನ ಬ್ಯೂಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.]]
1999 ರಿಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Scottish Parliament&quot;&gt;{{cite web |title=Devolved and Reserved Powers |url=https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |website=parliament.scot |publisher=Scottish Parliament |access-date=28 December 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920053732/https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=8 April 1999 |title=Scotland's Parliament&amp;nbsp;– powers and structures |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=18 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218234816/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Devolved and Reserved Matters - Visit &amp; Learn Scottish Parliament |url=http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722092046/http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |url-status=dead |archive-date=22 July 2017 |access-date=1 March 2025 |date=22 July 2017}}&lt;/ref&gt;

2012 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಭೂ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ, ಭೂತುಂಬುವ ತೆರಿಗೆ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಸುಂಕ, ವಿಮಾನ ನಿರ್ಗಮನ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ರೆವೆನ್ಯೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Devolved Matters in Scotland&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |title=What the Scottish Government does |publisher=Scottish Government |access-date=8 August 2019 |archive-date=8 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708045359/https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Scottish Parliament&quot; /&gt; ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವು 2020 ರಲ್ಲಿ UK ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{refn|name=UKIM|&lt;ref name=&quot;Keating21&quot;&gt;{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=2 February 2021 |title=Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom |journal=[[Journal of European Public Policy]] |location=Abingdon |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |volume=28 |issue=4 |pages=6–7 |doi=10.1080/13501763.2021.1876156 |quote=ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ನಾಲ್ಕು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು EU ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರವೇ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಸೆವೆಲ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನ) ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. |hdl-access=free |hdl=1814/70296 |s2cid=234066376}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KenMcEw21&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kenny |first1=Michael |author-link=Michael Kenny (political scientist) |last2=McEwen |first2=Nicola |author-link2=Nicola McEwen |date=1 March 2021 |title=Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union |journal=Political Insight |publisher=[[SAGE Publishing]] |volume=12 |issue=1 |pages=12–15 |doi=10.1177/20419058211000996 |quote=ಆ ಹಂತದ ಜಂಟಿ ಕೆಲಸವು ಜಾನ್ಸನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು...ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. |doi-access=free |s2cid=232050477}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WolffeDevol&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wolffe |first=W James |author-link=James Wolffe |date=7 April 2021 |title=Devolution and the Statute Book |url=https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |journal=[[Statute Law Review]] |location=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |doi=10.1093/slr/hmab003 |access-date=18 April 2021 |quote=ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಸೂದೆ - ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಸೂದೆ; ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ EU ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ 4 ಮತ್ತು 6 ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳು...ಯುಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದ) ಕಾಯಿದೆ 2020 ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆ 2020 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ. |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421145355/https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |url-status=live |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wincott21&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Wincott |first1=Daniel |author-link=Daniel Wincott |last2=Murray |first2=C. R. G. |last3=Davies |first3=Gregory |date=17 May 2021 |title=The Anglo-British imaginary and the rebuilding of the UK's territorial constitution after Brexit: unitary state or union state? |journal=Territory, Politics, Governance |location=Abingdon/Brighton |publisher=[[Taylor &amp; Francis]]; [[Regional Studies Association]] |volume=10 |issue=5 |pages=696–713 |doi=10.1080/21622671.2021.1921613 |quote=ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ EU ಏಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭರವಸೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ. ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋಪ್, ಶಾಸನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರು: 'ಈ ಸಂಸತ್ತು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ'. |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DouganMcEwen20&quot;&gt;{{Cite report |url=https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |title=UK and the Internal Market, Devolution and the Union |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hayward |first2=Katy |date=2020 |publisher=[[University of Edinburgh]]; [[University of Aberdeen]] |pages=2–3 |last3=Hunt |first3=Jo |last4=McEwen |first4=Nicola |last5=McHarg |first5=Aileen |last6=Wincott |first6=Daniel |author-link=Michael Dougan |author-link2=Katy Hayward |access-date=16 October 2020 |author-link4=Nicola McEwen |author-link6=Daniel Wincott |department=Centre on Constitutional Change |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |url-status=live |archivedate=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dougan20Brief&quot;&gt;{{Cite report |url=https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |title=Briefing Paper. United Kingdom Internal Market Bill: Implications for Devolution |last=Dougan |first=Michael |date=2020 |publisher=[[University of Liverpool]] |location=Liverpool |pages=4–5 |author-link=Michael Dougan |access-date=15 October 2020 |archive-date=26 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |url-status=live |archivedate=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DouHu22&quot;&gt;{{cite journal |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hunt |first2=Jo |last3=McEwen |first3=Nicola |last4=McHarg |first4=Aileen |author-link1=Michael Dougan |author-link3=Nicola McEwen |title=Sleeping with an Elephant: Devolution and the United Kingdom Internal Market Act 2020 |journal=[[Law Quarterly Review]] |date=2022 |url=https://dro.dur.ac.uk/35167/ |location=London |publisher=[[Sweet &amp; Maxwell]] |ssrn=4018581 |via=Durham Research Online |access-date=4 March 2022 |quote=ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ – ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾನಿಕಾರಕ – ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ...ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಸನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅಂಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ...ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು UK ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. |issn=0023-933X |archive-date=2 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802185022/https://dro.dur.ac.uk/35167/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿಯ (SNP) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Humza Yousaf's precarious position puts the SNP – and Scotland – at a crossroads |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |website=Institute for Government |access-date=26 April 2024 |date=26 April 2024 |archive-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426221203/https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ, SNP ಯ ನಾಯಕ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತು, 55.3 ಪ್ರತಿಶತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು 44.7 ಪ್ರತಿಶತ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;political-studies-association&quot; /&gt;

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಇದು 129 ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ (MSPs) ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕಾನೂನು ರಚನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನದ ಯಾವುದೇ ತುಣುಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Devolved Matters in Scotland&quot;/&gt;

==== ವೇಲ್ಸ್ ====
1999 ರಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸೆನೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2026 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸದಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ನಂತರ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಪಟ್ಟಿ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 60 ರಿಂದ 96 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದು 16 ಆರು-ಸದಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=9 April 1999 |title=Structure and powers of the Assembly |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=7 February 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040207162926/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಸೆನೆಡ್ ಸಿಮ್ರು ಕಾಯಿದೆಗಳ ಮೂಲಕ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೀಸಲಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು. ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ಲೈಡ್ ಸಿಮ್ರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ, ರುನ್ ಅಪ್ ಐಯೋರ್ವರ್ತ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ====
ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪವು 1998 ರ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ 30-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Good Friday Agreement: What is it? |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |website=BBC News |date=3 April 2023 |access-date=11 April 2024 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515131233/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 May 2019 |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |access-date=11 June 2024 |website=GOV.UK |archive-date=7 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307093336/https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದ್ವಿರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;northernireland1&quot;&gt;{{Cite web |date=25 September 2015 |title=Your Executive |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |publisher=Northern Ireland Executive |access-date=14 August 2016 |archive-date=21 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821135048/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Stormont: Why were NI leaders given unequal job titles? |work=BBC News |date=15 May 2022 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61393736 |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202190001/https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-61393736 |archive-date=2 February 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Northern Ireland Executive: Ministerial Code |date=28 September 2015 |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202191115/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |archive-date=2 February 2024}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಮಂಡಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಮಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Devenport&quot; /&gt;

=== ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ===

[[File:Trump-Starmer bilateral 2025-02-27-16-07.jpg|thumb|right|ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ &quot;ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು&quot; ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ, ಆಕಸ್, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್, ಜಿ7, ಜಿ20, OECD, WTO, ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು OSCE ಗಳ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=May |first=Theresa |author-link=Theresa May |date=29 March 2017 |title=Prime Minister's letter to Donald Tusk triggering Article 50 |url=https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |via=Gov.uk |access-date=19 June 2017 |archive-date=5 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170605184239/https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. UK ಗಣನೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;PaulWirtz2004&quot;&gt;{{cite book |last1=Paul |first1=T.V. |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&amp;pg=PA59 |title=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st century |last2=Wirtz |first2=James |last3=Fortmann |first3=Michel |date=2004 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-5017-2 |page=59}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 May 2012 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |access-date=6 July 2025 |work=BBC News |language=en-GB |archive-date=3 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103160059/https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ &quot;ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು&quot; ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - &quot;ಎಂಟೆಂಟೆ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲ್&quot; - ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಆಯುಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Swaine |first=Jon |date=13 January 2009 |title=Barack Obama presidency will strengthen special relationship, says Gordon Brown |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-access=subscription |access-date=30 May 2011 |website=The Telegraph |publication-place=[[London]] |archive-date=4 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704192159/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Kirchner |first1=Emil Joseph |title=Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the 21st century |last2=Sperling |first2=James |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-39162-7 |edition=illustrated |location=London |page=100}}&lt;/ref&gt; ಆಂಗ್ಲೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬದ್ಧವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ; ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=The Committee Office, House of Commons |date=19 February 2009 |title=DFID's expenditure on development assistance |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-date=12 January 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಿಲಿಟರಿ ===

[[File:United Kingdom overseas military installations and operations.png|thumb|upright=1.4|
{{Legend|#0000FF|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಘಟಕಗಳು}}
{{Legend|#F0002B|2000 ರಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು: ಪಲ್ಲಿಸರ್ (ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್); ಹೆರಿಕ್ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ); ಎಂಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ); ಟೆಲಿಕ್ (ಇರಾಕ್); ಎಲ್ಲಾಮಿ (ಲಿಬಿಯಾ); ಮತ್ತು ಶೇಡರ್ (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲೆವಂಟ್).}}]]

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮೂರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮರೀನ್ಸ್ (ನೌಕಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ministry of Defence |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/Home |access-date=21 February 2012 |publisher=Ministry of Defence |archive-date=19 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219194140/http://mod.uk/DefenceInternet/Home/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ ಆಗಿದ್ದು, ಪಡೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 March 2012 |title=Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II |url=http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501221305/http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, UK ನ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಕಾಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ನ್ಯಾಟೋ (ಮೈತ್ರಿ ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ದಳ ಸೇರಿದಂತೆ), ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಿಂಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಸೆನ್ಶನ್ ದ್ವೀಪ, ಬಹ್ರೈನ್, ಬೆಲೀಜ್, ಬ್ರೂನೈ, ಕೆನಡಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ, ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಜರ್ಮನಿ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್, ಕೀನ್ಯಾ, ಒಮಾನ್, ಖತಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=House of Commons Hansard |url=https://publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=raf%20diego%20garcia&amp;ALL=RAF&amp;ANY=&amp;PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=&amp;SPEAKER=&amp;COLOUR=red&amp;STYLE=s&amp;ANCHOR=50221w33.html_spnew0&amp;URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309114107/http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=raf%20diego%20garcia&amp;ALL=RAF&amp;ANY=&amp;PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=&amp;SPEAKER=&amp;COLOUR=red&amp;STYLE=s&amp;ANCHOR=50221w33.html_spnew0&amp;URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-date=9 March 2009 |access-date=23 October 2008 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite web |title=House of Commons Hansard Written Answers for 17 Jun 2013 (pt 0002) |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214025754/http://www.publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-date=14 February 2015 |access-date=4 March 2015 |publisher=Publications.parliament.uk}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 2026|title=Trends in Military Expenditure 2025|url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-04/2604_milex_2025.pdf#page=2|access-date=31 May 2026|publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Military Balance 2026: Global defence spending|url=https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/2026/the-military-balance-2026/global-defence-spending/|access-date=2026-05-31|website=IISS|language=en}}&lt;/ref&gt; UK 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ-ಅಥವಾ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ 2.3 ಪ್ರತಿಶತ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |access-date=24 April 2024 |publisher=BBC News |date=24 April 2024 |archive-date=23 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423233438/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು &quot;ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು&quot; ಮೈತ್ರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;''UK 2005: ದಿ ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಇಯರ್ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್''. ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್. ಪು. 89.&lt;/ref&gt;

=== ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ===
&lt;!-- Copyedit done to here --&gt;

[[File:Middlesex Guildhall (cropped).jpg|thumb|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.]]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.&lt;ref name=&quot;Acts of Union 1707&quot; /&gt; UK ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು. 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೊಸ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 October 2009 |title=UK Supreme Court judges sworn in |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |access-date=6 October 2009 |archive-date=7 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207160453/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |url-status=live}}; {{Cite web |date=July 2003 |title=Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom |url=http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090117132005/http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-date=17 January 2009 |access-date=13 May 2013 |publisher=Department for Constitutional Affairs}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Role of the JCPC |url=http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |access-date=28 April 2013 |publisher=Judicial Committee of the Privy Council |archive-date=14 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114165910/http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು (ಅಥವಾ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bainham |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&amp;pg=PA298 |title=The international survey of family law: 1996 |publisher=Martinus Nijhoff |year=1998 |isbn=978-90-411-0573-8 |location=The Hague |page=298 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141743/https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&amp;pg=PA298#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Common Law |url=https://www.britannica.com/topic/common-law |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |date=19 May 2024 |archive-date=6 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506134920/https://www.britannica.com/topic/common-law |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Australian courts and comparative law |url=http://www.alpn.edu.au/node/66 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414202207/http://alpn.edu.au/node/66 |archive-date=14 April 2013 |access-date=9 March 2015 |publisher=Australian Law Postgraduate Network}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್-ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೆಷನ್&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court of Session&amp;nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080731094308/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-date=31 July 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಷಿಯರಿ ಆಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=High Court of Justiciary&amp;nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080912204821/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-date=12 September 2008 |access-date=9 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=House of Lords&amp;nbsp;– Practice Directions and Standing Orders Applicable to Civil Appeals |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206120915/http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-date=6 December 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=UK Parliament}}&lt;/ref&gt; ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ದರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref name=&quot;s576&quot;&gt;{{cite journal | last1=Lovett | first1=Jo | last2=Hales | first2=Gavin | last3=Kelly | first3=Liz | last4=Khan | first4=Aneela | last5=Hardiman | first5=Margaret | last6=Trott | first6=Louise | title=What can We Learn from Police Data About Timeliness in Rape and Serious Sexual Offence Investigations in England and Wales? | journal=International Criminology | volume=2 | issue=3 | date=2022 | issn=2662-9976 | doi=10.1007/s43576-022-00069-8 | pages=286–298| pmc=9527390 }}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವು 1981 ಮತ್ತು 1995 ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದ 1995 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 66% ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |title=Crime in England and Wales, Year Ending June 2015 |publisher=Office for National Statistics |website=UK Government Web Archive |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316221317/https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; UK ಅಪರಾಧ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ.

UK ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ, ಕನಿಷ್ಠ 28 ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜೆ, ಪೋಷಕ ರಜೆ, ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅನಾರೋಗ್ಯ ವೇತನ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹವು 2014 ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wratten |first1=Marcus |title=Tom Allen to host vital new BBC show marking 10th anniversary of same-sex marriage |url=https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |website=PinkNews |date=3 July 2023 |access-date=2 September 2023 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902195143/https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ LGBT ಸಮಾನತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 June 2023 |title=The 203 Worst (&amp; Safest) Countries for LGBTQ+ Travel in 2023 |url=https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |access-date=20 August 2023 |website=Asher &amp; Lyric |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910063408/https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=R. Flores |first1=Andrew |title=Social Acceptance of LGBTI People in 175 Countries and Locations |url=https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |website=Williams Institute |access-date=11 September 2023 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913091254/https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

EU ಅನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ UK-EU ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ PCA ನಲ್ಲಿ.&lt;ref name=&quot;commission.europa.eu&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Disputes under the Trade and Cooperation Agreement |date=November 2021 |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/disputes-trade-and-cooperation-agreement |access-date=26 January 2025 |publisher=Institute for Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sandeel fishing ban to remain in place |date=2 May 2025 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckgrwxxzxkjo |website=BBC |access-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504203005/https://www.bbc.com/news/articles/ckgrwxxzxkjo |archive-date=4 May 2025}}&lt;/ref&gt; EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವು UK ಮತ್ತು EU ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ' ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Good Faith in Public Law |date=20 January 2022 |url=https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |website=ox.ac.uk |access-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513165454/https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |archive-date=13 May 2025}}&lt;/ref&gt; ವಿಂಡ್ಸರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, EU ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳು ECJ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಟಾರ್ಮಾಂಟ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹೊಸ EU ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==


[[File:Bank junction - 2020-09-20 (2).jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಿಂದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಕ್ಷಿತಿಜ. ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yanatma |first=Servet |date=16 March 2024 |title=Europe's top financial centres: Where's best to do business? |url=https://www.euronews.com/business/2024/03/16/europes-top-financial-centres-wheres-best-to-do-business |access-date=16 August 2025 |publisher=[[Euronews]] |quote=ಯುಎಸ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.}}&lt;/ref&gt;]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Thane |first1=Pat |year=2019 |title=The Origins of the British Welfare State |journal=The Journal of Interdisciplinary History |volume=50 |issue=3 |pages=427–433 |doi=10.1162/jinh_a_01448 |s2cid=208223636 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ftms&quot;&gt;{{cite web |last1=Griffiths |first1=Alan |last2=Wall |first2=Stuart |date=16 July 2011 |title=Applied Economics |url=http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620120524/http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |archive-date=20 June 2013 |access-date=25 September 2014}}&lt;/ref&gt; 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ನಾಮಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ (GDP) £2.819 ಟ್ರಿಲಿಯನ್,&lt;ref name=&quot;IMFWEO.UK&quot; /&gt; ಇದು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕರೆನ್ಸಿ, ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು ಕರೆನ್ಸಿ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್, ಯುರೋ ಮತ್ತು ಯೆನ್ ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves |url=https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |access-date=10 October 2021 |website=IMF Data |archive-date=12 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160512202858/https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2022 ರಿಂದ UK ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Exports of goods and services (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD?end=2024&amp;most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Imports of goods and services (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]] |archive-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913065521/https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಆಗಿದೆ. [[OECD]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Francis-Devine |first1=Brigid |title=House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK. |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210104536/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |archive-date=10 February 2022 |access-date=1 July 2023 |website=UK Parliament}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inequality – Income inequality – OECD Data |url=http://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629183322/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-date=29 June 2023 |access-date=3 July 2023 |website=theOECD}}&lt;/ref&gt; UK ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ HDI ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ. 2025 ರಂತೆ UK ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು 4.7% ಆಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Labiak |first1=Mitchell |last2=Smith |first2=Oliver |date=17 July 2025 |title=UK jobs market weakens as unemployment rate rises |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |access-date=25 September 2025 |website=www.bbc.com |language=en-GB |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915184829/https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಜ GDP ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1.1% ಆಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;f919&quot;&gt;{{cite web | title=GDP quarterly national accounts, UK | website=Office for National Statistics | date=2026 | url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/quarterlynationalaccounts/octobertodecember2025 | access-date=2026-04-24}}&lt;/ref&gt;

ಎಚ್ಎಮ್ ಟ್ರೆಜರಿ, ಟ್ರೆಜರಿ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.

=== ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ===
[[File:Bank-of-England.jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.]]
[[File:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಸುಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟುವ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವನ್ನು 8 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 3.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Celebrating Concorde |url=https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317103939/https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-date=17 March 2023 |access-date=30 March 2023}}&lt;/ref&gt;]]

ಸೇವಾ ವಲಯವು 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ ಸುಮಾರು 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Hutton |first=Georgina |date=3 October 2024 |title=Industries in the UK |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |access-date=19 May 2025 |website=UK Parliament: House of Commons Library |archive-date=7 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007134640/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2023 ರಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇವೆಗಳ ರಫ್ತುದಾರ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Service exports (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&amp;year_high_desc=false |access-date=19 May 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317140633/https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&amp;year_high_desc=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 January 2025 |title=UK leads world in financial services trade surplus |url=https://www.thecityuk.com/news/uk-leads-world-in-financial-services-trade-surplus/ |access-date=2 June 2025 |website=TheCityUK |language=en}}&lt;/ref&gt; ಲಂಡನ್ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ 37.8 ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 September 2025 |title=BIS Triennial Survey of Foreign Exchange and Over-The-Counter Interest Rate Derivatives Markets in April 2025 – UK Data |url=https://www.bankofengland.co.uk/news/2025/september/bis-triennial-survey-of-foreign-exchange-and-over-the-counter-interest-rate-derivatives-markets |access-date=7 December 2025 |publisher=Bank of England}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=16 March 2017 |title=The Economic Power of Cities Compared to Nations |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308074221/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |archive-date=8 March 2024 |access-date=22 February 2024 |website=Bloomberg}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=21 September 2025 |website=GaWC |language=en-US |archive-date=3 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703071437/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;www.longfinance.net&quot;&gt;{{Cite web |title=GFCI 36 Rank - Long Finance |url=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |access-date=19 May 2025 |website=www.longfinance.net |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925155927/https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, UK ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಅದೇ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 29 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;www.longfinance.net&quot; /&gt;

UK ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2024 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 10 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=5 August 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=7 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107135049/https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2024 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 8.6 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 May 2025 |title=Manufacturing industries: Economic indicators |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn05206/ |access-date=1 June 2025 |website=House of Commons Library}}&lt;/ref&gt; 2017 ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ಕ್ರಮವಾಗಿ 12.6 ಮತ್ತು 11.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2.8 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;Hennik Research. [http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf ''ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರದಿ: 2017'' (ಡಿಸೆಂ. 2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131192050/http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf|date=31 January 2017}}&lt;/ref&gt;

ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Chan |first1=Kelvin |date=25 April 2023 |title=King Charles' coronation is bringing millions of tourists and a cash infusion to London but it probably won't save the British economy |url=https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502144950/https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-date=2 May 2023 |access-date=9 May 2023 |website=[[fortune.com]] |agency=The Associated Press}}&lt;/ref&gt; ಸೃಜನಶೀಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ 5.9 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದ್ದವು,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DCMS Economic Estimates 2019 (provisional): Gross Value Added |url=https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |access-date=31 January 2023 |website=gov.uk |archive-date=31 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131001226/https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £111 ಶತಕೋಟಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2020 |title=UK's Creative Industries contributes almost £13 million to the UK economy every hour |url=https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |access-date=21 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221131518/https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lloyd's of London – value proposition |url=https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227100951/https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-date=27 February 2023 |website=Lloyd's of London}}&lt;/ref&gt; WPP ಪಿಎಲ್ಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಹೀರಾತು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rankings 2025 - Creative 100 |url=https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |website=WARC |access-date=12 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612162216/https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |archive-date=12 June 2025}}&lt;/ref&gt; UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |access-date=18 January 2024 |title=Retail |publisher=great.gov.uk |archive-date=18 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118084416/https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2023 ರಲ್ಲಿ US$2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Households and NPISHs Final consumption expenditure (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |access-date=17 August 2024 |website=World Bank Group |archive-date=12 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143614/https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಜಾನ್ ಲೂಯಿಸ್ UK ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |access-date=18 January 2024 |title=Employee owned businesses - What the evidence tells us |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202155249/https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಹನ ಉದ್ಯಮವು £47 ಶತಕೋಟಿ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು (UK ನ ಒಟ್ಟು ಸರಕು ರಫ್ತಿನ 12 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Auto Output 2025&quot; /&gt; 2024 ರಲ್ಲಿ UK 779,584 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 125,649 ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು; UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 10 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 8 ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;Auto Output 2025&quot;&gt;{{Cite web |date=15 May 2025 |title=SMMT Motor Industry Facts 2025 |url=https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |access-date=26 May 2025 |website=SMMT |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526074751/https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟನ್ ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ವಾರ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 November 2020 |title=Best British cars: Top 50 all-time greatest British-built cars revealed - page 2 |url=https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |access-date=9 March 2024 |website=Auto Express |archive-date=16 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316184015/https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಹಾಗೆಯೇ ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್, ಬೆಂಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೇಂಜ್ ರೋವರ್ ನಂತಹ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. UK ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ 1.59 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Auto Output 2025&quot; /&gt; ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಂಜಿನ್ ರಫ್ತುದಾರ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Combustion Engines |url=https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |access-date=26 May 2025 |website=OEC - The Observatory of Economic Complexity |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526073421/https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |url-status=live}}&lt;/ref&gt; UK ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು £10 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2020 |title=UK motorsport industry in pole position for F1's 70th anniversary |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |access-date=19 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219100712/https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಹನ್ನೊಂದು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು UK ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾ�ಕ್ಲಾರೆನ್, ಆಸ್ಟನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಲೋಟಸ್ ನಿಂದ ಸೂಪರ್ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Efn|ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಲವಾರು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೇಸ್, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳ, UK ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿ (ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹ).}} UK ನ ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |title=United Kingdom - Country Commercial Guide: Aerospace and Defense |url=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |website=[[International Trade Administration]] |date=3 November 2023 |access-date=17 December 2024 |archive-date=12 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612142750/https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸುಮಾರು £30 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tovey |first=Alan |date=29 June 2016 |title=Britain's aerospace sector soars amid fears Brexit could clip its wings |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}&lt;/ref&gt; UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮವು 2020/21 ರಲ್ಲಿ £17.5 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 48,800 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.ukspace.org/uk-space-sector-income-reaches-17-5-billion-as-jobs-and-services-grow/ |website=UKspace |date=27 March 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-space-sector-income-reaches-175-billion-as-jobs-and-services-grow |website=gov.uk |date=29 March 2023 |access-date=10 August 2025}}&lt;/ref&gt; UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2023 ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ £1.6 ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power |title=New funding to support space exploration using Moon resources and nuclear power |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311195622/https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power}} &lt;!-- (last checked 2023-03-11) --&gt;&lt;/ref&gt;

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವು ತೀವ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 73 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುಮಾರು 0.9 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು (292,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK Food Security Index 2024 |url=https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food &amp; Rural Affairs |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518072412/https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |url-status=live}};{{Cite web |title=Agricultural workforce in England at 1 June 2023 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food &amp; Rural Affairs |archive-date=19 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519211112/https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣನೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 49 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು UK ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://jncc.gov.uk/our-work/ukbi-b2-sustainable-fisheries |title=Sustainable fisheries: fish stocks harvested within safe limits |website=JNCC |access-date=14 December 2024}}&lt;/ref&gt; UK ಸಮುದ್ರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ £211 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Marine accounts, natural capital, UK: 2021 |date=6 April 2021 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |website=ONS |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521071820/https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |archive-date=21 May 2025}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಉಪ್ಪು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಸೀಸ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೃಷಿ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bgs.ac.uk/mineralsuk/mines/coal/home.html |title=Coal |website=BGS Minerals UK |access-date=7 July 2015 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426141109/http://www.bgs.ac.uk/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ===

[[File:Cambridge Science Park Napp.jpg|thumb|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=WIPO |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |title=Global Innovation Index 2022, 15th Edition |publisher=World Intellectual Property Organization |year=2022 |isbn=978-92-805-3432-0 |doi=10.34667/tind.46596 |access-date=16 November 2022 |archive-date=3 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203061259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2021 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021 |access-date=5 March 2022 |website=[[World Intellectual Property Organization]] |publisher=[[United Nations]] |archive-date=5 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305010458/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation? |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603121259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2019 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101818/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=RTD – Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |access-date=2 September 2021 |website=ec.europa.eu |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902140715/https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;]]
17 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;Gascoin, J. &quot;ಎ ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್&quot;, in Lindberg, David C. and Westman, Robert S., eds (1990), ''ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 248. {{ISBN|978-0-521-34804-1}}.&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.&lt;ref&gt;Reynolds, E.E.; Brasher, N.H. (1966). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟೀತ್ ಸೆಂಚುರಿ, 1900–1964''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 336. {{OCLC|474197910}}&lt;/ref&gt; 17 ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ;&lt;ref&gt;Burtt, E.A. (2003) 1924.[https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&amp;pg=PA207 ''ದಿ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&amp;pg=PA207 |date=26 March 2023 }}. Mineola, NY: ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್. ಪು. 207. {{ISBN|978-0-486-42551-1}}.&lt;/ref&gt; 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್, ಅವರ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್, ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ತನಿಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;Hatt, C. (2006). [https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC ''ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಡಿಸ್ಕವರೀಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC |date=26 March 2023 }}. ಲಂಡನ್: ಇವನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. pp. 16, 30 and 46. {{ISBN|978-0-237-53195-9}}.&lt;/ref&gt;

ವಿಜ್ಞಾನ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DSIT) UK ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅನೇಕವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.&lt;ref&gt;Castells, M.; Hall, P.; Hall, P.G. (2004). ''ಟೆಕ್ನೋಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್-ಸೆಂಚುರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್''. ಲಂಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. pp. 98–100. {{ISBN|978-0-415-10015-1}}.&lt;/ref&gt; 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ವಿಶ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳ 6.0 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ 8.8 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು &lt;abbr&gt;G7&lt;/abbr&gt; ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. UK ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್-ವೇಯ್ಟೆಡ್ ಸಿಟೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಗಾಗಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International comparison of the UK research base, 2025 |url=https://www.gov.uk/government/publications/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025 |access-date=2025-12-07 |website=GOV.UK |language=en}}&lt;/ref&gt; UK ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ''ನೇಚರ್'', ''ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=McCook, Alison |year=2006 |title=Is peer review broken? |url=http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |journal=The Scientist |volume=20 |issue=2 |page=26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816230933/http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |archive-date=16 August 2011 |access-date=22 June 2011}}&lt;/ref&gt;

2024 ರ ವೇಳೆಗೆ UK ಟೆಕ್ ವಲಯವು US$1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಲಯಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Greenberg |first=Elizabeth |date=2025-01-14 |title=UK Innovation Economy Worth a Combined $1.2 trillion |url=https://www.digit.fyi/uk-innovation-economy-worth-a-combined-1-2-trillion/ |access-date=2026-05-26 |publisher=Digit News |language=en |quote=ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ $1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, UK ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.}}&lt;/ref&gt; ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK tech sector retains #1 spot in Europe and #3 in world as sector resilience brings continued growth |date=21 December 2022 |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |website=gov.uk |access-date=27 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527173044/https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |archive-date=27 May 2025}}&lt;/ref&gt; UK ನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಉದ್ಯಮವು ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 June 2024 |title=UK AI sector most valuable in Europe, new report reveals |url=https://www.holyrood.com/news/view,uk-ai-sector-most-valuable-in-europe-new-report-reveals |access-date=20 July 2025 |website=Holyrood |language=en}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Which countries are leading in AI? {{!}} Stanford HAI |url=https://hai.stanford.edu/ai-index/global-vibrancy-tool |access-date=2026-05-09 |website=hai.stanford.edu |language=en}}&lt;/ref&gt; UK 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=GII Innovation Ecosystems &amp; Data Explorer 2025 |url=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-kingdom |access-date=16 October 2025 |website=WIPO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Dutta |first1=Soumitra |url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |title=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads |last2=Lanvin |first2=Bruno |publisher=[[World Intellectual Property Organization]] |year=2025 |isbn=978-92-805-3797-0 |page=19 |language=en |doi=10.34667/tind.58864 |access-date=17 October 2025}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾರಿಗೆ ===


[[File:An LNER Azuma train on the East Coast Railway Line, geograph 6275180 by Walter Baxter.jpg|thumb|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಾರ್ಥಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ ರೈಲು]]
[[File:London City Airport Sunset.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಏರುವ ವಿಮಾನ. ಲಂಡನ್ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.]]

UK ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರವು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ದೂರ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಮೈಲುಗಳು, ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ (mph) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಜ್ಯಾಕಾರದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವು {{Convert|29145|mi|km}} ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು, {{Convert|2173|mi|km}} ಮೋಟಾರ್ವೇಗಳು ಮತ್ತು {{Convert|213750|mi|km}} ಪಕ್ಕಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ M25, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಬೈಪಾಸ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Moran |first=Joe |url=https://archive.org/details/readingeveryday00mora |title=Reading the Everyday |date=16 November 2005 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-37216-4 |page=[https://archive.org/details/readingeveryday00mora/page/n107 95] |url-access=limited}}&lt;/ref&gt; 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 41.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನೋಂದಾಯಿತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=General facts and figures about roads and road use |url=https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility |access-date=31 May 2025 |archive-date=18 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518191035/https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility}}&lt;/ref&gt;

UK {{Convert|10072|mi|0|abbr=out}} ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು 1994 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜಿತ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK 2017 ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Sylvain Duranton |last2=Agnès Audier |last3=Joël Hazan |last4=Mads Peter Langhorn |last5=Vincent Gauche |date=18 April 2017 |title=The 2017 European Railway Performance Index |url=https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |publisher=Boston Consulting Group |access-date=4 February 2019 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531104458/https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ಒಂದು ರೈಲು ನೇರವಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಗೆ ಓಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=London to Paris Trains |url=https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |access-date=11 May 2024 |publisher=Eurostar |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511114452/https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |archive-date=11 May 2024}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಯುರೋಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 23.5 ಮೈಲುಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಸಮುದ್ರತಳದ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Channel Tunnel, Tunnel, Europe |url=https://www.britannica.com/topic/Channel-Tunnel |access-date=11 May 2024 |publisher=Britannica |date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt; ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗೆ ಕಾರು ಸೇವೆಯೂ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಲೆಶಟಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಓಡುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 January 2012 |title=Crossrail's giant tunnelling machines unveiled |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-16289051 |access-date=20 June 2018 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410034914/http://www.bbc.co.uk/news/uk-16289051 |url-status=live}}; {{Cite news |last=Leftly |first=Mark |date=29 August 2010 |title=Crossrail delayed to save £1bn |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |access-date=22 August 2017 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116062835/https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Crossrail to become the Elizabeth line in honour of Her Majesty the Queen |url=https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225110413/https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-date=25 February 2023 |website=Transport for London}}&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ 2 (HS2), 2019 ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು. ಇದು ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ 225 ಮೈಲುಗಳ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=What is HS2 |url=https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2 |website=HS2 |access-date=22 June 2022 |archive-date=21 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621190841/https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=HS2 Trains |url=https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |website=HS2 |access-date=24 February 2023 |archive-date=24 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224183953/https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2023 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 4 ಶತಕೋಟಿ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಗಳಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1.8 ಶತಕೋಟಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 Domestic Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-domestic-travel |website=gov.uk |access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; ಕೆಂಪು ಡಬಲ್-ಡೆಕ್ಕರ್ ಬಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Our Collection |url=http://www.icons.org.uk/theicons/index.html |access-date=16 August 2014 |publisher=icons.org.uk}}&lt;/ref&gt; ಲಂಡನ್ ಬಸ್ ಜಾಲವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನದಂದು 6,800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಗಳು ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/1548.aspx ಲಂಡನ್ ಬಸ್ಗಳು], ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್. 10 ಮೇ 2007 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;

2024 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುಮಾರು 292.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;caastats&quot;&gt;{{Cite web |title=Size of Reporting Airports 2024 |url=https://www.caa.co.uk/Documents/Download/11910/4d230d1f-dab6-4c1a-992a-431b9cca89a2/16918 |access-date=17 January 2025 |publisher=Civil Aviation Authority}}&lt;/ref&gt; ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (83.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು), ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (43.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (30.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು).&lt;ref name=&quot;caastats&quot; /&gt; ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜಧಾನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{Convert|15|mi|km|}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 June 2008 |title=Heathrow 'needs a third runway' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7472432.stm |access-date=17 October 2008}}; {{Cite press release |title=Statistics: Top 30 World airports |date=July 2008 |publisher=Airports Council International |url=http://www.aci.aero/aci/aci/file/Press%20Releases/2008/TOP30_International%20Passengers_2007.pdf |access-date=15 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಇದು UK ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗೆ ಹಬ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 October 2008 |title=BMI being taken over by Lufthansa |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7697261.stm |access-date=23 December 2009}}&lt;/ref&gt; 2023 ರಲ್ಲಿ, 18.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 18.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 International Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-international-travel |website=gov.uk |access-date=4 March 2025}}&lt;/ref&gt;

=== ಶಕ್ತಿ ===


2021 ರಲ್ಲಿ UK ವಿಶ್ವದ 14 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;United Kingdom Energy Profile&quot;&gt;{{Cite web |title=United Kingdom Energy Profile |url=https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228165225/https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - [[BP]] ಮತ್ತು ಶೆಲ್.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mason |first=Rowena |date=24 October 2009 |title=Let the battle begin over black gold |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=26 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |last=Heath |first=Michael |date=26 November 2010 |title=RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term |work=Bloomberg |location=New York |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-25/rba-s-stevens-says-inflation-unlikely-to-fall-much-further.html |access-date=26 November 2010}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ardrossan's fan club. - panoramio.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಅರ್ಡ್ರೋಸನ್ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್ಗಳು. UK ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 September 2023 |title='Success story': Which European countries are leading the way on wind? |url=https://www.euronews.com/green/2023/09/13/winds-of-change-which-european-countries-are-generating-the-most-energy-from-wind |access-date=15 August 2025 |website=[[Euronews]] |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ನ 51 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯು 2024 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, UK ನ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ನ 30 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;2024 Energy&quot;&gt;{{Cite report |title=Britain's Electricity Explained: 2024 Review |url=https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126085830/https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-date=26 January 2025 |access-date=26 January 2025 |publisher=NESO}}&lt;/ref&gt; UK ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಗಾಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite report |date=14 June 2021 |title=Wind energy in the UK: June 2021 |work=UK Government |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/articles/windenergyintheuk/june2021 |access-date=8 May 2023}}&lt;/ref&gt;

2023 ರಲ್ಲಿ UK ಒಂಬತ್ತು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, UK ನ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಸುಮಾರು 15 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;coal-ref&quot;&gt;{{Cite web |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175735/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=World Nuclear Association}}&lt;/ref&gt; ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 2013 |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214061431/http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-date=14 February 2013 |access-date=9 April 2013 |publisher=World Nuclear Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Nuclear energy: What you need to know |url=https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228181113/https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=UK Government}}&lt;/ref&gt; 1990 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು UK ನ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯಿತು. UK ಸರ್ಕಾರವು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಅವು ಪರಮಾಣು ವಿದಳನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, &quot;2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗ್ರಿಡ್-ಸಿದ್ಧ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್&quot; ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=UKAEA implementing the UK's fusion energy strategy |work=Open Access Government |date=7 March 2024 |url=https://www.openaccessgovernment.org/ukaea-implementing-the-uks-fusion-energy-strategy/174384/ |access-date=27 May 2024 |last1=Belderbos |first1=Harriet}};{{Cite magazine |title=UK nuclear fusion reactor sets new world record for energy output |url=https://www.newscientist.com/article/2415909-uk-nuclear-fusion-reactor-sets-new-world-record-for-energy-output/ |magazine=New Scientist |access-date=27 May 2024}}&lt;/ref&gt;

2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ 1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ತೈಲ ಸಮಾನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು &quot;ಸಾಬೀತಾದ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಸಂಭವನೀಯ&quot; ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು 2.3 ಬಿಲಿಯನ್ boe &quot;ಸಾಬೀತಾದ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಸಂಭವನೀಯ&quot; ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಇದು ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite report |title=UK Oil and Gas Reserves and Resources |url=https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113172052/https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-date=13 January 2025 |access-date=1 February 2025 |publisher=North Sea Transition Authority}}&lt;/ref&gt; UK ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕಾರ UK ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಿಂತ (LNG) ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=North Sea oil and gas claims fact-checked |work=BBC |date=22 January 2024 |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-67945281 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182137/https://www.bbc.com/news/science-environment-67945281 |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025}}&lt;/ref&gt;

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು UK ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;2024 Energy&quot; /&gt; UK ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶೇಲ್ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಫ್ರಾಕಿಂಗ್ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಒಡೆಯುವಿಕೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=UK's last fracking wells to be filled with cement despite dwindling gas stocks |date=29 January 2025 |url=https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182917/https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025 |work=City AM}}&lt;/ref&gt;

=== ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ===

UK ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ 96 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/69582/pb6655-uk-sewage-treatment-020424.pdf |title=Sewage Treatment in the UK |publisher=DEFRA |website=assets.publishing.service.gov.uk |date=March 2022 |page=3 |id=PB 6655 |access-date=8 April 2023}}&lt;/ref&gt; ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಾರ, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ನೀರು ಸೆಳೆಯುವಿಕೆಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 16,406 ಮೆಗಾಲೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Environment Agency |url=http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20091125040346/http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-date=25 November 2009}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು 10 ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು 13 ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ &quot;ನೀರು ಮಾತ್ರ&quot; ಕಂಪನಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಾಟರ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕವಾದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಾಟರ್ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Us |url=https://www.niwater.com/about |access-date=29 August 2020 |publisher=niwater.com}}&lt;/ref&gt;

== ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ==

[[File:Elderly British Couple.jpg|thumb|261x261px|ವಯಸ್ಸಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಪತಿಗಳು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 24% ಜನರು 60 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-03-31 |title=Age groups |url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/demographics/age-groups/latest/#main-facts-and-figures |access-date=2026-08-16 |website=www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk |language=en}}&lt;/ref&gt;]]
2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು UK ಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ UK ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ 66,912,637 ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.&lt;ref name=Ethnicity2021/&gt; UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. 2012 ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ ಜನನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ 2014 ಮತ್ತು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.&lt;ref name=&quot;pop2015&quot;&gt;{{Cite web |date=23 June 2016 |title=Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland, Mid-2015 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt; 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ನಡುವೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ 0.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;2011census&quot;&gt;{{Cite web |date=21 December 2022 |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2021 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |access-date=16 April 2025 |publisher=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt; 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 0–14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 31 ರಿಂದ 18 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವು 5 ರಿಂದ 16 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;2011census&quot; /&gt; 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 41.7 ವರ್ಷಗಳು.&lt;ref name=&quot;factbook&quot; /&gt; 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5.48 ಮಿಲಿಯನ್, ವೇಲ್ಸ್ನದು 3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನದು 1.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;2011census&quot; /&gt;

&lt;!-- Self-maintaining population table --&gt;
{{UK population table}}

2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 56 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು UK ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 84 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;2011census&quot; /&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ-ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2021 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 434 ಜನರು,&lt;ref name=&quot;2011census&quot; /&gt; ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2012-05-10 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 |access-date=2026-07-24 |work=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=United Kingdom - Country Profile {{!}} OpenFactBook World Factbook |url=https://openfactbook.org/countries/united-kingdom/ |access-date=2026-07-24 |website=openfactbook.org |language=en}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=16 September 2008 |title=England is most crowded country in Europe |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918221002/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-date=18 September 2008 |access-date=5 September 2009 |work=The Telegraph |location=London}}&lt;/ref&gt; ಲಂಡನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, 2024 ರಲ್ಲಿ 14.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Major Agglomerations |url=http://citypopulation.de/en/world/agglomerations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004094531/https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |archive-date=4 October 2023 |access-date=16 October 2023}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ({{UK subdivision statistics year}})&lt;ref name=&quot;ONS mid-year pop est&quot; /&gt;
|-
! Rowspan=2 | ಪ್ರದೇಶ
! Colspan=2 | ಭೂ ಪ್ರದೇಶ
! Colspan=2 | ಜನಸಂಖ್ಯೆ
! Rowspan=2 | ಸಾಂದ್ರತೆ&lt;br /&gt;(/km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
|-
! (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! (%)
! ಜನರು
! (%)
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಈಶಾನ್ಯ
| 8,581
| 6%
| 2,683,040
| 5%
| 313
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ವಾಯುವ್ಯ
| 14,108
| 11%
| 7,516,113
| 13%
| 533
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್
| 15,404
| 12%
| 5,541,262
| 10%
| 360
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್
| 15,624
| 12%
| 4,934,939
| 9%
| 316
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್
| 12,998
| 10%
| 6,021,653
| 11%
| 463
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
| 19,116
| 15%
| 6,398,497
| 11%
| 335
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್
| 1,572
| 1%
| 8,866,180
| 15%
| 5,640
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ಆಗ್ನೇಯ
| 19,072
| 15%
| 9,379,833
| 16%
| 492
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ನೈಋತ್ಯ
| 23,836
| 18%
| 5,764,881
| 10%
| 242
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್
! style=&quot;text-align:right;&quot; | 130,310
! style=&quot;text-align:right;&quot; | 100%
! style=&quot;text-align:right;&quot; | 57,106,398
! style=&quot;text-align:right;&quot; | 100%
! style=&quot;text-align:right;&quot; | 438
|}

2021 ರಲ್ಲಿ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.53 ಮಕ್ಕಳು,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vital statistics: population and health reference tables |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/vitalstatisticspopulationandhealthreferencetables |access-date=6 March 2018 |website=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt; ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಉತ್ತುಂಗದ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.95 ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Boseley |first=Sarah |date=14 July 2008 |title=The question: What's behind the baby boom? |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jul/14/familyandrelationships.women |access-date=28 August 2009 |work=The Guardian |location=London |page=3}}&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ 1815 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 6.02 ಮಕ್ಕಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ&lt;ref&gt;{{Citation |last=Roser |first=Max |title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries |date=2014 |work=[[Our World in Data]], [[Gapminder Foundation]] |url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&amp;country=GBR |access-date=10 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705121623/https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&amp;country=GBR |archive-date=5 July 2019}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬದಲಿ ದರ 2.1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 47.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನನಗಳು ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&amp;plugin=0&amp;language=en&amp;pcode=tps00018 ಟೇಬಲ್ಸ್, ಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (TGM) ಟೇಬಲ್]. ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್ (26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013). 12 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು 2015 ರಲ್ಲಿ 16 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 1.7 ಪ್ರತಿಶತವು ಸಲಿಂಗ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1.5 ಪ್ರತಿಶತ ಮಹಿಳೆಯರು); 4.5 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು &quot;ಇತರೆ&quot;, &quot;ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Sexual identity, UK: 2015 – Experimental Official Statistics on sexual identity in the UK in 2015 by region, sex, age, marital status, ethnicity and NS-SEC |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/sexuality/bulletins/sexualidentityuk/2015 |access-date=19 January 2017 |publisher=[[Office for National Statistics]]}}&lt;/ref&gt; UK ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2001 ಮತ್ತು 2008 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ 65,000 ರಿಂದ 300,000 ರ ನಡುವೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Research report 27: Trans research review |url=http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706020643/http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |archive-date=6 July 2015 |access-date=26 November 2021 |website=equalityhumanrights.com |page=v}}&lt;/ref&gt;
{{Largest Urban Areas of the United Kingdom}}

=== ಜನಾಂಗೀಯತೆ ===
ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಸೆಲ್ಟ್ಸ್, ರೋಮನ್ನರು, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು, ನಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರು. ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು UK ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 June 2012 |title=Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 |access-date=28 April 2013 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; UK ಗೆ ಅಶ್ವೇತ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ 1730 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Winder |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=7ORcaQIgdcEC&amp;q=combed&amp;pg=PT94 |title=Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain |date=2010 |publisher=Little, Brown Book |isbn=978-0-7481-2396-4}}; {{Cite book |last=Costello |first=Ray |title=Black Liverpool: The Early History of Britain's Oldest Black Community 1730–1918 |date=2001 |publisher=Picton Press |isbn=978-1-873245-07-1 |location=Liverpool}}&lt;/ref&gt; ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಯುರೋಪ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Culture and Ethnicity Differences in Liverpool&amp;nbsp;– Chinese Community |url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-date=24 July 2009 |access-date=9 March 2015 |publisher=Chambré Hardman Trust}}&lt;/ref&gt;

2021 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.1 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಬಿಳಿಯರು, 8.6 ಪ್ರತಿಶತ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಏಷ್ಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್, 3.7 ಪ್ರತಿಶತ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷ್, 2.7 ಪ್ರತಿಶತ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ, ಮತ್ತು 2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=Ethnicity2021/&gt; ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು UK ಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 46.2 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಶ್ವೇತ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಬಂದವರು,&lt;ref name=Regionaldiversity&gt;{{cite news|url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/national-and-regional-populations/regional-ethnic-diversity/latest/|title=Regional ethnic diversity|publisher=Office for National Statistics|date=22 December 2022|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ, ವೇಲ್ಸ್,&lt;ref name=Regionaldiversity/&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/census-results/at-a-glance/ethnicity/|title=Ethnicity|publisher=National Records of Scotland|date=4 February 2025|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx|title=MS-B01: Ethnic group|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt; 10 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

=== ಭಾಷೆ ===

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=English language&amp;nbsp;– Government, citizens and rights |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-date=15 October 2012 |access-date=23 August 2011 |website=[[Directgov]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Mac Sithigh |first=Daithí |date=17 May 2018 |title=Official status of languages in the UK and Ireland |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/141540053/Status_OA_Feb_2018.pdf |journal=Common Law World Review |publisher=Queen's University, Belfast |volume=47 |issue=1 |pages=77–102 |doi=10.1177/1473779518773642 |s2cid=219987922}}&lt;/ref&gt; UK ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, UK ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು.&lt;ref&gt;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ {{Cite web |title=British Council &amp;#124; the UK's international culture and education organisation |url=https://www.britishcouncil.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201181104/https://www.britishcouncil.org/ |archive-date=1 February 2023 |access-date=5 December 2018}} (last checked 6 February 2023)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About BBC Learning English |url=https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204204233/https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |archive-date=4 February 2023 |access-date=9 February 2023 |website=BBC}}&lt;/ref&gt;

UK ನಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ರಿಸೀವ್ಡ್ ಪ್ರನನ್ಸಿಯೇಶನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=British English Pronunciations |url=https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605075115/https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-date=5 June 2025 |access-date=5 June 2025 |website=OED}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ವೆಲ್ಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು
ಬ್ರಮ್ಮಿ, ಕಾಕ್ನಿ, ಜಾರ್ಡಿ, ಮ್ಯಾಂಕ್ಯೂನಿಯನ್, ಸ್ಕೌಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು MLE (ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಂಡನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=10 British dialects you need to know |url=https://www.ef.com/wwen/blog/language/british-dialects-you-need-to-know/ |website=EF |access-date=5 June 2025}}&lt;/ref&gt;

[[File:Bilingual welcome sign Newry.jpg|thumb|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ನ್ಯೂರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಫಲಕ (ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್)]]ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ವೆಲ್ಶ್, ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾರ್ನಿಶ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Track |first1=Robert Lawrence |url=https://books.google.com/books?id=oLx9AgAAQBAJ&amp;q=%E2%80%9Cthese+people+speak+the+dead+language+as+a+second+language%E2%80%9D&amp;pg=PA63 |title=Language and Linguistics: The Key Concepts |last2=Stockwell, Peter |date=2007 |isbn=978-0-415-41358-9 |page=63 |publisher=Routledge |access-date=4 August 2019}}; {{Cite web |title=Framework Convention for the Protection of National Minorities, Strasbourg, 1.II.1995 |url=http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/157.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=22 February 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050222193410/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/treaties/Html/157.htm |url-status=dead}}; {{Cite web |title=European Charter for Regional or Minority Languages, Strasbourg, 5.XI.1992 |url=http://conventions.coe.int/treaty/en/Treaties/Html/148.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=26 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226052008/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/HTML/148.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reglang&quot; /&gt; 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 538,300 (17.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 December 2022 |title=Welsh language in Wales (Census 2021) |url=https://gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |access-date=6 December 2022 |website=gov.wales}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 200,000 ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷಿಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wynn Thomas |first=Peter |date=March 2007 |title=Welsh today |url=https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |access-date=5 July 2011 |website=Voices |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; 2021 ರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 12.4 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಐರಿಶ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10.4 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಲ್ಸ್ಟರ್-ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Census 2021: Main statistics for Northern Ireland |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210110853/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-date=10 February 2024 |access-date=10 February 2024}}&lt;/ref&gt;

2001 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 92,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ 72 ಪ್ರತಿಶತ ಔಟರ್ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scotland's Census 2001&amp;nbsp;– Gaelic Report |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-date=22 May 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=General Register Office for Scotland}}&lt;/ref&gt; ವೆಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=12 February 2009 |title=Local UK languages 'taking off' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7885493.stm |work=BBC News}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಿಂದ ಬಂದ ಭಾಷೆ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ.&lt;ref name=&quot;reglang&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Language Data&amp;nbsp;– Scots |url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2449&amp;Itemid=52&amp;lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623185445/http://eurolang.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2449&amp;Itemid=52&amp;lang=en |archive-date=23 June 2007 |access-date=2 November 2008 |publisher=European Bureau for Lesser-Used Languages}}&lt;/ref&gt; ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಂತೆ UK ನಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ ಜನರು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ (BSL) ನ ಸುಮಾರು 151,000 ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Brown |first=Hannah |date=23 April 2020 |title='People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing |url=https://www.scotsman.com/news/politics/people-are-dying-because-calls-uk-gov-follow-scotland-sign-language-interpreter-covid-19-briefing-2547989 |access-date=19 December 2021 |work=The Scotsman}}&lt;/ref&gt;

2013 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 95 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಏಕಭಾಷಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BBC languages&quot;&gt;{{Cite web |title=Languages across Europe: United Kingdom |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/countries/uk.shtml |access-date=4 February 2013 |website=BBC}}&lt;/ref&gt; 2013 ರಲ್ಲಿ, 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ UK ಗೆ ತಂದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BBC languages&quot; /&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಷೆಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಸಿಲ್ಹೆಟಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಹಾರಿ-ಪೊತ್ವಾರಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;Carl Skutsch (2013). ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಮೈನಾರಿಟೀಸ್''. pp.1261. Routledge. 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು, 546,000 ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Booth |first=Robert |date=30 January 2013 |title=Polish becomes England's second language |url=https://www.theguardian.com/uk/2013/jan/30/polish-becomes-englands-second-language |access-date=4 February 2012 |work=The Guardian |location=London}}&lt;/ref&gt; 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 April 2019 |title=The teenagers who translate for their parents |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-47982494 |access-date=23 April 2019 |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== ಧರ್ಮ ===
[[File:Westminster_Abbey_St_Peter.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ. ಇದು 1100 ರಿಂದ 40 ರಾಜರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, 18 ರಾಜ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 16 ರಾಜ ವಿವಾಹಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.]]

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 1,400 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;Cannon, John, ed. (2nd edn., 2009). [https://books.google.com/books?id=TYnfhTq2M7EC&amp;pg=PA144 ''ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'']. ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 144. {{ISBN|978-0-19-955037-1}}.&lt;/ref&gt; ಬಹುಪಾಲು ನಾಗರಿಕರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಹಾಜರಾತಿಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ,&lt;ref&gt;Field, Clive D. (November 2009). [http://www.brin.ac.uk/wp-content/uploads/2011/12/development-of-religious-statistics.pdf &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಲಿಜನ್ ಇನ್ ನಂಬರ್ಸ್&quot;]. BRIN ಚರ್ಚಾ ಸರಣಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಚರ್ಚಾ ಪ್ರಬಂಧ 001. 7 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.&lt;ref&gt;Yilmaz, Ihsan (2005). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&amp;pg=PA291 ''ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಾಸ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ನೇಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಡೈನಾಮಿಕ್ ಲೀಗಲ್ ಪ್ಲುರಲಿಸಂಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಟರ್ಕಿ, ಅಂಡ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ'']. ಆಲ್ಡರ್ಶಾಟ್: ಅಶ್ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. pp. 55–56. {{ISBN|978-0-7546-4389-0}}.&lt;/ref&gt; ಇದು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಿಗೆ UK ಅನ್ನು ಬಹು-ನಂಬಿಕೆಯ,&lt;ref&gt;Brown, Callum G. (2006). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&amp;pg=PA291 ''ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಟ್ವೆಂಟೀತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಬ್ರಿಟನ್'']. ಹಾರ್ಲೋ: ಪಿಯರ್ಸನ್ ಎಜುಕೇಶನ್. ಪು. 291. {{ISBN|978-0-582-47289-1}}.&lt;/ref&gt; ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ,&lt;ref&gt;Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). [https://books.google.com/books?id=dto-P2YfWJIC&amp;pg=PA84 ''ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುಲರ್: ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 84. {{ISBN|978-0-521-83984-6}}.&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂತರದ ಸಮಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;Fergusson, David (2004). [https://books.google.com/books?id=Owz4aBSEINgC&amp;pg=PA94 ''ಚರ್ಚ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 94. {{ISBN|978-0-521-52959-4}}.&lt;/ref&gt;

2021 ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 46.2 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ತಾವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ (6.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (1.7 ಪ್ರತಿಶತ), ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.9 ಪ್ರತಿಶತ), ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು (0.6 ಪ್ರತಿಶತ). ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, 37.2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ತಾವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು 6.0 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಐಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/bulletins/religionenglandandwales/census2021|title=Religion, England and Wales: Census 2021|publisher=Office for National Statistics|first=Michael|last=Roskams|date=29 November 2022|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 42.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 37.7% ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 1.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, 17.4 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು 1.6 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b19.xlsx|title=MS-B19: Religion|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 2022 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 51.1 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, 20.4 ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್, 13.3 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 5.1 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 2.2 ಪ್ರತಿಶತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು 0.6 ಪ್ರತಿಶತ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, 1.2 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು 6.2 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-reports/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion/|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion|publisher=National Records of Scotland|date=21 May 2024|access-date=28 March 2026}}&lt;/ref&gt;

2007 ರ ಟಿಯರ್ಫಂಡ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 April 2007 |title=United Kingdom: New Report Finds Only One in 10 Attend Church |url=http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213155625/http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-date=13 December 2011 |access-date=9 March 2015 |website=News.adventist.org}}&lt;/ref&gt; 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ 12 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Philby |first=Charlotte |date=12 December 2012 |title=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture of Britain today |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html |work=Independent |location=London}}&lt;/ref&gt;

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2004 |title=The History of the Church of England |url=http://www.cofe.anglican.org/about/history/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |archive-date=21 February 2010 |access-date=23 November 2008 |website=The Church of England}}&lt;/ref&gt; ಇದು UK ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಅದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Queen and Church of England |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-date=8 October 2006 |access-date=5 June 2010 |publisher=British Monarchy Media Centre}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ &quot;ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು&quot; ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Queen and the Church |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605025533/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |archive-date=5 June 2011 |publisher=The British Monarchy (Official Website)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reglang&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 February 2010 |title=Our structure |url=https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125192732/https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |archive-date=25 January 2020 |website=churchofscotland.org.uk}}&lt;/ref&gt; ವೇಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮೊದಲು 1870 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇಲ್ಲ.&lt;ref&gt;Weller, Paul (2005). [https://books.google.com/books?id=tHc88PzAPLMC&amp;pg=PA80 ''ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎ ಚೇಂಜ್: ರೀಕಾನ್ಫಿಗರಿಂಗ್ ರಿಲಿಜನ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಲಂಡನ್: ಕಾಂಟಿನ್ಯೂಮ್. pp. 79–80. {{ISBN|978-0-567-08487-3}}.&lt;/ref&gt; 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಥಗಳ ಅನುಸರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಡೇಟಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 62 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, 13.5 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 6 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್, ಮತ್ತು 3.4 ಪ್ರತಿಶತ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತರ ಪಂಥಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ.&lt;ref&gt;Peach, Ceri, [https://books.google.com/books?id=i6ER_z8gcD4C &quot;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಎ ಮೇಜರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್&quot;], in H. Knippenberg. ed. (2005). ''ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್''. ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್: ಹೆಟ್ ಸ್ಪಿನ್ಹುಸ್. pp. 44–58. {{ISBN|978-90-5589-248-8}}.&lt;/ref&gt;

=== ವಲಸೆ ===

{{See also|Foreign-born population of the United Kingdom}}

[[File:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|upright=1.35|ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರವರೆಗೆ ಜನ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜು ವಿದೇಶಿ-ಜನಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]]
[[File:British expats countrymap.svg|thumb|upright=1.35|2006 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ:
{{legend|#002255|1,000,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮಾನ}}
{{legend|#003380|500,000 - 999,999}}
{{legend|#0044aa|100,000 - 499,999}}
{{legend|#0055d4|50,000 - 99,999}}
{{legend|#0066ff|10,000 - 49,999}}
{{legend|#2a7fff|5,000 - 9,999}}
{{legend|#5599ff|1,000 - 4,999}}
{{legend|#80b3ff|100 - 999}}
{{legend|#afc6e9|100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ}}
{{legend|#000000|UK}}
]]
ವಲಸೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 August 2008 |title=Immigration and births to non-British mothers pushes British population to record high |url=https://www.standard.co.uk/news/immigration-and-births-to-nonbritish-mothers-pushes-british-population-to-record-high-6816318.html |work=London Evening Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc-23-05-2024&quot;&gt;{{cite news |title=Migration: How many people come to the UK and how are the salary rules changing? |url=https://www.bbc.com/news/uk-48785695 |work=BBC News |date=23 May 2024}}&lt;/ref&gt; 1991 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಗಮನಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ UK-ಜನಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2014 ರಲ್ಲಿ UK ನೇರ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 27 ಪ್ರತಿಶತವು UK ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 July 2015 |title=Births in England and Wales: 2014 |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/birth-summary-tables--england-and-wales/2014/index.html |website=Office for National Statistics }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 208,000 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕೀಕರಣಗೊಂಡರು, ಇದು 1962 ರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 125,800 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. 2009 ಮತ್ತು 2013 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 195,800 ಆಗಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ, ಭಾರತೀಯ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ರೊಮೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಯನ್. ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೆ UK ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯ ಅನುದಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=11 June 2014 |title=Settlement in the UK |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906232123/http://migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-date=6 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}&lt;/ref&gt; 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 154,700 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Blinder2015&quot;&gt;{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=27 March 2015 |title=Naturalisation as a British Citizen: Concepts and Trends |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916052200/http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-date=16 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}&lt;/ref&gt; ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ (ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಲಸೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೈನಸ್ ಮಾಡಿದಾಗ) 2023 ರಲ್ಲಿ 860,000 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, 1.326 ಮಿಲಿಯನ್ ವಲಸೆ ಮತ್ತು 466,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯು 431,000 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, 948,000 ವಲಸೆ ಮತ್ತು 517,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Long-term international migration, provisional: year ending December 2024 |date=22 May 2025 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/longterminternationalmigrationprovisional/yearendingdecember2024 |website=gov.uk |access-date=22 May 2025}}&lt;/ref&gt;

ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. 1815 ಮತ್ತು 1930 ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 11.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ 7.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hammar |first=Tomas |url=https://www.cambridge.org/core/books/european-immigration-policy/10B639425685B0C101619FA11522C409 |title=European Immigration Policy: A Comparative Study |date=1985 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-12437-9 |series=Comparative Ethnic and Race Relations |location=Cambridge}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;richards-2018&quot;&gt;{{Cite book |last=Richards |first=Eric |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvnb7rj2 |title=The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 |date=2018 |publisher=Manchester University Press |edition=1 |jstor=j.ctvnb7rj2}}&lt;/ref&gt; 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;richards-2018&quot; /&gt; 2006 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ UK-ಜನಿತ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;&gt;{{Cite web |last1=Sriskandarajah |first1=Dhananjayan |last2=Drew |first2=Catherine |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-date=28 August 2007 |access-date=9 March 2015 |publisher=Institute for Public Policy Research}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Brits Abroad: world overview |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |access-date=20 April 2007 |publisher=BBC}}; {{Cite news |last=Casciani |first=Dominic |date=11 December 2006 |title=5.5&amp;nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |access-date=20 April 2007}}&lt;/ref&gt; ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ.&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Country-by-country |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

=== ಶಿಕ್ಷಣ ===


ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಮಾರು 38 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 September 2012 |title=The Most Educated Countries in the World |url=https://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204213400/http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html%3B_ylt%3DAlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG%3B_ylu%3DX3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--%3B_ylg%3DX3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--%3B_ylv%3D3?page=1 |archive-date=4 February 2016 |access-date=20 April 2016 |website=Yahoo Finance }}; {{Cite magazine |date=27 September 2012 |title=And the World's Most Educated Country Is... |url=https://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |magazine=Time |location=New York |access-date=20 April 2016 |archive-date=30 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430040213/http://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; UK ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿವೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Times Higher Education World University Rankings 2024 |date=25 September 2023 |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking |access-date=17 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=QS World University Rankings 2024 |url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2024 |access-date=17 April 2024}}&lt;/ref&gt;

ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವು UK ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ UK ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇತನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Repaying your student loan |url=https://www.gov.uk/repaying-your-student-loan/what-you-pay |website=gov.uk |access-date=21 June 2025}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು NHS ಕೋರ್ಸ್ಗಳು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ವೇತನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ £230,000 ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 October 2014 |title=Undergraduate Tuition Fess and Student Loans |url=https://www.ucas.com/money-and-student-life/money/student-finance/undergraduate-tuition-fees-and-student-loans |access-date=24 February 2024 |website=UCAS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=More undergraduate medical education places |url=https://www.gov.uk/government/news/more-undergraduate-medical-education-places |access-date=24 February 2024 |website=gov.uk}}&lt;/ref&gt;

2022 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (PISA) 15 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಿಕೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 14 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು 494 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು [[OECD]] ಸರಾಸರಿ 478 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=PISA 2022 UK Results |url=https://www.oecd.org/publication/pisa-2022-results/country-notes/united-kingdom-9c15db47#chapter-d1e11 |access-date=24 February 2024 |website=OECD |date=4 December 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ಆರೋಗ್ಯ ===

[[File:QEUH.jpg|thumb|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆವರಣವಾಗಿದೆ]]

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ (NHS) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 1948 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The foundation of the NHS |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/explore-the-collection/stories/the-foundation-of-the-nhs/ |access-date=6 July 2026 |publisher=The National Archives}}&lt;/ref&gt; NHS ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇದನ್ನು &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ&quot; ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gill |first=Martha |date=9 July 2023 |title=To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/jul/09/nhs-british-religion-keep-faith-nhs-at-75 |access-date=16 July 2023 |work=The Observer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 April 2020 |title=Is the NHS our new national religion? – Religion Media Centre |url=https://religionmediacentre.org.uk/news/is-the-nhs-our-new-national-religion/ |access-date=16 July 2023 |website=religionmediacentre.org.uk}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ (NHS ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು NHS ವೇಲ್ಸ್) ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ UK ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 2000 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೇ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://archive.org/details/worldhealthrepor00worl |title=The world health report 2000&amp;nbsp;– Health systems: improving performance |publisher=World Health Organization |date=2000 |isbn=978-92-4-156198-3 |editor-last=Haden |editor-first=Angela |location=Geneva |access-date=5 July 2011 |editor-last2=Campanini |editor-first2=Barbara}}; {{Cite web |last=World Health Organization |author-link=World Health Organization |title=Measuring overall health system performance for 191 countries |url=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |access-date=5 July 2011 |publisher=New York University}}&lt;/ref&gt;

1979 ರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Fisher |first=Peter |title=The NHS from Thatcher to Blair |url=http://www.healthp.org/node/71 |journal=NHS Consultants Association |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120124807/http://www.healthp.org/node/71 |archive-date=20 November 2018 |access-date=19 December 2018 |quote=ದಿ ಬಜೆಟ್... NHS ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರಕ್ಕಿಂತ 7.4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ GDP ಯ 9.4 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ EU ಸರಾಸರಿ.}}&lt;/ref&gt; 2018 ರ [[OECD]] ಡೇಟಾವು, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £3,121 ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=24 September 2019 |title=Swindells: They aren't 'your' patients |url=https://www.hsj.co.uk/policy-and-regulation/swindells-they-arent-your-patients/7025988.article? |access-date=19 November 2019 |publisher=Health Service Journal}}&lt;/ref&gt; 2017 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £2,989 ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 August 2019 |title=How does UK healthcare spending compare with other countries? |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/healthandsocialcare/healthcaresystem/articles/howdoesukhealthcarespendingcomparewithothercountries/2019-08-29 |access-date=5 October 2019 |publisher=Office of National Statistics}}&lt;/ref&gt;

ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ವೈಫರಿ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮುಂತಾದ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 August 2008 |title='Huge contrasts' in devolved NHS |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm |work=BBC News}}; {{Cite news |last=Triggle |first=Nick |date=2 January 2008 |title=NHS now four different systems |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದ್ವೀಪ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದರ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಇದು ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Julian Go |title=Constitutionalism and political reconstruction |date=2007 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15174-1 |editor-last=Arjomand |editor-first=Saïd Amir |pages=92–94 |chapter=A Globalizing Constitutionalism?, Views from the Postcolony, 1945–2000 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&amp;pg=PA94}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Ferguson|2004|p=307}} ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Commonwealth |url=https://www.mfat.govt.nz/en/peace-rights-and-security/the-commonwealth/ |access-date=8 January 2024 |website=[[New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade]] |language=en-NZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Commonwealth of Nations |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliament-and-empire/contemporary-context/ |access-date=2026-02-22 |publisher=UK Parliament |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Mazrui |first1=Ali Al Amin |title=Anglo-African Commonwealth |last2=Taylor |first2=D. |last3=Bradley |first3=Kenneth |date=1967 |publisher=Pergamon |isbn=978-0-08-012253-3 |pages=40–41 |quote=...ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನೆಸ್ನ ಬಂಧಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನವರು ಜಮೈಕಾದವರು ಅಥವಾ ಜಾಂಬಿಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು?}}&lt;/ref&gt; 2024 ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು UK ಅನ್ನು 'ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇಶಗಳ' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Most Influential Countries |url=https://www.usnews.com/news/best-countries/most-influential-countries |access-date=22 September 2025 |website=[[U.S. News &amp; World Report]]}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ ===

&lt;div style=&quot;float:right; margin-left:1em; width:320px;&quot;&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot; widths=&quot;160&quot;&gt;
File:PG 1063Burns Naysmith.jpg|ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ (1759–1796)
File:William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ (1564–1616)
&lt;/gallery&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;&gt;
ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ನಲ್ಲಿ 669 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೌತಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು, ಇದು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK publishing industry reports record-breaking year in 2022 |url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/17/uk-publishing-industry-reports-record-breaking-year-in-2022 |access-date=9 May 2024 |work=[[The Guardian]] |date=17 April 2023}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟನ್ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ; ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆಫೊ, ರಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್, ಲೆವಿಸ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಟರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಎ.ಎ. ಮಿಲ್ನೆ, ಎನಿಡ್ ಬ್ಲೈಟನ್, ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕಿನ್, ರೋಲ್ಡ್ ಡಾಲ್, ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಚೆಟ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಕೆ. ರೌಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Best-selling Book Series Of All Time |url=https://wordsrated.com/best-selling-book-series-of-all-time-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=20 July 2023}}&lt;/ref&gt;

ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=William Shakespeare (English author) |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |access-date=26 February 2006 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]]}}; {{Cite encyclopedia |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |access-date=26 February 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |archive-date=9 February 2006}}; {{Cite web |title=William Shakespeare |work=TheFreeDictionary.com |publisher=Columbia Electronic Encyclopedia |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |access-date=26 February 2006}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಟಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವೋದಯದಿಂದ ನಾಟಕದ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್'' ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್, ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಇತರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್, ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 December 2005 |title=Mystery of Christie's success is solved |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}&lt;/ref&gt; BBC ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರಹಗಾರರ 100 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಲ್ಲಿ 12 ಅನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲಿಯಟ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ, ಜೇನ್ ಆಸ್ಟಿನ್, ಡೋರಿಸ್ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೇಡಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ciabattari |first=Jane |date=December 2015 |title=The 25 greatest British novels |work=BBC Culture |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151204-the-25-greatest-british-novels |access-date=29 December 2021}}&lt;/ref&gt;

ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆರ್ಥರ್ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ್ (ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ), ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್ (ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಟ್ರೆಷರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'' ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು), ಮತ್ತು ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್ಡಿಯರ್ಮಿಡ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಎಂ. ಗನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನವೋದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇಯಾನ್ ರಾಂಕಿನ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಠಿಣ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ UNESCO ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2004 |title=Edinburgh, United Kingdom, UNESCO City of Literature |url=http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528152834/http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-date=28 May 2013 |url-status=dead |access-date=9 March 2015 |work=Unesco}}&lt;/ref&gt;

ವೆಲ್ಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ''ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್'', ಬಹುಶಃ 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂಬ್ರಿಕ್ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಶ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಆರ್ಥರ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Early Welsh poetry |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/language_poetry.shtml |access-date=29 December 2010 |work=BBC Wales}}&lt;/ref&gt; ಆರ್ಥೂರಿಯನ್ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಮೊನ್ಮೌತ್ನ ಜೆಫ್ರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lang, Andrew |url=https://books.google.com/books?id=dKJiPyyTevgC |title=History of English Literature from Beowulf to Swinburne |publisher=Wildside Press |year=2003 |isbn=978-0-8095-3229-2 |location=Holicong, PA |page=42 |orig-date=1913}}&lt;/ref&gt; ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ (''fl.''&amp;nbsp;1320–1370) ಅವರನ್ನು ಅವರ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2011 |title=Dafydd ap Gwilym |url=http://www.academi.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324034938/http://www.literaturewales.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-date=24 March 2012 |url-status=dead |access-date=3 January 2011 |website=Academi.org |quote=ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ ಅವರನ್ನು ವೆಲ್ಶ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.}}&lt;/ref&gt; ಡೇನಿಯಲ್ ಓವೆನ್ ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ''ರೈಸ್ ಲೆವಿಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಶ್-ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಗ್ಲೋ-ವೆಲ್ಶ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಎಸ್. ಥಾಮಸ್, ಇವರನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವೆಲ್ಶ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://newsalerts.bbc.co.uk/1/low/wales/551486.stm |title=True birthplace of Wales's literary hero |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316173733/http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |archive-date=16 March 2020 |url-status=dead |website=BBC News |date=5 December 1999 |access-date=28 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kate Roberts: Biography |url=https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |url-status=dead |access-date=19 February 2017 |website=BBC Wales |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308000646/https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |archive-date=8 March 2013}}&lt;/ref&gt;

ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್, ಅವರು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ನಿಯಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Chronicles of Narnia Book Series Statistics |url=https://wordsrated.com/the-chronicles-of-narnia-book-series-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=19 July 2023}}&lt;/ref&gt; ಎಲ್ಲಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಐರಿಶ್ ಬರಹಗಾರರು ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Varty |first=Anne |title=A Preface to Oscar Wilde |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-89231-1 |pages=[https://books.google.com/books?id=A9YFBAAAQBAJ&amp;pg=PA231 231–232]}}; {{Cite encyclopedia |title=Oscar Wilde |encyclopedia=[[Encyclopedia.com]] |publisher=[[Cengage]] |url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/english-literature-19th-cent-biographies/oscar-wilde |access-date=10 December 2019}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ (''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದವರು)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Moss |first=Joyce |url=https://archive.org/details/isbn_9780787637286 |title=British and Irish Literature and Its Times: The Victorian Era to the Present (1837–) |publisher=Gale Group |year=2001 |isbn=978-0-7876-3729-3 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780787637286/page/107 107] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Holroyd |first=Michael |url=https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 |title=Bernard Shaw, Volume 2: 1898–1918: The Pursuit of Power |publisher=Chatto &amp; Windus |year=1989 |isbn=978-0-7011-3350-4 |page=[https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 384]}}; {{Cite web |title=G B Shaw |url=https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |access-date=10 December 2019 |website=Discovering Literature: 20th century |publisher=[[British Library]] |archive-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809155152/https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಹೊರಗಿನ ಮೂಲದವರಾದ ಆದರೆ UK ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ರಾಡ್,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Middleton |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Azd1f8NBpUoC&amp;pg=PA159 |title=Joseph Conrad |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-26851-6 |page=159}}&lt;/ref&gt; ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cooper |first=John Xiros |url=https://books.google.com/books?id=XqmNjQzhwV4C&amp;pg=PA111 |title=The Cambridge Introduction to T. S. Eliot |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-45790-3 |page=111}}&lt;/ref&gt; ಕಾಜುವೊ ಇಷಿಗುರೊ,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sim |first=Wai-chew |url=https://books.google.com/books?id=WcKLAgAAQBAJ&amp;pg=PT201 |title=Kazuo Ishiguro |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-19867-1 |page=201}}&lt;/ref&gt; ಸರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Salman Rushdie |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100433765 |access-date=10 December 2019 |website=Oxford Reference |publisher=[[Oxford University Press]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Campbell |first=James |date=17 May 2008 |title=Home from home |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2008/may/17/poetry3 |access-date=10 December 2019}}; {{Cite book |last=Nadel |first=Ira |url=https://books.google.com/books?id=ECiGDAAAQBAJ&amp;pg=PA90 |title=Ezra Pound: A Literary Life |date=2004 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-37881-0 |page=90}}&lt;/ref&gt;

=== ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ===

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ &quot;ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದ&quot; ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅನುಭವದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ', ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದ ಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=http://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |title=A bibliography of Scottish common sense philosophy: Sources and origins |publisher=Thoemmes Press |year=2000 |editor-last=Fieser, James |location=Bristol |access-date=17 December 2010 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409171906/https://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜಾನ್ ಲಾಕ್, ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ಕ್ಲಿ{{Efn|ಬರ್ಕ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು UK ನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.}} ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್; ಆದರೆ ಡಗಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ &quot;ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ&quot; ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟನ್ನರು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮಿಲ್ ಅವರ ''ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ'' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನೈತಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Palmer, Michael |url=https://books.google.com/books?id=s7y5MJOuN30C&amp;pg=PA66 |title=Moral Problems in Medicine: A Practical Coursebook |publisher=Lutterworth Press |year=1999 |isbn=978-0-7188-2978-0 |location=Cambridge |page=66}}; {{Cite book |last=Scarre, Geoffrey |url=https://books.google.com/books?id=8A4xLnzfqYwC&amp;pg=PA82 |title=Utilitarianism |publisher=Routledge |year=1995 |isbn=978-0-415-12197-2 |location=London |page=82}}&lt;/ref&gt;

=== ಮಾಧ್ಯಮ ===

1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[BBC]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ರೇಡಿಯೋ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಸಾರ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;MediaNewsline&quot;&gt;{{Cite web |title=BBC: World's largest broadcaster &amp; Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005004930/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=5 October 2010 |access-date=23 September 2010 |publisher=Media Newsline}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ProspectMag&quot;&gt;{{Cite web |title=Digital license |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/?p=64654 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107024637/http://www.prospectmagazine.co.uk/2009/07/digitallicense |archive-date=7 November 2011 |access-date=9 March 2015 |publisher=Prospect}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AboutBBC&quot;&gt;{{Cite news |title=About the BBC&amp;nbsp;– What is the BBC |work=BBC Online |url=https://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116202334/http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |archive-date=16 January 2010}}&lt;/ref&gt; ಇದು UK ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಶೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=13 August 2009 |title=BBC: World's largest broadcaster &amp; Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |journal=Media Newsline |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510090842/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=10 May 2011 |access-date=19 June 2011}}; {{Cite web |date=April 2010 |title=TV Licence Fee: facts &amp; figures |url=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427080539/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |archive-date=27 April 2011 |publisher=BBC Press Office}}&lt;/ref&gt; BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ BBC ಯ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Microsoft Word – The Work of the BBC World Service 2008–09 HC 334 FINAL.doc |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001645/https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-date=21 October 2020 |access-date=16 February 2011}}&lt;/ref&gt; ಇದು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಸುದ್ದಿ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=News in your language – BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/ws/languages |website=BBC}}; {{Cite web |title=BBC World Service |url=https://www.facebook.com/pages/category/Media-News-Company/bbcworldservice/about |website=Facebook.com}}&lt;/ref&gt;

UK ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು ITV ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ITV ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 15 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕಗಳಲ್ಲಿ 11 ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Publications &amp; Policies: The History of ITV |url=http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411224117/http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-date=11 April 2011 |website=ITV.com}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Direct Broadcast Satellite Television |url=http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |journal=News Corporation |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604095622/http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |archive-date=4 June 2011}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ''ಡೈಲಿ ಮೇಲ್'', ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'', ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮತ್ತು ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 October 2008 |title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008 |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing |access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'', ''ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'', ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್'' ಮತ್ತು ''ರೇಡಿಯೋ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೇರಿವೆ.

[[File:Media City Footbridge and BBC Offices (geograph 2685261).jpg|thumb|ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]]ಲಂಡನ್ UK ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಲಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;William, D. (2010). [https://books.google.com/books?id=7yg45P35KDMC ''ಯುಕೆ ಸಿಟೀಸ್: ಎ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್'']. ಈಸ್ಟ್ಬೋರ್ನ್: ಗಾರ್ಡ್ನರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್. {{ISBN|978-9987-16-021-1}}, pp. 22, 46, 109 and 145.&lt;/ref&gt; ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಟಾಬೇಸ್ಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಧ್ಯಮ, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ UK ಪ್ರಕಾಶನ ವಲಯವು ಸುಮಾರು £20 ಶತಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 167,000 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Publishing |url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110505104322/http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |archive-date=5 May 2011 |publisher=Department of Culture, Media and Sport}}&lt;/ref&gt; 2015 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 2,710 ಪುಸ್ತಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇತರ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2016 |title=Annual Report 2015–2016 |url=https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |access-date=14 January 2021 |website=internationalpublishers.org |publisher=International Publishers Association |page=16 |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831205753/https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2010 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 82.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ.&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=Top 20 countries with the highest number of Internet users |url=http://www.internetworldstats.com/top20.htm |journal=Internet World Stats |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610104435/http://www.internetworldstats.com/top20.htm |archive-date=10 June 2011 |access-date=19 June 2011}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉದ್ಯಮವು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2022 ರಿಂದ UK ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dring |first=Christopher |date=12 January 2023 |title=European console and PC game sales fall 7.1% in 2022 |url=https://www.gamesindustry.biz/european-console-and-pc-game-sales-fall-71-over-2021 |access-date=30 September 2023 |website=GamesIndustry.biz}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About UK Video Games Industry |url=https://tiga.org/about-tiga-and-our-industry/about-uk-video-games-industry |access-date=6 June 2023 |website=TIGA}}&lt;/ref&gt;

=== ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ ===

[[File:Angel of the North - 6150534524.jpg|thumb|ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ ಅವರ ಏಂಜೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಶಿಲ್ಪವು ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.]]
ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದರು ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್, ಜಾನ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಪಾಮರ್, ಮತ್ತು ಜೆ.ಎಂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟರ್ನರ್; ಭಾವಚಿತ್ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಸರ್ ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯನ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್; ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಥಾಮಸ್ ಗೇನ್ಸ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎಸ್. ಲೌರಿ; ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್; ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕಾರ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್; ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ; ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಕಲೆ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಆರ್ಟ್ &amp; ಲಾಂಗ್ವೇಜ್;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tate |title=Art &amp; Language – Art Term {{!}} Tate |work=Tate |url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/a/art-language |access-date=8 September 2018}}&lt;/ref&gt; ಸಹಯೋಗಿ ಜೋಡಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್; ಅಮೂರ್ತ ಕಲಾವಿದ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹಾಡ್ಕಿನ್; ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ, ಅನೀಶ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ಸಾಚಿ ಗ್ಯಾಲರಿ &quot;ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹು-ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಡೇಮಿಯನ್ ಹಿರ್ಸ್ಟ್, ಕ್ರಿಸ್ ಆಫಿಲಿ, ರೇಚೆಲ್ ವೈಟ್ರೀಡ್, ಟ್ರೇಸಿ ಎಮಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ವಾಲಿಂಗರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮ্যাক್ವೀನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್-ವುಡ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಸಹೋದರರು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ಮೈತ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚು-ಪರಿಚಿತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳು: ಲಂಡನ್ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಆರು-ಶಾಲೆಗಳು), ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೇರಿವೆ; ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ನ ಭಾಗ); ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ಮತ್ತು ದಿ ರಸ್ಕಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗ). ಕೋರ್ಟಾಲ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಟೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಮತ್ತು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ).&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Bayley |first=Stephen |date=24 April 2010 |title=The startling success of Tate Modern |work=[[The Times]] |location=London |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429173928/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |url-status=dead |archive-date=29 April 2011 |access-date=19 January 2011}} {{Subscription required}}&lt;/ref&gt;

=== ಸಂಗೀತ ===

&lt;!----Caution should be taken to ensure that the sections are not simply a listing of names or mini biographies of individuals accomplishments.----&gt;
[[File:Royal Albert Hall, BBC Proms 2017.jpg|thumb|ದಿ ಪ್ರಾಮ್ಸ್ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಹೆನ್ರಿ ವುಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ.]]
ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು UK ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ, ವೇಲ್ಸ್ನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಿಡುಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Songs of England |url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/inspire-me/songs-of-england}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಚುರುಕಾದ ಟೆಂಪೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಟ್ಯೂನ್ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=The influence of traditional Scottish Music |url=https://www.visitscotland.com/things-to-do/events/music-festivals/traditional-folk}}&lt;/ref&gt; ವೆಲ್ಶ್ ಜಾನಪದವು ವೇಲ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಸಮೂಹ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಗೀತ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Celtic connections: the story of folk music in Wales |date=17 February 2020 |url=https://www.wales.com/culture-and-sport/music-and-performance/roots-and-shoots-welsh-folk-music}}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಜಾನಪದವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Why you should experience traditional music in Ireland |url=https://www.ireland.com/en-us/magazine/music/traditional-music/}}&lt;/ref&gt;

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ನವೋದಯ ಸಂಗೀತ ಇದೆ, ಥಾಮಸ್ ಟಾಲಿಸ್, ಜಾನ್ ಟೇವರ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ ಬೈರ್ಡ್, ಓರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಡೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಟ್ ಸಂಗೀತ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾಟಕೀಯ ಮಾಸ್ಕ್ಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಜಾರ್ಜ್ II ರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ''ಜಡೋಕ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್'' ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜರ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂಗೀತವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ನ ಅನೇಕ ಆರಾಧನಾ ಸಂಗೀತಗಳು, ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' ನಂತಹವು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2009 |title=British Citizen by Act of Parliament: George Frideric Handel |url=http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326164147/http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-date=26 March 2010 |access-date=9 March 2015 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite news |last=Andrews |first=John |date=14 April 2006 |title=Handel all'inglese |work=Playbill |location=New York |url=http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |access-date=11 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516210558/http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |archive-date=16 May 2008}}&lt;/ref&gt;

19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಸವೊಯ್ ಒಪೆರಾಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಂಯೋಜಕರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಸ್ತಾವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್, ರಾಲ್ಫ್ ವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಪೆರಾದ ಪ್ರವರ್ತಕ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತದ ಗುರುತಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಡೇವಿಸ್ (ಓರ್ಕ್ನಿ), ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಬರ್ಟ್ವಿಸಲ್ (ಪೌರಾಣಿಕ), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಟೇವನರ್ (ಧಾರ್ಮಿಕ).&lt;ref&gt;{{Cite Grove |title=Great Britain |first1=Nicholas |last1=Iemperley |date=2002 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.O006236 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=England (i) |date=2001 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40044 |url-access=subscription |first1=Stephen |last1=Banfield |first2=Ian |last2=Russell}}; {{Cite Grove |title=Wales |date=2001 |first1=Geraint |last1=Lewis |first2=Lyn |last2=Davies |first3=Phyllis |last3=Kinney |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.41108 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=Scotland |first1=Kenneth |last1=Elliott |first2=Francis |last2=Collinson |first3=Peggy |last3=Duesenberry |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40113 |url-access=subscription |date=2001}}; {{Cite Grove |title=Ireland |first1=Harry |last1=White |first2=Nicholas |last2=Carolan |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.13901 |url-access=subscription |date=2011}}; {{Cite web |title=British 20th century composers |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zdjw7p3/revision/1 |access-date=21 April 2022 |website=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರು ಆಲ್ಫಿ ಬೊ, ಬ್ರಿನ್ ಟೆರ್ಫೆಲ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಲ್, ರೋಡರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ರಸೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರೈಟ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಕೋಲಾ ಬೆನೆಡೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿಗೆಲ್ ಕೆನಡಿ ತಮ್ಮ ಪಿಟೀಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 June 2022 |title=30 of the greatest violinists on record |url=https://www.gramophone.co.uk/features/article/30-of-the-greatest-violinists-on-record |access-date=4 March 2024 |website=Gramophone}};{{Cite web |date=1 January 2020 |title=Katherine Jenkins has officially sold the most classical albums this century |url=https://www.classicfm.com/radio/shows-presenters/classic-fm-chart/katherine-jenkins-most-classical-albums/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=6 May 2023 |title=Who is Roderick Williams, the British baritone and composer at the King's coronation? |url=https://www.classicfm.com/discover-music/roderick-williams-composer-baritone-singing-roles/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=23 February 2024 |title=Michael Ball |url=https://www.eno.org/artists/michael-ball-2/ |access-date=4 March 2024 |website=English National Opera}};{{Cite web |title=Alfie Bow |url=https://www.classicfm.com/artists/alfie-boe/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=11 July 2023 |title=Sarah Brightman facts |url=https://www.smoothradio.com/news/music/sarah-brightman-age-husband-songs/ |access-date=4 March 2024 |website=Smooth Radio}}&lt;/ref&gt;

''ದಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೋವ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ &quot;ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ&quot; ಎಂಬ ಪದವು 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ನ &quot;ಹೊಸ ಯುವ ಸಂಗೀತ&quot; ದೊಂದಿಗಿನ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;R. Middleton, et al., [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo &quot;ಪಾಪ್&quot;], ''ಗ್ರೋವ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆನ್ಲೈನ್'', 14 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113160329/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo|date=13 January 2011}}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಬೀಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಳ್ಳಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;&quot;ಪಾಪ್&quot;, [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237 ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್''], 9 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112170116/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237|date=12 November 2017}}&lt;/ref&gt; ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬಾತ್ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Birmingham, England ... the unlikely birthplace of heavy metal |work=CNN |date=1 July 2011 |first1=Laura |last1=Allsop |url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/01/birmingham.home.of.metal/index.html |access-date=28 February 2022 |postscript=;}} {{Cite web |last=Bentley |first=David |date=4 June 2013 |title=Midlands rocks! How Birmingham's industrial heritage made it the birthplace of heavy metal |url=http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/music/birmingham-birthplace-of-heavy-metal-4031445 |access-date=28 February 2022 |website=[[Birmingham Post]]}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Rolling Stones {{!}} Biography &amp; History |url=https://www.allmusic.com/artist/the-rolling-stones-mn0000894465/biography |access-date=22 July 2020 |website=AllMusic}}&lt;/ref&gt; ರಾಗ ರಾಕ್, ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Tom Larson |url=https://books.google.com/books?id=vGJ7XmA8rjIC&amp;pg=PA183 |title=History of Rock and Roll |publisher=Kendall/Hunt Pub. |year=2004 |isbn=978-0-7872-9969-9 |pages=183–187}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಪೇಸ್ ರಾಕ್, ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್,&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Glam Rock |url=http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |access-date=21 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828224412/http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |archive-date=28 August 2009 |encyclopedia=[[Encarta]]}}&lt;/ref&gt; ಗೋಥಿಕ್ ರಾಕ್,&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2004 |title=NME Originals: Goth |url=https://www.nme.com/originals/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080126150121/http://www.nme.com/originals/4 |archive-date=26 January 2008 |access-date=30 September 2013 |website=[[NME]]}}&lt;/ref&gt; ಸೈಕೆಡೆಲಿಕ್ ರಾಕ್&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pop/Rock » Psychedelic/Garage |url=https://www.allmusic.com/subgenre/psychedelic-garage-ma0000002800 |access-date=6 August 2020 |publisher=[[AllMusic]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite magazine |author1=Charles M. Young |title=Rock is Sick and Living in London |url=https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |magazine=Rolling Stone |access-date=23 February 2026 |date=20 October 1977 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328094721/https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |archive-date=28 March 2025}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯೋ ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;Henderson, Alex (1 August 2003). [https://web.archive.org/web/20101104165122/http://allmusic.com/explore/essay/british-soul-t2160 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೋಲ್]. Allmusic. 6 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.; [http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465 AllMusic – ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923151236/http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465|date=23 September 2017}} &quot;ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡ್ರಮ್'ನ್' ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದೆ&quot;; {{Cite news |last=Goldman |first=Vivien |date=31 January 2012 |title=Local Groove Does Good: The Story Of Trip-Hop's Rise From Bristol |work=NPR |url=https://www.npr.org/sections/therecord/2012/01/31/142607358/local-groove-does-good-the-story-of-trip-hops-rise-from-bristol}}&lt;/ref&gt; UK ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಪರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಝಿ, ಕಾನೊ, ಯ್ಯಾಂಗ್ ಬೇನ್, ರಾಮ್ಜ್, ಲಿಟಲ್ ಸಿಮ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=5 U.K. Rappers Primed to Take Over America in 2018 |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/uk-rappers-to-watch-2018-8097878/ |magazine=Billboard |access-date=18 June 2018}}&lt;/ref&gt;

[[File:The SSE Hydro arena - geograph.org.uk - 6725739.jpg|thumb|right|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಒವಿಒ ಹೈಡ್ರೋ, 14,500 ಆಸನಗಳ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ&lt;ref&gt;{{cite web |title=OVO Hydro {{!}} SEC |url=https://www.sec.co.uk/organise-an-event/event-spaces/the-ovo-hydro |website=www.sec.co.uk |access-date=9 February 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

ಬೀಟಲ್ಸ್ 1 ಶತಕೋಟಿ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Beatles sales&quot;&gt;{{Cite web |title=1960–1969 |url=http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969/# |archive-url=https://web.archive.org/web/20140425011032/http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969 |archive-date=25 April 2014 |access-date=9 March 2015 |publisher=EMI Group}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McCartney&quot;&gt;{{Cite magazine |date=8 June 1992 |title=Paul At Fifty |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |magazine=Time |location=New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206120350/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |archive-date=6 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Guinness&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=rdU1xtIWJz0C ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗುಂಪು] ''[[ದಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]'' 1999, p. 230. 19 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 November 2010 |title=Beatles a big hit with downloads |work=Belfast Telegraph |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/beatles-a-big-hit-with-downloads-15013117.html |access-date=16 May 2011}}&lt;/ref&gt; ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್, ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್, ಕ್ವೀನ್, ಲೆಡ್ ಝೆಪ್ಪೆಲಿನ್, ಬೀ ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಇವರೆಲ್ಲರೂ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite press release |title=British rock legends get their own music title for PlayStation3 and PlayStation2 |date=2 February 2009 |publisher=[[EMI]] |url=http://www.emimusic.com/news/2009/singstar®-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423012539/http://www.emimusic.com/news/2009/singstar%C2%AE-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |archive-date=23 April 2014}}; {{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=17 July 2008 |title=Sir Elton John honoured in Ben and Jerry ice cream |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080730164432/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-date=30 July 2008}}; {{Cite news |last=Alleyne |first=Richard |date=19 April 2008 |title=Rock group Led Zeppelin to reunite |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=31 March 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |date=11 July 2006 |title=Floyd 'true to Barrett's legacy' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5170644.stm}}; {{Cite news |last=Holton |first=Kate |date=17 January 2008 |title=Rolling Stones sign Universal album deal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117 |access-date=26 October 2008}}; {{Cite news |last=Walker |first=Tim |date=12 May 2008 |title=Jive talkin': Why Robin Gibb wants more respect for the Bee Gees |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |access-date=26 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013215157/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |archive-date=13 October 2011}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು BPI ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂದಾಹು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕರ್ತರಲ್ಲಿ ದಿ ಹೂ, ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿ, ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್, ರಾಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ದಿ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ವುಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ (ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/news/datablog/2012/feb/22/brit-awards-winners-list-2012 &quot;ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ 2012: 1977 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ&quot;]. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' (ಲಂಡನ್). 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;/ref&gt; &lt;!-- Please note that the following list of recent musicians and groups includes only those selling more than 30&amp;nbsp;million records. --&gt;ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಓಯಸಿಸ್, ಸ್ಪೈಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್, ಕೋಲ್ಡ್ಪ್ಲೇ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್, ರಾಬಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಏಮಿ ವೈನ್ಹೌಸ್, ಸುಸಾನ್ ಬೊಯ್ಲ್, ಅಡೆಲ್, ಎಡ್ ಶೀರನ್, ಲೆವಿಸ್ ಕಪಾಲ್ಡಿ, ವನ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್, ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡುವಾ ಲಿಪಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 January 2020 |title=Harry Styles Has Weathered the Post-Boy Band Storm Better Than Most |url=https://consequence.net/2020/01/harry-styles-solo-career/ |access-date=15 September 2020 |website=Consequence of Sound}}; {{Cite magazine |date=16 July 2020 |title=10 Years of One Direction: The Story of the World's Biggest Boy Band, Told With the Fans Who Made It Happen |magazine=Billboard |url=https://www.billboard.com/music/pop/one-direction-ten-year-anniversary-fan-interviews-9419436/ |access-date=15 September 2020}}; {{Cite news |last=Corner, Lewis |date=16 February 2012 |title=Adele, Coldplay biggest-selling UK artists worldwide in 2011 |work=Digital Spy |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a366130/adele-coldplay-biggest-selling-uk-artists-worldwide-in-2011.html |access-date=22 March 2012}}; {{Cite web |title=Ed Sheeran's career journey: From street busker to global superstar |url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/celebrity/ed-sheeran-career-timeline/ |access-date=7 January 2023 |website=PlanetRadio.co.uk |last=Magliola |first=Anna Sky |date=30 November 2022}}; {{Cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we |title=Dua Lipa, 77.5M Monthly listeners |date=6 May 2024 |publisher=Spotify}}&lt;/ref&gt; 2024 ರಂತೆ UK ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಂತರ,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Paine |first=Andre |date=10 September 2024 |title=IFPI report reveals EU risks falling behind in global market - UK still among top music exporters |url=https://www.musicweek.com/labels/read/ifpi-report-reveals-eu-risks-falling-behind-in-global-market-uk-still-among-top-music-exporters/090424 |access-date=17 November 2025 |website=[[Music Week]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನಂತರ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Savage |first=Mark |date=16 June 2021 |title=British music exports reach a record high |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272 |access-date=17 November 2025 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಲಿವರ್ಪೂಲ್ನ ಕಲಾವಿದರು 54 UK ಚಾರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Hughes |first=Mark |date=14 January 2008 |title=A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |access-date=2 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618175425/https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |archive-date=18 June 2018}}&lt;/ref&gt; ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು [[UNESCO]] ನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 August 2008 |title=Glasgow gets city of music honour |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm |access-date=2 August 2009}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಬ್ರಿಟ್ಪಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Out of the melting pot: The origins and evolution of drum'n'bass |url=https://www.redbull.com/gb-en/history-of-drum-and-bass-music |access-date=1 August 2021 |website=Red Bull |date=25 June 2020}}&lt;/ref&gt;

UK ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು 60 ಮತ್ತು 70 ರ ದಶಕಗಳ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಲರ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 August 2023 |title=Parties, protest and police: the neglected histories of UK dance music |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/60511/1/ed-gillet-new-book-party-lines-politics-history-uk-dance-music-clubbing |access-date=27 February 2024 |website=Dazed}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಶಿಕಾಗೋ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಟೆಕ್ನೋ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ರೇವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಇವುಗಳು ನವೀನ ರೆಕಾರ್ಡ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಇ'ಸ್ ಸೆಸೇಮ್ಸ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡಿಜಿಯ ಚಾರ್ಲಿ ನಂತಹವು) ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದವು&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 January 2001 |title=Rave |url=https://www.oxfordmusiconline.com/search?q=rave |access-date=27 February 2024 |website=Oxford Music Online}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಇಬಿಜಾ ಕ್ಲಬ್ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ತಂದ ಬಾಲೆರಿಕ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಯುಕೆ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಸ್ಪೀಡ್ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್, ಜಂಗಲ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ 808 ಸ್ಟೇಟ್, ಆರ್ಬಿಟಲ್, ದಿ ಪ್ರೊಡಿಜಿ, ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್, ರೋನಿ ಸೈಜ್, ಲೆಫ್ಟ್ಫೀಲ್ಡ್, ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಅಟ್ಯಾಕ್, ಗ್ರೂವ್ ಅರ್ಮಾಡಾ, ಫ್ಯಾಟ್ಬಾಯ್ ಸ್ಲಿಮ್, ಫೇತ್ಲೆಸ್, ಬೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೆಮಿಕಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕ್ಲೋಷರ್, ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಅಗೇನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mixmag's Greatest Dance Act of all Time Revealed |date=19 January 2012 |url=http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed |archive-date=14 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414045620/http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed}};{{Cite web |date=26 February 2024 |title=Fred Again: who is the DJ who has thousands queuing for a 'secret rave' at the Sydney Opera House? |url=https://www.theguardian.com/music/2024/feb/27/fred-again-dj-sydney-opera-house-secret-show-tickets-sell-out-profile-bio-details |access-date=27 February 2024 |website=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ಇತರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ಡಿಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಜೂಲ್ಸ್, ಪೀಟ್ ಟಾಂಗ್, ಕಾರ್ಲ್ ಕಾಕ್ಸ್, ಪಾಲ್ ಓಕೆನ್ಫೋಲ್ಡ್, ಜಾನ್ ಡಿಗ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಷಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 100 DJs Poll results 2003 |url=http://djmag.com/top100chart.asp |archive-date=7 December 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031207071739/http://djmag.com/top100chart.asp}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಲನಚಿತ್ರ ===

ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್, ಅವರ ''ವೆರ್ಟಿಗೋ'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ,&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2 August 2012 |title=Vertigo is named 'greatest film of all time' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-19078948 |access-date=18 August 2012}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ''ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರೇಬಿಯಾ'' ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಲೀನ್, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Directors' Top Ten Directors |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517155218/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archive-date=17 May 2012 |publisher=British Film Institute}}&lt;/ref&gt; ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಂಡಿಸ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್, ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯಲ್, ಟೋನಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The 24 Best British Directors of All Time |date=13 May 2023 |url=https://movieweb.com/best-british-directors-of-all-time/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Movieweb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 22 U.K. Film Directors |url=https://www.imdb.com/list/ls062383258/ |access-date=17 February 2024 |publisher=IMDb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5 of the best ... Richard Curtis films |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/5-of-the-best-richard-curtis-films-tzxx9fv2h |work=The Times |access-date=4 June 2024 |date=17 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The UK's top 50 film directors |date=23 May 2012 |url=https://www.televisual.com/news/the-uk-s-top-50-film-directors_bid-357/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Televisual}}&lt;/ref&gt; ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಗಳು (''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಮತ್ತು ''ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್'') ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=11 September 2007 |title=Harry Potter becomes highest-grossing film franchise |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/film/2007/sep/11/jkjoannekathleenrowling |access-date=2 November 2010}}&lt;/ref&gt;

2019 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು £10.3&amp;nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 28.7ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK Film Industry Statistics 2023 |date=10 April 2023 |url=https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217211749/https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}&lt;/ref&gt; 2019ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯ ಒಟ್ಟು £1.25&amp;nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 176&amp;nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The UK box office in 2019 |url=https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217214846/https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}&lt;/ref&gt; 2023ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6.9&amp;nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1&amp;nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UK Film and Television Studios Market Report |url=https://content.knightfrank.com/research/2439/documents/en/uk-film-and-television-studios-market-2023-10567.pdf |access-date=17 February 2024 |publisher=Knight Frank}}&lt;/ref&gt; ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 February 2001 |title=Baftas fuel Oscars race |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1190562.stm |access-date=14 February 2011}}&lt;/ref&gt;

=== ಪಾಕಪದ್ಧತಿ ===

[[File:Fish, chips and mushy peas.jpg|thumb|[[Fish and chips]], ನಿಂಬೆ, ಟಾರ್ಟರ್ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಶ್ಡ್ ಬಟಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರ]]

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅದರ ಭೂಮಿ, ವಸಾಹತುಗಳು, ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ಆಗಮನ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಹಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Else |first=David |title=Inghilterra |publisher=EDT srl |date=2007 |isbn=978-88-6040-136-6 |page=76}}&lt;/ref&gt; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸ, ಕುರಿಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಹಂದಿಮಾಂಸದ ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ (ಮತ್ತು ಗೋಮಾಂಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನಿಸಲಾದ) ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹುರಿದ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಪೈಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯೂಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ [[YouGov]] ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಳೆಯಲಾಯಿತು. ಶೇಕಡಾ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್, ಫಿಶ್ ಅಂಡ್ ಚಿಪ್ಸ್, ಕ್ರಂಪೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಾಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://yougov.co.uk/topics/consumer/articles-reports/2019/06/12/classic-british-cuisine-ranked-britons |date=11 June 2019 |title=Classic British cuisine ranked by Britons }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ''[[The Good Food Guide]]'' ಮತ್ತು ''[[Harden's]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ 197 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮಿಶೆಲಿನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮೂರು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿವೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://guide.michelin.com/en/gb/restaurants/all-starred |title=United Kingdom |publisher=Michelin Guide |access-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಆಹಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಚಹಾವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಾದ್ಯಂತದ ಚಹಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಲಘು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸುಮಾರು 1840ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The tea-rific history of Victorian afternoon tea |work=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/blog/tea-rific-history-victorian-afternoon-tea |access-date=11 April 2023}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈ 2024ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 3ರಷ್ಟು ಜನರು ವೀಗನ್ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶೇಕಡಾ 6ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 13ರಷ್ಟು ಜನರು ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಟೇರಿಯನ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dietary choices of Brits (e.g. vegeterian, flexitarian, meat-eater etc) |url=https://yougov.co.uk/topics/society/trackers/dietery-choices-of-brits-eg-vegeterian-flexitarian-meat-eater-etc |access-date=26 November 2024 |date=8 July 2024 |website=YouGov.co.uk}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ &quot;ಬಲವಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ&quot; ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಿಕನ್ ಟಿಕ್ಕಾ ಮಸಾಲಾಯಂತಹ ಸಂಕರ ಆಹಾರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 April 2001 |title=Robin Cook's chicken tikka masala speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2001/apr/19/race.britishidentity |access-date=7 September 2021}}; {{Cite news |last=BBC E-Cyclopedia |date=20 April 2001 |title=Chicken tikka masala: Spice and easy does it |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1999/02/99/e-cyclopedia/1285804.stm |access-date=28 September 2007}}&lt;/ref&gt;

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಪಬ್‌ಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಇಂಡಿಯಾ ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಬಿಟರ್, ಬ್ರೌನ್ ಏಲ್, ಪೋರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೌಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಿಯರ್ ಶೈಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A guide to British Beer |url=https://www.expatica.com/uk/lifestyle/food-drink/british-beer-469903/ |access-date=25 November 2024 |website=Expatica}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಚ್ ವಿಸ್ಕಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈನ್, ಜಿನ್, ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಸೈಡರ್ ಸೇರಿವೆ.

=== ಕ್ರೀಡೆ ===

[[File:City vs United FA Cup final 2023.jpg|thumb|right|2023ರ ಎಫ್‌ಎ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ]]
[[File:Old 18th tee lr.jpg|thumb|right|ಗಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.]]

ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಟೆನಿಸ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, ರಗ್ಬಿ ಸೆವೆನ್ಸ್, ಗಾಲ್ಫ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಟರ್ ಪೋಲೊ, ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್, ಡಾರ್ಟ್ಸ್, ರೋಯಿಂಗ್, ರೌಂಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{efn|2012ರಲ್ಲಿ ಐಒಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ ರೊಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: &quot;ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಈ ಮಹಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |title=Opening Ceremony of the Games of the XXX Olympiad |website=Olympic.org |access-date=30 November 2013 |date=27 July 2012 |archive-date=19 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819135346/http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |title=Unparalleled Sporting History |work=Reuters |access-date=30 November 2013 |last=Mehaffey |first=John |location=London |archive-date=25 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525164121/http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;sports poll&quot;&gt;{{Cite web |date=22 December 2003 |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |access-date=28 April 2013 |publisher=Ipsos-Mori}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು [[FIFA]] ಕ್ಲಬ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಬೆನೀಜರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Rudd |first=Alyson |date=7 April 2008 |title=The father of football deserves much more |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-access=subscription |access-date=29 January 2015 |archive-date=4 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-status=dead}}; {{Cite web |date=24 October 2007 |title=Sheffield FC: 150 years of history |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025033006/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=25 October 2007 |access-date=29 January 2015 |publisher=[[FIFA]]}}&lt;/ref&gt; ನಾಲ್ಕು ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ FIFA ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ebner |first=Sarah |date=2 July 2013 |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |work=The Times |location=London |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |url-access=subscription |access-date=30 November 2013}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 30&amp;nbsp;ನವೆಂಬರ್ 1872ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಆಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mitchell, Paul |author-link=Paul Mitchell (broadcaster) |date=November 2005 |title=The first international football match |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |access-date=15 December 2013 |publisher=BBC Sport Scotland}}&lt;/ref&gt; ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Harlow |first=Phil |date=5 August 2008 |title=Why is there no GB Olympics football team? |work=[[BBC Sport]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |access-date=31 December 2010}}&lt;/ref&gt;

2003ರಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;sports poll&quot; /&gt; ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಾರ್ವಿಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ರಗ್ಬಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ರಗ್ಬಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವು 27&amp;nbsp;ಮಾರ್ಚ್ 1871ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 |title=Six ways the town of Rugby helped change the world |work=BBC News |access-date=29 January 2015 |date=1 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Godwin |first1=Terry |last2=Rhys |first2=Chris |year=1981 |title=The Guinness Book of Rugby Facts &amp; Feats |page=10 |publisher=Guinness Superlatives |isbn=978-0-85112-214-4}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ಸಿಕ್ಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Louw, Jaco |url=https://books.google.com/books?id=0-IiowvNomMC&amp;pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |last2=Nesbit, Derrick |publisher=South Publishers |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0 |location=Johannesburg}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಲಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು 1908, 1948 ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಲಂಡನ್ ಆತಿಥೇಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ 2022ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಂದು ದೇಶವು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಏಳನೇ ಸಂದರ್ಭವಾಯಿತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಾರಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ).&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The journey of India in Commonwealth Games in 2022 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/readersblog/allaboutsports/the-journey-of-india-in-commonwealth-games-in-2022-44477/ |access-date=29 June 2023}}&lt;/ref&gt;

=== ಚಿಹ್ನೆಗಳು ===

[[File:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee 2022 - Platinum Pageant (52123378222).jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನ ದಿ ಮಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಧ್ವಜಗಳು]]
ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Union Jack or Union Flag? |url=https://www.flaginstitute.org/wp/uk-flags/the-union-jack-or-the-union-flag |access-date=26 September 2022 |website=The Flag Institute}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು 1606ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1801ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=college-of-arms.gov.uk |url=https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs |access-date=14 January 2022 |publisher=The College of Arms}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=27 November 2007 |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt; ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ &quot;ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್&quot; ಆಗಿದೆ. ರಾಜರು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ &quot;ಕಿಂಗ್&quot; ಬದಲಿಗೆ &quot;ಕ್ವೀನ್&quot; ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬುಲ್ಡಾಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baker |first=Steve |title=Picturing the Beast |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |isbn=978-0-252-07030-3 |page=52}}&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Britannia on British Coins |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |access-date=25 June 2006 |publisher=Chard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Collins&quot;&gt;{{cite dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britannia|dictionary=Collins Dictionary|title=Britannia|accessdate=14 February 2021}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬುಲ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=&lt;!--Not stated--&gt; |title=Who is John Bull |url=https://www.loc.gov/wiseguide/jan04/johnbull.html |access-date=11 January 2022 |publisher=The Library of Congress}}&lt;/ref&gt;

== ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ==
{{Notelist}}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==

{{Reflist}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Sister project links|auto=yes}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ನಿಂದ
* [https://web.archive.org/web/20260118175542/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]. ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್''. ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ.
* [https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ''UCB Libraries GovPubs''ನಿಂದ (6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಂದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ)
* {{Wikiatlas|United Kingdom}}
* {{OSM relation|62149}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GB ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು] — ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ನಿಂದ

=== ಸರ್ಕಾರ ===
* [https://www.gov.uk/ HM ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]
* [https://www.royal.uk/ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]
* [https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]

=== ಪ್ರವಾಸ ===
* [http://www.visitbritain.com/en/ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ]

&lt;!-- ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ – WP:EL ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಓದಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ.--&gt;
{{United Kingdom topics}}
{{Navboxes
| list =
{{United Kingdom constituents and affiliations}}
{{British Isles}}
{{English official language clickable map}}
}}
{{Authority control}}

{{Coord|55|N|3|W|type:country_region:GB|display=title}}

 
[[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:G20 ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:OECD ಸದಸ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:1707 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1801 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]]</text>
      <sha1>fpsfe53yr3tkfj6y31z9nmhxvo20fsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prakash Ninganna</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187215</id>
    <revision>
      <id>1427832</id>
      <timestamp>2026-09-10T02:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="ooeka5cjqx54nwdu729xbru5t25tkg2" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Prakash Ninganna}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>ooeka5cjqx54nwdu729xbru5t25tkg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwa007sha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187216</id>
    <revision>
      <id>1427833</id>
      <timestamp>2026-09-10T02:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="eqchw8a80e90601q7l60abtmivtfd8j" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Vishwa007sha}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>eqchw8a80e90601q7l60abtmivtfd8j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Somashekhar 83</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187217</id>
    <revision>
      <id>1427836</id>
      <timestamp>2026-09-10T02:45:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="qol736jjc753r53km3wp6dibhaktf4g" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Somashekhar 83}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೧೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>qol736jjc753r53km3wp6dibhaktf4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ದೊಡ್ಡಬಸಪ್ಪ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187218</id>
    <revision>
      <id>1427846</id>
      <timestamp>2026-09-10T05:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="lqyu1qdvg29sbg2y3m1am9pldnt8jzm" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ದೊಡ್ಡಬಸಪ್ಪ}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೫೯, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>lqyu1qdvg29sbg2y3m1am9pldnt8jzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Deepikahsmad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187219</id>
    <revision>
      <id>1427847</id>
      <timestamp>2026-09-10T06:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="390" sha1="ktlpso2tquqv9uy59dfl4sa8188illa" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Deepikahsmad}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೨, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>ktlpso2tquqv9uy59dfl4sa8188illa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187220</id>
    <redirect title="ಅಂ" />
    <revision>
      <id>1427852</id>
      <timestamp>2026-09-10T08:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>A826 [[ಂ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಅಂ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ</comment>
      <origin>1427852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="qe8mawxna0nuiachrkix04kmw0dgjlx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ಅಂ]]</text>
      <sha1>qe8mawxna0nuiachrkix04kmw0dgjlx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox grapheme</title>
    <ns>10</ns>
    <id>187221</id>
    <revision>
      <id>1427853</id>
      <timestamp>2026-07-20T14:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Frietjes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>update parameters</comment>
      <origin>1427853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9210" sha1="t0fbisorcpmtb9q3wxszywyxjelmzpo" xml:space="preserve">{{Infobox
|bodystyle={{#if:{{{boxsize|}}}|width:{{{boxsize}}};}}
|autoheaders=y
|abovestyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default= #202122;
               }};&lt;!--
    font-variant/style:
            --&gt;{{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|headerstyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default=#202122;
               }};
    font-variant/style:
            {{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|above={{{name|{{PAGENAME}}}}}
|subheader=&lt;span style=&quot;font-size: 4em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;&quot;&gt;{{{letter|}}}&lt;/span&gt;
|subheader2={{{variations|}}}
|image={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright|1}}}|alt={{{imagealt|}}}|class={{{imageclass|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption={{{caption|}}}
|image2={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{imagesize2|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright2|1}}}|alt={{{imagealt2|}}}|class={{{imageclass2|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption2={{{caption2|}}}
|image3={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image3|}}}|size={{{imagesize3|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright3|1}}}|alt={{{imagealt3|}}}|class={{{imageclass3|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption3={{{caption3|}}}
|header1=Usage
|label2=Writing system
|data2={{{script|}}}
|label3=Type
|data3={{{type|}}}{{{typedesc|}}}
|label4=Language of origin
|data4={{{language|}}}
|label5=[[Latin phonology and orthography|Latin orthography]]
|data5={{if empty|{{{latin_orthography|}}}|{{{Latin|}}}}}
|label6=Sound values
|data6={{#ifeq:{{{type|}}}|pictographic||{{#ifeq:{{{type|}}}|[[pictographic]]||{{{phonemes|}}}}}}}
|label7=In&amp;nbsp;{{#if:{{{unicode_type|}}}|{{{unicode_type}}}|[[Unicode]]}}
|data7={{#if:{{{unicode|}}}|{{#if:{{{no_unicode_code|}}}|{{{unicode|}}}|&lt;code&gt;{{{unicode|}}}&lt;/code&gt;}}}}
|label8={{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |[[abjad]]|abjad|[[abuguida]]|abuguida|[[alphabet]]|alphabet=Alphabetical|#default=Lexicographic}} position
|data8={{{alphanumber|}}}
|header9=History
|label10=Development
|data10={{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;div style=&quot;font-size: 1.25em;&quot;&gt;{{{fam1}}}}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam2}}}}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam3}}}}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam4}}}}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam5}}}}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam6}}}}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam7}}}}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam8}}}}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam9}}}}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam10}}}}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam11}}}}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam12}}}}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam13}}}}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam14}}}}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam15}}}}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam16}}}}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam17}}}}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam18}}}}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam19}}}}}{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam20}}}}}{{#if:{{{fam1|}}}|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;b&gt;{{{letter|{{PAGENAME}}}}}&lt;/b&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;/div&gt;}}
|label11=Time period
|data11={{{usageperiod|}}}
|label12=Descendants
|data12={{{children|}}}
|label13=Sisters
|data13={{{sisters|}}}
|label14=Transliterations
|data14={{{equivalents|}}}
|label15=Variations
|data15={{{variations|}}}
|header16=Other
|label17=Associated graphs
|data17={{{associates|}}}
|label18=Associated numbers
|data18={{{number|}}}
|label19=Writing direction
|data19={{{direction|}}}
|data25={{{module|}}}
|belowclass=noprint selfref
|belowstyle=padding:0.3em 0.5em;text-align:left;line-height:1.3;
|below={{#if:{{{phonemes|}}}|{{IPA notice/msg}}|}}
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{letter|}}}||[[Category:Pages using Template:Infobox grapheme without param letter]]}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox grapheme with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox grapheme]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alphanumber | associates | boxsize | caption | caption2 | caption3 | children | direction | equivalents | fam1 | fam2 | fam3 | fam4 | fam5 | fam6 | fam7 | fam8 | fam9 | fam10 | fam11 | fam12 | fam13 | fam14 | fam15 | fam16 | fam17 | fam18 | fam19 | fam20 | image | image2 | image3 | imagealt | imagealt2 | imagealt3 | imageclass | imageclass2 | imageclass3 | imagesize | imagesize2 | imagesize3 | imageupright | imageupright2 | imageupright3 | language | Latin | latin_orthography | letter | mode | module | name | no_unicode_code | number | phonemes | script | SHform | SHtype | sisters | type | typedesc | unicode | unicode_type | usageperiod | variations }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0fbisorcpmtb9q3wxszywyxjelmzpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427854</id>
      <parentid>1427853</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T09:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_grapheme]]</comment>
      <origin>1427853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9210" sha1="t0fbisorcpmtb9q3wxszywyxjelmzpo" xml:space="preserve">{{Infobox
|bodystyle={{#if:{{{boxsize|}}}|width:{{{boxsize}}};}}
|autoheaders=y
|abovestyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default= #202122;
               }};&lt;!--
    font-variant/style:
            --&gt;{{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|headerstyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default=#202122;
               }};
    font-variant/style:
            {{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|above={{{name|{{PAGENAME}}}}}
|subheader=&lt;span style=&quot;font-size: 4em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;&quot;&gt;{{{letter|}}}&lt;/span&gt;
|subheader2={{{variations|}}}
|image={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright|1}}}|alt={{{imagealt|}}}|class={{{imageclass|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption={{{caption|}}}
|image2={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{imagesize2|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright2|1}}}|alt={{{imagealt2|}}}|class={{{imageclass2|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption2={{{caption2|}}}
|image3={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image3|}}}|size={{{imagesize3|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright3|1}}}|alt={{{imagealt3|}}}|class={{{imageclass3|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption3={{{caption3|}}}
|header1=Usage
|label2=Writing system
|data2={{{script|}}}
|label3=Type
|data3={{{type|}}}{{{typedesc|}}}
|label4=Language of origin
|data4={{{language|}}}
|label5=[[Latin phonology and orthography|Latin orthography]]
|data5={{if empty|{{{latin_orthography|}}}|{{{Latin|}}}}}
|label6=Sound values
|data6={{#ifeq:{{{type|}}}|pictographic||{{#ifeq:{{{type|}}}|[[pictographic]]||{{{phonemes|}}}}}}}
|label7=In&amp;nbsp;{{#if:{{{unicode_type|}}}|{{{unicode_type}}}|[[Unicode]]}}
|data7={{#if:{{{unicode|}}}|{{#if:{{{no_unicode_code|}}}|{{{unicode|}}}|&lt;code&gt;{{{unicode|}}}&lt;/code&gt;}}}}
|label8={{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |[[abjad]]|abjad|[[abuguida]]|abuguida|[[alphabet]]|alphabet=Alphabetical|#default=Lexicographic}} position
|data8={{{alphanumber|}}}
|header9=History
|label10=Development
|data10={{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;div style=&quot;font-size: 1.25em;&quot;&gt;{{{fam1}}}}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam2}}}}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam3}}}}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam4}}}}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam5}}}}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam6}}}}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam7}}}}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam8}}}}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam9}}}}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam10}}}}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam11}}}}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam12}}}}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam13}}}}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam14}}}}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam15}}}}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam16}}}}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam17}}}}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam18}}}}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam19}}}}}{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam20}}}}}{{#if:{{{fam1|}}}|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;b&gt;{{{letter|{{PAGENAME}}}}}&lt;/b&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;/div&gt;}}
|label11=Time period
|data11={{{usageperiod|}}}
|label12=Descendants
|data12={{{children|}}}
|label13=Sisters
|data13={{{sisters|}}}
|label14=Transliterations
|data14={{{equivalents|}}}
|label15=Variations
|data15={{{variations|}}}
|header16=Other
|label17=Associated graphs
|data17={{{associates|}}}
|label18=Associated numbers
|data18={{{number|}}}
|label19=Writing direction
|data19={{{direction|}}}
|data25={{{module|}}}
|belowclass=noprint selfref
|belowstyle=padding:0.3em 0.5em;text-align:left;line-height:1.3;
|below={{#if:{{{phonemes|}}}|{{IPA notice/msg}}|}}
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{letter|}}}||[[Category:Pages using Template:Infobox grapheme without param letter]]}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox grapheme with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox grapheme]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alphanumber | associates | boxsize | caption | caption2 | caption3 | children | direction | equivalents | fam1 | fam2 | fam3 | fam4 | fam5 | fam6 | fam7 | fam8 | fam9 | fam10 | fam11 | fam12 | fam13 | fam14 | fam15 | fam16 | fam17 | fam18 | fam19 | fam20 | image | image2 | image3 | imagealt | imagealt2 | imagealt3 | imageclass | imageclass2 | imageclass3 | imagesize | imagesize2 | imagesize3 | imageupright | imageupright2 | imageupright3 | language | Latin | latin_orthography | letter | mode | module | name | no_unicode_code | number | phonemes | script | SHform | SHtype | sisters | type | typedesc | unicode | unicode_type | usageperiod | variations }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0fbisorcpmtb9q3wxszywyxjelmzpo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427860</id>
      <parentid>1427854</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T09:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9666" sha1="p3tnbme1ej8ugxkszkvz5ro66ldpuvc" xml:space="preserve">{{Infobox
|bodystyle={{#if:{{{boxsize|}}}|width:{{{boxsize}}};}}
|autoheaders=y
|abovestyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default= #202122;
               }};&lt;!--
    font-variant/style:
            --&gt;{{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|headerstyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default=#202122;
               }};
    font-variant/style:
            {{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|above={{{name|{{PAGENAME}}}}}
|subheader=&lt;span style=&quot;font-size: 4em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;&quot;&gt;{{{letter|}}}&lt;/span&gt;
|subheader2={{{variations|}}}
|image={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright|1}}}|alt={{{imagealt|}}}|class={{{imageclass|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption={{{caption|}}}
|image2={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{imagesize2|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright2|1}}}|alt={{{imagealt2|}}}|class={{{imageclass2|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption2={{{caption2|}}}
|image3={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image3|}}}|size={{{imagesize3|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright3|1}}}|alt={{{imagealt3|}}}|class={{{imageclass3|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption3={{{caption3|}}}
|header1=ಬಳಕೆ
|label2=ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
|data2={{{script|}}}
|label3=ಪ್ರಕಾರ
|data3={{{type|}}}{{{typedesc|}}}
|label4=ಮೂಲ ಭಾಷೆ
|data4={{{language|}}}
|label5=[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಲಿಪಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ]]
|data5={{if empty|{{{latin_orthography|}}}|{{{Latin|}}}}}
|label6=ಧ್ವನಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು
|data6={{#ifeq:{{{type|}}}|pictographic||{{#ifeq:{{{type|}}}|[[pictographic]]||{{{phonemes|}}}}}}}
|label7={{#if:{{{unicode_type|}}}|{{{unicode_type}}}|[[ಯುನಿಕೋಡ್]]}}ನಲ್ಲಿ
|data7={{#if:{{{unicode|}}}|{{#if:{{{no_unicode_code|}}}|{{{unicode|}}}|&lt;code&gt;{{{unicode|}}}&lt;/code&gt;}}}}}
|label8={{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |[[abjad]]|abjad|[[abuguida]]|abuguida|[[alphabet]]|alphabet=ವರ್ಣಮಾಲೆಯ|#default=ನಿಘಂಟಿನ}} ಸ್ಥಾನ
|data8={{{alphanumber|}}}
|header9=ಇತಿಹಾಸ
|label10=ಬೆಳವಣಿಗೆ
|data10={{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;div style=&quot;font-size: 1.25em;&quot;&gt;{{{fam1}}}}}
{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam2}}}}}
{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam3}}}}}
{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam4}}}}}
{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam5}}}}}
{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam6}}}}}
{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam7}}}}}
{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam8}}}}}
{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam9}}}}}
{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam10}}}}}
{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam11}}}}}
{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam12}}}}}
{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam13}}}}}
{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam14}}}}}
{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam15}}}}}
{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam16}}}}}
{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam17}}}}}
{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam18}}}}}
{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam19}}}}}
{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam20}}}}}
{{#if:{{{fam1|}}}|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;b&gt;{{{letter|{{PAGENAME}}}}}&lt;/b&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}
{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;/div&gt;}}
|label11=ಕಾಲಾವಧಿ
|data11={{{usageperiod|}}}
|label12=ಸಂತತಿಗಳು
|data12={{{children|}}}
|label13=ಸಹೋದರ ಲಿಪಿಗಳು
|data13={{{sisters|}}}
|label14=ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳು
|data14={{{equivalents|}}}
|label15=ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು
|data15={{{variations|}}}
|header16=ಇತರೆ
|label17=ಸಂಬಂಧಿತ ಆಕೃತಿಗಳು
|data17={{{associates|}}}
|label18=ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
|data18={{{number|}}}
|label19=ಬರವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕು
|data19={{{direction|}}}
|data25={{{module|}}}
|belowclass=noprint selfref
|belowstyle=padding:0.3em 0.5em;text-align:left;line-height:1.3;
|below={{#if:{{{phonemes|}}}|{{IPA notice/msg}}|}}
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{letter|}}}||[[ವರ್ಗ:Pages using Template:Infobox grapheme without param letter]]}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[ವರ್ಗ:Pages using infobox grapheme with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox grapheme]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alphanumber | associates | boxsize | caption | caption2 | caption3 | children | direction | equivalents | fam1 | fam2 | fam3 | fam4 | fam5 | fam6 | fam7 | fam8 | fam9 | fam10 | fam11 | fam12 | fam13 | fam14 | fam15 | fam16 | fam17 | fam18 | fam19 | fam20 | image | image2 | image3 | imagealt | imagealt2 | imagealt3 | imageclass | imageclass2 | imageclass3 | imagesize | imagesize2 | imagesize3 | imageupright | imageupright2 | imageupright3 | language | Latin | latin_orthography | letter | mode | module | name | no_unicode_code | number | phonemes | script | SHform | SHtype | sisters | type | typedesc | unicode | unicode_type | usageperiod | variations }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p3tnbme1ej8ugxkszkvz5ro66ldpuvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427863</id>
      <parentid>1427860</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T10:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <origin>1427863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9665" sha1="iio6je95pbdkoxpof7dqjwuzo3sl0kn" xml:space="preserve">{{Infobox
|bodystyle={{#if:{{{boxsize|}}}|width:{{{boxsize}}};}}
|autoheaders=y
|abovestyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default= #202122;
               }};&lt;!--
    font-variant/style:
            --&gt;{{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|headerstyle=background:{{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantary|[[consonantary]]=palegreen
                |alphabet|[[alphabet]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                |syllabary|[[syllabary]]=pink      |semisyllabary|[[semisyllabary]]=magenta
                |manual|[[manual]]=paleturquoise   |pictographic|[[pictographic]]=palegoldenrod
                |ideographic|[[ideographic]]=gold  |logographic|[[logographic]]|[[logosyllabic]]=mistyrose
                |stenography|[[stenography]] |shorthand|[[shorthand]] =
                  {{#switch:{{lc:{{{SHtype|}}}}}
                   |abjad|[[abjad]]|impure abjad|impure [[abjad]]|consonantal|[[consonantal]]=palegreen
                   |alphabetic|[[alphabetic]]=lightblue   |abugida|[[abugida]]=navajowhite
                   |syllabic|[[syllabic]]=pink            |semisyllabic|[[semisyllabic]]=magenta
                   |undeciphered=gainsboro                |alternative=khaki
                   |#default=turquoise
                  }}
                |undeciphered=gainsboro   |alternative=khaki
                |tactile=white;font-variant:small-caps
                |#default=white
               }};
         color:{{#switch:{{lc:{{{SHform|}}}}}
                |cursive|printed=#303030  |stenographic=#405000  |geometric=#005020
                |semi-script|elliptical|script-geometric=#600000 |script=#500030
                |#default=#202122;
               }};
    font-variant/style:
            {{#switch:{{lc:{{{mode|}}}}}
                |tactile=font-variant:small-caps
                |stenographic|[[stenographic]]|shorthand|[[shorthand]]=font-style:italic
                |manual=font-style:italic;font-variant:small-caps
                |#default=
               }};
|above={{{name|{{PAGENAME}}}}}
|subheader=&lt;span style=&quot;font-size: 4em; line-height: 1.2em; vertical-align: super; font-weight: normal;&quot;&gt;{{{letter|}}}&lt;/span&gt;
|subheader2={{{variations|}}}
|image={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright|1}}}|alt={{{imagealt|}}}|class={{{imageclass|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption={{{caption|}}}
|image2={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{imagesize2|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright2|1}}}|alt={{{imagealt2|}}}|class={{{imageclass2|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption2={{{caption2|}}}
|image3={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image3|}}}|size={{{imagesize3|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{{imageupright3|1}}}|alt={{{imagealt3|}}}|class={{{imageclass3|}}}|suppressplaceholder=yes}}
|caption3={{{caption3|}}}
|header1=ಬಳಕೆ
|label2=ಲಿಪಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
|data2={{{script|}}}
|label3=ಪ್ರಕಾರ
|data3={{{type|}}}{{{typedesc|}}}
|label4=ಮೂಲ ಭಾಷೆ
|data4={{{language|}}}
|label5=[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧ್ವನಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಲಿಪಿ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಲಿಪಿ]]
|data5={{if empty|{{{latin_orthography|}}}|{{{Latin|}}}}}
|label6=ಧ್ವನಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು
|data6={{#ifeq:{{{type|}}}|pictographic||{{#ifeq:{{{type|}}}|[[pictographic]]||{{{phonemes|}}}}}}}
|label7={{#if:{{{unicode_type|}}}|{{{unicode_type}}}|[[ಯುನಿಕೋಡ್]]}}ನಲ್ಲಿ
|data7={{#if:{{{unicode|}}}|{{#if:{{{no_unicode_code|}}}|{{{unicode|}}}|&lt;code&gt;{{{unicode|}}}&lt;/code&gt;}}}}
|label8={{#switch:{{lc:{{{type|}}}}}
                |[[abjad]]|abjad|[[abuguida]]|abuguida|[[alphabet]]|alphabet=ವರ್ಣಮಾಲೆಯ|#default=ನಿಘಂಟಿನ}} ಸ್ಥಾನ
|data8={{{alphanumber|}}}
|header9=ಇತಿಹಾಸ
|label10=ಬೆಳವಣಿಗೆ
|data10={{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;div style=&quot;font-size: 1.25em;&quot;&gt;{{{fam1}}}}}
{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam2}}}}}
{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam3}}}}}
{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam4}}}}}
{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam5}}}}}
{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam6}}}}}
{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam7}}}}}
{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam8}}}}}
{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam9}}}}}
{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam10}}}}}
{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam11}}}}}
{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam12}}}}}
{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam13}}}}}
{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam14}}}}}
{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam15}}}}}
{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam16}}}}}
{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam17}}}}}
{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam18}}}}}
{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam19}}}}}
{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;{{{fam20}}}}}
{{#if:{{{fam1|}}}|&lt;ul style=&quot;margin-left:0.45em;&quot;&gt;&lt;li&gt;&lt;b&gt;{{{letter|{{PAGENAME}}}}}&lt;/b&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}
{{#if:{{{fam20|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam19|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam18|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam17|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam16|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam15|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam14|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam13|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam12|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam11|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam10|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam9|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam8|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam7|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam6|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam5|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam4|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam3|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam2|}}}
|&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;}}{{#if:{{{fam1|}}}
|&lt;/div&gt;}}
|label11=ಕಾಲಾವಧಿ
|data11={{{usageperiod|}}}
|label12=ಸಂತತಿಗಳು
|data12={{{children|}}}
|label13=ಸಹೋದರ ಲಿಪಿಗಳು
|data13={{{sisters|}}}
|label14=ಲಿಪ್ಯಂತರಗಳು
|data14={{{equivalents|}}}
|label15=ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳು
|data15={{{variations|}}}
|header16=ಇತರೆ
|label17=ಸಂಬಂಧಿತ ಆಕೃತಿಗಳು
|data17={{{associates|}}}
|label18=ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು
|data18={{{number|}}}
|label19=ಬರವಣಿಗೆಯ ದಿಕ್ಕು
|data19={{{direction|}}}
|data25={{{module|}}}
|belowclass=noprint selfref
|belowstyle=padding:0.3em 0.5em;text-align:left;line-height:1.3;
|below={{#if:{{{phonemes|}}}|{{IPA notice/msg}}|}}
}}&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{letter|}}}||[[ವರ್ಗ:Pages using Template:Infobox grapheme without param letter]]}}&lt;/includeonly&gt;{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[ವರ್ಗ:Pages using infobox grapheme with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox grapheme]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alphanumber | associates | boxsize | caption | caption2 | caption3 | children | direction | equivalents | fam1 | fam2 | fam3 | fam4 | fam5 | fam6 | fam7 | fam8 | fam9 | fam10 | fam11 | fam12 | fam13 | fam14 | fam15 | fam16 | fam17 | fam18 | fam19 | fam20 | image | image2 | image3 | imagealt | imagealt2 | imagealt3 | imageclass | imageclass2 | imageclass3 | imagesize | imagesize2 | imagesize3 | imageupright | imageupright2 | imageupright3 | language | Latin | latin_orthography | letter | mode | module | name | no_unicode_code | number | phonemes | script | SHform | SHtype | sisters | type | typedesc | unicode | unicode_type | usageperiod | variations }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iio6je95pbdkoxpof7dqjwuzo3sl0kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox grapheme/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>187222</id>
    <revision>
      <id>1427857</id>
      <timestamp>2025-10-28T04:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Grapesurgeon</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>adding module param to doc</comment>
      <origin>1427857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10675" sha1="k1az7fzbdwbayrbkljbwuqb5wex5va0" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;

{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}

{{Infobox grapheme
|name=''name''
|letter=''letter''
|variations=''variations''
|image=Example en.svg
|imageclass=skin-invert-image
|imagesize=
|imagealt=''imagealt''
|image2=Example.svg
|imageclass2=skin-invert-image
|imagesize2=
|imagealt2=''imagealt2''
|image3=Example2.svg
|imageclass3=skin-invert-image
|imagesize3=
|imagealt3=''imagealt3''
|boxsize=
|script=''script''
|type=''type''{{nbsp}} 
|typedesc=''typedesc''
|SHtype=''SHtype''
|SHform=''SHform''
|mode=''mode''
|language=''language''
|phonemes=''phonemes''
|unicode=''unicode''
|alphanumber=''alphanumber''
|number=''number''
|fam1=''fam1'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam2=''fam2'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam3=''fam3'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam4=''fam4'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|usageperiod=''usageperiod''
|children=''children''
|sisters=''sisters''
|equivalents=''equivalents''
|associates=''associates''
|direction=''direction''
|module=''module''
}}
==Usage==
This template is intended to be used to summarize the content of articles about [[grapheme]]s. It automatically attaches a notice about the use of IPA symbols if necessary. Below is the full syntax for the template and the options for various parameters.
===Syntax===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox grapheme
|name=
|letter=
|variations=
|image=
|imageupright=
|imagesize=
|imagealt=
|imageclass=
|image2=
|imageupright2=
|imagesize2=
|imagealt2=
|imageclass2=
|boxsize=
|script=
|type=
|typedesc=
|SHtype=
|SHform=
|mode=
|language=
|phonemes=
|unicode=
|alphanumber=
|number=
|fam1=
|fam2=
.
.
.
|fam20=
|usageperiod=
|children=
|sisters=
|equivalents=
|associates=
|direction=
|module=
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

===Options for ''type'' parameter===
Select color coding according to the type of writing system:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|;style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | Abjad
|style=&quot;background:lightblue; color: #202122;&quot;    | Alphabet
|style=&quot;background:navajowhite; color: #202122;&quot;  | Abugida
|style=&quot;background:pink; color: #202122;&quot;         | Syllabary
|style=&quot;background:magenta; color: #202122;&quot;      | Semisyllabary
|-
|style=&quot;background:paleturquoise; color: #202122;&quot;| Manual
|style=&quot;background:palegoldenrod; color: #202122;&quot;| Pictographic
|style=&quot;background:gold; color: #202122;&quot;         | Ideographic
|style=&quot;background:mistyrose; color: #202122;&quot;    | Logographic
|-
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | Stenography
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | Shorthand
|style=&quot;background:gainsboro; color: #202122;&quot;    | Undeciphered
|style=&quot;background:khaki; color: #202122;&quot;        | Alternative
|style=&quot;background:white; color: #202122;&quot;        | (default)
|}

===Options for ''SHform'' parameter===

This field should only be included if &quot;type&quot; = stenography or shorthand. Select text color coding according to the shorthand letterforms:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|style=&quot;background:white; color:#303030;&quot;| '''Cursive'''
|style=&quot;background:white; color:#303030;&quot;| '''Printed'''
|style=&quot;background:white; color:#405000;&quot;| '''Stenographic'''
|style=&quot;background:white; color:#005020;&quot;| '''Geometric'''
|style=&quot;background:white; color:#500030;&quot;| '''Script'''
|-
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Semi-Script'''
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Elliptical'''
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Script-Geometric'''
|style=&quot;background:white; color: #202122;&quot;  | '''(default)'''
|}

===Options for ''SHtype'' parameter===
This field should only be included if &quot;type&quot; = stenography or shorthand. Select background color coding according to the type of writing system:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | '''Abjadi'''
|style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | '''Consonantal'''
|style=&quot;background:lightblue; color: #202122;&quot;    | '''Alphabetic'''
|style=&quot;background:navajowhite; color: #202122;&quot;  | '''Abugida'''
|style=&quot;background:pink; color: #202122;&quot;         | '''Syllabic'''
|-
|style=&quot;background:magenta; color: #202122;&quot;      | '''Semisyllabic'''
|style=&quot;background:palegoldenrod; color: #202122;&quot;| '''Mixed'''
|style=&quot;background:gainsboro; color: #202122;&quot;    | '''Undeciphered'''
|style=&quot;background:khaki; color: #202122;&quot;        | '''Alternative'''
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | '''(default)'''
|}

==Tracking categories==
* {{clc|Pages using Template:Infobox grapheme without param letter}}
* {{clc| Pages using infobox grapheme with unknown parameters}}

==TemplateData==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;An infobox for displaying data about a grapheme or letter&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The English name of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;default&quot;: &quot;{{PAGENAME}}&quot;
		},
		&quot;letter&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Letter&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The Unicode character for the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;variations&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Variants&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Variations of the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The second image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The third image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;imageclass&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image CSS class&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;CSS class for the image, use 'skin-invert-image' for darkmode support&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;script&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Script&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The script the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The type of script the letter belongs to; determines background color of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;typedesc&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Type description&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The script suffix for the script which the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;SHtype&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Shorthand type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The type of shorthand script the letter belongs to; determines background color of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;SHform&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Shorthand form&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The form of the shorthand the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;language&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Language&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The language the letter belongs to, or originated in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;phonemes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Phonemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The phonemes the letter represents&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;unicode&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Unicode&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The Unicode code point for the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;alphanumber&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Alphabet number&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The positional number of the alphabet of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 1&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 1st grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 2nd grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 3rd grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 4th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 5th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 6th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 7th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 8th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 9th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam10&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 10&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 10th grapheme the letter is descended from. For extra ancestor graphemes, add consecutive fam# parameters&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;usageperiod&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Usage period&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The timeperiod the letter is or was used in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;children&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Descendant graphemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The graphemes that are descended from the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;sisters&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Sister graphemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The sister graphemes of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;equivalents&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Transliteration equivalents&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Equivalents to this letter in other scripts&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;associates&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Associated graphs&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Graphs the grapheme is associated with&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;number&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Associated numbers&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Numbers associated with the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;direction&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Writing direction&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The direction that the grapheme is written in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Writing system templates]]
[[Category:Language infobox templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>k1az7fzbdwbayrbkljbwuqb5wex5va0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1427858</id>
      <parentid>1427857</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T09:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_grapheme/doc]]</comment>
      <origin>1427857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10675" sha1="k1az7fzbdwbayrbkljbwuqb5wex5va0" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
&lt;!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --&gt;

{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}

{{Infobox grapheme
|name=''name''
|letter=''letter''
|variations=''variations''
|image=Example en.svg
|imageclass=skin-invert-image
|imagesize=
|imagealt=''imagealt''
|image2=Example.svg
|imageclass2=skin-invert-image
|imagesize2=
|imagealt2=''imagealt2''
|image3=Example2.svg
|imageclass3=skin-invert-image
|imagesize3=
|imagealt3=''imagealt3''
|boxsize=
|script=''script''
|type=''type''{{nbsp}} 
|typedesc=''typedesc''
|SHtype=''SHtype''
|SHform=''SHform''
|mode=''mode''
|language=''language''
|phonemes=''phonemes''
|unicode=''unicode''
|alphanumber=''alphanumber''
|number=''number''
|fam1=''fam1'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam2=''fam2'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam3=''fam3'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|fam4=''fam4'' &lt;!-- breaks parser PLEASE FIX THIS!! --&gt;
|usageperiod=''usageperiod''
|children=''children''
|sisters=''sisters''
|equivalents=''equivalents''
|associates=''associates''
|direction=''direction''
|module=''module''
}}
==Usage==
This template is intended to be used to summarize the content of articles about [[grapheme]]s. It automatically attaches a notice about the use of IPA symbols if necessary. Below is the full syntax for the template and the options for various parameters.
===Syntax===
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot;&gt;
{{Infobox grapheme
|name=
|letter=
|variations=
|image=
|imageupright=
|imagesize=
|imagealt=
|imageclass=
|image2=
|imageupright2=
|imagesize2=
|imagealt2=
|imageclass2=
|boxsize=
|script=
|type=
|typedesc=
|SHtype=
|SHform=
|mode=
|language=
|phonemes=
|unicode=
|alphanumber=
|number=
|fam1=
|fam2=
.
.
.
|fam20=
|usageperiod=
|children=
|sisters=
|equivalents=
|associates=
|direction=
|module=
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

===Options for ''type'' parameter===
Select color coding according to the type of writing system:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|;style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | Abjad
|style=&quot;background:lightblue; color: #202122;&quot;    | Alphabet
|style=&quot;background:navajowhite; color: #202122;&quot;  | Abugida
|style=&quot;background:pink; color: #202122;&quot;         | Syllabary
|style=&quot;background:magenta; color: #202122;&quot;      | Semisyllabary
|-
|style=&quot;background:paleturquoise; color: #202122;&quot;| Manual
|style=&quot;background:palegoldenrod; color: #202122;&quot;| Pictographic
|style=&quot;background:gold; color: #202122;&quot;         | Ideographic
|style=&quot;background:mistyrose; color: #202122;&quot;    | Logographic
|-
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | Stenography
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | Shorthand
|style=&quot;background:gainsboro; color: #202122;&quot;    | Undeciphered
|style=&quot;background:khaki; color: #202122;&quot;        | Alternative
|style=&quot;background:white; color: #202122;&quot;        | (default)
|}

===Options for ''SHform'' parameter===

This field should only be included if &quot;type&quot; = stenography or shorthand. Select text color coding according to the shorthand letterforms:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|style=&quot;background:white; color:#303030;&quot;| '''Cursive'''
|style=&quot;background:white; color:#303030;&quot;| '''Printed'''
|style=&quot;background:white; color:#405000;&quot;| '''Stenographic'''
|style=&quot;background:white; color:#005020;&quot;| '''Geometric'''
|style=&quot;background:white; color:#500030;&quot;| '''Script'''
|-
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Semi-Script'''
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Elliptical'''
|style=&quot;background:white; color:#600000;&quot;| '''Script-Geometric'''
|style=&quot;background:white; color: #202122;&quot;  | '''(default)'''
|}

===Options for ''SHtype'' parameter===
This field should only be included if &quot;type&quot; = stenography or shorthand. Select background color coding according to the type of writing system:
{| style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; cellspacing=&quot;4&quot; cellpadding=&quot;3&quot;
|style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | '''Abjadi'''
|style=&quot;background:palegreen; color: #202122;&quot;    | '''Consonantal'''
|style=&quot;background:lightblue; color: #202122;&quot;    | '''Alphabetic'''
|style=&quot;background:navajowhite; color: #202122;&quot;  | '''Abugida'''
|style=&quot;background:pink; color: #202122;&quot;         | '''Syllabic'''
|-
|style=&quot;background:magenta; color: #202122;&quot;      | '''Semisyllabic'''
|style=&quot;background:palegoldenrod; color: #202122;&quot;| '''Mixed'''
|style=&quot;background:gainsboro; color: #202122;&quot;    | '''Undeciphered'''
|style=&quot;background:khaki; color: #202122;&quot;        | '''Alternative'''
|style=&quot;background:turquoise; color: #202122;&quot;    | '''(default)'''
|}

==Tracking categories==
* {{clc|Pages using Template:Infobox grapheme without param letter}}
* {{clc| Pages using infobox grapheme with unknown parameters}}

==TemplateData==
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;An infobox for displaying data about a grapheme or letter&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The English name of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;default&quot;: &quot;{{PAGENAME}}&quot;
		},
		&quot;letter&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Letter&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The Unicode character for the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;variations&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Variants&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Variations of the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The second image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The third image to display at the top of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;imageclass&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Image CSS class&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;CSS class for the image, use 'skin-invert-image' for darkmode support&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;script&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Script&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The script the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The type of script the letter belongs to; determines background color of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;typedesc&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Type description&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The script suffix for the script which the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;SHtype&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Shorthand type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The type of shorthand script the letter belongs to; determines background color of the infobox&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;SHform&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Shorthand form&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The form of the shorthand the letter belongs to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;language&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Language&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The language the letter belongs to, or originated in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;phonemes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Phonemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The phonemes the letter represents&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;unicode&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Unicode&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The Unicode code point for the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;alphanumber&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Alphabet number&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The positional number of the alphabet of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 1&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 1st grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 2&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 2nd grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam3&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 3&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 3rd grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam4&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 4&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 4th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam5&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 5&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 5th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam6&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 6&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 6th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam7&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 7&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 7th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam8&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 8&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 8th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam9&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 9&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 9th grapheme the letter is descended from&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;fam10&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Ancestor grapheme 10&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The 10th grapheme the letter is descended from. For extra ancestor graphemes, add consecutive fam# parameters&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;usageperiod&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Usage period&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The timeperiod the letter is or was used in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;children&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Descendant graphemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The graphemes that are descended from the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;sisters&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Sister graphemes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The sister graphemes of the letter&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;equivalents&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Transliteration equivalents&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Equivalents to this letter in other scripts&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;associates&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Associated graphs&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Graphs the grapheme is associated with&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;number&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Associated numbers&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Numbers associated with the grapheme&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;direction&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Writing direction&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The direction that the grapheme is written in&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		}
	},
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;{{sandbox other||
&lt;!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --&gt;
[[Category:Writing system templates]]
[[Category:Language infobox templates]]
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>k1az7fzbdwbayrbkljbwuqb5wex5va0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Aks645</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187223</id>
    <revision>
      <id>1427861</id>
      <timestamp>2026-09-10T09:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="384" sha1="rwsts77vgu6nl0g8pfo2a4yweyd2spf" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Aks645}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>rwsts77vgu6nl0g8pfo2a4yweyd2spf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwas church of the Nazarene</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187224</id>
    <revision>
      <id>1427867</id>
      <timestamp>2026-09-10T10:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1427867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="408" sha1="2hq40ta1op4vrgxvditw5qs4jk9lvzy" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Vishwas church of the Nazarene}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೦೭, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>2hq40ta1op4vrgxvditw5qs4jk9lvzy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Userlinks</title>
    <ns>10</ns>
    <id>187225</id>
    <revision>
      <id>1427869</id>
      <timestamp>2026-09-10T10:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[User:{{{1|Example}}}|{{{1|Example}}}]]&lt;!-- --&gt;&amp;nbsp;([[User talk:{{{1|Example}}}|{{int:sp-contributions-talk}}]]&amp;nbsp;&lt;!-- --&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:Contributions/{{{1|Example}}}|{{int:contribslink}}]]&amp;nbsp;&lt;!-- --&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:DeletedContributions/{{{1|Example}}}|{{lc:{{int:deletedcontributions}}}}]]&amp;nbsp;&lt;!-- --&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:Log/{{{1|Example}}}|{{lc:{{int:log}}}}]]&amp;nbsp;&lt;!-- --&gt;&lt;small&gt;•&lt;...</comment>
      <origin>1427869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1479" sha1="2k064s2dqvp213dwr13y8ykyra4gyt0" xml:space="preserve">&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[User:{{{1|Example}}}|{{{1|Example}}}]]&lt;!--
--&gt;&amp;nbsp;([[User talk:{{{1|Example}}}|{{int:sp-contributions-talk}}]]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:Contributions/{{{1|Example}}}|{{int:contribslink}}]]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:DeletedContributions/{{{1|Example}}}|{{lc:{{int:deletedcontributions}}}}]]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:Log/{{{1|Example}}}|{{lc:{{int:log}}}}]]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[{{fullurl:Special:Log/block|page=User:{{urlencode:{{{1|Example}}}}}}} &lt;span style=&quot;color:var(--color-progressive--active, #002bb8)&quot;&gt;{{int:sp-contributions-blocklog}}&lt;/span&gt;]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[{{fullurl:Special:AbuseLog|wpSearchUser={{urlencode:{{{1|Example}}}}}}} &lt;span style=&quot;color:var(--color-progressive--active, #002bb8)&quot;&gt;{{int:abusefilter-log-linkoncontribs}}&lt;/span&gt;]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[Special:CentralAuth/{{{1|Example}}}|CentralAuth]]&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&lt;small&gt;•&lt;/small&gt;&amp;nbsp;[[toollabs:meta/stalktoy/{{urlencode:{{{1|Example}}}}}|&lt;span style=&quot;color:var(--color-progressive--active, #002bb8)&quot;&gt;stalktoy&lt;/span&gt;]])&amp;nbsp;&lt;!--
--&gt;&amp;nbsp;&lt;small&gt;''{{int:group-bureaucrat}}:&amp;nbsp;[{{fullurl:Special:UserRights|user={{urlencode:{{{1|Example}}}}}&amp;user-reason={{urlencode:[[{{FULLPAGENAME}}]]}}}} &lt;span style=&quot;color:var(--color-progressive--active, #002bb8)&quot;&gt;{{int:sp-contributions-userrights}}.&lt;/span&gt;]''&lt;/small&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2k064s2dqvp213dwr13y8ykyra4gyt0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>