ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>818</id>
    <revision>
      <id>1428269</id>
      <parentid>1428119</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಚರ್ಚೆ */</comment>
      <origin>1428269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16278" sha1="ce8e1ctlqoc7kz9n7k1c7yvvgk38zac" xml:space="preserve">{{ನಿರ್ವಾಹಕ_ಮನವಿ_ಪುಟ/ಆರ್ಕೈವ್/HEADER}}

'''ನಿರ್ವಾಹಕ ಮನವಿ ಪುಟ''' ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸುವ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಮನವಿ ಮಾಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಪುಟ. ಸದಸ್ಯರ ಸಲಹೆ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ನಿಯಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ನಿಯಮಗಳು==
ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಯಾವುವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅನ್ನು ಸೇರುವ ಸಂಪಾದಕರು ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಧಿಕೃತ ಮುಖವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಇತರ ಸಂಪಾದಕರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ, ತಾಳ್ಮೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ಧಾರಶೀಲತೆಯನ್ನು ತೋರುವವರಾಗಿರಬೇಕು. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ನೋಂದಾಯಿತರಾಗುವ ಸದಸ್ಯರು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕು (ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾಗುವಷ್ಟು ಸಮಯ). ಕನಿಷ್ಟ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಕಷ್ಟು ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ನೀವು ಸ್ವತಃ ನಿಮ್ಮನ್ನೇ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮೀರುವಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಕನಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ:
[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Requests_for_adminship/Standards ಆಂಗ್ಲ ಪುಟ]

ನೋಂದಾವಣೆಗಳು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ - ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಈ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ.೮೦ ಬೆಂಬಲ ಯಾವುದೇ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಅದನ್ನು ಆದರಿಸಲಾಗುವುದು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯ ಸಾಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಏಳು ದಿನಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬಹುದು. ಯಾವುದಾದರೂ ನೋಂದಾವಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸಿಗದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡರೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ನೋಂದಾವಣೆ ತಿರಸ್ಕೃತವಾದರೆ, ಮತ್ತೆ ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವುದೆಂದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯಾವುದೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ '''&lt;code&gt;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಚರ್ಚೆ&lt;/code&gt;''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ನೀವು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಆ ನೋಂದಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ - ಮತಗಳ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ: &lt;code&gt;(ಪರ/ವಿರೋಧ/ತಟಸ್ಥ)&lt;/code&gt;.

ಅನಾಮಧೇಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಚಲಾವಣೆ, ಸ್ವ-ನೋಂದಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅನ್ಯರ ನೋಂದಾವಣೆ - ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಾರರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಹುದು. 

ಯಾರನ್ನಾದರು ನಿರ್ವಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಲು:
* ನೀವು ಯಾರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೀರೋ ಅವರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿರಿ.
* ಈ ಪುಟವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಲೇಖವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ:
** &lt;nowiki&gt;=== [[User:ಸದಸ್ಯ | ಸದಸ್ಯ]] === &lt;/nowiki&gt; '''ಸದಸ್ಯ''' ಎಂಬುದರ ಬದಲಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸದಸ್ಯರ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್ ಇರಬೇಕು.
* ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಈ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಲು ಏಕೆ ಸೂಕ್ತರು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ.

ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರ ನೋಂದಾವಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೋಂದಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ನಿರ್ವಾಹಕರಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.

== ನಿರ್ವಾಹಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Administrator ==

=== [[User:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] (sysop rights/admin rights)===
* {{Userlinks|Gopala Krishna A}}
ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/Gopala_Krishna_A|ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ]]. ನಿರ್ವಾಹಕರಾದ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಪುಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ತರ್ಜುಮೆ/ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ಮುಂದುವರಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೫, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
# {{ss|Thanks for re-applying for Admin role}}--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೦೯:೦೬, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
# {{ss|ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಾಗತ}}-- [[ಸದಸ್ಯ:Mahaveer Indra|ಮಹಾವೀರ ಇಂದ್ರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Mahaveer Indra|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೧೭, ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]===
* {{Userlinks|Santhosh Notagar99}}
ನಾನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳ ರಚನೆ, ಸುಧಾರಣೆ, ಸಮುದಾಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು, ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಆಯೋಜಕ ಹಾಗೂ ತೀರ್ಪುಗಾರನಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಕಿ ಕ್ಲಬ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾನು Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಹೊಸ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಭಾಷಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಅಗತ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ನಾನು ನಿರ್ವಾಹಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ನನಗೆ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಒಮ್ಮತವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಈ ಉಪಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
==== ಚರ್ಚೆ ====
# {{ss|Considering outreach works done by user and provided valid use case for getting admin rights, and valuable addition to administrative team on Kannada wikipedia}}--&lt;span style=&quot;text-shadow: 0 0 8px silver;  padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue;   border-radius: 5px;&quot;&gt;[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|&lt;big&gt;✉&lt;/big&gt;]] · [[Special:Contributions/A826|&lt;big&gt; ©&lt;/big&gt;]]&lt;/span&gt; ೧೯:೧೭, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
#{{ss|In recognition of the user’s extensive outreach work, demonstrated need for administrative permissions, and the valuable contribution he can make to the administrative team of Kannada Wikipedia.}}&lt;span style=&quot;display:inline-block; padding:5px 14px; background:#FFD700; border-radius:20px; box-shadow:0 2px 6px #999;&quot;&gt;[[User:Hariprasad Shetty10|&lt;span style=&quot;color:#6A0DAD; font-weight:bold;&quot;&gt;❖ Hariprasad Shetty10 ❖&lt;/span&gt;]] · [[User talk:Hariprasad Shetty10|&lt;span style=&quot;color:#6A0DAD;&quot;&gt;✉&lt;/span&gt;]] &lt;/span&gt; ೧೦:೪೩, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
# {{ss| ಸಂತೋಷ್ ಅವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ವಿಕಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇನೆ.}} --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೮, ೧೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

# {{ss|Positive-For the recognising work carried throughtout, he will be a good choice for the administrative team. }} --[[ಸದಸ್ಯ:Reema Jalihal|Reema Jalihal]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Reema Jalihal|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೯, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)

== ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ನೊಂದಾವಣೆಗಳು / Nominations for Bureaucrat==


[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]]</text>
      <sha1>ce8e1ctlqoc7kz9n7k1c7yvvgk38zac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ.ಜೆ.ಜೇಸುದಾಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4980</id>
    <revision>
      <id>1428256</id>
      <parentid>1383255</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190311" sha1="dkzjizh28jvgg92e01piugph3jpmh64" xml:space="preserve">{{databox}}
{{Infobox person
| name             = ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್
| image            = K.J Yesudas.JPG
| caption          = ಜೂನ್ 2011ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್
| birth_name       = ಕಟ್ಟಸ್ಸೇರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಯೇಸುದಾಸ್
| birth_date       = {{birth date and age|1940|01|10|df=y}}
| birth_place      = [[ಫೋರ್ಟ್ ಕೊಚ್ಚಿ]], [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ]]&lt;br&gt;(ಇಂದಿನ [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ)
| other_names      = ಗಾನಗಂಧರ್ವನ್
| education       = [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜು]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]
| occupation       = {{hlist|ಗಾಯಕ|ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ|ಸಂಗೀತ ನಿರ್ಮಾಪಕ}}
| years_active     = 1961–ಪ್ರಸ್ತುತ
| spouse           = {{marriage|ಪ್ರಭಾ|1970}}
| children         = 3, [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್]] ಸೇರಿದಂತೆ
| awards           = [[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಪಡೆದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ|ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ]]
| honours          = {{plainlist|
* [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (1975)
* [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (2002)
* [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (2017)
}}
| website          =
| module           = {{Infobox musical artist
| embed=yes
| background = solo_singer
| genre = {{flat list|
* [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]]
* [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]]
* [[ಫಿಲ್ಮಿ]]
}}
| instrument = ಗಾಯನ
| label = {{flat list|
* [[ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್|ತರಂಗಿಣಿ]]
* [[ಸಾರೆಗಾಮಾ|ಹಿಸ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ವಾಯ್ಸ್]]}}
}}
| signature        = K. J. Yesudas signature.svg
| honorific_suffix =
}}
'''ಕಟ್ಟಸ್ಸೇರಿ ಜೋಸೆಫ್ ಯೇಸುದಾಸ್''' ([[Help:IPA/Malayalam|/jeːʃud̪aːs/]]; 10 ಜನವರಿ 1940 ರಂದು ಜನನ) ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ|ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತದ]] ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ&lt;ref name=&quot;hindu_jan10&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article78427.ece|title=Music legend Yesudas turns 70|date=10 January 2010|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=8 January 2011|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303195202/http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article78427.ece|archive-date=3 March 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rediff_2001&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2001/may/07yesu.htm|title='I don't sing trendy music'|publisher=[[Rediff]]|access-date=6 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080225021305/http://www.rediff.com/entertai/2001/may/07yesu.htm|archive-date=25 February 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ [[ಕೇರಳ]]ದಿಂದ ಬಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Rajadhyaksha |first1=Ashish |url=https://books.google.com/books?id=SLkABAAAQBAJ&amp;pg=PA240 |title=Encyclopedia of Indian Cinema |last2=Willemen |first2=Paul |date=10 July 2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-94318-9 |pages=240 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 May 2010|title=An icon's music and musings|url=https://www.deccanherald.com/opinion/right-in-the-middle/an-icons-music-and-musings-66416.html|access-date=13 July 2021|website=Deccan Herald|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Sivapriyan |first=ETB |date=25 September 2020 |title=S P Balasubrahmanyam and wife performed 'padha pooja' on Yesudas |url=https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/s-p-balasubrahmanyam-and-wife-performed-padha-pooja-on-yesudas-892941.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929131225/https://www.deccanherald.com/entertainment/entertainment-news/s-p-balasubrahmanyam-and-wife-performed-padha-pooja-on-yesudas-892941.html |archive-date=29 September 2020 |website=[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]]}}&lt;/ref&gt; ಆರು ದಶಕಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಮಲಯಾಳಂ]], [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]], [[ತುಳು ಭಾಷೆ|ತುಳು]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆ|ಒಡಿಯಾ]],&lt;ref&gt;{{Cite web|title=K.J Yesudas all odia songs|url=https://gaana.com/artist/k-j-yesudas/odia-songs}}&lt;/ref&gt; [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]], [[ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆ|ಮರಾಠಿ]] ಹಾಗೂ [[ಅರಾಬಿಕ್]], ಇಂಗ್ಲಿಷ್, [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]], ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ [[ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳು|ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ]] 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;radioandmusic.com&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award#|title=Yesudas receives CNN-IBN 'Indian of the Year' award|date=17 December 2011|access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313022001/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award|archive-date=13 March 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu_feb01&quot;&gt;{{Cite news |last=Kurian |first=Sangeeth |date=3 September 2002 |title=Those magical moments... |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/those-magical-moments/article28380148.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131042021/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/those-magical-moments/article28380148.ece |archive-date=31 January 2021 |access-date=31 January 2021 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu_sep02&quot;&gt;{{Cite news |last=Padmanabhan |first=Savitha |date=8 February 2001 |title=Life devoted to music |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url=http://www.hinduonnet.com/2001/02/08/stories/09080706.htm |url-status=usurped |access-date=19 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091029163613/http://www.hinduonnet.com/2001/02/08/stories/09080706.htm |archive-date=29 October 2009}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಮಧುರವಾದ, ಅಲೌಕಿಕ ಧ್ವನಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರನ್ನು '''ಗಾನಗಂಧರ್ವನ್''' ({{translation}} ದಿವ್ಯ ಗಾಯಕ) ಎಂಬ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;tbi&quot;&gt;{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=10 January 2020 |title=Here is Why KJ Yesudas is Known as 'Celestial Singer' |url=https://www.thebetterindia.com/208934/kj-yesudas-greatest-singer-malayalam-tamil-hindi-telugu-illaiyaraja-ar-rahman-india-nor41/ |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಬೆಟರ್ ಇಂಡಿಯಾ]] |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804234741/https://www.thebetterindia.com/208934/kj-yesudas-greatest-singer-malayalam-tamil-hindi-telugu-illaiyaraja-ar-rahman-india-nor41/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 2024 |title=Legendary singer K.J. Yesudas turns 84 |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/legendary-singer-kj-yesudas-turns-84/article67726865.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20240110123006/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/legendary-singer-kj-yesudas-turns-84/article67726865.ece |archive-date=10 January 2024 |access-date=26 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 16 ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=നായർ |first=അനീഷ് |date=10 January 2020 |title=അര നൂറ്റാണ്ടിനിടെ ഗാനഗന്ധർവൻ എത്ര പാട്ടുകൾ പാടിയിട്ടുണ്ടാവും? |newspaper=Malayala Manorama |url=https://www.manoramaonline.com/music/indepth/k-j-yesudas-birthday/2020/01/10/k-j-yesudas-favourite-songs-list.html |access-date=13 July 2021}}&lt;/ref&gt; ಅವರು 1970 ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು.

ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಎಂಟು ಬಾರಿ,&lt;ref name=&quot;record&quot;&gt;{{Cite news |last=Kumar |first=P. K. Ajith |date=14 April 2018 |title=A record most melodious for this singing legend |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt; [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]] ಐದು ಬಾರಿ, ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]], ತಮಿಳುನಾಡು, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 36 ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;hindu_jan10&quot; /&gt; ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ 1975 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]],&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/padma-vibhushan-is-another-stepping-stone-for-k-j-yesudas/articleshow/56789500.cms|title=Padma Vibhushan is another stepping stone for K J Yesudas|website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]|date=26 January 2017 |access-date=28 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620030709/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/padma-vibhushan-is-another-stepping-stone-for-k-j-yesudas/articleshow/56789500.cms|archive-date=20 June 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]], ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ]] [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಭಾರತೀಯ ಗೌರವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]) ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=300 |title=Padma Bhushan Awardees&amp;nbsp;– Padma Awards&amp;nbsp;– My India, My Pride |publisher=India.gov.in |access-date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010010826/http://india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=300 |archive-date=10 October 2012 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 2002 ರಲ್ಲಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ|ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ]] ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವವಾದ [[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಯೇಸುದಾಸ್ [[ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ [[ಎವಿಎಂ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್|ಎವಿಎಂ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 16 ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2006/12/01/stories/2006120100400200.htm |title=One for the records |date=1 December 2006 |access-date=1 May 2010 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418081649/http://www.hindu.com/fr/2006/12/01/stories/2006120100400200.htm |archive-date=18 April 2010 |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ==
ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಕೊಚ್ಚಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಜೋಸೆಫ್]] ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಮತ್ತು ರಂಗ ನಟರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;tbi&quot; /&gt; ಯೇಸುದಾಸ್ ಏಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು, ಪುಷ್ಪ ಎಂಬ ಅಕ್ಕ, ಮತ್ತು ಆಂಟನಿ (ಆಂಟಪ್ಪನ್), ಬಾಬು, ಮಣಿ, ಜಸ್ಟಿನ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ತಮ್ಮಂದಿರು ಮತ್ತು ಜಯಮ್ಮ ಎಂಬ ತಂಗಿ ಇದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=10 January 2020 |title=KJ Yesudas: A name that spells melody |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=4 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204175059/https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |url-status=live |last1=Nagarajan |first1=Saraswathy |last2=M |first2=Athira |last3=Pradeep |first3=K. }}&lt;/ref&gt; ಈ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿ, ಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಜ್ವರದಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಸ್ಟಿನ್ 62 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 2020 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.

ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಜೋಸೆಫ್ ಅವರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ಸಂಗೀತಗಾರ ಕುಂಜನ್ ವೇಲು ಭಾಗವತರ್ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಗುರುವಾಗಿದ್ದರು. ಕುಂಜನ್ ವೇಲು ಅವರು ನಾದಸ್ವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಟಿ. ಎನ್. ರಾಜರತ್ನಂ ಪಿಳ್ಳೈ]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು [[ಆರ್ಎಲ್ವಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲಾ ಕಾಲೇಜು|ಆರ್. ಎಲ್. ವಿ. ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ತ್ರಿಪ್ಪುಣಿತ್ತುರ]] ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ''ಗಾನಭೂಷಣಂ'' ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು [[ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಸಂಗೀತ ಕಾಲೇಜು]], [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] ಮಾಂತ್ರಿಕರಾದ ಕೆ. ಆರ್. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು [[ಸೆಮ್ಮಂಗುಡಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅಯ್ಯರ್]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಆದರೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ, ಅವರು ವೆಚೂರ್ ಹರಿಹರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯ ಅಯ್ಯರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರು [[ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತರ್]] ಅವರಿಂದ ಸುಧಾರಿತ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 2018 |title=With 70,000 songs to his credit, legendary singer Yesudas turns 78 |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2018/01/10/legendary-singer-yesudas-turns-78.html |access-date=14 November 2020 |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]] |archive-date=14 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114110818/https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2018/01/10/legendary-singer-yesudas-turns-78.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 1970 ರಂದು [[ಮಲ್ಲಪಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=This voice is my life's greatest fortune: Prabha Yesudas |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/music/2020/01/10/yesudas-birthday-special-note-wife-prabha.html |website=Malayala Manorama |publisher=Onmanorama |access-date=6 October 2023}}&lt;/ref&gt;

2021 ರಲ್ಲಿ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ 60 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soman |first=Sandhya |date=9 September 2011 |title=Book on Yesudas tracks the men who made the star |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Book-on-Yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |access-date=14 November 2020 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030200112/https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Book-on-Yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==ವೃತ್ತಿಜೀವನ==

===ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ: 1960ರ ದಶಕ===
[[File:Onvk2.JPG|thumb|250px|left|ಕವಿ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ [[ಒ. ಎನ್. ವಿ. ಕುರುಪ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯೇಸುದಾಸ್]]
ಯೇಸುದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀತೆ ''ಜಾತಿ ಭೇದಂ ಮತ ದ್ವೇಷಂ'' (ಸಂಗೀತ: [[ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]]) ಅನ್ನು 14 ನವೆಂಬರ್ 1961 ರಂದು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಾವು ಹಾಡಿದ ಆ ನಾಲ್ಕು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಾಯಕನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶೀರ್ವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಬರೆದವರು ಕೇರಳದ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಂತ-ಕವಿ-ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾದ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು. ಚಿತ್ರ [[ಕಾಲ್ಪಡುಕಲ್]] (1962), [[ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಾಯಕರಾದ [[ಪಿ. ಲೀಲಾ]], [[ಶಾಂತಾ ಪಿ. ನಾಯರ್]], [[ಕೆ. ಪಿ. ಉದಯಭಾನು]], [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮುಂತಾದವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್]] ಮತ್ತು ನಂಬಿಯತ್ ಅವರಂತಹ ಗೀತರಚನೆಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಕವಿ [[ಕುಮಾರನ್ ಆಶಾನ್]] ಅವರ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. 
ಆರಂಭದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಆ ಕಾಲದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಎಂ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್]], [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]], [[ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ]], [[ಬಿಆರ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್]], [[ಎಂ. ಎಸ್. ಬಾಬುರಾಜ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅವರ [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;rediff_2001&quot; /&gt;

[[ಭಾರ್ಯಾ (1962 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾರ್ಯಾ]] ( ಸಂಗೀತ [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ [[ವಯಲಾರ್ ರಾಮವರ್ಮ]]) ಎಂಬ ಹಿಟ್ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1967 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಪಿ.ವೇಣು]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ [[ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಎಂ.ಎಸ್.ಬಾಬುರಾಜ್ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ಮೊದಲು [[ಬೊಮ್ಮೈ (1964 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೊಮ್ಮೈ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ]] ಹಾಡಿದರು (ಸಂಗೀತ: [[ಎಸ್. ಬಾಲಚಂದರ್]]), ಆದರೆ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ [[ಕೊಂಜುಮ್ ಕುಮಾರಿ]] (ಸಂಗೀತ: ವೇದ). 1965 ರಲ್ಲಿ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ [[ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್]]ನ ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಹಾಡನ್ನೂ ಹಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;stateofkerala.in&quot; /&gt; ಸಲಿಲ್, ಯೇಸುದಾಸ್ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೇಮ್ ನಜೀರ್]] ಅವರ ತ್ರಿವಳಿ 1970 ರ ದಶಕದ ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.

ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಕೇರಳದ ಪುಲಮಂತೋಳ್ ಮೂಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;Reliable independent source&lt;/ref&gt;

1970 ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;stateofkerala.in&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.stateofkerala.in/news/k%20j%20yesudas%20the%20indian%20play%20back%20singing%20legend.php |title=CDR K J YESUDAS THE INDIAN PLAYBACK SINGING LEGEND'S RAGS TO RICHES |publisher=stateofkerala.in |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111205230708/http://www.stateofkerala.in/news/k%20j%20yesudas%20the%20indian%20play%20back%20singing%20legend.php |archive-date= 5 December 2011 }}&lt;/ref&gt;

===ಬಾಲಿವುಡ್: 1970ರ ದಶಕ===
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಶಕ ಹಾಡಿದ ನಂತರ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅವರು ಹಾಡಿದ ಮೊದಲ ಹಿಂದಿ ಗೀತೆ ''ಜೈ ಜವಾನ್ ಜೈ ಕಿಸಾನ್'' (1971) ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ''[[ಛೋಟಿ ಸಿ ಬಾತ್]]'' ಆಗಿತ್ತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು &quot;ಜಾನೆಮನ್ ಜಾನೆಮನ್&quot; ನಂತಹ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರು. ಅವರು [[ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]], [[ಅಮೋಲ್ ಪಾಲೇಕರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಿತೇಂದ್ರ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಿಗೆ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]], [[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]], [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಹೂರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್|ಖಯ್ಯಾಮ್]], [[ರಾಜ್ ಕಮಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸಲಿಲ್ ಚೌಧರಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಜರಾಮರ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಿಂದಿ ಹಾಡುಗಳು 1976 ರ ಚಿತ್ರ ''[[ಚಿತ್ಚೋರ್]]'' ನಲ್ಲಿವೆ, ಇದಕ್ಕೆ [[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]] ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

14 ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಂದು, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]]ದಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ &quot;ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ ಪೀಸ್&quot; ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ &quot;ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ&quot; ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಹೊಸ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಉದಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ [[ಲಿಯೋನೆಲ್ ರಿಚಿ]], [[ರೇ ಚಾರ್ಲ್ಸ್]], [[ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಕ್ಯಾಬಲ್ಲೆ]], ಮತ್ತು [[ಝುಬಿನ್ ಮೆಹ್ತಾ]] ಮುಂತಾದ ಕಲಾವಿದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.asianetindia.com/news/kj-yesudas-completes-50-glorious-years-singer_300940.html |title=KJ Yesudas completes 50 glorious years as singer |publisher=Asianet india |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120124040600/http://www.asianetindia.com/news/kj-yesudas-completes-50-glorious-years-singer_300940.html |archive-date=24 January 2012 }}&lt;/ref&gt;

2001 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಅಹಿಂಸಾ'' ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ನವ-ಯುಗದ ಸಂಗೀತ|ನವ-ಯುಗ]] ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಿಶ್ರ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/2001/02/19/stories/09190704.htm |title=Ahimsa Album |publisher=Hinduonnet.com |date=19 February 2001 |access-date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210180308/http://www.hinduonnet.com/2001/02/19/stories/09190704.htm |archive-date=10 December 2006 |url-status=usurped}}&lt;/ref&gt; ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ]] ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಅರಾಬಿಕ್]] ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Vineet Pillai |url=http://www.indien-netzwerk.de/navigation/ereignisse/artikel/yesudas/yesudas_interview-eng.htm |title=Exclusive&amp;nbsp;– Interview with Yesudas on 15th November 2003 |publisher=Indien-netzwerk.de |date=15 November 2003 |access-date=1 May 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531061214/http://www.indien-netzwerk.de/navigation/ereignisse/artikel/yesudas/yesudas_interview-eng.htm |archive-date=31 May 2010 }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

2009 ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ 'ಸಂಗೀತ ಫಾರ್ ಪೀಸ್' ಎಂಬ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2009/yesudas-musical-campaign-peace-130109.html |title=Yesudas' Musical Campaign for peace |date=13 January 2009 |publisher=Oneindia |access-date=9 January 2012 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112833/https://www.filmibeat.com/malayalam/news/2009/yesudas-musical-campaign-peace-130109.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 'ಶಾಂತಿ ಸಂಗೀತ ಯಾತ್ರೆ'ಯ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು [[ಹೇಮಂತ್ ಕರ್ಕರೆ]] ಅವರ ಪತ್ನಿ ಕವಿತಾ ಕರ್ಕರೆ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ದೀವಟಿಗೆಯನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;hindu_jan12&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm |title=Tributes paid to Hemant Karkare |date=12 January 2009 |access-date=1 May 2010 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103205714/http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm |archive-date=3 November 2012 |work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಸೂರ್ಯ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ 36 ವರ್ಷಗಳ ಸೂರ್ಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ 36 ಬಾರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thiraseela.com/main/specialStories.php?id=472|title=Gaanagandharvan graces the Soorya festival for the 36th time|website=thiraseela.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630110641/http://thiraseela.com/main/specialStories.php?id=472|archive-date=30 June 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳು==
ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 1970 ರಿಂದ ಪ್ರಭಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ, ವಿನೋದ್ (ಜ. 1977), [[ವಿಜಯ್ ಯೇಸುದಾಸ್|ವಿಜಯ್]] (ಜ. 1979) ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ್ (ಜ. 1981). ಅವರ ಎರಡನೇ ಮಗ ವಿಜಯ್ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದು, 2007, 2012 ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nritoday.net/movies-a-music/336-kj-yesudas-singer-with-a-golden-voice |title=Dr. KJ Yesudas: Singer with a Golden Voice |author=Ajay Gosh |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222062233/http://www.nritoday.net/movies-a-music/336-kj-yesudas-singer-with-a-golden-voice |archive-date=22 February 2014 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ram Nath Kovind presenting the Rajat Kamal Award to Padma Vibhushan Dr. K.J. Yesudas (Best Male Playback Singer) for the film VISWASAPOORVAM MANSOOR (Malayalam), at the 65th National Film Awards Function, in New Delhi.JPG|250px|thumbnail|left|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ರಜತ್ ಕಮಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]]
[[ನಾರಾಯಣ ಗುರು|ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು]] ಅವರ &quot;ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರು&quot; ಎಂಬ ಸಂದೇಶವು ಯುವ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಹಮಾನವರೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲೂ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಾಯಕರಿದ್ದರು. [[ಮೊಹಮ್ಮದ್ ರಫಿ]], [[ಚೆಂಬೈ|ಚೆಂಬೈ ವೈದ್ಯನಾಥ ಭಾಗವತರ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳಂಪಲ್ಲಿ ಬಾಲಮುರಳಿಕೃಷ್ಣ|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುವವರು.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |title='I do not sing trendy music': Yesudas |work=Rediff.com |date=7 May 2001 |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601053019/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |archive-date=1 June 2010 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
ಯೇಸುದಾಸ್ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕೊಲ್ಲೂರು, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕೊಲ್ಲೂರಿನ]] [[ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ|ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜ್ಞಾನ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳ ದೇವತೆಯಾದ [[ಸರಸ್ವತಿ|ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ]] ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. 2000 ರಲ್ಲಿ ಅವರ 60 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದಂದು ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲೂರು ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾನುವಾರ, 10 ಜನವರಿ 2010 ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ 70 ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು (ಸಪ್ತತಿ) ಕೊಲ್ಲೂರು ಶ್ರೀ ಮೂಕಾಂಬಿಕಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಂಗೀತಾರ್ಚನ' (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಕ್ತಿ ಗೀತೆಗಳು) ದೊಂದಿಗೆ, ದೇವಿ ಮೂಕಾಂಬಿಕೆಯ ಮುಂದೆ 70 ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಿದರು. ಸಂಗೀತಾರ್ಚನೆಯು ತ್ಯಾಗರಾಜರ ಕೃತಿಗಳ &quot;ಪಂಚರತ್ನ ಗಾಯನ&quot; ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾರಂಭ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. [[ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ]] ಕೇರಳದಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಸಂಗೀತಾರ್ಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು &quot;ಹರಿವರಾಸನಂ&quot; ಎಂಬ ಹಿಟ್ ಹಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಯ್ಯಪ್ಪನಿಗೆ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://jaimusiconline.com |title=Gandharva of songs : K.J Yesudas celebrates 70th birthday |publisher=Non Resident Kerala Associations |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181227012349/http://jaimusiconline.com/ |archive-date=27 December 2018 |url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/k-j-yesudas-birthday-190109.html |archive-url=https://archive.today/20120711072431/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/k-j-yesudas-birthday-190109.html |url-status=dead |archive-date=11 July 2012 |title=Yesudas celebrated Birthday at Kollur |publisher=Oneindia Entertainment |date=19 January 2009 |access-date=1 May 2010 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu_jan10&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newindianexpress.com/states/karnataka/article220681.ece |title=Yesudas celebrates 70th birthday in Kollur |publisher=The New Indian Express |date=11 January 2010 |access-date=1 May 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307180546/http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/article220681.ece |archive-date=7 March 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2002 ರಲ್ಲಿ, [[ಮರಡ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಿರಿಯ ಕವಿ [[ಸುಗತಕುಮಾರಿ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತರಗತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. [[ಶಬರಿಮಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಪಠಿಸುವ [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಸಂಗೀತ ರೂಪಾಂತರವಾದ [[ಹರಿವರಾಸನಂ]] ಅನ್ನು ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರಿಂದ ಈ ಹಾಡಿನ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆಗಳಿದ್ದರೂ, [[ಶಬರಿಮಲೆ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ [[ಹರಿವರಾಸನಂ]]ಗಾಗಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;hindu_jan10&quot; /&gt;

==ಸಂಗೀತ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆ==
1980 ರಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]]ನಲ್ಲಿ [[ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್|ತರಂಗಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1992 ರಲ್ಲಿ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು [[ಚೆನ್ನೈ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ತರಂಗಿಣಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮತ್ತು ತರಂಗಿಣಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಮಲಯಾಳಂ ಚಲನಚಿತ್ರ]] ಗೀತೆಗಳ ಆಡಿಯೋ ಕ್ಯಾಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಟೀರಿಯೋದಲ್ಲಿ ತಂದಿತು. ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂಪನಿಯು ಚೆನ್ನೈನ ಸ್ಟುಡಿಯೋ27 ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮಿಶ್ರಣ ಸ್ಟುಡಿಯೋವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸ್ಟುಡಿಯೋವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ಕಚೇರಿಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--k--j--yesudas-4.php|title=Dr. K. J. Yesudas|publisher=keralatourism.org|access-date=18 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100601083704/http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--k--j--yesudas-4.php|archive-date=1 June 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು 1975 ರಲ್ಲಿ ತರಂಗಣಿಸರಿ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶಾಲೆಯು [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ. 1955 ರ [[ಟ್ರಾವಂಕೂರ್-ಕೊಚ್ಚಿನ್]] ಸಾಹಿತ್ಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯಿದೆ 12 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತವಾದ ಒಂದು ಸಂಘದಿಂದ ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಎಡಪ್ಪಳಂಜಿಯಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Tharanganisari |url=https://tharanganisari.com/about-tharanganisari/ |access-date=2 August 2024 |website=Tharanganisari.com}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ಶನಿವಾರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಂಸೆ]] ತರಗತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಗತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 February 2009 |title=A singer of all kinds of bhajans |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2009/Feb/15/a-singer-of-all-kinds-of-bhajans-26027.html |access-date=2 August 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯೋಜಕ [[ಪೆರುಂಬಾವೂರ್ ಜಿ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ್]] 1976 ರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 January 2024 |title=80ന്റെ നിറവിൽ പെരുമ്പാവൂർ ജി രവീന്ദ്രനാഥ് |url=https://www-mathrubhumi-com.translate.goog/movies-music/features/80th-birthday-of-music-director-perumbavoor-g-raveendranath-1.9214019?_x_tr_sl=auto&amp;_x_tr_tl=en&amp;_x_tr_hl=en-US&amp;_x_tr_pto=wapp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620104328/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/80th-birthday-of-music-director-perumbavoor-g-raveendranath-1.9214019 |archive-date=20 June 2024 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}&lt;/ref&gt; ಶಾಲೆಯ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೆಂದರೆ ಸಂಯೋಜಕರಾದ [[ಮೋಹನ್ ಸಿತಾರ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kavu |first=Sweety |date=24 July 2020 |title=പത്തിന് പകരം നൂറ് തരുന്ന ദാസേട്ടന്‍; ഈശ്വരകൃപയാല്‍ മുപ്പതിലധികം കൊല്ലത്തെ സംഗീതജീവിതം സംതൃപ്തം |url=https://www-mathrubhumi-com.translate.goog/movies-music/features/interview-with-mohan-sithara-music-director-1.4925484?_x_tr_sl=auto&amp;_x_tr_tl=en&amp;_x_tr_hl=en-US&amp;_x_tr_pto=wapp |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718172636/https://www.mathrubhumi.com/movies-music/features/interview-with-mohan-sithara-music-director-1.4925484 |archive-date=18 July 2024 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}&lt;/ref&gt; ಮುರಳಿ ಸಿತಾರ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 July 2021 |title=Music director Murali Sithara, 66, found dead |url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/news/music-director-murali-sithara-66-found-dead-1.5823587 |access-date=2 August 2024 |website=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]]}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ಜಾನ್ ಆಂಟನಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 January 2017 |title=Interview with John Anthony |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/interview-with-john-anthony/articleshow/31032314.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705093519/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/Interview-with-John-Anthony/articleshow/31032314.cms |archive-date=5 July 2022 |access-date=2 August 2024 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು==

[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Dr. K.J. Yesudas, at the Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 13, 2017.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]]
ಯೇಸುದಾಸ್ 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]] (1975),&lt;ref name=PadmaShri&gt;{{cite web|title=Padma Shri Awardees|publisher=[[ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)|ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ]]|url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=1620|access-date=27 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204165547/http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=1620|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] (2002),&lt;ref name=PadmaBhushan&gt;{{cite web|title=Padma Bhushan Awardees|publisher=ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ|url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=320|access-date=27 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204165432/http://archive.india.gov.in/myindia/padmabhushan_awards_list1.php?start=320|archive-date=4 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]] (2017)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf |title=Padma Awards 2017 |access-date=25 January 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129231739/http://www.padmaawards.gov.in/PDFS/PadmaAwards-2017_25012017.pdf |archive-date=29 January 2017}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
* [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ 8 ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;ref name=&quot;record&quot; /&gt;
* [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ದಾಖಲೆಯ 25 ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2002) ಮತ್ತು [[ಸ್ವಾತಿ ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕಾರಂ]] (2010)
* [[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ 5 ಬಾರಿ, [[ಕಲೈಮಾಮಣಿ]] (1986)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&amp;year=|access-date=16 September 2020|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205010/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2025)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 September 2025 |title=TN govt announces Kalaimamani awards, Yesudas chosen for MS Subbulakshmi award |url=http://www.uniindia.com/tn-govt-announces-kalaimamani-awards-yesudas-chosen-for-ms-subbulakshmi-award/south/news/3588429.html |access-date=24 September 2025 |website=[[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಯುಎನ್ಐ]]}}&lt;/ref&gt;
* [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 4 ಬಾರಿ
* [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] 2 ಬಾರಿ ಮತ್ತು [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;ref name=&quot;raj&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html?fromNewsdog=1 |title=Singer Yesudas among 62 chosen for Karnataka Rajyotsava Award |website=[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ದಿ ವೀಕ್]] |access-date=13 August 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html?fromNewsdog=1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]],&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 May 2001 |title='I don't sing trendy music' |url=https://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |access-date=16 September 2020 |website=[[Rediff.com]] |archive-date=19 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619205218/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Brief History of the University |url=https://www.keralauniversity.ac.in/history |website=[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |access-date=8 November 2020 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043516/https://keralauniversity.ac.in/history |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇರಳ|ಎಂಜಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 May 2009 |title=Varsity confers honorary doctorate on CJI, Yesudas |url=https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |access-date=8 November 2020 |website=WebIndia123 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112900/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[ಆನಂದಲೋಕ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 1 ಬಾರಿ.
* [[ಸಂಗೀತ ಕಲಾಶಿಖಾಮಣಿ]], 2002 ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ* [[ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (2015) ಬೆಂಗಳೂರಿನ ''ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ'' ದಿಂದ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/saroji-devi-honours-yesudas-741466.html |title=Saroji Devi Honours Yesudas |date=12 April 2015 |access-date=9 August 2020 |archive-date=17 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/Saroji-Devi-Honours-Yesudas-741466.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* [[ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವರಾಲಯ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಮೂಲದ [[ಕೈರಳಿ ಟಿವಿ|ಕೈರಳಿ ಚಾನೆಲ್]] ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 2000 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ''ಗಂಧರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm|title=Swaralaya awards presented|date=20 January 2003|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=18 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100304221841/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm|archive-date=4 March 2010|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm|title=Swaralaya award for Shankar Mahadevan|date=16 December 2007|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|access-date=18 March 2010|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20080424081543/http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm|archive-date=24 April 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hindu_jan12&quot;/&gt;

=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ===
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 25em; text-align: left; font-size: 90%; vertical-align: middle;&quot;
|+ &lt;span style=&quot;font-size: 9pt&quot;&gt;[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:K.J .Yesudas.JPG|250px]]
|-
| colspan=3 |
{| class=&quot;collapsible collapsed&quot; width=100%
! colspan=3 style=&quot;background-color: #D9E8FF; text-align: center;&quot; | ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು
|
|- bgcolor=#D9E8FF
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''ಪ್ರಶಸ್ತಿ'''
| style=&quot;text-align:center; background: #cceecc; text-size:0.9em&quot; width=50| '''ಗೆಲುವು'''
| style=&quot;text-align:center; background: #ffccdd; text-size:0.9em&quot; width=50| '''ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ'''
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಅಮೃತ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|4}}
|{{nom|4}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|2}}
|{{nom|4}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ನಾಗರಿಕ ಗೌರವಗಳು
|{{won|3}}
|{{nom|3}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಸಿಎನ್ಎನ್ ಐಬಿಎನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]
|{{won|4}}
|{{nom|5}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|{{won|14}}
|{{nom|14}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|{{won|2}}
|{{nom|2}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಜೇಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|26}}
|{{nom|26}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|19}}
|{{nom|19}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|8}}
|{{nom|8}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|5}}
|{{nom|5}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ವನಿತಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|2}}
|{{nom|2}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]
|{{won|1}}
|{{nom|1}}
|-
|align=&quot;center&quot;|
;ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
|{{won|22}}
|{{nom|22}}
|}
|- bgcolor=#D9E8FF
|align=&quot;center&quot; colspan=&quot;3&quot;|
;ಒಟ್ಟು ಗೆಲುವು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
|-
|{{won|'''ಒಟ್ಟು'''}}
|{{won|'''500+'''}}
|{{nom|'''131'''}}
|}
[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]] ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ, ಲಘು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುವ ಬಹುಭಾಷಾ ಗಾಯಕ. ಅವರ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ. ಈ ಪುಟವು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

==ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು==
[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Vibhushan Award to Dr. K.J. Yesudas, at the Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 13, 2017.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಶ್ರೀ ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 13 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಕೆ.ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ]]
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಗೌರವ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:10%;&quot;| ಗೌರವಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| 1975
|[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]
|[[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name='padma'&gt;{{cite web |title=Padma Awardees |url=http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=esudas |access-date=2020-09-16 |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205026/http://www.dashboard-padmaawards.gov.in/?Name=esudas |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;padmalist&quot;&gt;{{Cite web |title=Padma Awards Directory (1954-2014) |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |access-date=2020-09-16 |website=[[ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)]] |archive-date=2021-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114171606/https://www.mha.gov.in/sites/default/files/Year_Wise_main_25042017_0.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 1986
|[[ಕಲೈಮಾಮಣಿ]]
|[[ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name='page6'&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205010/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=6&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 1989
|[[ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್]] ([[ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್|ಡಿ.ಲಿಟ್]])
|[[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name='page6' /&gt;&lt;ref name=&quot;rediff&quot;&gt;{{Cite web |date=2001-05-07 |title='I don't sing trendy music' |url=https://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |access-date=2020-09-16 |website=[[Rediff.com]] |archive-date=2017-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170619205218/http://www.rediff.com/movies/2001/may/07yesu.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 1993
|[[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ#ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ|ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|[[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;rediff&quot;/&gt;&lt;ref name='page5'&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=5&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205037/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=5&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2002
|[[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]]
|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name='padma'/&gt;&lt;ref name=&quot;padmalist&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;das&quot;&gt;{{Cite web |date=2020-01-09 |title=KJ Yesudas: A name that spells melody |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204175059/https://www.thehindu.com/entertainment/music/kj-yesudas-turns-80/article30522919.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2003
|ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (ಡಿ.ಲಿಟ್)
|[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-08-21 |title=KU to confer honorary doctorates on Narlikar, Kris Gopalakrishnan |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ku-to-confer-honorary-doctorates-on-narlikar-kris-gopalakrishnan/article29185917.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205013/https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ku-to-confer-honorary-doctorates-on-narlikar-kris-gopalakrishnan/article29185917.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Brief History of the University |url=https://www.keralauniversity.ac.in/history |website=[[ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] |access-date=2020-09-16 |archive-date=2020-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043516/https://keralauniversity.ac.in/history |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2009
|ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ (ಡಿ.ಲಿಟ್)
|[[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇರಳ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-05-19 |title=Varsity confers honorary doctorate on CJI, Yesudas |url=https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |access-date=2020-11-08 |website=WebIndia123 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112900/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20090519/1256889.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='page2'&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=2&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2020-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627114214/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=2&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2010
|[[ಸ್ವಾತಿ ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕಾರಂ]]
|[[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-01-29 |title=Swati Puraskaram for Yesudas |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/Swati-Puraskaram-for-Yesudas/article15537865.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2014
|ವಿಶೇಷ ಗೌರವ
|ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Kerala-Government-Presents-Special-Award-to-Yesudas/2014/09/11/article2426065.ece | title=Kerala Government Presents Special Award to Yesudas | publisher=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಪಿಟಿಐ]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=12 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140912014523/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Kerala-Government-Presents-Special-Award-to-Yesudas/2014/09/11/article2426065.ece | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-presents-special-award-to-yesudas-114091100815_1.html | title=Kerala Govt presents special award to Yesudas | publisher=[[ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಪಿಟಿಐ]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=12 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140912001531/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/kerala-govt-presents-special-award-to-yesudas-114091100815_1.html | url-status=live | agency=Press Trust of India }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.manoramanews.com/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&amp;contentId=17544435&amp;contentType=EDITORIAL&amp;programId=9958837 | title=Kerala Govt's special award presented to Yesudas | publisher=[[ಮನೋರಮಾ ನ್ಯೂಸ್]] | date=11 September 2014 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=27 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205025/https://www.manoramanews.com/home.html/cgi-bin/mmonline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=%40%40%40&amp;contentId=17544435&amp;contentType=EDITORIAL&amp;programId=9958837 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2017
|[[ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ]]
|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name='padma'/&gt;&lt;ref name=&quot;padmalist&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;das&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2017
|[[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]]
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref name=&quot;rajyotsava&quot;&gt;{{Cite web |date=2017-10-31 |title=Singer Yesudas among 62 chosen for Karnataka Rajyotsava Award |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ವೀಕ್ (ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ದಿ ವೀಕ್]] |archive-date=2021-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108174924/https://www.theweek.in/news/entertainment/padma-vibhushan-yesudas-among-sixty-two-chosen-for-rajyotsava-award.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rajyotsava Award Recipients |url=https://karnataka.gov.in/page/Awards/State%20Awards/Rajyotsava+Awards/en |access-date=2020-09-16 |website=[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]] |archive-date=2020-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615163256/https://karnataka.gov.in/page/Awards/State%20Awards/Rajyotsava+Awards/en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khajane |first=Muralidhara |date=2017-10-31 |title=Karnataka Rajyotsava Awards: Guha, Vaidehi, Yesudas among 62 recipients |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/rajyotsava-award-guha-vaidehi-yesudas-among-62-recipients/article19951993.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917005149/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/rajyotsava-award-guha-vaidehi-yesudas-among-62-recipients/article19951993.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| 2025
|[[ಎಂ. ಎಸ್. ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kesav |first=Anagha |date=September 24, 2025 |title=KJ Yesudas honoured with MS Subbulakshmi award, Sai Pallavi, Anirudh get Kalaimamani |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kj-yesudas-honoured-with-ms-subbulakshmi-award-sai-pallavi-anirudh-ravichander-sj-suryah-and-others-kalaimamani-tamil-nadu-government-2792384-2025-09-24 |access-date=September 24, 2025 |website=[[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=September 24, 2025 |title=TN govt announces Kalaimamani awards, Yesudas chosen for MS Subbulakshmi award |url=http://www.uniindia.com/tn-govt-announces-kalaimamani-awards-yesudas-chosen-for-ms-subbulakshmi-award/south/news/3588429.html |access-date=September 24, 2025 |website=[[ಯುನೈಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಯುಎನ್ಐ]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]==
[[File:Ram Nath Kovind presenting the Rajat Kamal Award to Padma Vibhushan Dr. K.J. Yesudas (Best Male Playback Singer) for the film VISWASAPOORVAM MANSOOR (Malayalam), at the 65th National Film Awards Function, in New Delhi.JPG|upright|thumb|300px|[[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] [[ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್]] ಅವರಿಂದ ತಮ್ಮ 8ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವ ಯೇಸುದಾಸ್]]

ಎಂಟು ಬಾರಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಭಾಷೆ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|1972
|''ಮನುಷ್ಯನ್ ಮಾತಂಗಳೇ''
|[[ಅಚ್ಚನುಂ ಬಾಪ್ಪಯುಂ]]
|rowspan=&quot;2&quot;|[[ಮಲಯಾಳಂ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=20th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/96_20thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725173838/https://dff.nic.in/images/Documents/96_20thNfacatalogue.pdf |archive-date=25 July 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=45}}&lt;/ref&gt;
|-
|1973
|''ಪದ್ಮತೀರ್ಥಮೇ ಉಣರು''
|[[ಗಾಯತ್ರಿ (1973 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಯತ್ರಿ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=21st National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/95_21stNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913130132/http://dff.nic.in/images/Documents/95_21stNfacatalogue.pdf |archive-date=13 September 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=19}}&lt;/ref&gt;
|-
|1976
|''ಗೋರಿ ತೇರಾ ಗಾಂವ್ ಬಡಾ ಪ್ಯಾರಾ''
|[[ಚಿತ್ಚೋರ್]]
|[[ಹಿಂದಿ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 April 2007 |title=The raga of friendship |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-raga-of-friendship/article2243471.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210222205604/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-raga-of-friendship/article2243471.ece |archive-date=22 February 2021 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|1982
|''ಆಕಾಶ ದೇಶಾನ ಆಷಾಢ ಮಾಸಾನ''
|[[ಮೇಘಸಂದೇಶಂ]]
|[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=30th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/87_30thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201206004205/http://dff.nic.in/images/Documents/87_30thNfacatalogue.pdf |archive-date=6 December 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=21}}&lt;/ref&gt;
|-
|1987
|''ಉಣ್ಣಿಕಳೇ ಒರು ಕಥಾ ಪರಯಾಂ''

|[[ಉಣ್ಣಿಕಳೇ ಒರು ಕಥಾ ಪರಯಾಂ]]

|rowspan=&quot;4&quot;|ಮಲಯಾಳಂ

|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=35th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/82_35thNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406152314/https://dff.nic.in/images/Documents/82_35thNfacatalogue.pdf |archive-date=6 April 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=36}}&lt;/ref&gt;

|-

|1991

|''[[ರಾಮಕಥ|ರಾಮಕಥಾ ಗಾನಾಲಯಂ]]''

|[[ಭಾರತಂ]]

|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=39th National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/78_39ndNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203071123/http://dff.nic.in/images/Documents/78_39ndNfacatalogue.pdf |archive-date=3 December 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=46}}&lt;/ref&gt;

|-

|1993
|''ಕ್ಷೀರಸಾಗರ ಶಯನ''

|[[ಸೋಪಾನಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸೋಪಾನಂ]]

|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=41st National Film Award Catalogue |url=https://dff.nic.in/images/Documents/76_41stNfacatalogue.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725173911/https://dff.nic.in/images/Documents/76_41stNfacatalogue.pdf |archive-date=25 July 2020 |website=[[ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] |page=43}}&lt;/ref&gt;

|-

|2017
|''ಪೋಯ್ಮರಂಜ ಕಾಲಂ''

|[[ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ವಂ ಮನ್ಸೂರ್]]

|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ajith Kumar |first=P. K. |date=14 April 2018 |title=A record most melodious for this singing legend |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109023609/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/a-record-most-melodious-for-this-singing-legend/article23543531.ece |archive-date=9 November 2020 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:15%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:5%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:20%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:20%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:5%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ}}
|-
|rowspan=&quot;32&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|1969
|''ಪೊಳ್‌ತಿಂಗಳ್ಕಲಾ''
|[[ಕುಮಾರ ಸಂಭವಂ]]
|rowspan=&quot;8&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1969 - 1980 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|1970
|rowspan=&quot;6&quot;|''ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳು''
|rowspan=&quot;6&quot;|''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು''
|-
|1971
|-
|1973
|-
|1974
|-
|1975
|-
|1976
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1977
|''ಶಂಕರ ದಿಗ್ವಿಜಯಂ''
|[[ಜಗದ್ಗುರು ಆದಿಶಂಕರನ್]]
|-
|''ನೀಲ ಜಲಾಶಯತ್ತಿಲ್''
|[[ಅಂಗೀಕಾರಂ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Malamel |first=Biju |title=കാത്തിരുന്നവർക്കു മുന്നിലേക്ക് യേശുദാസ് എത്തുമ്പോൾ സമയം രാത്രി 12; രണ്ടു പുരസ്കാരങ്ങൾ നേടിയ ആ പാട്ട് |trans-title=Story behind the song neela jalashayathil from the movie Angeekaaram |url=https://www.manoramaonline.com/music/features/2021/01/06/story-behind-the-song-neela-jalashayathil-from-the-movie-angeekaaram.html |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]] |language=ml |publication-date=6 January 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|1979
|''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ''
|[[ಊಳ್ಕಡಲ್|ಉಳ್ಕಡಲ್]]
|rowspan=&quot;4&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1969 - 1980 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1980
|''ಮನಸ್ಸೊರು ಮಾಂತ್ರಿಕ''
|[[ಮೇಳ (1980 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೇಳ]]
|-
|''ಮಿಳಿಯೋರಂ''
|[[ಮಂಜಿಲ್ ವಿರಿಂಜ ಪೂಕ್ಕಳ್]]
|-
|''ಪಾವಾಡ ವೇಣಂ''
|[[ಅಂಗಡಿ]]
|-
|1981
|rowspan=&quot;3&quot;|''ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳು''
|rowspan=&quot;3&quot;|''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು''
|rowspan=&quot;7&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1981 - 1990 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares2.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234213/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards2.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|1982
|-
|1983
|-
|1984
|''ಈ ಮರುಭೂವಿಲ್''
|ಸ್ವಂತಂ ಸರಿಕ
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|1985
|''ವಾಚಾಲಮಾಕುಂ ಮೌನಂ''
|[[ಅಂಬಾಡ ಞಾನೇ!]]
|-
|''ಅನುರಾಗಿಣಿ ಇತಾ ಎನ್''
|[[ಒರು ಕುಡಕೀಳಿಲ್]]
|-
|1986
|''ನೀರಾಡುವಾನ್''
|[[ನಖಕ್ಷತಂಗಳ್]]
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|1993
|''ರಾಪ್ಪಾಡಿ ಕೇಳುನ್ನುವೋ''
|[[ಆಕಾಶದೂತ್]]
|rowspan=&quot;11&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 1991 - 1999 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234157/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards3.htm |archive-date=3 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}&lt;/ref&gt;

|-

|''ಚಂದ್ರಕಾಂತಂ ಕೊಂಡು''

|[[ಪಥೇಯಂ]]

|-

|''ಮಧುರಂ ಜೀವಾಮೃತ''

|[[ಚೆಂಕೋಲ್]]

|-

|1994

|''ಸಾಮಜ ಸಂಚಾರಿಣಿ''

|[[ಪರಿಣಯಂ (1994 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪರಿಣಯಂ]]
|-

|rowspan=&quot;3&quot;|1995

|''ಪೊನ್ನಂಬಿಲಿ ಪೊಟ್ಟುಂತೊಟ್ಟು''

|[[ನಂ. 1 ಸ್ನೇಹತೀರಂ ಬೆಂಗಳೂರು ನಾರ್ತ್]]

|-

|''ಆತ್ಮಾವಿನ್ ಪುಸ್ತಕತಾಳಿಲ್''

|[[ಮಳಯೆತ್ತುಂ ಮುಂಪೆ]]

|-

|''ಜಪಮಾಯ್ ವೇಧಸಾಧಕಮಾಯ್''

|ಪುನ್ನಾರಂ

|-

|rowspan=&quot;2&quot;|1996

|''ಕಳಿವೀಡುರಂಗಿಯಲ್ಲೋ''

|[[ದೇಶಾಟನಂ]]

|-

|''ಪಾರ್ವತಿ ಮನೋಹರಿ''

|[[ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ]]

|-

|1997

|''[[ಹರಿಮುರಳೀರವಂ]]''

|[[ಆರಾಂ ತಂಪುರಾನ್]]

|-

|1998

|''ಏತೋ ನಿದ್ರತನ್''

|[[ಅಯಾಳ್ ಕಥಾ ಎಳುತುಕಯಾಣು]]
|-

|2001

|''ಆಕಾಶ ದೀಪಂಗಳ್''

|[[ರಾವಣಪ್ರಭು]]

|rowspan=&quot;3&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kerala State Film Awards 2000 - 2012 |url=http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares4.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305021732/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawards4.htm |archive-date=5 March 2016 |website=[[ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]]}}&lt;/ref&gt;

|-

|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]

|2002
|colspan=&quot;2&quot;|[[ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರರಂಗ]]ಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|-
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ

|2009

|''ಸ್ವಂತಂ ಸ್ವಂತಂ''

|[[ಮಧ್ಯ ವೇನಲ್]]

|-

|2014

|''ಆದಿತ್ಯಕಿರಣಂಗಳ್''

|ವೈಟ್ ಬಾಯ್ಸ್

|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 10, 2015 |title=Nivin Pauly, Sudev Nair, Nazriya Nazim win Kerala State Film Awards 2014 |url=https://www.thenewsminute.com/kerala/nivin-pauly-sudev-nair-nazriya-nazim-win-kerala-state-film-awards-2014-33303 |access-date=September 24, 2025 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮಿನಿಟ್]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ([[ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]])==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|1982
|rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ನಂದಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|''ಸಿಗಲೋ ಅವಿ ವಿರಲೋ''
|[[ಮೇಘಸಂದೇಶಂ]]
|rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nandi Awards 1964 - 2008 |url=https://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150223135739/https://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |archive-date=February 23, 2015 |access-date=September 24, 2025 |website=I&amp;PR [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|AP]] |language=te}}&lt;/ref&gt;
|-
|1988
|''ನೀವೇ ನಮ್ಮ ಜ್ಯೋತಿ''
|[[ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ (1988 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜೀವನ ಜ್ಯೋತಿ]]
|-
|1990
|''ನಗುಮೋಮು''
|[[ಅಲ್ಲುಡುಗಾರು]]
|-
|2006
|''ವೆಳ್ಳಿಪೋತುನ್ನಾವ''
|[[ಗಂಗಾ (2006 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಂಗಾ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nandi Film Awards G.O and Results 2006 |url=https://www.apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2006.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221063259/https://apsftvtdc.in/nandi-film-awards-2006.html |archive-date=February 21, 2025 |access-date=September 24, 2025 |website=Andhra Pradesh State Film, Television &amp; Theatre Development Corporation}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|1977
|rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|''ನಿನೈವಾಲೆ''&lt;br&gt;''ತೆಂಡ್ರಲಿಲ್ ಆಡಿಡುಮ್''
|[[ಅಂಡಮಾನ್ ಕಾದಲಿ]]&lt;br&gt;[[ಮಧುರೈಯೈ ಮೀಟ್ಟ ಸುಂದರಪಾಂಡಿಯನ್]]
|
|-
|1982
|''ಕಣ್ಣೇ ಕಲಿಮಾನೇ''
|[[ಮೂಂದ್ರಂ ಪಿರೈ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dhananjayan |first=G. |author-link=G. Dhananjayan |title=Pride of Tamil Cinema: 1931–2013 |title-link=Pride of Tamil Cinema |publisher=Blue Ocean Publishers |year=2014 |oclc=898765509}}&lt;/ref&gt;
|-
|1988
|
|''ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು''
|
|-
|1989
|''ವಾನಂ ಅರುಗಿಲ್ ಒರು''
|[[ನ್ಯಾಯ ತರಾಸು]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=21 November 1990 |title=State film awards |url=https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&amp;dat=19901121&amp;printsec=frontpage&amp;hl=en |access-date=24 September 2025 |work=[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] |pages=5 |via=[[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಕೈವ್]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|1992
|''ಅಮ್ಮ ಎಂದ್ರಳೈಕಥ''
|[[ಮನ್ನನ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮನ್ನನ್]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 January 1994 |title=Film city to be ready soon: Jaya |url=https://news.google.com/newspapers?id=8YNlAAAAIBAJ&amp;sjid=j54NAAAAIBAJ&amp;pg=930%2C138001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409215841/https://news.google.com/newspapers?id=8YNlAAAAIBAJ&amp;sjid=j54NAAAAIBAJ&amp;pg=930,138001 |archive-date=9 April 2023 |access-date=23 August 2021 |work=[[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]] |pages=3 |via=[[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಕೈವ್]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|1986
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|''ಎಲ್ಲೆಲ್ಲು ಸಂಗೀತವೇ''
|[[ಮಲಯ ಮಾರುತ]]
|rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref name=&quot;rajyotsava&quot; /&gt;
|-
|1991
|''ನಮ್ಮೂರ ಯುವರಾಣಿ''
|[[ರಾಮಚಾರಿ]]
|}

==[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ]]==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|2003
|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ದಕ್ಷಿಣ|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 July 2014 |title=Lifetime Achievement Award (South) winners down the years |url=https://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224115718/https://www.filmfare.com/features/lifetime-achievement-award-south-winners-down-the-years-6684.html |archive-date=24 February 2021 |website=[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಮಲಯಾಳಂ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ (ಮಲಯಾಳಂ)]]
|''ಗಂಗೇ''
|[[ವಡಕ್ಕುಂನಾಥನ್]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards 2007 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2007/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|''ಅಮ್ಮ ಮಳಕ್ಕಾರಿನು''
|[[ಮಾಡಂಪಿ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards 2009 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2009/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|''ಆದಿಯುಷ ಸಂಧ್ಯಾ''
|[[ಕೇರಳ ವರ್ಮಾ ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೇರಳ ವರ್ಮಾ ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards 2009 Malayalam Winners |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/filmfare-awards-winners/malayalam/2010/105 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|1976
|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|''ಗೋರಿ ತೇರಾ ಗಾಂವ್''
|[[ಚಿತ್ಚೋರ್]]
|&lt;ref&gt;{{cite web | title=24th Filmfare Awards Winners | date=27 March 2025 | url=https://archive.org/details/24th-filmfare-awards-winners }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=w8kQAQAAMAAJ&amp;q=yesudas|title = The Times of India Directory and Year Book Including Who's who|year = 1979}}&lt;/ref&gt;
|-
|1980
|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]

|''ದಿಲ್ ಕೆ ಟುಕ್ಡೆ''
|[[ದಾದಾ (1979 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದಾದಾ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards Winners from 1953-2020 |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards/winners |website=[[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]]}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರದ ವಿವಿಧ ಹಾಡುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:15%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:5%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:20%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;background-color:#EFE4B0;width:5%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ}}
|-
|rowspan=&quot;18&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಕೇರಳ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಸಂಘದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|1977
|rowspan=&quot;10&quot;|ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು
|rowspan=&quot;18&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 17, 2020 |title=Kerala Film Critics Awards 1977 - 2012 |url=https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/film-critics-awards-complete-list-from.html |access-date=September 24, 2025 |website=Kerala Film Critics Association |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|-
|1978
|-
|1979
|-
|1980
|-

|1981
|-
|1982
|-
|1983
|-

|1984
|-

|1985
|-

|1986
|-
|1990
|[[ಅಮರಂ]]
|-
|1991
|[[ಭಾರತಂ]]
|-
|1992
|[[ಕಮಲದಳಂ]], [[ಸರ್ಗಂ (1992 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸರ್ಗಂ]], [[ಕುಟುಂಬಸಮೇತಂ]]
|-
|1993
|[[ಕಳಿಪ್ಪಟ್ಟಂ]], [[ಸರೋವರಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸರೋವರಂ]], [[ಚೆಂಕೋಲ್]]
|-
|1994
|rowspan=&quot;2&quot;|ವಿವಿಧ ಚಿತ್ರಗಳು
|-
|1995
|-
|1996
|[[ದೇಶಾಟನಂ]], [[ಈ ಪುಳಯುಂ ಕಡನ್ನು]], [[ತೂವಲ್ ಕೊಟ್ಟಾರಂ]]
|-
|1997
|[[ಕಳಿಯಾಟ್ಟಂ]], [[ಆರಾಂ ತಂಪುರಾನ್]], [[ಕೃಷ್ಣಗುಡಿಯಿಲ್ ಒರು ಪ್ರಣಯಕಾಲತ್ತು]]
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಚಲಚಿತ್ರ ರತ್ನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
|1998
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=October 17, 2020 |title=Chalachitra Ratnam Awards 1993 - 2020 |url=https://www.keralafilmcritics.com/2020/10/1993.html |access-date=September 24, 2025 |website=Kerala Film Critics Association |language=ml}}&lt;/ref&gt;
|}

==[[ವನಿತಾ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|2009
|style=&quot;text-align: center;&quot;|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|
|
|rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/ |title=Vanitha Film Awards 2009 Announced &amp;#124; Malayalam Television Channels Blog |publisher=Keralatv.in |date=2010-02-11 |accessdate=2010-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314185108/http://www.keralatv.in/2010/02/vanitha-film-awards-2009-announced/ |archive-date=2016-03-14 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|style=&quot;text-align: center;&quot;|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ
|''ಆದಿಯುಷ ಸಂಧ್ಯಾ''
|[[ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ (2009 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಳಶ್ಶಿ ರಾಜಾ]]
|}

==[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]]==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:60%;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ವರ್ಗ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;| ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1%;&quot;| {{abbr|ಉಲ್ಲೇ|ಉಲ್ಲೇಖ(ಗಳು)}}
|-
|2000
|style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು#ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ]]
|''ಕರಳೆ ನಿನ್''
|[[ದೇವದೂತನ್]]
|
|-
|2008
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು#ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]

|
|
|
|-
|2015
|
|
|
|}

==ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬಿರುದುಗಳು, ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
* ''ರಂಜಕಗಾಯಕಸಿರೋಮಣಿಃ (ಸಂಗೀತವು ಮೋಹಕವಾಗಿರುವ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ರತ್ನ)'' 2022 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಟಿಎಸ್ಎನ್‌ನ ಪರ್ಕ್ಯುಸಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಇಂಕ್ (ಟಿಎಸ್‌ಎನ್‌ಪಿಎಸಿ) ನಿಂದ &lt;ref&gt;{{Cite book | last=Purna | first=V. | title=History of TSNPAC | url=https://books.google.com/books?id=yOXAEAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=inauthor:%22Purna+V%22&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjWtun7qc-QAxXVjYkEHc5HFSkQ6AF6BAgHEAM#v=onepage&amp;q&amp;f=false | publisher=Google Books | year=2023 | access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
* ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ]] ಅವರಿಂದ ''ಗೀತಾಂಜಲಿ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರ&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* [[ಪುದುಚೇರಿ (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ)|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]]ಯ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ (ಭಾರತ)|ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್]], [[ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಲಖೇರಾ]] ಅವರಿಂದ ''ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಸಂಗೀತ ರತ್ನ'' (ಸಂಗೀತ ರತ್ನ) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* ಇಟಲಿ ಮೂಲದ ''[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಸಂಸತ್ತು]]''ನ ''ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sri |first=K. T. |date=18 February 2004 |title=The power of staying |url=http://archives.chennaionline.com/chennaicitizen/2004/02kjyesudas.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005105957/http://archives.chennaionline.com/chennaicitizen/2004/02kjyesudas.asp |archive-date=5 October 2009 |website=ChennaiOnline}}&lt;/ref&gt;
* 1968 ರಲ್ಲಿ [[ಜಿ. ಶಂಕರ ಕುರುಪ್]] ಅವರಿಂದ ''[[ಗಂಧರ್ವ|ಗಾನ ಗಂಧರ್ವನ್]]''&lt;ref name='rajyotsava' /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=7&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205056/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=7&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 1974 ರಲ್ಲಿ [[ಚೆಂಬೈ]] ಅವರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ರಾಜಾ'' (ಸಂಗೀತ ರಾಜ)&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* 1976 ರಲ್ಲಿ ''ಸುರ್ ಸಿಂಗಾರ್ ಸಂಸದ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* 1979 ರಲ್ಲಿ ''[[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್]]'' (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KSNA Fellowship List - Classical Music |url=http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php |access-date=2020-09-16 |website=[[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]] |archive-date=2020-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813144417/http://www.keralasangeethanatakaakademi.in/fa.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 1988 ರಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವಿ ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ'' (ಸಂಗೀತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ)&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* 1989 ರಲ್ಲಿ ''ಸಂಗೀತ ಸಾಗರಂ'' (ಸಂಗೀತ ಸಾಗರ)&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* 1992 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಿಂದ ''ಆಸ್ಥಾನ ಗಾಯಕನ್'' (ಅಧಿಕೃತ ಗಾಯಕ)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. K. J. Yesudas - world renowned singer |url=https://www.keralatourism.org/leadinglights/kj-yesudas/4 |website=[[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ (ಕೇರಳ)]] |access-date=2026-08-10 |archive-date=2018-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612184958/https://www.keralatourism.org/leadinglights/kj-yesudas/4 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='rajyotsava' /&gt;&lt;ref name='das' /&gt;&lt;ref name=&quot;asianet&quot;&gt;{{Cite web |date=2013-01-10 |title=KJ Yesudas turns 73 |url=https://www.asianet.in/featured/kj-yesudas-turns-73.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಏಷ್ಯಾನೆಟ್]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205019/https://www.asianet.in/featured/kj-yesudas-turns-73.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;deccan&quot; /&gt;
* 1992 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Performing Art in the Media |publisher=[[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ]] |url=http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition&amp;honours_music_hindustani_instrumenta.html |accessdate=2009-03-31 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070816031324/http://www.sangeetnatak.com/programmes_recognition%26honours_music_hindustani_instrumenta.html |archivedate=August 16, 2007 }}&lt;/ref&gt;
* 1992 ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಕೊಚ್ಚಿನ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref name=&quot;rediff&quot; /&gt;
* 1994 ರಲ್ಲಿ [[ಮದರ್ ತೆರೇಸಾ]] ಅವರಿಂದ ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref name='page5' /&gt;
* 1999 ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ದಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ'' ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref name='rediff' /&gt;&lt;ref name=&quot;asianet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;deccan&quot;&gt;{{Cite web |date=2010-01-10 |title=Legendary playback singer Yesudas turns 70 |url=https://www.deccanherald.com/content/46042/legendary-playback-singer-yesudas-turns.html |access-date=2020-09-16 |website=[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್]] |archive-date=2020-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200917122235/https://www.deccanherald.com/content/46042/legendary-playback-singer-yesudas-turns.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 January 2020 |title=Yesudas turns 80: Rare photos of Gana Gandharvan |url=https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/kj-yesudas-80th-birthday-gana-gandharvan-6208299/4/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210219053456/https://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/kj-yesudas-80th-birthday-gana-gandharvan-6208299/4/ |archive-date=19 February 2021 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt;
* 2000 ರಲ್ಲಿ ''ಡಾ. ಪಿನ್ನಮನೇನಿ ಮತ್ತು ಸೀತಾದೇವಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DRPSF Awardees |url=http://drpsf.org/awardees.htm |website=drpsf.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 December 2015 |title=Pinnamaneni foundation award for Hariprasad Chaurasia and Hindol  |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/pinnamaneni-foundation-award-for-hariprasad-chaurasia-and-hindol/article7978380.ece |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]}}&lt;/ref&gt;
* 2002 ರಲ್ಲಿ ''ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಶಿರೋಮಣಿ''
* 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಠ|ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ]]ದ ವಿದ್ಯಾಧೀಶ ತೀರ್ಥರಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ಸುಧಾಕರ''&lt;ref name='rajyotsava' /&gt;&lt;ref name='page5' /&gt;
* 2002 ರಲ್ಲಿ [http://www.themalayaleeclubchennai.org ಚೆನ್ನೈ ಮಲಯಾಳಿ ಕ್ಲಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210920001724/http://www.themalayaleeclubchennai.org/ |date=2021-09-20 }} ನಿಂದ ''ಸ್ವಾತಿ ರತ್ನಂ'' (ಸ್ವಾತಿ ರತ್ನ)&lt;ref name='page4'&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=4&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205024/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=4&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2002 ರಲ್ಲಿ [[ಉಡುಪಿ]],&lt;ref name='rajyotsava' /&gt;&lt;ref name='page4' /&gt; [[ಶೃಂಗೇರಿ]], ಮತ್ತು [[ರಾಘವೇಂದ್ರ]] ಮಠಗಳಿಂದ ''ಆಸ್ಥಾನ ವಿದ್ವಾನ್'' (ಅಧಿಕೃತ ಶಿಕ್ಷಕ)
* 2002 ರಲ್ಲಿ [https://srithyagarajatirupati.org ಶ್ರೀ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸ್ವಾಮಿ ವಾರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ಯಾದಿ., ಕಟ್ಟಡ ಟ್ರಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230406234335/http://srithyagarajatirupati.org/ |date=2023-04-06 }} ನಿಂದ ''ಸಪ್ತಗಿರಿ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವನ್ಮಣಿ''&lt;ref name='page4' /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sapthagiri Sangeetha Vidwanmani Awardees |url=https://srithyagarajatirupati.org/awardees/ |access-date=2020-09-16 |website=srithyagarajatirupati.org |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205024/https://srithyagarajatirupati.org/awardees/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2002 ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಶ್ರೀ ರಂಜಿನಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಿಂದ ''ರಂಜಿನಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಾ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref name='page4' /&gt;
* 2002 ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ [http://www.theindianfineartssociety.com ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ] ಯಿಂದ ''[[ಸಂಗೀತ ಕಲಾಶಿಖಾಮಣಿ]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Awardees of Sangeetha Kalasikhamani |url=http://www.theindianfineartssociety.com/oldevents.html |access-date=2020-09-16 |website=theindianfineartssociety.com |archive-date=2018-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180926175847/http://www.theindianfineartssociety.com/oldevents.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='page4' /&gt;
* 2003 ರಲ್ಲಿ ''ಕೋರಂಬಯಿಲ್ ಅಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref name='page3'&gt;{{cite web|title=Yesudas Awards|url=http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=3&amp;year=|access-date=2020-09-16|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205021/http://drkjyesudas.com/awards.php?pageNum=3&amp;year=|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2005 ರಲ್ಲಿ ''[https://wisdom.in ವಿಸ್ಡಮ್] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref name='page3' /&gt;
* 2005 ರಲ್ಲಿ ''[[ಘಂಟಸಾಲ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಘಂಟಸಾಲ]] ಮೆಲೊಡಿ ಕಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.hindu.com/2005/12/11/stories/2005121103560300.htm | location=Chennai, India | title=Ghantasala's statue to adorn Guntur | date=2005-12-11 | access-date=2011-08-20 | archive-date=2011-06-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110629041930/http://www.hindu.com/2005/12/11/stories/2005121103560300.htm | work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 2006 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಆರ್. ಎಲ್. ಭಾಟಿಯಾ|ಆರ್‌ಎಲ್ ಭಾಟಿಯಾ]] ಅವರಿಂದ ''ಮಾರ್ ಗ್ರೆಗೋರಿಯಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''
* 2007 ರಲ್ಲಿ ''ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ರತ್ನ ಶ್ರೀ.ಉದಯಶಂಕರ್ ಸ್ಮಾರಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref name='page3' /&gt;&lt;ref name='rajyotsava' /&gt;
* 2008 ರಲ್ಲಿ [[ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ]] ಯಿಂದ ''ಕೇರಳ ರತ್ನ''
* 2008 ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಸಿಂಫನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ]] ದಿಂದ ''[[m:Membership FAQ#What is an Honorary Member?|ಗೌರವ ಸದಸ್ಯತ್ವ]]''&lt;ref name='page2' /&gt;
* 2009 ರಲ್ಲಿ ''[[ಸತ್ಯನೇಶನ್ ನಾಡಾರ್|ಸತ್ಯನ್]] ಸ್ಮಾರಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.malayalamcinema.com/News-24/SATHYAN+MEMORIAL+FILM+AWARDS+ANNOUNCED.html?newsid=332&amp;linkid=24|title=Sathyan memorial film awards announced|access-date=2011-08-12|archive-date=2011-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20110913121115/http://malayalamcinema.com/News-24/SATHYAN+MEMORIAL+FILM+AWARDS+ANNOUNCED.html?newsid=332&amp;linkid=24|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2009 ರಲ್ಲಿ ''ಸುಶೀಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''
* 2009 ರಲ್ಲಿ ''[[ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್#ಜೆ.ಸಿ. ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕನಿಗಾಗಿ ಜೇಸೀಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/09/23/stories/2010092351440100.htm|title=Jaycey Awards|location=Chennai, India|date=2010-09-23|access-date=2011-08-12|archive-date=2021-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205026/https://www.thehindu.com/archive/print/2010/09/23/|work=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''
* 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ''ಗಾಗಿ ಮಿರ್ಚಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು
* 2010 ರಲ್ಲಿ ''[[ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ಬಲರಾಮ ವರ್ಮ#ಶ್ರೀ ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಶ್ರೀ ಚಿತ್ತಿರ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 September 2010 |title=Yesudas wins Sree Chitra Tirunal award |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/sep/19/yesudas-wins-sree-chitra-tirunal-award-188111.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205537/https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2010/sep/19/yesudas-wins-sree-chitra-tirunal-award-188111.html |archive-date=27 January 2021 |access-date=28 January 2021 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt;
* 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ವರಾಲಯ – ಈಣಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' – ಮಲಯಾಳಂ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ದಶಕದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆ
* 2010 ರಲ್ಲಿ ''ಸಿಂಫನಿ ಟಿವಿ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 October 2010 |title=Award for Yesudas |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2010/oct/01/award-for-yesudas-191546.html |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt;
* [[ಶಿಕ್ಕರ್]] ಚಿತ್ರದ ''ಪಿನ್ನೆ ಎನ್ನೋಡೊನ್ನುಂ'' ಹಾಡಿಗಾಗಿ [[ಜೈಹಿಂದ್ ಟಿವಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2010 ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.
* 2011 ರಲ್ಲಿ ''ಅಮೃತ-ಫೆಫ್ಕಾ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bestmediainfo.com/2011/06/amrita-fefka-film-awards-announced/|title=Amrita FEFKA Film Awards Announced|date=2 June 2011|publisher=Best Media Info|accessdate=2 June 2011|archive-date=3 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110603135529/http://www.bestmediainfo.com/2011/06/amrita-fefka-film-awards-announced/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/67286.html|title=Amritha awards for Mammootty, Kavya and T D Dasan|date=2 June 2011|website=IndiaGlitz|accessdate=2 June 2011|archive-date=27 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205023/https://www.indiaglitz.com/malayalam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2011 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಲಯ - [[ಜಿ. ದೇವರಾಜನ್|ದೇವರಾಜನ್]] ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011-11-14 |title=Yesudas selected for Swaralaya-Devarajan Master Award |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/yesudas-selected-for-swaralayadevarajan-master-award/article2626612.ece |access-date=2020-11-12 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112195952/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/yesudas-selected-for-swaralayadevarajan-master-award/article2626612.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2011 ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಎನ್ಎನ್-ಐಬಿಎನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award | title=Yesudas receives CNN-IBN 'Indian of the Year' award | publisher=RadioandMusic.com | work=RnM Team | date=17 December 2011 | accessdate=11 September 2014 | archive-date=13 March 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160313022001/http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/yesudas-receives-cnn-ibn-indian-year-award | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2012 ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಎಸ್. ಎನ್. ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎಂ. ಕೆ. ರಾಘವನ್ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಸಂಗಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ [[ಎಂ. ಕೆ. ರಾಘವನ್]] ವಕೀಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newkerala.com/news/2011/worldnews-139657.html|title=MK Raghavan award for Yesudas|access-date=2012-01-09|archive-date=2012-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120108090315/http://www.newkerala.com/news/2011/worldnews-139657.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]] ನ ''ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tankha |first=Madhur |date=2012-02-01 |title=Five eminent musicians felicitated |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/five-eminent-musicians-felicitated/article2850207.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205048/https://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/five-eminent-musicians-felicitated/article2850207.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Srivastava |first=Priyanka |date=2012-02-01 |title=Limca Book of Records honours Asha Bhosle |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/asha-bhosle-honoured-at-limca-do-91616-2012-02-01 |access-date=2020-09-16 |website=[[ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ]] |archive-date=2021-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210127205025/https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/asha-bhosle-honoured-at-limca-do-91616-2012-02-01 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಕೇರಳದ ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿಗಳು#ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ|ತಿರುವಾಂಕೂರು ದೇವಸ್ವಂ ಮಂಡಳಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ''[[ಹರಿವರಾಸನಂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-04-15 |title=First Harivarasanam Award presented to Yesudas |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/first-harivarasanam-award-presented-to-yesudas/article3317790.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2020-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116005731/https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/first-harivarasanam-award-presented-to-yesudas/article3317790.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2012 ರಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರಮಂಗಲದ ಧರ್ಮಶ್ರೀ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಧರ್ಮಶ್ರೀ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-01-13 |title=Puttur: 'Dharmashree' Award Conferred on K J Yesudas |url=https://www.kodagufirst.in/?p=1349 |access-date=2020-07-16 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715201646/https://www.kodagufirst.in/?p=1349 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್]] ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಪಿ. ಭಾಸ್ಕರನ್ ಪುರಸ್ಕಾರಂ''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-02-13 |title=Yesudas to be honoured |url=https://daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=163993 |access-date=2025-06-12 |website=[[ದೈಜಿವರ್ಲ್ಡ್ ಮೀಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;
* 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಸೈಮಾ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
* 2013 ರಲ್ಲಿ [[ಜಿ. ಬಕ್ತವತ್ಸಲಂ|ಕೆ. ಜಿ. ಫೌಂಡೇಶನ್]] ನಿಂದ ''ಡೈನಾಮಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೇನಿಯಂ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* 2013 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ತೋಮಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ''ಹಾರ್ಮನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/three-day-global-christian-cultural-festival-ends-141636.html | title=Three-day global Christian Cultural Festival ends | publisher=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ]] | work=[[ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] | date=17 November 2013 | accessdate=11 September 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140911214214/http://www.mathrubhumi.com/english/news/kerala/three-day-global-christian-cultural-festival-ends-141636.html | archive-date=11 September 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 2014 ರಲ್ಲಿ ''ಎಸ್‌ಕೆಜಿಎಸ್ ತ್ಯಾಗರಾಜ ಸೇವಾ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-03-10 |title=A paragon of humility |url=https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/a-paragon-of-humility/article5767691.ece |access-date=2020-09-16 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313183613/http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/a-paragon-of-humility/article5767691.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2015 ರಲ್ಲಿ ''ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ'' ದಿಂದ [[ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ|ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಬಿ. ಸರೋಜಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/saroji-devi-honours-yesudas-741466.html |title=Saroji Devi Honours Yesudas |date=12 April 2015 |access-date=2020-08-09 |archive-date=2021-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210117112834/https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2015/apr/12/Saroji-Devi-Honours-Yesudas-741466.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2017 ರಲ್ಲಿ [[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ|ಮಳವಿಲ್]] [[ರೇಡಿಯೋ ಮ್ಯಾಂಗೋ 91.9|ಮ್ಯಾಂಗೋ]] ಸಂಗೀತ ''ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Manorama News |date=2017-08-22 |title=K. J. Yesudas bags Mazhavil Mango Music lifetime achievement award |url=https://www.youtube.com/watch?v=L6slvFNQQ6Y |access-date=2020-07-16 |website=[[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] |archive-date=2020-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200905181310/https://www.youtube.com/watch?v=L6slvFNQQ6Y |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Winners of Mazhavil Mango Music Awards 2017 |url=https://www.vinodadarshan.com/2017/08/winners-of-mazhavil-mango-music-awards.html |website=VinodaDarshan}}&lt;/ref&gt;
* 2017 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ಸ್ವಾಮಿ ಸಭಾದಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಕಲಾಸಾರಥಿ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-12-19 |title=Dr.K.J.Yesudas Receives the Sangeetha Kalasarathy Award for 2017 |url=https://parthasarathyswamisabha.com/2017/12/19/dr-k-j-yesudas-receives-the-sangeetha-kalasarathy-award-for-2017/ |access-date=2020-07-16 |archive-date=2020-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200715201855/https://parthasarathyswamisabha.com/2017/12/19/dr-k-j-yesudas-receives-the-sangeetha-kalasarathy-award-for-2017/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
* 2017 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ಎ ಗಾಂಧಿ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನಿಂದ ''ಶಾಂತಿ ರಾಯಭಾರಿ'' ಗೌರವ&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mayani |first=Viren |date=2017-11-11 |title=Padma Vibhushan Singer Dr. K. J. Yesudas helps raise over $150,000 for Sankara Nethralaya |url=https://www.khabar.com/magazine/around-town/padma-vibhushan-singer-dr-k-j-yesudas-helps-raise-over-150000-for-sankara-nethralaya |access-date=2025-06-12 |website=Khabar.com}}&lt;/ref&gt;
* 2018 ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲವರ್ಸ್ (ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್)|ಫ್ಲವರ್ಸ್]] ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ''ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Flowers Music Awards 2018 |url=https://www.vinodadarshan.com/2018/02/winners-of-flowers-music-awards-award.html |website=VinodaDarshan}}&lt;/ref&gt;
* 2019 ರಲ್ಲಿ [[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ]] ದಿಂದ ''ಆಲ್-ಟೈಮ್ ಎಂಟರ್ಟೈನರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-07 |title=K J Yesudas Receiving Mazhavil Manorama All time Entertainer Award 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ujzi2IxCAEc |access-date=2020-07-16 |website=[[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] |archive-date=2020-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716055350/https://www.youtube.com/watch?v=ujzi2IxCAEc |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mazhavil Entertainment Awards 2019 - Blessed moment of Mohanlal and Mammootty to hand over the award to K J Yesudas |url=https://www.manoramamax.com/details/_6065836645001 |website=[[ಮಳವಿಲ್ ಮನೋರಮಾ]]}}&lt;/ref&gt;
* 2019 ರಲ್ಲಿ ''[[ದೇಶಾಭಿಮಾನಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://athmaonline.in/yesudas-deshabhimani-award/ |title=മൂന്നാമത്‌ 'ദേശാഭിമാനി' പുരസ്‌കാരം യേശുദാസിന്‌ |date=4 August 2019 |website=athmaonline.in |language=ml |access-date=3 April 2024}}&lt;/ref&gt;
* 2019 ರಲ್ಲಿ ''ಸಿ. ಆರ್. ಕೇಶವನ್ ವೈದ್ಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sreenivasan |first=T. P. |date=14 December 2019 |title=Why bestowing awards on Yesudas is like devotional offerings |url=https://www.onmanorama.com/news/global-indian/2019/12/13/column---why-bestowing-awards-on-yesudas-is-like-devotional-offe.html |website=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ]]}}&lt;/ref&gt;
* 2024 ರಲ್ಲಿ [https://dpiff.in ಡಿಪಿಐಎಫ್ಎಫ್] ನಿಂದ ''ಸಂಗೀತ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ'' ಗೌರವ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DPIFF 2024 Winners List |url=https://dpiff.in/dpiff-2024-winner-list/ |website=Dpiff |access-date=2026-08-10 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125140323/https://dpiff.in/dpiff-2024-winner-list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-15 |title=DPIFF Award for Yesudas |url=https://aimamedia.org/newsdetails.aspx?type=Share&amp;nid=180825 |access-date=2024-07-26 |website=Aimamedia}}&lt;/ref&gt;

== ಅಭಿಮಾನ ==
ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2006) ಗೆದ್ದ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, [[ಎಆರ್ ರೆಹಮಾನ್]] ಹೇಳಿದರು &quot;ಸ್ವರಾಲಯದ ಈ ಗೆಸ್ಚರ್‌ನಿಂದ ನಾನು ತುಂಬಾ ಗೌರವಿತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಗಾಯಕ ಶ್ರೀ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರಿಂದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಅವರು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಧ್ವನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.&quot; ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದರು, &quot;ಅವರ ಧ್ವನಿ ಅಪ್ರತಿಮ, ಅವರ ಧ್ವನಿ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ನಾನು 3 ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ ಅವರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.&quot;

[[ರವೀಂದ್ರ ಜೈನ್]], ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅಂಧ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮರಳಿ ಬಂದರೆ, ತಾವು ಮೊದಲು ನೋಡಲು ಬಯಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.

2003 ರಲ್ಲಿ, ಶತಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಿ [[ಬಿ. ಆರ್. ಶೆಟ್ಟಿ]] ಅವರು [[ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್, ದುಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ 1992 ರ ಮಾದರಿಯ [[ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಅನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಶೆಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದರು: &quot;ನಾನು ಅವರ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾನವಕುಲದ ಕಡೆಗೆ ದೇವರ ದಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿದ್ದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Yesudas gets a Rolls Royce!|url=http://sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=13325681|archive-url=https://web.archive.org/web/20031224023805/http://sify.com/movies/malayalam/fullstory.php?id=13325681|url-status=dead|archive-date=24 December 2003|website=[[Sify]]|access-date=26 June 2019|date=4 December 2003}}&lt;/ref&gt;

[[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]] 2012 ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್]] ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು: &quot;'ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ದೇವರು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಕಿಶೋರ್ ದಾ (ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್) ನಂತರ, ನನ್ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮವನ್ನು ಹೊರತಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಗಾಯಕ ಅವರು. ಅವರು ಯೋಗಿ, ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಬದುಕುವ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನಿ. ಅವರು ನಿಮ್ಮ ರಾಗಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವರಶುದ್ಧತೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೀವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಭರವಸೆ ಇಡಬಹುದು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ನನ್ನ ಸುಶ್ರಾವ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಅವರಿಗೆ ಕೆಲಸ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/interviews/king-of-ooh-la-la-land-262.html|title=King of Ooh la la land|access-date=1 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702015357/http://www.filmfare.com/interviews/king-of-ooh-la-la-land-262.html|archive-date=2 July 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ಪುಸ್ತಕಗಳು==
ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ – ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣಗಳು, ಅವರ ಹಾಡುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು, ಸಂದರ್ಶನಗಳು, ನೆನಪುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೆಲವು:
* ''ಯೇಸುದಾಸಿಂಟೆ ಕಥಾ'' ([[ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ|ಎಸ್ಪಿಸಿಎಸ್ – ಎನ್ಬಿಎಸ್]] – 1981), ಮಾತುಕುಟ್ಟಿ ಜೆ. ಕುನ್ನಪಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಲಯಾಳಂ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yesudhasinte Kadha by Mathukutty J. Kunnappally |url=http://library.assumptioncollege.edu.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=33058 |access-date=29 July 2024 |website=Assumption College, Changanasserry Library |date=1981 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ''ಎಳಿಸ್ಸೈ ನಾಯಕನ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 1998), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದದ್ದು, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yesudas, the king of melodies by R. Kandeepan |url=https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=265718 |access-date=29 July 2024 |website=[[ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕೇರಳ]] |date=1998 |archive-date=29 ಜುಲೈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729213830/https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=265718 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ''ಯೇಸುದಾಸ್: ದಿ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಮೆಲೊಡೀಸ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 2000), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದದ್ದು, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Yesudas, the king of melodies by R. Kandeepan |url=https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=212010 |access-date=29 July 2024 |website=[[ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕೇರಳ]] |archive-date=17 ಜನವರಿ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250117042648/https://catalogue.statelibrary.kerala.gov.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=212010 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ''ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಸಿಂಗರ್ ಯೇಸುದಾಸ್'' (ಮಣಿಮೇಖಲೈ ಪ್ರಸುರಂ – 2005), ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಆರ್. ಕಂಡೀಪನ್ ಬರೆದ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಆರ್. ಸುಂದರೇಶನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Greatest Singer Yesudas  |url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/greatest-singer-yesudas-naw606/ |access-date=29 July 2024 |website=Exotic India Arts}}&lt;/ref&gt;
* ''ಮೈ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೈ ಥಾಟ್ಸ್'' (ಆಯಾನ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ – 2010), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮೂಲತಃ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದನ್ನು ಕೆ. ವಿ. ಪಿಷಾರಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=George |first=Liza |date=3 July 2010 |title=Ode to a singer |url=https://www.thehindu.com/books/Ode-to-a-singer/article16183648.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518231836/https://www.thehindu.com/books/Ode-to-a-singer/article16183648.ece |archive-date=18 May 2024 |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] }}&lt;/ref&gt;
* ''ಅತಿಶಯರಾಗಂ'' ([[ಮಾತೃಭೂಮಿ|ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್]] – 2011), ರವಿ ಮೆನನ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವು ಗಾಯಕನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಉದಯೋನ್ಮುಖ ತಾರೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಜೀವನಗಳನ್ನೂ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Soman |first=Sandhya |date=9 September 2011 |title=Book on Yesudas tracks the men who made the star |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/book-on-yesudas-tracks-the-men-who-made-the-star/articleshow/9916686.cms |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]}}&lt;/ref&gt;
* ''ದಾಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್'' (ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್ – 2011), [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರನ್]] ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, ಅವರ ಜೀವನ ಪ್ರಯಾಣ ಯೇಸುದಾಸ್ ಮೂಲಕ.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Subhash Chandran |author-link=Subhash Chandran |url=https://www.mbibooks.com/product/das-capital-2/ |title=Das Capital |publisher=[[ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್]] |year=2011 |isbn=9788182652606 |access-date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ''ಸಂಗೀತಮೇ ಜೀವಿತಂ'' (ಲಿಪಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ - 2012), ಯೇಸುದಾಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ಕುಂಞಿಕಣ್ಣಲ್ ವಾಣಿಮೇಲ್ ಬರೆದದ್ದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sangeethame Jeevitham – Padmasree Dr. K.J. Yesudas |url=https://lipipublications.com/product/sangeethame-jeevitham-padmasree-dr-k-j-yesudas/ |access-date=29 July 2024 |website=Lipi Publications |archive-date=29 ಜುಲೈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729132142/https://lipipublications.com/product/sangeethame-jeevitham-padmasree-dr-k-j-yesudas/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಒಪ್ಪಂ ನಡನ್ನ ಕ್ಯಾಮೆರಾ'' (ಮಾತೃಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್ – 2012), 1963 ರಿಂದ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಫೋಟೋಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಪಿ. ಐ. ಡೇವಿಡ್ ಅವರಿಂದ 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು-ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ajith Kumar |first=P. K. |date=25 May 2015 |title=Clicking the celstial voice |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/clicking-the-celestial-voice/article7242971.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729121955/https://www.thehindu.com/news/national/kerala/clicking-the-celestial-voice/article7242971.ece |archive-date=29 July 2024 |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] }}&lt;/ref&gt;
* ''ಸ್ವರಗಂಧರ್ವಂ'' (ದಿ ನ್ಯೂ ಮೀಡಿಯಾ ಸ್ಪೇಸ್ ಬುಕ್ಸ್ – 2014), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣದ ಪುಸ್ತಕ, ಸಾಜಿ ಶ್ರೀವಲ್ಸಂ ಬರೆದದ್ದು.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2014 |title=Book on K J Yesudas Released |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2014/Oct/05/book-on-k-j-yesudas-released-668197.html |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt;
* ''ಪಾಟ್ಟಿಂಟೆ ಪಾಲಾಳಿ'' (ಸೈಕತಂ ಬುಕ್ಸ್ – 2017), ಮಾತುಕುಟ್ಟಿ ಜೆ. ಕುನ್ನಪಲ್ಲಿ ಅವರ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.saikathambooks.com/Malayalam%20books,%20Saikatham%20books,%20Pattinte%20Palazhi,%20Mathukutty%20J.%20Kunnappally |title=Pattinte Palazhi |publisher=Saikatham Books |year=2017 |isbn=9789386222268 |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ''ಇತಿಹಾಸ ಗಾಯಕನ್'' ([[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ|ಮನೋರಮಾ ಬುಕ್ಸ್]] - 2020), ಶಾಜನ್ ಸಿ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಅವರಿಂದ.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://keralabookstore.com/book/ithihaasa-gaayakan-yesudasinte-sangeetham-jeevitham/18666/ |title=Ithihaasa Gaayakan Yesudasinte Sangeetham Jeevitham |publisher=[[ಮಲಯಾಳ ಮನೋರಮಾ|ಮನೋರಮಾ ಬುಕ್ಸ್]] |year=2020 |isbn=9789389649192 |edition=1st |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಮಲಯಾಳತ್ತಿಂಟೆ ಸ್ವರಸಾಗರಂ'' (ಎಸ್‌ಪಿಸಿಎಸ್ - ಎನ್‌ಬಿಎಸ್ - 2021) [[ಎಸ್. ಶಾರದಕ್ಕುಟ್ಟಿ]] ಅವರಿಂದ, ಅವರ 60 ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=S. Saradakkutty |author-link=S. Saradakkutty |url=https://www.spcsindia.com/book/yesudas-malayalathinte-swarasagaram |title=Yesudas: Malayalathinte Swarasagaram |publisher=[[ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ]] |year=2021 |isbn=9789391946517 |language=Malayalam |access-date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ''ಯೇಸುದಾಸ್: ಸಾಗರಸಂಗೀತಂ'' ([[ಕೇರಳ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] - 2024), ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕ, ಜಿ. ಬಿ. ಹರೀಂದ್ರನಾಥ್ ಅವರಿಂದ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2024 |title=Kerala Bhasha Institute to launch 'Yesudas Sagarasangeetham' book |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2024/Jul/02/kerala-bhasha-institute-to-launch-yesudas-sagarasangeetham-book |access-date=29 July 2024 |website=[[ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]}}&lt;/ref&gt;

== ವಿವಾದಗಳು ==
2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಂದು, ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, &quot;ಮಹಿಳೆಯರು ಇತರರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು. ನೀವು ನಮ್ರವಾಗಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪುರುಷರಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಡಿ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅವರು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-29471518|title=KJ Yesudas: India singer criticised for 'sexist' jeans remark|date=3 October 2014|newspaper=BBC News|language=en-GB|access-date=26 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181115113713/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-29471518|archive-date=15 November 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ==
[[File:Yesudas and Ghatam in Carnatic Concert.jpg|thumb|ಕೆ ಜೆ ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿ]]
===ನಟನಾಗಿ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ವರ್ಷ !!ಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ
|-
|1965||''[[ಕಾವ್ಯಮೇಳ]]''|| ಸ್ವತಃ || rowspan=4 | [[ಮಲಯಾಳಂ]]
|-
|1966||''[[ಕಾಯಂಕುಳಂ ಕೊಚ್ಚುಣ್ಣಿ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಾಯಂಕುಳಂ ಕೊಚ್ಚುಣ್ಣಿ]]''||ಖಾದರ್ ಆಗಿ
|-
|1966||''[[ಅನಾರ್ಕಲಿ (1966 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅನಾರ್ಕಲಿ]]''&lt;ref name=&quot;Anarkali&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2010/05/31/stories/2010053150270400.htm|title=Anarkali (1966)|author=B. Vijayakumar|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=31 May 2010|access-date=8 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108194259/http://www.hindu.com/mp/2010/05/31/stories/2010053150270400.htm|archive-date=8 November 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;||ತಾನ್ಸೇನ್ ಆಗಿ
|-
|1973||''[[ಅಚ್ಚಾಣಿ]]''|| rowspan=&quot;5&quot; | ಗಾಯಕನಾಗಿ
|-
|1976||''ಅಧೃಷ್ಟಂ ಅಳೈಕ್ಕಿರತು''||[[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]
|-
|1977||''[[ನಿರಾಕುಡಂ]]''|| rowspan=&quot;2&quot; | ಮಲಯಾಳಂ
|-
|1977||''[[ಹರ್ಷಭಾಷ್ಪಂ]]''
|-
|1980||''[[ಶರಣಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ]]''|| ತಮಿಳು
|-
|1981||''[[ಪಾತಿರಾ ಸೂರ್ಯನ್]]''||ಸಂತನಾಗಿ||rowspan=4|ಮಲಯಾಳಂ
|-
|2002||''[[ನಂದನಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನಂದನಂ]]''|| rowspan=&quot;3&quot; |ಸ್ವತಃ
|-
|2005||''[[ಬೋಯ್‌ಫ್ರೆಂಡ್]]''
|-
|2012||''[[ತೆರುವು ನಕ್ಷತ್ರಂಗಳ್]]''
|-
|2018||''[[ಕಿನಾರ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕಿನಾರ್ / ಕೇಣಿ]]'' || ಗಾಯಕನಾಗಿ || ಮಲಯಾಳಂ / ತಮಿಳು
|}

===ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ===
* ''ಅಳಕುಳ್ಳ ಸಲೀನಾ'' (1973)
* ''ತೀಕನಲ್'' (1976)
* ''ಸಂಚಾರಿ'' (1981)
* ''ಅಭಿನಯಂ'' (1981)
* ''ಪೂಚ ಸನ್ಯಾಸಿ'' (1981)
* ''ಎಲ್ಲಾಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್'' (1988)

==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ==
{{Main|w:K. J. Yesudas discography}}
{{Main|w:K. J. Yesudas Tamil Discography}}
{{Main|w:List of Hindi songs recorded by K. J. Yesudas}}

=== ಯೇಸುದಾಸ್ ಹಾಡಿದ ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳು ===
{Infobox artist discography
| Artist          = [[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]]
| Image           = K.J._Yesudas.JPG
| Caption         = 2010 ರಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೇಸುದಾಸ್
| Alt             =
| Studio          =
| Live            =
| Compilation     =
| Internet        =
| Video           =
| Music videos    =
| EP              =
| Singles         =
| B-sides         =
| Soundtrack      =
| Tribute         =
}}
'''''[[ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]]''''' ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 211 ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಡುಗಳು ಗಾಯಕಿ [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]] ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಕ [[ಹಂಸಲೇಖ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gaana.com/playlist/gaana-dj-best-of-k-j-yesudas-kannada|title=K. J. Yesudas Kannada songs playlist|accessdate=1 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.jiosaavn.com/featured/top-30---k-.j-yesudas/ihX-gOWAruk_ Best of Yesudas in Kannada]&lt;/ref&gt;

== ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; width=10% | ವರ್ಷ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ganagandharvan.weebly.com/kannada.html|title=Complete List of K. J. Yesudas songs in Kannada|accessdate=1 April 2022}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=21% | ಚಿತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; width=0% | ಸಂ
! scope=&quot;col&quot; width=23% | ಹಾಡು
! scope=&quot;col&quot; width=20% | ಸಂಯೋಜಕ(ರು)
! scope=&quot;col&quot; width=21% | ಸಹ-ಕಲಾವಿದ(ರು)
|-
| 1964
! ''[[ಚಂದವಳ್ಳಿಯ ತೋಟ]]''
|1
| &quot;ಒಂದಾಗುವಾ ಮುಂದಾಗುವಾ&quot;
| [[ಟಿ. ಜಿ. ಲಿಂಗಪ್ಪ]]
| [[ಎಲ್. ಆರ್. ಈಶ್ವರಿ]]
|-
| rowspan=2| 1966
! Rowspan=2| ''[[ಪ್ರೇಮಮಯಿ]]''
|2
| &quot;ಹೆಣ್ಣೆ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣನೋಟ&quot;
| rowspan=2| [[ಆರ್. ಸುದರ್ಶನಂ]]
| [[ಎಸ್. ಜಾನಕಿ]]
|-
| 3
| &quot;ತೂ ತೂ ತೂ ಬೇಡಪ್ಪ&quot;
|rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=2| 1967
! ''[[ಮುದ್ದು ಮೀನಾ]]''
| 4
| &quot;ಇದುವೇ ವಿಧಿ ಲೀಲೆ&quot;
| [[ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್]]
|-
! ''[[ಒಂದೇ ಬಳ್ಳಿಯ ಹೂಗಳು]]''
| 5
| &quot;ದಾರಿ ಕಾಣದ&quot;
|  [[ಸತ್ಯಂ (ಸಂಯೋಜಕ)|ಸತ್ಯಂ]]
| ಎಸ್. ಜಾನಕಿ
|-
| 1968
! ''[[ಮಂಕು ದಿಣ್ಣೆ]]''
| 6
| &quot;ಐಡಿಯಾ ವಿಧಿ ಲೀಲೆ&quot;
| [[ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್]]
| rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 1971
! ''[[ಬಾಳ ಬಂಧನ]]''
| 7
| &quot;ಆಪದ್ ಬಾಂಧವ&quot;
| [[ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್]]
|-
| 1972
! ''ತ್ರಿವೇಣಿ''
| 8
| &quot;ಮನೆ ಮಂದಿಕಲ್ಲ&quot;
| ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್
|-
| rowspan=2| 1973
! ''[[ಕೆಸರಿನ ಕಮಲ]]''
| 9
| &quot;ಸದಾ ಆನಂದ ನಂದನ&quot;
| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
| ಎಸ್. ಜಾನಕಿ
|-
! ''[[ಮೂರೂವರೆ ವಜ್ರಗಳು]]''
| 10
| &quot;ಸತಿಯು ಬಂದಳು&quot;
| ಆರ್. ಸುದರ್ಶನಂ
| rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 1974
! ''[[ಮಗ ಮೊಮ್ಮಗ]]''
| 11
| &quot;ಈ ಮೋಸ ಈ ದ್ರೋಹ&quot;
| [[ಎಂ. ರಂಗರಾವ್]]
|-
| rowspan=3| 1975
! ''[[ದೇವರ ಕಣ್ಣು]]''
| 12
| &quot;ನಗುವಿನ ಅಳುವಿನ&quot;
|-
! ''[[ಅಣ್ಣ ಅತ್ತಿಗೆ]]''
| 13
| &quot;ಒಲವೆಂಬ&quot;
|rowspan=3| ಜಿ. ಕೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್
| [[ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ]]
|-
! ''ನಿರೀಕ್ಷೆ''
| 14
| &quot;ಬಾಳಿನ ಗುರಿಯ ಸೇರುವ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=2| 1976
! ''[[ಬಾಳು ಜೇನು]]''
| 15
| &quot;ಮಧುರ ಬಾಳು ಮಧುರ&quot;
| ಎಸ್. ಜಾನಕಿ
|-
! ''ಪುನರ್ಮಿಲನ''
| 16
| &quot;ನಿನ್ನಂಗ ಚೆಲುವು&quot;
| ಎಂ. ರಂಗರಾವ್
|rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=5| 1977
! ''[[ಚಿನ್ನ ನಿನ್ನ ಮುದ್ದಾಡುವೆ]]''
| 17
| &quot;ಜೋಜೋ ಲಾಲಿ&quot;
| [[ಸಲಿಲ್ ಚೌಧರಿ]]
|-
! ''ಗೆದ್ದವಳು ನಾನೇ''
| 18
| &quot;ಗೆದ್ದವಳು
| ಎಂ. ರಂಗರಾವ್
| [[ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ]]
|-
! ''[[ಹೇಮಾವತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹೇಮಾವತಿ]]''
| 19
| &quot;ಮಾನವರೋ ನೀವು&quot;
| [[ಎಲ್. ವೈದ್ಯನಾಥನ್]]
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=2| ''[[ಕಿಟ್ಟು ಪುಟ್ಟು]]''
| 20
| &quot;ಕಾಲವನ್ನು ತಡೆಯೋರು&quot;
| rowspan=2| [[ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ]]
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 21
| &quot;ನಿಲ್ಲೆ ಗೌರಮ್ಮ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=11| 1978
! ''[[ಅಪರಿಚಿತ]]''
| 22
| &quot;ಈ ನಾಡ ಅಂದ&quot;
| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''[[ಚಿತೆಗು ಚಿಂತೆ]]''
| 23
|&quot;ಕಡಲ ಸೀಮೆಯಿಂದ&quot;
| ಬಿ ಜಿ ರಮಾನಾಥ್
|-
! ''ದಾಹ''
| 24
| &quot;ದಾಹ ದಾಹ&quot;
| ರಾಮ್‌ಲಾಲ್ ಸೆಹ್ರಾ
|-
! ''[[ಕಿಲಾಡಿ ಕಿಟ್ಟು]]''
| 25
| &quot;ಹೂವಂತೆ ಹೆಣ್ಣು&quot;
| ಮೋಹನ್ ಕುಮಾರ್
|-
! ''[[ಕಿಲಾಡಿ ಜೋಡಿ]]''
| 26
| &quot;ಕಿಲಾಡಿ ಜೋಡಿ&quot;
| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| [[ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ]]
|-
! ''ಕುದುರೆ ಮುಖ''
| 27
| &quot;ನೀ ಬಂದೆ&quot;
| ಟಿ ಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ
| rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
!''[[ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ]]''
| 28
| &quot;ಈ ಸುಂದರ ಚಂದಿರನಿಂದ&quot;
| ಸತ್ಯಂ
|-
!rowspan=2| ''[[ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಕುಳ್ಳ]]''
| 29
| &quot;ಪ್ರೇಮ ಪ್ರೀತಿ ನನ್ನ ಉಸಿರು&quot;
| rowspan=2| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| ಎಸ್. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
|-
| 30
| &quot;ನನ್ನಂಥ ಗಂಡಿಲ್ಲ&quot;
| ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ, ಪಿ ಸುಶೀಲಾ, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! ''ಸ್ವರ್ಣ ಭೂಮಿ''
| 31
| &quot;ಕಾಣದ ದೇವರು&quot;
|rowspan=2| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
| [[ಪಿ. ಬಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]]
|-
! ''[[ವಸಂತ ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]''
| 32
| &quot;ನಡೆಯಲೆ ನಡುವು&quot;
| ಎಸ್‌ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಮಣ್ಯಂ, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
| rowspan=4|
! Rowspan=4| ''[[ಪ್ರಿಯ (1978 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪ್ರಿಯ]]''
| 33
| &quot;ಕವಿತೆ ನೀನು&quot;
| rowspan=4| [[ಇಳಯರಾಜಾ]]
| rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 34
| &quot;ನನ್ನಲಿ ನೀನ&quot;
|-
| 35
| &quot;ಸಾಗರ ದಾಚೆಯ&quot;
| rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 36
| &quot;ತಂಗಳಿಯೆ&quot;
|-
| Rowspan=8| 1980
! ''ಅಖಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು''
| 37
| &quot;ರಾಮ ನಾಮ&quot;
| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
!rowspan=2| ''ಭಕ್ತ ಸಿರಿಯಾಳ''
| 38
| &quot;ಅತಿಥಿ ಸೇವೆಯೆ&quot;
| rowspan=2| ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ
| rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 39
| &quot;ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮಗಳೆ&quot;
|-
!rowspan=2| ''[[ಮಂಜಿನ ತೆರೆ]]''
| 40
| &quot;ಬಾಲಸಿರುವೆ&quot;
| rowspan=2| ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
| 41
| &quot;ಓ ನನ್ನ ಚೆಲುವೆ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=2| ''[[ನಾರದ ವಿಜಯ]]''
| 42
| &quot;ಈ ವೇಷ ನೋಡಬೇಡ&quot;
| rowspan=2|[[ಸಿ. ಅಶ್ವತ್ಥ್]]
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 43
| &quot;ಎಂಥ ಲೋಕವಯ್ಯ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''[[ಮುನಿಯನ ಮಾದರಿ]]''
| 44
| &quot;ಇಂದಿಗುಂಧ&quot;
| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| [[ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್]]
|-
| rowspan=5| 1981
!rowspan=3| ''[[ನಾಗ ಕಾಲ ಭೈರವ]]''
| 45
| &quot;ನಮ್ಮೀ ಬಳೀ&quot;
| rowspan=3| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
| [[ಬೆಂಗಳೂರು ಲತಾ]]
|-
| 46
| &quot;ಒಲವಿನ&quot;
| ಪಿ ಸುಶೀಲಾ
|-
| 47
| &quot;ನಗುವುದೆ ಸ್ವರ್ಗ&quot;
| rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''ಪುಣ್ಯ ಕೋಟಿ''
| 48
| &quot;ಸ್ನೇಹ ಅದಿಮಧುರ&quot;
| [[ಮೈಸೂರು ಅನಂತಸ್ವಾಮಿ]]
|-
! ''ರಾಗ ತಾಳ''
| 49
| &quot;ಹೇ ಶಿಲ್ಪಿ&quot;
| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
|-
| Rowspan=6| 1982
! Rowspan=2| ''[[ಹಾಸ್ಯರತ್ನ ರಾಮಕೃಷ್ಣ]]''
| 50
| &quot;ಇದ್ದು ಹೋಗು ಇದ್ದು ಹೋಗು&quot;
| rowspan=2| ಟಿಜಿ ಲಿಂಗಪ್ಪ
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 51
| &quot;ಚಿಕ್ಕವನಿವನು&quot;
|ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
!Rowspan=2| ''ಮುತ್ತಿನಂಥ ಅತ್ತಿಗೆ''
| 52
| &quot;ಮೋಹನ ರೂಪ&quot;
| rowspan=2|[[ರಮೇಶ್ ನಾಯ್ಡು]]
| ಪೂರ್ಣ ಚಂದರ್, ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, [[ಎಸ್. ಪಿ. ಶೈಲಜಾ]]
|-
| 53
| &quot;ನಮರೆದೆ ಕೋಗಿಲೆ&quot;
| ಎಸ್‌ಪಿ ಶೈಲಜಾ
|-
!Rowspan=2| ''ಶಂಕರ್ ಸುಂದರ್''
| 54
| &quot;ಬೆಳಕಲಿ ನೀನು&quot;
| rowspan=2| ಜಿಕೆ ವೆಂಕಿಟೇಶ್
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 55
| &quot;ಬಾ ಬಾ ಇದೆರ್ ಆವೋ&quot;
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
| rowspan=8| 1984
! ''[[ಬಂಧನ]]''
| 56
| &quot;ಈ ಬಂಧನ&quot;
| rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! ''[[ಬೆಂಕಿ ಬಿರುಗಾಳಿ (1984 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಬೆಂಕಿ ಬಿರುಗಾಳಿ]]''
| 57
| &quot;ಹೇಳಲಾರೆನು&quot;
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! Rowspan=3| ''ಗುರು ಜಗದ್ಗುರು''
| 58
| &quot;ಬಯಕೆ ತುಂಬಿದ&quot;
| rowspan=3| ಜಿಕೆ ವೆಂಕಟೇಶ್
| rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 59
| &quot;ಮೇರೆ ಪ್ಯಾರೆ ಗುರು&quot;
|-
| 60
| &quot;ಕಚಗುಲಿ ಇಟ್ಟು&quot;
| rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=2| ''ಕಿಲಾಡಿ ಅಳಿಯ''
| 61
| &quot;ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಇಂದು&quot;
| rowspan=2| ಸತ್ಯಂ
|-
| 62
| &quot;ಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ&quot;
|-
! ''[[ಮದುವೆ ಮಾಡು ತಮಾಷೆ ನೋಡು]]''
| 63
| &quot;ಮದುವೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ&quot;
| ವಿಜಯಾನಂದ್
|-
| rowspan=13| 1985
! Rowspan=2| ''[[ಅಜೇಯ]]''
| 64
| &quot;ಸಿಹಿಮುತ್ತ ನೀಡಿ&quot;
| rowspan=2| ಇಳಯರಾಜ
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 65
| &quot;ಹೀರೋ ಹೀರೋ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''ಬಾಳೊಂದು ಉಯ್ಯಾಲೆ''
| 66
| &quot;ನೀನೋ ನಾನೋ&quot;
| [[ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್]]
| [[ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ (ಗಾಯಕ)|ರಮೇಶ್ ಚಂದ್ರ]]
|-
! ''ಚಕ್ರ ಬಂಧ''
| 67
| &quot;ಬಂಧ ಅನುಬಂಧ&quot;
| ತಯನ್‌ಬನ್
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''ಹೆಂಡ್ತಿ ಬೇಕು ಹೆಂಡ್ತಿ''
| 68
| &quot;ಬೇಲೂರ ಶಿಲೆಯ&quot;
| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''ಹೊಸ ಬಾಳು''
| 69
| &quot;ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಇಂಥ&quot;
| ಜಿಕೆ ವೆಂಕಟೇಶ್
| rowspan=3| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! ''[[ಮಾನಸ ವೀಣೆ]]''
| 70
| &quot;ವೀಣೆ ನನ್ನ ಮಾನಸ ವೀಣೆ&quot;
| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
|-
! Rowspan=2| ''[[ಮಮತೆಯ ಮಡಿಲು]]''
| 71
| &quot;ಪ್ರೇಮ ಸಂಗಮ&quot;
| rowspan=2| ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್
|-
| 72
| &quot;ಚಿನ್ನ ನನ್ನ ನಿನ್ನ&quot;
|rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''[[ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡ್ತಿ]]''
| 73
| &quot;ಯಾರೆ ನೀನು ಚೆಲುವೆ&quot;
|[[ಶಂಕರ್ ಗಣೇಶ್]]
|-
! Rowspan=2| ''[[ಪಿತಾಮಹ]]''
| 74
| &quot;ಮರೆಯದಿರು ಆ ಶಕ್ತಿಯ&quot;
| Rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
|-
| 75
| &quot;ಅಂಗಳಿರುವ&quot;
| ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
|-
! ''ಸತಿ ಸಕ್ಕುಬಾಯಿ''
| 76
| &quot;ಜಯ ಪಾಂಡುರಂಗ&quot;
| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=33| 1986
! Rowspan=2| ''[[ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಶೀಲಾ]]''
| 77
| &quot;ಶೀಲಾ ಓ ಮೈ ಶೀಲಾ&quot;
|rowspan=2| [[ಬಪ್ಪಿ ಲಾಹಿರಿ]]
| [[ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ]]
|-
| 78
| &quot;ತಂಪಾದ ತೊಳು&quot;
| [[ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್]]
|-
! ''ಅಂತರಂಗದ ಮೃದಂಗ''
| 79
| &quot;ಬಾನಗಳದ&quot;
| rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! ''[[ಅರುಣ ರಾಗ]]''
| 80
| &quot;ನಾನೊಂದು ತೀರ&quot;
| ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
! Rowspan=2| ''[[ಅಸಂಭವ]]''
| 81
| &quot;ಜೀವ ಬಂಧ&quot;
|rowspan=2| [[ಹಂಸಲೇಖ]]
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
| 82
| &quot;ನಿನ್ನಂಥ ಕಥೆಗಾರ&quot;
| rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''[[ಈ ಜೀವ ನಿನಗಾಗಿ]]''
| 83
| &quot;ಅಮ್ಮ ಅಮ್ಮ ಎನ್ನು ಮಾತು&quot;
| [[ವಿಜಯಾನಂದ್ (ಸಂಯೋಜಕ)|ವಿಜಯಾನಂದ್]]
|-
! ''ಗುರುವೆ ದೈವ''
| 84
| &quot;ಗುರುವೆ ದೈವ ಮನೆಯೇ&quot;
| ಎಂ ಎಸ್ ವಿಶ್ವನಾಥನ್
|-
! ''[[ಕರ್ಣ (1986 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕರ್ಣ]]''
| 85
| &quot;ಆ ಕರ್ಣನಂತೆ&quot;
| rowspan=2| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
|-
! ''ಮಾನಸ ವೀಣೆ''
| 86
| &quot;ನಾ ನಗುತಿರುವೆ&quot;
|-
! Rowspan=11| ''[[ಮಲಯ ಮಾರುತ]]''
| 87
| &quot;ಮಲಯ ಮಾರುತ ಗಾನ&quot;
| rowspan=11| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 88
| &quot;ಹಿಂದನಗಲಿ ಹಿಡಿವದೆದ
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
| 89
| &quot;ಎಲ್ಲೆಲ್ಲು ಸಂಗೀತವೇ&quot;
| rowspan=9| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 90
| &quot;ಎಲ್ಲರು ಮಾಡುವುದು&quot;
|-
| 91
| ಮಧುರಾಂಭಂ&quot;
|-
| 92
| &quot;ನಟನ ವಿಶಾರದ&quot;
|-
| 93
| &quot;ಸಕಲಕಾರ್ಯ ಕಾರಣಗೆ&quot;
|-
| 94
| &quot;ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನಮು&quot;
|-
| 95
| &quot;ಶರದೆ ದಯತೊರಿದೆ&quot;
|-
| 96
| &quot;ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎನ್ನ ಬಿಟ್ಟು&quot;
|-
| 97
| &quot;ಯಂ ಶೈವಸ್ಸಂಪುಸತೆ&quot;
|-
! Rowspan=4| ''[[ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ]]''
| 98
| &quot;ಮನೆಯೇ ಮಂತ್ರಾಲಯ&quot;
| rowspan=8| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
| ರಮೇಶ್, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
| 99
| &quot;ಹ್ಯಾಪಿ ಬರ್ತ್‌ಡೇ&quot;
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| 100
|&quot;ಎಂದೆಂದು ಬಾಳಲಿ&quot;
| ರಮೇಶ್, ಎಸ್ ಜಾನಕಿ, ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
| 101
| ಮನೆಯೇ ಬರಿದಾಯಿತು&quot;
| rowspan=4| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! Rowspan=2| ''ಮೌನ ಗೀತೆ''
| 102
| &quot;ಈ ಹೂವು&quot;
|-
| 103
|&quot;ತಾವರೆ ಕಣ್ಣವಳೆ&quot;
|-
! rowspan=2| ''[[ಸ್ನೇಹದ ಕಡಲಲ್ಲಿ]]''
| 104
| &quot;ಕಣ್ಣಿಗೆ ಮೋಸ&quot;
|-
| 105
| &quot;ಸದಾ ಹರುಷ ಸ್ನೇಹದ&quot;
| ಎಸ್ ಪಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
|-
! Rowspan=2| ''ಸತ್ಕಾರ''
| 106
| &quot;ಚೆಲುವೆಯ ಮೊಗ&quot;
| rowspan=2| ಸತ್ಯಂ
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 107
| &quot;ಕನಸಿಂದ ನೀ&quot;
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! ''[[ಸುಂದರ ಸ್ವಪ್ನಗಳು]]''
| 108
| &quot;ಹೇಗೆ ಹೇಳಲಿ ಅದ ಹೇಗೆ&quot;
| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! ''ಉಷಾ''
| 109
| ನಿನ್ನಂಥ ಶ್ರೀಮತಿ
|rowspan=2| ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
|rowspan=2| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| rowspan=3| 1987
! ''ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಕ್ರಾಂತಿಕುಮಾರ್''
| 110
| &quot;ನಾ ಸಾಕಿದ&quot;
|-
! ''ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ''
| 111
| &quot;ಬಾನಲಿ ಸೂರ್ಯ&quot;
| ಬಾಲಾಜಿ ರಾಮ್
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! ''[[ಪ್ರೇಮಲೋಕ]]''
| 112
| &quot;ಪ್ರೇಮಲೋಕದಿಂದ&quot;
| ಹಂಸಲೇಖ
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| rowspan=3| 1989
! ''[[ಜೈ ಕರ್ನಾಟಕ]]''
| 113
| &quot;ನಗುವೆ ಹೂವಂತೆ&quot;
| ವಿಜಯಾನಂದ್
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
!rowspan=&quot;2&quot;|''ಪುಂಡ ಪ್ರಚಂಡ''
| 114
| &quot;ಬೆಳದಿಂಗಳು&quot;
|rowspan=11| ಹಂಸಲೇಖ
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 115
| &quot;ಗುಡುಗು&quot;
| [[ಮನೋ (ಗಾಯಕ)|ಮನೋ]]
|-
| rowspan=19| 1990
! ''[[ಆವೇಶ]]''
| 116
| &quot;ಧ್ವನಿ ಧ್ವನಿ&quot;
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! ''ಮತೆ ಅಭಿಮನ್ಯು''
| 117
| &quot;ಹೇಳೆ ಹೇಳೆ ಭಾರತೆ&quot;
| rowspan=4| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=3| ''ಅನಂತ ಪ್ರೇಮ''
| 118
| &quot;ಪ್ರೇಮವು ಬೇಡ ಪ್ರೇಯಸಿ&quot;
|-
| 119
| &quot;ಅಂಧುಗೆ ಕಾಲಲ್ಲಿ&quot;
|-
| 120
| &quot;ನೀನೇನಮ್ಮ
|-
! ''[[ಹೊಸ ಜೀವನ]]''
| 121
| &quot;ಅನಾಥ ಮಗುವೆ&quot;
| [[ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗುರುರಾಜ್]]
|-
!rowspan=3| ''ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ''
| 122
| &quot;ಕೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ&quot;
| rowspan=2| [[ಸ್ವರ್ಣಲತಾ]]
|-
| 123
| &quot;ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ&quot;
|-
| 124
| &quot;ಹೂವಿನ ಲೋಕ ನಮ್ಮದು&quot;
| rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''[[ಪಂಚಮ ವೇದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಂಚಮ ವೇದ]]''
| 125
| &quot;ಆಸೆ ಹೊಳೆಯೆ&quot;
| [[ಎಸ್. ಪಿ. ವೆಂಕಟೇಶ್|ಸಂಗೀತ ರಾಜ]]
|-
! Rowspan=2| ''[[ರಾಮರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರು]]''
| 126
| &quot;ಈ ಯೌವನ&quot;
| ಎಂ ರಂಗರಾವ್
|-
| 127
| &quot;ಕಂಬನಿ ಎಂಬ&quot;
|-
! ''ಶಬರಿಮಲೆ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ''
| 128
| &quot;ಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಪ್ಪ&quot;
| [[ಕೆ. ವಿ. ಮಹದೇವನ್]]
|-
! ''[[ಎಸ್. ಪಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ ಭಾಗ 2]]''
| 129
| &quot;ಮೇರು ಗಿರಿಯನೆ&quot;
| ಹಂಸಲೇಖ
| [[ರತ್ನಮಾಲಾ ಪ್ರಕಾಶ್]]
|-
! Rowspan=3| ''ಸ್ವರ್ಣ ಸಂಸಾರ''
| 130
| &quot;ಕುಂಕುಮ&quot;
| rowspan=3| ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್
| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, [[ಬಿ. ಆರ್. ಛಾಯಾ]]
|-
| 131
| &quot;ನಗುನಗುತ&quot;
| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, ಬಿಆರ್ ಛಾಯಾ
|-
| 132
| &quot;ಮನಸು ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
!rowspan=2| ''[[ನಿಗೂಢ ರಹಸ್ಯ]]''
| 133
| &quot;ಓ ತಿಳಿಯ ನೀರ&quot;
| rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ
|ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
| 134
| &quot;ಲಾಲಿ ಜೋ, ಜೋ ಲಾಲಿ ಜೋ&quot;
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
| rowspan=5| 1991
!rowspan=2| ''ಬಾರೆ ನನ್ನ ಮುದ್ದಿನ ರಾಣಿ''
| 135
| &quot;ನೀ ಮೈಯ್ಯ ಮುಟ್ಟಿದಾಗ&quot;
| rowspan=2|ರಾಜನ್ ನಾಗೇಂದ್ರ
| [[ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್]]
|-
| 136
| &quot;ಹೆಣ್ಣಿಂದಲೆ ಎಲ್ಲ&quot;
| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
! Rowspan=3| ''[[ರಾಮಚಾರಿ]]''
| 137
| &quot;ನಮ್ಮೂರ ಯುವರಾಣಿ&quot;
| rowspan=3| ಹಂಸಲೇಖ
| rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 138
| &quot;ರಾಮಚಾರಿ ಹಾಡುವ&quot;
|-
| 139
| &quot;ರಾಮಚಾರಿ ಕಣ್ಣಿನ (ದುಃಖ)&quot;
|-
| rowspan=17| 1992
! ''ಭಲೇ ಕೇಶವ''
| 140
| &quot;ನೂರು ಕಡಲ ದಾಟಿ&quot;
| ಶಿವರಂಜನಿ ದೇವರಾಜ್
|-
! ''[[ಎಂಟೆದೆ ಭಂಟ]]''
| 141
| &quot;ಯಾಕಿಂದು ನೀನು&quot;
|rowspan=9| ಹಂಸಲೇಖ
|-
! ''[[ಗೋಪಿ ಕೃಷ್ಣ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋಪಿ ಕೃಷ್ಣ]]''
| 142
| &quot;ಓಹೋ ವಸಂತ&quot;
| ಎಸ್ ಜಾನಕಿ
|-
! Rowspan=3| ''[[ಗುರು ಬ್ರಹ್ಮ]]''
| 143
| &quot;ದೀಪ ದೀಪ&quot;
| ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 144
| &quot;ಹೆತ್ತು ಹೊತ್ತು ಮುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು&quot;
| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್, ಮನೋ
|-
| 145
|&quot;ಮದುವೆ ಮದುವೆ ಜೋಡಿ&quot;
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಮನೋ
|-
! ''[[ಹಳ್ಳಿ ಮೇಷ್ಟ್ರು]]''
| 146
| &quot;ಇಳಕಲ್ ಸೀರೆ ಉಟ್ಕೊಂಡ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=3| ''[[ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವೆ]]''
| 147
| &quot;ಬಾರೆ ಚೆಲುವೆ&quot;
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 148
| &quot;ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡೋರ್ ಮಧ್ಯ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 149
| &quot;ಅಂದವೋ ಅಂದವೋ&quot;
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
! ''ಮಧುರ ಪ್ರೀತಿ''
| 150
| &quot;ಗೌರಿಯ ರೂಪ ನೀನಮ್ಮ&quot;
| [[ನದೀಮ್-ಶ್ರವಣ್]]
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! Rowspan=2| ''[[ಶ್ರುತಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಶ್ರುತಿ]]''
| 151
| &quot;ಜನ್ಮ ಜನುಮದಲ್ಲಿ&quot;
| rowspan=2| [[ಎಸ್. ಎ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]]
| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
| 152
|&quot;ಹಾಡೊಂದು ನಾ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-&quot;
! ''ಮನ ಗೆದ್ದ ಮಗ''
| 153
| &quot;ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ
| ಎಲ್ ವೈದ್ಯನಾಥನ್
| ವಾಣಿ ಜಯರಾಂ
|-
! Rowspan=3| ''ಪ್ರಣಯದ ಪಕ್ಷಿಗಳು''
| 154
| &quot;ನಗುವ ಶೈಲಿ ಎಂಥ ಲವ್ಲಿ&quot;
| rowspan=3| ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 155
| &quot;ಜುಮ್ ಜುಮ್ ಮೈಯಲ್ಲಿ&quot;
| rowspan=1| ಮಂಜುಳಾ ಗುರುರಾಜ್
|-
| 156
| &quot;ಬಾನಾಡಿ ನಿನಗಾಗಿ ಕಾದೆ&quot;
| rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=8| 1993
! ''ಜೈಲರ್ ಜಗನ್ನಾಥ''
| 157
| &quot;ಯಾರೋ ಯಾರೋ&quot;
| ಹಂಸಲೇಖ
|-
! ''[[ಮಣಿಕಂಠನ ಮಹಿಮೆ]]''
| 158
| &quot;ಹರಿವರಾಸನಂ&quot;
| ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್
|-
! ''[[ರಾಯರು ಬಂದರು ಮಾವನ ಮನೆಗೆ]]''
| 159
| &quot;ನಗುಮೋಮು&quot;
| ರಾಜ್ ಕೋಟಿ
| ಪೂರ್ಣ ಚಂದರ್
|-
! rowspan=2| ''ತೂಗುವೆ ಕೃಷ್ಣನ''
| 160
| &quot;ರುತುಮಾಲೆಯಲ್ಲಿ&quot;
| rowspan=2| ಮನೋರಂಜನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 161
| &quot;ಓ ಚಂದಮಾಮ ಏಕೆ&quot;
| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! ''ಟ್ರಿಂಗ್ ಟ್ರಿಂಗ್''
| 162
| &quot;ಸಖತ್ ಮಜಾ&quot;
| ಎಸ್ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ್
| rowspan=5| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
! rowspan=2| ''ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ''
| 163
| &quot;ನವರಾತ್ರಿ ನೋಟ&quot;
|ವಿಜಯ ನರಸಿಂಹ
|-
| 164
| &quot;ಶ್ರೀ ಮಾತಾ&quot;
| [[ಕುನ್ನಕುಡಿ ವೈದ್ಯನಾಥನ್]]
|-
| rowspan=1| 1994
! ''ಗಂಧರ್ವ''
| 165
| &quot;ಅನುರಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಧರ್ವಗಾನ
| rowspan=3| ಹಂಸಲೇಖ
|-
| rowspan=5| 1995
! ''[[ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಗವಾಯಿ]]''
| 166
| &quot;ಪಾರಮಾರ್ಥ ತತ್ವ&quot;
|-
! ''[[ದೊರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ದೊರೆ]]''
| 167
| &quot;ಅಗೋ ಬಂದನು&quot;
| rowspan=2| ಕೆ ಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
! Rowspan=3| ''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್''
| 168
| &quot;ಅದೇ ಸಾಗರ&quot;
| rowspan=3| ಸ್ಯಾಕ್ಸ್ ರಾಜಾ
|-
| 169
| &quot;ಚಂದದ ನಂದನ ವನ&quot;
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಬೇಬಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
|-
| 170
| &quot;ಬನ್ನಿ ಕಣ್ಣ&quot;
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ, ಕಸ್ತೂರಿ ಶಂಕರ್, ಬೇಬಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್
|-
| rowspan=2| 1996
! Rowspan=2| ''[[ಸಿಪಾಯಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸಿಪಾಯಿ]]''
| 171
| &quot;ಬಂಗಾರದ ಬೊಂಬೆ&quot;
| rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
| 172
| &quot;ಯಾರಿಗೆ ಬೇಕು ಈ ಲೋಕ&quot;
| rowspan=10| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=2| 1998
! ''ಅವಳ ಚರಿತ್ರೆ''
| 173
| &quot;ಹನ್ನೊಂದು ಮಾಗಿದರೆ&quot;
| ವಿಜಯಭಾಸ್ಕರ್
|-
! ''ಮನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಮಣ್ಣ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಣ್ಣ''
| 174
| &quot;ಮಂಗಳ ವಾದ್ಯ&quot;
| ಸತ್ಯಂ
|-
| rowspan=6| 1999
! ಎಕೆ 47
| 175
| &quot;ನಾನು ಕನ್ನಡದ ಕಂದ&quot;
| Rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ
|-
! ''ಭಾರತ ನಾರಿ''
| 176
| &quot;ನೀವೇ ನಮ್ಮ ಹೀವೇ ನಮ್ಮ&quot;
|-
! ''ಮಹಾ ಎಡಬಿಡಂಗಿ''
| 177
| &quot;ಶ್ರೀ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ&quot;
| ವಿಜಯ ಭಾಸ್ಕರ್
|-
! ''[[ಓ ಪ್ರೇಮವೇ (1999 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓ ಪ್ರೇಮವೇ]]''
| 178
| &quot;ಓ ಪ್ರೇಮವೇ&quot;
| rowspan=3| [[ರವಿಚಂದ್ರನ್ (ಕನ್ನಡ ನಟ)|ವಿ. ರವಿಚಂದ್ರನ್]]
|-
! Rowspan=2| ''[[ಸ್ನೇಹ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಸ್ನೇಹ]]''
| 179
| &quot;ಎಲ್ಲಿದೆ ಬಾಳಿನ ಜನಪಥ&quot;
|-
| 180
| &quot;ಯಾಕಮ್ಮ ಬೇಕು&quot;
|-
| rowspan=4| 2000
! ''ಭಕ್ತ ಅಯ್ಯಪ್ಪ''
| 181
| &quot;ಹರಿವರಾಸನಂ&quot;
| ಗಂಧರ್ವ
|-
! ''[[ಚೋರ ಚಿತ್ತ ಚೋರ]]''
| 182
| &quot;ಹೋ ಇಗೋ ಎಲ್ಲೊಂದು&quot;
| ವಿ ರವಿಚಂದ್ರನ್
| ಕೆಎಸ್ ಚಿತ್ರಾ
|-
! Rowspan=2|''[[ಪ್ರೀತ್ಸೋದ್ ತಪ್ಪ]]''
| 183
| &quot;ಬಂಗಾರದಿಂದ&quot;
| rowspan=2| ಹಂಸಲೇಖ
| rowspan=2| [[ಅನುರಾಧಾ ಶ್ರೀರಾಮ್]]
|-
| 184
| &quot;ಸೋನೆ ಸೋನೆ&quot;
|-
| rowspan=4| 2001
! Rowspan=2| ''[[ಹುಚ್ಚ]]''
| 185
| &quot;ಮಾತು ತಪ್ಪಿತಲು&quot;
| rowspan=2| [[ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್]]
| rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 186
| &quot;ಯಾರೋ ಯಾರೋ&quot;
|-
! Rowspan=2| ''[[ಉಸಿರೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಉಸಿರೆ]]''
| 187
| &quot;ಪ್ರೀತಿಸುವೆ&quot;
| rowspan=2| ಇಳಯರಾಜ
| [[ಭವತಾರಿಣಿ]]
|-
| 188
| &quot;ಚಂದ್ರಿ ನೀ ಚಂದ&quot;
| rowspan=3| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| rowspan=6| 2002
! Rowspan=2| ''[[ಬಳಗಳಿತ್ತು ಒಳಗೆ ಬಾ]]''
| 189
| &quot;ಹಾಡೆಂದರೆ ಮಗುವಮ್ಮ&quot;
| rowspan=5| ಹಂಸಲೇಖ
|-
| 190
| &quot;ಶ್ಲೋಕ&quot;
|-
! ''ಚೆಲುವೆ ಒಂದು ಹೇಳ್ತೀನಿ''
| 191
| &quot;ರಾಣಿ ರಾಣಿ ಸ್ವಪ್ನರಾಣಿ&quot;
| [[ನಂದಿತಾ (ಗಾಯಕಿ)|ನಂದಿತಾ]]
|-
! Rowspan=2| ''[[ಡಕೋಟಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್]]''
| 192
| &quot;ಬೊಗಸೆ ಕಂಗಳ&quot;
| rowspan=2| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
| 193
| &quot;ಗುಲಾಬಿ ಹೂವೆ&quot;
|-
! ''[[ನಾನು ನಾನೇ]]''
| 194
| &quot;ಸಂಗಾತಿ&quot;
| [[ದೇವಾ (ಸಂಯೋಜಕ)|ದೇವಾ]]
| ಅನುರಾಧಾ ಶ್ರೀರಾಮ್
|-
| rowspan=3| 2003
! ''[[ನಂಜುಂಡಿ]]''
| 195
| &quot;ತಾಯಿ ಎಂದಲ್ಲಿ&quot;
| ಹಂಸಲೇಖ
| rowspan=17| ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ
|-
!rowspan=2| ''ಸೊಗಸುಗಾರ''
| 196
|&quot;ಚಂದಿರನಿಲ್ಲದ&quot;
| rowspan=2| ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್
|-
| 197
|&quot;ಮಲಗಿರುವ&quot;
|-
| rowspan=2| 2004
! Rowspan=2| ''[[ಸರದಾರ]]''
| 198
| &quot;ಕಾಣದ ಬ್ರಹ್ಮವೆ&quot;
| rowspan=2| ವೆಂಕಟ್ ನಾರಾಯಣ್
|-
| 199
|&quot;ಕಾಣದ ಕೈಯಲಿ&quot;
|-
| rowspan=1| 2005
! ''[[ಕಾಶಿ ಫ್ರಮ್ ವಿಲೇಜ್]]''
| 200
| &quot;ಮಗುವೆ ನಗುತಿರು&quot;
| ಕೋಟಿ
|-
| rowspan=1| 2006
! ''[[ಪೂಜಾರಿ]]''
| 201
| &quot;ಜನ್ಮ ಕೊಟ ತಾಯಿ&quot;
| [[ಅಭಿಮಾನ್ ರಾಯ್]]
|-
| rowspan=1| 2007
! ''ಪ್ರೇಮಿಗಾಗಿ ನಾ''
| 202
| &quot;ಆಸೆ ಕನಸೊಳು&quot;
| ರಾಜೇಶ್ ರಾಮನಾಥ್
|-
| rowspan=4| 2009
! rowspan=2| ''ಕೂ ಕೂ''
| 203
| &quot;ಅಮ್ಮನ ವಾತ್ಸಲ್ಯ&quot;
|rowspan=2| ಸಾಗರ್ ನಾಗಭೂಷಣ್
|-
| 204
| &quot;ಚಿಗುರ&quot;
|-
! ''ಪ್ರೀತಿ ನೀ ಶಾಶ್ವತನ''
| 205
| &quot;ಅತ್ತಮೇಲೆ ಕಣ್ಣೀರಿಗೆ&quot;
| [[ಕೆ. ಕಲ್ಯಾಣ್]]
|-
! ''[[ಸಿಹಿಗಾಳಿ]]''
| 206
| &quot;ಕಥೆಗಾರ ಯಾರವನು&quot;
| ಜಿಆರ್ ಶಂಕರ್
|-
| rowspan=2| 2011
! ''[[ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ (2011 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ]]''
| 207
| &quot;ಬಾಳು ಇದು ಬಾಳು&quot;
| ಇಳಯರಾಜ
|-
! ''[[ನರಸಿಂಹ (2012 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ನರಸಿಂಹ]]''
| 208
| &quot;ಬಂದೆ ನಾನು ಭೂಮಿಗೆ&quot;
| ಹಂಸಲೇಖ
|-
| rowspan=1| 2012
! ''[[ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ (2012 ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕ್ರಾಂತಿವೀರ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ]]''
| 209
| &quot;ಚಿನ್ನದಂಥ ಅರಮನೆ&quot;
| ಯಶೋವರ್ಧನ್
|-
| rowspan=1| 2014
! ''ಬಾಸು ಅದೇ ಹಳೇ ಕತೆ''
| 210
| &quot;ಹುಡುಗಿಯರು&quot;
| ಸಿಆರ್ ಬಾಬಿ
|-
| rowspan=1| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
! ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
| 211
| &quot;ಹೇಳು ನೀನೆಂಥ ಸಂತೋಷ&quot;
| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ
|-
|}

==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ==
* [[ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
* [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಗಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಹರಿವರಾಸನಂ]]

== ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ==
```
'''ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ತಿರುವನಂತಪುರಂನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ''ಸ್ವರಾಲಯ'' ಮತ್ತು ಕೈರಳಿ ಚಾನೆಲ್ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. 2000 ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗಂಧರ್ವ ಸಂಧ್ಯಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

==ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು==
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; width=&quot;75%&quot;
|- bgcolor=&quot;#d1e4fc&quot;
! ವರ್ಷ || ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2016 || ವಿದ್ಯಾಸಾಗರ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2012 || ಎಂ. ಜಯಚಂದ್ರನ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2011 || ಎಂ. ಜಿ. ಶ್ರೀಕುಮಾರ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2010 || ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2009 || ಸುಜಾತಾ ಮೋಹನ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2008 || ಕವಿತಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2007 || ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2006 || ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2005 || ಸೋನು ನಿಗಮ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2004 || ಹರಿಹರನ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2003 || ಕೆ. ಎಸ್. ಚಿತ್ರಾ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2002 || ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2001 || ಎಸ್‌. ಪಿ. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2000 || ಪಿ. ಜಯಚಂದ್ರನ್
|}

==ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ (ಸ್ಪೆಷಲ್ ಜ್ಯೂರಿ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು==
{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; width=&quot;75%&quot;
|- bgcolor=&quot;#d1e4fc&quot;
! ವರ್ಷ || ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2012 || ಟಿ. ಎಮ್. ಸೌಂದರರಾಜನ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2009 || ಎಂ. ಕೆ. ಅರ್ಜುನನ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2008 || ಎಂ. ಎಸ್. ವಿಶ್ವನಾಥನ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2007 || ವಿ. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ

|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2006 || ಕೆ. ರಾಘವನ್
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2005 || ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2004 || ಶಾಂತಾ ಪಿ. ನಾಯರ್
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2003 || ಪಿ. ಲೀಲಾ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2002 || ಮನ್ನಾ ಡೇ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2001 || ಎಸ್. ಜಾನಕಿ
|-
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2000 || 
|}

==ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು==
ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾನ್ ದಿಗ್ಗಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು 2010 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

{| cellspacing=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;1&quot; border=&quot;0&quot; width=&quot;75%&quot;
|- bgcolor=&quot;#d1e4fc&quot;
! ವರ್ಷ || ಸ್ವರಾಲಯ-ಕೈರಳಿ-ಯೇಸುದಾಸ್ ಲೆಜೆಂಡರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
|-
|- bgcolor=#edf3fk
| 2010 || ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್
|}

==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
* ಯೇಸುದಾಸ್

==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು==
*[http://thiraseela.com/main/awardDetail.php?id=105 ಸ್ವರಾಲಯ ಕೈರಳಿ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ]
*[https://web.archive.org/web/20081028103140/http://www.hindu.com/2008/10/24/stories/2008102453550400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008]
*[https://web.archive.org/web/20121103205714/http://www.hindu.com/2009/01/12/stories/2009011258340300.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2008]
*[https://web.archive.org/web/20071219184442/http://www.hindu.com/2007/12/16/stories/2007121654810500.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2007]
*[https://web.archive.org/web/20070515001001/http://www.hindu.com/2007/01/31/stories/2007013112120400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2006]
*[https://web.archive.org/web/20070515000038/http://www.hindu.com/2005/11/26/stories/2005112611900400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2005]
*{{usurped|[https://web.archive.org/web/20070310235249/http://www.hinduonnet.com/2004/10/26/stories/2004102610330400.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2004]}}
*{{usurped|[https://web.archive.org/web/20070310235218/http://www.hinduonnet.com/2003/12/24/stories/2003122401900700.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2003]}}
*{{usurped|[https://web.archive.org/web/20041227000716/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2003/01/20/stories/2003012008080300.htm ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2002]}}


==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* https://www.hungama.com/playlists/ultimate-k-j-yesudas-malayalam/2217/

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [https://web.archive.org/web/20210127205027/http://drkjyesudas.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]
* [http://tharangni.com ತರಂಗಿಣಿ ಡಿಜಿಟಲ್]
* {{IMDb name|0947748}}
{{commons category}}
* {{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20051015/saturday/main1.htm |title=Article on Yesudas: 'For me music is God'|work=[[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ (ಚಂಡೀಗಢ)|ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]] |date=15 October 2005 }}

{{Authority control}}

{{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು}}
{{Authority control}}

[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೦ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತಕಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್| ]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಮಲಯಾಳಿ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೊಚ್ಚಿಯ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ಪುರಸ್ಕೃತರು ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]
[[ವರ್ಗ: ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ: ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ: ದಕ್ಷಿಣ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ: ಕೇರಳದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ: ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]
[[ವರ್ಗ: 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ: 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷ ಗಾಯಕರು]]
[[ವರ್ಗ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುರುಷ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ: ಜೆ. ಸಿ. ಡೇನಿಯಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ: ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ: ಕೇರಳ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದವರು]]</text>
      <sha1>dkzjizh28jvgg92e01piugph3jpmh64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚಂಚಲಕುಮಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5253</id>
    <revision>
      <id>1428283</id>
      <parentid>1345996</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:13:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shiva Tej Patil</username>
        <id>75545</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್</comment>
      <origin>1428283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1354" sha1="b5wg5vs85dzq6r2cq2fw3txpam4s0wb" xml:space="preserve">{{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ
|ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು =  ಚಂಚಲಕುಮಾರಿ
|ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ =  ೧೯೫೩
|ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ =  ಮಹಾತ್ಮ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್
|ನಾಯಕ(ರು) =  ಇಂದು ಶೇಖರ್
|ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಪ್ರತಿಮಾದೇವಿ]]
|ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಎಸ್. ವಿ. ರಾಜೇಂದ್ರಸಿಂಗ್ ಬಾಬು]]
|ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]]
|ಕಥೆ = 
|ಚಿತ್ರಕಥೆ = 
|ಸಂಭಾಷಣೆ = 
|ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ =  ಪಿ.ಶ್ಯಾಮಣ್ಣ
|ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = 
|ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ =  ಎಂ.ಎಸ್.ಮಣಿ
|ನೃತ್ಯ =  
|ಸಾಹಸ = 
|ಸಂಕಲನ = 
|ನಿರ್ದೇಶನ = ಡಿ. ಶಂಕರ್ ಸಿಂಗ್
|ನಿರ್ಮಾಪಕರು = ಬಿ. ವಿಠಲಾಚಾರ್ಯ
|ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = 
|ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = 
|ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = 
|
}}

{{ಚುಟುಕು-ಚಲನಚಿತ್ರ}}

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>b5wg5vs85dzq6r2cq2fw3txpam4s0wb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10665</id>
    <revision>
      <id>1428314</id>
      <parentid>1344064</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಪರಿಷ್ಕರಣೆ</comment>
      <origin>1428314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87663" sha1="ayqinhma3qpctlxp8we28jq1cof06o2" xml:space="preserve">{{Christianity}}
{{Infobox religion
| name                = Christianity
| image               = Church of the Holy Sepulchre by Gerd Eichmann (cropped).jpg&lt;!-- Please do not change the image without consensus; there is an ongoing discussion on the talk page addressing this issue, in which you are welcome to participate --&gt;
| imagewidth          = 275px
| alt                 = 
| caption             = The [[Church of the Holy Sepulchre]] in the [[Christian Quarter]] of the [[Old City of Jerusalem]], a [[List of Christian holy places in the Holy Land|holy place of Christianity]]
| main_classification = [[Abrahamic religions|Abrahamic]]
| scripture           = [[Bible#Christian Bible|Bible]] ([[Old Testament|Old]] and [[New Testament]])
| theology            = [[Christian Theology|Monotheistic]]
| area                = [[Christianity by country|Worldwide]]&lt;ref name=&quot;Global Christianity&quot; /&gt;
| language            = {{Plainlist|
* [[Biblical Hebrew]]
* [[Biblical Aramaic]]
* [[Koine Greek|Biblical Greek]]
}}
| territory           = [[Christendom]]
| founder             = [[Jesus]]
| founded_date        = [[Christianity in the 1st century|1st century AD]]
| founded_place       = [[Jerusalem during the Second Temple Period|Jerusalem]], [[Judaea (Roman province)|Judaea]],&lt;br/&gt;Roman Empire
| separated_from      = [[Split of Christianity and Judaism|Judaism]]{{refn|group=note|Christianity originated in 1st-century [[Judea (Roman province)|Judea]] from the [[Jewish Christian]] sect of [[Second Temple Judaism]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ehrman |first=Bart D. |author-link=Bart D. Ehrman |year=2005 |orig-year=2003 |title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew |chapter=At Polar Ends of the Spectrum: Early Christian Ebionites and Marcionites |volume=74 |issue=2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=URdACxKubDIC&amp;pg=PA95 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=95–112 |doi=10.1017/s0009640700110273 |isbn=978-0-19-518249-1 |s2cid=152458823 |access-date=20 January 2021}} ''Church History''. {{doi|10.1017/s0009640700110273}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hurtado |first=Larry W. |author-link=Larry Hurtado |year=2005 |chapter=How on Earth Did Jesus Become a God? Approaches to Jesus-Devotion in Earliest Christianity |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Xi5xIxgnNgcC&amp;pg=PA13 |title=How on Earth Did Jesus Become a God? Historical Questions about Earliest Devotion to Jesus |location=Grand Rapids and Cambridge |publisher=[[Wm. B. Eerdmans]] |pages=13–55 |isbn=978-0-8028-2861-3 |access-date=20 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Freeman |first=Charles |author-link=Charles Freeman (historian) |year=2010 |title=A New History of Early Christianity |chapter=Breaking Away: The First Christianities |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5_in-6VLgRoC&amp;pg=PA31 |location=New Haven and London |publisher=[[Yale University Press]] |pages=31–46 |doi=10.12987/9780300166583 |isbn=978-0-300-12581-8 |jstor=j.ctt1nq44w |s2cid=170124789 |access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wilken |first=Robert Louis |year=2013 |title=The First Thousand Years: A Global History of Christianity |chapter=Beginning in Jerusalem |chapter-url=https://books.google.com/books?id=iW1-JImrwQUC&amp;pg=PA6 |location=New Haven and London |publisher=[[Yale University Press]] |pages=6–16 |isbn=978-0-300-11884-1 |jstor=j.ctt32bd7m |s2cid=160590164 |access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author-last=Lietaert Peerbolte |author-first=Bert Jan |year=2013 |chapter=How Antichrist Defeated Death: The Development of Christian Apocalyptic Eschatology in the Early Church |editor1-last=Krans |editor1-first=Jan |editor2-last=Lietaert Peerbolte |editor2-first=L. J. |editor3-last=Smit |editor3-first=Peter-Ben |editor4-last=Zwiep |editor4-first=Arie W. |title=Paul, John, and Apocalyptic Eschatology: Studies in Honour of Martinus C. de Boer |location=Leiden |publisher=Brill |series=[[Novum Testamentum|Novum Testamentum: Supplements]] |volume=149 |pages=238–255 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MoKxIeOTkqYC&amp;pg=PA238 |doi=10.1163/9789004250369_016 |isbn=978-90-04-25026-0 |issn=0167-9732 |s2cid=191738355 |access-date=13 February 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| separations         = 
| number_of_followers = {{est.}} [[Christianity by country|2.3&amp;nbsp;billion]]&lt;ref&gt;{{Cite web|doi=10.58094/fj71-ny11|author-last6=Fahmy|author-first1=Conrad|author-last1=Hackett|author-first2=Marcin|author-last2=Stonawski|author-first3=Yunping|author-last3=Tong|author-first4=Stephanie|author-last4=Kramer|author-first5=Anne|author-last5=Shi|author-first6=Dalia|date=2025-06-09|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020|url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|access-date=2025-06-10|website=Pew Research Center|language=en-US|archive-date=9 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250609194548/https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; {{increase}} ([[List of Christian synonyms|referred to]] as [[Christians]])
}}
'''ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ''' [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ]] ಜೀವನ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ [[ಏಕದೇವವಾದ|ಏಕದೇವವಾದವನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸುವ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದು. ೨೦೦೧ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ೨.೧ [[ಬಿಲಿಯನ್]] ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಧರ್ಮ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. 

ಇಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್]] ದೇಶದ [[ಬೆತ್ಲೆಹೇಂ]] ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]] ಹುಟ್ಟಿದ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದ್ಯ ನಾಡು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಚಾರಪ್ರದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು ಅವನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಸೆಣಸಿದ್ದು ರೋಮನರ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಜನರ ಮೌಡ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ, ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಕಂದಾಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ಮಾನವತೆಯಿಲ್ಲದ ವಿರುದ್ಧ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಅಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಮೃಗೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ 'ಬಲಗೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದವಗೆ ಎಡಗೆನ್ನೆ ತೋರು' ಎಂಬ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ. ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದ. ಸ್ತ್ರೀಯೇನೋ ಹಾದರ ಮಾಡುವಾಗ್ಗೆ  ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಪಾತ್ರವೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಅವನೂ ಸಮಾನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಲ್ಲವೇ? ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿ ತಿದ್ದಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಹೊಸತನ ನೀಡುವುದು ದೈವೀಗುಣ. ನಿನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ತೋರು. ಕ್ಷಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಭಾವ ಉಂಟಾದಾಗ ಜಗತ್ತು ಸುಂದರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರತಿ ಮಾನವನೂ ದೇವಸ್ವರೂಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರ. ಈ ಮಾನವಪ್ರೇಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪುರೇಷೆ, ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವಗಳ ಕುರಿತ ಬದ್ದತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿತು.

==ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಉದಯ==
*ಕ್ರಿ.ಶ. [[೧ನೇ ಶತಮಾನ|೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ]] [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ]] ಒಂದು ಪಂಥವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ, ಯಹೂದಿಯರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ''[[ತನಖ್]]'' ಅನ್ನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವಾದ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌ನ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]] (Old Testament)ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
*[[ಇಸ್ಲಾಂ]], [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳೆಲ್ಲಾ [[ಅಬ್ರಹಾಮ್|ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ನನ್ನು]] ಪ್ರಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರರಿಂದ ಇವನ್ನು ಅಬ್ರಹಮೀಯ ಧರ್ಮಗಳೆಂದೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]] ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಾವು-ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯು ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]] (New Testament)ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.

[[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಉಪದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೂ ಮತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಪದವಿದು. ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತರೆನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್|ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಸುಮಾರು 850 ದಶಲಕ್ಷ ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿರುವ ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವುದಾದರೂ ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಏಕತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ [[ಇತಿಹಾಸ]], ತಿರುಳು, ಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದು ಹರಡಿದ ಬಗೆ - ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
==ತಳಹದಿ==
* ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ. ಆತನ ಜೀವನ, ಮರಣ, ಪುನರುತ್ಥಾನ, ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆಲ್ಲ ಆತ ತೋರಿದ ರಕ್ಷಣಾಮಾರ್ಗ-ಈ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ನಿಂತಿದೆ.

ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ತನ್ನ ಲೋಕಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದರಲ್ಲೇ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ ಅಥವಾ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಆತನಿಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟನೆಯೂ ಪಾಪಿ ಮಾನವ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಆತನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಜನ ಆತನನ್ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ಸಭೆಯಾಗಿ ಕೂಡಿಸಿ ಕ್ರಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಘಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ [[ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ತರುವಾಯ ಶಿಷ್ಯರು ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಆತನ ಶಿಷ್ಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಭೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ, ಸಭೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ-ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದೊದಗಿತು. ಆದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೀಟರ್, ಯೋಹಾನ, ಯಾಕೋಬ ಮತ್ತು ಪಾಲನೇ ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

*  ಕ್ರೈಸ್ತ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು [[ಭೂಮಧ್ಯ ಸಮುದ್ರ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿ ಅನೇಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನಿತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾತ ಅಪೋಸಲರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಪಾಲನೇ. ಪಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಟಾರ್‍ಸಸ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಉತ್ತಮ ಕುಲದ ಒಬ್ಬ ಯೆಹೂದ್ಯ ; [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ನಾಗರಿಕ; ಯೆಹೂದ್ಯ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಘನ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿ ಪಡಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ತಾನೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆತನ ಶಿಷ್ಯನಾದವ. ಆಮೇಲೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟಗಳಿಗೊಳಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ಸುಮಾರು 64ರಲ್ಲಿ ಈತ ಹುತಾತ್ಮನಾದ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಪಾಲನ ತತ್ತ್ವನಿರೂಪಣಾ ರೀತಿ, ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮ , ಸಂಘಟನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತಾಸೇವೆ-ಇವುಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಯೆಹೂದ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂಗಡದ ಮತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಯೆಹೂದ್ಯರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬರೇ'' ಮೆಸೈಯ ''(ಉದ್ಧಾರಕ) ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕರ್ತನೂ ಹೌದು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮರಣ ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರು ತಾನೇ ಕೈಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಯೆಹೂದ್ಯರ ನ್ಯಾಯಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತ ಮಾನವಕುಲದ ಪರವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಮರಣವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಯಜ್ಞವೆಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು. ಇದು ಪಾಲನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರಾಂಶ. ನಾವು ಅಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕ್ರಿಸ್ತ ನಿಯಮಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಹೀನರಿಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಾಣಕೊಟ್ಟ. ನಾವು ಪಾಪಿಗಳಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಕ್ರಿಸ್ತ ನಮಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲಿ ದೇವರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತನಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಥ ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಬೋಧನೆಯನ್ನೂ ಬರಿಯ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೋಧಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಪಾಲನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಲೂ ಹಬ್ಬಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 
* ಆದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲನಂತೆ ಇತರರೂ ನೆರವಾಗಿದ್ದರು. ಯೇಸುವಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿದ್ದ ಸಿಮೋನ್ ಪೀಟರ್ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು [[ಯಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ]]ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯರ ನ್ಯಾಯಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಪೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಯೆಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕೆ ಆತ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಅನಂತರ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಡಿ, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳು ಪೀಟರನೇ. ಇದನ್ನರಿತುದರಿಂದಲೇ ಯೇಸು ಪ್ರಭು ಪೀಟರನೆಂಬ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ(ಪೀಟರನ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ) ತನ್ನ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ.

* ಪಾಲ್, ಪೀಟರರಲ್ಲದೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಹಾನನಿಗೂ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಯೋಹಾನನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸರಳ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈತ ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ತನ್ನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಂತಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ನರಾವತಾರವನ್ನೆತ್ತಿ ಬಂದ ದೇವದೂತ. ಈ ಅವತಾರದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ದೇವರ ಬೆಳಕನ್ನು ಮಾನವರಿಗೆ ನೀಡುವುದು. ಆ ಬೆಳಕೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊಡುವಂಥಾದ್ದು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ದೇವರ ಕೃಪೆಯನ್ನೂ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಹಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವರು ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಆತನನ್ನು ನಂಬಿದವರಲ್ಲೊಬ್ಬರೂ ನಾಶವಾಗದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ದೇವಕುಮಾರನ ಮೂಲಕ ದೊರಕುವ ದೈವಜ್ಞಾನವೇ ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಜೀವದಾಯಕವಾದ ಶಕ್ತಿ-ಎಂಬುದು ಈತನ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಾರಾಂಶ.

ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರರ ಮರಣಾನಂತರ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ರೋಮಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಹಬ್ಬುತ್ತ ಬಂದರೂ ಅದು ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಬಹು ಕಠಿಣವಾದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕೇವಲ ಬಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ಮಹಾರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಉಳಿದು, ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡದ್ದು ಬಹು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯ.
==ಪ್ರಸರಣ==
ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸನಾದ [[ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟೈನ್|ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟೈನ್]] ಎಂಬಾತ ಕ್ರಿ,ಶ.312ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಸಾರಿದ್ದು ಈ ಧರ್ಮದ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಖಂಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತ ಬಂದವು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ವರೆಗಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮ ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
==ವಿಭಾಗಗಳು==
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು 
# ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ 
# ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆ (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚು) 
# ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆ. ಸುಧಾರಣೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಹಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 255 ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಭೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ, ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪಂಗಡಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ಪಂಗಡಗಳಿಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವದ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕುರಿತಾದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಮತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.

== ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ==
ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪೋಪನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 423 ದಶಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡದ ಜನಾಂಗಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೇಲೂ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೂ ಈ ಸಭೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಂದು. ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಎಂಬ ಸಭಾಪಿತೃ ಕ್ರಿ.ಶ.115ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ, ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಿದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳೊಡನೆಯೂ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆಯೂ ಹೋರಾಡಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅದು ಸಭೆಯ ಸತ್ವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾಲ. ತನ್ನ ಸಂದೇಶದ ತಿರುಳನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಈ ಸಭಾ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಪೋಸಲನಾದ ಪೀಟರ್ ಬಿಷಪ್ಪನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದಿರುವದೆಂದು ತಿಳಿದ ಬಿಷಪರ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವೀಕಾರ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದೇ ಕ್ರಮೇಣ ಪೋಪನ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದು ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಭೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೋಧನೆಗಳು ಸಭೆಯ ತತ್ವನಿರೂಪಣೆಗೆ ಮೂಲವೂ ಬೋಧನಾ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳೂ ಆಗಿವೆ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಸ್ವೀಕಾರ. ಕೊನೆಯದು ಸರ್ವ ಸಭಾಂಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ 325ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಕೇಯದ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ.400ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಅಪೋಸಲರ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.

ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮಾತೆಯಾದ ಕನ್ಯಾ ಮೇರಿಗೆ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆಯಿದೆ.

== ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆ ==
ಪೌರಸ್ತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್|ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್]], [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಭೆಗಳ (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್) ವಿಷಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನೇಕ ಸಲ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು ನೆಲೆಸುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳೂ ಇದ್ದವೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷದ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ 35 ಸಾವಿರ ಧರ್ಮಬೋಧಕರೂ 20 ಸಾವಿರ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸಭೆಗಳೂ ಇವೆ. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಗೂ ಈ ಸಭೆಗಳಿಗೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕ, ಭೌಗೋಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕೊನೆಗೆ 1054ರಲ್ಲಿ ಇವು ರೋಮ್ ಸಭೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಪ್ರಭುಭೋಜನದ ವಿವರಣೆಗೆ ಇವರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇದೆ. ಇವರು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಏಳು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ (ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ಸ್) ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟಂಟರು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇವರು ಐದು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತಂದು ಕೇರಳದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಇವರು ಕಾರಣರಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

== ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು==
ಈ ಸಭೆಗಳ ಮೂಲಪಿತೃ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] (1443-1546). ಈತ ಬಹು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಾರಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಳವಳಿ ಬಹುಬೇಗ ಯೂರೋಪು ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿತು. ಲೂಥರ್ ಮೊದಲು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದಂಡನೆಯಿಂದಲೂ ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನ, ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದಲೂ ಆತ್ಮಶಾಂತಿಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹುನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಮತಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರಕದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳತೋಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ದೇಹದಂಡನೆಯಿಂದ, ವೈದಿಕ ಆಚಾರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಉಪಶಾಂತಿ ಒದಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ದೃಢವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೊರಕುವ ವರಪ್ರಸಾದವದು-ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಅನುಭಾವ ಇವನಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಆಧಾರಗಳನ್ನೀತ ಸಂತ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಸಂತ ಪಾಲರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ.

ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳ ಅಸ್ತತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಲೂಥರ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಗೂ ಜೀವಿತಕ್ಕೂ ಬೈಬಲ್ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಮೂಲವಾಗಲೀ ಆಧಾರವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ದೇವರ ವಾಕ್ಯವಾದ ಬೈಬಲ್ಲಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗದು. ಪಾಪಿಮಾನವನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುವುದು ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ. ಒಳ್ಳೇ ಕೃತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಸೂತ್ರಗಳು ಭಕ್ತಿವಿಶ್ವಾಸಗಳ ಫಲಗಳೇ ಹೊರತು, ತಾವಾಗಿ ಅವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥವಲ್ಲ. ದೇವ ಕೃಪಾಸಾಧನಗಳಾದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುಭೋಜನ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ.

ಲೂಥರನ ಆದ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಭೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ಸಭೆಯ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ ಬೋಧನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಜಗತ್ತಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಈ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲೂಥರನ ನಂಬಿಕೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭರವಸೆ, ಧೈರ್ಯ, ಇವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೂ ಸುಧಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಇತರ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾಯಕವಾದುವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮ್ ಸಭೆಯ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದ್ದ ಲೌಕಿಕತ್ವ., [[ಪೋಪ್|ಪೋಪ]]ನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಂದಾಳುಗಳ ಮನೋಭಾವನೆ, ಯೂರೋಪಿನ ಜನಾಂಗಗಳೊಳಗಿದ್ದ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆ-ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇಶ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು ಬಲವಾಗುತ್ತ ಬಂದುವು. ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್, ಜ್ವಿಂಗ್ಲಿ, ನಾಕ್ಸ್, ವೆಸ್ಲಿ-ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಲೂಥರನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಲೂಥರನ ಸಭೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‍ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಸಭೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಸಭೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಇತರ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುವು.

ಈ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಸ್ವಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡದೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಟ್ರೆಂಟಿನ ಸಮಿತಿ (1545-64) ಸುಮಾರು 18 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಜೀವನವನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಯೋಲದ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಯೇಸು ಪಂಥ ತನ್ನ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧ್ಯೇಯಗಳಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈಗಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

==ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ==
ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅದರ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಲಿಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದೊಡನೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಜನರಿಗೂ ಸಾರಿ ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೂ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಎಷ್ಟೋ ಕ್ರೈಸ್ತರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1706ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಟ್ರಾಂಕ್ವೆಬಾರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ದೇಶದ ಅರಸನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಪ್ರಚಾರಕರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದರು. 1813ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]]ಯವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಲ್ಕತ್ತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸೆರಾಂಪೂರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಹು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸೇವೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಕ್ತ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ . ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎಷ್ಟೋ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೂ ಇತರ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳು ಹರಿದು ಹಂಚಿ ಹೋಗಿರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಆದರ್ಶ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸೇವೆಗೂ ಸಭೆ ಸಭೆಗಳ ನಡುವೆ ಐಕ್ಯತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ- ಎಂಬ ಅರಿವು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಅನೇಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಭಾ ಸಂಘಟನ ಚಳವಳಿಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡುವು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ತೋರಿದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಿತು. ಐಕ್ಯಗೊಂಡ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಒಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಃ ಸಾಕ್ಷಿ ಕೊಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಐಕ್ಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕದ, ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದ ಸಭೆಗಳೂ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಐಕ್ಯತಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾಮಂಡಲಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಕೂಟ 1948ರಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್ಸ್‍ಟರ್‍ಡ್ಯಾಮ್‍]]ನಲ್ಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾಕೂಟ 1961ರ ನವೆಂಬರ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಜರುಗಿದುವು.

==ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ತಿರುಳು ==
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಳೆಲ್ಲ ಸರ್ವಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಐಕ್ಯಮತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥ]], ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಸಭೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆರಾಧನೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ-ಇವುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಸಭೆಯವರು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಮ್ಮತದಿಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಪೋಸಲರ ಉಪದೇಶಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಹೀಗಿದೆ :

`ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ, ತಂದೆಯಾದ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆತನ ಕುಮಾರನೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭುವೂ ಆದ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಈತ ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಿಂದ ಕನ್ಯೆ ಮೇರಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪೋಂಟಿಯಸ್ ಪೈಲಟ್‍ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಶಿಲುಬೆಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಹೊಂದಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಎದ್ದು ಬಂದ. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಾದ ದೇವರ ಬಲಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಿರುಗಿ ಬಂದು ಬದುಕಿರುವವರಿಗೂ ಸತ್ತವರಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಪು ನಡೆಸುತ್ತಲಿದ್ದಾನೆ-ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

`ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಒಂದೇ ಪರಿಶುದ್ಧ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯೂ ಭಕ್ತರ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯೂ ಪಾಪದ ಪರಿಹಾರವೂ ದೇಹದ ಪುನರುತ್ಥಾನವೂ ನಿತ್ಯಜೀವವೂ ಉಂಟು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಾರಾಂಶವಿದು: ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ತಿರುಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕ್ರಿಸ್ತನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ದೇವಕುಮಾರನೂ ಮಾನವರಕ್ಷಕನೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಪಾಪಿಮಾನವನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ದೇವ ಮಾನವ ಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ. ಕ್ರಿಸ್ತನೆಂಬ ಅಸ್ಥಿಭಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ನಿಂತಿದೆ. ಸಭೆ ದೇವರ ಆಲಯವೂ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಾಗಿರುವ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೇಹವೂ ಆಗಿದೆ. `ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಿಂದುಂಟಾಗುವ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರಿ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಒಬ್ಬನೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಒಂದೇ ಪದವಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರು. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೆ ಕರ್ತ ಒಬ್ಬನೇ, ಭರವಸೆ ಒಂದೇ, ಸ್ನಾನದೀಕ್ಷೆ ಒಂದೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಂದೆಯಾಗಿರುವ ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ. ಆತ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಿರುವವನೂ ಎಲ್ಲರ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವವನೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.' ಕ್ರಿಸ್ತಯೇಸುವಿಗೂ ತಂದೆ ದೇವರಿಗೂ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುವ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಫಲವಾಗಿ ತ್ರಿತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. `ತಂದೆಯಾದ ದೇವರು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. ಆತನ ಪ್ರೀತಿಯೇ ನಮಗೆ ಆಧಾರ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಅವತಾರವೆತ್ತಿ ಬಂದಿರುವ ದೇವಕುಮಾರ. ಆತನೊಬ್ಬನೇ ನಮಗೆ ರಕ್ಷಕ. ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತರು ತಂದೆ, ಮಗ, ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮರಿಂದ ಕೂಡಿದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವ, ಲಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣಾಮಾರ್ಗ, ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶ-ಇವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೂಡ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಮಾನವ ದೇವರ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವರಿಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗಿ ಪಾಪದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ತೊಳಲುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಂಥ ರಕ್ಷಣೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯೇಸುಕ್ರೈಸ್ತ ತಾನೇ ತನ್ನ ಮರಣದ ಮೂಲಕ ಪಾಪಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಮಾನವ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಪಕ್ಷಮೆಯ ಸಂದೇಶ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯ ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸರಣೆಯ ತಿರುಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. `ಕ್ಷೇಮದಿಂದಿರುವವರಿಗೆ ವೈದ್ಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಬೇಕು; ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಕೊಳ್ಳಿರಿ ಎಂದು-ನೀತಿವಂತರನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದವನಲ್ಲ, ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದವನು ಎಂಬ ಕ್ರಿಸ್ತ ಸಂದೇಶ ಅವನ ಬೋಧನೆ ಎಲ್ಲದರ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ಸಿನೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಸಂತ ಮೋಸಸ್‍ಗೆ ಕೃಪೆಮಾಡಿದ ದಶ ದೈವಾಜ್ಞೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬೈಬಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹತ್ತು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಜೂಡಾಯಿಸಂಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ತಳಹದಿಯಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಪಲ್ಲವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಏಕಮತವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು; ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬಾರದು. ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನೇ ದೈವವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ ಸಲ್ಲದು; ಸಬ್ಬತು (Sಚಿbbಚಿಣh) ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮಾತಾಪಿತೃಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು; ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದಕೊಡಬಾರದು; ಕಳಬಾರದು; ಸುಳ್ಳುಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಬಾರದು; ಪರಸ್ತ್ರೀಗೂ ಪರಧನಕ್ಕೂ ಆಶಿಸಬಾರದು.

ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಕ್ರೈಸ್ತಮತದ ತಿರುಳಾಗಿದೆ.
==ಧರ್ಮಸಭೆಗಳು==
ದೇವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಪರವಾದುದಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾದುದು. ಈ ಕಾರಣ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭಾಜೀವನ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಸಭೆ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಘ. ಈ ಸಭೆಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗಗಳವರು, ಭಾಷೆಗಳವರು, ದೇಶಗಳವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಆರಾಧನೆ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತಾ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಸಭೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದುದರಿಂದ ಸುವಾರ್ತಾಸೇವೆ ಅಂದರೆ ಯೇಸುಕ್ತಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುವುದು ಸಭೆಯ ಆದ್ಯಕರ್ತವ್ಯ. `ಸುವಾರ್ತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುವವನಲ್ಲ. ಆ ಸುವಾರ್ತೆ ದೇವರಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ನಂಬುವವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಕಾರ ನನ್ನದೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನೂ ಶಿಷ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರಿ; ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯ, ಮಗನ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ರೀತಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿರಿ. ನೋಡಿ, ನಾನು ಯುಗದ ಸಮಾಪ್ತಿಯವರೆಗೂ ನಿರಂತರ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ಇರುತ್ತೇನೆ-ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತೋಪದೇಶ.

ಮಾನವಚರಿತ್ರೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೊಂದು ದೃಢವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ತಂದೆ ದೇವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾನವಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತ ಕೊನೆಗೆ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೈಸ್ತ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಕಾಲ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕೃಪಾಪೂರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಪರಮಾತ್ಮ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಕೂಡಿಸಬೇಕೆಂಬುದು. ಈ ಮಹತ್ತಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ತನ್ನ ಆರಾಧನೆ, ಸೇವೆ, ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರವಚನ-ಇವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಕೆಯಿಂದ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ.

==ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ==
ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಭೆಯವರಿಗೂ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರಿಗೂ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗಶ್ರೇಣಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಹುದುವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

* ಅಪೋಸಲರು : ಯೇಸುವಿನ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದವರಾಗಿದ್ದು ಅವನ ಮರಣ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದಿವಾರೋಹಣಾನಂತರ ಅವನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಿದವರನ್ನು ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರೇ ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರವರ್ತಕರು. ಇವರು ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ. ಇವರು ಯಾರು ಯಾರೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ ಸಂತ ಪಾಲನೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಉಪದೇಶಗಳ ವಿವರಗಳಿಗೆ 

* ಪ್ರವಾದಿಗಳು: ಇವರು ಅಪೋಸಲರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸುಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು. ಬೋಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ದೈವ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

* ಸೌವಾರ್ತಿಕರು : ಕ್ರಿಸ್ತರ ಬೋಧೆಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಾಲ್ವರಿಗೆ (ಮತ್ತಾಯ, ಮಾರ್ಕ, ಲ್ಯೂಕ ಮತ್ತು ಯೋಹಾನ) ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಈಗ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

* ಬೋಧಕರು : ಯೇಸು ಜನತೆಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಉಪದೇಶಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ.

* ಸಭಾಪಾಲಕರು : ಕುರುವ ಕುರಿಮಂದೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪಾಲನೆಮಾಡುವವರು (ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್ಸ್). ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನೇ ಹಿರಿಯ ಕುರುಬನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ.ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಬಿಷಪ್) ಹಿರಿಯ ಸಭಾಪಾಲಕ (ಎಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್) ಮತ್ತು ಸಭಾಸೇವಕ(ಡೀಕನ್)-ಎಂಬ ಮೂರು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂದುವು. ಈಗಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ಪಂಗಡಗಳೂ ಈ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿವೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೂ ಸಭಾಪಾಲರಿಗೂ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಭಾಗವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೊದಮೊದಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಒಂದೊಂದು ಸಭೆಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿರಬೇಕೆಂದು ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ಸಭೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣಿಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನೊಬ್ಬನಿರಬೇಕೆಂಬ ಕ್ರಮ ಈಗ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸಭಾಪಾಲಕನಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಭಾಸೇವಕ ಸಭಾಪಾಲಕನ ಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿ.

ಮತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮಸಭೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಯೆ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಮಿಷನರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಆಯಾ ಧರ್ಮಸಭೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. (ಎಸ್.ಎ.ಕೆ.ಯು; ಎಚ್.ಎಸ್.)

==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ==
ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ಭಾರತದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದೆರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಭರತಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬಹು ಪಕ್ಷೀಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ಬೇರೂರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ಮೂರೂ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳ ರೇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂಗನೂರು ಮತ್ತು [[ಗೋವ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಬಾರ್-ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯನ್, ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮಿಷನುಗಳು ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದುವು.

ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಕ್ಕೂ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಭೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಪೋಸಲ ಥಾಮಸ್ ತಾನೇ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ 52ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಲಬಾರಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಕೇರಳದ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೇಲೆ ಈ ಭಕ್ತ ಪೂರ್ವ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮದ್ರಾಸಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಹೇಗೂ ಮೊದಲಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಆದರೆ ಪ್ರಚಾರಕರು ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಲಿಲ್ಲ.

[[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ|ವ್ಯಾಸ್ಕೊಡಗ್ಯಾಮ]] 1498ರಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]]ಗೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಬಹು ಬೇಗನೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿ]]ನಿಂದ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಚಾರ ತಂಡಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋವ, [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದುವು. ಭಾರತದ ಅಪೋಸಲನೆಂದು ಹೆಸರು ಹೊತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೇóವಿಯರ್ ಎಂಬಾತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವ. ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ.ನೋಬಿಲಿ ಎಂಬಾತ ಸಹ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ಕೊಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಮುಂದಣ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಚಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಶೀಯ ಮುಂದಾಳುಗಳನ್ನು ತರಬೇತು ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿವೆ.

ತಿರುಚಿರಪಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಬಾರ್ ಎಂಬುದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 1706ರರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಅರಸನ ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಚಾರಕರು ಬಂದಿಳಿದರು. ತೊಂದರೆ, ಇಕ್ಕಟ್ಟು, ಕಷ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವರ ಸೇವೆ ಫಲದಾಯಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜಿಗೆನ್ ಬಾಲ್ಗ್ ನಾಲ್ಕು ಸುವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದು(1714) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನ. ಈ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಸಿ.ಎಫ್.ಷ್ವಾರ್‍ಟ್ಸ್. [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿ]]ನ ರಾಜನೊಡನೆಯೂ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯೊಡನೆಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಡನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನೇಹ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈತನಿಗೆ ಕ್ಷಾಮ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದುವು. ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1793ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಭಾರತದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾ ಚರಿತ್ರೆ ಹೊಸತೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಂತಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದುವರೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಇತರ ಪ್ರಚಾರಕರಂತಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾರಿ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಸೇವೆಯ ಪಿತೃ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಕ್ಯಾರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬೈಬಲನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳಿರುವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಧೈರ್ಯ ತಾಳ್ಮೆಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಕ್ಯಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿಯೂ ವಿದ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಕಲ್ಕತ್ತದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸೆರಾಂಪೂರ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇಂಥ ಆದ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.

ಇಂದು ಭಾರತದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘಗಳು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘಗಳ ಸೇವೆಯ ಫಲವಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಾಗಿವೆ. 
==ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ==
ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅನೇಕ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಸಹಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಬೆಶಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್ ಕಿಟ್ಟೆಲ್|ಕಿಟ್ಟೆಲ್]], ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಬಡಜನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದವರು-ಇವರಿಗೆ ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟೋ ಸುಧಾರಣಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿವೆ. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿವೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಅನಾಥಾಲಯಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು-ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಸಂಘಟಿತ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಜನಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ, ಪರಧರ್ಮ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದುದು; ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನೂ ಜನಾಂಗಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ-ಎಂಬಿವೇ ಮೊದಲಾದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಶ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಶೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲು ಸಭೆ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಲಿದೆ. ತಿರುಪತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ 1921ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ರಿಸ್ತಕುಲ ಆಶ್ರಮ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಸಭೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಭಜನೆ, ಸಂಗೀತ, ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ತನ್ನ ತಿರುಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಲಿದೆ. ಜಾತಿ ಮತ ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹ, ಪ್ರೀತಿ, ಅನ್ಯೊನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಂದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಕಟ್ಟುವ ಮನಸ್ಸು, ಜನಾಂಗ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಕೆಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಧೋರಣೆ-ಇವನ್ನು ಭಾರತದ ಸಭೆಯಲ್ಲೀಗ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮನ್ನಣೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 

==ಇತಿವೃತ್ತ==
*ಇಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ದೇಶದ ಬೆತ್ಲೆಹೇಂ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಟ್ಟಿದ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದ್ಯ ನಾಡು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಚಾರಪ್ರದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು ಅವನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. 
*ಆದರೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಸೆಣಸಿದ್ದು ರೋಮನರ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಜನರ ಮೌಡ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ, ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಕಂದಾಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ಮಾನವತೆಯಿಲ್ಲದ ಸನಾತನವಾದದ ವಿರುದ್ಧ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಅಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಎಂಬ ಮೃಗೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ 'ಬಲಗೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದವಗೆ ಎಡಗೆನ್ನೆ ತೋರು' ಎಂಬ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ. 
*ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದ. ಸ್ತ್ರೀಯೇನೋ ಹಾದರ ಮಾಡುವಾಗ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಪಾತ್ರವೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಅವನೂ ಸಮಾನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಲ್ಲವೇ? ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿ ತಿದ್ದಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಹೊಸತನ ನೀಡುವುದು ದೈವೀಗುಣ. ನಿನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ತೋರು.
* ಕ್ಷಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಭಾವ ಉಂಟಾದಾಗ ಜಗತ್ತು ಸುಂದರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರತಿ ಮಾನವನೂ ದೇವಸ್ವರೂಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರ. ಈ ಮಾನವಪ್ರೇಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪುರೇಷೆ, ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವಗಳ ಕುರಿತ ಬದ್ದತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿತು.


[[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>ayqinhma3qpctlxp8we28jq1cof06o2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428321</id>
      <parentid>1428314</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಇತಿವೃತ್ತ */ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ</comment>
      <origin>1428321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87843" sha1="84xugdgadhz5pkawvokh1dg3dorl0f2" xml:space="preserve">{{Christianity}}
{{Infobox religion
| name                = Christianity
| image               = Church of the Holy Sepulchre by Gerd Eichmann (cropped).jpg&lt;!-- Please do not change the image without consensus; there is an ongoing discussion on the talk page addressing this issue, in which you are welcome to participate --&gt;
| imagewidth          = 275px
| alt                 = 
| caption             = The [[Church of the Holy Sepulchre]] in the [[Christian Quarter]] of the [[Old City of Jerusalem]], a [[List of Christian holy places in the Holy Land|holy place of Christianity]]
| main_classification = [[Abrahamic religions|Abrahamic]]
| scripture           = [[Bible#Christian Bible|Bible]] ([[Old Testament|Old]] and [[New Testament]])
| theology            = [[Christian Theology|Monotheistic]]
| area                = [[Christianity by country|Worldwide]]&lt;ref name=&quot;Global Christianity&quot; /&gt;
| language            = {{Plainlist|
* [[Biblical Hebrew]]
* [[Biblical Aramaic]]
* [[Koine Greek|Biblical Greek]]
}}
| territory           = [[Christendom]]
| founder             = [[Jesus]]
| founded_date        = [[Christianity in the 1st century|1st century AD]]
| founded_place       = [[Jerusalem during the Second Temple Period|Jerusalem]], [[Judaea (Roman province)|Judaea]],&lt;br/&gt;Roman Empire
| separated_from      = [[Split of Christianity and Judaism|Judaism]]{{refn|group=note|Christianity originated in 1st-century [[Judea (Roman province)|Judea]] from the [[Jewish Christian]] sect of [[Second Temple Judaism]].&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ehrman |first=Bart D. |author-link=Bart D. Ehrman |year=2005 |orig-year=2003 |title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew |chapter=At Polar Ends of the Spectrum: Early Christian Ebionites and Marcionites |volume=74 |issue=2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=URdACxKubDIC&amp;pg=PA95 |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=95–112 |doi=10.1017/s0009640700110273 |isbn=978-0-19-518249-1 |s2cid=152458823 |access-date=20 January 2021}} ''Church History''. {{doi|10.1017/s0009640700110273}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hurtado |first=Larry W. |author-link=Larry Hurtado |year=2005 |chapter=How on Earth Did Jesus Become a God? Approaches to Jesus-Devotion in Earliest Christianity |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Xi5xIxgnNgcC&amp;pg=PA13 |title=How on Earth Did Jesus Become a God? Historical Questions about Earliest Devotion to Jesus |location=Grand Rapids and Cambridge |publisher=[[Wm. B. Eerdmans]] |pages=13–55 |isbn=978-0-8028-2861-3 |access-date=20 July 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Freeman |first=Charles |author-link=Charles Freeman (historian) |year=2010 |title=A New History of Early Christianity |chapter=Breaking Away: The First Christianities |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5_in-6VLgRoC&amp;pg=PA31 |location=New Haven and London |publisher=[[Yale University Press]] |pages=31–46 |doi=10.12987/9780300166583 |isbn=978-0-300-12581-8 |jstor=j.ctt1nq44w |s2cid=170124789 |access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wilken |first=Robert Louis |year=2013 |title=The First Thousand Years: A Global History of Christianity |chapter=Beginning in Jerusalem |chapter-url=https://books.google.com/books?id=iW1-JImrwQUC&amp;pg=PA6 |location=New Haven and London |publisher=[[Yale University Press]] |pages=6–16 |isbn=978-0-300-11884-1 |jstor=j.ctt32bd7m |s2cid=160590164 |access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author-last=Lietaert Peerbolte |author-first=Bert Jan |year=2013 |chapter=How Antichrist Defeated Death: The Development of Christian Apocalyptic Eschatology in the Early Church |editor1-last=Krans |editor1-first=Jan |editor2-last=Lietaert Peerbolte |editor2-first=L. J. |editor3-last=Smit |editor3-first=Peter-Ben |editor4-last=Zwiep |editor4-first=Arie W. |title=Paul, John, and Apocalyptic Eschatology: Studies in Honour of Martinus C. de Boer |location=Leiden |publisher=Brill |series=[[Novum Testamentum|Novum Testamentum: Supplements]] |volume=149 |pages=238–255 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MoKxIeOTkqYC&amp;pg=PA238 |doi=10.1163/9789004250369_016 |isbn=978-90-04-25026-0 |issn=0167-9732 |s2cid=191738355 |access-date=13 February 2021}}&lt;/ref&gt;}}
| separations         = 
| number_of_followers = {{est.}} [[Christianity by country|2.3&amp;nbsp;billion]]&lt;ref&gt;{{Cite web|doi=10.58094/fj71-ny11|author-last6=Fahmy|author-first1=Conrad|author-last1=Hackett|author-first2=Marcin|author-last2=Stonawski|author-first3=Yunping|author-last3=Tong|author-first4=Stephanie|author-last4=Kramer|author-first5=Anne|author-last5=Shi|author-first6=Dalia|date=2025-06-09|title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020|url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|access-date=2025-06-10|website=Pew Research Center|language=en-US|archive-date=9 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250609194548/https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; {{increase}} ([[List of Christian synonyms|referred to]] as [[Christians]])
}}
'''ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ''' [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ]] ಜೀವನ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ [[ಏಕದೇವವಾದ|ಏಕದೇವವಾದವನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸುವ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದು. ೨೦೦೧ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ೨.೧ [[ಬಿಲಿಯನ್]] ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಧರ್ಮ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. 

ಇಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್]] ದೇಶದ [[ಬೆತ್ಲೆಹೇಂ]] ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]] ಹುಟ್ಟಿದ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದ್ಯ ನಾಡು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಚಾರಪ್ರದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು ಅವನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಸೆಣಸಿದ್ದು ರೋಮನರ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಜನರ ಮೌಡ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ, ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಕಂದಾಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ಮಾನವತೆಯಿಲ್ಲದ ವಿರುದ್ಧ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಅಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು]] ಎಂಬ ಮೃಗೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ 'ಬಲಗೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದವಗೆ ಎಡಗೆನ್ನೆ ತೋರು' ಎಂಬ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ. ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದ. ಸ್ತ್ರೀಯೇನೋ ಹಾದರ ಮಾಡುವಾಗ್ಗೆ  ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಪಾತ್ರವೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಅವನೂ ಸಮಾನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಲ್ಲವೇ? ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿ ತಿದ್ದಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಹೊಸತನ ನೀಡುವುದು ದೈವೀಗುಣ. ನಿನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ತೋರು. ಕ್ಷಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಭಾವ ಉಂಟಾದಾಗ ಜಗತ್ತು ಸುಂದರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರತಿ ಮಾನವನೂ ದೇವಸ್ವರೂಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರ. ಈ ಮಾನವಪ್ರೇಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪುರೇಷೆ, ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವಗಳ ಕುರಿತ ಬದ್ದತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿತು.

==ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಉದಯ==
*ಕ್ರಿ.ಶ. [[೧ನೇ ಶತಮಾನ|೧ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ]] [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮದ]] ಒಂದು ಪಂಥವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ, ಯಹೂದಿಯರ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥ ''[[ತನಖ್]]'' ಅನ್ನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವಾದ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌ನ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]] (Old Testament)ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 
*[[ಇಸ್ಲಾಂ]], [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗಳೆಲ್ಲಾ [[ಅಬ್ರಹಾಮ್|ಅಬ್ರಹಾಮ್‌ನನ್ನು]] ಪ್ರಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದರರಿಂದ ಇವನ್ನು ಅಬ್ರಹಮೀಯ ಧರ್ಮಗಳೆಂದೂ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]] ಹುಟ್ಟುವ ಕಾಲ, ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಆತನ ಸಾವು-ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯು ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]] (New Testament)ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.

[[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಉಪದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೂ ಮತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಪದವಿದು. ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತರೆನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್|ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಈಗ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಸುಮಾರು 850 ದಶಲಕ್ಷ ಮತಾನುಯಾಯಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದು ಅನೇಕ ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿರುವ ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವುದಾದರೂ ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಏಕತೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದು. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ [[ಇತಿಹಾಸ]], ತಿರುಳು, ಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದು ಹರಡಿದ ಬಗೆ - ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
==ತಳಹದಿ==
* ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ. ಆತನ ಜೀವನ, ಮರಣ, ಪುನರುತ್ಥಾನ, ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆಲ್ಲ ಆತ ತೋರಿದ ರಕ್ಷಣಾಮಾರ್ಗ-ಈ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ನಿಂತಿದೆ.

ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ತನ್ನ ಲೋಕಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಾಗ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದರಲ್ಲೇ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ ಅಥವಾ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ದೇಶ ಆತನಿಗಿತ್ತೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ದೈವ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟನೆಯೂ ಪಾಪಿ ಮಾನವ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಆತನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಜನ ಆತನನ್ನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ಸಭೆಯಾಗಿ ಕೂಡಿಸಿ ಕ್ರಮಸೂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಘಟಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ [[ಪುನರುತ್ಥಾನ]]ದ ತರುವಾಯ ಶಿಷ್ಯರು ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಆತನ ಶಿಷ್ಯರ ಗುಂಪನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಭೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ, ಸಭೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ-ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚು ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಂದೊದಗಿತು. ಆದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪೀಟರ್, ಯೋಹಾನ, ಯಾಕೋಬ ಮತ್ತು ಪಾಲನೇ ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.

*  ಕ್ರೈಸ್ತ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು [[ಭೂಮಧ್ಯ ಸಮುದ್ರ]]ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿ ಅನೇಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನಿತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಾತ ಅಪೋಸಲರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಪಾಲನೇ. ಪಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಟಾರ್‍ಸಸ್ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಉತ್ತಮ ಕುಲದ ಒಬ್ಬ ಯೆಹೂದ್ಯ ; [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಹಕ್ಕುಳ್ಳ ನಾಗರಿಕ; ಯೆಹೂದ್ಯ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಘನ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿ ಪಡಿಸಿದರೂ ಕೊನೆಗೆ ತಾನೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಆತನ ಶಿಷ್ಯನಾದವ. ಆಮೇಲೆ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸೇವಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹು ಕಷ್ಟ ನಷ್ಟಗಳಿಗೊಳಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ಸುಮಾರು 64ರಲ್ಲಿ ಈತ ಹುತಾತ್ಮನಾದ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಪಾಲನ ತತ್ತ್ವನಿರೂಪಣಾ ರೀತಿ, ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮ , ಸಂಘಟನಾಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತಾಸೇವೆ-ಇವುಗಳಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಯೆಹೂದ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಂಗಡದ ಮತವಾಗಿ ಉಳಿಯಬಹುದಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಯೆಹೂದ್ಯರ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬರೇ'' ಮೆಸೈಯ ''(ಉದ್ಧಾರಕ) ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಕರ್ತನೂ ಹೌದು. ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮರಣ ಮಾನವರ ಪಾಪಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರು ತಾನೇ ಕೈಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಯೆಹೂದ್ಯರ ನ್ಯಾಯಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತ ಮಾನವಕುಲದ ಪರವಾಗಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಆತನ ಮರಣವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಯಜ್ಞವೆಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳತಕ್ಕದ್ದು. ಇದು ಪಾಲನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರಾಂಶ. ನಾವು ಅಶಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕ್ರಿಸ್ತ ನಿಯಮಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಹೀನರಿಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಾಣಕೊಟ್ಟ. ನಾವು ಪಾಪಿಗಳಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಕ್ರಿಸ್ತ ನಮಗೋಸ್ಕರ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರಲ್ಲಿ ದೇವರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತನಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಾಂತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಥ ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಬೋಧನೆಯನ್ನೂ ಬರಿಯ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೋಧಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಪಾಲನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಯೋಗ್ಯ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಬೇರೂರಲೂ ಹಬ್ಬಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 
* ಆದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಪಾಲನಂತೆ ಇತರರೂ ನೆರವಾಗಿದ್ದರು. ಯೇಸುವಿನ ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳುವಾಗಿದ್ದ ಸಿಮೋನ್ ಪೀಟರ್ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು [[ಯಹೂದ್ಯ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದ್ಯ]]ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೆಹೂದ್ಯರ ನ್ಯಾಯಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡಲು ಪೀಟರ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರೂ ಯೆಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರುವುದಕ್ಕೆ ಆತ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಅನಂತರ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಡಿ, ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳು ಪೀಟರನೇ. ಇದನ್ನರಿತುದರಿಂದಲೇ ಯೇಸು ಪ್ರಭು ಪೀಟರನೆಂಬ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ(ಪೀಟರನ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವೂ ಇದೆ) ತನ್ನ ಸಭೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ.

* ಪಾಲ್, ಪೀಟರರಲ್ಲದೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಹಾನನಿಗೂ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಯೋಹಾನನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಆ ಕಾಲದ ಗ್ರೀಕ್ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸರಳ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈತ ನಿರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ತನ್ನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಂತಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ನರಾವತಾರವನ್ನೆತ್ತಿ ಬಂದ ದೇವದೂತ. ಈ ಅವತಾರದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ದೇವರ ಬೆಳಕನ್ನು ಮಾನವರಿಗೆ ನೀಡುವುದು. ಆ ಬೆಳಕೇ ಮಾನವರಿಗೆ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊಡುವಂಥಾದ್ದು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ದೇವರ ಕೃಪೆಯನ್ನೂ ಸತ್ಯವನ್ನೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಯೋಹಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ದೇವರು ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟೋ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ತನ್ನ ಒಬ್ಬನೇ ಮಗನನ್ನು ಕೊಟ್ಟ. ಆತನನ್ನು ನಂಬಿದವರಲ್ಲೊಬ್ಬರೂ ನಾಶವಾಗದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು. ದೇವಕುಮಾರನ ಮೂಲಕ ದೊರಕುವ ದೈವಜ್ಞಾನವೇ ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಜೀವದಾಯಕವಾದ ಶಕ್ತಿ-ಎಂಬುದು ಈತನ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಸಾರಾಂಶ.

ಪಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೀಟರರ ಮರಣಾನಂತರ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ರೋಮಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಹಬ್ಬುತ್ತ ಬಂದರೂ ಅದು ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸರ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಬಹು ಕಠಿಣವಾದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಕೇವಲ ಬಡ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ಮಹಾರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಉಳಿದು, ಕ್ರಮೇಣ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡದ್ದು ಬಹು ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಷಯ.
==ಪ್ರಸರಣ==
ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅರಸನಾದ [[ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟೈನ್|ಕಾನ್‍ಸ್ಟಂಟೈನ್]] ಎಂಬಾತ ಕ್ರಿ,ಶ.312ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವೆಂದು ಸಾರಿದ್ದು ಈ ಧರ್ಮದ ಮುನ್ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾರಣ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]] ಖಂಡದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತ ಬಂದವು. ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನ ವರೆಗಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮ ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.
==ವಿಭಾಗಗಳು==
ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು 
# ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ 
# ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆ (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚು) 
# ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆ. ಸುಧಾರಣೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಹಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 255 ಶಾಖೆಗಳಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಭೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರಿ, ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪಂಗಡಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಬ್ಬಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಈ ಮುಖ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೂ ಪಂಗಡಗಳಿಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವದ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಕುರಿತಾದ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಮತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.

== ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ==
ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪೋಪನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 423 ದಶಲಕ್ಷ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಯೂರೋಪ್ ಖಂಡದ ಜನಾಂಗಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯ ಮೇಲೂ ಜನಜೀವನದ ಮೇಲೂ ಈ ಸಭೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಎಂದು. ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್ ಎಂಬ ಸಭಾಪಿತೃ ಕ್ರಿ.ಶ.115ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಒಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ, ಆತನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಎಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಿದ್ದಾನೋ ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಿದೆ. ಮೊದಲಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳೊಡನೆಯೂ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳೊಡನೆಯೂ ಹೋರಾಡಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಮುಟ್ಟುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅದು ಸಭೆಯ ಸತ್ವಪರೀಕ್ಷೆಯ ಕಾಲ. ತನ್ನ ಸಂದೇಶದ ತಿರುಳನ್ನೂ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಬೆಳೆದು ಬಂತು. ಈ ಸಭಾ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಪೋಸಲನಾದ ಪೀಟರ್ ಬಿಷಪ್ಪನಾಗಿದ್ದ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದಿರುವದೆಂದು ತಿಳಿದ ಬಿಷಪರ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವೀಕಾರ ಮೊದಲನೆಯದು. ಇದೇ ಕ್ರಮೇಣ ಪೋಪನ ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದು ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಭೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೋಧನೆಗಳು ಸಭೆಯ ತತ್ವನಿರೂಪಣೆಗೆ ಮೂಲವೂ ಬೋಧನಾ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳೂ ಆಗಿವೆ ಎಂಬ ಸೂತ್ರದ ಸ್ವೀಕಾರ. ಕೊನೆಯದು ಸರ್ವ ಸಭಾಂಗೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ 325ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಕೇಯದ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ.400ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿತವಾದ ಅಪೋಸಲರ ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.

ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮಾತೆಯಾದ ಕನ್ಯಾ ಮೇರಿಗೆ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆಯಿದೆ.

== ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆ ==
ಪೌರಸ್ತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್|ಪ್ಯಾಲಸ್ಟೈನ್]], [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]], [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯ,]] [[ಭಾರತ]], [[ಗ್ರೀಸ್]], [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]] ಮೊದಲಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಭೆಗಳ (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್) ವಿಷಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನೇಕ ಸಲ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರು ನೆಲೆಸುವ ಮುಂಚೆಯೇ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳೂ ಇದ್ದವೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಭೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 150 ದಶಲಕ್ಷದ ಕ್ರೈಸ್ತರೂ 35 ಸಾವಿರ ಧರ್ಮಬೋಧಕರೂ 20 ಸಾವಿರ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ಸಭೆಗಳೂ ಇವೆ. ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಗೂ ಈ ಸಭೆಗಳಿಗೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕ, ಭೌಗೋಲಿಕ ಮತ್ತು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಕೊನೆಗೆ 1054ರಲ್ಲಿ ಇವು ರೋಮ್ ಸಭೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಪ್ರಭುಭೋಜನದ ವಿವರಣೆಗೆ ಇವರ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇದೆ. ಇವರು ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಏಳು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ (ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ಸ್) ಪ್ರಾಟಿಸ್ಟಂಟರು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಇವರು ಐದು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ತಂದು ಕೇರಳದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಇವರು ಕಾರಣರಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ.

== ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು==
ಈ ಸಭೆಗಳ ಮೂಲಪಿತೃ ಜರ್ಮನಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] (1443-1546). ಈತ ಬಹು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಸಾರಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಳವಳಿ ಬಹುಬೇಗ ಯೂರೋಪು ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹರಡಿತು. ಲೂಥರ್ ಮೊದಲು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಹದಂಡನೆಯಿಂದಲೂ ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನ, ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಂದಲೂ ಆತ್ಮಶಾಂತಿಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹುನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಮತಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರಕದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳತೋಟಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ. ದೇಹದಂಡನೆಯಿಂದ, ವೈದಿಕ ಆಚಾರಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಿಂದ ಉಪಶಾಂತಿ ಒದಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ದೃಢವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೊರಕುವ ವರಪ್ರಸಾದವದು-ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಅನುಭಾವ ಇವನಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಆಧಾರಗಳನ್ನೀತ ಸಂತ ಆಗಸ್ಟೀನ್ ಮತ್ತು ಸಂತ ಪಾಲರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ.

ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳ ಅಸ್ತತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಲೂಥರ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಗೂ ಜೀವಿತಕ್ಕೂ ಬೈಬಲ್ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಮೂಲವಾಗಲೀ ಆಧಾರವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲ. ದೇವರ ವಾಕ್ಯವಾದ ಬೈಬಲ್ಲಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಯಾವ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗದು. ಪಾಪಿಮಾನವನಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರಕುವುದು ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ. ಒಳ್ಳೇ ಕೃತ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಸೂತ್ರಗಳು ಭಕ್ತಿವಿಶ್ವಾಸಗಳ ಫಲಗಳೇ ಹೊರತು, ತಾವಾಗಿ ಅವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವಂಥವಲ್ಲ. ದೇವ ಕೃಪಾಸಾಧನಗಳಾದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುಭೋಜನ ಎಂಬ ಎರಡು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ.

ಲೂಥರನ ಆದ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಭೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ಸಭೆಯ ಐಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆತನ ಬೋಧನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಜಗತ್ತಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಈ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಈ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲೂಥರನ ನಂಬಿಕೆ, ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭರವಸೆ, ಧೈರ್ಯ, ಇವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದರೂ ಸುಧಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಇತರ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾಯಕವಾದುವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಮ್ ಸಭೆಯ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿದ್ದ ಲೌಕಿಕತ್ವ., [[ಪೋಪ್|ಪೋಪ]]ನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ಅಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಂದಾಳುಗಳ ಮನೋಭಾವನೆ, ಯೂರೋಪಿನ ಜನಾಂಗಗಳೊಳಗಿದ್ದ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆ-ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಫಲವಾಗಿ ದೇಶ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು ಬಲವಾಗುತ್ತ ಬಂದುವು. ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್, ಜ್ವಿಂಗ್ಲಿ, ನಾಕ್ಸ್, ವೆಸ್ಲಿ-ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಲೂಥರನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಲೂಥರನ ಸಭೆ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‍ಲೆಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಸಭೆ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಸಭೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಎಷ್ಟೋ ಇತರ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುವು.

ಈ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆ ಸ್ವಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡದೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಟ್ರೆಂಟಿನ ಸಮಿತಿ (1545-64) ಸುಮಾರು 18 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ತತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಜೀವನವನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಯೋಲದ ಇಗ್ನೇಷಿಯಸನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಯೇಸು ಪಂಥ ತನ್ನ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧ್ಯೇಯಗಳಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಥ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈಗಲೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

==ಆಧುನಿಕ ಕಾಲ==
ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅದರ ಜಾಗತಿಕ ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಲಿಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದೊಡನೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಜನರಿಗೂ ಸಾರಿ ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೂ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಎಷ್ಟೋ ಕ್ರೈಸ್ತರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1706ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಟ್ರಾಂಕ್ವೆಬಾರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ದೇಶದ ಅರಸನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಪ್ರಚಾರಕರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದರು. 1813ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ]]ಯವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಕೊಟ್ಟರು. [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಕೊಟ್ಟರು. ಕಲ್ಕತ್ತದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸೆರಾಂಪೂರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಹು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸೇವೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭಕ್ತ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ . ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನಾರಂಭಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಎಷ್ಟೋ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೂ ಇತರ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಚುರ ಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಗಳು ಹರಿದು ಹಂಚಿ ಹೋಗಿರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಆದರ್ಶ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸೇವೆಗೂ ಸಭೆ ಸಭೆಗಳ ನಡುವೆ ಐಕ್ಯತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ- ಎಂಬ ಅರಿವು 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಅನೇಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿತ್ತು. ಕ್ರಮೇಣ ಸಭಾ ಸಂಘಟನ ಚಳವಳಿಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡುವು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಲಸದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1947ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗಿ ತೋರಿದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಿತು. ಐಕ್ಯಗೊಂಡ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಐದು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಒಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ತಮಗಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ಕಾರ್ಯತಃ ಸಾಕ್ಷಿ ಕೊಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಐಕ್ಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕದ, ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದ ಸಭೆಗಳೂ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಐಕ್ಯತಾ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಳನ್ನು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾಮಂಡಲಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಕೂಟ 1948ರಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್ಸ್‍ಟರ್‍ಡ್ಯಾಮ್‍]]ನಲ್ಲೂ ಇನ್ನೊಂದು ಮಹಾಕೂಟ 1961ರ ನವೆಂಬರ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಜರುಗಿದುವು.

==ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ತಿರುಳು ==
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಳೆಲ್ಲ ಸರ್ವಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಐಕ್ಯಮತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ಅವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೂ [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥ]], ವಿಶ್ವಾಸ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಸಭೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆರಾಧನೆ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಗಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ-ಇವುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಸಭೆಯವರು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಮ್ಮತದಿಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಪೋಸಲರ ಉಪದೇಶಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅವುಗಳ ಸಾರಾಂಶ ಹೀಗಿದೆ :

`ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ, ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ, ತಂದೆಯಾದ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆತನ ಕುಮಾರನೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರಭುವೂ ಆದ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಈತ ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನಿಂದ ಕನ್ಯೆ ಮೇರಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆಕೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಪೋಂಟಿಯಸ್ ಪೈಲಟ್‍ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು, ಶಿಲುಬೆಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗಿ, ಸಮಾಧಿಹೊಂದಿ ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ಮೂರನೆಯ ದಿನ ಎದ್ದು ಬಂದ. ಪರಲೋಕಕ್ಕೆ ಏರಿ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯಾದ ದೇವರ ಬಲಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಿರುಗಿ ಬಂದು ಬದುಕಿರುವವರಿಗೂ ಸತ್ತವರಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ತೀರ್ಪು ನಡೆಸುತ್ತಲಿದ್ದಾನೆ-ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

`ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಒಂದೇ ಪರಿಶುದ್ಧ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯೂ ಭಕ್ತರ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಯೂ ಪಾಪದ ಪರಿಹಾರವೂ ದೇಹದ ಪುನರುತ್ಥಾನವೂ ನಿತ್ಯಜೀವವೂ ಉಂಟು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ.

ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುವ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಾರಾಂಶವಿದು: ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ತಿರುಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಕ್ರಿಸ್ತನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲ. ಈ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ದೇವಕುಮಾರನೂ ಮಾನವರಕ್ಷಕನೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇವರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಪಾಪಿಮಾನವನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ದೇವ ಮಾನವ ಸಂಧಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠ. ಕ್ರಿಸ್ತನೆಂಬ ಅಸ್ಥಿಭಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ನಿಂತಿದೆ. ಸಭೆ ದೇವರ ಆಲಯವೂ ತನ್ನ ಶಿರಸ್ಸಾಗಿರುವ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ದೇಹವೂ ಆಗಿದೆ. `ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಿಂದುಂಟಾಗುವ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರಿ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಒಬ್ಬನೇ ಆತ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು, ಒಂದೇ ಪದವಿಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವರು. ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೆ ಕರ್ತ ಒಬ್ಬನೇ, ಭರವಸೆ ಒಂದೇ, ಸ್ನಾನದೀಕ್ಷೆ ಒಂದೇ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಂದೆಯಾಗಿರುವ ದೇವರು ಒಬ್ಬನೇ. ಆತ ಎಲ್ಲರ ಮೇಲಿರುವವನೂ ಎಲ್ಲರ ಮುಖಾಂತರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವವನೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.' ಕ್ರಿಸ್ತಯೇಸುವಿಗೂ ತಂದೆ ದೇವರಿಗೂ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ಪಡಿಸುವ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಫಲವಾಗಿ ತ್ರಿತ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. `ತಂದೆಯಾದ ದೇವರು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. ಆತನ ಪ್ರೀತಿಯೇ ನಮಗೆ ಆಧಾರ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಅವತಾರವೆತ್ತಿ ಬಂದಿರುವ ದೇವಕುಮಾರ. ಆತನೊಬ್ಬನೇ ನಮಗೆ ರಕ್ಷಕ. ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ನಾವು ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಬಾಳುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತರು ತಂದೆ, ಮಗ, ಪರಿಶುದ್ಧಾತ್ಮರಿಂದ ಕೂಡಿದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವ, ಲಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣಾಮಾರ್ಗ, ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಉದ್ದೇಶ-ಇವನ್ನು ಕುರಿತು ಕೂಡ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಮಾನವ ದೇವರ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ದೇವರಿಗೆ ಅವಿಧೇಯನಾಗಿ ಪಾಪದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ತೊಳಲುತ್ತಾನೆ. ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಂಥ ರಕ್ಷಣೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯೇಸುಕ್ರೈಸ್ತ ತಾನೇ ತನ್ನ ಮರಣದ ಮೂಲಕ ಪಾಪಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟು ಮಾನವ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಪಾಪಕ್ಷಮೆಯ ಸಂದೇಶ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆಯ ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸರಣೆಯ ತಿರುಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ತಪ್ಪಾಗಲಾರದು. `ಕ್ಷೇಮದಿಂದಿರುವವರಿಗೆ ವೈದ್ಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಕ್ಷೇಮವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಬೇಕು; ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಕೊಳ್ಳಿರಿ ಎಂದು-ನೀತಿವಂತರನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಬಂದವನಲ್ಲ, ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಂದವನು ಎಂಬ ಕ್ರಿಸ್ತ ಸಂದೇಶ ಅವನ ಬೋಧನೆ ಎಲ್ಲದರ ಸಾರವಾಗಿದೆ.

ಸಿನೈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ದೇವರು ಸಂತ ಮೋಸಸ್‍ಗೆ ಕೃಪೆಮಾಡಿದ ದಶ ದೈವಾಜ್ಞೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬೈಬಲಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹತ್ತು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಜೂಡಾಯಿಸಂಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ತಳಹದಿಯಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳ ಪಲ್ಲವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲೂ ಏಕಮತವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಇವನ್ನು ಹೀಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು; ದೇವರ ಹೆಸರನ್ನು ಯಾರೂ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಬಾರದು. ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬನೇ ದೈವವೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ವಿಗ್ರಹಾರಾಧನೆ ಸಲ್ಲದು; ಸಬ್ಬತು (Sಚಿbbಚಿಣh) ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಮಾತಾಪಿತೃಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಬೇಕು; ಕೊಲ್ಲಬಾರದು; ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದಕೊಡಬಾರದು; ಕಳಬಾರದು; ಸುಳ್ಳುಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಬಾರದು; ಪರಸ್ತ್ರೀಗೂ ಪರಧನಕ್ಕೂ ಆಶಿಸಬಾರದು.

ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಕ್ರೈಸ್ತಮತದ ತಿರುಳಾಗಿದೆ.
==ಧರ್ಮಸಭೆಗಳು==
ದೇವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ರಕ್ಷಣೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಪರವಾದುದಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾದುದು. ಈ ಕಾರಣ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭಾಜೀವನ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಸಭೆ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಆರಾಧನೆಯನ್ನೂ ಸೇವೆಯನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಘ. ಈ ಸಭೆಯ ಅನ್ಯೋನ್ಯತೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜನಾಂಗಗಳವರು, ಭಾಷೆಗಳವರು, ದೇಶಗಳವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ಸೇರಿ ಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಕ್ರೈಸ್ತಸಭೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಭೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಆರಾಧನೆ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಸುವಾರ್ತಾ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ದೇವರ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ಸಭೆಯ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದುದರಿಂದ ಸುವಾರ್ತಾಸೇವೆ ಅಂದರೆ ಯೇಸುಕ್ತಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ದೊರಕಿರುವ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುವುದು ಸಭೆಯ ಆದ್ಯಕರ್ತವ್ಯ. `ಸುವಾರ್ತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಾಚಿಕೊಳ್ಳುವವನಲ್ಲ. ಆ ಸುವಾರ್ತೆ ದೇವರಶಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ನಂಬುವವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಧಿಕಾರ ನನ್ನದೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಜನರನ್ನೂ ಶಿಷ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರಿ; ಅವರಿಗೆ ತಂದೆಯ, ಮಗನ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ ರೀತಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿರಿ. ನೋಡಿ, ನಾನು ಯುಗದ ಸಮಾಪ್ತಿಯವರೆಗೂ ನಿರಂತರ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಡ ಇರುತ್ತೇನೆ-ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತೋಪದೇಶ.

ಮಾನವಚರಿತ್ರೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೊಂದು ದೃಢವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ತಂದೆ ದೇವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಣಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾನವಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತ ಕೊನೆಗೆ ಯುಗಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ-ಎಂಬುದು ಕ್ರೈಸ್ತ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಕಾಲ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಕೃಪಾಪೂರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೂ ಪರಮಾತ್ಮ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಕೂಡಿಸಬೇಕೆಂಬುದು. ಈ ಮಹತ್ತಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆ ತನ್ನ ಆರಾಧನೆ, ಸೇವೆ, ಸುವಾರ್ತಾ ಪ್ರವಚನ-ಇವನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಕೆಯಿಂದ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ.

==ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಆಡಳಿತ==
ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಸಭೆಯವರಿಗೂ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರಿಗೂ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗಶ್ರೇಣಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಎಲ್ಲ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಬೈಬಲ್ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಹುದುವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

* ಅಪೋಸಲರು : ಯೇಸುವಿನ ಶಿಷ್ಯವರ್ಗದವರಾಗಿದ್ದು ಅವನ ಮರಣ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದಿವಾರೋಹಣಾನಂತರ ಅವನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತರಿಸಿದವರನ್ನು ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರೇ ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಮೂಲ ಪ್ರವರ್ತಕರು. ಇವರು ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿ. ಇವರು ಯಾರು ಯಾರೆಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗ ಸಂತ ಪಾಲನೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಉಪದೇಶಗಳ ವಿವರಗಳಿಗೆ 

* ಪ್ರವಾದಿಗಳು: ಇವರು ಅಪೋಸಲರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಿ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಭೆಗಳಿಗೆ ಸುಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು. ಬೋಧನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಇವರು ದೈವ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮುಂದಾಗುವುದನ್ನೂ ತಿಳಿದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

* ಸೌವಾರ್ತಿಕರು : ಕ್ರಿಸ್ತರ ಬೋಧೆಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿಟ್ಟ ನಾಲ್ವರಿಗೆ (ಮತ್ತಾಯ, ಮಾರ್ಕ, ಲ್ಯೂಕ ಮತ್ತು ಯೋಹಾನ) ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವವರನ್ನೂ ಈಗ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

* ಬೋಧಕರು : ಯೇಸು ಜನತೆಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅವನ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಉಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ಉಪದೇಶಮಾಡುವವರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಉಳಿದುಬಂದಿದೆ.

* ಸಭಾಪಾಲಕರು : ಕುರುವ ಕುರಿಮಂದೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಧರ್ಮಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪಾಲನೆಮಾಡುವವರು (ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್ಸ್). ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನೇ ಹಿರಿಯ ಕುರುಬನೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ರಿ.ಶ.ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ (ಬಿಷಪ್) ಹಿರಿಯ ಸಭಾಪಾಲಕ (ಎಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಸ್ಟರ್) ಮತ್ತು ಸಭಾಸೇವಕ(ಡೀಕನ್)-ಎಂಬ ಮೂರು ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬಂದುವು. ಈಗಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ಪಂಗಡಗಳೂ ಈ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿವೆ.

ಮೊದಲಿಗೆ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೂ ಸಭಾಪಾಲರಿಗೂ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮೇಣ ಒಂದು ರೀತಿಯ ವಿಭಾಗವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೊದಮೊದಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷರಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಂತರ ಒಂದೊಂದು ಸಭೆಗೆ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಿರಬೇಕೆಂದು ನಿಗದಿಯಾಯಿತು. ಸಭೆಗಳನ್ನು ಶ್ರೇಣಿಕರಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನೊಬ್ಬನಿರಬೇಕೆಂಬ ಕ್ರಮ ಈಗ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಕೈಕೆಳಗೆ ಸಭಾಪಾಲಕನಿರುತ್ತಾನೆ. ಸಭಾಸೇವಕ ಸಭಾಪಾಲಕನ ಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿ.

ಮತ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಧರ್ಮಸಭೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಯೆ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಮಿಷನರಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಆಯಾ ಧರ್ಮಸಭೆಯಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಶಾಲೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮೊದಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಧರ್ಮಬೋಧೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. (ಎಸ್.ಎ.ಕೆ.ಯು; ಎಚ್.ಎಸ್.)

==ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ==
ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ಭಾರತದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದೆರಡು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಭರತಖಂಡದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬಹು ಪಕ್ಷೀಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದರೂ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೂ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ದೊರಕುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ಬೇರೂರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕøತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಾನದ ಸಂಗತಿ.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ಮೂರೂ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳ ರೇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂಗನೂರು ಮತ್ತು [[ಗೋವ]], ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಬಾರ್-ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯನ್, ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮಿಷನುಗಳು ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದುವು.

ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರಕ್ಕೂ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಸಭೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಸಂಬಂಧವಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಪೋಸಲ ಥಾಮಸ್ ತಾನೇ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ 52ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಲಬಾರಿನ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹಲಕೆಲವು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನೆಂದು ಕೇರಳದ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೇಲೆ ಈ ಭಕ್ತ ಪೂರ್ವ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮದ್ರಾಸಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಹೇಗೂ ಮೊದಲಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಆದರೆ ಪ್ರಚಾರಕರು ಸುವಾರ್ತಾ ಸೇವೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಕೊಡದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬಲಿಲ್ಲ.

[[ವಾಸ್ಕೋ ಡ ಗಾಮ|ವ್ಯಾಸ್ಕೊಡಗ್ಯಾಮ]] 1498ರಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]]ಗೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿದ್ದು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲೇ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಬಹು ಬೇಗನೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಲಿ]]ನಿಂದ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಚಾರ ತಂಡಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗೋವ, [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದುವು. ಭಾರತದ ಅಪೋಸಲನೆಂದು ಹೆಸರು ಹೊತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಜೇóವಿಯರ್ ಎಂಬಾತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಜೆಸ್ಯೂಟ್ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವ. ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ.ನೋಬಿಲಿ ಎಂಬಾತ ಸಹ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಮನ್ನಣೆ ಕೊಟ್ಟು ಸಂನ್ಯಾಸಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಮುಂದಣ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಚಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ದೇಶೀಯ ಮುಂದಾಳುಗಳನ್ನು ತರಬೇತು ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಸಭೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿವೆ.

ತಿರುಚಿರಪಳ್ಳಿಯ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಟ್ರಾಂಕ್ವಿಬಾರ್ ಎಂಬುದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನವೆನ್ನಬಹುದು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮತೀರದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ 1706ರರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಅರಸನ ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರಚಾರಕರು ಬಂದಿಳಿದರು. ತೊಂದರೆ, ಇಕ್ಕಟ್ಟು, ಕಷ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇವರ ಸೇವೆ ಫಲದಾಯಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜಿಗೆನ್ ಬಾಲ್ಗ್ ನಾಲ್ಕು ಸುವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದು(1714) ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯತ್ನ. ಈ ಪ್ರಚಾರಕರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಸಿ.ಎಫ್.ಷ್ವಾರ್‍ಟ್ಸ್. [[ತಂಜಾವೂರು|ತಂಜಾವೂರಿ]]ನ ರಾಜನೊಡನೆಯೂ [[ಹೈದರಾಲಿ|ಹೈದರ್ ಆಲಿ]]ಯೊಡನೆಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಡನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ನೇಹ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈತನಿಗೆ ಕ್ಷಾಮ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅನೇಕ ಪ್ರಚಾರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ದೇಶದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದುವು. ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 1793ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಭಾರತದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭಾ ಚರಿತ್ರೆ ಹೊಸತೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಂತಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದುವರೆಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ ಇತರ ಪ್ರಚಾರಕರಂತಲ್ಲದೆ, ಕ್ಯಾರಿ ಒಂದು ಪ್ರಚಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಚಾರ ಸೇವೆಯ ಪಿತೃ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಕ್ಯಾರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬೈಬಲನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟ ತೊಂದರೆಗಳಿರುವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಧೈರ್ಯ ತಾಳ್ಮೆಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಕ್ಯಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಸಲ್ಲಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಾಗಿಯೂ ವಿದ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿಯೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಕಲ್ಕತ್ತದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಸೆರಾಂಪೂರ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಇಂಥ ಆದ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ.

ಇಂದು ಭಾರತದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘಗಳು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಪ್ರಚಾರ ಸಂಘಗಳ ಸೇವೆಯ ಫಲವಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಾಗಿವೆ. 
==ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ==
ಭಾರತದ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಗೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗೆ ಅನೇಕ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಸ್ಫೂರ್ತಿ, ಸಹಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಬೆಶಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ರೆವರೆಂಡ್ ಎಫ್ ಕಿಟ್ಟೆಲ್|ಕಿಟ್ಟೆಲ್]], ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಮೊದಲಾದವರು ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಬಡಜನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೀಳ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದವರು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕ್ಕೊಳಗಾದವರು-ಇವರಿಗೆ ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರ ಮೂಲಕ ಪ್ರಚಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟೋ ಸುಧಾರಣಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿವೆ. ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿವೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಅನಾಥಾಲಯಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು-ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಸಂಘಟಿತ ಸಭೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮೇಲೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಜನಾಂತ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ, ಪರಧರ್ಮ, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿದುದು; ದೇಶಪ್ರೇಮವನ್ನೂ ಜನಾಂಗಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಅಸಡ್ಡೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ-ಎಂಬಿವೇ ಮೊದಲಾದ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಆರಾಧನಾ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಆಶ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಶೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಲು ಸಭೆ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಲಿದೆ. ತಿರುಪತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ 1921ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ರಿಸ್ತಕುಲ ಆಶ್ರಮ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಉದಾಹರಣೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ತ್ವ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಸಭೆಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ಆರಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಭಜನೆ, ಸಂಗೀತ, ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರುವುದರ ಮೂಲಕವೂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ತನ್ನ ತಿರುಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡೇ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರು ಬಿಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಲಿದೆ. ಜಾತಿ ಮತ ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ನೇಹ, ಪ್ರೀತಿ, ಅನ್ಯೊನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಂದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಕಟ್ಟುವ ಮನಸ್ಸು, ಜನಾಂಗ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಕೆಯಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಧೋರಣೆ-ಇವನ್ನು ಭಾರತದ ಸಭೆಯಲ್ಲೀಗ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮನ್ನಣೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. 

==ಇತಿವೃತ್ತ==
*ಇಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ದೇಶದ ಬೆತ್ಲೆಹೇಂ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಟ್ಟಿದ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೂದ್ಯ ನಾಡು ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಯೆಹೂದ್ಯರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುವಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಚಾರಪ್ರದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಅವರು ಅವನನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. 
*ಆದರೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಸೆಣಸಿದ್ದು ರೋಮನರ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಜನರ ಮೌಡ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ, ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಕಂದಾಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಹಾಗೂ ಮಾನವತೆಯಿಲ್ಲದ ಸನಾತನವಾದದ ವಿರುದ್ಧ. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಅಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಣ್ಣು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಲ್ಲು ಎಂಬ ಮೃಗೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲಿಗೆ 'ಬಲಗೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದವಗೆ ಎಡಗೆನ್ನೆ ತೋರು' ಎಂಬ ಉದಾತ್ತತೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ. 
*ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದ. ಸ್ತ್ರೀಯೇನೋ ಹಾದರ ಮಾಡುವಾಗ್ಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ಹಾದರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಪಾತ್ರವೂ ಇರಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಅವನೂ ಸಮಾನ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಲ್ಲವೇ? ತಪ್ಪು ಮಾಡುವುದು ಮಾನವ ಸಹಜ ಗುಣ. ತಪ್ಪನ್ನು ತೋರಿ ತಿದ್ದಿ ಕ್ಷಮಿಸಿ ಹೊಸತನ ನೀಡುವುದು ದೈವೀಗುಣ. ನಿನ್ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವನಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ತೋರು.
* ಕ್ಷಮೆ ಇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಮೊಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಾನವರೂ ಒಂದೇ ಎಂಬ ಉದಾತ್ತ ಭಾವ ಉಂಟಾದಾಗ ಜಗತ್ತು ಸುಂದರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಪ್ರತಿ ಮಾನವನೂ ದೇವಸ್ವರೂಪಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಯ ಸಾರ. ಈ ಮಾನವಪ್ರೇಮದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರು. ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯರ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕೆಲಸ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ರೂಪುರೇಷೆ, ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವಗಳ ಕುರಿತ ಬದ್ದತೆ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸಿತು.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ }}
[[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]</text>
      <sha1>84xugdgadhz5pkawvokh1dg3dorl0f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13356</id>
    <revision>
      <id>1428311</id>
      <parentid>1376813</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47965" sha1="jzb30mzpwec40f2xjo2qq4la1yk850m" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --&gt; 
| image         =  Kannada Wikipedia 10th Anniversary (11).jpg
| image_size    =  500
| alt           = 
| caption       = 
| pseudonym     = 
| birth_name    = 
| birth_date    = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt; ೩, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೯
| birth_place   = [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಾಳಗುಂದ
| death_date    = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place   = 
| resting_place = 
| occupation    = ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ &amp; ಸಂಪಾದಕ
| language      = [[ಕನ್ನಡ]]
| nationality   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| ethnicity     = 
| citizenship   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| education     = ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ
| alma_mater    = 
| period        = 
| genre         = 
| subject       = Arts
| movement      = 
| notableworks  = 
| spouse        = 
| partner       = 
| children      = 
| relatives     = 
| influences    = 
| influenced    = 
| awards        = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ
| signature     = 
| signature_alt = 
| website       = &lt;!-- www.example.com --&gt;
| portaldisp    = 
}}

'''ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು''' (ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು) ಒಬ್ಬ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ. ಇವರು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ  ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ-ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. '[[ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ]],' ಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ', 'ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ', 'ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ' ಮುಂತಾದ, 'ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ' ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅನಂತರಾಮುರವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.  [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] 'ಪದ ವಿವರಣಾ ಕೋಶ’ ಮತ್ತು ’ಜ್ಞಾನ -ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೀವನ==
*'ಅನಂತರಾಮು' ಅವರು, ೦೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ರಂದು, [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಶಿರಾ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ತಾಳಗುಂದವೆಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 
* ತಂದೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಣ್ಣನವರು. ಸ್ವತಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅನಂತರಾಮುರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
* ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೬), ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. 
* ತುಮಕೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (೧೯೬೬-೭೦) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
* ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ) ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು.

==ವೃತ್ತಿ-ಜೀವನ==
* ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೧೯೭೬ ರ ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕ.
* ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. 
* ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೮ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂ-ವಿಜ್ಞಾನಿ.
* ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಧನೆ. ದುರ್ಗಮ ಕಾಡುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
* ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 


==ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ==

* 	ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. 
*   ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ.
*   ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಟಿ.ವಿ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿವೆ.
** ’[[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ]]’ಯು  ರೂಪಿಸಿದ ’ಪರಿಚಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ’ ದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ
**  '[[ಈ ಟೀವಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನಗಳು.
**  ’[[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಚಂದನ ವಾಹಿನಿ]]’ಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು-೧೦
*   ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ : ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ `ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ` - ೨೭ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ 
*	[[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಟಣೆ `ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ`ದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ 
* 	ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ ಸಂಪದದ ಪರಿಷ್ಕತ ಆವೃತ್ತಿಯ (೨೦೧೧) ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
*	`ನವಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು’ ಸಂಪಾದಕರು
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ` ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ` ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ - ೨೦೦೨-೨೦೦೩
*   ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ ‘ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ.
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ` ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ` ಮತ್ತು `ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ`ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* 	ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಸಿ.ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅನುವಾದಕ
* 	ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಪಟ (ಚಾರ್ಟ್) ತಯಾರಿಕೆ.
*   ತುಮಕೂರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಕುರಿತಂತೆ ೨೨ ಚಿತ್ರಪಟಗಳ ಅನುವಾದ.
*   ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ` ಕ್ಕೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ  ಲೇಖನಗಳು.
*   ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮುಖಪತ್ರಿಕೆ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ’ ದ ಸಂಪಾದಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯ
*	[[ಕುವೆಂಪು ಭಾ಼ಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್‌ರವರ ` ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳ (ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು) ಸಂಪಾದಕರು. (೨೦೧೨)
*	[[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ `ವಿಸ್ಮಯ ಜಗತ್ತು’ ಕಿರು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ೨೦೧೨-೧೩ (೭೭೦ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ)
*	[[ಕಸ್ತೂರಿ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಅಂಕಣ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 
*   [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಯೋಜಿಸಿರುವ `ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ `ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೧೫
*	`ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನ್ನಡ’ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕಣ `ಸೈನ್ಸ್ ಸ್ಕೋಪ್’– ೨೦೧೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ.
*   ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಬೆಂಗಳೂರು ದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳು ೨೦೧೬ (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ).

* ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ೨೦೦೩ ’ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ’, ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ  ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಕುರಿತಂತೆ ಆಕರ ಲೇಖನ.
* ’ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ಪ್ರಕಟಣೆ ’ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಮತ್ತು ’ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ’ ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ, ’ಬಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ’ ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ  ಸದಸ್ಯ.
* ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ '(CICL)'  ಕುರಿತು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿತ ’ಭಾಷಾ ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಸರಣಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೨ ಕಂತುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ.
* ’ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್ತು’ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ  ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವ ಕೋಶದ ಸೀಡಿ ('CD') ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ.
* ’ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಗ್ರಹ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಅಂಗವಾಗಿ ೮-೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ’ಉಪನ್ಯಾಸ’.
* ’ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ.

==ಟಿ ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು==
ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |''' ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಮೇ 2021ವರೆಗೆ): ೧೧೬ ಕೃತಿಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ)'''

|-
|ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು
|೫೯ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|೧೩ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು 
|೩೩ ಕೃತಿಗಳು 
|-
|ಸಂಪಾದನೆ (ಇತರರೊಡನೆ)
|೧೦ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ)
|೩ ಕೃತಿಗಳು
|}

===ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು:
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
| ೧ || ೧೯೭೮ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ || ನಭಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦೦೦೯
|-
| ೨ || ೧೯೭೯ || ಎಂ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ) || ರಾಷ್ಟ್ತೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩ || ೧೯೮೦ || ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ  || ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪ || ೧೯೮೦ || ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು  || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫ || ೧೯೮೧ || ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿ  || ಕನ್ನಡ ವಿಕಾಸ, ಮೈಸೂರು
|-
| ೬ || ೧೯೮೫ || ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ  || ರಚನಾ ವಾಚನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೭ || ೧೯೯೧ || ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು(೪ನೇ ಮುದ್ರಣ) || [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ]], ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೮ || ೧೯೯೧ || ಭೂಗರ್ಭ ಯಾತ್ರೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೯ || ೧೯೯೨ || ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೦ || ೧೯೯೨ || ರಾಜರ ಲೋಹ-ಲೋಹಗಳ ರಾಜ: ಚಿನ್ನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೧ || ೧೯೯೨ || ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೨ || ೧೯೯೨ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು ಅಳಿದವೇಕೆ? || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೩ || ೧೯೯೨ || ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೪ || ೧೯೯೪ || ರತ್ನಗಳು || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೫ || ೧೯೯೪ || ಭೂಕಂಪನಗಳು || ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೬ || ೧೯೯೪ || ಮಳೆ || [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಹಂಪಿ 
|-
| ೧೭ || ೧೯೯೫ || ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್  || [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು 
|-
| ೧೮ || ೧೯೯೬ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕೋಶ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೯ || ೧೯೯೭ || ಪ್ರಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೦ || ೧೯೯೯ || ಭೂವಿಜ್ಞಾನ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೧ || ೧೯೯೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ || ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೨ || ೧೯೯೯ || ಚೌಚೌ ಚಾಕಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನೋದ -  || [[ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ]], ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೩ || ೧೯೯೯ || ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೪ || ೧೯೯೯ || ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೫ || ೧೯೯೯ || ಪೆಟ್ರೋಲ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೬ || ೨೦೦೦ || ವರಾಹಮಿಹಿರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೭ || ೨೦೦೦ || ಬಾನಂಗಳದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ || ನೆಲಮನೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಂಗನಾಥಪುರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ,
|-
| ೨೮ || ೨೦೦೦ || ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೯ || ೨೦೦೨ || ಶಕ್ತಿಸಾರಥಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೦ || ೨೦೦೨ || ಸೃಷ್ಟಿವಾದಿಗಳ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೧ || ೨೦೦೩ || ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೨ || ೨೦೦೫ || ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ  || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ
|-
| ೩೩ || ೨೦೦೫ || ದಿವ್ಯನೇತ್ರ || ವರ್ಷಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೪ || ೨೦೦೬ || ಅಮೂಲ್ಯರೆಡ್ಡಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೫ || ೨೦೦೭ || ದಣಿಯಿಲ್ಲದ ಧರಣಿ || ಸುಧಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೬ || ೨೦೦೮ || ಪಶ್ಚಿಮಮುಖಿ : ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೭ || ೨೦೦೯ || ಲೋಹವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತ ಕೆ. ನಾಗೇಶರಾವ್  || ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ (ರಿ.)ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೮ || ೨೦೦೯ || ತಂತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಮಂತ್ರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೯ || ೨೦೦೯ || ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ : ಸಾಧಕನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೦ || ೨೦೦೯ || ಡಾರ್ವಿನ್ ಕಂಡ ಗಲಪಗಾಸ್ ದ್ವೀಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೧ || ೨೦೦೯ || ದೂರದರ್ಶಕ ಕಂಡ ವಿಶ್ವರೂಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೨ || ೨೦೧೦ || ಜೀವಿರಕ್ಷಕ ಓಜೋನ್ ಪದರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳುರು
|-
| ೪೩ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರಿಹಾರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೪ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಸವಾಲು ಜವಾಬು || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೫ || ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತು - ೨೦೧೦ || ಶಂಕರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ
|-
| ೪೬ || ೨೦೧೧ || ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲ ಸಮಸ್ಯೆ || ಉದಯಭಾನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೭ || ೨೦೧೧ || ಮರ್ಫಿ ಲಾ || ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೮ || ೨೦೧೧ || ರಸವಿದ್ಯೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೯ || ೨೦೧೧ || ನಿಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಜೀನಿಯಸ್ || ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೦ || ೨೦೧೨ || ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೧ || ೨೦೧೩ || ಭೂಮಿಯ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೨ || ೨೦೧೩ || ನಗ್ ನಗ್ತಾ ವಿಜ್ಞಾನ  || ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೩ || ೨೦೧೪ || ಭಾರತರತ್ನ ಸಿ.ಎನ್. ಆರ್. ರಾವ್–ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತಾಮಣಿ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೪ || ೨೦೧೫ || ಖ್ಯಾತ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ.ಪಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೫ || ೨೦೧೫ || ಸಲೀಂ ಅಲಿ || ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೬ || ೨೦೧೬ || ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಹೃದಯ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೭ || ೨೦೧೮ || ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೆöಯಾಂಗಲ್ || ಐ.ಬಿ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೮ || ೨೦೧೮ || ಕರೆಯದೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು || ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೯ || ೨೦೧೯ || ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

===ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ !! ಮೂಲ
|-
! ೧
| ೧೯೯೫ || ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ||  ಟಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, 
|-
! ೨
| ೧೯೯೫ || ನಮ್ಮ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು || ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ || ರಾಮ
|-
! ೩
| ೨೦೦೦ || ವಿಸ್ಮಯಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ವಿ.ಜಿ. ಕುಲಕರ್ಣಿ. ವಿ.ಜಿ. ಗಂಭೀರ್, ಆರ್. ಎಮ್ ಭಾಗವತ್,.
|-
! ೪
| ೨೦೦೭ || ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || ಆರಾಧಿಕಾ ಶಮ್, ಕ್ಯಾ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ
|-
! ೫
| ೨೦೦೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಥೆ (ಇಲಾಖಾ ಪ್ರಕಟಣೆ) || ಗೋವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ ಬೆಂಗಳೂರು || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ,   
|-
! ೬
| ೨೦೦೫ || ಪರಿಸರಸ್ಥಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ-೨೦೦೩ || ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || 
|-
! ೭
| ೨೦೦೯ || ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ || ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು || 
|-
! ೮
| ೨೦೧೧ || ರಾಕೆಟ್ : ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  || ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೯
| ೨೦೧೧ || ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೦
| ೨೦೧೩ || ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಶೋಧಕರು || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೧
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ಭೂಮಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೨
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ವಿಶ್ವ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೩
| ೨೦೧೬ || ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ? || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|}

===ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೧೯೯೭ || ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಬಂದು ದಾರಿ || ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಸವೇಶ್ವರನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೦೦ || ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು.
|-
! ೩
| ೨೦೦೨ || ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ                       (೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)  || ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು)            (ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್ ಅವರ `ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’) || ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೫ || ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ                     (ಸಂಪುಟ ೧೪ – ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟ) || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೭ || ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೨೩ || ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು

|}

===ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ || ಟಿಪ್ಪಣಿ
|-
! ೧
| ೧೯೯೮ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು - ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದಸಂಪದ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೨ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನೆ || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ವಿಜ್ಞಾನ (ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ ನಂಗಪುರಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್) || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾನ  || ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೮
| ೨೦೧೮ || ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಸೌಗಂಧ (ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು) || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೯
| ೨೦೨೧ || ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಜ್ಞಾನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ನಾ. ಸೋಮೇಶ್ವರ]]
|-
! ೧೦
| ೨೦೨೩ || ಖಗೋಳ ದರ್ಶನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ಬಿ. ಎಸ್. ಶೈಲಜಾ]]
|}

===ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; | ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ  || ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ || ಪುಸ್ತಕ || ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೩ || ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಕೋಶ ೨ ಸಂಪುಟ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೬ || ನಮ್ಮ ನಿಸರ್ಗ-೬೧ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊಡುಗೆಗಳು==
ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. 
*'ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,’ ನ ಗಣಿಯೊಳಗೆ ೩  ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ೬೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ’ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ’ ದ ಬೆಟ್ಟ-ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
*ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ’ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ’ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೆಶದಲ್ಲಿ ೨,೫೦೦ ಚ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗಮಕಾಡುಗಳ-ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು.
*ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪಮ್ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು, ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವ ’[[ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಪಮ್ಮೂಲ ನಕ್ಷೆ]],’ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/article169009.ece?service=print{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಕೆಲ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳು==
[[File:TenthAnniversaryKannadaWikipediaProgram 30.jpg|right|thumbnail|೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ದಶಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]]
*’ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯ ೧೫೦ ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅ ಸಂಪಾದಿಸಿದ &quot; ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್,&quot; ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಕೃತಿ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಕೃತಿ, ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿಂಬುಲಾವ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ, ಶಿಲಾಬೆಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ, ಶಿಲಾಕಂಬಗಳು, ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ತಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://bedrebaraha.blogspot.in/2008/03/pashchima-mukhi-of-t-r-anantharamu.html&lt;/ref&gt;
*ಅಂಕಣಕಾರ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಅನಂತರಾಮುರವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂಬ ’ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್’ನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ’ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು’ ರವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿ. ಟಿ.ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. 
*ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾದರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಕಾವ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು==

*`ಭೂಕಂಪನಗಳು` ಕೃತಿಗೆ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. - ೧೯೯೪
*`ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ` ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೬
*ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ - ಮೌಲ್ಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಮೂಡಬಿದರೆ, ದ.ಕ. - ೨೦೦೬
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೨೦೦೮ರ `ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’.
*ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ `ವಿಷನ್ ಗ್ರೂಪ್’ಇಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೧೧
*ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೧೨-೧೩). ಕೃತಿ:`ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ’	
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ `ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೧ (ಕೃತಿ `ರಾಕೆಟ್’)
*ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್'- [[ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು]], ೨೦೧೫&lt;ref&gt;[http://www.ejnana.com/2015/01/blog-post_24.html?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=email&amp;utm_campaign=Feed%3A+-Beta+%28%E0%B2%87-%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8+beta%29 ಇ-ಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ- 'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಅನಂತರಾಮು'.ನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ `ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ – ೨೦೧೭
*ವಿ.ಸಿ. ಸಂಪದದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ - ೨೦೧೮
* [[ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂವಹಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 

===[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ&lt;ref&gt;[https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu About the author-T R Anantharamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605151807/https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |date=2021-06-05 }},www.bookbrahma.com&lt;/ref&gt;===
*೧೯೮೫ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ`
*೨೦೦೩ರ ಅತ್ತುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು'
*೨೦೦೮ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ - `ಪಶ್ವಿಮ ಮುಖಿ’&lt;ref&gt;http://bedrefoundation.blogspot.in/2009/08/50th-work-of-sri-t-r-anantharamu-to-be.html&lt;/ref&gt;

===[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ===
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ೨೦೦೬
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೮೧ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಕೊಡಗು, ೨೦೧೪
#೩ನೇ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿರಾ, ೨೦೧೫
==ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಶ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ==
ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಅನಂತರಾಮುರವರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;[https://travp.org, ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೭೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಈ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಮೂಲಕ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

==ಅನಂತರಾಮುರವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ==
*ಪತ್ನಿ ಅನ್ನಪೂರ್ಣರವರು, ಕರಡುಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮ ಮೆರುಗನ್ನು ಕೊಡುವವರೆಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಪತಿಯ ಜೊತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಗ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್. ಮಗಳು ’ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶ’ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ’ಅಮೋಘ್’ ಮತ್ತು ´ಅನನ್ಯ´. 
*ವಿಳಾಸ: ೫೩೪, ’ಧಾತ್ರಿ,’ ೭೦ ನೇ ಅಡ್ಡ ರಸ್ತೆ, ೧೪ ನೇ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆ, ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಬಡಾವಣೆ, ೧ ನೇ ಹಂತ, ಬೆಂಗಳೂರು-೫೬೦೦೭೮. ದೂರವಾಣಿ : ೨೬೬೬೪೨೦೪/೯೮೮೬೩೫೬೦೮೫

{{commonscat|Anantharamu_T_R}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;

==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು==
*[https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2021/jun/05/dr-tr-anantaramu-science-foundation-inaguarated-to-popularise-science-in-kannada-447571.html ಟಿ. ಆರ್.  ಅನಂತರಾಮು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ]
*[https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%81/ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು = ಕಣಜ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೯ ಜನನ]]</text>
      <sha1>jzb30mzpwec40f2xjo2qq4la1yk850m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428312</id>
      <parentid>1428311</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಅನಂತರಾಮುರವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ */</comment>
      <origin>1428312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46818" sha1="5ez8pkiebmakjuim9x4wnkgaizip2ua" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --&gt; 
| image         =  Kannada Wikipedia 10th Anniversary (11).jpg
| image_size    =  500
| alt           = 
| caption       = 
| pseudonym     = 
| birth_name    = 
| birth_date    = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt; ೩, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೯
| birth_place   = [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಾಳಗುಂದ
| death_date    = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place   = 
| resting_place = 
| occupation    = ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ &amp; ಸಂಪಾದಕ
| language      = [[ಕನ್ನಡ]]
| nationality   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| ethnicity     = 
| citizenship   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| education     = ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ
| alma_mater    = 
| period        = 
| genre         = 
| subject       = Arts
| movement      = 
| notableworks  = 
| spouse        = 
| partner       = 
| children      = 
| relatives     = 
| influences    = 
| influenced    = 
| awards        = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ
| signature     = 
| signature_alt = 
| website       = &lt;!-- www.example.com --&gt;
| portaldisp    = 
}}

'''ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು''' (ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು) ಒಬ್ಬ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ. ಇವರು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ  ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ-ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. '[[ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ]],' ಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ', 'ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ', 'ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ' ಮುಂತಾದ, 'ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ' ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅನಂತರಾಮುರವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.  [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] 'ಪದ ವಿವರಣಾ ಕೋಶ’ ಮತ್ತು ’ಜ್ಞಾನ -ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೀವನ==
*'ಅನಂತರಾಮು' ಅವರು, ೦೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ರಂದು, [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಶಿರಾ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ತಾಳಗುಂದವೆಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 
* ತಂದೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಣ್ಣನವರು. ಸ್ವತಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅನಂತರಾಮುರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
* ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೬), ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. 
* ತುಮಕೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (೧೯೬೬-೭೦) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
* ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ) ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು.

==ವೃತ್ತಿ-ಜೀವನ==
* ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೧೯೭೬ ರ ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕ.
* ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. 
* ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೮ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂ-ವಿಜ್ಞಾನಿ.
* ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಧನೆ. ದುರ್ಗಮ ಕಾಡುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
* ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 


==ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ==

* 	ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. 
*   ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ.
*   ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಟಿ.ವಿ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿವೆ.
** ’[[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ]]’ಯು  ರೂಪಿಸಿದ ’ಪರಿಚಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ’ ದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ
**  '[[ಈ ಟೀವಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನಗಳು.
**  ’[[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಚಂದನ ವಾಹಿನಿ]]’ಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು-೧೦
*   ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ : ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ `ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ` - ೨೭ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ 
*	[[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಟಣೆ `ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ`ದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ 
* 	ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ ಸಂಪದದ ಪರಿಷ್ಕತ ಆವೃತ್ತಿಯ (೨೦೧೧) ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
*	`ನವಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು’ ಸಂಪಾದಕರು
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ` ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ` ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ - ೨೦೦೨-೨೦೦೩
*   ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ ‘ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ.
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ` ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ` ಮತ್ತು `ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ`ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* 	ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಸಿ.ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅನುವಾದಕ
* 	ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಪಟ (ಚಾರ್ಟ್) ತಯಾರಿಕೆ.
*   ತುಮಕೂರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಕುರಿತಂತೆ ೨೨ ಚಿತ್ರಪಟಗಳ ಅನುವಾದ.
*   ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ` ಕ್ಕೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ  ಲೇಖನಗಳು.
*   ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮುಖಪತ್ರಿಕೆ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ’ ದ ಸಂಪಾದಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯ
*	[[ಕುವೆಂಪು ಭಾ಼ಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್‌ರವರ ` ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳ (ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು) ಸಂಪಾದಕರು. (೨೦೧೨)
*	[[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ `ವಿಸ್ಮಯ ಜಗತ್ತು’ ಕಿರು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ೨೦೧೨-೧೩ (೭೭೦ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ)
*	[[ಕಸ್ತೂರಿ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಅಂಕಣ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 
*   [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಯೋಜಿಸಿರುವ `ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ `ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೧೫
*	`ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನ್ನಡ’ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕಣ `ಸೈನ್ಸ್ ಸ್ಕೋಪ್’– ೨೦೧೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ.
*   ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಬೆಂಗಳೂರು ದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳು ೨೦೧೬ (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ).

* ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ೨೦೦೩ ’ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ’, ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ  ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಕುರಿತಂತೆ ಆಕರ ಲೇಖನ.
* ’ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ಪ್ರಕಟಣೆ ’ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಮತ್ತು ’ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ’ ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ, ’ಬಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ’ ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ  ಸದಸ್ಯ.
* ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ '(CICL)'  ಕುರಿತು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿತ ’ಭಾಷಾ ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಸರಣಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೨ ಕಂತುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ.
* ’ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್ತು’ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ  ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವ ಕೋಶದ ಸೀಡಿ ('CD') ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ.
* ’ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಗ್ರಹ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಅಂಗವಾಗಿ ೮-೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ’ಉಪನ್ಯಾಸ’.
* ’ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ.

==ಟಿ ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು==
ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |''' ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಮೇ 2021ವರೆಗೆ): ೧೧೬ ಕೃತಿಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ)'''

|-
|ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು
|೫೯ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|೧೩ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು 
|೩೩ ಕೃತಿಗಳು 
|-
|ಸಂಪಾದನೆ (ಇತರರೊಡನೆ)
|೧೦ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ)
|೩ ಕೃತಿಗಳು
|}

===ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು:
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
| ೧ || ೧೯೭೮ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ || ನಭಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦೦೦೯
|-
| ೨ || ೧೯೭೯ || ಎಂ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ) || ರಾಷ್ಟ್ತೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩ || ೧೯೮೦ || ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ  || ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪ || ೧೯೮೦ || ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು  || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫ || ೧೯೮೧ || ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿ  || ಕನ್ನಡ ವಿಕಾಸ, ಮೈಸೂರು
|-
| ೬ || ೧೯೮೫ || ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ  || ರಚನಾ ವಾಚನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೭ || ೧೯೯೧ || ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು(೪ನೇ ಮುದ್ರಣ) || [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ]], ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೮ || ೧೯೯೧ || ಭೂಗರ್ಭ ಯಾತ್ರೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೯ || ೧೯೯೨ || ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೦ || ೧೯೯೨ || ರಾಜರ ಲೋಹ-ಲೋಹಗಳ ರಾಜ: ಚಿನ್ನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೧ || ೧೯೯೨ || ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೨ || ೧೯೯೨ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು ಅಳಿದವೇಕೆ? || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೩ || ೧೯೯೨ || ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೪ || ೧೯೯೪ || ರತ್ನಗಳು || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೫ || ೧೯೯೪ || ಭೂಕಂಪನಗಳು || ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೬ || ೧೯೯೪ || ಮಳೆ || [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಹಂಪಿ 
|-
| ೧೭ || ೧೯೯೫ || ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್  || [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು 
|-
| ೧೮ || ೧೯೯೬ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕೋಶ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೯ || ೧೯೯೭ || ಪ್ರಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೦ || ೧೯೯೯ || ಭೂವಿಜ್ಞಾನ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೧ || ೧೯೯೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ || ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೨ || ೧೯೯೯ || ಚೌಚೌ ಚಾಕಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನೋದ -  || [[ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ]], ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೩ || ೧೯೯೯ || ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೪ || ೧೯೯೯ || ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೫ || ೧೯೯೯ || ಪೆಟ್ರೋಲ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೬ || ೨೦೦೦ || ವರಾಹಮಿಹಿರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೭ || ೨೦೦೦ || ಬಾನಂಗಳದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ || ನೆಲಮನೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಂಗನಾಥಪುರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ,
|-
| ೨೮ || ೨೦೦೦ || ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೯ || ೨೦೦೨ || ಶಕ್ತಿಸಾರಥಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೦ || ೨೦೦೨ || ಸೃಷ್ಟಿವಾದಿಗಳ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೧ || ೨೦೦೩ || ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೨ || ೨೦೦೫ || ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ  || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ
|-
| ೩೩ || ೨೦೦೫ || ದಿವ್ಯನೇತ್ರ || ವರ್ಷಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೪ || ೨೦೦೬ || ಅಮೂಲ್ಯರೆಡ್ಡಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೫ || ೨೦೦೭ || ದಣಿಯಿಲ್ಲದ ಧರಣಿ || ಸುಧಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೬ || ೨೦೦೮ || ಪಶ್ಚಿಮಮುಖಿ : ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೭ || ೨೦೦೯ || ಲೋಹವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತ ಕೆ. ನಾಗೇಶರಾವ್  || ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ (ರಿ.)ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೮ || ೨೦೦೯ || ತಂತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಮಂತ್ರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೯ || ೨೦೦೯ || ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ : ಸಾಧಕನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೦ || ೨೦೦೯ || ಡಾರ್ವಿನ್ ಕಂಡ ಗಲಪಗಾಸ್ ದ್ವೀಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೧ || ೨೦೦೯ || ದೂರದರ್ಶಕ ಕಂಡ ವಿಶ್ವರೂಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೨ || ೨೦೧೦ || ಜೀವಿರಕ್ಷಕ ಓಜೋನ್ ಪದರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳುರು
|-
| ೪೩ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರಿಹಾರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೪ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಸವಾಲು ಜವಾಬು || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೫ || ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತು - ೨೦೧೦ || ಶಂಕರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ
|-
| ೪೬ || ೨೦೧೧ || ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲ ಸಮಸ್ಯೆ || ಉದಯಭಾನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೭ || ೨೦೧೧ || ಮರ್ಫಿ ಲಾ || ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೮ || ೨೦೧೧ || ರಸವಿದ್ಯೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೯ || ೨೦೧೧ || ನಿಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಜೀನಿಯಸ್ || ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೦ || ೨೦೧೨ || ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೧ || ೨೦೧೩ || ಭೂಮಿಯ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೨ || ೨೦೧೩ || ನಗ್ ನಗ್ತಾ ವಿಜ್ಞಾನ  || ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೩ || ೨೦೧೪ || ಭಾರತರತ್ನ ಸಿ.ಎನ್. ಆರ್. ರಾವ್–ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತಾಮಣಿ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೪ || ೨೦೧೫ || ಖ್ಯಾತ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ.ಪಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೫ || ೨೦೧೫ || ಸಲೀಂ ಅಲಿ || ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೬ || ೨೦೧೬ || ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಹೃದಯ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೭ || ೨೦೧೮ || ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೆöಯಾಂಗಲ್ || ಐ.ಬಿ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೮ || ೨೦೧೮ || ಕರೆಯದೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು || ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೯ || ೨೦೧೯ || ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

===ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ !! ಮೂಲ
|-
! ೧
| ೧೯೯೫ || ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ||  ಟಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, 
|-
! ೨
| ೧೯೯೫ || ನಮ್ಮ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು || ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ || ರಾಮ
|-
! ೩
| ೨೦೦೦ || ವಿಸ್ಮಯಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ವಿ.ಜಿ. ಕುಲಕರ್ಣಿ. ವಿ.ಜಿ. ಗಂಭೀರ್, ಆರ್. ಎಮ್ ಭಾಗವತ್,.
|-
! ೪
| ೨೦೦೭ || ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || ಆರಾಧಿಕಾ ಶಮ್, ಕ್ಯಾ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ
|-
! ೫
| ೨೦೦೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಥೆ (ಇಲಾಖಾ ಪ್ರಕಟಣೆ) || ಗೋವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ ಬೆಂಗಳೂರು || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ,   
|-
! ೬
| ೨೦೦೫ || ಪರಿಸರಸ್ಥಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ-೨೦೦೩ || ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || 
|-
! ೭
| ೨೦೦೯ || ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ || ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು || 
|-
! ೮
| ೨೦೧೧ || ರಾಕೆಟ್ : ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  || ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೯
| ೨೦೧೧ || ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೦
| ೨೦೧೩ || ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಶೋಧಕರು || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೧
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ಭೂಮಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೨
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ವಿಶ್ವ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೩
| ೨೦೧೬ || ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ? || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|}

===ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೧೯೯೭ || ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಬಂದು ದಾರಿ || ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಸವೇಶ್ವರನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೦೦ || ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು.
|-
! ೩
| ೨೦೦೨ || ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ                       (೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)  || ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು)            (ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್ ಅವರ `ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’) || ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೫ || ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ                     (ಸಂಪುಟ ೧೪ – ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟ) || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೭ || ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೨೩ || ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು

|}

===ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ || ಟಿಪ್ಪಣಿ
|-
! ೧
| ೧೯೯೮ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು - ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದಸಂಪದ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೨ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನೆ || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ವಿಜ್ಞಾನ (ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ ನಂಗಪುರಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್) || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾನ  || ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೮
| ೨೦೧೮ || ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಸೌಗಂಧ (ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು) || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೯
| ೨೦೨೧ || ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಜ್ಞಾನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ನಾ. ಸೋಮೇಶ್ವರ]]
|-
! ೧೦
| ೨೦೨೩ || ಖಗೋಳ ದರ್ಶನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ಬಿ. ಎಸ್. ಶೈಲಜಾ]]
|}

===ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; | ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ  || ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ || ಪುಸ್ತಕ || ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೩ || ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಕೋಶ ೨ ಸಂಪುಟ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೬ || ನಮ್ಮ ನಿಸರ್ಗ-೬೧ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊಡುಗೆಗಳು==
ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. 
*'ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,’ ನ ಗಣಿಯೊಳಗೆ ೩  ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ೬೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ’ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ’ ದ ಬೆಟ್ಟ-ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
*ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ’ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ’ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೆಶದಲ್ಲಿ ೨,೫೦೦ ಚ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗಮಕಾಡುಗಳ-ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು.
*ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪಮ್ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು, ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವ ’[[ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಪಮ್ಮೂಲ ನಕ್ಷೆ]],’ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/article169009.ece?service=print{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಕೆಲ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳು==
[[File:TenthAnniversaryKannadaWikipediaProgram 30.jpg|right|thumbnail|೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ದಶಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]]
*’ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯ ೧೫೦ ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅ ಸಂಪಾದಿಸಿದ &quot; ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್,&quot; ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಕೃತಿ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಕೃತಿ, ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿಂಬುಲಾವ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ, ಶಿಲಾಬೆಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ, ಶಿಲಾಕಂಬಗಳು, ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ತಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://bedrebaraha.blogspot.in/2008/03/pashchima-mukhi-of-t-r-anantharamu.html&lt;/ref&gt;
*ಅಂಕಣಕಾರ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಅನಂತರಾಮುರವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂಬ ’ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್’ನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ’ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು’ ರವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿ. ಟಿ.ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. 
*ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾದರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಕಾವ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು==

*`ಭೂಕಂಪನಗಳು` ಕೃತಿಗೆ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. - ೧೯೯೪
*`ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ` ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೬
*ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ - ಮೌಲ್ಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಮೂಡಬಿದರೆ, ದ.ಕ. - ೨೦೦೬
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೨೦೦೮ರ `ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’.
*ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ `ವಿಷನ್ ಗ್ರೂಪ್’ಇಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೧೧
*ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೧೨-೧೩). ಕೃತಿ:`ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ’	
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ `ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೧ (ಕೃತಿ `ರಾಕೆಟ್’)
*ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್'- [[ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು]], ೨೦೧೫&lt;ref&gt;[http://www.ejnana.com/2015/01/blog-post_24.html?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=email&amp;utm_campaign=Feed%3A+-Beta+%28%E0%B2%87-%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8+beta%29 ಇ-ಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ- 'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಅನಂತರಾಮು'.ನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ `ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ – ೨೦೧೭
*ವಿ.ಸಿ. ಸಂಪದದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ - ೨೦೧೮
* [[ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂವಹಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 

===[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ&lt;ref&gt;[https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu About the author-T R Anantharamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605151807/https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |date=2021-06-05 }},www.bookbrahma.com&lt;/ref&gt;===
*೧೯೮೫ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ`
*೨೦೦೩ರ ಅತ್ತುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು'
*೨೦೦೮ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ - `ಪಶ್ವಿಮ ಮುಖಿ’&lt;ref&gt;http://bedrefoundation.blogspot.in/2009/08/50th-work-of-sri-t-r-anantharamu-to-be.html&lt;/ref&gt;

===[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ===
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ೨೦೦೬
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೮೧ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಕೊಡಗು, ೨೦೧೪
#೩ನೇ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿರಾ, ೨೦೧೫
==ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಶ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ==
ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಅನಂತರಾಮುರವರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;[https://travp.org, ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೭೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಈ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಮೂಲಕ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.


{{commonscat|Anantharamu_T_R}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;

==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು==
*[https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2021/jun/05/dr-tr-anantaramu-science-foundation-inaguarated-to-popularise-science-in-kannada-447571.html ಟಿ. ಆರ್.  ಅನಂತರಾಮು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ]
*[https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%81/ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು = ಕಣಜ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೯ ಜನನ]]</text>
      <sha1>5ez8pkiebmakjuim9x4wnkgaizip2ua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428313</id>
      <parentid>1428312</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಶ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ */</comment>
      <origin>1428313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46818" sha1="5byzx57v0wfi4i52jf9xqotcez841dn" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- For more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]]. --&gt; 
| image         =  Kannada Wikipedia 10th Anniversary (11).jpg
| image_size    =  500
| alt           = 
| caption       = 
| pseudonym     = 
| birth_name    = 
| birth_date    = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt; ೩, ಆಗಸ್ಟ್, ೧೯೪೯
| birth_place   = [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಶಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಾಳಗುಂದ
| death_date    = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place   = 
| resting_place = 
| occupation    = ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ &amp; ಸಂಪಾದಕ
| language      = [[ಕನ್ನಡ]]
| nationality   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| ethnicity     = 
| citizenship   = [[ಭಾರತೀಯ]]
| education     = ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ
| alma_mater    = 
| period        = 
| genre         = 
| subject       = Arts
| movement      = 
| notableworks  = 
| spouse        = 
| partner       = 
| children      = 
| relatives     = 
| influences    = 
| influenced    = 
| awards        = [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಇತ್ಯಾದಿ
| signature     = 
| signature_alt = 
| website       = &lt;!-- www.example.com --&gt;
| portaldisp    = 
}}

'''ತಾಳಗುಂದ ರಾಮಣ್ಣ ಅನಂತರಾಮು''' (ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು) ಒಬ್ಬ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ, ಸಂಶೋಧಕ, ಪರಿಶೋಧಕ, ಜನಪ್ರಿಯ ಅಂಕಣಕಾರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ. ಇವರು ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಾರಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭೂವಿಜ್ಞಾನ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ  ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ತಲುಪಿಸಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕನ್ನಡ-ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಗ್ರಂಥ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. '[[ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ]],' ಯಲ್ಲಿ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ, 'ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ', 'ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ', 'ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ', 'ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ' ಮುಂತಾದ, 'ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥ' ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಬರೆದಿರುವ ಲೇಖನ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅನಂತರಾಮುರವರನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಒಬ್ಬ ವಿಶಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.  [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] 'ಪದ ವಿವರಣಾ ಕೋಶ’ ಮತ್ತು ’ಜ್ಞಾನ -ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ’ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

==ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜೀವನ==
*'ಅನಂತರಾಮು' ಅವರು, ೦೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೯ರಂದು, [[ತುಮಕೂರು|ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ]] [[ಶಿರಾ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನ, ತಾಳಗುಂದವೆಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 
* ತಂದೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಣ್ಣನವರು. ಸ್ವತಃ ಓದಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತರಾದ ತಾಯಿ ವೆಂಕಟಲಕ್ಷ್ಮಮ್ಮನವರು ಅನಂತರಾಮುರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದ ಆದರ್ಶವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. 
* ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೬೩-೧೯೬೬), ಶಿರಾದಲ್ಲಿ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. 
* ತುಮಕೂರು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ (೧೯೬೬-೭೦) ಪದವಿ ಪಡೆದರು.
* ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಎಂ.ಎಸ್ಸಿ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನ) ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು.

==ವೃತ್ತಿ-ಜೀವನ==
* ೧೯೭೨ ರಿಂದ ೧೯೭೬ ರ ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಅಧ್ಯಾಪಕ.
* ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರತ್ಕಲ್ ರೀಜನಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. 
* ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೮ವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಭೂ-ವಿಜ್ಞಾನಿ.
* ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶೋಧನೆ. ದುರ್ಗಮ ಕಾಡುಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
* ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. 


==ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು: ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ==

* 	ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ೮೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ. 
*   ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೭೨ರಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮುನ್ನಡೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾಷಣ, ಸಂದರ್ಶನ.
*   ಬಹುತೇಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲ ಟಿ.ವಿ. ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು ಇವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿವೆ.
** ’[[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ]]’ಯು  ರೂಪಿಸಿದ ’ಪರಿಚಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ’ ದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ
**  '[[ಈ ಟೀವಿ]]'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನಗಳು.
**  ’[[ಚಂದನ (ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿ)|ಚಂದನ ವಾಹಿನಿ]]’ಯಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು-೧೦
*   ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ : ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ `ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ` - ೨೭ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆ 
*	[[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ|ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರಕಟಣೆ `ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ`ದ ಸಹಾಯಕ ಸಂಪಾದಕ 
* 	ನವಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದ ಸಂಪದದ ಪರಿಷ್ಕತ ಆವೃತ್ತಿಯ (೨೦೧೧) ಸಂಪಾದಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.
*	`ನವಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು’ ಸಂಪಾದಕರು
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ` ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ` ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವ - ೨೦೦೨-೨೦೦೩
*   ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ ‘ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ.
* 	ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ ` ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ` ಮತ್ತು `ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ`ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* 	ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಸಿ.ಎಸ್.ಐ.ಆರ್. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅನುವಾದಕ
* 	ಡಿ.ಎಸ್.ಇ.ಆರ್.ಟಿ. ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಎರಡು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಚಿತ್ರಪಟ (ಚಾರ್ಟ್) ತಯಾರಿಕೆ.
*   ತುಮಕೂರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಪರಿಸರ ಕುರಿತಂತೆ ೨೨ ಚಿತ್ರಪಟಗಳ ಅನುವಾದ.
*   ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶ` ಕ್ಕೆ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಕುರಿತಂತೆ  ಲೇಖನಗಳು.
*   ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಮುಖಪತ್ರಿಕೆ `ವಿಜ್ಞಾನ ಲೋಕ’ ದ ಸಂಪಾದಕ ವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯ
*	[[ಕುವೆಂಪು ಭಾ಼ಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್‌ರವರ ` ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳ (ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು) ಸಂಪಾದಕರು. (೨೦೧೨)
*	[[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ `ವಿಸ್ಮಯ ಜಗತ್ತು’ ಕಿರು ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ೨೦೧೨-೧೩ (೭೭೦ ಕಿರು ಮಾಹಿತಿ)
*	[[ಕಸ್ತೂರಿ (ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ)|ಕಸ್ತೂರಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ಅಂಕಣ ‘ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. 
*   [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] ಯೋಜಿಸಿರುವ `ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ’ಯ ಭಾಗವಾಗಿ `ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ, ೨೦೧೫
*	`ಡಿಜಿಟಲ್ ಕನ್ನಡ’ ಇ-ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅಂಕಣ `ಸೈನ್ಸ್ ಸ್ಕೋಪ್’– ೨೦೧೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ.
*   ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ `ಬೆಂಗಳೂರು ದರ್ಶನ’ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಲೇಖನಗಳು ೨೦೧೬ (ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ).

* ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ೨೦೦೩ ’ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗಾತಿ’, ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ  ಭೂ ವಿಜ್ಞಾನ’ ಕುರಿತಂತೆ ಆಕರ ಲೇಖನ.
* ’ಹಂಪಿ ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ’ ಪ್ರಕಟಣೆ ’ಕಿರಿಯರ ಕರ್ನಾಟಕ’ ಮತ್ತು ’ಕರ್ನಾಟಕ ಕೋಶ’ ಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳು.
* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಕಟಣೆ, ’ಬಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ’ ಯ ಸಂಪಾದಕ ಮಂಡಳಿಯ  ಸದಸ್ಯ.
* ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿರುವ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ '(CICL)'  ಕುರಿತು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿತ ’ಭಾಷಾ ಮಂದಾಕಿನಿ’ ಸರಣಿಗೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ೨ ಕಂತುಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಭೂ-ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ.
* ’ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕನ್ನಡ ಗಣಕ ಪರಿಷತ್ತು’ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ  ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವ ಕೋಶದ ಸೀಡಿ ('CD') ಆವೃತ್ತಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ.
* ’ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಗ್ರಹ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಅಂಗವಾಗಿ ೮-೯ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ’ಉಪನ್ಯಾಸ’.
* ’ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸ.

==ಟಿ ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಕೃತಿಗಳು==
ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |''' ಒಟ್ಟು ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಮೇ 2021ವರೆಗೆ): ೧೧೬ ಕೃತಿಗಳು (ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ)'''

|-
|ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು
|೫೯ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|೧೩ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು 
|೩೩ ಕೃತಿಗಳು 
|-
|ಸಂಪಾದನೆ (ಇತರರೊಡನೆ)
|೧೦ ಕೃತಿಗಳು
|-
|ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂಪಾದನೆ)
|೩ ಕೃತಿಗಳು
|}

===ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಸ್ವಂತ ರಚನೆಗಳು:
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
| ೧ || ೧೯೭೮ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ || ನಭಶ್ರೀ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು-೫೭೦೦೦೯
|-
| ೨ || ೧೯೭೯ || ಎಂ.ಎಸ್. ಕೃಷ್ಣನ್ (ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ) || ರಾಷ್ಟ್ತೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩ || ೧೯೮೦ || ಭೂಮಿಯ ಅಂತರಾಳ  || ಕನ್ನಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪ || ೧೯೮೦ || ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು  || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು,ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫ || ೧೯೮೧ || ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿ  || ಕನ್ನಡ ವಿಕಾಸ, ಮೈಸೂರು
|-
| ೬ || ೧೯೮೫ || ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ  || ರಚನಾ ವಾಚನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೭ || ೧೯೯೧ || ಭೂಮಿಯ ವಯಸ್ಸು(೪ನೇ ಮುದ್ರಣ) || [[ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ]], ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೮ || ೧೯೯೧ || ಭೂಗರ್ಭ ಯಾತ್ರೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೯ || ೧೯೯೨ || ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೦ || ೧೯೯೨ || ರಾಜರ ಲೋಹ-ಲೋಹಗಳ ರಾಜ: ಚಿನ್ನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೧ || ೧೯೯೨ || ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೨ || ೧೯೯೨ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು ಅಳಿದವೇಕೆ? || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೩ || ೧೯೯೨ || ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು                             
|-
| ೧೪ || ೧೯೯೪ || ರತ್ನಗಳು || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೫ || ೧೯೯೪ || ಭೂಕಂಪನಗಳು || ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೬ || ೧೯೯೪ || ಮಳೆ || [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಹಂಪಿ 
|-
| ೧೭ || ೧೯೯೫ || ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ವೆಗೆನರ್  || [[ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು 
|-
| ೧೮ || ೧೯೯೬ || ಪೆಡಂಭೂತಗಳು: ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರಕೋಶ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೧೯ || ೧೯೯೭ || ಪ್ರಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಅನಿಮಲ್ಸ್ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೦ || ೧೯೯೯ || ಭೂವಿಜ್ಞಾನ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೧ || ೧೯೯೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಸಚಿತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಕೋಶ || ರಾಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೨ || ೧೯೯೯ || ಚೌಚೌ ಚಾಕಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿನೋದ -  || [[ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ]], ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೩ || ೧೯೯೯ || ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೪ || ೧೯೯೯ || ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಬ್ಯಾಲದಕೆರೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ನಾಗಮಂಗಲ ತಾ. ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ 
|-
| ೨೫ || ೧೯೯೯ || ಪೆಟ್ರೋಲ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೬ || ೨೦೦೦ || ವರಾಹಮಿಹಿರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೭ || ೨೦೦೦ || ಬಾನಂಗಳದ ಬತ್ತಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ || ನೆಲಮನೆ ಪ್ರಕಾಶನ, ರಂಗನಾಥಪುರ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮಂಡ್ಯಜಿಲ್ಲೆ,
|-
| ೨೮ || ೨೦೦೦ || ಬೀರಬಲ್ ಸಾಹ್ನಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೨೯ || ೨೦೦೨ || ಶಕ್ತಿಸಾರಥಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ: ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೦ || ೨೦೦೨ || ಸೃಷ್ಟಿವಾದಿಗಳ ಮುಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಡಾರ್ವಿನ್ || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೧ || ೨೦೦೩ || ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೨ || ೨೦೦೫ || ಸರಸ್ವತೀ ನದಿ  || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರ
|-
| ೩೩ || ೨೦೦೫ || ದಿವ್ಯನೇತ್ರ || ವರ್ಷಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೪ || ೨೦೦೬ || ಅಮೂಲ್ಯರೆಡ್ಡಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೫ || ೨೦೦೭ || ದಣಿಯಿಲ್ಲದ ಧರಣಿ || ಸುಧಾ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೆöÊಸಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೬ || ೨೦೦೮ || ಪಶ್ಚಿಮಮುಖಿ : ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೭ || ೨೦೦೯ || ಲೋಹವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತ ಕೆ. ನಾಗೇಶರಾವ್  || ಹೊಯ್ಸಳ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ (ರಿ.)ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೮ || ೨೦೦೯ || ತಂತ್ರಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೋ ಮಂತ್ರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೩೯ || ೨೦೦೯ || ಸರ್. ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ : ಸಾಧಕನ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೦ || ೨೦೦೯ || ಡಾರ್ವಿನ್ ಕಂಡ ಗಲಪಗಾಸ್ ದ್ವೀಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೧ || ೨೦೦೯ || ದೂರದರ್ಶಕ ಕಂಡ ವಿಶ್ವರೂಪ || ಪ್ರಗತಿ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೨ || ೨೦೧೦ || ಜೀವಿರಕ್ಷಕ ಓಜೋನ್ ಪದರ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳುರು
|-
| ೪೩ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರಿಹಾರ || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೪ || ೨೦೧೦ || ವಿಜ್ಞಾನ : ಸವಾಲು ಜವಾಬು || ವಸಂತ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೫ || ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ಜಗತ್ತು - ೨೦೧೦ || ಶಂಕರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಗುಲಬರ್ಗಾ
|-
| ೪೬ || ೨೦೧೧ || ಕೆರೆಗಳು ಬತ್ತಿದಾಗ ಜಲ ಸಮಸ್ಯೆ || ಉದಯಭಾನು ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೭ || ೨೦೧೧ || ಮರ್ಫಿ ಲಾ || ಅಂಕಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೮ || ೨೦೧೧ || ರಸವಿದ್ಯೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೪೯ || ೨೦೧೧ || ನಿಮ್ಮೊಳಗೊಬ್ಬ ಜೀನಿಯಸ್ || ಅರ್ಕಾವತಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೦ || ೨೦೧೨ || ದೈತ್ಯಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೧ || ೨೦೧೩ || ಭೂಮಿಯ ಟೈಂ ಬಾಂಬ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೨ || ೨೦೧೩ || ನಗ್ ನಗ್ತಾ ವಿಜ್ಞಾನ  || ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೩ || ೨೦೧೪ || ಭಾರತರತ್ನ ಸಿ.ಎನ್. ಆರ್. ರಾವ್–ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಂತಾಮಣಿ  || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೪ || ೨೦೧೫ || ಖ್ಯಾತ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಬಿ.ಪಿ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೫ || ೨೦೧೫ || ಸಲೀಂ ಅಲಿ || ರಾಷ್ಟ್ರೋತ್ಥಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೬ || ೨೦೧೬ || ನೀಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳ ಹೃದಯ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೭ || ೨೦೧೮ || ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮುಡಾ ಟ್ರೆöಯಾಂಗಲ್ || ಐ.ಬಿ.ಎಚ್. ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೮ || ೨೦೧೮ || ಕರೆಯದೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿಗಳು || ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
| ೫೯ || ೨೦೧೯ || ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

===ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ !! ಮೂಲ
|-
! ೧
| ೧೯೯೫ || ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ಮಥನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ||  ಟಿ.ಕೆ.ಎಸ್. ಮೂರ್ತಿ, 
|-
! ೨
| ೧೯೯೫ || ನಮ್ಮ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು || ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯ, ನವದೆಹಲಿ || ರಾಮ
|-
! ೩
| ೨೦೦೦ || ವಿಸ್ಮಯಗಳ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ || ವಿ.ಜಿ. ಕುಲಕರ್ಣಿ. ವಿ.ಜಿ. ಗಂಭೀರ್, ಆರ್. ಎಮ್ ಭಾಗವತ್,.
|-
! ೪
| ೨೦೦೭ || ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ || ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || ಆರಾಧಿಕಾ ಶಮ್, ಕ್ಯಾ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ
|-
! ೫
| ೨೦೦೯ || ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಕಥೆ (ಇಲಾಖಾ ಪ್ರಕಟಣೆ) || ಗೋವ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಘ ಬೆಂಗಳೂರು || ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ,   
|-
! ೬
| ೨೦೦೫ || ಪರಿಸರಸ್ಥಿತಿ ವರದಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ-೨೦೦೩ || ಅರಣ್ಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ || 
|-
! ೭
| ೨೦೦೯ || ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ || ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು || 
|-
! ೮
| ೨೦೧೧ || ರಾಕೆಟ್ : ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ - ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ  || ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೯
| ೨೦೧೧ || ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೦
| ೨೦೧೩ || ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಿಶೋಧಕರು || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೧
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ಭೂಮಿ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೨
| ೨೦೧೪ || ಮಕ್ಕಳ ಸಚಿತ್ರ ಜ್ವಾನ ಭಂಡಾರ : ವಿಶ್ವ || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|-
! ೧೩
| ೨೦೧೬ || ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ಅವರು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೆ? || ಸಪ್ನ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು || 
|}

===ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; |ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೧೯೯೭ || ಕಾವೇರಿ ಹರಿದು ಬಂದು ದಾರಿ || ದಿಕ್ಸೂಚಿ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬಸವೇಶ್ವರನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೦೦ || ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು || ಸಿ.ವಿ.ಜಿ. ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು.
|-
! ೩
| ೨೦೦೨ || ವಿಸ್ಮಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಲಿಕೆ                       (೨೮ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)  || ಸುಭಾಷ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು)            (ಜೆ.ಡಿ. ಬರ್ನಾಲ್ ಅವರ `ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ’) || ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೫ || ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ                     (ಸಂಪುಟ ೧೪ – ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಪುಟ) || ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೭ || ವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾತಿರುವುಗಳು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೨೩ || ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು || ಹರಿವು ಬುಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು

|}

===ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |ಇತರರೊಡನೆ ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ !! ಪುಸ್ತಕ !! ಪ್ರಕಾಶನ || ಟಿಪ್ಪಣಿ
|-
! ೧
| ೧೯೯೮ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಜ್ಞಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೋಶ (೪ ಸಂಪುಟಗಳು - ಸಹ ಸಂಪಾದಕ) || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೧ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪದಸಂಪದ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೨ || ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನೆ || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೪
| ೨೦೧೨ || ವಿಜ್ಞಾನ (ಬೆಳ್ಳಾವೆ ವೆಂಕಟನಾರಣಪ್ಪ ನಂಗಪುರಂ ವೆಂಕಟೇಶ ಐಯ್ಯಂಗಾರ್) || ಉದಯಭಾನು ಕಲಾಸಂಘ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೫
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿಘಂಟು || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೬
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೭
| ೨೦೧೩ || ವಿಜ್ಞಾನ ಯಾನ  || ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೮
| ೨೦೧೮ || ಮೀನಾಕ್ಷಿಯ ಸೌಗಂಧ (ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್. ಸ್ವಾಮಿ ಅವರ ಬಿಡಿ ಲೇಖನಗಳು) || ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೯
| ೨೦೨೧ || ನಮ್ಮ ದೇಹದ ವಿಜ್ಞಾನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ನಾ. ಸೋಮೇಶ್ವರ]]
|-
! ೧೦
| ೨೦೨೩ || ಖಗೋಳ ದರ್ಶನ || ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು || ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಂಪಾದಕರು: [[ಬಿ. ಎಸ್. ಶೈಲಜಾ]]
|}

===ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable&quot;
! colspan=&quot;4&quot; | ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ (ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ)
|-
! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ  || ಪ್ರಕಟಣೆಯ ವರ್ಷ || ಪುಸ್ತಕ || ಪ್ರಕಾಶನ
|-
! ೧
| ೨೦೧೩ || ಕಿರಿಯರ ಸಚಿತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೨
| ೨೦೧೩ || ಮಕ್ಕಳ ಜ್ಞಾನಕೋಶ ೨ ಸಂಪುಟ || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|-
! ೩
| ೨೦೧೬ || ನಮ್ಮ ನಿಸರ್ಗ-೬೧ ಸರಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳು || ವಸಂತ ಪ್ರಕಾಶನ, ಬೆಂಗಳೂರು
|}

==ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕೊಡುಗೆಗಳು==
ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮುರ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. 
*'ಕೋಲಾರ ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್,’ ನ ಗಣಿಯೊಳಗೆ ೩  ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಳಿದುಹೋಗಿ, ೬೯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರಭಾರತದ ’ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ’ ದ ಬೆಟ್ಟ-ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಯಶನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
*ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ’ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ’ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರದೆಶದಲ್ಲಿ ೨,೫೦೦ ಚ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದುರ್ಗಮಕಾಡುಗಳ-ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಸಂಚರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಹೂಡಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲಾನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು.
*ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಸಮಸ್ತ ಸಂಪಮ್ಮೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀರು, ಮಣ್ಣು ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು, ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಹತ್ವ ’[[ಜಿಲ್ಲಾ ಸಂಪಮ್ಮೂಲ ನಕ್ಷೆ]],’ ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/article169009.ece?service=print{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಕೆಲ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಗಳು==
[[File:TenthAnniversaryKannadaWikipediaProgram 30.jpg|right|thumbnail|೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ದಶಮಾನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]]
*’ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೆಕ್ಷನ ಸಂಸ್ಥೆ’ ಯ ೧೫೦ ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ’ ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅ ಸಂಪಾದಿಸಿದ &quot; ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್,&quot; ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಠವಾದ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದು ಕೃತಿ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಅಂಬೋಣ. ಈ ಕೃತಿ, ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾಗುವ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮರಡಿಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿಂಬುಲಾವ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ, ಶಿಲಾಬೆಟ್ಟ, ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ ದ್ವೀಪದ, ಶಿಲಾಕಂಬಗಳು, ಕೆ.ಜಿ.ಎಫ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳ ರಾಶಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ತಥ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;http://bedrebaraha.blogspot.in/2008/03/pashchima-mukhi-of-t-r-anantharamu.html&lt;/ref&gt;
*ಅಂಕಣಕಾರ ಡಾ. ಎಚ್. ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ಅನಂತರಾಮುರವರು ಕನ್ನಡದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂಬ ’ಬೆಂಚ್ ಮಾರ್ಕ್’ನ್ನು ’ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗಾತಿ’ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ’ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು’ ರವರ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜಿ. ಟಿ.ನಾರಾಯಣರಾಯರು ಮೊದಲಿಗರು. 
*ಅನಂತರಾಮು ಹಾಗೂ ನಾಗೇಶ ಹೆಗಡೆಯವರ ಸಂಪಾದಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಲಯದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠಮಾದರಿ ಕನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಲೋಕದ ಕಾವ್ಯ-ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು==

*`ಭೂಕಂಪನಗಳು` ಕೃತಿಗೆ ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. - ೧೯೯೪
*`ಕಾಲಗರ್ಭಕ್ಕೆ ಕೀಲಿಕೈ` ಕೃತಿಗೆ ಗೊರೂರು ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೦೬
*ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ - ಮೌಲ್ಯ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಮೂಡಬಿದರೆ, ದ.ಕ. - ೨೦೦೬
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ೨೦೦೮ರ `ಪರಿಸರ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’.
*ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ `ವಿಷನ್ ಗ್ರೂಪ್’ಇಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಕಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-೨೦೧೧
*ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ `ಶ್ರೇಷ್ಠ ಲೇಖಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ (೨೦೧೨-೧೩). ಕೃತಿ:`ದೈತ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ’	
*ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ `ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ’ದ ಅನುವಾದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ೨೦೧೧ (ಕೃತಿ `ರಾಕೆಟ್’)
*ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ 'ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್'- [[ತುಮಕೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ತುಮಕೂರು]], ೨೦೧೫&lt;ref&gt;[http://www.ejnana.com/2015/01/blog-post_24.html?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=email&amp;utm_campaign=Feed%3A+-Beta+%28%E0%B2%87-%E0%B2%9C%E0%B3%8D%E0%B2%9E%E0%B2%BE%E0%B2%A8+beta%29 ಇ-ಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ- 'ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಅನಂತರಾಮು'.ನಾಗೇಶ್ ಹೆಗಡೆಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಪತ್ರ.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ `ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ – ೨೦೧೭
*ವಿ.ಸಿ. ಸಂಪದದಿಂದ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ - ೨೦೧೮
* [[ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ, ಸಂವಹಕರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] 

===[[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ]] ಪುಸ್ತಕ ಪುರಸ್ಕಾರ&lt;ref&gt;[https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu About the author-T R Anantharamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210605151807/https://www.bookbrahma.com/author/t-r-anantharamu |date=2021-06-05 }},www.bookbrahma.com&lt;/ref&gt;===
*೧೯೮೫ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಹಿಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ`
*೨೦೦೩ರ ಅತ್ತುತ್ತಮ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃತಿ - `ಕರ್ತಾರನಿಗೊಂದು ಕಿವಿಮಾತು'
*೨೦೦೮ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿ - `ಪಶ್ವಿಮ ಮುಖಿ’&lt;ref&gt;http://bedrefoundation.blogspot.in/2009/08/50th-work-of-sri-t-r-anantharamu-to-be.html&lt;/ref&gt;

===[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ===
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೭೩ನೇ ಕನ್ನಡ  ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ, ೨೦೦೬
#ಅಖಿಲ ಭಾರತ ೮೧ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ – ವಿಜ್ಞಾನ ಗೋಷ್ಠಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಮಡಿಕೇರಿ, ಕೊಡಗು, ೨೦೧೪
#೩ನೇ ಸಿರಾ ತಾಲ್ಲೂಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸರ್ವಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಿರಾ, ೨೦೧೫
==ಡಾ. ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ==
ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಅನಂತರಾಮುರವರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಂದು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;[https://travp.org, ಡಾ.ಟಿ.ಆರ್.ಎ.ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ೭೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಈ ಲಾಭೋದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದ ಉಪಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಈ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನ ಮೂಲಕ  ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.


{{commonscat|Anantharamu_T_R}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;

==ಹೊರಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು==
*[https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2021/jun/05/dr-tr-anantaramu-science-foundation-inaguarated-to-popularise-science-in-kannada-447571.html ಟಿ. ಆರ್.  ಅನಂತರಾಮು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾನ ಸ್ಥಾಪನೆ]
*[https://kanaja.karnataka.gov.in/event/%E0%B2%9F%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%B0%E0%B3%8D-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE%E0%B3%81/ ಟಿ. ಆರ್. ಅನಂತರಾಮು = ಕಣಜ ಅಂತರಜಾಲ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನಕೋಶ]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೯ ಜನನ]]</text>
      <sha1>5byzx57v0wfi4i52jf9xqotcez841dn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಏಕೀಶ್ವರವಾದಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16500</id>
    <redirect title="ಏಕದೇವ ವಿಶ್ವಾಸ" />
    <revision>
      <id>1428278</id>
      <parentid>77712</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T00:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>2569</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[ಏಕೀಶ್ವರವಾದ]] to [[ಏಕದೇವ ವಿಶ್ವಾಸ]]</comment>
      <origin>1428278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="co0317eibsl8v9m82wuex9x98n20m8b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ಏಕದೇವ ವಿಶ್ವಾಸ]]</text>
      <sha1>co0317eibsl8v9m82wuex9x98n20m8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ದೇವಪ್ರಯಾಗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17020</id>
    <revision>
      <id>1428242</id>
      <parentid>1428225</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T13:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <comment>Filled in 1 bare reference(s) with reFill 2</comment>
      <origin>1428242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4345" sha1="tdu5iyksn2pmd3n4y24spla9l3fx1bq" xml:space="preserve">{{Infobox temple
| name               = ದೇವಪ್ರಯಾಗ
| image              = Devprayag2008.JPG
| alt          = Raghunath temple is visible in the top centre
| caption            = 
| latd               = 30.146315 
| longd              = 78.598251
| coordinates_region = IN
| coordinates_display= title
| other_names        = 
| proper_name        = 
| country            = [[ಭಾರತ]]
| state              = [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]]
| district           = [[ಟಿಹ್ರಿ ಗಢ್‌ವಾಲ್|ತೇಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್]]
| location           = [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]], [[ಭಾರತ]]
| elevation_m        = 
| primary_deity_God  = 
| primary_deity_Godess = 
| utsava_deity_God   = 
| utsava_deity_Godess= 
| Direction_posture  = 
| Pushakarani        = 
| Vimanam            = 
| Poets              = 
| Prathyaksham       = 
| important_festivals= 
| architecture       = [[ನಗರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ]]
| number_of_temples  = 
| number_of_monuments= 
| inscriptions       = 
| date_built         = 
| creator            = 
| website            = 
}}


[[Image:Bhagirathi and Alaknanda Confluence.jpg|thumb|right|240px|ದೇವಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿನ ಭಾಗೀರಥಿ ಮತ್ತು ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನ.]]
'''ದೇವಪ್ರಯಾಗ''' [[ಭಾರತ]]ದ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಟಿಹ್ರಿ ಗಢ್‌ವಾಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. [[ರಿಷಿಕೇಶ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಪ್ರಯಾಗವು [[ಭಾಗೀರಥಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲಕನಂದಾ]] ನದಿಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಮುಂದೆ ನದಿಯು [[ಗಂಗಾನದಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. ದೇವಪ್ರಯಾಗವು [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದ ಐದು ಪವಿತ್ರ ಸಂಗಮಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರು ಇದನ್ನು ಪಾವನಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಯಾಗಗಳೆಂದರೆ  [[ರುದ್ರಪ್ರಯಾಗ]], [[ಕರ್ಣಪ್ರಯಾಗ]], [[ನಂದಪ್ರಯಾಗ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣುಪ್ರಯಾಗ]].

== ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ==
ಅಲಕನಂದಾ ನದಿಯು ಉತ್ತರಾಖಂಡದಲ್ಲಿನ ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸತೋಪಂಥ್ ಮತ್ತು ಭಾಗೀರಥಿ ಖರಕ್ ಹಿಮನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಉಗಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗಢವಾಲ್ ಹಿಮಾಲಯದ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಹಿಮನದಿ ಮತ್ತು ಖಟ್ಲಿಂಗ್ ಹಿಮನದಿಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಗೌಮುಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗೀರಥಿ ನದಿಯ ಜಲರಾಶಿಯು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.manchalamushafir.com/devprayag-sangam-uttarakhand/|title=Devprayag Sangam – Origin of Ganga - Distance &amp; Travel Guide|first=Hema|last=Kumari|website=www.manchalamushafir.com}}&lt;/ref&gt;

ಈ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗಮಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.

==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://210.212.78.56/50cities/devprayag/english/home.asp Devprayag, Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172200/http://210.212.78.56/50cities/devprayag/english/home.asp |date=2007-12-10 }}
* [http://sss.vn.ua/india/uttarakhand/devprayag/indexen.htm Devprayag photo gallery]
* [http://wikimapia.org/country/India/Uttaranchal/Devaprayag/ Devprayag] on ''[[wikimapia]]''

{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>tdu5iyksn2pmd3n4y24spla9l3fx1bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20358</id>
    <revision>
      <id>1428249</id>
      <parentid>1379548</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:58:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35737" sha1="880p07dmoytcnkwjdeysix5c1qje1rs" xml:space="preserve">{{Infobox Writer
| name        = '''ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ'''
| image       = Chinnppa Gowda 1.jpg
| imagesize   = 220px
| caption     = '''ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ''' 
| pseudonym   = 
| birth_date  = 01 ಸಪ್ಟಂಬರ್ 1955
| birth_place = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಂಟ್ವಾಳ ತಾಲೂಕು ವಿಟ್ಲದ ಕೂಡೂರು
| occupation  = ವಿಶ್ರಾಂತ ಸಾಹಿತಿ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್, ಉಪಕುಲಪತಿ
| nationality = [[ಭಾರತೀಯ]]
| period      = 
| genre       = [[ಜಾನಪದ|ಜನಪದ]]
| subject     = ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ
| movement    = ಸಮಾಜವಾದ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರ
| debut_works = ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ
}}
'''ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ'''ರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾನಪದ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಮತ್ತು ಲೇಖಕರು. ಅವರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dr. K. Chinnappa Gowda |url=https://mangaloreuniversity.ac.in/dr-k-chinnappa-gowda |website=mangaloreuniversity.ac.in |accessdate=28 March 2021}}&lt;/ref&gt; ಇಂಗ್ಲಿಷ್, [[ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು [[ತುಳು]] ಮೂರು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗು ಅನುವಾದ ರಚನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ತುಳು ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು: ಡಾ.{{!}}ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ |url=https://m.udayavani.com/article/tulu-language-culture-is-unique-dr-k-cinnappa-gowda/669025 |accessdate=28 March 2021 |work=www.udayavani.com }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೋಟಗೋಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Janapada University|url=http://janapadauni.in/kannada/|website=janapadauni.in |access-date=2025-09-01|archive-date=2016-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160716063824/http://janapadauni.in/kannada/|url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಕನ್ನಡ, ತುಳು, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಈ ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಭೂತಾರಾಧನೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ತುಳುನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಹುತೇಕ ಕೃತಿಗಳು ತುಳು ಜಾನಪದ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಕೋಲದಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಭೂತಾರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇವರು ಬರೆದ ಕೃತಿಗಳು ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.  ಕನ್ನಡ, ತುಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸಂದಿವೆ. ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದಲೂ ಅವರು ಸನ್ಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.  ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕನ್ನಡ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿವೆ.
[[File:Chinnappa Gowda.JPG|thumb|ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ]]

==ಹುಟ್ಟು==
[[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]] ತಾಲೂಕು [[ವಿಟ್ಲ]] ಕಸಬಾ ಗ್ರಾವದ [[ಕೂಡೂರು]] ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸಪ್ಟಂಬರ್ 01, 1955ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://archive.org/details/prof-chinnappa-gowda-biodata-english/Prof%20Chinnappa%20Gowda%20Biodata%20English/|title=Prof Chinnappa Gowda Biodata English : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive}}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಸ್ತುತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ|ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂಗಳೂರು ತಾಲೋಕಿನ 
[[ಕೊಣಾಜೆ]] ಗ್ರಾಮದ ಅಸೈಗೋಳಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ.

==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ವಿಟ್ಲದ ವಿಠಲ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣ, [[ಪುತ್ತೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ವಿವೇಕಾನಂದ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ 1976ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ, 1978ರಲ್ಲಿ ಮದರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಡ್ ಎಂ.ಎ. ಕನ್ನಡ(ಓ ಗ್ರೇಡ್) ಪದವಿ, 1988ರಲ್ಲಿ [[ಮಂಗಳೂರು]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಡಾ.[[ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ|ಬಿ.ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ]]ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭೂತಾರಾಧನೆ:ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಎಂಬ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mangaloreuniversity.ac.in/dr-k-chinnappa-gowda|title=Dr. K. Chinnappa Gowda &amp;#124; Mangalore University|website=www.mangaloreuniversity.ac.in}}&lt;/ref&gt;

== ನಿರ್ವಹಿಸಿರುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ==
ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ. ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಉಪನ್ಯಾಸಕರು,  ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೀಡರ್&lt;ref&gt;https://mangaloreuniversity.ac.in/kannada-dept&lt;/ref&gt;, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕಲಾನಿಕಾಯದ ಡೀನ್, ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಕುಲಸಚಿವರು, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಪೀಠದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ದಯಾನಂದ ಪೈ, ಶ್ರೀ ಸತೀಶ್ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ತುಳು ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಉಪಕುಲಪತಿ.&lt;ref&gt;https://dn720700.ca.archive.org/0/items/prof-chinnappa-gowda-biodata-english/Prof%20Chinnappa%20Gowda%20Biodata%20Kannada.pdf&lt;/ref&gt;, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕ್ಷೇಮಪಾಲನಾ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರಕಾರದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ದ ಸದಸ್ಯರು, ಎಸ್.ಡಿ.ಎಂ.ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜು, [[ಉಜಿರೆ]]ಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ ಸದಸ್ಯರು, ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾಹಿತಿ ಕೈಪಿಡಿ ಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, [[ಮಂಗಳೂರು]] [[ಪಿಲಿಕುಳ ನಿಸರ್ಗಧಾಮ|ಪಿಲಿಕುಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಗ್ರಾಮ]]ದ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಉಡುಪಿಯ [[ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರು - ಹೀಗೆ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷನಿಕ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು.

== ಪರಿಣತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ==
ಆಧುನಿಕ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದವರು. ಜಾನಪದ, ತುಳು ಮೌಖಿಕ ಕಥನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲೂ ಪರಿಣತರು. 10 ಮಂದಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ 5 ಮಂದಿ  ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ  ಎಂ.ಫಿಲ್. ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿರುತ್ತಾರೆ.

== ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆ ==
1994-95ರಲ್ಲಿ [[:en:Finland|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‍]]ನ [https://www.utu.fi/en ತುರ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]ದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟ್ರಲ್ ಫೆಲೊಶಿಪ್, 2002-2003ಗ್ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‍]]ನ ವಸೆದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ&lt;ref&gt;[[https://www.waseda.jp/top/en/&lt;/ref&gt; ಜಪಾನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫೆಲೊಸಿಪ್, 2008-2009ಗ್ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಭಾರತೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‍ನಿಂದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಕ, 2012ಕ್ಕೆ ತುರ್ಕಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ತ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[:en:University of Würzburg|ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್]] ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಮಿಲ್ಲನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು [[:en:Waseda University Tsubouchi Memorial Theatre Museum|ವಾಸೆದ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ತ್ಸುಬೌಚಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಥೀಯೇಟರ್ ಮೂಸೆಯಂ]], [[:en:Waseda University|ವಾಸ್ದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಟೋಕಿಯೋ]] ಜಪಾನ್ ಇಂತಹ ದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಕಂಪೇರಿಟಿವ್ಹ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. 2017ಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.

==ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳು==
ಚಿನ್ನಪ ಗೌಡರು ಬರೆದ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು  ಮತ್ತು ಅನುವಾದಗಳು, ಸಂಪಾದನಾ ಪುಸ್ತಕಗಳು  
# ಭೂತಾರಾಧನೆ – ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು (ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳು)
# ಜಾಲಾಟ (ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳು)
# ಭೂತಾರಾಧನೆ:ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ - ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಅಧ್ಯಯನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧ
# ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಿರಿ (ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟ)
# ‌ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು-2022 (ತುಳು ಜಾನಪದ, ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಯಕ್ಷಗಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟ)&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಅವರ 'ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು' ಕೃತಿ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ|url=https://www.bookbrahma.com/news/k-cinnappa-gowda-avara-karavali-kathanagalu-kruti-lokarpane-|website=www.bookbrahma.com|language=en}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ ಹೇಳಿದ ‘ಸಿರಿ ಸಂಧಿ’-ಕನ್ನಡ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ತುಳು ಪಠ್ಯ&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಇವರ ‘ಸಿರಿಸಂಧಿ’ ಕೃತಿ ಬಿಡುಗಡೆ {{!}} ಫೆಬ್ರವರಿ 10|url=https://roovari.com/sirisandhi-book-release-at-mgm-college-udupi-upcoming-feb2024/|website=Roovari|date=9 February 2024}}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಲ್ಲ 2019 (ಕನ್ನಡ ಕವನ ಸಂಕಲನ)&lt;ref&gt;cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಲ್ಲ, ನೆಲದ ಪ್ರತಿಫಲನ|url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/chinnappa-gowdas-book-released-653892.html|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಕೆಲೆಪು ಪೆರಡೆ ಕೆಲೆಪು (ತುಳು ಕವನ ಸಂಕಲನ)
# ಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಬೆಳೆ (ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ)&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಬೆಳೆ – -|url=https://sangaati.in/?p=15723|date=3 January 2021}}&lt;/ref&gt;
# ಹಿರಿಯ ಕವಿ ಅ.ಗೌ.ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ : ಬದುಕು ಬರಹ
# ಮೂಂಕು ಸಂಬಳೊ (ತುಳು ಜನಪದ ಕತೆಗಳು)
# ತುಳುಮಾನ್ಯ (ತುಳುಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ರಂಗಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ)

=== ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳು ===
# The Mask and the Message (A Collection of research papers on various aspects of Tulu Culture and Folklore)&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Gowda|first1=K. Chinnappa|title=The mask and the message|url=https://libraryopac.ignou.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=12137&amp;shelfbrowse_itemnumber=12136|publisher=Madipu Prakashana|date=2005}}&lt;/ref&gt;
# The Siri Epic as Performed by Gopala Naika ( 2 Volumes)- Co-Editor&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Siri epic as performed by Gopala Naika|url=https://archive.org/details/the-siri-epic|date=1998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Bender|first1=Mark|title=Textualising the Siri Epic, and: The Siri Epic as Performed by Gopala Naika (review)|url=https://muse.jhu.edu/pub/34/article/14708/pdf#:~:text=The%20Siri%20Epic%20as%20Performed%20by%20Gopala%20Naika%20(Parts%201,by%20male%20singer%20Gopala%20Naika.|website=Journal of American Folklore|pages=381–384|date=2001}}&lt;/ref&gt;
# The Retrieved Acre-Nature and Culture in the World of Tuluva (Co-editor): A Collection of research papers on various aspects of the culture and the history of Tulunadu
# Ladle in a Golden Bowl (Translation of modern Tulu Poems) (With Prof.B.Surendra Rao)&lt;ref&gt;cite web|last1=Correspondent|first1=Special|title=In a first, Tulu poems translated into English|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/in-a-first-tulu-poems-translated-into-english/article17409251.ece|website=The Hindu|language=en-IN|date=4 March 2017&lt;/ref&gt;
# Mittabail Yamunakka - Tale of a Guttu household by D.K Chowta(Translation of a Tulu Novel) (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;cite web|url=https://media.neliti.com/media/publications/619845-alternative-geographies-and-bioregional-c442c413.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250930000339/https://media.neliti.com/media/publications/619845-alternative-geographies-and-bioregional-c442c413.pdf |date=2025-09-30 }}&lt;/ref&gt;
# The Rainboy (Collection, Selection and Translation of Sixty Tulu Folktales) (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Bhasthi|first1=Deepa|title=How K Chinnappa Gowda and B Surendra Rao translated the oral language Tulu for the world|url=https://scroll.in/article/1075091/how-k-chinnappa-gowda-and-b-surendra-rao-translated-the-oral-language-tulu-for-the-world|website=Scroll.in|language=en|date=3 November 2024}}&lt;/ref&gt;
# When Moonlight is very Hot (Selection and Translation of Tulu Work songs and Dance songs) (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;{{cite web|title=When Moonlight is Very Hot: Selection and English Translation of Tulu Work Songs and Dance Songs|url=https://books.google.co.in/books/about/When_Moonlight_is_Very_Hot.html?id=tNY4zgEACAAJ&amp;redir_esc=y|publisher=Karnataka Tulu Sahitya Academy|language=en|date=2018}}&lt;/ref&gt;
# Sati Kamale by S. U. Paniyadi (Translation of the first Tulu Novel) (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Paniyadi|first1=S. U.|title=Sati Kamale: , published by Manipal Universal Press|url=https://books.google.co.in/books/about/Sati_Kamale.html?id=xanXDwAAQBAJ&amp;redir_esc=y|publisher=Manipal Universal Press|language=en|date=1 December 2018}}&lt;/ref&gt;
# Tale of Narayana the Impostor – An early modern Tulu Story by Polali Sheenappa Heggade (Translation of Mittaya Narayana Kathe (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sati Kamale {{!}} Exotic India Art|url=https://www.exoticindiaart.com/book/details/sati-kamale-naz679/?srsltid=AfmBOopr1XNWuGDVzr4WHzS7auusJ8b8-MivrwEi9nZo95X56HwkJo-q|website=www.exoticindiaart.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
# Heartbeats - Fifty Tulu Short Stories (Selection, Translation and Introduction ) (With Prof.B. Surendra Rao)&lt;ref&gt;cite web|last1=Correspondent|first1=Special|title=English translation of 50 Tulu short stories released|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/english-translation-of-50-tulu-short-stories-released/article34041004.ece|website=The Hindu|language=en-IN|date=10 March 2021&lt;/ref&gt;

=== ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ===
# ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು (ಸಹ ಸಂಪಾದಕ)
# ಅ. ಗೌ. ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ - ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಚಯ (ಸಹ ಸಂಪಾದಕ)
# ಸೇರಿಗೆ (ತುಳು ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ಲೇಖಗಳು)
# ಗೌಡ ಜನಾಂಗ – ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ (ಜನಾಂಗೀಯ ಅಧ್ಯಯನ)&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಗೌಡ ಜನಾಂಗ-ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ – Kanaja – e-book|url=https://kanaja.karnataka.gov.in/ebook/ಗೌಡ-ಜನಾಂಗ-ಇತಿಹಾಸ-ಮತ್ತು-ಸಂ/|website=kanaja.karnataka.gov.in}}&lt;/ref&gt;
# ಪನಿಯಾರ (ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ)
# ಧರ್ಮಯಾನ - ಶ್ರೀ ಡಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಅಭಿನಂದನ ಸಂಪುಟ&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಡಾ.ಡಿ.ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆಯವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ 'ಧರ್ಮಯಾನ' ಅರ್ಪಣೆ|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/dharmayana-book-offering-to-veerendra-hegde-by-d-harshendra-kumar/articleshow/77722222.cms|website=Vijay Karnataka|language=kn}}&lt;/ref&gt;
# ನುಡಿ ಒಸಗೆ (ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಕುಶಾಲಪ್ಪ ಗೌಡ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ)
# ಅನನ್ಯ (ಪ್ರೊ.ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಭಟ್ ಅರ್ತಿಕಜೆ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ)
# ಅಯನ (ಪ್ರೊ.ತಾಳ್ತಜೆ ವಸಂತಕುಮಾರ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಂಪುಟ)
# ತಿಬಾರ ಉಳ್ಳಾಯ, ಕೊಡಮಣಿತ್ತಾಯ ಹಾಗೂ ಪರಿವಾರ ದೈವಗಳು
# ಕರಾವಳಿಯ ಕತೆಗಳು (1930ರಿಂದ 1947 ವರೆಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕತೆಗಳೂ)
# ಕರಾವಳಿಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳು (ಪ್ರಾಚೀನ ಪತ್ರಿಕೆಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಪ್ರಬಂಧಗಳು)
# ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆ
# ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಸಂಚಯ
# ಕೊಡವ ರಂಗಭೂಮಿ
# ರತ್ನಮಾನಸ – ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ
# ಆರೋಹಣ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ
# ತ್ಯಾಗ ಸಂದೇಶ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ
# ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ - ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಬಾಹುಬಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ಮಹೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಪುಟ

=== ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಪ್ರಚಾರೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲಿಕೆ ಸಂಪಾದನೆ ===
28 ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

ಮುದ್ದಣ - ಬದುಕುಬರಹ, ಸಮೂಹಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಸೇಡಿಯಾಪು ಕೃಷ್ಣಭಟ್ಟರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬರಹ, ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ: ಬದುಕುಬರಹ, ಮುಳಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯನವರ ಬದುಕುಬರಹ,
ವಿಶುಕುಮಾರ್: ಬದುಕುಬರಹ, ಮೂಕಜ್ಜಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲವು ಚಿಂತನೆಗಳು, ತಾಳಮದ್ದಳೆ - ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ, ಕೈಯಾರರ ಕಾವ್ಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ರೈತ ಹೋರಾಟಗಳು, ಜಾಹಿರಾತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ
ಸಮಾಜ

=== ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆ ===
11 ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
# ಯಕ್ಷಭಂಡಾರಿ
# ಯಕ್ಷಮುಡಿ 
# ಯಕ್ಷಸಿರಿ
# ಯಕ್ಷಸ್ತ್ರೀ
# ಯಕ್ಷತರು
# ಯಕ್ಷಕೇದಗೆ
# ಜಿನ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಂಪುಟ
# ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರು:ಯಕ್ಷಗಾನ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗ
# ಬಲಿಪ ಗಾನ ಯಾನ
# ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ
# ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರಸಂಗ ಸಂಪುಟ

=== ಮಂಗಳ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ ಮಾಲಿಕೆ ===
ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪದವಿ ಮಟ್ಟದ ಓದುವ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕೆರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
# ಪೊಚ್ಚಪೊಸ ಕಾವ್ಯಕದಿರು
# ಕಡಲಸಿರಿ
# ಬನದಸಿರಿ
# ಹಳಗನ್ನಡ ಕಾವ್ಯಕದಿಕೆ
# ನಡುಗನ್ನಡಕಾವ್ಯ
# ಕಣಜ
# ಇಂಗಡಲು
# ಇನಿದನಿ
# ಇಂಚರ
# ಪುಷ್ಪಗಿರಿ
# ಕೊಡಚಾದ್ರಿ
# ನುಡಿಗಡಲು
# ನುಡಿಸಿಂಗಾರ
# ನುಡಿಸಂಚಯ
# ನುಡಿಲಹರಿ
# ಇನಿಜೇನು
# ಒಳ್ನುಡಿ
# ಮೆಲ್ನುಡಿ
# ಬೆಡಗು

== ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ==
# ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ತೌಲನಿಕ ಮತ ಧರ್ಮಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ತುರ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ (ಐದು ಬಾರಿ)
# ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಟ್ಯುಬಿಂಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜರ್ಮನಿ
# ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಜೂಲಿಯಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ಮಿಲಿಯನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ವೂರ್ಸ್ಬರ್ಗ್, ಜರ್ಮನಿ (ಎರಡು ಬಾರಿ)
# ತ್ಸುಬೌಚಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ವಸೆದಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಟೊಕಿಯೋ, ಜಪಾನ್

== ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವ ==
# 2024ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Puttur|first1=TEAM News|title=ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ|url=https://newsputtur.com/2025/03/24/dr-k-chinnappa-gowda-was-conferred-with-an-honorary-award-by-the-karnataka-tulu-sahitya-academy/|website=News Puttur|date=24 March 2025}}&lt;/ref&gt;
# 2024ರಲ್ಲಿ 2023ನೇ ವರ್ಷದ ಡಾ.ಜೀ.ಶಂ.ಪರಮಶಿವಯ್ಯ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು&lt;ref&gt;{{cite web|title=Udupi-Dakshina Kannada: ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ {{!}} Udayavani – Latest Kannada News, Udayavani Newspaper|url=https://udayavani.com/district-news/udupi-news/udupi-dakshina-kannada-karnataka-folklore-award-announced|website=Udayavani|language=kn|date=4 November 2024}}&lt;/ref&gt;
# ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜಾನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪಿಎಚ್.ಡಿ. ಸಂಶೋಧನ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ
# ಸಂದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಸಿರಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ
# 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.ಕು.ಶಿ. ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ಟ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಉಡುಪಿ
# 2017ಕ್ಕೆ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್‌ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್‌ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ, ಸಯ್ಯದ್‌ ಹಿದಾಯತುಲ್ಲ ಆಯ್ಕೆ|url=https://vijaykarnataka.com/news/udupi/udupi-news-in-kannada/articleshow/57226372.cms|website=Vijay Karnataka|language=kn}}&lt;/ref&gt; 
# 2022ಡ್ ಪೊಳಲಿ ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಆರ್. ಹೆಗ್ಗಡೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಉಡುಪಿ &lt;ref&gt;cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|url=https://www.prajavani.net/district/udupi/chinnappa-gowda-984517.html|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಂಗದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ
# ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ‘ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೈಫಿಯತ್ತುಗಳು’ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಗೆ
# ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ‘ಭೂತಾರಾಧನೆ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು’ ಸಂಶೋಧನ ಕೃತಿಗೆ
# ವಸುದೇವ ಭೂಪಾಳಂ ದತ್ತಿನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ -‘ಜಾಲಾಟ’ ಕೃತಿಗೆ
# 2021ನೇ ವರ್ಷದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ – ‘ಕೆಲೆಪು ಪೆರಡೆ ಕೆಲೆಪು’ ತುಳು ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;cite web|url=https://tuluacademy.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/pressnote%2019.pdf{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಬಿ.ಎ. ಪ್ರಭಾಕರ ರೈ ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಕರಾವಳಿ ಕಥನಗಳು ಕೃತಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಮಂಗಳೂರು
# ಕರಾವಳಿ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ –ಶ್ರೀ ಆದಿ ಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಹಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಶಾಖಾ ಮಠ ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ, ಮಂಗಳೂರು
# ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಾನಪದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ರಂಗಭೂಮಿ ಉಡುಪಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಪರಿಷತ್ತು ಉಡುಪಿ, ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ, ಉಡುಪಿ
# ಆರ್ಯಭಟ ಸಾಹಿತ್ಯ/ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೆಂಗಳೂರು 2016 &lt;ref&gt;{{cite web|title=ಆರ್ಯಭಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ ಆಯ್ಕೆ|url=https://www.varthabharati.in/article/2016_04_25/19138|website=www.varthabharati.in|language=kn|date=25 April 2016}}&lt;/ref&gt;
# ಕರಾವಳಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಾಸರಗೋಡು
# ಕುವೆಂಪು ದೀಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಹೊನ್ನಾವರ
# ಶ್ರೀಮಯ ಯಕ್ಷತ್ರಿವೇಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಂಗಳೂರು
# ಜಾನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ  ಮಂಜುನಾಥ ಬೇವಿನಕಟ್ಟೆ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞ ಪ್ರಶಸ್ತಿ&lt;ref&gt;cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಜಾನಪದ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರಕಟ|url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/karnataka-janapada-academy-annual-award-30-artists-from-30-districts-k-chinnappa-gowda-manjunatha-bevinakatte-and-others-3035107|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# 2017ಡ್‌ 21ನೇ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಲನೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆ&lt;ref&gt;{{cite web|title=ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ 21ನೇ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಾಧ್ಯಕ್ಷ|url=https://bantwalnews.com/2017/01/04/ಡಾ-ಕೆ-ಚಿನ್ನಪ್ಪ-ಗೌಡ-21ನೇ-ಜಿಲ್/|website=Bantwalnews.com|date=4 January 2017}}&lt;/ref&gt;
# ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2025 &lt;ref&gt;cite web|last1=ವಾರ್ತೆ|first1=​ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|title=ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ: ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ, ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|url=https://www.prajavani.net/district/bengaluru-city/lakshminarayana-alva-centenary-awards-damodar-shetty-chinnappa-gowda-3488607|website=Prajavani|language=kn{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ನಾಡು]]
[[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ತುಳು ಲೇಖಕರು]]</text>
      <sha1>880p07dmoytcnkwjdeysix5c1qje1rs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗೀಜಾದ ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28679</id>
    <revision>
      <id>1428272</id>
      <parentid>1380106</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:20:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80408" sha1="dalkg6hrrg0c1y5s4qstn9fqzk3dwld" xml:space="preserve">{{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}}
[[ಚಿತ್ರ:Kheops-Pyramid.jpg|thumb|300px|2005ರಲ್ಲಿ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಆಫ್ ಗಿಜಾಕಟ್ಟಲಾದದ್ದು c. ಕ್ರಿ.ಪೂ 2560, ಗಿಜಾ ನೆಕ್ರೊಪೊಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.]]
[[ಚಿತ್ರ:PyramidDatePalms.jpg|thumb|250px|ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಆಫ್‌ ಗಿಜಾದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸ್ಟಿರಿಆಪ್ಟಿಕಾನ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಫೋಟೊ]]
[[ಚಿತ್ರ:Spelterini Pyramids.jpg|thumb|275px|ಎಡ್ಯೂರ್ಡ್ ಸ್ಪೆಲಟೆರಿನಿ ಬಲೂನ್‌ನಿಂದ ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 21, 1904ರಂದು ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]]

ಗೀಜಾದ ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ (ಇದು '''ಖುಫುದ ಪಿರಾಮಿಡ್'''  ಮತ್ತು '''ಚಿಯೋಪ್ಸ್‌ನ ಪಿರಾಮಿಡ್ ''' ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್‌]]ನ ಇಐ ಗೀಜಾ ಆಗಿರುವ ಗೀಜಾ ಮೆಕ್ರೊಪೊಲಿಸ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಆಗಿದೆ.  ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ.  ಪಿರಾಮಿಡ್ ಇದು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ತಿನ]] ನಾಲ್ಕನೆ ಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಫಾರೂಕ್ ಖುಫು&lt;ref name=&quot;Romer81&quot;/&gt; (ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಯೋಪಸ್) ಇವರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ೧೪ ರಿಂದ ೨೦- ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅಂದರೆ ಸರಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಪೂ ೨೫೬೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಅದ್ಬುತ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಗೀಜಾ ಪಿರಮಿಡ್ ಒಳಗೆ ರಹಸ್ಯ ಕೊಠಡಿ ಪತ್ತೆ! |url=https://vijaykarnataka.com/news/world/archeologists-found-secret-chamber-in-egypt-giza-pyramid/articleshow/98393027.cms |access-date=4 February 2024 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}&lt;/ref&gt;

==ಇತಿವೃತ್ತ==
*ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ೧೪೬.೫ ಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (೪೮೦.೬ ಫೂಟ್), ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ೩,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯು ಅಷ್ಟು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಒಂದು ಮೃದುವಾದ ಬಾಹ್ಯ ಮೆಲ್ಮೈಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಆಚ್ಛಾದನ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಮೂಲಭೂತವಾದ ನಡುಭಾಗದ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ.  
*ಒಮ್ಮೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಆಚ್ಛಾದನ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಮೂಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.  ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ನಿರ್ಮನದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಇದು ಗಣಿಯಿಂದ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬರುವುದು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. 
*ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ (ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ) ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ವಿಭಾಗವು ಆಧಾರಶಿಲೆಯಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಪಿರಾಮಿಡ್ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗದೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.  ರಾಣಿಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ರಾಜನ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳು&lt;ref&gt;ಜಾನ್‌ ರೋಮರ್ '', ಅವನ ಪುಸ್ತಕ ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ :ಏನ್ಸಿಯೆಂಟ್‌ ಇಜಿಪ್ತ್‌  ರಿವಿಸಿಟೆಡ್‌‌‍ '' ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಈ ಎಲ್ಲ ಪುರಾತನ ರಚನೆಗಳ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಯಾವ ಆಧುನಿಕ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದಲೂ ವಿವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.&quot; ಪುಟ. ೮&lt;/ref&gt; 
*ಪಿರಾಮಿಡ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.   ಗೀಜಾದ ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಇದು ಈಜಿಪ್ತ್‌ನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಇಳಿಕೆ ಕ್ರಮದ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಆಗಿದೆ.  ಗೀಜಾ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಂದು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು ಖುಫುರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಎರಡು ಶವಾಗಾರ ಮಂದಿರಗಳು (ಒಂದು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ನೈಲ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ), ಖುಫುರ ಪತ್ನಿಯರಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಸಣ್ಣದಾದ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಲ್ಲದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಒಂದು &quot;ಸೆಟಲೈಟ್&quot; ಪಿರಾಮಿಡ್ ಇದು ಎರಡು ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಒಂದು ಎತ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುದಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಉದಾತ್ತ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಚಪ್ಪಡಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆ==
*ಇದನ್ನು ಈಜಿಪ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಜಸಂತತಿಯಾದ ಪೆರೊ ಖುಪು ಇವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಖುಫುನ ವಜೀರನಾದ  ಹೆಮೊನ್‌ ಅಥವಾ ಹೆಮಿಯುನು ಈತನನ್ನು  ಈ ಬೃಹತ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ಕಲಾಕಾರನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[212] ^ ಷಾ  (೨೦೦೩) ಪುಟ.೮೯.‌&lt;/ref&gt; ಕಟ್ಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಇಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರ ಲೆಕ್ಕದ ಮಾನವಾದ ಮುಂಗೈ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ೨೮೦ ಮೊಳ (ಕ್ಯುಬಿಟ್ಸ್‌)  ಎತ್ತರವಿದ್ದಿತ್ತು. ಅಂದರೆ  ನಿರಂತರ ಸವೆತದಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಿರಾಮಿಡಿಯನ್‌ಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಅದರ ಎತ್ತರ ಈಗ {{Convert|138.8|m|ft|1}}. ಈಗಿನ ಎತ್ತರವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೂ ೪೪೦ ರಾಜ ಮೊಳಗಳಾಗುತ್ತವೆ.
* ರಾಜ ಮೊಳವೆಂದರೆ ೦.೫೨೪ ಮೀಟರುಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಡಿಲ್ಕೆ (೧೯೮೭)ಪುಟ.೯,೨೩.&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಾರೆ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ತೂಕವನ್ನು ೫.೯ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಟನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಳಸ್ಥರದಲ್ಲಿರುವ ದಿಬ್ಬದ ಗಾತ್ರವು ಅಂದಾಜು ೨,೫೦೦,೦೦೦ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ಲೆವಿ (೨೦೦೫) p.೧೭.&lt;/ref&gt; ಇದೆಲ್ಲ ಅಂಕೆಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅಂದಾಜು ೨೦ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗೆ  ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ ೮೦೦ ಟನ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಂದಾಜು ೨.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ರಾತ್ರಿ ಹಗಲು ಪ್ರತೀ ಗಂಟೆಗೆ ಸರಾಸರಿ ೧೨ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಲಾಗಿದೆ. 
*ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ೧೮೮೦–೮೨ ರಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ತ್‌ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸರ್‌ ಪ್ಲಿಂಡರ್ಸ್‌ ಪೆಟ್ರೆ ಇವರು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ''ಪಿರಾಮಿಡ್ಸ್‌ ಎಂಡ್‌ ಟೆಂಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗೀಜಾ''  ಎಂದು ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ronaldbirdsall.com/gizeh/petrie/index.htm |title=The pyramids and temples of Gizeh |author=W. M. Flinder's Petrie |year=1883 |work= |publisher= |accessdate= |archive-date=2014-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110182102/http://www.ronaldbirdsall.com/gizeh/petrie/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಈಗ ಸಿಗುವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳು ಇವರ ಮಾನದ ಮೇಲೆಯೇ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಒಳ ಭಾಗದ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಕೇವಲ ಒತ್ತಡದ ಮೇಲೆ ನಿಂತವುಗಳಾಗಿವೆ. 
*ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೋಡಣೆಯು ಕೇವಲ ೦.೫ ಮಿಲಿಮಿಟರುಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ಇಂಚಿನ ೧/೫೦ನೇ ಭಾಗವಿದೆ.&lt;ref&gt;ಡಾ.ಐಇಎಸ್‌.ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್: &quot;ದಿ ಪಿರಾಮಿಡ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಇಜಿಪ್ತ್&quot; ೧೯೮೬ /೧೯೪೭ ಪುಟ. ೨೮೫&lt;/ref&gt; ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ೩,೮೦೦ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ&lt;ref name=&quot;oxford1&quot;&gt;ಕಾಲಿನ್ಸ್‌ (೨೦೦೧) ಪುಟ.೨೩೪.&lt;/ref&gt; ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮನುಷ್ಯನಿರ್ಮಿತ ಆಕೃತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅತಿಶಯವಾದ ೧೬೦ ಮಿಟರ್‌ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರದ ಲಿಂಕನ್‌ ಕೆಥಡ್ರಲ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ&amp;nbsp;೧೩೦೦ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದಾಗ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ್ದಾಯಿತು. ಆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕೇವಲ ೫೮ ಅಗಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಮಿಟರ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;
*ಕೋಲ್  ಸರ್ವೆ (೧೯೨೫), ಒಂದು ಬದಿಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ೨೩೦.೨೫೨m, ೨೩೦.೪೫೪m, ೨೩೦.೩೯೧m, ೨೩೦.೩೫೭m&lt;/ref&gt; ಅಡಿಪಾಯವು ಅಡ್ಡಸ್ಥರದಲ್ಲಿದ್ದು ೨೧ ಮಿ.ಮಿ.ರಷ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;ಲೆನ್ಹರ್ (೧೯೯೭) ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್ಸ್‌. ಪುಟ೧೦೮&lt;/ref&gt; ಚೌಕಾಕಾರದ ಅಡಿಪಾಯವು ನಾಲ್ಕು ಚೌಕಾಕಾರದ ಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು (ನಾಲ್ಕು ನಿಮಿಷಗಳ ಕೋನದಲ್ಲಿ)&lt;ref&gt;ಪೆಟ್ರಿ (೧೮೮೩) ಪುಟ೩೮&lt;/ref&gt; ಆಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಉತ್ತರ&lt;ref&gt;ಪೆಟ್ರಿ (೧೮೮೩) ಪುಟ೧೨೫&lt;/ref&gt; ಕ್ಕಲ್ಲದೇ ನಿಜವಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. *ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಚೌಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ದೋಷವು ೧೨ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕೋನದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref&gt;ಪೆಟ್ರಿ (೧೮೮೩) ಪುಟ೩೯&lt;/ref&gt; ಈ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಚನೆಯು ಪೆಟ್ರಿ ಯವರ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಇದು ನಿಜವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲೂ  ೨೮೦ಕ್ಯುಬಿಟ್ಸ್‌ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು  ೪೪೦ಕ್ಯುಬಿಟ್ಸ್‌ ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪರಿಧಿಯ ಎತ್ತರವಾದ ೧೭೬೦/೨೮೦ ಕ್ಯಬಿಟ್ಸ್‌ ೨πಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು ೦.೦೫%ಕ್ಕಿಂತ ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.(ಅಂದಾಜು π ಮೌಲ್ಯವು ೨೨/೭ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.)
*ಕೆಲವು ಈಜಿಪ್ತ್‌ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಂತೆ ಈ ಆಕೃತಿಯು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ವರ್ನರ್‌ ಬರೆದಂತೆ &quot; π ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಚಿನ ಈಜಿಪ್ತ್‌ನನವರು ವಿಷೇಶವಾಗಿ ಬಳಸದೇ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಿ ದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ವರ್ನರ್‌ (೨೦೦೩) ಪುಟ.೭೦.&lt;/ref&gt; ''ಪಿರಾಮಿಡ್ಸ್‌ ಎಂಡ್‌ ಟೆಂಪಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಗೀಜಾ''  ಪುಸ್ತಕದ ಲೇಖಕರಾದ ಪಿಟ್ರೆಯವರು ಬರೆದಂತೆ &quot;ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ  ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಅನುಪಾತವು ಎಷ್ಟು ನಿಖರವಿತ್ತೆಂದರೆ ಅವರು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿಪುಣರೆಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;ಪೆಟ್ರಿ ವಿಸಡಮ್ ಆಫ್‌ ದಿ ಇಜಿಪ್ತಿಯನ್‌ ೧೯೪೦: ೩೦&lt;/ref&gt; 
*ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬರಹಗಾರರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರು ಪೈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಕೇವಲ ಸರಳವಾದ ಲಂಬಕೋನ ತ್ರಿಬುಜದ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Rossi&quot;&gt;ರೋಸಿ, ಕೊರಿನಾ ಆರ್ಟಿಟೆಕ್ಟರ‍್ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾತಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಏನ್ಸಿಯೆಂಟ್‍ ಇಜಿಪ್ತ್, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌  ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ ೨೦೦೭ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ ೯೭೮-೦-೫೨೧-೬೯೦೫೩-೯&lt;/ref&gt;

== ಉಪಕರಣಗಳು ==
*ಕಟ್ಟಡವು ಸುಮಾರು ೨.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಳಿಂದ ತಂದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಹೊರಮೈಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ತುರಾ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ನದಿಯ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗ್ರೈನೈಡ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳು ರಾಜನ ಕೊಣೆಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.ಇವುಗಳು ಸುಮಾರು ೨೫ ರಿಂದ ೮೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ತೂಕವಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ೫೦೦ ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೂರದ ಆಸ್ವಾನ್‌ದಿಂದ ತರಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರು ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ  ಮರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಡೆದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
* ಕಲ್ಲು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೆನೆದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು ಜೋರಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕಲ್ಲುಗಳ ಬಿರುಕನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಆ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ನೈಲ್‌ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳ ಮೂಲಕ ಮೈಲ್ಮುಕ ಅಥವಾ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಲೆನ್ಹರ್‌ (೧೯೯೭)&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು  ೫.೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಟನ್‌ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ ೮,೦೦೦ಟನ್‌ ಗ್ರೈನೆಡ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೂ( ಆಸ್ವಾನ್‌ದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡವುಗಳು) ಮತ್ತು ೫೦೦,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗಾರೆಯನ್ನು ಈ ಬೃಹರ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ರೋಮರ್‌, ಜಾನ್‌ (೨೦೦೭). ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್: ಎನ್ಸಿಯೆಂಟ್‍ ಇಜಿಪ್ತ್‌ ರಿವಿಸಿಟೆಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ ೯೭೮-೦-೫೨೧-೮೭೧೬೬-೨. ಪುಟ ೧೫೭&lt;/ref&gt;

=== ಹೊರಪದರದ ಕಲ್ಲುಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:KhufuPyramidCasingStone-BritishMuseum-August19-08.jpg|thumb|ಕೆಳಭಾಗದ ಕಲ್ಲುಗಳು]]
*ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ಹೊರಮಾಟವನ್ನು ಬಿಳಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಸಿಂಗ್‌ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಇಳಿಜಾರು ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿವೆ. ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನುಣ್ಣಗೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ೫½ಮುಂಗೈ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಓರೆಯಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಆಕಾರ ಬರುವಂತೆ ನಯವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ನೋಡಲು ಒಂದೇ ಸಿದ್ದಾಂತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದು ಇರಿಸಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೩೦೦ರಲ್ಲಿ  ನಡೆದ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು ನಾಶವಾದವು.
* ಅವುಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ರಿ ಸುಲ್ತಾನ್‌ ಅನ್‌ ನಸಿರ್‌-ಅದ್‌-ದಿನ್‌ ಆಲ್‌ ಹಸನ್‌ ಈತನು ೧೩೫೬ರಲ್ಲಿ [[ಕೈರೋ|ಕೈರೋದಲ್ಲಿ]] [[ಮಸೀದಿ|ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಹೊತ್ತೊಯ್ದನು. ಈ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪಿರಾಮಿಡ್ಡಿನ ಭಾಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸ ಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಸಂಶೊಧಕರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ  ಸವಕಳಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು. ಉತ್ಖನನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಲಾಯಿತು. 
*ಇಂದು ಕೆಳಸ್ಥರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಶತಮಾನದ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಷ್ಠೆಯ ಕುರುಹಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ರಿಯವರೂ ಕೂಡ ೧೯೩ ಸೆ.ಮಿ.± ೨೫ಸೆ.ಮಿ. ಕಲ್ಲುಗಳಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ನಿರ್ಧಾರದಂತೆ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶಿಖರವನ್ನು ನಂತರ ಆದ ತಪ್ಪನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಪುನಃ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;pet&quot;&gt;ಪೆಟ್ರಿ (೧೮೮೩).&lt;/ref&gt; 
*ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಈಗಿನ ಕಾಲದ ನೇತ್ರತಜ್ಞನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು ಸಿಮೆಂಟ್‌ ದೊರೆಯುವ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ದುಸ್ಸಾದ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Great Pyramid: Ancient Egypt Revisited |last=Romer |first=John |year=2007 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521871662 |page=41 |url=https://books.google.com/?id=ag_blaOMgDUC&amp;pg=PA41&amp;lpg=PA41&amp;dq=petrie+opticians+work&amp;q=petrie%20opticians%20work |accessdate=2009-08-24}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ಪ್ರಕಾರ (ಪೆಟ್ರಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಮೆಂಟ್‌) ಗಾರೆಯು ಕಲ್ಲುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಈ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿ ತೋರಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stocks|first=Denys Allen|title=Experiments in Egyptian archaeology: stoneworking technology in ancient Egypt|year=2003|publisher=Routledge|isbn=978-0415306645|url=https://books.google.com/?id=oLDuHvQODoIC&amp;pg=PA182&amp;dq=mortar+%22great+pyramid%22+surface#v=onepage&amp;q=mortar%20%22great%20pyramid%22%20surface&amp;f=false|pages=182–183}}&lt;/ref&gt;

=== ನಿರ್ಮಾಣ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ===
*ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವಾದಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Building the Great Pyramid |url=http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/great_pyramid_01.shtml |publisher=[[BBC]] |date=೨೦೦೬-೦೨-೦೩}}&lt;/ref&gt; ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಗಣಿಯಿಂದ ತಂದವುಗಳೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ವಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಜೊಸೆಫ್‌ ಡೆವಿದೊವಿಟ್ಸ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅವರು ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲುಗಳಿಂದಲೇ ಗಾರೆಯುನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೆಳುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇತರ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಉಳಿದವರ ಪ್ರಕಾರ ದೊಡ್ಡಕಲ್ಲುಗಳನ್ನೇ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. 
*ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದರೋ, ಎತ್ತಿ ತಂದರೋ, ಅಥವಾ ಉರುಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂದರೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನಂಬುವುದಕ್ಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರೀಕರು ನಂಬುವ ಪ್ರಕಾರ ಗುಲಾಮರ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಈಜಿಪ್ತ್‌ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಚಾಣಾಕ್ಷ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವೆರ್ನರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ೧೦೦,೦೦೦ ಪುರುಷರ ಎರಡು ''ಗುಂಪು'' ಗಳಿದ್ದು,  ೨೦,೦೦೦ ಐದು ''ಜಾ''  ಅಥವಾ ''ಫೈಲ್ '' (ಗುಂಪು) ದಂತೆ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶ್ರೇಣಿ ಹಂಚಿಕೆ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು. ತದನಂತರ ಅವರ ಚಾಣಾಕ್ಷತನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ವರ್ನರ್‌ (೨೦೦೧) pp. ೭೫–೮೨.&lt;/ref&gt;
*ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಹಸ್ಯವು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಜೊನ್‌ ರೊಮರ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಕೂಡ ಇತರ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಕೆಳಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ೧ ರಿಂದ ೧ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರು ಬರೆದಂತೆ ಈ ಕೆಲಸದ ಯೋಜನೆಯ ಚಿತ್ರಣವು ಅಷ್ಟೊಂದು ನಿಖರವಾಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ರೋಮರ್‌, ಜಾನ್‌, ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌: ಏನ್ಸಿಯೆಂಟ್‌ ಇಜಿಪ್ತ್‌ ರಿವಿಸಿಟೆಡ್'',ಪುಟ. ೩೨೭, pp. ೩೨೯–೩೩೭&lt;/ref&gt;

== ಒಳಾಂಗಣ‌ ==
[[ಚಿತ್ರ:Pyramid of Khufu - Entrance.jpg|thumb|right|275px|ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಮುಖದ್ವಾರ]]
[[ಚಿತ್ರ:Cheops grote galerij.jpg|left|thumb|350px|ಗಿಜಾ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಭವ್ಯ ಗ್ಯಾಲರಿ]]
[[ಚಿತ್ರ:Great Pyramid Diagram.svg|thumb|350px|ಭವ್ಯ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಒಳಗಡೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನಕ್ಷೆ.‌ಒಳಗಡೆಯ ರೇಖೆಯು ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಈಗಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹೊರಗಿನ ರೇಖೆಯು ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.‌‍]]
*ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಆರ‍ಂಭದ ಪ್ರವೇಶ ಭೂ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{convert|17|m|ft}} ಆಗಿ ಲಂಬವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯಿಂದ {{convert|7.29|m|ft}} ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ {{convert|.96|m|ft}} ಎತ್ತರವಾದ ಹಾಗೂ {{convert|1.04|m|ft}} ಅಗಲವಾದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿ ಇದೆ, ಇದು ೨೬° ೩೧'೨೩&quot; ದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಕಲ್ಲುಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಳಪಾಯಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 
*{{convert|105.23|m|ft}} ದಾರಿ ಆದ ಮೇಲೆ ಹಾದಿ ಸಮತಲವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನು {{convert|8.84|m|ft}} ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಣೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಣೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಮತಲ ದಾರಿಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಿದೆ; ಕೋಣೆಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಇಜಿಪ್ಟೋಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೂಳುವುದಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ರಾಜ ಖುಫು ತನ್ನ ಮನಸು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಎತ್ತರದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಬಯಸಿದ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/pyramid/explore/khufuunfhi.html|publisher=[[Public Broadcasting Service]]|title= Unfinished Chamber|accessdate=೨೦೦೮-೦೮-೧೧}}&lt;/ref&gt;
*ಪ್ರವೇಶದಿಂದ {{convert|28.2|m|ft}}ದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚೌಕ ತೂತು ಇದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟ, ಇದು ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿಯ ಪ್ರಾರಂಭ. ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿ {{convert|39.3|m|ft}} ಉದ್ದ ಇದ್ದು, ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯಷ್ಟು ಅಗಲ ಹಾಗೂ ಎತ್ತರವಿದ್ದು,  ಅದರ ಇಳಿಜಾರು ಕೂಡ ನಿಖರವಾಗಿ ಅದೇ ಸಮಾನಾದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿಯ ಕೆಳಭಾಗ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಬೆಣಚು ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ {{convert|1.5|m|ft}} ರಷ್ಟು ಉದ್ದ. ಭವ್ಯವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಲಗೈ ಭಾಗದತ್ತ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಂಡು ಮಾಡಿದ ತೂತು ಇದೆ (ಹಾಗೂ ಈಗ  ತಂತಿಗಳ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ). ಇದು ಲಂಬವಾದ ಸುರಂಗದ್ವಾರದ ಪ್ರಾರಂಭ.
* ಇದು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಕಲ್ಲುಕೆಲಸದ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ದಾರಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಭವ್ಯವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ &quot;ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆ&quot;ಯತ್ತ ಹೋಗುವ ಒಂದು ಸಮತಲವಾದ ದಾರಿ ಕೂಡ ಇದೆ. ಈ ದಾರಿ ಬಹು ದೂರದವರೆಗೂ ೧.೧m (೩'೮&quot;) ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಕೋಣೆಯ ಹತ್ತಿರ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲಿದೆ, ಅದರ ನಂತರ ದಾರಿ {{convert|1.73|m|ft}} ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆಯು ಪಿರಾಮಿಡ್‍ನ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖಗಳಿಂದ ನಿಖರವಾಗಿ ಅರ್ಧ-ದಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ {{convert|5.75|m|ft}} ಅಳತೆ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{convert|5.23|m|ft}} ಅಳತೆಯಿದ್ದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ {{convert|6.23|m|ft}} ಶಿಖರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮೊನಚಾದ ಛಾವಣಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಣೆಯ ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆವರಣ {{convert|4.67|m|ft}} ಎತ್ತರವಿದೆ. ಆವರಣದ ಆರಂಭದ ಆಳ {{convert|1.04|m|ft}} ಇತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂದಿನಿಂದ ನಿಧಿ ಹುಡುಕುವವರಿಂದ ಆಳವಾಗಿದೆ.
*ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆಯ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳಿವೆ, ರಾಜನ ಕೋಣೆಯ ಸುರಂಗದ್ವಾರ ತಕ್ಷಣ ಮೇಲ್ಗಡೆಗೆ ಬಾಗಿದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಈ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳು ಸುಮಾರು ೨m (೬') ವರೆಗೆ ಸಮತಲವಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಬಾಗುತ್ತವೆ. ವೆನ್ಮನ್ ಡಿಕ್ಸೊನ್, ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ಇಂದ ೧೮೭೨ರಲ್ಲಿ ಸಮತಲದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ರಾಜರ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳು ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವನು ಸರಿ ಎಂದು ರುಜುವಾತಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸುರಂಗ ದ್ವಾರಗಳು ಪಿರಾಮಿಡ್‍ನ ಬಾಹ್ಯಾ ಮುಖಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಾಗದಿರದ ಕಾರಣ, ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 
*ಅವನ ಒಂದು ಸುರಂಗದ್ವಾರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಡಿಕ್ಸನ್ ತಿಳಿಯದ ಉದ್ದೇಶದ ಕಪ್ಪು ಡೈಯೊರೈಟ್‌ನ ಒಂದು ಚೆಂಡು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಂಚಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಎರಡೂ ವಸ್ತುಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾಲಯದಲ್ಲಿವೆ.
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cheops.org/startpage/thefindings/thelowernorthshaft/lowernorth.htm|publisher=[[Upuaut Project]]|title=Lower Northern Shaft|accessdate=೨೦೧೦-೧೦-೧೧|archive-date=2010-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100729165649/http://www.cheops.org/startpage/thefindings/thelowernorthshaft/lowernorth.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಜರ್ಮನ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ ರುಡೊಲ್ಫ್ ಗ್ಯಾಂಟೆಂಬ್ರಿಂಕ್ ರಾಣಿಯ ಕೋಣೆಯ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಿನ್ಯಾಸದ &quot;Upuaut ೨&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ತೆವಳುವಿಕೆಯ ರೋಬೊಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ಒಂದು ಸುರಂಗದ್ವಾರ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ &quot;ಬಾಗಿಲುಗಳ&quot; ಜೊತೆ ಎರಡು ತಾಮ್ರದ ಸವೆದುಹೋದ  &quot;ಹಿಡಿಕೆಗಳಿಂದ&quot; ಮುಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನ್ಯಾಷ್ನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ ಅದೇ ತರಹದ ಒಂದು ರೋಬೊಟ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.
* ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತೂತನ್ನು ಕೊರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ದ್ವಾರವನ್ನು ಕಂಡಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic. com/news/2002/09/0910_ 020913_egypt_1. html|publisher=[[National Geographic]]|title=Ancient Egyptian Chambers Explored|date=೨೦೦೩-೦೪-೦೪|first=Nancy|last=Gupton|accessdate=೨೦೦೮-೦೮-೧೧}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ತಿರುಚು ಹಾಗೂ ತಿರುಗುವಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಂಚರಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಉತ್ತರದ ದಾರಿ ಕೂಡ ಒಂದು ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡು ಬಂತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2002/09/0923_020923_egypt.html|publisher=[[National Geographic]]|title=Third &quot;Door&quot; Found in Great Pyramid|date=೨೦೦೨-೦೯-೨೩|accessdate=೨೦೦೮-೦೮-೧೧}}&lt;/ref&gt;
*ಭವ್ಯವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಆರೋಹದ ದಾರಿಯ ಇಳಿಜಾರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು {{convert|8.6|m|ft}} ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ {{convert|46.68|m|ft}} ಉದ್ದ ಇದೆ. ತಳದಲ್ಲಿ ಇದು {{convert|2.06|m|ft}} ಅಗಲವಿದೆ, ಆದರೆ {{convert|2.29|m|ft}} ನಂತರ ಪ್ರತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯೊಳಗಿನ ಬಂಡೆಗಳು ಒಳಭಾಗದತ್ತ {{convert|7.6|cm|in}} ಇಂದ ಚೂಚುದೂಲಗೊಂಡಿವೆ. ಇಂತಹ ಏಳು ಮೆಟ್ಟಲುಗಳಿವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಭವ್ಯವಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಬರಿ {{convert|1.04|m|ft}} ಅಗಲವಿದೆ. ನೆಲದ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಗಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಛಾವಣಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಲು ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ತಡೆಹಲ್ಲು ಸಾಲುಗಳಂತೆ ಸೇರಿ ಬೆಸೆಯುವಂತೆ ಇದೆ ಕೆಳಗಿರುವ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಊರುವ ಬದಲು ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಗೋಡೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಂಡೆಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸಲಿ ಎಂಬುದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಇದು ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಒಟ್ಟು ಒತ್ತಡಾವನ್ನು ಕೊಡುತಿತ್ತು.
*ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬಲಗೈಯತ್ತ ಛಾವಣಿಯ ಹತ್ತಿರ ಒಂದು ತೂತು ಇದೆ, ಇದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಅತಿ ಕೆಳಗಿನ ತಗ್ಗಿರುವ ಕೋಣೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರವೇಶ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇತರ ತಗ್ಗಿರುವ ಕೋಣೆಗಳು ೧೮೩೭/೮ ರಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ನೆಲ್ ಹೊವಾರ್ಡ್ ವೈಸ್ ಹಾಗೂ J. S. ಪೆರಿಂಗ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಸುರಂಗಗಳನ್ನು ಸ್ಫೋಟದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೇಲ್ಗಡೆಯತ್ತ ತೋಡಿದರು. ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುದಾರಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಲಗೆಗಳ ಓಡೆ ಅಥವಾ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ. {{convert|51|cm|in}} ಅಗಲ, ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಳಗಡೆಯ ಇಳಿಜಾರನ್ನು {{convert|1.04|m|ft}} ಅಗಲಕ್ಕೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಲಗೆಗಳ ಓಡೆಯಲ್ಲಿ ೫೪ ಕಂಡಿಗಳಿವೆ.
* ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುಹಾದಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ೨೭ ಇದ್ದು ಅವು ಲಂಬವಾದ ಹಾಗೂ ಸಮತಲ ಕಂಡಿಗಳ್ಇಗೆ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಇದು ಒಂದು ಶಿಲುಬೆ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ರೂಪಗೊಂಡು ಹಲಗೆಗಳ ಓಡೆಯ ಕಂಡಿಯಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಡಿಗಳ ಉದ್ದೇಶ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿಯಷ್ಟು ಅಗಲವಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುದಾರಿಯ ನೆಲದಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯದ ಮೋರಿಯು, ಭಾರಿ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ತಡೆಯುವ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಳಸಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿದು ಬೀಳದೆ ಹಿಡಿದಿರಲು ಈ ಕಂಡಿಗಳು ಮರದತೊಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರಿಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು, ಬದಲಿಗೆ, ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ  ತುಂಬಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಡೆಯುವ ಬಂಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದೇಶಿತವಿತ್ತು ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗಿದೆ.
*ಭಾರಿ ಉದ್ದನೆಯ ಕಿರುದಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು {{convert|1.02|m|ft}} ಉದ್ದದ ಸಮತಲವಾದ ದಾರಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಮೆಟ್ಟಿಲಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಡಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಹುಶಃ ಕೋಟೆ ಕೊತ್ತಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಸಲಾಕೆಯ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಉದ್ದೇಶಿತವಿರಬಹುದು.  ಪೆಟ್ರೆಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ  ಗ್ರಾನೈಟ್‌ನ ತುಂಡುಗಳು ಈ  ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ಬಾಗಿಲುಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು. ರಾಜನ ಕೋಣೆ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ {{convert|10.47|m|ft}} ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ {{convert|5.234|m|ft}} ರಷ್ಟು ಇದೆ. 
*ಈ ಅಂತಸ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಚಪ್ಪಟೆ ಛಾವಣಿ {{convert|5.974|m|ft}} ಇದೆ. ನೆಲದಿಂದ ೦.೯೧ m (೩ ft) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಕಿರಿದಾದ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳಿವೆ (ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಯೊಳಗೆ ಗಾಳಿಯ ಚಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇರಿಸಲು  ಒಂದನ್ನು ಈಗ ಸೆಳೆಪಂಖದಿಂದ ತುಂಬಲಾಗಿದೆ).  ಈ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ: ಅವುಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವುಗಳಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಕಾಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಾಯಿಯ ಕಾಲಿನ ರೀತಿ ಯಲ್ಲಿದ್ದು ಅದು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲಾಗುವಂತೆ ಕಟ್ಟಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಜಿಪ್ಟೋಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಇವುಗಳು ವಾತಾಯನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿರುವ &quot;ಗಾಳಿ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳು&quot; ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು.
* ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಾರಣ ರಾಜನ ಆತ್ಮ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಏರಲು ಇರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಈ ಸುರಂಗದ್ವಾರಗಳ ಒಲವು ಇತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Stamp 2002 pp153&quot;&gt;ಜಾಕ್‌ಸನ್‌ ಆಂಡ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ (೨೦೦೨) ಪಿರಾಮಿಡ್‌:ಬೊಯಾಂಡ್‌ ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಷನ್. ಪುಟ. ೭೯ &amp;amp; ೧೦೪&lt;/ref&gt; ರಾಜನ ಕೋಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್‌ ಮುಖದಾಗಿದೆ. ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲೆ, ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಟನ್ನಗಳಷ್ಟು ತೂಕದ ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು ತಗ್ಗಿದ ಕೋಣೆಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಐದು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ. ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು, ರಾಜನ ಕೊಣೆಯಂತೆ, ಕೊಣೇಯ ಮೇಲೆ ನೆಲದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಚಪ್ಪಟೆ ಛಾವಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊನಚಾದ ಛಾವಣಿ ಇದೆ.  
*ಒಂದು ಉದ್ದ ನಳಿಕಾವಾದ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಕೊಣೆಯ ಒಳಮಾಳಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಿರುಕಿನ ಮೂಲಕ ತಳವುದರಲ್ಲಿ ಸಫಲನಾದಾಗ ವೈಸ್ ಮೇಲಿನ ಕೊಣೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂದೇಹಿಸಿದ. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೆಲ್ಗಡೆಗೆ, ಕೋಣೆಗಳು &quot;ಡೆವಿಡ್ಸನ್ ಕೋಣೆ&quot;, &quot;ವೆಲಿಂಗ್ಟನ್ ಕೋಣೆ&quot;, &quot;ಲೇಡಿ ಆರ್ಬುಥ್ನೊಟ್‌ಳ ಕೋಣೆ&quot; ಹಾಗೂ &quot;ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌ರ ಕೋಣೆ&quot; ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತಗೊಂಡಿವೆ. ಕೋಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ತೂಕದಿಂದ ರಾಜನ ಕೋಣೆಯ ಛಾವಣಿ ಕುಸಿದು ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು ಈ ಕಕ್ಷೆಗಳು ಉದ್ದೇಶಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. 
*ಈ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿರದಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಸ್ತ್ರಿಯ ಗುರುತುಗಳು ಇನ್ನು ಚಿತ್ರಿತವಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಪ್ಬೆಲ್‌ರ ಕೋಣೆಯ ಒಂದು ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗುರುತಿದೆ, ಇದು ಕೆಲಸಗಾರರ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಹೆಸರು ಎಂದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ, ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫರೊಹ್ ಖುಫು‌ಗೆ ಇದೊಂದೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ನಿಗಮಿತಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ವಸ್ತು ಒಂದು ಲಂಬಾತ್ಮಕ ಗ್ರಾನೈಟ್ &quot;ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಸ್&quot;, ಇದರ ಒಂದು ಮೂಲೆ ತುಂಡಾಗಿದೆ. 
*ಆರೋಹಿಸುವ ದಾರಿಗಿಂತ ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಸ್ ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಛಾವಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಮುಂಚೆ ಇದನು ಇಟ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಣೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಲ್ಲುಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಹಾಗೆ, ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಸ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗರಗಸದ ಗುರುತುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಒರಟಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಕಾಲದ ಇತರ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಅಲಂಕೃತ ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಗೆ ಇದು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪೆಟ್ರೆಯ ಸಲಹೆ ಪ್ರಕಾರ ಅಂತಹದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ಕೊಫಾಗಸ್ ಉದ್ದೇಶಿತವಿತ್ತು ಆದರೆ ಅಸ್ವಾನ್‌ಯಿಂದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಾದಿಯ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಗಡಿಬಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಬದಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತು.

=== ಪ್ರವೇಶ ===
[[ಚಿತ್ರ:Giza pyramid complex (map).svg|thumb|left|300px|ಗಿಜಾ ಪಿರಮಿಡ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ ನಕಾಶೆ.]]
*ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫ್ ಆಲ್-ಮಾ’ಮುನ್‌ರಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಕ್ರಿಶ ೮೨೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ  ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ  ಲೂಟಿಗಾರರ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವು ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|27|m|ft}} ಗೆ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಕಲ್ಲುಕಟ್ಟಡದ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡ್ದಬರುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಏರುಮುಖವಾಗಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಕೊಂಡಿದೆ.  
*ಈ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥರಾದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕೆಲಸಗಾರರು ಏರುಮುಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಮೃದುವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೊರೆದರು.  ಈ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರವೇಶವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

== ಪಿರಾಮಿಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ==
*ಮಹಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಇದು ಸಣ್ಣ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ.  ಪಿರಾಮಿಡ್ ಗೋಪುರವು (ಮಂದಿರವು) ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು  ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ {{convert|52.2|m|ft}}  ಉದ್ದವಿದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{convert|40|m|ft}} ರವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ, ಇದು ಕಪ್ಪು ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣದಂತಾಗಿದೆ.  ಪಿರಾಮಿಡ್ ಅನ್ನು ಕಂದರ ಮತ್ತು ಕಂದರದ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುದಾರಿಯ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಲ್ಪಾವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.  ಕಂದರದ ದೇಗುಲವು ನಾಜ್ಲೆಟ್ ಎಲ್-ಸಮ್ಮಾನ್‌ರ ಹಳ್ಳಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; 
*ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯ ನೆಲಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಉತ್ಖನನಕ್ಕೆ (ಗುಣಿ ತೋಡುವುದಕ್ಕೆ) ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Shafer|first=Byron E.|title=Temples of Ancient Egypt| year= 2005|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1850439455|url=https://books.google.com/?id=cv08amI7lkUC&amp;pg=PA51&amp;dq =khufu+%22valley+ temple%22#v= onepage&amp;q= khufu%20% 22valley %20temple% 22&amp;f=false|coauthors=Dieter Arnold|pages=51–52}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Arnold|first=Dieter|title=The encyclopaedia of ancient Egyptian architecture|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofa00diet|year=2002|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1860644658|coauthors=Nigel Strudwick, Helen Strudwick|page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofa00diet/page/126 126]}}&lt;/ref&gt; ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಯ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂದು ವಿಧದ ಛೇದಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ &quot;ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು&quot; ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
* ಅವುಗಳು ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೧ ೧/೨&amp;nbsp; ಇಂಚುಗಳ (೪೦&amp;nbsp;ಮಿಮೀ) ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೀಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ೧೫&amp;nbsp;ಫೂಟ್ ಇರುವ ಬ್ಲೇಡ್‌ನಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ಜಾನ್ ರೋಮರ್ ಈ &quot;ಉತ್ತಮ ಛೇದಕ&quot;ವು ಒಂದು ತಾಮ್ರದ ಹಲ್ಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ೩೦೦ ಎಲ್‌ಬಿಎಸ್ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.  ಅಂತಹ ಒಂದು ಛೇದಕವು ಒಂದು ಮರದ ಊರೆಕಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳ ಎಣ್ಣೆ, ಕತ್ತರಿಸುವ ಮರಳು ಅಥವಾ ಸಾಣೆಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಪೌಂಡೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಜೊತೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಮಂದಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;
*ರೋಮರ್‌, ಜಾನ್‌ (೨೦೦೭). ದಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌: ಏನ್ಸಿಯೆಂಟ್‌ ಇಜಿಪ್ತ್‌ ರಿವೈಸ್ಡ್‌ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್. ISBN ೯೭೮-೦-೫೨೧-೮೭೧೬೬-೨ PP ೧೬೪,೧೬೫&lt;/ref&gt; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪ (ಸಹಾಯಕ) ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ರಾಣಿಯ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.  ಮೂರು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಎಷ್ಟು ವಿನಾಶಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಇದರ ಆಧಾರ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೊದಲನೆಯ ಸಾಲು ಮತ್ತು ಮೇಲುಕಲ್ಲಿನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸುವವರೆಗೆ ಇದರ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದವಾಗಿತ್ತು. 
*ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ರಾಣಿ ಹೆಟೆಫೆರೆಸ್‌, ಸ್ನೆಫೆರು ಸಹೋದರಿ-ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಖುಫುರ ತಾಯಿಯರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಾಗಿವೆ.  ರೈಸ್ನರ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಾಧಿಯು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಸೀಲ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಣದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಗೀಜಾ ಪಿರಾಮಿಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಖುಫು ಪಿರಾಮಿಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳ ಇತರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ ಖಾಫ್ರೆ ಮತ್ತು ಮೆನ್‌ಕೊರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಬೃಹದಾಕಾರದ ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆ ಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಡಾರೆಯ ಗೋಡೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಲೆಹ್ನರ್ ಒಂದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ನಗರವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು, ಅದು &quot;ದ ಲೊಸ್ಟ್ ಸಿಟಿ&quot; ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
* ಅದು ಕುಂಬಾರ ಶೈಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಮುದ್ರೆಯ ಲಾಂಛನಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಖಾಫ್ರೆ ( ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೫೨೦-೨೪೯೪) ಮತ್ತು ಮೆನ್‌ಕೊರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೪೯೦-೨೪೭೨) ಇವರುಗಳ ರಾಜ್ಯಾಧಿಪತ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;&quot;http://www.aeraweb.org/projects/lost-city/&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;http://www.aeraweb.org/lost-city-project/dating-the-lost-city/&quot;&lt;/ref&gt;  ೧೯೭೦ ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಕಾರ್ಲ್ ಕ್ರೊಮರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಿಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಈ ದಿಣ್ಣೆಯು ಖುಫುರ ಮಡ್‌ಬ್ರಿಕ್ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕರಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಅವರು ಒಬ್ಬ ಕರಕುಶಲಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;
*ಜಹಿ ಹವಾಸ್‌: '&quot;ಗಿಜಾ ವರ್ಕ್‌ಮೆನ್ಸ್‌ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ&quot;, ಇನ್‌: ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಕಾಲಾಜಿ ಆಫ್‌ ಏನ್ಸಿಯೆಂಟ್‌  ಇಜಿಪ್ತ್‌''. ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆ-ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಎ. ಬಾರ್ಡ್‌ ಲಂಡನ್‌/ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ೧೯೯೯, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್‌ ೦-೪೧೫-೧೮೫೮೯-೦ p. ೪೨೩-೪೨೬&lt;/ref&gt; ಖುಫುರ ಕಣಿವೆ ಮಂದಿರದ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗಿರುವ ಮಡ್‌ಬ್ರಿಕ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಖುಫುದ ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಖುಫುರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಅಭಿನಿವೇಶದ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book|last = Hawass|first=Zahi|title=Old Kingdom Pottery from Giza|year=2008|publisher=Supreme Council of Antiquities|isbn=978-9773059866|coauthors=Ashraf Senussi|pages=127–128}}&lt;/ref&gt;   ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಖುಫುರ ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಾಧಿಯು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಜಾಹಿ ಹವಾಸ್‌ರಿಂದ ಗಡಾರೆಯ ಗೋಡೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hawass|first=Zahi|title=The Discovery of the Tombs of the Pyramid Builders at Giza|url=http://www.guardians.net/hawass/buildtomb.htm|accessdate=21 October 2010}}&lt;/ref&gt;

== ದೋಣಿಗಳು ==
*ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಸುತ್ತಲೂ ಮೂರು ಹಡಗಿನ ಆಕಾರದ ಗುಣಿಗಳಿವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಹಡಗನ್ನು ಇಡಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿಲ್ಲ. ಮೇ ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಕಮಾಲ್‌ ಈ ಮುಲ್ಲಾಖ್ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ಗುಣಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದಿ ದ್ದಾರೆ. ಅದು ಉದ್ದನೆಯ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು ೧೫ ಟನ್‌ವರೆಗಿನ ತೂಕವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಸಶಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಒಳಗಡೆ ೧,೨೨೪ ಮರದ ತುಂಡುಗಳಿದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ{{convert|23|m|ft}} ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕವುಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ.{{convert|10|cm|ft}} ಇವು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣಕಾರರಾದ ಹಾಜ್‌ ಅಹಮದ್‌ ಯುಸುಪ್‌ ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು. 
*ಅವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಈ ತುಂಡುಗಳ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮರದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಗಿಯುವ ವರೆಗೂ ಅಂದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷವು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಫಲವೆಂದರೆ ನಯನ ಮನೋಹರ ವಾದ {{convert|43.6|m|ft}} ಉದ್ದವಾದ ಹಡಗುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು ಮರದ ಬೊಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹಗ್ಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದನ್ನು ಹಡಗಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಒಳಗಡೆ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಟಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮ್ಯೂಸಿ ಯಂನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಎರಡನೇ ಹಡಗು ಗುಣಿಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಇನ್ನುವರೆಗೂ ತೆಗೆಯಲಾಗಿಲ್ಲ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಮುಂದೆ ಬರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

== ಲೂಟಿ ==
*ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಕೂಡ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯವು ಮಧ್ಯರಾಜಯುಗದವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಬರಹಗಾರರಾದ ಬ್ರಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಹೊಬ್ಸ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, &quot;ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ರಾಜರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಗೋರಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಪದ್ದತಿಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಕೊಳ್ಳೆಹೊಡೆಯಲಾಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;[http://books.google.co.uk/books?id=jPgHx4gfJkIC&amp;amp; pg=PA164&amp;amp;dq =pyramids +robbed+end+of+old+kingdom&amp;amp;ei=mBnaSIGxMpS4yQSR3ZSNDQ&amp;amp;client=firefox-a&amp;amp;sig=ACfU3U1nC_eucZoNlre6Lv0MOyhxeuYJpg ಬ್ರೈಯರ್‌ 1999, p. 164]‌&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://books.google.co.uk/books?id=A0llBlzF6UgC&amp;amp;pg=PA96&amp;amp;dq=pyramids+robbed+end+of+old+kingdom&amp;amp;ei=mBnaSIGxMpS4yQSR3ZSNDQ&amp;amp;client=firefox-a&amp;amp;sig=ACfU3U27n531SIdTdKUuMnSPKOWsvweB_w  ಕ್ರೆಮಿನ್ 2007 p.96] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029201850/http://books.google.co.uk/books?id=A0llBlzF6UgC&amp;pg=PA96&amp;dq=pyramids+robbed+end+of+old+kingdom&amp;ei=mBnaSIGxMpS4yQSR3ZSNDQ&amp;client=firefox-a&amp;sig=ACfU3U27n531SIdTdKUuMnSPKOWsvweB_w |date=2013-10-29 }}‌&lt;/ref&gt; ಜೊಯ್ಸ್‌ ಥೈಲ್ಡೆಸ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ  ಕ್ರಿ.ಶ ೮೨೦ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಖಲೀಫನಾದ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಆಲ್‌ ಮಾಮುನ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ಅರಸರಿಂದಲೇ ಬೃಹತ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಬರಿದಾಗಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;ಟಿಲ್ಡೆಸ್ಲೇ, ೨೦೦೭ p.೩೮‌&lt;/ref&gt;

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸಿಕ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಈಜಿಪ್ತ್‌  ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ
* ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ದೊಡ್ಡ ಶಿಲೆಗಳ ತೂಕವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಶಿಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ  
* ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಇಂಚ್‌
* ಪಿರಮಿಡಿಯೋನ್‌
* ಸ್ವಂತತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Australian 11th Battalion group photo.jpg|thumb|275px|1915ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್‌ ಪಿರಾಮಿಡ್‌ನ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 11ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನ ಗ್ರೂಪ್ ಫೋಟೊ]]

;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
{{Reflist|colwidth=30em}}

;ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ
* {{Cite book|title=Keeper of Genesis|url=https://archive.org/details/keeperofgenesisq0000bauv_w8w7|first=Hancock, Graham|last=Bauval, Robert &amp; |year=1996|isbn=0-7493-2196-2|publisher=Mandarin books}}
* {{Cite book|title=Daily Life of the Ancient Egyptians|url=https://archive.org/details/dailylifeofancie00brie|first=Hobbs, A. Hoyt|last=Brier, Bob &amp; |year=1999|isbn=978-0313303135|publisher=Greenwood Press}}
* {{Cite book|title=Squaring the Circle: Geometry in Art and Architecture|url=https://archive.org/details/squaringcirclege0000calt|first=Paul A.|last=Calter|year=2008|isbn=1-930190-82-4|publisher=Key College Publishing}}
* {{Cite book|title=Chronicle of the Pharaohs|url=https://archive.org/details/chronicleofphara00clay|first=Peter A.|last=Clayton|year=1994|isbn=0-500-05074-0|publisher=Thames &amp; Hudson}}
* {{Cite book|title=Determination of the Exact Size and Orientation of the Great Pyramid of Giza|first=JH.|last=Cole|year=1925|publisher= Cairo: Government Press. SURVEY OF EGYPT Paper No. 39}}
* {{Cite book|title=The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/oxfordencycloped0000unse_t6r2|first=Dana M.|last=Collins|year=2001|isbn=9780195102345|publisher=Oxford University Press}}
* {{Cite book|title=Archaeologica|url=https://archive.org/details/archaeologicawor0000unse|first=Aedeen|last=Cremin|year=2007|isbn=978-0711228221|publisher=Frances Lincoln}}
* {{Cite book|title=Mathematics and Measurement|first=O.A.W.|last=Dilke|year=1992|isbn=0520060725|publisher=University of California Press | authorlink=Oswald A.W. Dilke }}
* {{Cite book|title=Pyramid : Beyond Imagination. Inside the Great Pyramid of Giza|url=https://archive.org/details/pyramidbeyondima0000jack|first=J. Stamp|last=Jackson, K. &amp;|year=2002|isbn=978-0563488033|publisher=BBC Worldwide Ltd}}
* {{Cite book|title=Myths and Mythology of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/mythsmythologyof0000luci|first=Lucia |last=Gahlin|year=2003|isbn=1-84215-831-7|publisher=Anness Publishing Ltd}}
* {{Cite book|title=The Complete Pyramids|url=https://archive.org/details/completepyramids00lehn|first=Mark |last=Lehner|year=1997|isbn=0-500-05084-8|publisher=London: Thames and Hudson}}
* {{Cite book|title=The Great Pyramid of Giza: Measuring Length, Area, Volume, and Angles|url=https://archive.org/details/greatpyramidofgi0000levy|first=Janey|last=Levy|year=2005|isbn=1404260595|publisher=Rosen Publishing Group}}
* {{Cite book|title=The Egyptian Pyramids: A Comprehensive, Illustrated Reference|url=https://archive.org/details/bwb_KS-669-978|first=J.P.|last=Lepre|year=1990|isbn=0899504612|publisher=McFarland &amp; Company}}
* {{Cite book|title=Egyptian Tomb Architecture: The Archaeological Facts of Pharaonic Circular Symbolism|first=David I|last=Lightbody|year=2008|isbn=978-1407303390|publisher=British Archaeological Reports International Series S1852}}
* {{Cite book|title=Ancient Egypt|first=Lorana|last=Oakes|coauthors=Lucia Gahlin|publisher=Hermes House|year=2002|isbn=1-84309-429-0}}
* {{Cite book|title=[http://www.ronaldbirdsall.com/gizeh/index.htm The Pyramids and Temples of Gizeh]|year=1883|isbn=0710307098|last=Petrie|first=Sir William Matthew Flinders|publisher=Field &amp; Tuer}}
* {{Cite book|title=The Great Pyramid: Ancient Egypt Revisited|url=https://archive.org/details/greatpyramidanci0000rome|first=John|last=Romer|year=2007|isbn=978-0-521-87166-2|publisher=Cambridge University Press, Cambridge}}
* {{Cite book|title=The Seventy Wonders of the Ancient World|url=https://archive.org/details/seventywondersof00scar|first=Chris|last=Scarre|year=1999|isbn=978-0500050965|publisher=Thames &amp; Hudson, London}}
* {{Cite book|title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac|url=https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse|first=P.Kenneth |last=Seidelmann|year=1992|isbn=0-935702-68-7|publisher=University Science Books}}
* {{Cite book|title=The Oxford History of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofa00shaw|first=Ian|last=Shaw|year=2003|isbn=0198150342|publisher=Oxford University Press}}
* {{Cite book|title=Guide to the pyramids of Egypt; preface by Zahi Hawass.|url=https://archive.org/details/guidetopyramidso0000sili|first=Alberto|last=Siliotti|year=1997|isbn=unknown|publisher=Barnes &amp; Noble Books}}
* {{Cite book|title=The Great Pyramid|url=https://archive.org/details/greatpyramiditss0000smyt|first=Piazzi|last=Smyth|year=1978|isbn=0-517-26403-X|publisher=Crown Publishers Inc.}}
* {{Cite book|title=Egypt:How a lost civilization was rediscovered|url=https://archive.org/details/egypthowlostcivi0000tyld|first=Joyce|last=Tyldesley|year=2007|isbn=978-0563522577|publisher=BBC Books}}
* {{Cite book|title=The Pyramids: The Mystery, Culture, and Science of Egypt's Great Monuments|url=https://archive.org/details/pyramidscomplete00vern|first=Miroslav|last=Verner|year=2001|isbn=0-8021-1703-1|publisher=Grove Press}}
* {{Cite book|title=The Pyramids: Their Archaeology and History|url=https://archive.org/details/pyramidstheirarc0000vern_u2g1|first=Miroslav|last=Verner|year=2003|isbn=1843541718|publisher=Atlantic Books}}
* {{Cite book|title=Die Pyramiden von Giza - Mathematik in Stein gebaut|first=Armin|last=Wirsching|year=2009 2nd ed.|isbn=9783837023558|publisher=Books on Demand}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ ==
{{Commons}}
* [http://www.pbs.org/wgbh/nova/pyramid/explore/khufuenter.html ಪಿರಾಮಿಡ್ಸ್‌— ಡಿ ಇನ್‌ಸೈಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ] - ಪಿಬಿಎಸ್‌' ನೊವಾ (ಟಿವಿ ಸರಣಿ)
* {{Cite web|url=http://www.cheops.org/ |title=The Upuaut Project Homepage |accessdate=2008-04-01 |author= |last=Belless |first=Stephen  |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher=Upuaut Project  |pages= |language= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}
* [http://www.cheops-pyramide.ch/pyramid-building.html ಕುಫು ಪಿರಾಮಿಡ್‌ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240613025123/http://cheops-pyramide.ch/pyramid-building.html |date=2024-06-13 }}
* {{Cite web |url=http://oi.uchicago.edu/research/projects/giz |title=The Giza Mapping Project |accessdate=2008-04-01 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher=[[Oriental Institute, Chicago|Oriental Institute]] |pages= |language= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080311135020/http://oi.uchicago.edu/research/projects/giz/ |archivedate=2008-03-11 |quote= |url-status=dead }}
*
* {{Cite web|url=http://www.aeraweb.org/how_old.asp |title=How Old are the Pyramids? |accessdate=2008-04-01 |author= |last=Hawass |first=Dr. Zahi  |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher=Ancient Egypt Research Associates |pages= |language= |doi= |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080305031531/http://www.aeraweb.org/how_old.asp &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; |archivedate = 2008-03-05 |quote= }}
* {{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/science/robot-to-explore-mysterious-tunnels-in-great-pyramid-2046506.html |title=Robot to explore mysterious tunnels in Great Pyramid |accessdate=2010-08-09 |author= |last=Johnson |first=Andrew |authorlink= |coauthors= |date= 2010-08-08|year= |month= |work= |publisher=''[[The Independent]]'' |pages= |language= |doi= |archiveurl= |archivedate= |quote= | location=London}}
*
* {{Cite web |url=http://www.ancient-egypt-history.com/2010/05/4th-dynasty-part-ii-khufu-cheops-2589.html |title=Khufu - Cheops |author= |date=May 29, 2010 |work= |publisher=Egyptology Courses &amp; Contests - Ancient Egypt History |accessdate=20 September 2010 |archive-date=31 ಆಗಸ್ಟ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100831085235/http://www.ancient-egypt-history.com/2010/05/4th-dynasty-part-ii-khufu-cheops-2589.html |url-status=dead }}

{{S-start}}
{{S-ach|rec}}
{{Succession box
|before=[[Red Pyramid of Sneferu]]
|title=[[World's tallest structure]]
|years=c. ೨೫೭೦BC—೧೩೦೦AD&lt;br /&gt;&lt;small&gt;೧೪೬.೬ m&lt;/small&gt; | after=[[Lincoln Cathedral]]}}

{{S-end}}
{{Seven Wonders of the Ancient World}}
{{Memphis Necropolis}}

{{DEFAULTSORT:Great Pyramid Of Giza}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:26ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಪೂರ್ವದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಪುರಾತನಕಾಲದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವದ ಹಿಂದಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಗಿಜಾ ಪ್ಲೇಟೂ]]</text>
      <sha1>dalkg6hrrg0c1y5s4qstn9fqzk3dwld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೀಲನೂರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30460</id>
    <revision>
      <id>1428238</id>
      <parentid>1384276</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:07:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46200-62</username>
        <id>101319</id>
      </contributor>
      <origin>1428238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10513" sha1="qsaz6ame43m2uoht42zlza4cmiy4c92" xml:space="preserve">ಚೀಲನೂರು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಯಲ್ಲಿನ [[ಸೊರಬ]] ತಾಲುಕಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ ಇದು ಸೊರಬದಿಂದ ಸಾಗರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.ದಂಡಾವತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೆಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ವ್ಯವಸಾಯ.

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಚಿಲನೂರು

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹಾಗೂ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಮನೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಸೊಬಗು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಮನೆ, ಗುನ್ನೂರು ವಂಶದ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿವಾಸವಲ್ಲ; ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಬಂಧು-ಬಳಗ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಹಿರಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಏಕತೆ, ಆತಿಥ್ಯ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಇಂದು ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುನ್ನೂರು ವಂಶದ ಗೌರವ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ವಿವರಗಳು:

ಹೆಸರು: ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ
ಸ್ಥಳ: ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮ, ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ
ಪ್ರದೇಶ: ಮಲೆನಾಡು
ಸಮುದಾಯ: ದೀವರ ಸಮುದಾಯ
ವಿಶೇಷತೆ: ಪಾರಂಪರಿಕ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಕುಟುಂಬ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

&quot;ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ - ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ, ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ.&quot;

'''ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ - ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಚಿಲನೂರು'''

ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ, ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಮನೆ, ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಭೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಜೀವಂತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು - ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ.

ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ. ಅವರು ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹಿರಿಯರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯದ ಕುಟುಂಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸರಳತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಅವರು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಮೂಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆದರ್ಶವಾಗಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ಮಲೆನಾಡಿನ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಕುಟುಂಬ, ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ ಇಂದು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

&quot;ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ - ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಕೇತ.&quot;
{{ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]]
{{ಚುಟುಕು}}</text>
      <sha1>qsaz6ame43m2uoht42zlza4cmiy4c92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428239</id>
      <parentid>1428238</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46200-62</username>
        <id>101319</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Diff/1384276|1384276]] ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು [[Special:Contributions/A826|A826]] ([[User talk:A826|ಚರ್ಚೆ]]) ಅವರ ಮೂಲಕ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.</comment>
      <origin>1428239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10490" sha1="6r0do64m1hjb2sa2pa0a1b58l31fjt8" xml:space="preserve">ಚೀಲನೂರು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಯಲ್ಲಿನ [[ಸೊರಬ]] ತಾಲುಕಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ ಇದು ಸೊರಬದಿಂದ ಸಾಗರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.ದಂಡಾವತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೆಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ವ್ಯವಸಾಯ.

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಚಿಲನೂರು

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾರಂಪರಿಕ ಹಾಗೂ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಮನೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಹಸಿರು ಸೊಬಗು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಮನೆ, ಗುನ್ನೂರು ವಂಶದ ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿವಾಸವಲ್ಲ; ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ದಶಕಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು, ಬಂಧು-ಬಳಗ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಹಿರಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಏಕತೆ, ಆತಿಥ್ಯ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಸಮಾಜಮುಖಿ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.

ಇಂದು ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿರುವ ಹೆಮ್ಮೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುನ್ನೂರು ವಂಶದ ಗೌರವ, ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ವಿವರಗಳು:

ಹೆಸರು: ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ
ಸ್ಥಳ: ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮ, ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ
ಪ್ರದೇಶ: ಮಲೆನಾಡು
ಸಮುದಾಯ: ದೀವರ ಸಮುದಾಯ
ವಿಶೇಷತೆ: ಪಾರಂಪರಿಕ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರ
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಕುಟುಂಬ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

&quot;ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ - ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆ, ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ.&quot;

'''ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ - ಗುನ್ನೂರು ಮನೆ, ಚಿಲನೂರು'''

ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೊರಬ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ, ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಮನೆ, ಹಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.

ಈ ಮನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ; ಇದು ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು, ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಸಭೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಜೀವಂತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರು - ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ.

ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ. ಅವರು ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಹಿರಿಯರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯದ ಕುಟುಂಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಸರಳತೆ, ಶಿಸ್ತು, ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಅವರು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಉಜ್ಜಪ್ಪ ಜಿ. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನ ಮೂಲ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಜೀವನ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಆದರ್ಶವಾಗಿದ್ದು, ಕುಟುಂಬದ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ

ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬವು ಮಲೆನಾಡಿನ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಹಲವಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಷ್ಠೆ, ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಕುಟುಂಬ, ಚಿಲನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ ಇಂದು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

&quot;ಶ್ರೀ ಕೃಪಾ ನಿಲಯ - ಗುನ್ನೂರು ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಕೇತ.&quot;
{{ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]]</text>
      <sha1>6r0do64m1hjb2sa2pa0a1b58l31fjt8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428240</id>
      <parentid>1428239</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:14:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>A826</username>
        <id>72368</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contributions/~2026-46200-62|~2026-46200-62]] ([[User talk:~2026-46200-62|talk]]) to last revision by [[User:A826|A826]]</comment>
      <origin>1384276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="922" sha1="pvde98t9ahwqbb6tng4n3nt8amokjcq" xml:space="preserve">ಚೀಲನೂರು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಯಲ್ಲಿನ [[ಸೊರಬ]] ತಾಲುಕಿನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಳ್ಳಿ ಇದು ಸೊರಬದಿಂದ ಸಾಗರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ.ದಂಡಾವತಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.

ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲೆಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಾಗಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸುಬು ವ್ಯವಸಾಯ.
{{ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]]
{{ಚುಟುಕು}}</text>
      <sha1>pvde98t9ahwqbb6tng4n3nt8amokjcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಸಣಗಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65636</id>
    <revision>
      <id>1428271</id>
      <parentid>1344535</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7818" sha1="arrenl4q0m0p5zmx7unmwt2xnilkueg" xml:space="preserve">[[File:Pt ganapati bhat.jpg|thumb|Image of Pt ganapati bhat]]
ಪಂ. '''ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಹಾಸಣಗಿ''' ಯವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕರಲ್ಲೊಬ್ಬರು.ಅವರು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸಣಗಿ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2005/04/08/stories/2005040802380200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118103209/http://www.hindu.com/fr/2005/04/08/stories/2005040802380200.htm |url-status=dead |archive-date=2008-01-18 |title=Entertainment Bangalore: Native notes |author=M. Madan Mohan |date=2005-04-08 |work=[[The Hindu]] |access-date=2013-02-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.webindia123.com/personal/music/gana.htm |title=Pandit Ganapathi Bhatt of Hasanagi, Hindustani Vocalist |author=Prince Rama Varma |work=webindia123.com |date=2007-02-21 |access-date=2013-02-23}}&lt;/ref&gt;
ಈಗ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ಕಿರಾಣಾ - ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ [[ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್| ಡಾ.ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್]] ಗುರುಕುಲ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿವಾಸಿ ಗುರು.
==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ==
ಪಂಡಿತ್ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಧಾರವಾಡದ [[ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು|ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.themusicmagazine.com/gandharmusic.html |title=Label with a cause |publisher=The Music Magazine (e-zine) |date=2001-07-26 |access-date=2013-02-23}}&lt;/ref&gt;ಅವರ ಗಾಯಕಿ (ಗಾಯನ ಶೈಲಿ) ಕಿರಾಣ,[[ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನಾ| ಗ್ವಾಲಿಯರ್]] ಮತ್ತು ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾಣೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಭಟ್ 1966 ರಿಂದ 1991 ರವರೆಗೆ ರಾಜಗುರು ಅವರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಭಟ್ [[ಸಿತಾರ್]] ವಾದಕರಾಗಿ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ಘರಾನಾದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಸಿ.ಆರ್.ವ್ಯಾಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು &lt;ref&gt;{{Cite news|date=Nov 14, 2017|title=HIGH NOTES: Close encounters|work=Mumbai Mirror|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/high-notes-close-encounters/articleshow/61633314.cms|access-date=24 July 2021|archive-date=24 ಜುಲೈ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724055307/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/high-notes-close-encounters/articleshow/61633314.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[4]

ಪಂಡಿತ್ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ ಅವರನ್ನು 1979 ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋದ ಬಿ-ಹೈ ಗ್ರೇಡ್ ಕಲಾವಿದ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ, ಅವರನ್ನು 1988 ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ, ಎ-ಗ್ರೇಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.

ಪಂಡಿತ್ ಗಣಪತಿ ಭಟ್ 1995 ರಿಂದ 1998 ರವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ನೃತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಹಂಪಿ [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು.ಅವರು 2001 ರಿಂದ 2003 ರವರೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, ನವದೆಹಲಿಯ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಗೀತ ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಖಿಲ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೋ, ಧಾರವಾಡದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಆಡಿಷನ್ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಧಾರವಾಡದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಸಂಗೀತ ವಿಭಾಗದ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಇನ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಡಾ. ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುಕುಲದ ಗುರು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಪಂಡಿತ್ ಮಣಿಪ್ರಸಾದ್, ಪಂಡಿತ್ ಕೇದಾರ್ ನಾರಾಯಣ್ ಬೋದಾಸ್, ವಿದ್ಯಾವಂತ್ ವಿಜಯ ಜಾಧವ್ ಗಟ್ಲೇವಾರ್ ಮತ್ತು [[ಕೈವಲ್ಯ ಕುಮಾರ್ ಗುರವ|ಪಂಡಿತ್ ಕೈವಲ್ಯ ಕುಮಾರ್ ಗುರವ್]] ಅವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://drgangubaihangalgurukul.com/guru.php|access-date=2021-07-24|website=drgangubaihangalgurukul.com|title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು|archive-date=2021-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731061438/http://drgangubaihangalgurukul.com/guru.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://video.webindia123.com/interviews/singers/panditganapathi/index.htm Interview with Bhat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121150430/https://video.webindia123.com/interviews/singers/panditganapathi/index.htm |date=21 January 2021 }}
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080118103209/http://www.hindu.com/fr/2005/04/08/stories/2005040802380200.htm The Hindu April 8th, 2005 An Article on Pt. Ganapati Bhat]}}
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20101004010832/http://www.thehindujobs.com/thehindu/fr/2007/03/30/stories/2007033001750200.htm Bhat's disciples]}}
* [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/honour-for-ganapati-bhat/article3027581.ece The Hindu 1 December 2006 Award ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=VYPfFiJYyCA Smt. Vatsalataayi Bhimsen Joshi Puraskar Award 2006]
* [http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/ganapati-bhat-hasanagi-chosen-for-puttaraj-gawai-award/article6961196.ece The Hindu 5 March 2015 Putturaj Gawai Award]
* {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20160304224822/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/A-Hit-Dance-Recital-and-Hindustani-Music/2014/09/15/article2431123.ece Indian Express 4 February 2016]}}
* [http://www.gangubaihangalgurukul.gov.in/gurus.htm Dr. Gangubai Hangal Gurukul Trust .. Our Gurus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180225081816/http://www.gangubaihangalgurukul.gov.in/gurus.htm |date=25 February 2018 }}
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
{{ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ - ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ]]</text>
      <sha1>arrenl4q0m0p5zmx7unmwt2xnilkueg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80551</id>
    <revision>
      <id>1428246</id>
      <parentid>1342977</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:51:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8405" sha1="rj4wq0ha6k40pc75xbzsghrcm9und15" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ಕೆ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣಂ
| image              = Ks_nagabhushanam.jpg
| caption            = 
| birth_date         = ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೩೩
| death_date         = ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬
| occupation         = [[ಪತ್ರಕರ್ತ]], ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪದಬಂಧಕಾರರು
| spouse             = 
| partner            = 
| parents            = 
| website            =
| yearsactive        = 
}}
'''ಕೆ. ಎಸ್. ನಾಗಭೂಷಣಂ''' (೨ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೩೩ - ೧೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬) ಒಬ್ಬ [[ಪತ್ರಕರ್ತ]], ವಿಮರ್ಶಕ, ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ಪದಬಂಧಕಾರರು.&lt;ref&gt;https://www.sallapa.com/2021/03/blog-post_24.html&lt;/ref&gt; ಕನ್ನಡ [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿ ೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಇವರು ''ನಾಭೂ'' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರಾದರು.&lt;ref&gt;https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02VezQPJwVQ81ojWAKBT3fJhr8HEEqj8zonWnhZrQXQfzLcvVdQrZaqFsp6ASh7WSYl&amp;id=101548536574144&amp;locale=ms_MY&lt;/ref&gt; [[ಪ್ರಜಾವಾಣಿ]]ಯ ಪದಬಂಧದ ಕರ್ತೃವಾದ ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದರೂ ತಮ್ಮ ಭಾಷಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ೨೦೧೬ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 

== ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನ ==
ಇವರು ೧೦೩೩ ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ ರಂದು [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಕಲೇಶಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ತಂದೆ ಸೋಮಸುಂದರಯ್ಯ ಮತ್ತು  ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮ. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಒಂಭತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಎರಡನೆಯವರು. ಇವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ಲೇಖನಗಳನ್ನೂ, [[ನಾಟಕ]]ಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕನ್ನಡ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[ಜಿ.ಪಿ.ರಾಜರತ್ನಂ]], ಅನಾಕೃ, ವಿಸೀ, [[ಡಿ.ವಿ.ಜಿ]] ಅವರ ಆಪ್ತ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕನ್ನಡ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೆಳಸಿಕೊಂಡರು.

==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ==
ಪತ್ರಿಕಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುವ ಮುನ್ನ ನಾಭೂರವರು [[ಮುಂಬೈ]]ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೋಕಲ್ ಸೆಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಪ್ರಕಟಿತ ಕನ್ನಡ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಲಿಂಟಾಸ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ [[ಜಾಹೀರಾತು]]ಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೦ - ೬೨ ರಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ ಕನ್ನಡ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. 

ತಾಯಿಯ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ]] ಬಂದ ನಾಭೂ ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಪತ್ರಕರ್ತರಾಗಿ ಬಿ.ಎನ್.ಗುಪ್ತರ ಜನಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ತಾಯಿನಾಡು ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ೧೯೬೩ ರಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಭೂ ಅವರು  ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. [[ಸಿನಿಮಾ]], [[ನಾಟಕ]], ನಾಟ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಸಂಗೀತ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಪಾದರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ೨ ೬ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಸಂಪಾದಕ, ಮುಖ್ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ ಹಾಗು ಸುದ್ದಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ, ಇವರು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ''ಪದರಂಗ'' (ಪದಬಂಧ)ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು ಒಟ್ಟು ೨೪೯೦ ಪದಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.xn--4scekqbpyn4fbh2dwe.xn--2scrj9c/%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A3-%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%86%E0%B2%B6%E0%B3%81/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-05-19 |archive-date=2024-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519145904/https://www.xn--4scekqbpyn4fbh2dwe.xn--2scrj9c/%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B9%E0%B3%8D%E0%B2%AE-%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A3-%E0%B2%AE%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%86%E0%B2%B6%E0%B3%81/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಪದರಂಗದ ಜೊತೆಗೆ ಉದಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ''ದಿನಪದ'', ವನಿತಾ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗೆ ''ವನಿತಾಪದ'', ವಿಜಯಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ''ವಿಜಯಪದ'', ವನಿತಾ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗೆ ''ವನಿತಾಪದ'' ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ [[ಪದಬಂಧ]]ಗಳ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
  
ಬಹುಮುಖಿ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರಾದ ನಾಗಭೂಷಣರವರು ಆಕಾಶವಾಣಿ, ದೂರದರ್ಶನ, ಸಿನಿಮಾ ಹಾಗೂ ನಾಟಕರಂಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ''ನಾಗಲೋಚನ-ನುಡಿವಚನ'',''ಹನಿ-ದನಿ'', ''ಪದಾಂತರಂಗ'' ಹಾಗೂ ''ಮಾಧ್ಯಮ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ''. ಗೃಹಿಣಿ, ಅಮರಭಾರತಿ, ಸೇಡಿನ ಕಿಡಿ, ಅಂತರ, ಅಪರಂಜಿ ಮಕ್ಕಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆದು ಸಹನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
*ಪಿ.ರಾಮಯ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 
*ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
*ಡಿವಿಜಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ

==ಮರಣ==
ನಾಭೂ ಅವರು ೨೦೧೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ ರಂದು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಕರ್ತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಮರ್ಶಕರು]]</text>
      <sha1>rj4wq0ha6k40pc75xbzsghrcm9und15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86469</id>
    <revision>
      <id>1428294</id>
      <parentid>1341233</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T08:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prasadchandu</username>
        <id>56721</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ */</comment>
      <origin>1428294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28355" sha1="mdf987q39su7zuuicaxdqk8p4in9a0f" xml:space="preserve">ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]]

== ಪರಿಚಯ ==
[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವು ಸುಮಾರು ೨೮,೩೧೧ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಹೊಂದಿದೆ.{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=March 2012}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 6572 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೧೪ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ 19578 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.

== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! style=&quot;width:6em;&quot; |ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ
! style=&quot;width:70em;&quot; |ಮಾರ್ಗ
! style=&quot;width:20em;&quot; |ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
! style=&quot;width:5em;&quot; |ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.)
|-
|ರಾ.ಹೆ. 1
|ಪಡುಬಿದ್ರಿ - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಆಗುಂಬೆ]] - [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ಆನಂದಪುರ - ಹಾನಗಲ್ - ತಾಡಸ್ - ಕಲಘಟಗಿ - ಧಾರವಾಡ - ಉಪ್ಪಿನಬೆಟಗೇರಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ವಣ್ಣೂರು - ಹೊಸಕಟ್ಟಿ - [[ಅಂಕಲಗಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಹಿಡಕಲ್ - ಹೊಸೂರು - ಚಿಕ್ಕಲಗೂಡು
|[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]
|೪೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 2
|ಎಕ್ಕುಂಬಿ ಹಾವೇರಿ - ಮೈಲಾರ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಿಗಿ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]], ಹಾವೇರಿ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ದಾವಣಗೆರೆ]]
|೨೩೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 3
|[[ಹನೂರು]] - [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] - [[ಸಾತನೂರು]] - [[ರಾಮನಗರ]] - [[ಮಾಗಡಿ]] - [[ಸೋಲೂರು]] - [[ದಾಬಸ್‌ಪೇಟೆ]] - [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - [[ಮಧುಗಿರಿ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - [[ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ]]
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಾಮರಾಜನಗರ]][[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]] [[ತುಮಕೂರು]],
|೨೪೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 4
|ಕಮಲಾನಗರ - ಹಳಬುರ್ಗ - ಬೀದರ್ - ಗುನಳ್ಳಿ
|[[ಬೀದರ್]]
|೬೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 5
|ಬಂಗಾರಪೇಟೆ - ಕೋಲಾರ - ಚಿಂತಾಮಣಿ - ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ 
|[[ಕೋಲಾರ]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ. 6
|[[ಕಾರವಾರ]] - [[ಕೈಗಾ]] - [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] - ಮುಂಡಗೋಡು - ಬಂಕಾಪುರ - ಸವಣೂರು - ಗದಗ - ಗಜೇಂದ್ರಘಡ - ಹನುಮಸಾಗರ - [[ಇಳಕಲ್ಲು]]
|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಹಾವೇರಿ, [[ಗದಗ]], [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]
|೩೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 7
|[[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]] - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] - ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ - [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] - [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
|[[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಾಸನ]]
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ. 8
|[[ಹಿರೀಸಾವೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ - [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - [[ಶನಿವಾರಸಂತೆ]] - ಚೆಂಗದಹಳ್ಳಿ - ವನಗುರು - ಕುಂದಳ್ಳಿ - ಸಂತಳ್ಳಿ - ತಲತಾರಶೆಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ - ತಕೆರೆ - ಬೆಳಿಗೆರೆ - ಕುಂಬೂರು - ಶುಂಠಿಕೊಪ್ಪ - ಚಟ್ಟಳ್ಳಿ
| ಹಾಸನ
|೧೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 9
|[[ಯಲಹಂಕಾ]] - [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಗೌರೀಬಿದನೂರು]] - ಕುಡುಮಲಕುಂಟೆ
|[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]],[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೭೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 10
|ಸರಸಾಂಬ - ಆಳಂದ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಸೇಡಂ - ರಿಬ್ಬೋನಪಲ್ಲಿ
|[[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]]
|೧೪೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 11
|ಹುಳಸೂರು - ಬಾಲಕುಂಡ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಮುಡುಬಿ - ಮಹಾಗಾಂವ್
|ಬೀದರ್
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 12
|ಬಿಜಾಪುರ - [[ಅಥಣಿ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ಸಂಕೇಶ್ವರ]]
|ಬಿಜಾಪುರ
|೧೭೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 13
|ದೇವಸಗೂರು - ರಾಯಚೂರು - ಕಟಗೋಡು
|[[ರಾಯಚೂರು]]
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 14
|[[ರಾಮದುರ್ಗ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]] - [[ಹುನಗುಂದ]] -[[ಕರಡಿ]]- ಮುದಗಲ್ - [[ಮಸ್ಕಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಪೋತನಾಲ್ - ಚಿಕ್ಕಲಪರ್ವಿ - [[ಮಾನ್ವಿ]]
|ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು
|೨೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 15
|ವಾನಮಾರಪಲ್ಲಿ - ಔರಾದ್ - ಸಂತಪುರ - ಬೀದರ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - ಸೇಡಂ - ಯಾದಗಿರಿ - ಹತ್ತಿಗುದೂರು - ದೇವದುರ್ಗ - ರಾಯಚೂರು
|ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, [[ಯಾದಗಿರಿ]], ರಾಯಚೂರು
|೨೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 16
|ಸಿಂಧಗಿ - ಷಹಾಪುರ - ಖಾನಾಪುರ - ಯಾದಗಿರಿ - ಗುರ್ಮತ್ಕಲ್ - ಕೋಡಂಗಲ್
|ಯಾದಗಿರಿ
|೧೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 17
|ಬೆಂಗಳೂರು - ರಾಮನಗರ - ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ - ಮದ್ದೂರು - ಮಂಡ್ಯ - ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - ಮೈಸೂರು
|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಮೈಸೂರು]]
|೧೪೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 18
|[[ಮುಧೋಳ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]
|ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೧೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 19
|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - [[ನಾಗಮಂಗಲ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - ಬಳ್ಳಾರಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ - ಸಿಂಧನೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಸುರಪುರ - ಷಹಾಪುರ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಜೇವರ್ಗಿ
|ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೬೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 20
|ರಾಯಚೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಹನಗೊಂದ - ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಲೋಕಾಪುರ - ಯರಘಟ್ಟಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬಾಚಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 21
|[[ಹಳೇಬೀಡು]] - ಹಾಸನ - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - ಪೆರಿಯಾಪಟ್ಟಣ - ಆನೆಚುಕೂರು
|[[ಹಾಸನ]]
|೧೨೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 22
|ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಅಫ಼್ಜಲ್‍ಪುರ - ಹೊಸೂರು
| ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 23
|ಖಲ್ಮಲ್ - ಮಾನ್ವಿ - ಸಿಂಧನೂರು - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಗಿಣಿಗೆರೆ - [[ಕೊಪ್ಪಳ]] - [[ಮುಂಡರಗಿ]] - [[ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ]] - ಗುಡಿಗೆರೆ - [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ್]]
| ಕೊಪ್ಪಳ
|೩೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 24
|[[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ವಿ.ವಿ. ಪುರ - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - ಧರ್ಮಾಪುರ
| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]
|೧೩೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 25
|ಹೊಸಪೇಟೆ - ಮಾರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - [[ಹರಿಹರ]] - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
|ಬಳ್ಳಾರಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೮೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 26
|ಹಳಗೇರಿ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಆಯನೂರು - ಅರಸಲು - ಹೊಸನಗರ - ಹುಲೀಕಲ್
|ದಾವಣಗೆರೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 27
|[[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]] - [[ಮಡಿಕೇರಿ]] - [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] - [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] - [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] - ವಸ್ತರೆ - ಜಯಪುರ - [[ಶೃಂಗೇರಿ]] - ಬೇಗಾರು - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೈಂದೂರು
|[[ಕೊಡಗು]], ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೩೭೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 28
|ಸೂಪ - ಹಳಿಯಾಲ - ಧಾರವಾಡ - ಹೆಬ್ಬಸೂರು - ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
|ಧಾರವಾಡ
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 29
|ಮುದಗಲ್ - ತಾವರೆಗೆರೆ - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಕುಡತಿನಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ
|೧೧೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 30
|[[ಸಿಂಧನೂರು]] - [[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - ರೋಣಾ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - ಬೇಕವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಹೆಮ್ಮಡಗ
|ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೩೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.31
|[[ಜತ್ತ]] - ಅನಂತಪುರ - ಅಥಣಿ - ಗುರ್ಲಾಪುರ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನೇಸರ್ಗಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ಚಿಕ್ಕಬಾಗೇವಾಡಿ - ಹಿರೇಬಾಗೇವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಜಂಬೋಟಿ
|ಸಂಗ್ಲಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಬೆಳಗಾವಿ
|೨೪೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.32
|ಉಮರ್ಗ - ಆಲಂದ - ಮಹಾಗಾಂವ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - [[ಸೂಲೇಪೇಟ್]]
|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೧೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.33
|[[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - ತುಮಕೂರು - ಕುಣಿಗಲ್ - ಮದ್ದೂರು - [[ಮಳವಳ್ಳಿ]] - ಮೈಸೂರು - ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ - ಬಾವಲಿ
|ತುಮಕೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು
|೨೭೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.34
|ಔರಾದ್ - ಬಾಲ್ಕಿ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಆಲಂದ - ಅಫ್ಜಲ್‍ಪುರ - ಇಂಡಿ - ಬಿಜಾಪುರ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಮುಧೋಳ - ಲೋಕಪುರ - ರಾಮದುರ್ಗ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಧಾರವಾಡ - ರಾಮನಗರ - ಸೂಪ (ಜೊಯಿಡಾ) - ಅನಸಿ - ಸದಾಶಿವಘಡ
|ಬಿಜಾಪುರ
|೬೬೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.35
|[[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] - [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] - [[ಕಾಡುಗೋಡಿ]] - [[ಆನೇಕಲ್]]
|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
|೮೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.36
|ಕೊಪ್ಪಳ - ಬೇವೂರು - ಕುಷ್ಟಗಿ - ಕ್ಯಾದಿಗುಪ್ಪೆ
|ಕೊಪ್ಪಳ
|೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.37
|[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] - [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] - [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಉಡುಪಿ]]
|
|೧೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.38
|[[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] - ಹಾಸನೂರು ಘಾಟ್
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ]], ಈರೋಡು ([[ತಮಿಳು ನಾಡು]])
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.39
|ಬೆಂಗಳೂರು - ಹೆಸರಘಟ್ಟ
|
|೧೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.40
|ಮೈಲಾರ - ಹಡಗಲಿ - ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಗಿ - ತೋರಣಗಲ್ಲು
|ಬಳ್ಳಾರಿ
|೧೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.41
|ಶಿರಡಾನ್ - ಜ಼ಲ್ಕಿ - ಇಂಡಿ - [[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]] - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು
|
|೧೯೭
|-
|ರಾ.ಹೆ.42
|[[ಅಂಕೋಲಾ]] - ಮುನೀರಾಬಾದ್ - ಜೋಳದರಾಶಿ
|
|೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.43
|ತಿಕೋಟಾ - ಕಣಮಡಿ
|
|೨೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.44
|[[ಸಂಕೇಶ್ವರ]] - ಹುಕ್ಕೇರಿ - ಘಟಪ್ರಭ - ಗೋಕಾಕ - ಲೋಕಾಪುರ - ಕೆರಕಲಮಟ್ಟಿ - ಅಗಸನಕೊಪ್ಪ - ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ - ಕಾಮಟಗಿ - ಗೂಳೂರು - ಸಂಗಮ
|
|೧೯೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.45
|ಅರಭಾವಿ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನರಗುಂದ - ಶಾಲವಾಡಿ - ಶಿರಹಟ್ಟಿ - ಮಂದರಗಿ - ಹಡಗಲಿ - ಇಟಗಿ - ಉಜ್ಜನಿ - ಜಗಲೂರು - ಚಳ್ಳಕೆರೆ
|
|೩೧೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.46
|ಮುಂದಗೋಡು - ಕಾಲಘಟಗಿ - ಹಳಿಯಾಲ - [[ದಾಂಡೇಲಿ]] - ಅಣಸಿ
|
|೧೩೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.47
|[[ಮಂಡ್ಯ]] - [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - [[ತಿಪಟೂರು]] - [[ಹುಳಿಯಾರ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ಹೊಳಲಕೆರೆ - ಅಣಗೋಡು - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಹಡಗಲಿ
|
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.48
|[[ಕುಮಟ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಸೊರಬ - [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] - ಹೊನ್ನಾಲಿ - ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ - [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - ಕಾಡಮಡಗಿ
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.49
|ಸಂಡೂರು - [[ಹೊಸಪೇಟೆ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ
|
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.50
|[[ಭಟ್ಕಳ]] - [[ಜೋಗ]] - ಮಾವಿನಗುಂಡಿ - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ - ಸೊರಬ
|
|೧೨೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.51
|[[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಷಹಾಬಾದ್ - ರವೂರು - ವಾಡಿ - ಯಾದಗಿರಿ - [[ರಾಯಚೂರು]]
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.52
|[[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ನಗರ - ಬಲಬೆರೆ - ಹೊಸನಗಾಡಿ - ಕೋಣಿಬಸೂರು - [[ಕುಂದಾಪುರ]]
|
|೮೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.53
|ಕಾಗವಾಡ - ಶೇಡಬಾಳ - ಕುಡಚಿ - ತೇರದಾಳ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಕಥಾರಕಿ - ಕಾಳಧಗಿ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.54
|ಜಂಬೂಟಿ - ಪೀರನವಾಡಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೂದಿಹಾಳ - ಅಕ್ಕತಂಗೇರಹಾಳು - ಕೊಲಾವಿ - ಮಮ್ಧಾಪುರ - ಧವಳೇಶ್ವರ - ಮಹಾಲಿಂಗಪುರ - ರಬಕವಿ
|
|೧೩೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.55
|ಯರ್ರಗಟ್ಟಿ - ಯಾದವಾಡ - ಮುಧೋಳ - ಮಂತೂರು - ಅಮಲಜ಼ರಿ - ಚಿಕ್ಕಗಳಗಲಿ - ಬಬಲೇಶ್ವರ
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.56
|ಬೇಡಿ - [[ಕಿತ್ತೂರು]] - ಗೊಬ್ಬರಗುಪ್ಪಿ - ಅಲಗವಾಡಿ - ನವಲಗುಂದ - ಶೆಲವಾಡಿ - ಬೆಲವಂಕಿ
|
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.57
|[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - ರೋಣ - ಹುಯಲಗೋಳ - [[ಗದಗ]] - ಸಿರಹಟ್ಟಿ - ಗುಟ್ಟಾಳು - [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]] - ಮಸೂರು - ಶಿಕಾರಿಪುರ - [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] - ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ - [[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] - [[ಬೇಲೂರು]] - [[ಹಾಸನ]] - ಹೊಳೇನರಸಿಪುರ - ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ - ಬೆಳಿಕೆರೆ - [[ನಂಜನಗೂಡು]] - ಯಳಂದೂರು - [[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಬೆಟ್ಟ]] 
|
|೬೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.58
|ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೇಲೂರು - [[ಹಳೆಬೀಡು]] - [[ಜಾವಗಲ್]] - [[ಬಾಣಾವಾರ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - ಶಿರಾ - [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] - [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]] - ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ - ಮುಳಬಾಗಿಲು - ವೆಂಕಟಗಿರಿಕೋಟೆ (ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೮ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೩೪ ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.59
|[[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]]
|
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.60
|ಹುನಗೊಂದ- ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ- ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಕೆಂಬಾವಿ - ಸುರಪುರ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.61
|ಮಂಗೋಲಿ - ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ - ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಸಿರಿವಾರ - ನೀರ್ಮಾನ್ವಿ - ಬೈಲುಮರ್ಚದ - ರಜೋಲಿಭಂಡ - ಬಿಚ್ಚಳ
|
|೨೨೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.62
|[[ಹಾವೇರಿ]] - ಲಿಂಗಾಪುರ - ಚಿಕ್ಕೇರೂರು - ಹಿರೇಕೇರೂರು - ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ - [[ಸಾಗರ]]
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.63
|ರಾರವಿ - ಶಿರಗುಪ್ಪ - ದೇಸನೂರು - ಗೋರೆಬಾಳ - ಕರಟಗಿ - ಕನಕಗಿರಿ - ಯಲಬುರ್ಗ - ಸಂಕಳೂರು - ಸೂಡಿ - ರಾಜೂರು - ಬೇಲೂರು
|
|೧೬೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.64
|[[ಕಡೂರು]] - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ - ಬಂಟ್ವಾಳ - ಕಲ್ಲಡ್ಕ - ಕಾನಘಡ
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.65
|[[ಮಲ್ಪೆ]] - [[ಉಡುಪಿ]] - ಹೆಬ್ರಿ - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೇಗೂರು - ಕೊಪ್ಪ - ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ - ಸೂಲಗೇರಿ - [[ಭದ್ರಾವತಿ]] - ಚನ್ನಗಿರಿ - ಶಾಂತಿಸಾಗರ - [[ದಾವಣಗೆರೆ]] - ಜಗಲೂರು - ಮಸ್ತೂರು - ಬಿ.ಜಿ.ಕೆರೆ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|೩೪೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.66
|ಗಂಗಮೂಲ - ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ - ಕಳಸ - ಮಾಗುಂದಿ - ಕೋಟಿಗೆಹೆರಾ
|೯೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.67
|ಮಂಗಳೂರು - ಬಜ್ಪೆ - ಕಟೀಲು - ಬೆಳ್ಮನೆ - ಕಾಪು - ಶಿವರ (ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ರ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಮಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು) - ಅತ್ರಡಿ
|೭೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.68
|ತುಮಕೂರು - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಹೊನ್ನಾವರ
|೧೩೪
|-
|KA SH 69
|Kumta - Sirsi - Mundagodu - Thadas 
|139
|-
|KA SH 70
|Belthangadi - Moodabidri - Mulki
|57
|-
|KA SH 71
|Tiptur  - Dudda (additional length of 8&amp;nbsp;km from Dairy Circle to Devarayapatna) (NH-48 in Hassan town limits) - 
Hassan
|57
|-
|KA SH 71
|Dairy Circle - Busthenahalli(NH-48 in Hassan town limits) 
|2
|-
|KA SH 72
|Nippani  - Nanadhi - Examba - Ugar - Mangasuli - Athani - Inapura- Kothalagi
|135
|-
|KA SH 73
|Mangasuli- Ugar - Kudachi - Raibag - Kabbur - Belladabagewadi - Ghataprabha - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] -Gudichinamalki - Paschapur - Akkathengarahal - Nesargi - Desanur - Suthaghatti - Matthikoppa - Sampagaon - Neginahal - Nayanagar - Belawadi - Budaraghatti - Thadakoda - Mammighatti - Dharwad - Hubli - Kundagol (including Old NH 4 between Dharwad) - Hubli - Laxmeshwar  
|300
|-
|KA SH 74
|Nelamangala  - Doddaballapur- Chikkaballapur
|63
|-
|KA SH 75
|Balki  - Humnabad - Kabirwadi - Chitaguppa - Inapur- Chincholi
|81
|-
|KA SH 76
|Birur Sammasagi  - Sivani - Channagiri - Santhebennur - Davangere - Harihara - Koda - 

Thilavalli- Ajjampura
|212
|-
|KA SH 77
|Sirsi - Soraba - Masur -  Sagara -  Purappemane  - Bettamallppa - Hosnagar 
|111
|-
|KA SH 78
|Shettihalli  - Dhaddi - Hatharagi - Hukkeri - Chikodi - Examba - Sadalga- Borangaon- 

Ichalakaranji
|88
|-
|KA SH 79
|Srirangapatna  - Sosale - T Narsipura - Madapura - Kollegal - Ramapura - Kowdalli - Hanur - Palar- Malemahadeshwarabetta
|149
|-
|KA SH 80
|Nanjangud  - Chamarajanagar - Kyathadevara Gudi- Biligiriranganabetta 
|86
|-
|KA SH 81
|Yelandur - Honganur - Chamarajanagar - Terakanambi- Gundlupet 
|55
|-
|KA SH 82
|Hoskote - Chintamani- Gownipalli 
|88
|-
|KA SH 83
|Manuli  - Kadakola - Gudachi - Salahalli - Konnur - Sirola - Holealur - Ron - Abbigere- Kotamachagi 
|121
|-
|KA SH 84
|Sira - Gubbi - Chandrashekarapura, Tumkur Kallur - Yadayur - Amruthur - Mandya - Kirugaval - Hosavatti - T Narsipura- Nanjangud
|229
|-
|KA SH 84
|NH-212 - Varuna Hoskote Suththur -SH-84  
|17
|-
|KA SH 84
|Kupparavalli on SH-84 - Suththur 
|4
|-
|KA SH 85
|Bangalore - Magadi - Huliyurdurga - Kowdle - Nagamangala - KR Pet - Saligrama - Ramanathapura - Somwarpet - Vanagur - Subramanya(Saligrama Bypass length - 250&amp;nbsp;km) - Jalsoor 
|329
|-
|KA SH 86
|Ramanathapura - Bachhehalli - Kattemalalavadi - Hunsur - HD Kote - Saragur - Begur - Madapatna- Terakanambi
|154
|-
|KA SH 87
|Bangalore - Bannerghatta- Anekal
|49
|-
|KA SH 88
|Mysore - Hunsur - Periyapatna - Bylakuppe - Kushalanagar - Madikeri - Sulya - Puttur- Bhantwal
|220
|-
|KA SH 89
|Madakeri  - Siddapura - Ghattathala - Chennyanakote - Athur -l Gonikoppal- Kutta
|98
|-
|KA SH 90
|Hunsur  - Virajpet - Napoklu - Nalkanadu - Bhagamandala- Talakaveri 
|113
|-
|KA SH 91
|Konanur{{Disambiguation needed|date=March 2017}} - Ramanathapura - Kushalanagar - Siddapura - Virajpet- Makutta 
|90
|-
|KA SH 92
|Kanakapura - Sangam - kowdalli
|30
|-
|KA SH 93
|Khanapura - Haliyal - Yellapura - Sirsi - Siddapura - Talaguppa
|196
|-
|KA SH 94
|Bagepalli  - Gudibande - Thondebhavi - Mavathur - Kolala - Uradigere - Kyathasandra - Neralapura - Kudur - Magadi - Jalamangala - Ramanagar - Channapatna- Halaguru - Mutthathi - Chikkalluru - Hanuru
|232
|-
|KA SH 95
|Hoskote  - Malur - Tekal - Bangarpet - Budhigere- Venkatagirikote 
|84
|-
|KA SH 96
|Devanahalli  - Vijayapura - Vemgal - Kolar - Ghattakamadanahalli - KGF- Kempapura
|68
|-
|KA SH 97
|Sankeshwar  - Kowthalli - Nippani - Badkihal - Shamanewadi - Sadalga
|47
|-
|KA SH 98
|Bhatnagoor - Barawada - Mangura - Karagad- Boragaonwadi
|43
|-
|KA SH 99
|Kothapalli  - Gownipalli - Rajepalli - Srinivasapura - Kolar - Tekal- Masti
|103
|-
|KA SH 100
|Subramanya  - Puttur - Parladaka - Ukkada- Manjeswar Road
|89
|-
|KA SH 101
|Surthakal - Bajpe - Gurupura - Bhantwal - Panemangalore - Vittal - Kabaka
|124
|-
|KA SH 102
|Huliyar Keralapura - Arasikere - Haranahalli - Shanthigrama - Hariharapura - Jakkanahalli of Holenarsipura - Jayachamarajapura
|-
|KA SH 103
|Gokak - SH-31 to Muragodu - Karimani - Sogal-kshetra - Munnoli - Malaprabha - Goravanakolla - Saundatti
|67
|-
|KA SH 104
|Bangalore - Kadugondahalli - Nagavara - Thanisandra - Bellahalli - Kannur - Bagalur - Arisinakunte - Devanahalli - Malligenahalli - Karahalli - Nandi  
|50
|-
|KA SH 105
|Humnabad - Bidar
|47
|-
|KA SH 106
|Horanadu - Balur H andpost - Kalasa
|42
|-
|KA SH 107
|Jannapura - Vanagur -Huradi Hanabal Anemahal Skaleshpura Byakarahalli Heththur 
|56
|-
|KA SH 108
|Holenarsipura - KR Nagar - Hallimysore Saligrama Chunchanakatte Kesthur Koppalu Gate Srirampura Hebbalu 
|45
|-
|KA SH 109
|Yarane Junction - Holenarsipura - Bikanahalli Channiganahalli Ankapura Karle Hanumanahalli Paduvalahippe 
|35
|-
|KA SH 110
|Belur - Kodlipet - Bichodu Vatehole Kamathikodigi Byrapura Kundur K Hosakote Mgalu 
|-
|KA SH 111
|ತಿಪಟೂರು - ತುರುವೇಕೆರೆ - ಯಡಿಯೂರು - ಅಮೃತೂರು - ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ - ಮಾಕಳಿ - ರಾಮನಗರ - ಕನಕಪುರ - ಹುಣಸನಹಳ್ಳಿ - ಧರ್ಮಪುರಿ (ತಮಿಳುನಾಡು)
|[[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ| ತುಮಕೂರು]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]],
|2೦೦
|-
|KA SH 112
|Belur - Somvarpet 
|63
|-
|KA SH 112A
|SH-8 - SH-57 - CR Patna Narsipura Kodlipet 
|22
|-
|KA SH 113
|Uppinangadi on NH-48 - SH-37 (Bisley Ghat Road - MDR) - Bajaththur Alankaru Balya Kadaba 
|33
|-
|KA SH 114
|Gundya on NH-48 - Kalkunda on SH-37 - Shiribagilu Kombharu Bilinele 
|16
|-
|KA SH 115
|Kudligere - Kammaraghattta	
|38
|-
|KA SH 116
|Tumkur Honnavar road (SH-68) - Birur Sammasagi road (SH-76) - Bhadravathi Shivani road 
|34
|-
|KA SH 117
|Ilawala - KR Nagara KA SH-117 
|22
|-
|KA SH 118
|Guruvayanakere - Uppinangadi KA SH-118
|20
|-
|KA SH 119
|Ilawala - Nagarakatte - KR Nagara KA SH-119 
|7
|-
|KA SH 120
|Hampapura - Saligrama KA SH-120
|17
|-
|KA SH 121
|BT Road - Kodlihalli Road KA SH-121
|17
|-
|KA SH 122
|MaharaKA SHtra Border - Handaraki KA SH-122
|183.60
|-
|KA SH 123
|AP Border - Hulsur KA SH-123
|69.95
|-
|KA SH 124
|Kharked - Bilagi KA SH-124
|294.07
|-
|KA SH 125
|Firozbad Cross - Kamlapur KA SH-125
|105.55
|-
|KA SH 126
|AP Border - Bosga KA SH-126
|163.97
|-
|KA SH 127
|KA SH 10 - A P Border KA SH-127
|174.95
|-
|KA SH 128
|KA SH 61 - Bellary KA SH-128
|231
|-
|KA SH 129
|Chikkahesarur - Mundaragi KA SH-129
|166.87
|-
|KA SH 130
|Yalburga - Munirabad KA SH-130
|122.80
|-
|KA SH 131
|Hampi - Hagaribommanahalli KA SH-131
|208.30
|-
|KA SH 132
|Kampli - Kurugodu - Kudatini - Haraginadoni - Bellary - Moka - Andhra Border KA SH-132
|100.00
|-
|KA SH 133
|Surebana - Kudalasangama KA SH-133
|108.90
|-
|KA SH 134
| Badami - [[Gokak karnataka|Gokak]] - Gokak Falls - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] - Hidkal Dam - Hattargi - NH 4
|120.00
|-
|KA SH 135
|Banashankari - Almatti Dam KA SH-135
|71.20
|-
|KA SH 136
|Gajendragad - Soraba KA SH-136
|285.62
|-
|KA SH 137
|Navalagund - Mugavalli KA SH-137
|140.81
|-
|KA SH 138
|Nagaragali - Katakola KA SH-138
|112.58
|-
|KA SH 139
|Yaragatti - Mudhola KA SH-139
|77.68
|-
|KA SH 140
|Alnavar - Betageri KA SH-140
|84.85
|-
|KA SH 141
|Maharashtra Border - Sutagatti - Joining NH 4 KA SH-141
|45.80
|-
|KA SH 142
|Kumta - Kurlikoppa KA SH-142
|49.89
|-
|KA SH 143
|Gokarna - Devanahalli KA SH-143
|82.00
|-
|KA SH 144
|Honnavar - Menasi KA SH-144
|60.28
|-
|KA SH 145
|Songimane - Unchalli Falls KA SH-145
|71.66
|-
|KA SH 146
|Ulavi – Goa KA SH-146
|63.20
|}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502055107/http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh |date=2012-05-02 }}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>mdf987q39su7zuuicaxdqk8p4in9a0f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428295</id>
      <parentid>1428294</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T08:55:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prasadchandu</username>
        <id>56721</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ */</comment>
      <origin>1428295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29011" sha1="kacx68fczsmlt5cuzo3l57zxwoqgvv8" xml:space="preserve">ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]]

== ಪರಿಚಯ ==
[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವು ಸುಮಾರು ೨೮,೩೧೧ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಹೊಂದಿದೆ.{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=March 2012}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 6572 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೧೪ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ 19578 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.

== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! style=&quot;width:6em;&quot; |ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ
! style=&quot;width:70em;&quot; |ಮಾರ್ಗ
! style=&quot;width:20em;&quot; |ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
! style=&quot;width:5em;&quot; |ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.)
|-
|ರಾ.ಹೆ. 1
|ಪಡುಬಿದ್ರಿ - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಆಗುಂಬೆ]] - [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ಆನಂದಪುರ - ಹಾನಗಲ್ - ತಾಡಸ್ - ಕಲಘಟಗಿ - ಧಾರವಾಡ - ಉಪ್ಪಿನಬೆಟಗೇರಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ವಣ್ಣೂರು - ಹೊಸಕಟ್ಟಿ - [[ಅಂಕಲಗಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಹಿಡಕಲ್ - ಹೊಸೂರು - ಚಿಕ್ಕಲಗೂಡು
|[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]
|೪೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 2
|ಎಕ್ಕುಂಬಿ ಹಾವೇರಿ - ಮೈಲಾರ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಿಗಿ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]], ಹಾವೇರಿ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ದಾವಣಗೆರೆ]]
|೨೩೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 3
|[[ಹನೂರು]] - [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] - [[ಸಾತನೂರು]] - [[ರಾಮನಗರ]] - [[ಮಾಗಡಿ]] - [[ಸೋಲೂರು]] - [[ದಾಬಸ್‌ಪೇಟೆ]] - [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - [[ಮಧುಗಿರಿ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - [[ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ]]
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಾಮರಾಜನಗರ]][[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]] [[ತುಮಕೂರು]],
|೨೪೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 4
|ಕಮಲಾನಗರ - ಹಳಬುರ್ಗ - ಬೀದರ್ - ಗುನಳ್ಳಿ
|[[ಬೀದರ್]]
|೬೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 5
|ಬಂಗಾರಪೇಟೆ - ಕೋಲಾರ - ಚಿಂತಾಮಣಿ - ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ 
|[[ಕೋಲಾರ]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ. 6
|[[ಕಾರವಾರ]] - [[ಕೈಗಾ]] - [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] - ಮುಂಡಗೋಡು - ಬಂಕಾಪುರ - ಸವಣೂರು - ಗದಗ - ಗಜೇಂದ್ರಘಡ - ಹನುಮಸಾಗರ - [[ಇಳಕಲ್ಲು]]
|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಹಾವೇರಿ, [[ಗದಗ]], [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]
|೩೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 7
|[[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]] - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] - ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ - [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] - [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
|[[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಾಸನ]]
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ. 8
|[[ಹಿರೀಸಾವೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ - [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - [[ಶನಿವಾರಸಂತೆ]] - ಚೆಂಗದಹಳ್ಳಿ - ವನಗುರು - ಕುಂದಳ್ಳಿ - ಸಂತಳ್ಳಿ - ತಲತಾರಶೆಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ - ತಕೆರೆ - ಬೆಳಿಗೆರೆ - ಕುಂಬೂರು - ಶುಂಠಿಕೊಪ್ಪ - ಚಟ್ಟಳ್ಳಿ
| ಹಾಸನ
|೧೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 9
|[[ಯಲಹಂಕಾ]] - [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಗೌರೀಬಿದನೂರು]] - ಕುಡುಮಲಕುಂಟೆ
|[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]],[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೭೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 10
|ಸರಸಾಂಬ - ಆಳಂದ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಸೇಡಂ - ರಿಬ್ಬೋನಪಲ್ಲಿ
|[[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]]
|೧೪೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 11
|ಹುಳಸೂರು - ಬಾಲಕುಂಡ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಮುಡುಬಿ - ಮಹಾಗಾಂವ್
|ಬೀದರ್
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 12
|ಬಿಜಾಪುರ - [[ಅಥಣಿ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ಸಂಕೇಶ್ವರ]]
|ಬಿಜಾಪುರ
|೧೭೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 13
|ದೇವಸಗೂರು - ರಾಯಚೂರು - ಕಟಗೋಡು
|[[ರಾಯಚೂರು]]
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 14
|[[ರಾಮದುರ್ಗ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]] - [[ಹುನಗುಂದ]] -[[ಕರಡಿ]]- ಮುದಗಲ್ - [[ಮಸ್ಕಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಪೋತನಾಲ್ - ಚಿಕ್ಕಲಪರ್ವಿ - [[ಮಾನ್ವಿ]]
|ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು
|೨೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 15
|ವಾನಮಾರಪಲ್ಲಿ - ಔರಾದ್ - ಸಂತಪುರ - ಬೀದರ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - ಸೇಡಂ - ಯಾದಗಿರಿ - ಹತ್ತಿಗುದೂರು - ದೇವದುರ್ಗ - ರಾಯಚೂರು
|ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, [[ಯಾದಗಿರಿ]], ರಾಯಚೂರು
|೨೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 16
|ಸಿಂಧಗಿ - ಷಹಾಪುರ - ಖಾನಾಪುರ - ಯಾದಗಿರಿ - ಗುರ್ಮತ್ಕಲ್ - ಕೋಡಂಗಲ್
|ಯಾದಗಿರಿ
|೧೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 17
|ಬೆಂಗಳೂರು - ರಾಮನಗರ - ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ - ಮದ್ದೂರು - ಮಂಡ್ಯ - ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - ಮೈಸೂರು
|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಮೈಸೂರು]]
|೧೪೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 18
|[[ಮುಧೋಳ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]
|ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೧೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 19
|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - [[ನಾಗಮಂಗಲ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - ಬಳ್ಳಾರಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ - ಸಿಂಧನೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಸುರಪುರ - ಷಹಾಪುರ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಜೇವರ್ಗಿ
|ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೬೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 20
|ರಾಯಚೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಹನಗೊಂದ - ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಲೋಕಾಪುರ - ಯರಘಟ್ಟಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬಾಚಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 21
|[[ಹಳೇಬೀಡು]] - ಹಾಸನ - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - ಪೆರಿಯಾಪಟ್ಟಣ - ಆನೆಚುಕೂರು
|[[ಹಾಸನ]]
|೧೨೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 22
|ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಅಫ಼್ಜಲ್‍ಪುರ - ಹೊಸೂರು
| ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 23
|ಖಲ್ಮಲ್ - ಮಾನ್ವಿ - ಸಿಂಧನೂರು - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಗಿಣಿಗೆರೆ - [[ಕೊಪ್ಪಳ]] - [[ಮುಂಡರಗಿ]] - [[ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ]] - ಗುಡಿಗೆರೆ - [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ್]]
| ಕೊಪ್ಪಳ
|೩೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 24
|[[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ವಿ.ವಿ. ಪುರ - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - ಧರ್ಮಾಪುರ
| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]
|೧೩೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 25
|ಹೊಸಪೇಟೆ - ಮಾರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - [[ಹರಿಹರ]] - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
|ಬಳ್ಳಾರಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೮೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 26
|ಹಳಗೇರಿ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಆಯನೂರು - ಅರಸಲು - ಹೊಸನಗರ - ಹುಲೀಕಲ್
|ದಾವಣಗೆರೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 27
|[[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]] - [[ಮಡಿಕೇರಿ]] - [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] - [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] - [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] - ವಸ್ತರೆ - ಜಯಪುರ - [[ಶೃಂಗೇರಿ]] - ಬೇಗಾರು - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೈಂದೂರು
|[[ಕೊಡಗು]], ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೩೭೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 28
|ಸೂಪ - ಹಳಿಯಾಲ - ಧಾರವಾಡ - ಹೆಬ್ಬಸೂರು - ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
|ಧಾರವಾಡ
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 29
|ಮುದಗಲ್ - ತಾವರೆಗೆರೆ - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಕುಡತಿನಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ
|೧೧೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 30
|[[ಸಿಂಧನೂರು]] - [[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - ರೋಣಾ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - ಬೇಕವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಹೆಮ್ಮಡಗ
|ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೩೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.31
|[[ಜತ್ತ]] - ಅನಂತಪುರ - ಅಥಣಿ - ಗುರ್ಲಾಪುರ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನೇಸರ್ಗಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ಚಿಕ್ಕಬಾಗೇವಾಡಿ - ಹಿರೇಬಾಗೇವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಜಂಬೋಟಿ
|ಸಂಗ್ಲಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಬೆಳಗಾವಿ
|೨೪೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.32
|ಉಮರ್ಗ - ಆಲಂದ - ಮಹಾಗಾಂವ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - [[ಸೂಲೇಪೇಟ್]]
|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೧೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.33
|[[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - ತುಮಕೂರು - ಕುಣಿಗಲ್ - ಮದ್ದೂರು - [[ಮಳವಳ್ಳಿ]] - ಮೈಸೂರು - ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ - ಬಾವಲಿ
|ತುಮಕೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು
|೨೭೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.34
|ಔರಾದ್ - ಬಾಲ್ಕಿ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಆಲಂದ - ಅಫ್ಜಲ್‍ಪುರ - ಇಂಡಿ - ಬಿಜಾಪುರ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಮುಧೋಳ - ಲೋಕಪುರ - ರಾಮದುರ್ಗ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಧಾರವಾಡ - ರಾಮನಗರ - ಸೂಪ (ಜೊಯಿಡಾ) - ಅನಸಿ - ಸದಾಶಿವಘಡ
|ಬಿಜಾಪುರ
|೬೬೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.35
|[[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] - [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] - [[ಕಾಡುಗೋಡಿ]] - [[ಆನೇಕಲ್]]
|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
|೮೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.36
|ಕೊಪ್ಪಳ - ಬೇವೂರು - ಕುಷ್ಟಗಿ - ಕ್ಯಾದಿಗುಪ್ಪೆ
|ಕೊಪ್ಪಳ
|೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.37
|[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] - [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] - [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಉಡುಪಿ]]
|
|೧೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.38
|[[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] - ಹಾಸನೂರು ಘಾಟ್
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ]], ಈರೋಡು ([[ತಮಿಳು ನಾಡು]])
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.39
|ಬೆಂಗಳೂರು - ಹೆಸರಘಟ್ಟ
|
|೧೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.40
|ಮೈಲಾರ - ಹಡಗಲಿ - ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಗಿ - ತೋರಣಗಲ್ಲು
|ಬಳ್ಳಾರಿ
|೧೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.41
|ಶಿರಡಾನ್ - ಜ಼ಲ್ಕಿ - ಇಂಡಿ - [[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]] - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು
|
|೧೯೭
|-
|ರಾ.ಹೆ.42
|[[ಅಂಕೋಲಾ]] - ಮುನೀರಾಬಾದ್ - ಜೋಳದರಾಶಿ
|
|೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.43
|ತಿಕೋಟಾ - ಕಣಮಡಿ
|
|೨೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.44
|[[ಸಂಕೇಶ್ವರ]] - ಹುಕ್ಕೇರಿ - ಘಟಪ್ರಭ - ಗೋಕಾಕ - ಲೋಕಾಪುರ - ಕೆರಕಲಮಟ್ಟಿ - ಅಗಸನಕೊಪ್ಪ - ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ - ಕಾಮಟಗಿ - ಗೂಳೂರು - ಸಂಗಮ
|
|೧೯೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.45
|ಅರಭಾವಿ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನರಗುಂದ - ಶಾಲವಾಡಿ - ಶಿರಹಟ್ಟಿ - ಮಂದರಗಿ - ಹಡಗಲಿ - ಇಟಗಿ - ಉಜ್ಜನಿ - ಜಗಲೂರು - ಚಳ್ಳಕೆರೆ
|
|೩೧೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.46
|ಮುಂದಗೋಡು - ಕಾಲಘಟಗಿ - ಹಳಿಯಾಲ - [[ದಾಂಡೇಲಿ]] - ಅಣಸಿ
|
|೧೩೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.47
|[[ಮಂಡ್ಯ]] - [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - [[ತಿಪಟೂರು]] - [[ಹುಳಿಯಾರ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ಹೊಳಲಕೆರೆ - ಅಣಗೋಡು - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಹಡಗಲಿ
|
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.48
|[[ಕುಮಟ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಸೊರಬ - [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] - ಹೊನ್ನಾಲಿ - ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ - [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - ಕಾಡಮಡಗಿ
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.49
|ಸಂಡೂರು - [[ಹೊಸಪೇಟೆ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ
|
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.50
|[[ಭಟ್ಕಳ]] - [[ಜೋಗ]] - ಮಾವಿನಗುಂಡಿ - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ - ಸೊರಬ
|
|೧೨೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.51
|[[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಷಹಾಬಾದ್ - ರವೂರು - ವಾಡಿ - ಯಾದಗಿರಿ - [[ರಾಯಚೂರು]]
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.52
|[[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ನಗರ - ಬಲಬೆರೆ - ಹೊಸನಗಾಡಿ - ಕೋಣಿಬಸೂರು - [[ಕುಂದಾಪುರ]]
|
|೮೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.53
|ಕಾಗವಾಡ - ಶೇಡಬಾಳ - ಕುಡಚಿ - ತೇರದಾಳ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಕಥಾರಕಿ - ಕಾಳಧಗಿ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.54
|ಜಂಬೂಟಿ - ಪೀರನವಾಡಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೂದಿಹಾಳ - ಅಕ್ಕತಂಗೇರಹಾಳು - ಕೊಲಾವಿ - ಮಮ್ಧಾಪುರ - ಧವಳೇಶ್ವರ - ಮಹಾಲಿಂಗಪುರ - ರಬಕವಿ
|
|೧೩೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.55
|ಯರ್ರಗಟ್ಟಿ - ಯಾದವಾಡ - ಮುಧೋಳ - ಮಂತೂರು - ಅಮಲಜ಼ರಿ - ಚಿಕ್ಕಗಳಗಲಿ - ಬಬಲೇಶ್ವರ
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.56
|ಬೇಡಿ - [[ಕಿತ್ತೂರು]] - ಗೊಬ್ಬರಗುಪ್ಪಿ - ಅಲಗವಾಡಿ - ನವಲಗುಂದ - ಶೆಲವಾಡಿ - ಬೆಲವಂಕಿ
|
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.57
|[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - ರೋಣ - ಹುಯಲಗೋಳ - [[ಗದಗ]] - ಸಿರಹಟ್ಟಿ - ಗುಟ್ಟಾಳು - [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]] - ಮಸೂರು - ಶಿಕಾರಿಪುರ - [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] - ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ - [[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] - [[ಬೇಲೂರು]] - [[ಹಾಸನ]] - ಹೊಳೇನರಸಿಪುರ - ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ - ಬೆಳಿಕೆರೆ - [[ನಂಜನಗೂಡು]] - ಯಳಂದೂರು - [[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಬೆಟ್ಟ]] 
|
|೬೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.58
|ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೇಲೂರು - [[ಹಳೆಬೀಡು]] - [[ಜಾವಗಲ್]] - [[ಬಾಣಾವಾರ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - ಶಿರಾ - [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] - [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]] - ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ - ಮುಳಬಾಗಿಲು - ವೆಂಕಟಗಿರಿಕೋಟೆ (ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೮ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೩೪ ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.59
|[[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]]
|
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.60
|ಹುನಗೊಂದ- ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ- ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಕೆಂಬಾವಿ - ಸುರಪುರ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.61
|ಮಂಗೋಲಿ - ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ - ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಸಿರಿವಾರ - ನೀರ್ಮಾನ್ವಿ - ಬೈಲುಮರ್ಚದ - ರಜೋಲಿಭಂಡ - ಬಿಚ್ಚಳ
|
|೨೨೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.62
|[[ಹಾವೇರಿ]] - ಲಿಂಗಾಪುರ - ಚಿಕ್ಕೇರೂರು - ಹಿರೇಕೇರೂರು - ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ - [[ಸಾಗರ]]
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.63
|ರಾರವಿ - ಶಿರಗುಪ್ಪ - ದೇಸನೂರು - ಗೋರೆಬಾಳ - ಕರಟಗಿ - ಕನಕಗಿರಿ - ಯಲಬುರ್ಗ - ಸಂಕಳೂರು - ಸೂಡಿ - ರಾಜೂರು - ಬೇಲೂರು
|
|೧೬೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.64
|[[ಕಡೂರು]] - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ - ಬಂಟ್ವಾಳ - ಕಲ್ಲಡ್ಕ - ಕಾನಘಡ
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.65
|[[ಮಲ್ಪೆ]] - [[ಉಡುಪಿ]] - ಹೆಬ್ರಿ - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೇಗೂರು - ಕೊಪ್ಪ - ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ - ಸೂಲಗೇರಿ - [[ಭದ್ರಾವತಿ]] - ಚನ್ನಗಿರಿ - ಶಾಂತಿಸಾಗರ - [[ದಾವಣಗೆರೆ]] - ಜಗಲೂರು - ಮಸ್ತೂರು - ಬಿ.ಜಿ.ಕೆರೆ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|೩೪೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.66
|ಗಂಗಮೂಲ - ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ - ಕಳಸ - ಮಾಗುಂದಿ - ಕೋಟಿಗೆಹೆರಾ
|೯೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.67
|ಮಂಗಳೂರು - ಬಜ್ಪೆ - ಕಟೀಲು - ಬೆಳ್ಮನೆ - ಕಾಪು - ಶಿವರ (ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ರ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಮಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು) - ಅತ್ರಡಿ
|೭೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.68
|ತುಮಕೂರು - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಹೊನ್ನಾವರ
|೧೩೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.69
|Kumta - Sirsi - Mundagodu - Thadas 
|139
|-
|ರಾ.ಹೆ.70
|Belthangadi - Moodabidri - Mulki
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Tiptur  - Dudda (additional length of 8&amp;nbsp;km from Dairy Circle to Devarayapatna) (NH-48 in Hassan town limits) - 
Hassan
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Dairy Circle - Busthenahalli(NH-48 in Hassan town limits) 
|2
|-
|ರಾ.ಹೆ.72
|Nippani  - Nanadhi - Examba - Ugar - Mangasuli - Athani - Inapura- Kothalagi
|135
|-
|ರಾ.ಹೆ.73
|Mangasuli- Ugar - Kudachi - Raibag - Kabbur - Belladabagewadi - Ghataprabha - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] -Gudichinamalki - Paschapur - Akkathengarahal - Nesargi - Desanur - Suthaghatti - Matthikoppa - Sampagaon - Neginahal - Nayanagar - Belawadi - Budaraghatti - Thadakoda - Mammighatti - Dharwad - Hubli - Kundagol (including Old NH 4 between Dharwad) - Hubli - Laxmeshwar  
|300
|-
|ರಾ.ಹೆ.74
|Nelamangala  - Doddaballapur- Chikkaballapur
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.75
|Balki  - Humnabad - Kabirwadi - Chitaguppa - Inapur- Chincholi
|81
|-
|ರಾ.ಹೆ.76
|Birur Sammasagi  - Sivani - Channagiri - Santhebennur - Davangere - Harihara - Koda - 

Thilavalli- Ajjampura
|212
|-
|ರಾ.ಹೆ.77
|Sirsi - Soraba - Masur -  Sagara -  Purappemane  - Bettamallppa - Hosnagar 
|111
|-
|ರಾ.ಹೆ.78
|Shettihalli  - Dhaddi - Hatharagi - Hukkeri - Chikodi - Examba - Sadalga- Borangaon- 

Ichalakaranji
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.79
|Srirangapatna  - Sosale - T Narsipura - Madapura - Kollegal - Ramapura - Kowdalli - Hanur - Palar- Malemahadeshwarabetta
|149
|-
|ರಾ.ಹೆ.80
|Nanjangud  - Chamarajanagar - Kyathadevara Gudi- Biligiriranganabetta 
|86
|-
|ರಾ.ಹೆ.81
|Yelandur - Honganur - Chamarajanagar - Terakanambi- Gundlupet 
|55
|-
|ರಾ.ಹೆ.82
|Hoskote - Chintamani- Gownipalli 
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.83
|Manuli  - Kadakola - Gudachi - Salahalli - Konnur - Sirola - Holealur - Ron - Abbigere- Kotamachagi 
|121
|-
|ರಾ.ಹೆ.84
|Sira - Gubbi - Chandrashekarapura, Tumkur Kallur - Yadayur - Amruthur - Mandya - Kirugaval - Hosavatti - T Narsipura- Nanjangud
|229
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|NH-212 - Varuna Hoskote Suththur -SH-84  
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Kupparavalli on SH-84 - Suththur 
|4
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|Bangalore - Magadi - Huliyurdurga - Kowdle - Nagamangala - KR Pet - Saligrama - Ramanathapura - Somwarpet - Vanagur - Subramanya(Saligrama Bypass length - 250&amp;nbsp;km) - Jalsoor 
|329
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Ramanathapura - Bachhehalli - Kattemalalavadi - Hunsur - HD Kote - Saragur - Begur - Madapatna- Terakanambi
|154
|-
|ರಾ.ಹೆ.87
|Bangalore - Bannerghatta- Anekal
|49
|-
|ರಾ.ಹೆ.88
|Mysore - Hunsur - Periyapatna - Bylakuppe - Kushalanagar - Madikeri - Sulya - Puttur- Bhantwal
|220
|-
|ರಾ.ಹೆ.89
|Madakeri  - Siddapura - Ghattathala - Chennyanakote - Athur -l Gonikoppal- Kutta
|98
|-
|ರಾ.ಹೆ.90
|Hunsur  - Virajpet - Napoklu - Nalkanadu - Bhagamandala- Talakaveri 
|113
|-
|ರಾ.ಹೆ.91
|Konanur{{Disambiguation needed|date=March 2017}} - Ramanathapura - Kushalanagar - Siddapura - Virajpet- Makutta 
|90
|-
|ರಾ.ಹೆ.92
|Kanakapura - Sangam - kowdalli
|30
|-
|ರಾ.ಹೆ.93
|Khanapura - Haliyal - Yellapura - Sirsi - Siddapura - Talaguppa
|196
|-
|ರಾ.ಹೆ.94
|Bagepalli  - Gudibande - Thondebhavi - Mavathur - Kolala - Uradigere - Kyathasandra - Neralapura - Kudur - Magadi - Jalamangala - Ramanagar - Channapatna- Halaguru - Mutthathi - Chikkalluru - Hanuru
|232
|-
|ರಾ.ಹೆ.95
|Hoskote  - Malur - Tekal - Bangarpet - Budhigere- Venkatagirikote 
|84
|-
|ರಾ.ಹೆ.96
|Devanahalli  - Vijayapura - Vemgal - Kolar - Ghattakamadanahalli - KGF- Kempapura
|68
|-
|ರಾ.ಹೆ.97
|Sankeshwar  - Kowthalli - Nippani - Badkihal - Shamanewadi - Sadalga
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.98
|Bhatnagoor - Barawada - Mangura - Karagad- Boragaonwadi
|43
|-
|ರಾ.ಹೆ.99
|Kothapalli  - Gownipalli - Rajepalli - Srinivasapura - Kolar - Tekal- Masti
|103
|-
|ರಾ.ಹೆ.100
|Subramanya  - Puttur - Parladaka - Ukkada- Manjeswar Road
|89
|-
|ರಾ.ಹೆ.101
|Surthakal - Bajpe - Gurupura - Bhantwal - Panemangalore - Vittal - Kabaka
|124
|-
|ರಾ.ಹೆ.102
|Huliyar Keralapura - Arasikere - Haranahalli - Shanthigrama - Hariharapura - Jakkanahalli of Holenarsipura - Jayachamarajapura
|-
|ರಾ.ಹೆ.103
|Gokak - SH-31 to Muragodu - Karimani - Sogal-kshetra - Munnoli - Malaprabha - Goravanakolla - Saundatti
|67
|-
|ರಾ.ಹೆ.104
|Bangalore - Kadugondahalli - Nagavara - Thanisandra - Bellahalli - Kannur - Bagalur - Arisinakunte - Devanahalli - Malligenahalli - Karahalli - Nandi  
|50
|-
|ರಾ.ಹೆ.105
|Humnabad - Bidar
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.106
|Horanadu - Balur H andpost - Kalasa
|42
|-
|ರಾ.ಹೆ.107
|Jannapura - Vanagur -Huradi Hanabal Anemahal Skaleshpura Byakarahalli Heththur 
|56
|-
|ರಾ.ಹೆ.108
|Holenarsipura - KR Nagar - Hallimysore Saligrama Chunchanakatte Kesthur Koppalu Gate Srirampura Hebbalu 
|45
|-
|ರಾ.ಹೆ.109
|Yarane Junction - Holenarsipura - Bikanahalli Channiganahalli Ankapura Karle Hanumanahalli Paduvalahippe 
|35
|-
|ರಾ.ಹೆ.110
|Belur - Kodlipet - Bichodu Vatehole Kamathikodigi Byrapura Kundur K Hosakote Mgalu 
|-
|ರಾ.ಹೆ.111
|ತಿಪಟೂರು - ತುರುವೇಕೆರೆ - ಯಡಿಯೂರು - ಅಮೃತೂರು - ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ - ಮಾಕಳಿ - ರಾಮನಗರ - ಕನಕಪುರ - ಹುಣಸನಹಳ್ಳಿ - ಧರ್ಮಪುರಿ (ತಮಿಳುನಾಡು)
|[[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ| ತುಮಕೂರು]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]],
|2೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.112
|Belur - Somvarpet 
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.112A
|SH-8 - SH-57 - CR Patna Narsipura Kodlipet 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.113
|Uppinangadi on NH-48 - SH-37 (Bisley Ghat Road - MDR) - Bajaththur Alankaru Balya Kadaba 
|33
|-
|ರಾ.ಹೆ.114
|Gundya on NH-48 - Kalkunda on SH-37 - Shiribagilu Kombharu Bilinele 
|16
|-
|ರಾ.ಹೆ.115
|Kudligere - Kammaraghattta	
|38
|-
|ರಾ.ಹೆ.116
|Tumkur Honnavar road (SH-68) - Birur Sammasagi road (SH-76) - Bhadravathi Shivani road 
|34
|-
|ರಾ.ಹೆ.117
|Ilawala - KR Nagara KA SH-117 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.118
|Guruvayanakere - Uppinangadi KA SH-118
|20
|-
|ರಾ.ಹೆ.119
|Ilawala - Nagarakatte - KR Nagara KA SH-119 
|7
|-
|ರಾ.ಹೆ.120
|Hampapura - Saligrama KA SH-120
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.121
|BT Road - Kodlihalli Road KA SH-121
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.122
|MaharaKA SHtra Border - Handaraki KA SH-122
|183.60
|-
|ರಾ.ಹೆ.123
|AP Border - Hulsur KA SH-123
|69.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.124
|Kharked - Bilagi KA SH-124
|294.07
|-
|ರಾ.ಹೆ.125
|Firozbad Cross - Kamlapur KA SH-125
|105.55
|-
|ರಾ.ಹೆ.126
|AP Border - Bosga KA SH-126
|163.97
|-
|ರಾ.ಹೆ.127
|KA SH 10 - A P Border KA SH-127
|174.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.128
|KA SH 61 - Bellary KA SH-128
|231
|-
|ರಾ.ಹೆ.129
|Chikkahesarur - Mundaragi KA SH-129
|166.87
|-
|ರಾ.ಹೆ.130
|Yalburga - Munirabad KA SH-130
|122.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.131
|Hampi - Hagaribommanahalli KA SH-131
|208.30
|-
|ರಾ.ಹೆ.132
|Kampli - Kurugodu - Kudatini - Haraginadoni - Bellary - Moka - Andhra Border KA SH-132
|100.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.133
|Surebana - Kudalasangama KA SH-133
|108.90
|-
|ರಾ.ಹೆ.134
| Badami - [[Gokak karnataka|Gokak]] - Gokak Falls - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] - Hidkal Dam - Hattargi - NH 4
|120.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.135
|Banashankari - Almatti Dam KA SH-135
|71.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.136
|Gajendragad - Soraba KA SH-136
|285.62
|-
|ರಾ.ಹೆ.137
|Navalagund - Mugavalli KA SH-137
|140.81
|-
|ರಾ.ಹೆ.138
|Nagaragali - Katakola KA SH-138
|112.58
|-
|ರಾ.ಹೆ.139
|Yaragatti - Mudhola KA SH-139
|77.68
|-
|ರಾ.ಹೆ.140
|Alnavar - Betageri KA SH-140
|84.85
|-
|ರಾ.ಹೆ.141
|Maharashtra Border - Sutagatti - Joining NH 4 KA SH-141
|45.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.142
|Kumta - Kurlikoppa KA SH-142
|49.89
|-
|ರಾ.ಹೆ.143
|Gokarna - Devanahalli KA SH-143
|82.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.144
|Honnavar - Menasi KA SH-144
|60.28
|-
|ರಾ.ಹೆ.145
|Songimane - Unchalli Falls KA SH-145
|71.66
|-
|ರಾ.ಹೆ.146
|Ulavi – Goa KA SH-146
|63.20
|}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502055107/http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh |date=2012-05-02 }}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>kacx68fczsmlt5cuzo3l57zxwoqgvv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428296</id>
      <parentid>1428295</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prasadchandu</username>
        <id>56721</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ */</comment>
      <origin>1428296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29837" sha1="61wzfmix6q8oek40ttc164aurvkiigs" xml:space="preserve">ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]]

== ಪರಿಚಯ ==
[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವು ಸುಮಾರು ೨೮,೩೧೧ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಹೊಂದಿದೆ.{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=March 2012}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 6572 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೧೪ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ 19578 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.

== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! style=&quot;width:6em;&quot; |ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ
! style=&quot;width:70em;&quot; |ಮಾರ್ಗ
! style=&quot;width:20em;&quot; |ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
! style=&quot;width:5em;&quot; |ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.)
|-
|ರಾ.ಹೆ. 1
|ಪಡುಬಿದ್ರಿ - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಆಗುಂಬೆ]] - [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ಆನಂದಪುರ - ಹಾನಗಲ್ - ತಾಡಸ್ - ಕಲಘಟಗಿ - ಧಾರವಾಡ - ಉಪ್ಪಿನಬೆಟಗೇರಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ವಣ್ಣೂರು - ಹೊಸಕಟ್ಟಿ - [[ಅಂಕಲಗಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಹಿಡಕಲ್ - ಹೊಸೂರು - ಚಿಕ್ಕಲಗೂಡು
|[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]
|೪೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 2
|ಎಕ್ಕುಂಬಿ ಹಾವೇರಿ - ಮೈಲಾರ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಿಗಿ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]], ಹಾವೇರಿ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ದಾವಣಗೆರೆ]]
|೨೩೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 3
|[[ಹನೂರು]] - [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] - [[ಸಾತನೂರು]] - [[ರಾಮನಗರ]] - [[ಮಾಗಡಿ]] - [[ಸೋಲೂರು]] - [[ದಾಬಸ್‌ಪೇಟೆ]] - [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - [[ಮಧುಗಿರಿ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - [[ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ]]
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಾಮರಾಜನಗರ]][[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]] [[ತುಮಕೂರು]],
|೨೪೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 4
|ಕಮಲಾನಗರ - ಹಳಬುರ್ಗ - ಬೀದರ್ - ಗುನಳ್ಳಿ
|[[ಬೀದರ್]]
|೬೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 5
|ಬಂಗಾರಪೇಟೆ - ಕೋಲಾರ - ಚಿಂತಾಮಣಿ - ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ 
|[[ಕೋಲಾರ]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ. 6
|[[ಕಾರವಾರ]] - [[ಕೈಗಾ]] - [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] - ಮುಂಡಗೋಡು - ಬಂಕಾಪುರ - ಸವಣೂರು - ಗದಗ - ಗಜೇಂದ್ರಘಡ - ಹನುಮಸಾಗರ - [[ಇಳಕಲ್ಲು]]
|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಹಾವೇರಿ, [[ಗದಗ]], [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]
|೩೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 7
|[[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]] - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] - ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ - [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] - [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
|[[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಾಸನ]]
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ. 8
|[[ಹಿರೀಸಾವೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ - [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - [[ಶನಿವಾರಸಂತೆ]] - ಚೆಂಗದಹಳ್ಳಿ - ವನಗುರು - ಕುಂದಳ್ಳಿ - ಸಂತಳ್ಳಿ - ತಲತಾರಶೆಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ - ತಕೆರೆ - ಬೆಳಿಗೆರೆ - ಕುಂಬೂರು - ಶುಂಠಿಕೊಪ್ಪ - ಚಟ್ಟಳ್ಳಿ
| ಹಾಸನ
|೧೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 9
|[[ಯಲಹಂಕಾ]] - [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಗೌರೀಬಿದನೂರು]] - ಕುಡುಮಲಕುಂಟೆ
|[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]],[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೭೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 10
|ಸರಸಾಂಬ - ಆಳಂದ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಸೇಡಂ - ರಿಬ್ಬೋನಪಲ್ಲಿ
|[[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]]
|೧೪೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 11
|ಹುಳಸೂರು - ಬಾಲಕುಂಡ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಮುಡುಬಿ - ಮಹಾಗಾಂವ್
|ಬೀದರ್
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 12
|ಬಿಜಾಪುರ - [[ಅಥಣಿ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ಸಂಕೇಶ್ವರ]]
|ಬಿಜಾಪುರ
|೧೭೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 13
|ದೇವಸಗೂರು - ರಾಯಚೂರು - ಕಟಗೋಡು
|[[ರಾಯಚೂರು]]
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 14
|[[ರಾಮದುರ್ಗ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]] - [[ಹುನಗುಂದ]] -[[ಕರಡಿ]]- ಮುದಗಲ್ - [[ಮಸ್ಕಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಪೋತನಾಲ್ - ಚಿಕ್ಕಲಪರ್ವಿ - [[ಮಾನ್ವಿ]]
|ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು
|೨೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 15
|ವಾನಮಾರಪಲ್ಲಿ - ಔರಾದ್ - ಸಂತಪುರ - ಬೀದರ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - ಸೇಡಂ - ಯಾದಗಿರಿ - ಹತ್ತಿಗುದೂರು - ದೇವದುರ್ಗ - ರಾಯಚೂರು
|ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, [[ಯಾದಗಿರಿ]], ರಾಯಚೂರು
|೨೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 16
|ಸಿಂಧಗಿ - ಷಹಾಪುರ - ಖಾನಾಪುರ - ಯಾದಗಿರಿ - ಗುರ್ಮತ್ಕಲ್ - ಕೋಡಂಗಲ್
|ಯಾದಗಿರಿ
|೧೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 17
|ಬೆಂಗಳೂರು - ರಾಮನಗರ - ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ - ಮದ್ದೂರು - ಮಂಡ್ಯ - ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - ಮೈಸೂರು
|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಮೈಸೂರು]]
|೧೪೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 18
|[[ಮುಧೋಳ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]
|ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೧೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 19
|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - [[ನಾಗಮಂಗಲ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - ಬಳ್ಳಾರಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ - ಸಿಂಧನೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಸುರಪುರ - ಷಹಾಪುರ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಜೇವರ್ಗಿ
|ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೬೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 20
|ರಾಯಚೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಹನಗೊಂದ - ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಲೋಕಾಪುರ - ಯರಘಟ್ಟಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬಾಚಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 21
|[[ಹಳೇಬೀಡು]] - ಹಾಸನ - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - ಪೆರಿಯಾಪಟ್ಟಣ - ಆನೆಚುಕೂರು
|[[ಹಾಸನ]]
|೧೨೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 22
|ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಅಫ಼್ಜಲ್‍ಪುರ - ಹೊಸೂರು
| ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 23
|ಖಲ್ಮಲ್ - ಮಾನ್ವಿ - ಸಿಂಧನೂರು - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಗಿಣಿಗೆರೆ - [[ಕೊಪ್ಪಳ]] - [[ಮುಂಡರಗಿ]] - [[ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ]] - ಗುಡಿಗೆರೆ - [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ್]]
| ಕೊಪ್ಪಳ
|೩೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 24
|[[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ವಿ.ವಿ. ಪುರ - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - ಧರ್ಮಾಪುರ
| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]
|೧೩೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 25
|ಹೊಸಪೇಟೆ - ಮಾರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - [[ಹರಿಹರ]] - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
|ಬಳ್ಳಾರಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೮೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 26
|ಹಳಗೇರಿ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಆಯನೂರು - ಅರಸಲು - ಹೊಸನಗರ - ಹುಲೀಕಲ್
|ದಾವಣಗೆರೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 27
|[[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]] - [[ಮಡಿಕೇರಿ]] - [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] - [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] - [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] - ವಸ್ತರೆ - ಜಯಪುರ - [[ಶೃಂಗೇರಿ]] - ಬೇಗಾರು - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೈಂದೂರು
|[[ಕೊಡಗು]], ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೩೭೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 28
|ಸೂಪ - ಹಳಿಯಾಲ - ಧಾರವಾಡ - ಹೆಬ್ಬಸೂರು - ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
|ಧಾರವಾಡ
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 29
|ಮುದಗಲ್ - ತಾವರೆಗೆರೆ - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಕುಡತಿನಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ
|೧೧೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 30
|[[ಸಿಂಧನೂರು]] - [[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - ರೋಣಾ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - ಬೇಕವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಹೆಮ್ಮಡಗ
|ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೩೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.31
|[[ಜತ್ತ]] - ಅನಂತಪುರ - ಅಥಣಿ - ಗುರ್ಲಾಪುರ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನೇಸರ್ಗಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ಚಿಕ್ಕಬಾಗೇವಾಡಿ - ಹಿರೇಬಾಗೇವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಜಂಬೋಟಿ
|ಸಂಗ್ಲಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಬೆಳಗಾವಿ
|೨೪೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.32
|ಉಮರ್ಗ - ಆಲಂದ - ಮಹಾಗಾಂವ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - [[ಸೂಲೇಪೇಟ್]]
|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೧೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.33
|[[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - ತುಮಕೂರು - ಕುಣಿಗಲ್ - ಮದ್ದೂರು - [[ಮಳವಳ್ಳಿ]] - ಮೈಸೂರು - ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ - ಬಾವಲಿ
|ತುಮಕೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು
|೨೭೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.34
|ಔರಾದ್ - ಬಾಲ್ಕಿ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಆಲಂದ - ಅಫ್ಜಲ್‍ಪುರ - ಇಂಡಿ - ಬಿಜಾಪುರ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಮುಧೋಳ - ಲೋಕಪುರ - ರಾಮದುರ್ಗ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಧಾರವಾಡ - ರಾಮನಗರ - ಸೂಪ (ಜೊಯಿಡಾ) - ಅನಸಿ - ಸದಾಶಿವಘಡ
|ಬಿಜಾಪುರ
|೬೬೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.35
|[[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] - [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] - [[ಕಾಡುಗೋಡಿ]] - [[ಆನೇಕಲ್]]
|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
|೮೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.36
|ಕೊಪ್ಪಳ - ಬೇವೂರು - ಕುಷ್ಟಗಿ - ಕ್ಯಾದಿಗುಪ್ಪೆ
|ಕೊಪ್ಪಳ
|೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.37
|[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] - [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] - [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಉಡುಪಿ]]
|
|೧೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.38
|[[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] - ಹಾಸನೂರು ಘಾಟ್
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ]], ಈರೋಡು ([[ತಮಿಳು ನಾಡು]])
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.39
|ಬೆಂಗಳೂರು - ಹೆಸರಘಟ್ಟ
|
|೧೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.40
|ಮೈಲಾರ - ಹಡಗಲಿ - ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಗಿ - ತೋರಣಗಲ್ಲು
|ಬಳ್ಳಾರಿ
|೧೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.41
|ಶಿರಡಾನ್ - ಜ಼ಲ್ಕಿ - ಇಂಡಿ - [[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]] - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು
|
|೧೯೭
|-
|ರಾ.ಹೆ.42
|[[ಅಂಕೋಲಾ]] - ಮುನೀರಾಬಾದ್ - ಜೋಳದರಾಶಿ
|
|೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.43
|ತಿಕೋಟಾ - ಕಣಮಡಿ
|
|೨೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.44
|[[ಸಂಕೇಶ್ವರ]] - ಹುಕ್ಕೇರಿ - ಘಟಪ್ರಭ - ಗೋಕಾಕ - ಲೋಕಾಪುರ - ಕೆರಕಲಮಟ್ಟಿ - ಅಗಸನಕೊಪ್ಪ - ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ - ಕಾಮಟಗಿ - ಗೂಳೂರು - ಸಂಗಮ
|
|೧೯೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.45
|ಅರಭಾವಿ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನರಗುಂದ - ಶಾಲವಾಡಿ - ಶಿರಹಟ್ಟಿ - ಮಂದರಗಿ - ಹಡಗಲಿ - ಇಟಗಿ - ಉಜ್ಜನಿ - ಜಗಲೂರು - ಚಳ್ಳಕೆರೆ
|
|೩೧೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.46
|ಮುಂದಗೋಡು - ಕಾಲಘಟಗಿ - ಹಳಿಯಾಲ - [[ದಾಂಡೇಲಿ]] - ಅಣಸಿ
|
|೧೩೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.47
|[[ಮಂಡ್ಯ]] - [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - [[ತಿಪಟೂರು]] - [[ಹುಳಿಯಾರ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ಹೊಳಲಕೆರೆ - ಅಣಗೋಡು - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಹಡಗಲಿ
|
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.48
|[[ಕುಮಟ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಸೊರಬ - [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] - ಹೊನ್ನಾಲಿ - ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ - [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - ಕಾಡಮಡಗಿ
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.49
|ಸಂಡೂರು - [[ಹೊಸಪೇಟೆ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ
|
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.50
|[[ಭಟ್ಕಳ]] - [[ಜೋಗ]] - ಮಾವಿನಗುಂಡಿ - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ - ಸೊರಬ
|
|೧೨೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.51
|[[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಷಹಾಬಾದ್ - ರವೂರು - ವಾಡಿ - ಯಾದಗಿರಿ - [[ರಾಯಚೂರು]]
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.52
|[[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ನಗರ - ಬಲಬೆರೆ - ಹೊಸನಗಾಡಿ - ಕೋಣಿಬಸೂರು - [[ಕುಂದಾಪುರ]]
|
|೮೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.53
|ಕಾಗವಾಡ - ಶೇಡಬಾಳ - ಕುಡಚಿ - ತೇರದಾಳ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಕಥಾರಕಿ - ಕಾಳಧಗಿ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.54
|ಜಂಬೂಟಿ - ಪೀರನವಾಡಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೂದಿಹಾಳ - ಅಕ್ಕತಂಗೇರಹಾಳು - ಕೊಲಾವಿ - ಮಮ್ಧಾಪುರ - ಧವಳೇಶ್ವರ - ಮಹಾಲಿಂಗಪುರ - ರಬಕವಿ
|
|೧೩೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.55
|ಯರ್ರಗಟ್ಟಿ - ಯಾದವಾಡ - ಮುಧೋಳ - ಮಂತೂರು - ಅಮಲಜ಼ರಿ - ಚಿಕ್ಕಗಳಗಲಿ - ಬಬಲೇಶ್ವರ
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.56
|ಬೇಡಿ - [[ಕಿತ್ತೂರು]] - ಗೊಬ್ಬರಗುಪ್ಪಿ - ಅಲಗವಾಡಿ - ನವಲಗುಂದ - ಶೆಲವಾಡಿ - ಬೆಲವಂಕಿ
|
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.57
|[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - ರೋಣ - ಹುಯಲಗೋಳ - [[ಗದಗ]] - ಸಿರಹಟ್ಟಿ - ಗುಟ್ಟಾಳು - [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]] - ಮಸೂರು - ಶಿಕಾರಿಪುರ - [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] - ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ - [[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] - [[ಬೇಲೂರು]] - [[ಹಾಸನ]] - ಹೊಳೇನರಸಿಪುರ - ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ - ಬೆಳಿಕೆರೆ - [[ನಂಜನಗೂಡು]] - ಯಳಂದೂರು - [[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಬೆಟ್ಟ]] 
|
|೬೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.58
|ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೇಲೂರು - [[ಹಳೆಬೀಡು]] - [[ಜಾವಗಲ್]] - [[ಬಾಣಾವಾರ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - ಶಿರಾ - [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] - [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]] - ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ - ಮುಳಬಾಗಿಲು - ವೆಂಕಟಗಿರಿಕೋಟೆ (ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೮ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೩೪ ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.59
|[[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]]
|
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.60
|ಹುನಗೊಂದ- ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ- ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಕೆಂಬಾವಿ - ಸುರಪುರ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.61
|ಮಂಗೋಲಿ - ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ - ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಸಿರಿವಾರ - ನೀರ್ಮಾನ್ವಿ - ಬೈಲುಮರ್ಚದ - ರಜೋಲಿಭಂಡ - ಬಿಚ್ಚಳ
|
|೨೨೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.62
|[[ಹಾವೇರಿ]] - ಲಿಂಗಾಪುರ - ಚಿಕ್ಕೇರೂರು - ಹಿರೇಕೇರೂರು - ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ - [[ಸಾಗರ]]
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.63
|ರಾರವಿ - ಶಿರಗುಪ್ಪ - ದೇಸನೂರು - ಗೋರೆಬಾಳ - ಕರಟಗಿ - ಕನಕಗಿರಿ - ಯಲಬುರ್ಗ - ಸಂಕಳೂರು - ಸೂಡಿ - ರಾಜೂರು - ಬೇಲೂರು
|
|೧೬೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.64
|[[ಕಡೂರು]] - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ - ಬಂಟ್ವಾಳ - ಕಲ್ಲಡ್ಕ - ಕಾನಘಡ
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.65
|[[ಮಲ್ಪೆ]] - [[ಉಡುಪಿ]] - ಹೆಬ್ರಿ - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೇಗೂರು - ಕೊಪ್ಪ - ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ - ಸೂಲಗೇರಿ - [[ಭದ್ರಾವತಿ]] - ಚನ್ನಗಿರಿ - ಶಾಂತಿಸಾಗರ - [[ದಾವಣಗೆರೆ]] - ಜಗಲೂರು - ಮಸ್ತೂರು - ಬಿ.ಜಿ.ಕೆರೆ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|೩೪೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.66
|ಗಂಗಮೂಲ - ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ - ಕಳಸ - ಮಾಗುಂದಿ - ಕೋಟಿಗೆಹೆರಾ
|೯೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.67
|ಮಂಗಳೂರು - ಬಜ್ಪೆ - ಕಟೀಲು - ಬೆಳ್ಮನೆ - ಕಾಪು - ಶಿವರ (ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ರ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಮಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು) - ಅತ್ರಡಿ
|೭೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.68
|ತುಮಕೂರು - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಹೊನ್ನಾವರ
|೧೩೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.69
|Kumta - Sirsi - Mundagodu - Thadas 
|139
|-
|ರಾ.ಹೆ.70
|Belthangadi - Moodabidri - Mulki
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Tiptur  - Dudda (additional length of 8&amp;nbsp;km from Dairy Circle to Devarayapatna) (NH-48 in Hassan town limits) - 
Hassan
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Dairy Circle - Busthenahalli(NH-48 in Hassan town limits) 
|2
|-
|ರಾ.ಹೆ.72
|Nippani  - Nanadhi - Examba - Ugar - Mangasuli - Athani - Inapura- Kothalagi
|135
|-
|ರಾ.ಹೆ.73
|Mangasuli- Ugar - Kudachi - Raibag - Kabbur - Belladabagewadi - Ghataprabha - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] -Gudichinamalki - Paschapur - Akkathengarahal - Nesargi - Desanur - Suthaghatti - Matthikoppa - Sampagaon - Neginahal - Nayanagar - Belawadi - Budaraghatti - Thadakoda - Mammighatti - Dharwad - Hubli - Kundagol (including Old NH 4 between Dharwad) - Hubli - Laxmeshwar  
|300
|-
|ರಾ.ಹೆ.74
|Nelamangala  - Doddaballapur- Chikkaballapur
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.75
|Balki  - Humnabad - Kabirwadi - Chitaguppa - Inapur- Chincholi
|81
|-
|ರಾ.ಹೆ.76
|Birur Sammasagi  - Sivani - Channagiri - Santhebennur - Davangere - Harihara - Koda - 

Thilavalli- Ajjampura
|212
|-
|ರಾ.ಹೆ.77
|Sirsi - Soraba - Masur -  Sagara -  Purappemane  - Bettamallppa - Hosnagar 
|111
|-
|ರಾ.ಹೆ.78
|Shettihalli  - Dhaddi - Hatharagi - Hukkeri - Chikodi - Examba - Sadalga- Borangaon- 

Ichalakaranji
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.79
|Srirangapatna  - Sosale - T Narsipura - Madapura - Kollegal - Ramapura - Kowdalli - Hanur - Palar- Malemahadeshwarabetta
|149
|-
|ರಾ.ಹೆ.80
|Nanjangud  - Chamarajanagar - Kyathadevara Gudi- Biligiriranganabetta 
|86
|-
|ರಾ.ಹೆ.81
|Yelandur - Honganur - Chamarajanagar - Terakanambi- Gundlupet 
|55
|-
|ರಾ.ಹೆ.82
|Hoskote - Chintamani- Gownipalli 
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.83
|Manuli  - Kadakola - Gudachi - Salahalli - Konnur - Sirola - Holealur - Ron - Abbigere- Kotamachagi 
|121
|-
|ರಾ.ಹೆ.84
|Sira - Gubbi - Chandrashekarapura, Tumkur Kallur - Yadayur - Amruthur - Mandya - Kirugaval - Hosavatti - T Narsipura- Nanjangud
|229
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|NH-212 - Varuna Hoskote Suththur -SH-84  
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Kupparavalli on SH-84 - Suththur 
|4
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|Bangalore - Magadi - Huliyurdurga - Kowdle - Nagamangala - KR Pet - Saligrama - Ramanathapura - Somwarpet - Vanagur - Subramanya(Saligrama Bypass length - 250&amp;nbsp;km) - Jalsoor 
|329
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Ramanathapura - Bachhehalli - Kattemalalavadi - Hunsur - HD Kote - Saragur - Begur - Madapatna- Terakanambi
|154
|-
|ರಾ.ಹೆ.87
|Bangalore - Bannerghatta- Anekal
|49
|-
|ರಾ.ಹೆ.88
|Mysore - Hunsur - Periyapatna - Bylakuppe - Kushalanagar - Madikeri - Sulya - Puttur- Bhantwal
|220
|-
|ರಾ.ಹೆ.89
|Madakeri  - Siddapura - Ghattathala - Chennyanakote - Athur -l Gonikoppal- Kutta
|98
|-
|ರಾ.ಹೆ.90
|Hunsur  - Virajpet - Napoklu - Nalkanadu - Bhagamandala- Talakaveri 
|113
|-
|ರಾ.ಹೆ.91
|Konanur{{Disambiguation needed|date=March 2017}} - Ramanathapura - Kushalanagar - Siddapura - Virajpet- Makutta 
|90
|-
|ರಾ.ಹೆ.92
|Kanakapura - Sangam - kowdalli
|30
|-
|ರಾ.ಹೆ.93
|Khanapura - Haliyal - Yellapura - Sirsi - Siddapura - Talaguppa
|196
|-
|ರಾ.ಹೆ.94
|Bagepalli  - Gudibande - Thondebhavi - Mavathur - Kolala - Uradigere - Kyathasandra - Neralapura - Kudur - Magadi - Jalamangala - Ramanagar - Channapatna- Halaguru - Mutthathi - Chikkalluru - Hanuru
|232
|-
|ರಾ.ಹೆ.95
|Hoskote  - Malur - Tekal - Bangarpet - Budhigere- Venkatagirikote 
|84
|-
|ರಾ.ಹೆ.96
|Devanahalli  - Vijayapura - Vemgal - Kolar - Ghattakamadanahalli - KGF- Kempapura
|68
|-
|ರಾ.ಹೆ.97
|Sankeshwar  - Kowthalli - Nippani - Badkihal - Shamanewadi - Sadalga
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.98
|Bhatnagoor - Barawada - Mangura - Karagad- Boragaonwadi
|43
|-
|ರಾ.ಹೆ.99
|Kothapalli  - Gownipalli - Rajepalli - Srinivasapura - Kolar - Tekal- Masti
|103
|-
|ರಾ.ಹೆ.100
|Subramanya  - Puttur - Parladaka - Ukkada- Manjeswar Road
|89
|-
|ರಾ.ಹೆ.101
|Surthakal - Bajpe - Gurupura - Bhantwal - Panemangalore - Vittal - Kabaka
|124
|-
|ರಾ.ಹೆ.102
|Huliyar Keralapura - Arasikere - Haranahalli - Shanthigrama - Hariharapura - Jakkanahalli of Holenarsipura - Jayachamarajapura
|-
|ರಾ.ಹೆ.103
|Gokak - SH-31 to Muragodu - Karimani - Sogal-kshetra - Munnoli - Malaprabha - Goravanakolla - Saundatti
|67
|-
|ರಾ.ಹೆ.104
|Bangalore - Kadugondahalli - Nagavara - Thanisandra - Bellahalli - Kannur - Bagalur - Arisinakunte - Devanahalli - Malligenahalli - Karahalli - Nandi  
|50
|-
|ರಾ.ಹೆ.105
|Humnabad - Bidar
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.106
|Horanadu - Balur H andpost - Kalasa
|42
|-
|ರಾ.ಹೆ.107
|Jannapura - Vanagur -Huradi Hanabal Anemahal Skaleshpura Byakarahalli Heththur 
|56
|-
|ರಾ.ಹೆ.108
|Holenarsipura - KR Nagar - Hallimysore Saligrama Chunchanakatte Kesthur Koppalu Gate Srirampura Hebbalu 
|45
|-
|ರಾ.ಹೆ.109
|Yarane Junction - Holenarsipura - Bikanahalli Channiganahalli Ankapura Karle Hanumanahalli Paduvalahippe 
|35
|-
|ರಾ.ಹೆ.110
|Belur - Kodlipet - Bichodu Vatehole Kamathikodigi Byrapura Kundur K Hosakote Mgalu 
|-
|ರಾ.ಹೆ.111
|ತಿಪಟೂರು - ತುರುವೇಕೆರೆ - ಯಡಿಯೂರು - ಅಮೃತೂರು - ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ - ಮಾಕಳಿ - ರಾಮನಗರ - ಕನಕಪುರ - ಹುಣಸನಹಳ್ಳಿ - ಧರ್ಮಪುರಿ (ತಮಿಳುನಾಡು)
|[[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ| ತುಮಕೂರು]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]],
|2೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.112
|Belur - Somvarpet 
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.112A
|SH-8 - SH-57 - CR Patna Narsipura Kodlipet 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.113
|Uppinangadi on NH-48 - SH-37 (Bisley Ghat Road - MDR) - Bajaththur Alankaru Balya Kadaba 
|33
|-
|ರಾ.ಹೆ.114
|Gundya on NH-48 - Kalkunda on SH-37 - Shiribagilu Kombharu Bilinele 
|16
|-
|ರಾ.ಹೆ.115
|Kudligere - Kammaraghattta	
|38
|-
|ರಾ.ಹೆ.116
|Tumkur Honnavar road (SH-68) - Birur Sammasagi road (SH-76) - Bhadravathi Shivani road 
|34
|-
|ರಾ.ಹೆ.117
|Ilawala - KR Nagara KA SH-117 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.118
|Guruvayanakere - Uppinangadi KA SH-118
|20
|-
|ರಾ.ಹೆ.119
|Ilawala - Nagarakatte - KR Nagara KA SH-119 
|7
|-
|ರಾ.ಹೆ.120
|Hampapura - Saligrama KA SH-120
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.121
|BT Road - Kodlihalli Road KA SH-121
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.122
|MaharaKA SHtra Border - Handaraki KA SH-122
|183.60
|-
|ರಾ.ಹೆ.123
|AP Border - Hulsur KA SH-123
|69.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.124
|Kharked - Bilagi KA SH-124
|294.07
|-
|ರಾ.ಹೆ.125
|Firozbad Cross - Kamlapur KA SH-125
|105.55
|-
|ರಾ.ಹೆ.126
|AP Border - Bosga KA SH-126
|163.97
|-
|ರಾ.ಹೆ.127
|KA SH 10 - A P Border KA SH-127
|174.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.128
|KA SH 61 - Bellary KA SH-128
|231
|-
|ರಾ.ಹೆ.129
|Chikkahesarur - Mundaragi KA SH-129
|166.87
|-
|ರಾ.ಹೆ.130
|Yalburga - Munirabad KA SH-130
|122.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.131
|Hampi - Hagaribommanahalli KA SH-131
|208.30
|-
|ರಾ.ಹೆ.132
|Kampli - Kurugodu - Kudatini - Haraginadoni - Bellary - Moka - Andhra Border KA SH-132
|100.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.133
|Surebana - Kudalasangama KA SH-133
|108.90
|-
|ರಾ.ಹೆ.134
| Badami - [[Gokak karnataka|Gokak]] - Gokak Falls - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] - Hidkal Dam - Hattargi - NH 4
|120.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.135
|Banashankari - Almatti Dam KA SH-135
|71.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.136
|Gajendragad - Soraba KA SH-136
|285.62
|-
|ರಾ.ಹೆ.137
|Navalagund - Mugavalli KA SH-137
|140.81
|-
|ರಾ.ಹೆ.138
|Nagaragali - Katakola KA SH-138
|112.58
|-
|ರಾ.ಹೆ.139
|Yaragatti - Mudhola KA SH-139
|77.68
|-
|ರಾ.ಹೆ.140
|Alnavar - Betageri KA SH-140
|84.85
|-
|ರಾ.ಹೆ.141
|Maharashtra Border - Sutagatti - Joining NH 4 KA SH-141
|45.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.142
|Kumta - Kurlikoppa KA SH-142
|49.89
|-
|ರಾ.ಹೆ.143
|Gokarna - Devanahalli KA SH-143
|82.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.144
|Honnavar - Menasi KA SH-144
|60.28
|-
|ರಾ.ಹೆ.145
|Songimane - Unchalli Falls KA SH-145
|71.66
|-
|ರಾ.ಹೆ.146
|Ulavi – Goa KA SH-146
|63.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.147
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.148
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.149
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.150
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.151
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.152
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.153
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.154
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.155
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.156
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.157
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.158
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.159
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.160
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.161
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.162
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.163
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.164
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.165
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.166
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.167
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.168
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.170
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.171
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.172
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.173
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.174
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.175
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.176
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.177
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.178
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.179
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.180
|-

|}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502055107/http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh |date=2012-05-02 }}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>61wzfmix6q8oek40ttc164aurvkiigs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428297</id>
      <parentid>1428296</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prasadchandu</username>
        <id>56721</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ */</comment>
      <origin>1428297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33061" sha1="2cs65zucd3dxqo7rh86rkbk92gar6cn" xml:space="preserve">ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ.
[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]]

== ಪರಿಚಯ ==
[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವು ಸುಮಾರು ೨೮,೩೧೧ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಹೊಂದಿದೆ.{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=March 2012}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 6572 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೧೪ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ 19578 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.

== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! style=&quot;width:6em;&quot; |ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ
! style=&quot;width:70em;&quot; |ಮಾರ್ಗ
! style=&quot;width:20em;&quot; |ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
! style=&quot;width:5em;&quot; |ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.)
|-
|ರಾ.ಹೆ. 1
|ಪಡುಬಿದ್ರಿ - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಆಗುಂಬೆ]] - [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ಆನಂದಪುರ - ಹಾನಗಲ್ - ತಾಡಸ್ - ಕಲಘಟಗಿ - ಧಾರವಾಡ - ಉಪ್ಪಿನಬೆಟಗೇರಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ವಣ್ಣೂರು - ಹೊಸಕಟ್ಟಿ - [[ಅಂಕಲಗಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಹಿಡಕಲ್ - ಹೊಸೂರು - ಚಿಕ್ಕಲಗೂಡು
|[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]
|೪೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 2
|ಎಕ್ಕುಂಬಿ ಹಾವೇರಿ - ಮೈಲಾರ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಿಗಿ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]], ಹಾವೇರಿ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ದಾವಣಗೆರೆ]]
|೨೩೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 3
|[[ಹನೂರು]] - [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] - [[ಸಾತನೂರು]] - [[ರಾಮನಗರ]] - [[ಮಾಗಡಿ]] - [[ಸೋಲೂರು]] - [[ದಾಬಸ್‌ಪೇಟೆ]] - [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - [[ಮಧುಗಿರಿ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - [[ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ]]
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಾಮರಾಜನಗರ]][[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]] [[ತುಮಕೂರು]],
|೨೪೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 4
|ಕಮಲಾನಗರ - ಹಳಬುರ್ಗ - ಬೀದರ್ - ಗುನಳ್ಳಿ
|[[ಬೀದರ್]]
|೬೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 5
|ಬಂಗಾರಪೇಟೆ - ಕೋಲಾರ - ಚಿಂತಾಮಣಿ - ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ 
|[[ಕೋಲಾರ]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ. 6
|[[ಕಾರವಾರ]] - [[ಕೈಗಾ]] - [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] - ಮುಂಡಗೋಡು - ಬಂಕಾಪುರ - ಸವಣೂರು - ಗದಗ - ಗಜೇಂದ್ರಘಡ - ಹನುಮಸಾಗರ - [[ಇಳಕಲ್ಲು]]
|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಹಾವೇರಿ, [[ಗದಗ]], [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]
|೩೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 7
|[[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]] - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] - ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ - [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] - [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
|[[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಾಸನ]]
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ. 8
|[[ಹಿರೀಸಾವೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ - [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - [[ಶನಿವಾರಸಂತೆ]] - ಚೆಂಗದಹಳ್ಳಿ - ವನಗುರು - ಕುಂದಳ್ಳಿ - ಸಂತಳ್ಳಿ - ತಲತಾರಶೆಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ - ತಕೆರೆ - ಬೆಳಿಗೆರೆ - ಕುಂಬೂರು - ಶುಂಠಿಕೊಪ್ಪ - ಚಟ್ಟಳ್ಳಿ
| ಹಾಸನ
|೧೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 9
|[[ಯಲಹಂಕಾ]] - [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಗೌರೀಬಿದನೂರು]] - ಕುಡುಮಲಕುಂಟೆ
|[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]],[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೭೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 10
|ಸರಸಾಂಬ - ಆಳಂದ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಸೇಡಂ - ರಿಬ್ಬೋನಪಲ್ಲಿ
|[[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]]
|೧೪೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 11
|ಹುಳಸೂರು - ಬಾಲಕುಂಡ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಮುಡುಬಿ - ಮಹಾಗಾಂವ್
|ಬೀದರ್
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 12
|ಬಿಜಾಪುರ - [[ಅಥಣಿ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ಸಂಕೇಶ್ವರ]]
|ಬಿಜಾಪುರ
|೧೭೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 13
|ದೇವಸಗೂರು - ರಾಯಚೂರು - ಕಟಗೋಡು
|[[ರಾಯಚೂರು]]
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 14
|[[ರಾಮದುರ್ಗ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]] - [[ಹುನಗುಂದ]] -[[ಕರಡಿ]]- ಮುದಗಲ್ - [[ಮಸ್ಕಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಪೋತನಾಲ್ - ಚಿಕ್ಕಲಪರ್ವಿ - [[ಮಾನ್ವಿ]]
|ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು
|೨೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 15
|ವಾನಮಾರಪಲ್ಲಿ - ಔರಾದ್ - ಸಂತಪುರ - ಬೀದರ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - ಸೇಡಂ - ಯಾದಗಿರಿ - ಹತ್ತಿಗುದೂರು - ದೇವದುರ್ಗ - ರಾಯಚೂರು
|ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, [[ಯಾದಗಿರಿ]], ರಾಯಚೂರು
|೨೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 16
|ಸಿಂಧಗಿ - ಷಹಾಪುರ - ಖಾನಾಪುರ - ಯಾದಗಿರಿ - ಗುರ್ಮತ್ಕಲ್ - ಕೋಡಂಗಲ್
|ಯಾದಗಿರಿ
|೧೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 17
|ಬೆಂಗಳೂರು - ರಾಮನಗರ - ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ - ಮದ್ದೂರು - ಮಂಡ್ಯ - ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - ಮೈಸೂರು
|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಮೈಸೂರು]]
|೧೪೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 18
|[[ಮುಧೋಳ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]
|ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೧೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 19
|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - [[ನಾಗಮಂಗಲ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - ಬಳ್ಳಾರಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ - ಸಿಂಧನೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಸುರಪುರ - ಷಹಾಪುರ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಜೇವರ್ಗಿ
|ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೬೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 20
|ರಾಯಚೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಹನಗೊಂದ - ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಲೋಕಾಪುರ - ಯರಘಟ್ಟಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬಾಚಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 21
|[[ಹಳೇಬೀಡು]] - ಹಾಸನ - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - ಪೆರಿಯಾಪಟ್ಟಣ - ಆನೆಚುಕೂರು
|[[ಹಾಸನ]]
|೧೨೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 22
|ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಅಫ಼್ಜಲ್‍ಪುರ - ಹೊಸೂರು
| ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 23
|ಖಲ್ಮಲ್ - ಮಾನ್ವಿ - ಸಿಂಧನೂರು - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಗಿಣಿಗೆರೆ - [[ಕೊಪ್ಪಳ]] - [[ಮುಂಡರಗಿ]] - [[ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ]] - ಗುಡಿಗೆರೆ - [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ್]]
| ಕೊಪ್ಪಳ
|೩೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 24
|[[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ವಿ.ವಿ. ಪುರ - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - ಧರ್ಮಾಪುರ
| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]
|೧೩೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 25
|ಹೊಸಪೇಟೆ - ಮಾರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - [[ಹರಿಹರ]] - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
|ಬಳ್ಳಾರಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೮೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 26
|ಹಳಗೇರಿ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಆಯನೂರು - ಅರಸಲು - ಹೊಸನಗರ - ಹುಲೀಕಲ್
|ದಾವಣಗೆರೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 27
|[[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]] - [[ಮಡಿಕೇರಿ]] - [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] - [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] - [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] - ವಸ್ತರೆ - ಜಯಪುರ - [[ಶೃಂಗೇರಿ]] - ಬೇಗಾರು - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೈಂದೂರು
|[[ಕೊಡಗು]], ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೩೭೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 28
|ಸೂಪ - ಹಳಿಯಾಲ - ಧಾರವಾಡ - ಹೆಬ್ಬಸೂರು - ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
|ಧಾರವಾಡ
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 29
|ಮುದಗಲ್ - ತಾವರೆಗೆರೆ - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಕುಡತಿನಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ
|೧೧೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 30
|[[ಸಿಂಧನೂರು]] - [[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - ರೋಣಾ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - ಬೇಕವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಹೆಮ್ಮಡಗ
|ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೩೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.31
|[[ಜತ್ತ]] - ಅನಂತಪುರ - ಅಥಣಿ - ಗುರ್ಲಾಪುರ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನೇಸರ್ಗಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ಚಿಕ್ಕಬಾಗೇವಾಡಿ - ಹಿರೇಬಾಗೇವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಜಂಬೋಟಿ
|ಸಂಗ್ಲಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಬೆಳಗಾವಿ
|೨೪೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.32
|ಉಮರ್ಗ - ಆಲಂದ - ಮಹಾಗಾಂವ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - [[ಸೂಲೇಪೇಟ್]]
|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೧೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.33
|[[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - ತುಮಕೂರು - ಕುಣಿಗಲ್ - ಮದ್ದೂರು - [[ಮಳವಳ್ಳಿ]] - ಮೈಸೂರು - ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ - ಬಾವಲಿ
|ತುಮಕೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು
|೨೭೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.34
|ಔರಾದ್ - ಬಾಲ್ಕಿ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಆಲಂದ - ಅಫ್ಜಲ್‍ಪುರ - ಇಂಡಿ - ಬಿಜಾಪುರ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಮುಧೋಳ - ಲೋಕಪುರ - ರಾಮದುರ್ಗ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಧಾರವಾಡ - ರಾಮನಗರ - ಸೂಪ (ಜೊಯಿಡಾ) - ಅನಸಿ - ಸದಾಶಿವಘಡ
|ಬಿಜಾಪುರ
|೬೬೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.35
|[[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] - [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] - [[ಕಾಡುಗೋಡಿ]] - [[ಆನೇಕಲ್]]
|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
|೮೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.36
|ಕೊಪ್ಪಳ - ಬೇವೂರು - ಕುಷ್ಟಗಿ - ಕ್ಯಾದಿಗುಪ್ಪೆ
|ಕೊಪ್ಪಳ
|೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.37
|[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] - [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] - [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಉಡುಪಿ]]
|
|೧೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.38
|[[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] - ಹಾಸನೂರು ಘಾಟ್
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ]], ಈರೋಡು ([[ತಮಿಳು ನಾಡು]])
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.39
|ಬೆಂಗಳೂರು - ಹೆಸರಘಟ್ಟ
|
|೧೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.40
|ಮೈಲಾರ - ಹಡಗಲಿ - ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಗಿ - ತೋರಣಗಲ್ಲು
|ಬಳ್ಳಾರಿ
|೧೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.41
|ಶಿರಡಾನ್ - ಜ಼ಲ್ಕಿ - ಇಂಡಿ - [[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]] - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು
|
|೧೯೭
|-
|ರಾ.ಹೆ.42
|[[ಅಂಕೋಲಾ]] - ಮುನೀರಾಬಾದ್ - ಜೋಳದರಾಶಿ
|
|೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.43
|ತಿಕೋಟಾ - ಕಣಮಡಿ
|
|೨೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.44
|[[ಸಂಕೇಶ್ವರ]] - ಹುಕ್ಕೇರಿ - ಘಟಪ್ರಭ - ಗೋಕಾಕ - ಲೋಕಾಪುರ - ಕೆರಕಲಮಟ್ಟಿ - ಅಗಸನಕೊಪ್ಪ - ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ - ಕಾಮಟಗಿ - ಗೂಳೂರು - ಸಂಗಮ
|
|೧೯೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.45
|ಅರಭಾವಿ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನರಗುಂದ - ಶಾಲವಾಡಿ - ಶಿರಹಟ್ಟಿ - ಮಂದರಗಿ - ಹಡಗಲಿ - ಇಟಗಿ - ಉಜ್ಜನಿ - ಜಗಲೂರು - ಚಳ್ಳಕೆರೆ
|
|೩೧೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.46
|ಮುಂದಗೋಡು - ಕಾಲಘಟಗಿ - ಹಳಿಯಾಲ - [[ದಾಂಡೇಲಿ]] - ಅಣಸಿ
|
|೧೩೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.47
|[[ಮಂಡ್ಯ]] - [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - [[ತಿಪಟೂರು]] - [[ಹುಳಿಯಾರ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ಹೊಳಲಕೆರೆ - ಅಣಗೋಡು - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಹಡಗಲಿ
|
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.48
|[[ಕುಮಟ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಸೊರಬ - [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] - ಹೊನ್ನಾಲಿ - ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ - [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - ಕಾಡಮಡಗಿ
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.49
|ಸಂಡೂರು - [[ಹೊಸಪೇಟೆ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ
|
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.50
|[[ಭಟ್ಕಳ]] - [[ಜೋಗ]] - ಮಾವಿನಗುಂಡಿ - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ - ಸೊರಬ
|
|೧೨೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.51
|[[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಷಹಾಬಾದ್ - ರವೂರು - ವಾಡಿ - ಯಾದಗಿರಿ - [[ರಾಯಚೂರು]]
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.52
|[[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ನಗರ - ಬಲಬೆರೆ - ಹೊಸನಗಾಡಿ - ಕೋಣಿಬಸೂರು - [[ಕುಂದಾಪುರ]]
|
|೮೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.53
|ಕಾಗವಾಡ - ಶೇಡಬಾಳ - ಕುಡಚಿ - ತೇರದಾಳ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಕಥಾರಕಿ - ಕಾಳಧಗಿ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.54
|ಜಂಬೂಟಿ - ಪೀರನವಾಡಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೂದಿಹಾಳ - ಅಕ್ಕತಂಗೇರಹಾಳು - ಕೊಲಾವಿ - ಮಮ್ಧಾಪುರ - ಧವಳೇಶ್ವರ - ಮಹಾಲಿಂಗಪುರ - ರಬಕವಿ
|
|೧೩೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.55
|ಯರ್ರಗಟ್ಟಿ - ಯಾದವಾಡ - ಮುಧೋಳ - ಮಂತೂರು - ಅಮಲಜ಼ರಿ - ಚಿಕ್ಕಗಳಗಲಿ - ಬಬಲೇಶ್ವರ
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.56
|ಬೇಡಿ - [[ಕಿತ್ತೂರು]] - ಗೊಬ್ಬರಗುಪ್ಪಿ - ಅಲಗವಾಡಿ - ನವಲಗುಂದ - ಶೆಲವಾಡಿ - ಬೆಲವಂಕಿ
|
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.57
|[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - ರೋಣ - ಹುಯಲಗೋಳ - [[ಗದಗ]] - ಸಿರಹಟ್ಟಿ - ಗುಟ್ಟಾಳು - [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]] - ಮಸೂರು - ಶಿಕಾರಿಪುರ - [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] - ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ - [[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] - [[ಬೇಲೂರು]] - [[ಹಾಸನ]] - ಹೊಳೇನರಸಿಪುರ - ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ - ಬೆಳಿಕೆರೆ - [[ನಂಜನಗೂಡು]] - ಯಳಂದೂರು - [[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಬೆಟ್ಟ]] 
|
|೬೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.58
|ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೇಲೂರು - [[ಹಳೆಬೀಡು]] - [[ಜಾವಗಲ್]] - [[ಬಾಣಾವಾರ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - ಶಿರಾ - [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] - [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]] - ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ - ಮುಳಬಾಗಿಲು - ವೆಂಕಟಗಿರಿಕೋಟೆ (ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೮ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೩೪ ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.59
|[[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]]
|
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.60
|ಹುನಗೊಂದ- ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ- ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಕೆಂಬಾವಿ - ಸುರಪುರ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.61
|ಮಂಗೋಲಿ - ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ - ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಸಿರಿವಾರ - ನೀರ್ಮಾನ್ವಿ - ಬೈಲುಮರ್ಚದ - ರಜೋಲಿಭಂಡ - ಬಿಚ್ಚಳ
|
|೨೨೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.62
|[[ಹಾವೇರಿ]] - ಲಿಂಗಾಪುರ - ಚಿಕ್ಕೇರೂರು - ಹಿರೇಕೇರೂರು - ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ - [[ಸಾಗರ]]
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.63
|ರಾರವಿ - ಶಿರಗುಪ್ಪ - ದೇಸನೂರು - ಗೋರೆಬಾಳ - ಕರಟಗಿ - ಕನಕಗಿರಿ - ಯಲಬುರ್ಗ - ಸಂಕಳೂರು - ಸೂಡಿ - ರಾಜೂರು - ಬೇಲೂರು
|
|೧೬೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.64
|[[ಕಡೂರು]] - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ - ಬಂಟ್ವಾಳ - ಕಲ್ಲಡ್ಕ - ಕಾನಘಡ
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.65
|[[ಮಲ್ಪೆ]] - [[ಉಡುಪಿ]] - ಹೆಬ್ರಿ - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೇಗೂರು - ಕೊಪ್ಪ - ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ - ಸೂಲಗೇರಿ - [[ಭದ್ರಾವತಿ]] - ಚನ್ನಗಿರಿ - ಶಾಂತಿಸಾಗರ - [[ದಾವಣಗೆರೆ]] - ಜಗಲೂರು - ಮಸ್ತೂರು - ಬಿ.ಜಿ.ಕೆರೆ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|೩೪೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.66
|ಗಂಗಮೂಲ - ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ - ಕಳಸ - ಮಾಗುಂದಿ - ಕೋಟಿಗೆಹೆರಾ
|೯೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.67
|ಮಂಗಳೂರು - ಬಜ್ಪೆ - ಕಟೀಲು - ಬೆಳ್ಮನೆ - ಕಾಪು - ಶಿವರ (ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ರ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಮಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು) - ಅತ್ರಡಿ
|೭೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.68
|ತುಮಕೂರು - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಹೊನ್ನಾವರ
|೧೩೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.69
|Kumta - Sirsi - Mundagodu - Thadas 
|139
|-
|ರಾ.ಹೆ.70
|Belthangadi - Moodabidri - Mulki
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Tiptur  - Dudda (additional length of 8&amp;nbsp;km from Dairy Circle to Devarayapatna) (NH-48 in Hassan town limits) - 
Hassan
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Dairy Circle - Busthenahalli(NH-48 in Hassan town limits) 
|2
|-
|ರಾ.ಹೆ.72
|Nippani  - Nanadhi - Examba - Ugar - Mangasuli - Athani - Inapura- Kothalagi
|135
|-
|ರಾ.ಹೆ.73
|Mangasuli- Ugar - Kudachi - Raibag - Kabbur - Belladabagewadi - Ghataprabha - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] -Gudichinamalki - Paschapur - Akkathengarahal - Nesargi - Desanur - Suthaghatti - Matthikoppa - Sampagaon - Neginahal - Nayanagar - Belawadi - Budaraghatti - Thadakoda - Mammighatti - Dharwad - Hubli - Kundagol (including Old NH 4 between Dharwad) - Hubli - Laxmeshwar  
|300
|-
|ರಾ.ಹೆ.74
|Nelamangala  - Doddaballapur- Chikkaballapur
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.75
|Balki  - Humnabad - Kabirwadi - Chitaguppa - Inapur- Chincholi
|81
|-
|ರಾ.ಹೆ.76
|Birur Sammasagi  - Sivani - Channagiri - Santhebennur - Davangere - Harihara - Koda - 

Thilavalli- Ajjampura
|212
|-
|ರಾ.ಹೆ.77
|Sirsi - Soraba - Masur -  Sagara -  Purappemane  - Bettamallppa - Hosnagar 
|111
|-
|ರಾ.ಹೆ.78
|Shettihalli  - Dhaddi - Hatharagi - Hukkeri - Chikodi - Examba - Sadalga- Borangaon- 

Ichalakaranji
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.79
|Srirangapatna  - Sosale - T Narsipura - Madapura - Kollegal - Ramapura - Kowdalli - Hanur - Palar- Malemahadeshwarabetta
|149
|-
|ರಾ.ಹೆ.80
|Nanjangud  - Chamarajanagar - Kyathadevara Gudi- Biligiriranganabetta 
|86
|-
|ರಾ.ಹೆ.81
|Yelandur - Honganur - Chamarajanagar - Terakanambi- Gundlupet 
|55
|-
|ರಾ.ಹೆ.82
|Hoskote - Chintamani- Gownipalli 
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.83
|Manuli  - Kadakola - Gudachi - Salahalli - Konnur - Sirola - Holealur - Ron - Abbigere- Kotamachagi 
|121
|-
|ರಾ.ಹೆ.84
|Sira - Gubbi - Chandrashekarapura, Tumkur Kallur - Yadayur - Amruthur - Mandya - Kirugaval - Hosavatti - T Narsipura- Nanjangud
|229
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|NH-212 - Varuna Hoskote Suththur -SH-84  
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Kupparavalli on SH-84 - Suththur 
|4
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|Bangalore - Magadi - Huliyurdurga - Kowdle - Nagamangala - KR Pet - Saligrama - Ramanathapura - Somwarpet - Vanagur - Subramanya(Saligrama Bypass length - 250&amp;nbsp;km) - Jalsoor 
|329
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Ramanathapura - Bachhehalli - Kattemalalavadi - Hunsur - HD Kote - Saragur - Begur - Madapatna- Terakanambi
|154
|-
|ರಾ.ಹೆ.87
|Bangalore - Bannerghatta- Anekal
|49
|-
|ರಾ.ಹೆ.88
|Mysore - Hunsur - Periyapatna - Bylakuppe - Kushalanagar - Madikeri - Sulya - Puttur- Bhantwal
|220
|-
|ರಾ.ಹೆ.89
|Madakeri  - Siddapura - Ghattathala - Chennyanakote - Athur -l Gonikoppal- Kutta
|98
|-
|ರಾ.ಹೆ.90
|Hunsur  - Virajpet - Napoklu - Nalkanadu - Bhagamandala- Talakaveri 
|113
|-
|ರಾ.ಹೆ.91
|Konanur{{Disambiguation needed|date=March 2017}} - Ramanathapura - Kushalanagar - Siddapura - Virajpet- Makutta 
|90
|-
|ರಾ.ಹೆ.92
|Kanakapura - Sangam - kowdalli
|30
|-
|ರಾ.ಹೆ.93
|Khanapura - Haliyal - Yellapura - Sirsi - Siddapura - Talaguppa
|196
|-
|ರಾ.ಹೆ.94
|Bagepalli  - Gudibande - Thondebhavi - Mavathur - Kolala - Uradigere - Kyathasandra - Neralapura - Kudur - Magadi - Jalamangala - Ramanagar - Channapatna- Halaguru - Mutthathi - Chikkalluru - Hanuru
|232
|-
|ರಾ.ಹೆ.95
|Hoskote  - Malur - Tekal - Bangarpet - Budhigere- Venkatagirikote 
|84
|-
|ರಾ.ಹೆ.96
|Devanahalli  - Vijayapura - Vemgal - Kolar - Ghattakamadanahalli - KGF- Kempapura
|68
|-
|ರಾ.ಹೆ.97
|Sankeshwar  - Kowthalli - Nippani - Badkihal - Shamanewadi - Sadalga
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.98
|Bhatnagoor - Barawada - Mangura - Karagad- Boragaonwadi
|43
|-
|ರಾ.ಹೆ.99
|Kothapalli  - Gownipalli - Rajepalli - Srinivasapura - Kolar - Tekal- Masti
|103
|-
|ರಾ.ಹೆ.100
|Subramanya  - Puttur - Parladaka - Ukkada- Manjeswar Road
|89
|-
|ರಾ.ಹೆ.101
|Surthakal - Bajpe - Gurupura - Bhantwal - Panemangalore - Vittal - Kabaka
|124
|-
|ರಾ.ಹೆ.102
|Huliyar Keralapura - Arasikere - Haranahalli - Shanthigrama - Hariharapura - Jakkanahalli of Holenarsipura - Jayachamarajapura
|-
|ರಾ.ಹೆ.103
|Gokak - SH-31 to Muragodu - Karimani - Sogal-kshetra - Munnoli - Malaprabha - Goravanakolla - Saundatti
|67
|-
|ರಾ.ಹೆ.104
|Bangalore - Kadugondahalli - Nagavara - Thanisandra - Bellahalli - Kannur - Bagalur - Arisinakunte - Devanahalli - Malligenahalli - Karahalli - Nandi  
|50
|-
|ರಾ.ಹೆ.105
|Humnabad - Bidar
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.106
|Horanadu - Balur H andpost - Kalasa
|42
|-
|ರಾ.ಹೆ.107
|Jannapura - Vanagur -Huradi Hanabal Anemahal Skaleshpura Byakarahalli Heththur 
|56
|-
|ರಾ.ಹೆ.108
|Holenarsipura - KR Nagar - Hallimysore Saligrama Chunchanakatte Kesthur Koppalu Gate Srirampura Hebbalu 
|45
|-
|ರಾ.ಹೆ.109
|Yarane Junction - Holenarsipura - Bikanahalli Channiganahalli Ankapura Karle Hanumanahalli Paduvalahippe 
|35
|-
|ರಾ.ಹೆ.110
|Belur - Kodlipet - Bichodu Vatehole Kamathikodigi Byrapura Kundur K Hosakote Mgalu 
|-
|ರಾ.ಹೆ.111
|ತಿಪಟೂರು - ತುರುವೇಕೆರೆ - ಯಡಿಯೂರು - ಅಮೃತೂರು - ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ - ಮಾಕಳಿ - ರಾಮನಗರ - ಕನಕಪುರ - ಹುಣಸನಹಳ್ಳಿ - ಧರ್ಮಪುರಿ (ತಮಿಳುನಾಡು)
|[[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ| ತುಮಕೂರು]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]],
|2೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.112
|Belur - Somvarpet 
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.112A
|SH-8 - SH-57 - CR Patna Narsipura Kodlipet 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.113
|Uppinangadi on NH-48 - SH-37 (Bisley Ghat Road - MDR) - Bajaththur Alankaru Balya Kadaba 
|33
|-
|ರಾ.ಹೆ.114
|Gundya on NH-48 - Kalkunda on SH-37 - Shiribagilu Kombharu Bilinele 
|16
|-
|ರಾ.ಹೆ.115
|Kudligere - Kammaraghattta	
|38
|-
|ರಾ.ಹೆ.116
|Tumkur Honnavar road (SH-68) - Birur Sammasagi road (SH-76) - Bhadravathi Shivani road 
|34
|-
|ರಾ.ಹೆ.117
|Ilawala - KR Nagara KA SH-117 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.118
|Guruvayanakere - Uppinangadi KA SH-118
|20
|-
|ರಾ.ಹೆ.119
|Ilawala - Nagarakatte - KR Nagara KA SH-119 
|7
|-
|ರಾ.ಹೆ.120
|Hampapura - Saligrama KA SH-120
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.121
|BT Road - Kodlihalli Road KA SH-121
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.122
|MaharaKA SHtra Border - Handaraki KA SH-122
|183.60
|-
|ರಾ.ಹೆ.123
|AP Border - Hulsur KA SH-123
|69.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.124
|Kharked - Bilagi KA SH-124
|294.07
|-
|ರಾ.ಹೆ.125
|Firozbad Cross - Kamlapur KA SH-125
|105.55
|-
|ರಾ.ಹೆ.126
|AP Border - Bosga KA SH-126
|163.97
|-
|ರಾ.ಹೆ.127
|KA SH 10 - A P Border KA SH-127
|174.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.128
|KA SH 61 - Bellary KA SH-128
|231
|-
|ರಾ.ಹೆ.129
|Chikkahesarur - Mundaragi KA SH-129
|166.87
|-
|ರಾ.ಹೆ.130
|Yalburga - Munirabad KA SH-130
|122.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.131
|Hampi - Hagaribommanahalli KA SH-131
|208.30
|-
|ರಾ.ಹೆ.132
|Kampli - Kurugodu - Kudatini - Haraginadoni - Bellary - Moka - Andhra Border KA SH-132
|100.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.133
|Surebana - Kudalasangama KA SH-133
|108.90
|-
|ರಾ.ಹೆ.134
| Badami - [[Gokak karnataka|Gokak]] - Gokak Falls - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] - Hidkal Dam - Hattargi - NH 4
|120.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.135
|Banashankari - Almatti Dam KA SH-135
|71.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.136
|Gajendragad - Soraba KA SH-136
|285.62
|-
|ರಾ.ಹೆ.137
|Navalagund - Mugavalli KA SH-137
|140.81
|-
|ರಾ.ಹೆ.138
|Nagaragali - Katakola KA SH-138
|112.58
|-
|ರಾ.ಹೆ.139
|Yaragatti - Mudhola KA SH-139
|77.68
|-
|ರಾ.ಹೆ.140
|Alnavar - Betageri KA SH-140
|84.85
|-
|ರಾ.ಹೆ.141
|Maharashtra Border - Sutagatti - Joining NH 4 KA SH-141
|45.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.142
|Kumta - Kurlikoppa KA SH-142
|49.89
|-
|ರಾ.ಹೆ.143
|Gokarna - Devanahalli KA SH-143
|82.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.144
|Honnavar - Menasi KA SH-144
|60.28
|-
|ರಾ.ಹೆ.145
|Songimane - Unchalli Falls KA SH-145
|71.66
|-
|ರಾ.ಹೆ.146
|Ulavi – Goa KA SH-146
|63.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.147
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.148
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.149
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.150
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.151
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.152
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.153
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.154
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.155
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.156
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.157
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.158
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.159
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.160
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.161
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.162
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.163
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.164
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.165
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.166
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.167
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.168
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.170
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.171
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.172
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.173
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.174
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.175
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.176
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.177
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.178
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.179
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.180
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.181
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.182
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.183
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.184
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.185
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.186
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.187
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.188
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.189
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.190
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.191
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.192
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.193
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.194
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.195
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.196
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.197
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.198
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.199
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.200
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.201
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.202
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.203
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.204
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.205
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.206
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.207
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.208
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.209
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.210
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.211
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.212
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.213
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.214
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.215
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.216
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.217
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.218
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.219
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.220
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.221
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.222
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.223
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.224
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.225
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.226
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.227
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.228
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.229
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.230
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.231
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.232
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.233
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.234
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.235
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.236
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.237
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.238
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.240
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.241
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.242
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.243
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.244
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.245
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.246
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.247
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.248
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.249
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.250
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.251
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.252
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.253
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.254
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.255
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.256
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.257
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.258
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.259
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.260
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.261
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.262
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.263
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.264
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.265
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.266
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.267
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.268
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.269
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.270
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.271
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.272
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.273
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.274
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.275
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.276
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.277
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.278
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.279
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.280
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.281
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.282
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.283
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.284
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.285
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.286
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.287
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.288
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.289
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.300
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.301
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.302
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.303
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.304
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.305
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.306
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.307
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.308
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.309
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.310
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.311
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.312
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.313
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.314
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.315
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.316
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.317
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.318
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.319
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.320
|-
|}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502055107/http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh |date=2012-05-02 }}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>2cs65zucd3dxqo7rh86rkbk92gar6cn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428298</id>
      <parentid>1428297</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Prasadchandu</username>
        <id>56721</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1428298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33199" sha1="kdxt3nq60w8cuhz1tlijenfarg4k9n5" xml:space="preserve">ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 320 ಆಗಿದೆ.
[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]]

== ಪರಿಚಯ ==
[[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವು ಸುಮಾರು ೨೮,೩೧೧ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ ಹೊಂದಿದೆ.{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=March 2012}} ಇದರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೧೪ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇವುಗಳ ಉದ್ದ 6572 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಮತ್ತು ೧೧೪ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಉದ್ದ 19578 ಕಿಲೋಮೀಟರ್.

== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ==
{| class=&quot;wikitable sortable  sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! style=&quot;width:6em;&quot; |ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ
! style=&quot;width:70em;&quot; |ಮಾರ್ಗ
! style=&quot;width:20em;&quot; |ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು
! style=&quot;width:5em;&quot; |ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ.)
|-
|ರಾ.ಹೆ. 1
|ಪಡುಬಿದ್ರಿ - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಆಗುಂಬೆ]] - [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ಆನಂದಪುರ - ಹಾನಗಲ್ - ತಾಡಸ್ - ಕಲಘಟಗಿ - ಧಾರವಾಡ - ಉಪ್ಪಿನಬೆಟಗೇರಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ವಣ್ಣೂರು - ಹೊಸಕಟ್ಟಿ - [[ಅಂಕಲಗಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಹಿಡಕಲ್ - ಹೊಸೂರು - ಚಿಕ್ಕಲಗೂಡು
|[[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]], [[ಹಾವೇರಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]
|೪೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 2
|ಎಕ್ಕುಂಬಿ ಹಾವೇರಿ - ಮೈಲಾರ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಿಗಿ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]], ಹಾವೇರಿ, [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]], [[ದಾವಣಗೆರೆ]]
|೨೩೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 3
|[[ಹನೂರು]] - [[ಮುತ್ತತ್ತಿ]] - [[ಸಾತನೂರು]] - [[ರಾಮನಗರ]] - [[ಮಾಗಡಿ]] - [[ಸೋಲೂರು]] - [[ದಾಬಸ್‌ಪೇಟೆ]] - [[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - [[ಮಧುಗಿರಿ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - [[ಚಿಕ್ಕಹಳ್ಳಿ]]
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಚಾಮರಾಜನಗರ]][[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]] [[ತುಮಕೂರು]],
|೨೪೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 4
|ಕಮಲಾನಗರ - ಹಳಬುರ್ಗ - ಬೀದರ್ - ಗುನಳ್ಳಿ
|[[ಬೀದರ್]]
|೬೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 5
|ಬಂಗಾರಪೇಟೆ - ಕೋಲಾರ - ಚಿಂತಾಮಣಿ - ಬಾಗೇಪಲ್ಲಿ 
|[[ಕೋಲಾರ]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ. 6
|[[ಕಾರವಾರ]] - [[ಕೈಗಾ]] - [[ಯಲ್ಲಾಪುರ]] - ಮುಂಡಗೋಡು - ಬಂಕಾಪುರ - ಸವಣೂರು - ಗದಗ - ಗಜೇಂದ್ರಘಡ - ಹನುಮಸಾಗರ - [[ಇಳಕಲ್ಲು]]
|ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ, ಹಾವೇರಿ, [[ಗದಗ]], [[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]]
|೩೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 7
|[[ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ]] - [[ಪಾಂಡವಪುರ]] - ಕೆ.ಆರ್.ಪೇಟೆ - [[ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ]] - [[ಅರಸೀಕೆರೆ]]
|[[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಾಸನ]]
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ. 8
|[[ಹಿರೀಸಾವೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - ಚನ್ನರಾಯಪಟ್ಟಣ - [[ಹೊಳೆನರಸೀಪುರ]] - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - [[ಶನಿವಾರಸಂತೆ]] - ಚೆಂಗದಹಳ್ಳಿ - ವನಗುರು - ಕುಂದಳ್ಳಿ - ಸಂತಳ್ಳಿ - ತಲತಾರಶೆಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ - ತಕೆರೆ - ಬೆಳಿಗೆರೆ - ಕುಂಬೂರು - ಶುಂಠಿಕೊಪ್ಪ - ಚಟ್ಟಳ್ಳಿ
| ಹಾಸನ
|೧೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 9
|[[ಯಲಹಂಕಾ]] - [[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಗೌರೀಬಿದನೂರು]] - ಕುಡುಮಲಕುಂಟೆ
|[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]],[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ)]], [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]]
|೧೭೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 10
|ಸರಸಾಂಬ - ಆಳಂದ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಸೇಡಂ - ರಿಬ್ಬೋನಪಲ್ಲಿ
|[[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]]
|೧೪೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 11
|ಹುಳಸೂರು - ಬಾಲಕುಂಡ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಮುಡುಬಿ - ಮಹಾಗಾಂವ್
|ಬೀದರ್
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 12
|ಬಿಜಾಪುರ - [[ಅಥಣಿ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ಸಂಕೇಶ್ವರ]]
|ಬಿಜಾಪುರ
|೧೭೯
|-
|ರಾ.ಹೆ. 13
|ದೇವಸಗೂರು - ರಾಯಚೂರು - ಕಟಗೋಡು
|[[ರಾಯಚೂರು]]
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 14
|[[ರಾಮದುರ್ಗ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]] - [[ಹುನಗುಂದ]] -[[ಕರಡಿ]]- ಮುದಗಲ್ - [[ಮಸ್ಕಿ]] - ಬಸಾಪುರ - ಪೋತನಾಲ್ - ಚಿಕ್ಕಲಪರ್ವಿ - [[ಮಾನ್ವಿ]]
|ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ರಾಯಚೂರು
|೨೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 15
|ವಾನಮಾರಪಲ್ಲಿ - ಔರಾದ್ - ಸಂತಪುರ - ಬೀದರ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - ಸೇಡಂ - ಯಾದಗಿರಿ - ಹತ್ತಿಗುದೂರು - ದೇವದುರ್ಗ - ರಾಯಚೂರು
|ಬೀದರ್, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ, [[ಯಾದಗಿರಿ]], ರಾಯಚೂರು
|೨೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 16
|ಸಿಂಧಗಿ - ಷಹಾಪುರ - ಖಾನಾಪುರ - ಯಾದಗಿರಿ - ಗುರ್ಮತ್ಕಲ್ - ಕೋಡಂಗಲ್
|ಯಾದಗಿರಿ
|೧೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 17
|ಬೆಂಗಳೂರು - ರಾಮನಗರ - ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ - ಮದ್ದೂರು - ಮಂಡ್ಯ - ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - ಮೈಸೂರು
|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ, [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಮೈಸೂರು]]
|೧೪೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 18
|[[ಮುಧೋಳ]] - [[ಚಿಕ್ಕೋಡಿ]] - [[ನಿಪ್ಪಾಣಿ]]
|ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೧೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 19
|ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ - [[ನಾಗಮಂಗಲ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - ಬಳ್ಳಾರಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ - ಸಿಂಧನೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಸುರಪುರ - ಷಹಾಪುರ - ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಜೇವರ್ಗಿ
|ಮಂಡ್ಯ, ತುಮಕೂರು, ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ರಾಯಚೂರು, ಯಾದಗಿರಿ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೬೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 20
|ರಾಯಚೂರು - ಲಿಂಗಸಗೂರು - ಹನಗೊಂದ - ಬಾಗಲಕೋಟೆ - ಲೋಕಾಪುರ - ಯರಘಟ್ಟಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬಾಚಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬೆಳಗಾವಿ, ಬಾಗಲಕೋಟೆ
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 21
|[[ಹಳೇಬೀಡು]] - ಹಾಸನ - [[ಅರಕಲಗೂಡು]] - ಪೆರಿಯಾಪಟ್ಟಣ - ಆನೆಚುಕೂರು
|[[ಹಾಸನ]]
|೧೨೪
|-
|ರಾ.ಹೆ. 22
|ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ - ಅಫ಼್ಜಲ್‍ಪುರ - ಹೊಸೂರು
| ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 23
|ಖಲ್ಮಲ್ - ಮಾನ್ವಿ - ಸಿಂಧನೂರು - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಗಿಣಿಗೆರೆ - [[ಕೊಪ್ಪಳ]] - [[ಮುಂಡರಗಿ]] - [[ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ]] - ಗುಡಿಗೆರೆ - [[ಶಿಗ್ಗಾಂವ್]]
| ಕೊಪ್ಪಳ
|೩೫೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 24
|[[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ವಿ.ವಿ. ಪುರ - [[ಹಿರಿಯೂರು]] - ಧರ್ಮಾಪುರ
| [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]]
|೧೩೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 25
|ಹೊಸಪೇಟೆ - ಮಾರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - [[ಹರಿಹರ]] - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಶಿವಮೊಗ್ಗ 
|ಬಳ್ಳಾರಿ, [[ದಾವಣಗೆರೆ]], ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೮೧
|-
|ರಾ.ಹೆ. 26
|ಹಳಗೇರಿ - ಹೊನ್ನಾಳಿ - ಆಯನೂರು - ಅರಸಲು - ಹೊಸನಗರ - ಹುಲೀಕಲ್
|ದಾವಣಗೆರೆ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ. 27
|[[ವಿರಾಜಪೇಟೆ]] - [[ಮಡಿಕೇರಿ]] - [[ಸೋಮವಾರಪೇಟೆ]] - [[ಸಕಲೇಶಪುರ]] - [[ಮೂಡಿಗೆರೆ]] - ವಸ್ತರೆ - ಜಯಪುರ - [[ಶೃಂಗೇರಿ]] - ಬೇಗಾರು - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೈಂದೂರು
|[[ಕೊಡಗು]], ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಶಿವಮೊಗ್ಗ
|೩೭೫
|-
|ರಾ.ಹೆ. 28
|ಸೂಪ - ಹಳಿಯಾಲ - ಧಾರವಾಡ - ಹೆಬ್ಬಸೂರು - ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ
|ಧಾರವಾಡ
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ. 29
|ಮುದಗಲ್ - ತಾವರೆಗೆರೆ - [[ಗಂಗಾವತಿ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಕುಡತಿನಿ
|ರಾಯಚೂರು, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕೊಪ್ಪಳ
|೧೧೭
|-
|ರಾ.ಹೆ. 30
|[[ಸಿಂಧನೂರು]] - [[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - ರೋಣಾ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಬೆಳವಾಡಿ - ಬೇಕವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಹೆಮ್ಮಡಗ
|ರಾಯಚೂರು, ಕೊಪ್ಪಳ, ಬೆಳಗಾವಿ
|೩೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.31
|[[ಜತ್ತ]] - ಅನಂತಪುರ - ಅಥಣಿ - ಗುರ್ಲಾಪುರ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನೇಸರ್ಗಿ - [[ಬೈಲಹೊಂಗಲ]] - ಚಿಕ್ಕಬಾಗೇವಾಡಿ - ಹಿರೇಬಾಗೇವಾಡಿ - [[ಖಾನಾಪುರ]] - ಜಂಬೋಟಿ
|ಸಂಗ್ಲಿ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ), ಬೆಳಗಾವಿ
|೨೪೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.32
|ಉಮರ್ಗ - ಆಲಂದ - ಮಹಾಗಾಂವ್ - ಚಿಂಚೋಳಿ - [[ಸೂಲೇಪೇಟ್]]
|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ
|೧೧೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.33
|[[ಕೊರಟಗೆರೆ]] - ತುಮಕೂರು - ಕುಣಿಗಲ್ - ಮದ್ದೂರು - [[ಮಳವಳ್ಳಿ]] - ಮೈಸೂರು - ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಕೋಟೆ - ಬಾವಲಿ
|ತುಮಕೂರು, ಮಂಡ್ಯ, ಮೈಸೂರು
|೨೭೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.34
|ಔರಾದ್ - ಬಾಲ್ಕಿ - [[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - ಆಲಂದ - ಅಫ್ಜಲ್‍ಪುರ - ಇಂಡಿ - ಬಿಜಾಪುರ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಮುಧೋಳ - ಲೋಕಪುರ - ರಾಮದುರ್ಗ - ಸೌಂದತ್ತಿ - ಧಾರವಾಡ - ರಾಮನಗರ - ಸೂಪ (ಜೊಯಿಡಾ) - ಅನಸಿ - ಸದಾಶಿವಘಡ
|ಬಿಜಾಪುರ
|೬೬೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.35
|[[ಶಿಡ್ಲಘಟ್ಟ]] - [[ಹೊಸಕೋಟೆ]] - [[ಕಾಡುಗೋಡಿ]] - [[ಆನೇಕಲ್]]
|ಚಿತ್ರದುರ್ಗ, ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ
|೮೯
|-
|ರಾ.ಹೆ.36
|ಕೊಪ್ಪಳ - ಬೇವೂರು - ಕುಷ್ಟಗಿ - ಕ್ಯಾದಿಗುಪ್ಪೆ
|ಕೊಪ್ಪಳ
|೭೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.37
|[[ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ]] - [[ಧರ್ಮಸ್ಥಳ]] - [[ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ]] - [[ಕಾರ್ಕಳ]] - [[ಉಡುಪಿ]]
|
|೧೩೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.38
|[[ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ]] - ಹಾಸನೂರು ಘಾಟ್
|[[ಚಾಮರಾಜನಗರ]], ಈರೋಡು ([[ತಮಿಳು ನಾಡು]])
|೬೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.39
|ಬೆಂಗಳೂರು - ಹೆಸರಘಟ್ಟ
|
|೧೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.40
|ಮೈಲಾರ - ಹಡಗಲಿ - ಹಗರಿಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ - ಕೂಡ್ಲಗಿ - ತೋರಣಗಲ್ಲು
|ಬಳ್ಳಾರಿ
|೧೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.41
|ಶಿರಡಾನ್ - ಜ಼ಲ್ಕಿ - ಇಂಡಿ - [[ದೇವರ ಹಿಪ್ಪರಗಿ]] - ಹೂವಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಿ - ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ - ನಾರಾಯಣಪುರ - ಲಿಂಗಸಗೂರು
|
|೧೯೭
|-
|ರಾ.ಹೆ.42
|[[ಅಂಕೋಲಾ]] - ಮುನೀರಾಬಾದ್ - ಜೋಳದರಾಶಿ
|
|೧೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.43
|ತಿಕೋಟಾ - ಕಣಮಡಿ
|
|೨೩
|-
|ರಾ.ಹೆ.44
|[[ಸಂಕೇಶ್ವರ]] - ಹುಕ್ಕೇರಿ - ಘಟಪ್ರಭ - ಗೋಕಾಕ - ಲೋಕಾಪುರ - ಕೆರಕಲಮಟ್ಟಿ - ಅಗಸನಕೊಪ್ಪ - ಗುಳೇದಗುಡ್ಡ - ಕಾಮಟಗಿ - ಗೂಳೂರು - ಸಂಗಮ
|
|೧೯೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.45
|ಅರಭಾವಿ - [[ಗೋಕಾಕ]] - ನರಗುಂದ - ಶಾಲವಾಡಿ - ಶಿರಹಟ್ಟಿ - ಮಂದರಗಿ - ಹಡಗಲಿ - ಇಟಗಿ - ಉಜ್ಜನಿ - ಜಗಲೂರು - ಚಳ್ಳಕೆರೆ
|
|೩೧೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.46
|ಮುಂದಗೋಡು - ಕಾಲಘಟಗಿ - ಹಳಿಯಾಲ - [[ದಾಂಡೇಲಿ]] - ಅಣಸಿ
|
|೧೩೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.47
|[[ಮಂಡ್ಯ]] - [[ಮೇಲುಕೋಟೆ]] - [[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ]] - [[ತಿಪಟೂರು]] - [[ಹುಳಿಯಾರ]] - [[ಹೊಸದುರ್ಗ]] - ಹೊಳಲಕೆರೆ - ಅಣಗೋಡು - ಹರಪನಹಳ್ಳಿ - ಹಡಗಲಿ
|
|೩೫೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.48
|[[ಕುಮಟ]] - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಸೊರಬ - [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] - ಹೊನ್ನಾಲಿ - ಬಸವಾಪಟ್ಟಣ - [[ಚಿತ್ರದುರ್ಗ]] - [[ಚಳ್ಳಕೆರೆ]] - [[ಪಾವಗಡ]] - ಕಾಡಮಡಗಿ
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.49
|ಸಂಡೂರು - [[ಹೊಸಪೇಟೆ]] - ಕಂಪ್ಲಿ - ಸಿರಗುಪ್ಪ
|
|೧೦೬
|-
|ರಾ.ಹೆ.50
|[[ಭಟ್ಕಳ]] - [[ಜೋಗ]] - ಮಾವಿನಗುಂಡಿ - ಸಿದ್ಧಾಪುರ - ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ - ಸೊರಬ
|
|೧೨೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.51
|[[ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ]] - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ]] - ಷಹಾಬಾದ್ - ರವೂರು - ವಾಡಿ - ಯಾದಗಿರಿ - [[ರಾಯಚೂರು]]
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.52
|[[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] - ನಗರ - ಬಲಬೆರೆ - ಹೊಸನಗಾಡಿ - ಕೋಣಿಬಸೂರು - [[ಕುಂದಾಪುರ]]
|
|೮೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.53
|ಕಾಗವಾಡ - ಶೇಡಬಾಳ - ಕುಡಚಿ - ತೇರದಾಳ - [[ಜಮಖಂಡಿ]] - ಕಥಾರಕಿ - ಕಾಳಧಗಿ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.54
|ಜಂಬೂಟಿ - ಪೀರನವಾಡಿ - ಬೆಳಗಾವಿ - ಬೂದಿಹಾಳ - ಅಕ್ಕತಂಗೇರಹಾಳು - ಕೊಲಾವಿ - ಮಮ್ಧಾಪುರ - ಧವಳೇಶ್ವರ - ಮಹಾಲಿಂಗಪುರ - ರಬಕವಿ
|
|೧೩೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.55
|ಯರ್ರಗಟ್ಟಿ - ಯಾದವಾಡ - ಮುಧೋಳ - ಮಂತೂರು - ಅಮಲಜ಼ರಿ - ಚಿಕ್ಕಗಳಗಲಿ - ಬಬಲೇಶ್ವರ
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.56
|ಬೇಡಿ - [[ಕಿತ್ತೂರು]] - ಗೊಬ್ಬರಗುಪ್ಪಿ - ಅಲಗವಾಡಿ - ನವಲಗುಂದ - ಶೆಲವಾಡಿ - ಬೆಲವಂಕಿ
|
|೧೧೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.57
|[[ಬಾಗಲಕೋಟೆ]] - [[ಬಾದಾಮಿ]] - ರೋಣ - ಹುಯಲಗೋಳ - [[ಗದಗ]] - ಸಿರಹಟ್ಟಿ - ಗುಟ್ಟಾಳು - [[ರಾಣಿಬೆನ್ನೂರು]] - ಮಸೂರು - ಶಿಕಾರಿಪುರ - [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] - ಲಕ್ಕವಳ್ಳಿ - [[ತರೀಕೆರೆ]] - [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] - [[ಬೇಲೂರು]] - [[ಹಾಸನ]] - ಹೊಳೇನರಸಿಪುರ - ಕೆ.ಆರ್.ನಗರ - ಬೆಳಿಕೆರೆ - [[ನಂಜನಗೂಡು]] - ಯಳಂದೂರು - [[ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಬೆಟ್ಟ]] 
|
|೬೬೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.58
|ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೇಲೂರು - [[ಹಳೆಬೀಡು]] - [[ಜಾವಗಲ್]] - [[ಬಾಣಾವಾರ]] - [[ಹುಳಿಯಾರು]] - ಶಿರಾ - [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] - [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] - [[ಚಿಂತಾಮಣಿ]] - ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ - ಮುಳಬಾಗಿಲು - ವೆಂಕಟಗಿರಿಕೋಟೆ (ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೮ನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೨೩೪ ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ)
|
|೩೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.59
|[[ಕುಷ್ಟಗಿ]] - [[ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು]]
|
|೫೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.60
|ಹುನಗೊಂದ- ಮುದ್ದೇಬಿಹಾಳ- ತಾಳಿಕೋಟೆ - ಕೆಂಬಾವಿ - ಸುರಪುರ
|
|೧೨೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.61
|ಮಂಗೋಲಿ - ಹೂವಿನಹಡಗಲಿ - ಬಸವನಬಾಗೇವಾಡಿ - ದೇವಾಪುರ - ದೇವದುರ್ಗ - ಸಿರಿವಾರ - ನೀರ್ಮಾನ್ವಿ - ಬೈಲುಮರ್ಚದ - ರಜೋಲಿಭಂಡ - ಬಿಚ್ಚಳ
|
|೨೨೧
|-
|ರಾ.ಹೆ.62
|[[ಹಾವೇರಿ]] - ಲಿಂಗಾಪುರ - ಚಿಕ್ಕೇರೂರು - ಹಿರೇಕೇರೂರು - ಶಿರಾಳಕೊಪ್ಪ - [[ಸಾಗರ]]
|
|೧೦೮
|-
|ರಾ.ಹೆ.63
|ರಾರವಿ - ಶಿರಗುಪ್ಪ - ದೇಸನೂರು - ಗೋರೆಬಾಳ - ಕರಟಗಿ - ಕನಕಗಿರಿ - ಯಲಬುರ್ಗ - ಸಂಕಳೂರು - ಸೂಡಿ - ರಾಜೂರು - ಬೇಲೂರು
|
|೧೬೫
|-
|ರಾ.ಹೆ.64
|[[ಕಡೂರು]] - ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು - ಮೂಡಿಗೆರೆ - ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ - ಬಂಟ್ವಾಳ - ಕಲ್ಲಡ್ಕ - ಕಾನಘಡ
|
|೧೯೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.65
|[[ಮಲ್ಪೆ]] - [[ಉಡುಪಿ]] - ಹೆಬ್ರಿ - [[ಆಗುಂಬೆ]] - ಬೇಗೂರು - ಕೊಪ್ಪ - ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರ - ಸೂಲಗೇರಿ - [[ಭದ್ರಾವತಿ]] - ಚನ್ನಗಿರಿ - ಶಾಂತಿಸಾಗರ - [[ದಾವಣಗೆರೆ]] - ಜಗಲೂರು - ಮಸ್ತೂರು - ಬಿ.ಜಿ.ಕೆರೆ - ಮೊಳಕಾಲ್ಮೂರು
|೩೪೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.66
|ಗಂಗಮೂಲ - ಮಲ್ಲೇಶ್ವರ - ಕಳಸ - ಮಾಗುಂದಿ - ಕೋಟಿಗೆಹೆರಾ
|೯೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.67
|ಮಂಗಳೂರು - ಬಜ್ಪೆ - ಕಟೀಲು - ಬೆಳ್ಮನೆ - ಕಾಪು - ಶಿವರ (ಹಳೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೪೮ರ ಹೊಸಪೇಟೆ-ಮಂಗಳೂರು ಮಾರ್ಗವನ್ನೊಳಗೊಂಡು) - ಅತ್ರಡಿ
|೭೨
|-
|ರಾ.ಹೆ.68
|ತುಮಕೂರು - ಶಿವಮೊಗ್ಗ - ಹೊನ್ನಾವರ
|೧೩೪
|-
|ರಾ.ಹೆ.69
|Kumta - Sirsi - Mundagodu - Thadas 
|139
|-
|ರಾ.ಹೆ.70
|Belthangadi - Moodabidri - Mulki
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Tiptur  - Dudda (additional length of 8&amp;nbsp;km from Dairy Circle to Devarayapatna) (NH-48 in Hassan town limits) - 
Hassan
|57
|-
|ರಾ.ಹೆ.71
|Dairy Circle - Busthenahalli(NH-48 in Hassan town limits) 
|2
|-
|ರಾ.ಹೆ.72
|Nippani  - Nanadhi - Examba - Ugar - Mangasuli - Athani - Inapura- Kothalagi
|135
|-
|ರಾ.ಹೆ.73
|Mangasuli- Ugar - Kudachi - Raibag - Kabbur - Belladabagewadi - Ghataprabha - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] -Gudichinamalki - Paschapur - Akkathengarahal - Nesargi - Desanur - Suthaghatti - Matthikoppa - Sampagaon - Neginahal - Nayanagar - Belawadi - Budaraghatti - Thadakoda - Mammighatti - Dharwad - Hubli - Kundagol (including Old NH 4 between Dharwad) - Hubli - Laxmeshwar  
|300
|-
|ರಾ.ಹೆ.74
|Nelamangala  - Doddaballapur- Chikkaballapur
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.75
|Balki  - Humnabad - Kabirwadi - Chitaguppa - Inapur- Chincholi
|81
|-
|ರಾ.ಹೆ.76
|Birur Sammasagi  - Sivani - Channagiri - Santhebennur - Davangere - Harihara - Koda - 

Thilavalli- Ajjampura
|212
|-
|ರಾ.ಹೆ.77
|Sirsi - Soraba - Masur -  Sagara -  Purappemane  - Bettamallppa - Hosnagar 
|111
|-
|ರಾ.ಹೆ.78
|Shettihalli  - Dhaddi - Hatharagi - Hukkeri - Chikodi - Examba - Sadalga- Borangaon- 

Ichalakaranji
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.79
|Srirangapatna  - Sosale - T Narsipura - Madapura - Kollegal - Ramapura - Kowdalli - Hanur - Palar- Malemahadeshwarabetta
|149
|-
|ರಾ.ಹೆ.80
|Nanjangud  - Chamarajanagar - Kyathadevara Gudi- Biligiriranganabetta 
|86
|-
|ರಾ.ಹೆ.81
|Yelandur - Honganur - Chamarajanagar - Terakanambi- Gundlupet 
|55
|-
|ರಾ.ಹೆ.82
|Hoskote - Chintamani- Gownipalli 
|88
|-
|ರಾ.ಹೆ.83
|Manuli  - Kadakola - Gudachi - Salahalli - Konnur - Sirola - Holealur - Ron - Abbigere- Kotamachagi 
|121
|-
|ರಾ.ಹೆ.84
|Sira - Gubbi - Chandrashekarapura, Tumkur Kallur - Yadayur - Amruthur - Mandya - Kirugaval - Hosavatti - T Narsipura- Nanjangud
|229
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|NH-212 - Varuna Hoskote Suththur -SH-84  
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Kupparavalli on SH-84 - Suththur 
|4
|-
|ರಾ.ಹೆ.85
|Bangalore - Magadi - Huliyurdurga - Kowdle - Nagamangala - KR Pet - Saligrama - Ramanathapura - Somwarpet - Vanagur - Subramanya(Saligrama Bypass length - 250&amp;nbsp;km) - Jalsoor 
|329
|-
|ರಾ.ಹೆ.86
|Ramanathapura - Bachhehalli - Kattemalalavadi - Hunsur - HD Kote - Saragur - Begur - Madapatna- Terakanambi
|154
|-
|ರಾ.ಹೆ.87
|Bangalore - Bannerghatta- Anekal
|49
|-
|ರಾ.ಹೆ.88
|Mysore - Hunsur - Periyapatna - Bylakuppe - Kushalanagar - Madikeri - Sulya - Puttur- Bhantwal
|220
|-
|ರಾ.ಹೆ.89
|Madakeri  - Siddapura - Ghattathala - Chennyanakote - Athur -l Gonikoppal- Kutta
|98
|-
|ರಾ.ಹೆ.90
|Hunsur  - Virajpet - Napoklu - Nalkanadu - Bhagamandala- Talakaveri 
|113
|-
|ರಾ.ಹೆ.91
|Konanur{{Disambiguation needed|date=March 2017}} - Ramanathapura - Kushalanagar - Siddapura - Virajpet- Makutta 
|90
|-
|ರಾ.ಹೆ.92
|Kanakapura - Sangam - kowdalli
|30
|-
|ರಾ.ಹೆ.93
|Khanapura - Haliyal - Yellapura - Sirsi - Siddapura - Talaguppa
|196
|-
|ರಾ.ಹೆ.94
|Bagepalli  - Gudibande - Thondebhavi - Mavathur - Kolala - Uradigere - Kyathasandra - Neralapura - Kudur - Magadi - Jalamangala - Ramanagar - Channapatna- Halaguru - Mutthathi - Chikkalluru - Hanuru
|232
|-
|ರಾ.ಹೆ.95
|Hoskote  - Malur - Tekal - Bangarpet - Budhigere- Venkatagirikote 
|84
|-
|ರಾ.ಹೆ.96
|Devanahalli  - Vijayapura - Vemgal - Kolar - Ghattakamadanahalli - KGF- Kempapura
|68
|-
|ರಾ.ಹೆ.97
|Sankeshwar  - Kowthalli - Nippani - Badkihal - Shamanewadi - Sadalga
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.98
|Bhatnagoor - Barawada - Mangura - Karagad- Boragaonwadi
|43
|-
|ರಾ.ಹೆ.99
|Kothapalli  - Gownipalli - Rajepalli - Srinivasapura - Kolar - Tekal- Masti
|103
|-
|ರಾ.ಹೆ.100
|Subramanya  - Puttur - Parladaka - Ukkada- Manjeswar Road
|89
|-
|ರಾ.ಹೆ.101
|Surthakal - Bajpe - Gurupura - Bhantwal - Panemangalore - Vittal - Kabaka
|124
|-
|ರಾ.ಹೆ.102
|Huliyar Keralapura - Arasikere - Haranahalli - Shanthigrama - Hariharapura - Jakkanahalli of Holenarsipura - Jayachamarajapura
|-
|ರಾ.ಹೆ.103
|Gokak - SH-31 to Muragodu - Karimani - Sogal-kshetra - Munnoli - Malaprabha - Goravanakolla - Saundatti
|67
|-
|ರಾ.ಹೆ.104
|Bangalore - Kadugondahalli - Nagavara - Thanisandra - Bellahalli - Kannur - Bagalur - Arisinakunte - Devanahalli - Malligenahalli - Karahalli - Nandi  
|50
|-
|ರಾ.ಹೆ.105
|Humnabad - Bidar
|47
|-
|ರಾ.ಹೆ.106
|Horanadu - Balur H andpost - Kalasa
|42
|-
|ರಾ.ಹೆ.107
|Jannapura - Vanagur -Huradi Hanabal Anemahal Skaleshpura Byakarahalli Heththur 
|56
|-
|ರಾ.ಹೆ.108
|Holenarsipura - KR Nagar - Hallimysore Saligrama Chunchanakatte Kesthur Koppalu Gate Srirampura Hebbalu 
|45
|-
|ರಾ.ಹೆ.109
|Yarane Junction - Holenarsipura - Bikanahalli Channiganahalli Ankapura Karle Hanumanahalli Paduvalahippe 
|35
|-
|ರಾ.ಹೆ.110
|Belur - Kodlipet - Bichodu Vatehole Kamathikodigi Byrapura Kundur K Hosakote Mgalu 
|-
|ರಾ.ಹೆ.111
|ತಿಪಟೂರು - ತುರುವೇಕೆರೆ - ಯಡಿಯೂರು - ಅಮೃತೂರು - ಹುಲಿಯೂರುದುರ್ಗ - ಮಾಕಳಿ - ರಾಮನಗರ - ಕನಕಪುರ - ಹುಣಸನಹಳ್ಳಿ - ಧರ್ಮಪುರಿ (ತಮಿಳುನಾಡು)
|[[ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆ| ತುಮಕೂರು]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ)]],
|2೦೦
|-
|ರಾ.ಹೆ.112
|Belur - Somvarpet 
|63
|-
|ರಾ.ಹೆ.112A
|SH-8 - SH-57 - CR Patna Narsipura Kodlipet 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.113
|Uppinangadi on NH-48 - SH-37 (Bisley Ghat Road - MDR) - Bajaththur Alankaru Balya Kadaba 
|33
|-
|ರಾ.ಹೆ.114
|Gundya on NH-48 - Kalkunda on SH-37 - Shiribagilu Kombharu Bilinele 
|16
|-
|ರಾ.ಹೆ.115
|Kudligere - Kammaraghattta	
|38
|-
|ರಾ.ಹೆ.116
|Tumkur Honnavar road (SH-68) - Birur Sammasagi road (SH-76) - Bhadravathi Shivani road 
|34
|-
|ರಾ.ಹೆ.117
|Ilawala - KR Nagara KA SH-117 
|22
|-
|ರಾ.ಹೆ.118
|Guruvayanakere - Uppinangadi KA SH-118
|20
|-
|ರಾ.ಹೆ.119
|Ilawala - Nagarakatte - KR Nagara KA SH-119 
|7
|-
|ರಾ.ಹೆ.120
|Hampapura - Saligrama KA SH-120
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.121
|BT Road - Kodlihalli Road KA SH-121
|17
|-
|ರಾ.ಹೆ.122
|MaharaKA SHtra Border - Handaraki KA SH-122
|183.60
|-
|ರಾ.ಹೆ.123
|AP Border - Hulsur KA SH-123
|69.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.124
|Kharked - Bilagi KA SH-124
|294.07
|-
|ರಾ.ಹೆ.125
|Firozbad Cross - Kamlapur KA SH-125
|105.55
|-
|ರಾ.ಹೆ.126
|AP Border - Bosga KA SH-126
|163.97
|-
|ರಾ.ಹೆ.127
|KA SH 10 - A P Border KA SH-127
|174.95
|-
|ರಾ.ಹೆ.128
|KA SH 61 - Bellary KA SH-128
|231
|-
|ರಾ.ಹೆ.129
|Chikkahesarur - Mundaragi KA SH-129
|166.87
|-
|ರಾ.ಹೆ.130
|Yalburga - Munirabad KA SH-130
|122.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.131
|Hampi - Hagaribommanahalli KA SH-131
|208.30
|-
|ರಾ.ಹೆ.132
|Kampli - Kurugodu - Kudatini - Haraginadoni - Bellary - Moka - Andhra Border KA SH-132
|100.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.133
|Surebana - Kudalasangama KA SH-133
|108.90
|-
|ರಾ.ಹೆ.134
| Badami - [[Gokak karnataka|Gokak]] - Gokak Falls - [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Konnur Konnur] - Hidkal Dam - Hattargi - NH 4
|120.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.135
|Banashankari - Almatti Dam KA SH-135
|71.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.136
|Gajendragad - Soraba KA SH-136
|285.62
|-
|ರಾ.ಹೆ.137
|Navalagund - Mugavalli KA SH-137
|140.81
|-
|ರಾ.ಹೆ.138
|Nagaragali - Katakola KA SH-138
|112.58
|-
|ರಾ.ಹೆ.139
|Yaragatti - Mudhola KA SH-139
|77.68
|-
|ರಾ.ಹೆ.140
|Alnavar - Betageri KA SH-140
|84.85
|-
|ರಾ.ಹೆ.141
|Maharashtra Border - Sutagatti - Joining NH 4 KA SH-141
|45.80
|-
|ರಾ.ಹೆ.142
|Kumta - Kurlikoppa KA SH-142
|49.89
|-
|ರಾ.ಹೆ.143
|Gokarna - Devanahalli KA SH-143
|82.00
|-
|ರಾ.ಹೆ.144
|Honnavar - Menasi KA SH-144
|60.28
|-
|ರಾ.ಹೆ.145
|Songimane - Unchalli Falls KA SH-145
|71.66
|-
|ರಾ.ಹೆ.146
|Ulavi – Goa KA SH-146
|63.20
|-
|ರಾ.ಹೆ.147
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.148
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.149
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.150
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.151
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.152
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.153
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.154
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.155
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.156
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.157
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.158
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.159
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.160
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.161
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.162
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.163
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.164
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.165
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.166
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.167
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.168
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.170
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.171
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.172
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.173
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.174
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.175
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.176
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.177
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.178
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.179
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.180
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.181
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.182
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.183
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.184
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.185
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.186
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.187
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.188
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.189
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.190
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.191
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.192
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.193
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.194
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.195
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.196
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.197
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.198
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.199
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.200
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.201
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.202
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.203
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.204
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.205
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.206
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.207
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.208
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.209
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.210
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.211
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.212
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.213
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.214
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.215
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.216
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.217
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.218
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.219
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.220
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.221
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.222
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.223
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.224
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.225
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.226
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.227
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.228
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.229
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.230
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.231
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.232
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.233
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.234
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.235
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.236
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.237
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.238
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.240
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.241
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.242
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.243
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.244
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.245
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.246
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.247
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.248
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.249
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.250
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.251
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.252
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.253
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.254
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.255
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.256
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.257
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.258
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.259
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.260
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.261
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.262
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.263
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.264
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.265
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.266
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.267
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.268
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.269
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.270
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.271
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.272
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.273
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.274
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.275
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.276
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.277
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.278
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.279
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.280
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.281
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.282
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.283
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.284
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.285
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.286
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.287
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.288
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.289
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.300
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.301
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.302
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.303
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.304
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.305
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.306
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.307
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.308
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.309
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.310
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.311
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.312
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.313
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.314
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.315
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.316
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.317
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.318
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.319
|-
|-
|ರಾ.ಹೆ.320
|-
|}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೆಲಸ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120502055107/http://www.kpwd.gov.in/roads.asp#dsh |date=2012-05-02 }}
{{Unreferenced}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>kdxt3nq60w8cuhz1tlijenfarg4k9n5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>90682</id>
    <revision>
      <id>1428257</id>
      <parentid>1427656</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:30:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>17558</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-38 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ</comment>
      <origin>1428257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45163" sha1="pplu38or1cqrkobrhkpkukzo17dsgow" xml:space="preserve">{{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}}
{{Tech_header}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;
== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೧೧:೧೫, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೧೮, ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೧೫, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೧೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೩೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೧೪, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೨೨, ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೧೩, ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೧:೦೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;</text>
      <sha1>pplu38or1cqrkobrhkpkukzo17dsgow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೌರ್ ಸಿಂಗ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105329</id>
    <revision>
      <id>1428267</id>
      <parentid>1343838</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:06:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14331" sha1="4ae56ls8j8w2hw7rky0yqgog1czjpts" xml:space="preserve">{{Infobox boxer 
| name = ಕೌರ್ ಸಿಂಗ್
| image =
| caption =  
| realname = 
| height = 
| reach = 
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| birth_date = ೧೯೪೮/೧೯೪೯
| birth_place = ಖನಾಲ್ ಖುರ್ದ್, ಸಂಗ್ರೂರ್, ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್, ಭಾರತ
| death_date = ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ (ವಯಸ್ಸು ೭೪)
| death_place = [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], ಭಾರತ
| style = ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ 
| total = 
| wins = 
| KO = 
| losses = 
| medaltemplates =
{{MedalSport | ಪುರುಷರ ಹವ್ಯಾಸಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ }}
{{MedalCountry | {{IND}} }}
{{MedalCompetition | ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ }}
{{MedalGold | ೧೯೮೨ ನವದೆಹಲಿ | ಹೆವಿವೇಟ್}}
{{MedalCompetition | ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು}}
{{MedalGold | ೧೯೮೦ | ಹೆವಿವೇಟ್}}
| show-medals = yes
}}

'''ಕೌರ್ ಸಿಂಗ್''' ({{lang-pa|ਕੌਰ ਸਿੰਘ}}; ೧೯೪೮/೧೯೪೯ – ೨೭ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೨೩) ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಭಾರತೀಯ ಹೆವಿವೇಟ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬಾಕ್ಸರ್. ಸಿಂಗ್ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್, ಏಷ್ಯನ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Here's the unheard story of Kaur Singh, the farmer from Punjab who fought Muhammad Ali |url=https://www.businessinsider.in/the-woes-of-indian-boxer-kaur-singh/articleshow/53226958.cms |work=[[Business Insider]] |access-date=2024-06-17 |archive-date=2023-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230428121616/https://www.businessinsider.in/the-woes-of-indian-boxer-kaur-singh/articleshow/53226958.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=How the Army Rushed to the Rescue of a Forgotten Boxing Hero - Twice! |url=https://www.thebetterindia.com/125091/army-boxing-hero-kaur-singh/ |work=[[The Better India]] |date=20 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Forgotten Boxing hero Kaur Singh raising loan from money lenders for medical treatment |url=https://www.indiatoday.in/india/story/forgotten-boxing-hero-kaur-singh-raising-loan-from-money-lenders-medical-treatment-1105295-2017-12-11 |work=[[India Today]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸಂಗ್ರೂರ್, [[ಪಂಜಾಬ್]] ಮಾಲ್ವಾ ಪ್ರದೇಶದ ಖಾನಲ್ ಖುರ್ದ್ ಗ್ರಾಮದ ಜಾಟ್ ಸಿಖ್ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಸಣ್ಣ-ಸಮಯದ ರೈತರಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೨೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹವಾಲ್ದಾರ್ ಆಗಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊರಿದ ಅವರ ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸೇನಾ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arjuna Award |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/boxing/Kaur-Singh-who-fought-Muhammad-Ali-did-not-allow-his-children-to-take-up-sports/articleshow/53220647.cms |work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ ==
೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗ್ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೩ ರವರೆಗೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=कभी बॉक्सर मोहम्मद अली से किया था मुकाबला, अब जी रहे ऐसे बदहाली की जिंदगी |url=https://www.bhaskar.com/news/PUN-AMR-OMC-LCL-arjun-award-and-padma-shri-award-winner-boxer-kaur-singh-5767941-PHO.html |website=Dainik Bhaskar |language=hi |date=13 December 2017}}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೦ ರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗ್ [[ಮುಂಬೈ]] ಏಷ್ಯನ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kaur Singh, a gold medal in the Asian Boxing Championship in 1980 |url=https://www.tribuneindia.com/news/sport/when-punjab-s-kaur-singh-traded-punches-with-the-legend/247086.html |work=[[The Tribune (Chandigarh)]] |access-date=2024-06-17 |archive-date=2019-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402183743/https://www.tribuneindia.com/news/sport/when-punjab-s-kaur-singh-traded-punches-with-the-legend/247086.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ, ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್ ವಿಭಾಗದ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುವ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದ [[ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=The untold story of Kaur Singh – A forgotten Indian boxer who fought Muhammad Ali |url=http://punjabtoday.in/punjabtodayin/interview.php?comment&amp;entry_id=1489676134&amp;title=the-untold-story-of-kaur-singh-%E2%80%93-a-forgotten-indian-boxer-who-fought-muhammad-ali |work=punjabtoday.in |language=en |access-date=2024-06-17 |archive-date=2020-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024064815/http://punjabtoday.in/punjabtodayin/interview.php?comment&amp;entry_id=1489676134&amp;title=the-untold-story-of-kaur-singh-%E2%80%93-a-forgotten-indian-boxer-who-fought-muhammad-ali |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Heavyweight boxing champ Kaur Singh recalls fight with Zorawar Muhammed Ali |url=https://www.sbs.com.au/yourlanguage/punjabi/en/article/2016/06/08/heavyweight-boxing-champ-kaur-singh-recalls-fight-zorawar-muhammed-ali |work=[[SBS PopAsia]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Boxer Kaur Singh: The forgotten hero who fought Muhammad Ali |url=https://thebridge.in/boxer-kaur-singh-the-forgotten-hero-fought-muhammad-ali/ |work=The Bridge |date=25 December 2017 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಂಗ್ ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಆದರೆ ಮೂರನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

=== ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ===
೨೭ ಜನವರಿ ೧೯೦ ರಂದು, ಸಿಂಗ್ ದೆಹಲಿಯ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]] ವಿರುದ್ಧ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. &quot;ಉಸ್ ದೇ ಮುಕ್ಕೆ ಬಹುತ್ ಹೈ ದಮ್ದಾರ್ ಸಿ (ಅವರ ಪಂಚ್‌ಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತು)  ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಬಂದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವನು ತನ್ನ ಬಲಗೈಯನ್ನು ಬಳಸಿದನು, ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ತನ್ನ ಕೌಂಟರ್ಪಂಚ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದನು. ಆ ನಾಲ್ಕು ಸುತ್ತುಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ವೇಗವು ಒಮ್ಮೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನ ರಿಂಗ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ಚಲನೆಯು ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿತು.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Indian boxer recalls fight with 'shahenshah' |url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/india-boxer-recalls-fight-with-muhammad-ali-the-shahenshah-2835329/ |work=[[The Indian Express]] |date=22 July 2016 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

== ಸಾವು ==
ಸಿಂಗ್ ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೩ ರಂದು ೭೪ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.&lt;ref&gt;[https://www.indiatoday.in/sports/other-sports/story/boxing-champion-kaur-singh-passes-away-after-multiple-health-problems-2365254-2023-04-27 Boxing champion Kaur Singh passes away after multiple health problems]&lt;/ref&gt;

== ಪರಂಪರೆ ==
ಸಿಂಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಪದ್ಮ‌ಶ್ರೀ ಕೌರ್ ಸಿಂಗ್'' ಹೊರಡುವುದೆಂದು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಕರಮ್ ಬತ್ತ್ ಅವರು ಸಿಂಗ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದ ಬಹುಮಾನದ ಹಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Padma Shri Kaur Singh's Biopic On Cards; He Was The Only Indian Boxer To Fight Muhammad Ali |url=https://www.koimoi.com/outside-bollywood/padma-shri-kaur-singhs-biopic-on-cards-he-was-the-only-indian-boxer-to-fight-muhammad-ali/ |work=[[KoiMoi]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Biopic of only Indian boxer who fought Muhammad Ali in the pipeline |url=https://zeenews.india.com/bollywood/biopic-of-only-indian-boxer-who-fought-muhammad-ali-in-the-pipeline-2239462.html |work=[[Zee News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Now, film on Indian boxer who faced Ali |url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/now-film-on-indian-boxer-who-faced-ali/articleshow/71533293.cms |work=[[Mumbai Mirror]] |access-date=2024-06-17 |archive-date=2025-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125010205/https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/now-film-on-indian-boxer-who-faced-ali/articleshow/71533293.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&quot;ಕೋವಿಡ್‌-೧೯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಲಂಬಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕರಂ ಬಟ್ಟ್ ಒಂದು ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ 'ಜುಲೈ ೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು, ಆದರೆ 'ಶಾರೀಕ್ ೨' ತನ್ನ ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿತು. ನಾನು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದೆನು ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಂತರ 'ಸೊಹ್ರೆಯಾನ್ ದ ಪಿಂಡ್ ಆ ಗಯ' ತಂಡವೂ ಸಹ ಆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ನಾವು ನಮ್ಮ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಜುಲೈ ೨೨ ರವರೆಗೆ ಹಿಂಪಡೆಗೊಳಿಸಬೇಕಾಯಿತು.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Tribune News |title=Karam Batth brings out the story of Padma Shri Kaur Singh, the legendary Punjabi boxer |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/karam-batth-brings-out-the-story-of-kaur-singh-the-legendary-punjabi-boxer-408747 |access-date=2022-07-09 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರದರ್ಶನ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ದಾಖಲೆ ==
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!{{abbr|ನಂ|Number}}
!ಫಲಿತಾಂಶ
!ದಾಖಲೆ
!ಎದುರಾಳಿ
!ಮಾದರಿ
!ಸುತ್ತು, ಸಮಯ
!ದಿನಾಂಕ
!ಸ್ಥಳ
!ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು
|-
|೧
|{{N/A}}
|೦-೦ {{small|(೧)}}
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{flagicon|USA}} [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ|ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿಯವರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿ]]
|{{N/A}}
|೪
|೨೭ ಜನವರಿ ೧೯೮೦
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{flagicon|IND}} {{small|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ, [[ನವದೆಹಲಿ]], ಭಾರತ}}
|style=&quot;text-align:left;&quot;|{{small|ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡದ ಬೌಟ್}}
|}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]]</text>
      <sha1>4ae56ls8j8w2hw7rky0yqgog1czjpts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Naveen harsha s/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>116092</id>
    <revision>
      <id>1428299</id>
      <parentid>1319355</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49782-47</username>
        <id>101748</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸಮ ಸೀಮಂತ ತೃಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ</comment>
      <origin>1428299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27530" sha1="mltg01apjc9iomeubiflam6ii44p8he" xml:space="preserve">
                                 'ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ರೇಖಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ 6 ಅಂಕಕ್ಕೆ ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ

=='''ಪರಿಚಯ'''==
ವಿಲಿಯಮ್ ಜೀವನ್ಸ್ [[File:Picture of jevons.jpg|thumb|ವಿಲಿಯಮ್ ಜೀವನ್ಸ್]] &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/William_Stanley_Jevons&lt;/ref&gt; ಎಂಬ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞನು ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅದ್ದನು ಬೆಳೆಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Alfred_Marshall&lt;/ref&gt;[[File:Alfred Marshall.jpg|thumb|ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]]ರವರಿಗೆಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ಅನುಭೋಗಿಯ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು  ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಭೋಗಿಸುತ್ತಾ  ಹೋದಂತೆ  ಅದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ  ತುಷ್ಟಿಗುಣವು  ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಯಮವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅನುಭೋಗಿಯ  ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದಾಗಿದೆ  ಮಾನವನ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು  ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.ಆದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ  ಇನ್ನೊಂದರಂತೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಆ ವಸ್ತುವಿನ ಸೀಮಾಂತ ಘಟಕಗಳಿಂದ  ದೊರೆಯುವ ತುಷ್ಟಿಗುಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. 

=='''ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ'''==
 ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ &quot;ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಸೇರಿದಂತೆ  ಅವನಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಸಿಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ  ಪ್ರಯೋಜನವು ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ&quot;.

 ಉದಾಹರಣೆಗೆ  ಒಬ್ಬ ಅನುಭೋಗಿಯ ಒಂದಾದ  ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಅವನಿಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ  ತುಷ್ಟಿಗುಣ&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Marginal_utility#Utility&lt;/ref&gt; ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಾಗ ಅವನ  ಆಸೆಯ ತೀವ್ರತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.ಆದ್ದರಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ತುಷ್ಟಿಗುಣವು  ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು   ಅನುಭೋಗಿಸುವುದಾದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಿಗುವ ತುಷ್ಟಿಗುಣವೇ ಇನ್ನೂ  ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ .ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಣ್ಣಿನ  ಅನುಭವವು ಮೂರಯದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತುಷ್ಟಿಗುಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ  ಅನುಭೋಗಿಯ ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಂದರಂತೆ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ತಿಂದಾಗ  ಆದ್ದರಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Marginal_utility&lt;/ref&gt; ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ.  ಕೆಲವು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸೇವಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೃಪ್ತಿಯು   ಇದು ಶೂನ್ಯ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣದ ಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭೋಗಿಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಟ್ಟು ತುಷ್ಟಿಗುಣವು   ಗರಿಷ್ಠ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ   . ಇದು ಅನುಭೋಗಿಯ ಸಮತೋಲನದ  ಮಟ್ಟ.  ಅನಂತರವೂ ಅವನು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು  ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ಅವನಿಗೆ  ತೃಪ್ತಿಯ ಬದಲು  ಅತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ  ಆಗ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣವು &lt;ref&gt;https://https://en.wikipedia.org/wiki/Marginal_utility&lt;/ref&gt;   ಋಣಾತ್ಮಕ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ  ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ  ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಹೀನತೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.

=='''ಉದಾಹರಣೆ'''==

 ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮವನ್ನು  ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳೋಣ.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!    ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣುಗಳು!! ಒಟ್ಟು ತುಷ್ಟಿಗುಣ !!  ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ
|-
|  ೧ || ೧೫ || ೧೫
|-
| ೨ || ೨೮|| ೧೩
|-
| ೩ || ೩೮ || ೧೦
|-
| ೪ || ೪೪|| ೬
|-
| ೫ || ೪೫ || ೧
|-
| ೬ || ೪೫ || ೦
|-
| ೭ || ೪೦ || -೫
|-
| ೮|| ೩೨ || -೮
|}

[[File:LDMU 1.jpg|thumb|ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣದ ನಿಯಮ]]
 ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿರುವಂತೆ  ಮೊದಲನೆಯ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ಅನುಭೋಗಿಗೆ ೧೫  ಘಟಕಗಳ  ತುಷ್ಟಿಗುಣ  ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಐದನೆಯ  ಹಣ್ಣಿನವರೆಗೂ  ಇದು  ಇಳಿಮುಖದರದಲ್ಲಿ  ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.  ಆರನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಐದನೆಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವಷ್ಟು   ತುಷ್ಟಿಗುಣ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ  ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದೆ.ಏಳನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಒಟ್ಟು  ತುಷ್ಟಿಗುಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ೫  ಘಟಕಗಳಷ್ಟು ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಎಂಟನೇಯ ಹಣ್ಣಿನ   ಅನುಭೋಗದಿಂದ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣವು ೮  ಘಟ್ಟಗಳ ಎಷ್ಟು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾಗಿರುವುದರಿಂದ   ಒಟ್ಟು ತುಷ್ಟಿಗುಣವು ಏಳನೆಯ ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ದೊರೆತು  ದಿಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.


ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ OX ತಲಾಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿದ  ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನುOY ಲಂಬಾಕ್ಷದಲ್ಲಿ  ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.ಈ ರೇಖೆಯು ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣದ ರೇಖೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ  ಬಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ್ಣನ್ನು    ಸೇವಿಸಿದಂತೆಯು  ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿ ಗುಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬರುವುದು ,ರೇಖಾಚಿತ್ರದಿಂದ  ಸ್ವಷ್ಟವಾಗಿ  ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರನೆಯ ಹಣ್ಣಿನ  ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ತುಷ್ಟಿಗಣವು  ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಗರಿಷ್ಠ ತೃಪ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿ. ಏಳನೆಯ ಮತ್ತು ಎಂಟನೆಯ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ತುಷ್ಟಿಗುಣವು  ನಾಶವಾಗುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.


=='''ಕಲ್ಪನೆಗಳು'''==
 
ಈ ನಿಯಮವು ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ .ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ನಿಜವಾಗುತ್ತದೆ  ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ನಿಯಮದ ಮಿತಿಗಳು ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಬಹುದು
 
 1.ವಸ್ತುವಿನ ಅನುಭವವು ನಿರಂತರವಾಗಿ  ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಈ ನಿಯಮ  ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ. ಅಂದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಅನುಭವವು ನಡೆಯಬೇಕು,ಆಗಮಾತ್ರ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ.ಒಂದು ಹಣ್ಣನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ,ಎರಡನೇ ಹಣ್ಣನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ. ಮೂರನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಹಣ್ಣನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಗರಿಷ್ಠ ಇಳಿಮುಖವಾಗುವ ಬದಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

2. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗಾತ್ರದ  ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಈ ನಿಯಮವು ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು  ತಂಬಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ  ಅದರ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಚಮಚದ  ಮೂಲಕ  ಹುಂಡಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ  ಕುಡಿಯತೊಡಗಿದರೆ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಇಳಿಯುವ ಬದಲು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಅನುಭೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ದರ್ಜೆಯವಾಗಿ  ರುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಿಯಮ ನಿಂತಿದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಒಂದು ಹುಳಿಯಾದ ಸೇಬು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದು ನಂತರ ಸಿಹಿಯಾದ ಸೇಬುಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಂದರೆ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಬದಲು ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ.

4. ಅನುಭೋಗಿಗಳ [[ಆದಾಯ]],  ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಒಲವುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ನಿಯಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಲ್ಪನೆ. ಈ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದಾಗ ಈ ನಿಯಮ ನಿಜವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

5. ಅನುಭೋಗಿಯ ವಿಚಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನ್ನಾಗಿ  ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಈ ನಿಯಮವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.  ಬುದ್ಧಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಗೊಂಡವರು ಹುಚ್ಚರು ಮೊದಲಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭೋಗಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

6. ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹವ್ಯಾಸವಿರುವವರಿಗೆ ಈ ನಿಯಮವು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ  ಸ್ಟ್ಯಾಂಪುಗಳು ,[[ನಾಣ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಅವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು   ಸಾಕೆನಿಸದಿರಬಹುದು.

=='''ಟೀಕೆಗಳು'''==

ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ ಮಿತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮವು ಕೆಲವು ಪ್ರಭಲ ಟೀಕೆಗಳಿಗೂ ಒಳಗಾಗಿದೆ.

1.ತುಷ್ಟಿಗುಣವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಈ ನಿಯಮವು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಬಹು ಮಾನಸಿಕ ಅಂಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಲೆನ್ ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.

2. [[ಹಣ]]ದ ತುಷ್ಟಿಗುಣ  ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ನಿಯಮದ ಒಂದು ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ  ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಸರಿಯಾದದ್ದಲ್ಲ ಹಣದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ  ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಈ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ತಳಹದಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನುಭೋಗಿಯ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾದದ್ದು. ವಸ್ತುವಿನ [[ಬೆಲೆ]] ,ಆದ್ದರಿಂದ ದೊರೆಯಬಹುದಾದ ತೃಪ್ತಿ, ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲವನ್ನು  ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು  ಅನುಭೋಗಿಯು ಹಲವಾರು  ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

4. ಅನುಭೋಗಿಯ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಅನುಭವದ  ಕಡೆಗೆ ಲಕ್ಷನೀಡುತ್ತಾನೆ  ಎಂಬುದು ಈ ನಿಯಮದ  ಮತ್ತೊಂದು ದೋಷ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅನುಭೋಗಿಯ ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

5. ಅನುಭೋಗಿಯ ಆದಾಯ  ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಒಲವುಗಳಲ್ಲಿ  ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಇದರ ಕಲ್ಪನೆ ಅಸಂಗತವಾದದ್ದು.

=='''ನಿಯಮದ ಮಹತ್ವ'''==

 ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳಂತೆ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ  ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮವು ಒಂದು ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಆಚರಣೆಯು ಹಲವು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಈ ಸಂಗತಿಗಳು ಈಡೇರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಈ ನಿಯಮವು ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮವು ಬಹಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ


1. ಈ ನಿಯಮವು [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Economics&lt;/ref&gt;ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಳಹದಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಮ ಸಿಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮವು ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ ದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ತಾನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವ ಹಣದಿಂದ ಗಿರಿಷ್ಠ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅನುಭೋಗಿಯ  ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಸಮಸ್ಯೆ ಮಾಂತ ದೋಸ್ತಿಗಳ ನಿಯಮವೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಭೋಗಿಯ  ವಿವೇಕಯುತವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಗರಿಷ್ಠವಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು  ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

2. ಬೇಡಿಕೆಯ ನಿಯಮವು ಈ ನಿಯಮದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ನಡುವೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇಡಿಕೆ ನಿಯಮವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಬೇಡಿಕೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬೆಲೆಯೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾಗ ಅನುಭವಿಗೆ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣದ ನಿಯಮವು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

3. ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖ ಪ್ರತಿಫಲ  ನಿಯಮವು ಈ  ನಿಯಮದಿಂದಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

4. [[ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪ್ರಗತಿಪರ [[ತೆರಿಗೆ]]&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Tax&lt;/ref&gt; ನೀತಿಯು ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮದಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತರ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ವಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹಣದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಬಡವರ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆ ಹಣ ವಿರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಹಣದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ದರದ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ.

5. ಮೌಲ್ಯದ ವಿರೋಧಾಭಾಸಕ್ಕೆ &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/Paradox_of_value&lt;/ref&gt; ಈ ನಿಯಮವು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀರಿಗೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ಸೊನ್ನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ [[ವಜ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ತುಷ್ಟಿಗುಣವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅದರ ಬೆಲೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚು. ಇದೇ ಮೌಲ್ಯದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ. ಆದರೆ  ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ ಇದಕ್ಕೆ  ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯು ಅದರ  ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಶೂನ್ಯ ವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆದರೆ ಬೆಳೆ ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ವಜ್ರದ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಬೆಲೆ  ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

6. ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಈ ನಿಯಮವು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮಂತರು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪತ್ತಿನ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಬಡವರ ಗಳಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಡವರು ಪರಿವಾರ ಸಂಪತ್ತಿನ ವಿತರಣೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ [[ಸಮಾಜ]]ವಾದಿಗಳ  ನಿಲುವು ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ.

=='''ಉಲ್ಲೇಖಗಳು'''==
{{reflist|}}


'''ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆಗೆ'''
{{refbegin}}

* {{cite book|last=ಎಚ್. ಆರ್ |first=ಕೃಷ್ಣಯ್ಯ ಗೌಡ|title = ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ }}

*{{cite book|last=ಎ.ಸ್|first= ಶರಣಪ್ಪ    |title =ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ  }}

* {{cite journal|first=E. H.|last=Downey|title=The Futility of Marginal Utility|url=https://zenodo.org/record/1431301}}

*{{cite book|last=Smith|first=Adam|title=The wealth of nations|publisher=Thrifty books|url=https://www.amazon.com/The-Wealth-Nations-Adam-Smith/dp/1604598913}}

* {{cite book |last1=Case|first1=Karl E. |last2=Fair |first2=Ray C. |title = Principles of Economics |publisher=Prentice-Hall |year=1999 |edition=5th }}


{{refend}}

== ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ ==

NotEs [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:4071:2393:A862:4EB9:2C2F:A72D:F225|2409:4071:2393:A862:4EB9:2C2F:A72D:F225]] ೧೪:೦೬, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)

== ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಎಂದರೇನು ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಪ್ರಕಾರ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ==

ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಎಂದರೇನು ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಪ್ರಕಾರ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2401:4900:32AA:632:E8F1:8D54:6131:B90F|2401:4900:32AA:632:E8F1:8D54:6131:B90F]] ೧೮:೧೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ. ==

ಇಳಿ ಸೀಮಂತ ಶಶಿ ಗೌಡ ನಿಯಮ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂಗೈಕ ಪಿಡಿಎಫ್ ಅಸೈನ್ ಮೆಂಟ್ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:408C:838A:6134:6086:9A7B:2CE2:BF6C|2409:408C:838A:6134:6086:9A7B:2CE2:BF6C]] ೧೯:೧೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST)

== ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ ==

ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2401:4900:3361:1BE3:50BE:F84:4A62:6ECA|2401:4900:3361:1BE3:50BE:F84:4A62:6ECA]] ೨೦:೪೭, ೫ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

== ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ ==

ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವುಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/45.127.56.228|45.127.56.228]] ೧೬:೫೫, ೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೪ (IST)

== ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ ==

ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ತುಷ್ಟಿಗುಣ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಯಾವುದಾದರೂ 2 ದೈನಂದಿನ ಉದಾಹರಣೆ ವಿವರಿಸಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:408C:ADB6:3B6C:0:0:F20A:2E03|2409:408C:ADB6:3B6C:0:0:F20A:2E03]] ೨೧:೧೮, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST)

Limca samantar Guna niyama 

[[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2025-36296-39|&amp;#126;2025-36296-39]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2025-36296-39|talk]]) ೨೦:೨೪, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Seemantha drishtikon assignment Kannada ==

Samanta drishtikon Yama Assamese Kannada [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2025-36296-39|&amp;#126;2025-36296-39]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2025-36296-39|talk]]) ೨೦:೨೫, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== Renuka siman thirsty Gunda niyama assignment Kannada ==

Renuka seemantha drishtikonada niyama Kannada assignment [[ವಿಶೇಷ:Contributions/&amp;#126;2025-36296-39|&amp;#126;2025-36296-39]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:&amp;#126;2025-36296-39|talk]]) ೨೦:೨೬, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)

== ಸಮ ಸೀಮಂತ ತೃಷ್ಟಿಗುಣ ನಿಯಮ ==


[[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-49782-47|~2026-49782-47]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-49782-47|talk]]) ೧೫:೧೦, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>mltg01apjc9iomeubiflam6ii44p8he</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು (2000–2009)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118430</id>
    <revision>
      <id>1428243</id>
      <parentid>1352810</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>768</id>
      </contributor>
      <comment>Pran_Actor.JPG ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Jameslwoodwardರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.</comment>
      <origin>1428243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60548" sha1="5fpvc5ssnn751gd8yo8dpc7pqply3b8" xml:space="preserve">'''ಪದ್ಮಭೂಷಣ''' ಇದು [[ಭಾರತ]]ದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. [[ಜನವರಿ]] ೨, ೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಗಳು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. '''[[ಭಾರತ ರತ್ನ]]''', '''[[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]]'''ಗಳ ನಂತರ ಇದು ಭಾರತದ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/Scheme-PadmaAwards-050514.pdf |title='Scheme-PadmaAwards-050514.pdf' |access-date=2019-08-31 |archive-date=2016-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115034735/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/Scheme-PadmaAwards-050514.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಾದರೂ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೭೮, ೧೯೭೯, ೧೯೯೩ ಹಾಗೂ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಗರಿಕರ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ [[ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]]ದಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಗಳು ಇವನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪದ್ಮಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಕ್ರಮ ಹೀಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_honours_system English, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಸ್ಥರಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ]&lt;/ref&gt;
# '''[[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]]''', ಎರಡನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.
# '''ಪದ್ಮಭೂಷಣ''', ಮೂರನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.
# '''[[ಪದ್ಮಶ್ರೀ]]''', ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ.

==ಪುರಸ್ಕೃತರ ಪಟ್ಟಿ==

[[File:Veerendra Heggade 01.JPG|thumbnail|upright|ಡಿ. ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ]]

[[File:Maulanawahiduddin.jpg|thumbnail|upright|ವಹೀದುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್]]

[[File:Ramesh Mashelkar Apr09.jpg|thumbnail|upright|ಆರ್. ಎ. ಮಶೇಲ್ಕರ್]]

[[File:Rajinikanth during audio release of robot.jpg|thumbnail|upright|ರಜನೀಕಾಂತ್]]

[[File:KaramshiJethabhaiSomaiya.jpg|thumbnail|upright|ಕರಾಮ್‍ಶೀ ಜೇಠಾಭಾಯಿ ಸೋಮಯ್ಯಾ]]

[[File:RatanTata.jpg|thumbnail|upright|ರತನ್ ಟಾಟಾ]]

[[File:Dev Anand still5.jpg|thumbnail|upright|ದೇವಾನಂದ್]]

[[File:AnandWM2008.Presse.Konf (revised).jpg|thumbnail|upright|ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್]]

[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|thumbnail|upright|ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್]]

[[File:B.R.Chopra.jpg|thumbnail|upright|ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ]]

[[File:Ashok H.Desai.jpg|thumbnail|upright|ಅಶೋಕ್ ಎಚ್. ದೇಸಾಯಿ]]

[[File:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|thumbnail|upright|ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ]]

[[File:Yamini Krishnamurthy.JPG|thumbnail|upright|ಯಾಮಿನಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]]

[[File:Padma Vibhushan Raghunath Mohapatra (Architect and Sculptor) 01.jpg|thumbnail|upright|ರಘುನಾಥ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ]]


[[File:AROON PURIE.jpg|thumbnail|upright|ಅರುಣ್ ಪುರಿ]]

[[File:ProfRR6.jpg|thumbnail|upright|ರಾಜ್ ರೆಡ್ಡಿ]]

[[File:Uma Sharma.jpg|thumbnail|upright|ಉಮಾ ಶರ್ಮಾ]]

[[File:L. Subramaniam at Bharat Bhavan.JPG|thumbnail|upright|ಎಲ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮ್]]

[[File:Naresh Trehan at the World Economic Forum on India 2012.jpg|thumbnail|upright|ನರೇಶ್ ಟ್ರೆಹಾನ್]]

[[File:Gary Ackerman, official 109th Congress photo.jpg|thumbnail|upright|ಗ್ಯಾರಿ ಆಕೆರ್ಮನ್]]

[[File: Official portrait of Lord Bhattacharyya crop 2.jpg|thumbnail|upright|ಕುಮಾರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ]]

[[File:Shobha gurtu.jpg|thumbnail|upright|ಶೋಭಾ ಗುರ್ತೂ]]

[[File:Ustad Zakir Hussain 2.jpg|thumbnail|upright|ಜಾಕೀರ್ ಹುಸೇನ್]]

[[File:BKS Iyengar.jpg|thumbnail|upright|ಬಿ. ಕೆ. ಎಸ್. ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]]

[[File:Marchuk GI.JPG|thumbnail|upright|ಗುರಿ ಮರ್ಚೂಕ್]]

[[File: Miranda de Miranda.jpg|thumbnail|upright|ಮಾರಿಯೋ ಮಿರಾಂಡ]]

[[File:Frank Pallone 113th Congress.jpg|thumbnail|upright|ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಲೋನ್]]

[[File:Rasgotra.jpg|thumbnail|upright|ಮಹಾರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣ ರಸಗೋತ್ರಾ]]

[[File:Kottayan Katankot Venugopal, K K Venugopal.jpg|thumbnail|upright|ಕೆ. ಕೆ. ವೇಣುಗೋಪಾಲ್]]

[[File:Nirmal Verma (1929 - 2005).jpg|thumbnail|upright|ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮಾ]]

[[File:K.J. Yesudas.JPG|thumbnail|upright|ಕೆ. ಜೆ. ಯೇಸುದಾಸ್]]

[[File:Tijan Bai 1.jpg|thumbnail|upright|ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ]]

[[File:Ammanur madhavachakyar1.jpeg|thumbnail|upright|ಅಮ್ಮನೂರ್ ಮಾಧವ ಚಕ್ಯಾರ್]]

[[File:Sitakant Mahapatra.jpg|thumbnail|upright|ಸೀತಾಕಾಂತ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ]]

[[File:T. V. Sankaranarayanan.jpg|thumbnail|upright|ಟಿ. ವಿ. ಶಂಕರನಾರಾಯಣನ್]]

[[File:Naseeruddin Shah.jpg|thumbnail|upright|ನಾಸೀರುದ್ದೀನ್ ಶಾ]]

[[File:Jagjit Singh (Ghazal Maestro).jpg|thumbnail|upright|ಜಗಜೀತ್ ಸಿಂಗ್]]

[[File:Umayalpuram K. Sivaraman2.jpg|thumbnail|upright|ಯು. ಕೆ. ಶಿವರಾಮನ್]]

[[File:Guru Padma Subramanyam in Bhagavath Geetha.jpg|thumbnail|upright|ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮ್]]

[[File:O. V. Vijayan.jpg|thumbnail|upright|ಓ. ವಿ. ವಿಜಯನ್]]

[[File:Soumitra Chatterjee - Kolkata 2011-05-09 2856.JPG|thumbnail|upright|ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ]]

[[File:Gulzar 2008 - still 38227.jpg|thumbnail|upright|ಗುಲ್ಜಾರ್]]

[[File:Sardara Singh Johl.jpg|thumbnail|upright|ಸರ್ದಾರ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹಲ್]]

[[File:Yoshiro mori 2.jpg|thumbnail|upright|ಯೋಶಿರೋ ಮೊರಿ]]

[[File:Govindarajan Padmanabhan - Kolkata 2011-02-04 0421.JPG|thumbnail|upright|ಜಿ. ಪದ್ಮನಾಭನ್]]

[[File:T. N. Sheshagopalan.jpeg|thumbnail|upright|ಟಿ. ಎನ್. ಶೇಷಗೋಪಾಲನ್]]

[[File:Chandi prasad bhatt 1.jpg|thumbnail|upright|ಚಾಂಡಿಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್]]

[[File:Yash Chopra 2012.jpg|thumbnail|upright|ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]]

[[File:Manna-dey.jpg|thumbnail|upright|ಮನ್ನಾ ಡೇ]]

[[File:Irfan Habib.jpg|thumbnail|upright|ಇರ್ಫಾನ್ ಹಬೀಬ್]]

[[File:Kiran Mazumdar-Shaw BNC.jpg|thumbnail|upright|ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್ ಶಾ]]

[[File:M T Vasudevan nair.jpg|thumbnail|upright|ಎಮ್. ಟಿ. ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]]

[[File:Azim H. Premji World Economic Forum 2013.jpg|thumbnail|upright|ಅಜೀಮ್ ಪ್ರೇಮ್‌‍ಜಿ]]

[[File:K Srinath Reddy.jpg|thumbnail|upright|ಕೆ. ಶ್ರೀನಾಥ್ ರೆಡ್ಡಿ]]

[[File:Mark Tully 1.jpg|thumbnail|upright|ಮಾರ್ಕ್ ಟುಲಿ]]

[[File:Lokesh Chandra.jpg|thumbnail|upright|ಲೋಕೇಶ್ ಚಂದ್ರ]]

[[File:Chiranjeevi at Amitabh Bachchan's 70th birthday celebration (cropped).jpg|thumbnail|upright|ಚಿರಂಜೀವಿ]]

[[File:Prof.Madhav Gadgil.jpg|thumbnail|upright|ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್]]

[[File:A K Hangal at 14th Hira Manik Awards.jpg|thumbnail|upright|ಎ. ಕೆ. ಹಂಗಲ್]]

[[File:Devaki Jain.jpg|thumbnail|upright|ದೇವಕಿ ಜೈನ್]]

[[File:Ustad Abdul Halim Jaffer Khan 01.jpg|thumbnail|upright|ಅಬ್ದುಲ್ ಹಲೀಮ್ ಜಾಫರ್ ಖಾನ್]]

[[File:PLeela.jpg|thumbnail|upright|ಪಿ. ಲೀಲಾ]]

[[File:K. P. P. Nambiar.jpg|thumbnail|upright|ಕೆ. ಪಿ. ಪಿ. ನಂಬಿಯಾರ್]]

[[File:Nandan M. Nilekani.jpg|thumbnail|upright|ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ]]

[[File:Ramakanta Rath Odia Author.jpg|thumbnail|upright|ರಮಾಕಾಂತ ರಥ್]]

[[File:Billy Arjan Singh.jpg|thumbnail|upright|ಅರ್ಜನ್ ಸಿಂಗ್]]

[[File:DG CAPS.jpg|thumbnail|upright|ಜಸಜೀತ್ ಸಿಂಗ್]]

[[File:Dusan zbavitel.jpg|thumbnail|upright|ದುಸಾನ್ ಜ್ಬವಿಟೇಲ್]]

[[File:Javed Aktar 2010.jpg|thumbnail|upright|ಜಾವೇದ್ ಅಖ್ತರ್]]

[[File:Ela-gandhi-2018-phoenix.jpg|thumbnail|upright|ಇಳಾ ಗಾಂಧಿ]]

[[File:Saroj Ghose - Kolkata 2014-02-13 8915.JPG|thumbnail|upright|ಸರೋಜ್ ಘೋಷ್]]

[[File:Tyeb Mehta.jpg|thumbnail|upright|ತಯ್ಯಬ್ ಮೆಹ್ತಾ]]

[[File:Rajan and Sajan Mishra 10A.jpg|thumbnail|upright|ರಾಜನ್ ಮತ್ತು ಸಾಜನ್ ಮಿಶ್ರಾ]]

[[File:Sunil Bharti Mittal World Economic Forum 2013.jpg|thumbnail|upright|ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್]]

[[File:PadmaBhushan-Kalamandalam-Ramankutty-Nair.jpg|thumbnail|upright|ಕಲಾಮಂಡಲಮ್ ರಾಮನ್ ಕುಟ್ಟಿ ನಾಯರ್]]

[[File:Poet Gopaldas Neeraj.jpg|thumbnail|upright|ಗೋಪಾಲದಾಸ್ ನೀರಜ್]]

[[File:Indra Nooyi.jpg|thumbnail|upright|ಇಂದಿರಾ ನೂಯಿ]]

[[File:Kavalam.jpg|thumbnail|upright|ಕಾವಲಮ್ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್]]

[[File:Vilayanur S Ramachandran 2011 Shankbone.JPG|thumbnail|upright|ವಿ. ಎಸ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್]]

[[File:Tapan RayChaudhuri 2009 Dhaka.JPG|thumbnail|upright|ತಪನ್ ರಾಯಚೌಧರಿ]]

[[File:Sayed Haider Raza (1995).png|thumbnail|upright|ಸಯ್ಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಜಾ]]

[[File:Sachs at UN.jpg|thumbnail|upright|ಜೆಫ್ರಿ ಸಶ್]]

[[File:Kaushik Basu - Festival Economia 2013.JPG|thumbnail|upright|ಕೌಶಿಕ್ ಬಸು]]

[[File: Official portrait of Lord Desai crop 2.jpg|thumbnail|upright|ಮೇಘನಾದ್ ದೇಸಾಯಿ]]

[[File:Baba N. Kalyani.jpg|thumbnail|upright|ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ]]

[[File:Ravindra Kelekar.png|thumbnail|upright|ರವೀಂದ್ರ ಕೆಳೇಕರ್]]

[[File:Asad Ali Khan.jpg|thumbnail|upright|ಅಸದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್]]

[[File:P. Susheela.jpg|upright|thumbnail|ಪಿ. ಸುಶೀಲಾ]]

[[File:Srinivasa Varadhan Heidelberg.JPG|thumbnail|upright|ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವರದನ್]]

[[File:Sunita Williams.jpg|thumbnail|upright|ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]]

[[File:Ji Xianlin 1934.jpg|thumbnail|upright|ಜಿ ಕ್ಸಿನಾಲಿನ್]]

[[File:Isher Judge Ahluwalia.png|thumbnail|upright|ಇಶೆರ್ ಜಡ್ಜ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ]]

[[File:Abhinav Bindra and Mary Kom - British High Commission, Delhi, 27 July 2011 (cropped).jpg|thumbnail|upright|ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ]]

[[File:TheDhananjayans.jpg|thumbnail|upright|ಧನಂಜಯನ್ ದಂಪತಿ]]

[[File: Ramachandra guha.jpg|thumbnail|upright|ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ]]

[[File:Sgindia.jpg|thumbnail|upright|ಶೇಖರ್ ಗುಪ್ತಾ]]

[[File:ஜெயகாந்தன் (முழு).jpg|thumbnail|upright|ಡಿ. ಜಯಕಾಂತನ್]]

[[File: Khalid Hameed, Baron Hameed.JPG|thumbnail|upright|ಖಲೀದ್ ಹಮೀದ್]]

[[File:CK Prahalad WEForum 2009.jpg|thumbnail|upright|ಸಿ. ಕೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ್]]

[[File:Ganapathi sthapathi 2014-04-27 08-33.JPG|thumbnail|upright|ಗಣಪತಿ ಸ್ಥಪತಿ]]

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:35%&quot;
|+ Key
! scope=&quot;row&quot; | {{legend|#CEE8F0| ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ|outline=blue|border=1px solid blue}}
|}

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;width:73%&quot;
|+ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪುರಸ್ಕೃತರು, ಪಡೆದ ವರ್ಷ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ/ರಾಷ್ಟ್ರ&lt;ref name=&quot;award00-09&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%&quot; | ವರ್ಷ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:30%&quot; | ಪುರಸ್ಕೃತರು
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:23%&quot; | ಕ್ಷೇತ್ರ
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:17%&quot; | ರಾಜ್ಯ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಕೆ. ಆತ್ರೆ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಅಗರವಾಲ್
| ಇತರ|| ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಮ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅಗರ್ವಾಲ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ||ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಶರಣ್ ರಾಣಿ ಬ್ಲಾಕ್ಲಿವಾಲ್
| ಕಲೆ||ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಕಲ್ಯಾಣ್ ದೇವ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ||ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | [[ವೀರೇಂದ್ರ ಹೆಗ್ಗಡೆ]] 
|ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ||ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಪವಗುಡ ವಿ. ಇಂದಿರೇಶನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ವಹೀದುದ್ದೀನ್ ಖಾನ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ.ಬಿ.ಲಾಲ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಆರ್.ಎ.ಮಶೇಲ್ಕರ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಎಚ್. ವೈ. ಶಾರದಾಪ್ರಸಾದ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | [[ರಜನಿಕಾಂತ್]] 
| ಕಲೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಬೇಗಂ ಐಜಾಜ್ ರಸೂಲ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಧಾ ರೆಡ್ಡಿ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಜಾ ರೆಡ್ಡಿ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಪಕ್ಕಿರಿಸ್ವಾಮಿ ಚಂದ್ರ ಶೇಖರನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಕರಮ್‌ಶೀ ಜೇಠಾಭಾಯಿ ಸೋಮಾಯಾ#
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಎಸ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್#
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | [[ರತನ್ ಟಾಟಾ]]
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
! scope=&quot;row&quot; | ಹರ್‌ಬನ್ಸ್ ಸಿಂಗ್ ವಸೀರ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ದೇವ್ ಆನಂದ್]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ವಿಶ್ವನಾಥನ್ ಆನಂದ್]]
| ಕ್ರೀಡೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ಅಮಿತಾಬ್ ಬಚ್ಚನ್]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಹುಲ್ ಬಜಾಜ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ.ಆರ್.ಬರ್ವಾಲೇ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಬಾಳಾಸಾಹೇಬ ಭಾರ್ಡೆ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಬೋಯಿ ಭೀಮಣ್ಣ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಸ್ವದೇಶ್ ಚಟರ್ಜಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=USA|Indicates a citizen of the United States}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಅಶೋಕ್ ದೇಸಾಯಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ.ಎಂ.ಜಾರ್ಜ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ 
| ಕಲೆ || ಅಸ್ಸಾಂ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ಲಾಲ್ಗುಡಿ ಜಯರಾಮನ್]]
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ಯಾಮಿನಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ]]
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಶಿವ್ ಕೆ. ಕುಮಾರ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ರಘುನಾಥ ಮಹಾಪಾತ್ರ
| ಕಲೆ || ಒರಿಸ್ಸಾ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಅರುಣ್ ನೇತ್ರಾವಳಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಒಬೆರಾಯ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಜೇಂದ್ರ ಕೆ. ಪಚೌರಿ
| ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಅಬ್ದುಲ್ ಕರೀಂ ಪಾರೇಖ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಅಮೃತಾ ಪಟೇಲ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಗುಜರಾತ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | [[ಪ್ರಾಣ್]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಅರೂಣ್ ಪುರಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ.ವಿ.ರಾಜು
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಭಾನುಮತಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಸುಂದರಂ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ಸಿಂಗ್ ರಣಾವತ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಪಲ್ಲೆ ರಾಮರಾವ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಜ್ ರೆಡ್ಡಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಕುಂ ಉಮಾ ಶರ್ಮಾ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ಎಲ್. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
| ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
! scope=&quot;row&quot; | ನರೇಶ್ ಟ್ರೆಹಾನ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಗ್ಯಾರಿ ಆಕೆರ್‌ಮನ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಎಚ್.ಪಿ.ಎಸ್. ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ಪ್ರಭಾ ಅತ್ರೆ]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಸುಶಾಂತಕುಮಾರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=GBR|Indicates a citizen of the United Kingdom}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಚಂದು ಬೋರ್ಡೆ
| ಕ್ರೀಡೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಈಯುಜಿನ್ ಚೆಲಿಶೆವ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USSR|Indicates a citizen of Russia}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರವೀಣಚಂದ್ರ ವಾರ್ಜಿವಾನ್ ಗಾಂಧಿ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಶೋಭಾ ಗುರ್ತೂ
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಎಚ್. ಲಾರ್ಸೆನ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ಬಿ.ಕೆ.ಎಸ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಫಕೀರ್ ಚಂದ್ ಕೊಹ್ಲಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ.ಸಿ.ಕುಳಂದೈಸ್ವಾಮಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಗುರ್ರಿ ಮಾರ್ಚುಕ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USSR|Indicates a citizen of Russia}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಮೆಹ್ತಾ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಮರ್ಚೆಂಟ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ಮಾರಿಯೊ ಮಿರಾಂಡ]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಗೋವಾ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಫ್ರಾಂಕ್ ಪಲ್ಲೋನ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಮಾನುಜಂ ವರದರಾಜ ಪೆರುಮಾಳ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ನಟೇಶನ್ ರಂಗಭಾಷ್ಯಂ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಮಹಾರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣ ರಸಗೋತ್ರಾ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಹಬೀಬ್ ತನ್ವೀರ್
| ಕಲೆ || ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ.ಕೆ.ವೇಣುಗೋಪಾಲ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ನಿರ್ಮಲ್ ವರ್ಮ]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2002
! scope=&quot;row&quot; | [[ಕೆ.ಜೆ.ಯೇಸುದಾಸ್]]
| ಕಲೆ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ
| ಕಲೆ || ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಅಮ್ಮನೂರ್ ಮಾಧವ ಚಕ್ಯಾರ್
| ಕಲೆ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರಭು ಚಾವ್ಲಾ
| ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಫಿಶರ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=GER|Indicates a citizen of Germany}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಜಮ್ಷೆಡ್ ಗೋದ್ರೇಜ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಕೊಳತೂರ್ ಗೋಪಾಲನ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ.ಪರಾಶರನ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ.ರಾಜಂ ಅಯ್ಯರ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜೋಶಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಮಧುರೈ ನಾರಾಯಣನ್ ಕೃಷ್ಣನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಜೇಂದರ್ ಕುಮಾರ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ರಮೇಶ್ ಕುಮಾರ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಲಾಲ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | [[ಸೀತಾಕಾಂತ್ ಮಹಾಪಾತ್ರ]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಒರಿಸ್ಸಾ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಬಗಿಚಾ ಸಿಂಗ್ ಮಿನ್ಹಾಸ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | [[ಸುಭಾಷ್ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಪಿ.ಎಸ್.ನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಅರ್ಕಾಟ್ ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ತ್ರಿಚೂರ್ ವಿ.ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಕಾಂತಿಲಾಲ್ ಹಸ್ತಿಮಲ್ ಸಂಚೇತಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಟಿ.ವಿ.ಶಂಕರನಾರಾಯಣನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; |ನಾಸೀರುದ್ದಿನ್ ಶಾ
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಟಿ. ವಿ. ಆರ್. ಶೆಣೈ
| ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಜಗಜೀತ್ ಸಿಂಗ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಮ್ ಬದನ್ ಸಿಂಗ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಹರಿಶಂಕರ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಉಮಾಯಾಳಪುರಂ ಕೆ. ಶಿವರಾಮನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ನಾರಾಯಣನ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಂ
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಸ್ವಪ್ನಸುಂದರಿ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಓ. ವಿ. ವಿಜಯನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
! scope=&quot;row&quot; | ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೋವಿಚ್ ಯೆಫ್ರೆಮೋವ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USSR|Indicates a citizen of Russia}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ನೀಲೇಶ್ ರಮಾಕಾಂತ್ ಶಿಂಧೆ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; |ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ
| ಕಲೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಶಂಕರ್ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | [[ಗುಲ್ಜಾರ್]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಸರ್ದಾರ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹಲ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಂಜಾಬ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | [[ಎಮ್. ವಿ. ಕಾಮತ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಕೋಮಲ್ ಕೊಠಾರಿ
| ಕಲೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಯೋಶಿರೋ ಮೋರಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=JPN|Indicates a citizen of Japan}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಗೋಪಿಚಂದ್ ನಾರಂಗ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಗೋವಿಂದರಾಜನ್ ಪದ್ಮನಾಭನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಪೂರ್ಣಿಮಾ ಅರವಿಂದ್ ಪಕ್ವಾಸಾ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಗುಜರಾತ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಭಾಕರ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಎನ್. ರಾಜಮ್
| ಕಲೆ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಚೆನ್ನಮನೇನಿ ಹನುಮಂತರಾವ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ತಿರುವೆಂಗಡಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶಂಕರ್
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಟಿ. ಎನ್. ಶೇಷಗೋಪಾಲನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿಜೋಯ್ ನಂದನ್ ಶಾಹಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಕೃಷ್ಣ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
! scope=&quot;row&quot; | ಅಲರ್ಮೇಲ್ ವಲ್ಲಿ
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಸರ್ದಾರ್ ಅಂಜುಂ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಆಂಡ್ರೆ ಬೀಟೆಲ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಚಾಂದಿಪ್ರಸಾದ್ ಭಟ್
| ಇತರೆ || ಉತ್ತರಾಖಂಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ತುಮಕೂರು ರಾಮಯ್ಯ ಸತೀಶ್‌ಚಂದ್ರನ್
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಮೃಣಾಲ್ ದತ್ತಾ ಚೌಧುರಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]]
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | [[ಮನ್ನಾಡೆ|ಮನ್ನಾ ಡೇ]]
| ಕಲೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಇರ್ಫಾನ್ ಹಬೀಬ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಯೂಸುಫ್ ಹಮೀದ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | [[ಕುರ್ರಾತುಲೈನ್ ಹೈದರ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ತರ್ಲೋಚನ್ ಸಿಂಗ್ ಕ್ಲೇರ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಅನಿಲ್ ಕೋಹ್ಲಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಕಿರಣ್ ಮಜುಮ್ದಾರ್ ಶಾ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಮೃಣಾಲ್ ಮಿರಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮೇಘಾಲಯ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಹರಿಮೋಹನ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಬ್ರಿಜಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಮುಂಜಾಲ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | [[ಎಂ.ಟಿ.ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಅಜಿಮ್ ಪ್ರೇಮ್‌ಜಿ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಬಲರಾಜ್ ಪುರಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಸಯ್ಯದ್ ಮೀರ್ ಕಾಸಿಂ#
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಎ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಜಿ. ವಿ. ಅಯ್ಯರ್ ರಾಮಕೃಷ್ಣ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಎಸ್. ರಾಮಮೂರ್ತಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಐ. ವರಪ್ರಸಾದ್ ರೆಡ್ಡಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಶ್ರೀನಾಥ್ ರೆಡ್ಡಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ಗಿರೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಸಕ್ಸೇನಾ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | [[ಎನ್ ಶೇಷಗಿರಿ|ನರಸಿಂಹಯ್ಯ ಶೇಷಗಿರಿ]]
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|| ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2005
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಲಿಯಂ ಮಾರ್ಕ್ ಟುಲಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಜೈವೀರ್ ಅಗರವಾಲ್ 
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಪಿ. ಎಸ್. ಅಪ್ಪು
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಶಶಿಭೂಷಣ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಗಂಗಾಪ್ರಸಾದ್ ಬಿರ್ಲಾ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಗ್ರಿಗೋರಿ ಬೋಂಗಾರ್ಡ್ ಲೆವಿನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USSR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಲೋಕೇಶ್ ಚಂದ್ರ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | [[ಚಿರಂಜೀವಿ (ನಟ)|ಚಿರಂಜೀವಿ]]
| ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ದಿನೇಶ್ ನಂದಿನಿ ದಾಲ್ಮಿಯಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ತರುಣ್ ದಾಸ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಎ. ಕೆ. ಹಂಗಲ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ದೇವಕಿ ಜೈನ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಕಮಲೇಶ್ವರ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಅಬ್ದುಲ್ ಹಲೀಂ ಜಾಫರ್ ಖಾನ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಸಬ್ರಿ ಖಾನ್
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಉಸ್ತಾದ್ ಗುಲಾಂ ಮುಸ್ತಫಾ ಖಾನ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಶನ್ನೋ ಖುರಾನಾ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಗುಂಟರ್ ಕ್ರೂಗರ್#
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಪಿ. ಲೀಲಾ#
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಪಿ. ಪಿ. ನಂಬಿಯಾರ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | [[ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ]]
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಸಾಯಿ ಪರಾಂಜಪೆ
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ದೀಪಕ್ ಪಾರೇಖ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಎಂ. ವೈ. ಪೈಲಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಮ್ ರಾಮದೊರೈ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಎನ್. ಎಸ್. ರಾಮಸ್ವಾಮಿ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಪವನಿ ಪರಮೇಶ್ವರರಾವ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ರಮಾಕಾಂತ ರಥ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಒರಿಸ್ಸಾ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಶಾಂತಾ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಹೀರಾಲಾಲ್ ಸಿಬಲ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಚಂಡೀಗಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಜಸಜೀತ್ ಸಿಂಗ್
| ಇತರೆ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಜಯಪತ್ ಸಿಂಘಾನಿಯಾ
| ಕ್ರೀಡೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್
| ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಕೆ. ತಲ್ವಾರ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಚಂಡೀಗಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಜಯ್ ಶಂಕರ್ ವ್ಯಾಸ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ರಾಜಸ್ಥಾನ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2006
! scope=&quot;row&quot; | ದ್ಯೂಸಾನ್ ಜ್ಬಾವಿಟೆಲ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=CZR|Indicates a citizen of Czech Republic}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | [[ಜಾವೇದ್ ಅಕ್ತರ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ|| ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಗ್ಯಾಬ್ರಿಯಲ್ ಚಿರಾಮೆಲ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಇಳಾ ಗಾಂಧಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ|| {{efn-ua|name=RSA|Indicates a citizen of South Africa}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಸರೋಜ್ ಘೋಸ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಮೋಹಿನಿ ಗಿರಿ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಸೋಮನಾಥ್ ಹೋರೇ#
| ಕಲೆ|| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಜಮ್ಷೆಡ್ ಜೀಜಿ ಇರಾನಿ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಗುರುಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಕಲ್ಕತ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಚಂಡೀಗಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಎನ್. ಮಹಾಲಿಂಗಂ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರಿಥಿಪಲ್ ಸಿಂಗ್ ಮೈನಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ತಯ್ಯಬ್ ಮೆಹ್ತಾ
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಜನ್ ಮಿಶ್ರಾ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಸಾಜನ್ ಮಿಶ್ರಾ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಸುನಿಲ್ ಮಿತ್ತಲ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಮನ್‌ಕುಟ್ಟಿ ನಾಯರ್
| ಕಲೆ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಗೋಪಾಲ್‌ದಾಸ್ ನೀರಜ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | [[ಇಂದ್ರಾ ನೂಯಿ]]
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಕಾವಲಂ ನಾರಾಯಣ ಪಣಿಕ್ಕರ್
| ಕಲೆ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಭಿಖು ಪಾರೇಖ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=GBR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಸೈಯದ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶರ್ಫುದ್ದೀನ್ ಖಾದ್ರಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಲಯನೂರ್ ಎಸ್. ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ತಪನ್ ರಾಯ್‌ಚೌಧರಿ 
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=GBR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಸೈಯದ್ ಹೈದರ್ ರಾಜಾ
| ಕಲೆ || {{efn-ua|name=FRA|Indicates a citizen of France}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಜೆಫ್ರಿ ಸಶ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಚಂದ್ರಪ್ರಸಾದ್ ಸೈಕಿಯಾ#
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಅಸ್ಸಾಂ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಎಲ್. ಝಡ್. ಸೈಲೋ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಮಿಜೊರಂ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಶಿವಕುಮಾರ್ ಸರೀನ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಶ್ರೀರಾಮ್ ಶರ್ಮ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಮಂಜು ಶರ್ಮ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಟಿ. ಎನ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಒಸಾಮು ಸುಝುಕಿ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{efn-ua|name=JPN|Indicates a citizen of Japan}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2007
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಟಿ. ಥಾಮಸ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಮಿಯಾನ್ ಬಶೀರ್ ಅಹಮದ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಕೌಶಿಕ್ ಬಸು
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಶಯಾಮಾ ಚೋನಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಜಗಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಚೋಪ್ರಾ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ಚಂಡೀಗಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ರಹೀಮ್ ಫಹೀಮುದ್ದೀನ್ ಡಾಗರ್
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ದಾಸ್‌ಗುಪ್ತಾ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಆಸೀಸ್ ದತ್ತಾ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಮೇಘನಾದ್ ದೇಸಾಯಿ
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=GBR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಪದ್ಮಾ ದೇಸಾಯಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಸುಖದೇವ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ನಿರ್ಮಲ್ ಕುಮಾರ್ ಗಂಗೂಲಿ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಬಿ. ಎನ್. ಗೋಸ್ವಾಮಿ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಚಂಡೀಗಡ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ವಸಂತ್ ಗೋವಾರಿಕರ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ವಿ. ಕಾಮತ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಕೌರ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಪಂಜಾಬ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ರವೀಂದ್ರ ಕೆಳೇಕರ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಗೋವಾ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಅಸದ್ ಅಲಿ ಖಾನ್
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಡೊಮಿನಿಕ್ ಲಾಪಿರ್ರೈ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || {{efn-ua|name=FRA|Indicates a citizen of France}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಡಿ. ಆರ್. ಮೆಹ್ತಾ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ರಾಜಸ್ಥಾನ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಶಿವ್ ನಾಡಾರ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನೇಯೋಟಿಯಾ
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಟಿ. ಕೆ. ಒಮ್ಮೇನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಕೆ. ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ವಿಕ್ರಮ್ ಪಂಡಿತ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ರಾಮಚಂದ್ರನ್
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಅಮರ್‌ನಾಥ್ ಸೆಹಗಲ್#
| ಕಲೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಜಸದೇವ್ ಸಿಂಗ್
| ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | [[ಶ್ರೀ ಲಾಲ್ ಶುಕ್ಲ]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | [[ಪಿ.ಸುಶೀಲಾ]]
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಎಸ್. ಆರ್. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವರದನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;background-color:#CEE8F0;&quot; | ಯುಲಿ ವೊರೊಂಟ್ಸೋವ್#
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || {{efn-ua|name=USSR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | [[ಸುನೀತಾ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]]
| ಇತರೆ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2008
! scope=&quot;row&quot; | ಜಿ ಕ್ಸಿನಾಲಿನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=CHN|Indicates a citizen of China}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಇಶೇರ್ ಜಡ್ಜ್ ಅಹ್ಲುವಾಲಿಯಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಇಂದರ್ಜಿತ್ ಕೌರ್ ಬರ್ಥಾಕೂರ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ಮೇಘಾಲಯ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಶಂಷಾದ್ ಬೇಗಮ್
| ಕಲೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | [[ಅಭಿನವ್ ಬಿಂದ್ರಾ]]
| ಕ್ರೀಡೆ || ಪಂಜಾಬ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಶಾಂತಾ ಧನಂಜಯನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಪಿ. ಧನಂಜಯನ್
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕರ್ನಾಟಕ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಶೇಖರ್ ಗುಪ್ತಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಖಲೀದ್ ಹಮೀದ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || {{efn-ua|name=GBR}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಮಿನೋರು ಹಾರಾ
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=JPN|Indicates a citizen of Japan}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | [[ಡಿ. ಜಯಕಾಂತನ್]]
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಥಾಮಸ್ ಕೈಲಾಥ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸರ್ವಜ್ಞ ಸಿಂಗ್ ಕಟಿಯಾರ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಜಿ. ಕೃಷ್ಣ
| ಕಲೆ || ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಆರ್. ಸಿ. ಮೆಹ್ತಾ
| ಕಲೆ || ಗುಜರಾತ್
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಎ. ಶ್ರೀಧರ ಮೆನನ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ಕೇರಳ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಎಸ್. ಕೆ. ಮಿಶ್ರಾ
| ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ || ಹರಿಯಾಣ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಎ. ಎಂ. ನಾಯಕ್
| ವಾಣಿಜ್ಯ-ಕೈಗಾರಿಕೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸತೀಶ್ ನಂಬಿಯಾರ್
| ಇತರೆ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಕುನ್ವರ್ ನಾರಾಯಣ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ನಾಗನಾಥ್ ನಾಯಕವಾಡಿ
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ || ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಕಿರೀಟ್ ಪಾರಿಖ್
| ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸ್ಯಾಮ್ ಪಿತ್ರೊಡಾ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸಿ. ಕೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದ್
| ಸಾಹಿತ್ಯ-ಶಿಕ್ಷಣ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಗುರುದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಂಧವಾ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಬ್ರಿಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ರಾವ್
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಭಕ್ತ ಬಿ. ರಥ್
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || {{efn-ua|name=USA}}
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸಿ. ಎಸ್. ಶೇಷಾದ್ರಿ
| ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ವಿ. ಗಣಪತಿ ಸ್ಥಪತಿ
| ಕಲೆ || ತಮಿಳುನಾಡು
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ದೇವೇಂದ್ರ ತ್ರಿಗುಣಾ
| ವೈದ್ಯಕೀಯ || ದೆಹಲಿ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2009
! scope=&quot;row&quot; | ಸರೋಜಿನಿ ವರದಪ್ಪನ್
| ಸಮಾಜ ಸೇವೆ|| ತಮಿಳುನಾಡು
|}

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}
{{Interwikineeded}}</text>
      <sha1>5fpvc5ssnn751gd8yo8dpc7pqply3b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ.ಎಂ ಬೀನಮೋಳ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124440</id>
    <revision>
      <id>1428255</id>
      <parentid>1343040</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="jkh7byzstfb6eu0h1o4e3fexad0j9j0" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:K.M Beenamol hands over the Queen’s Baton to the Chief Minister of Kerala - 2010 (cropped).jpg|thumb|ಕೆ.ಎಂ ಬೀನಮೋಳ್]]
'''ಕೆ.ಎಂ ಬೀನಮೋಳ್
ಭಾರತದ ಅಂತರಾಷ್ಟೀಯ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ಕೆ.ಎಂ ಬೀನಮೋಳ್ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯ.ಇವರು ಕೇರಳದ [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯವರು. 
===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ===
ಕೆ.ಎಂ. ಬೀನಮೋಳ್ ಭಾರತದ ರಾಷ್ರ್ಟೀಯ ತಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫,೧೯೭೫  ಬಿಡಂಜಲ್, [[ಇಡುಕ್ಕಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]  ಕೇರಳದಲ್ಲಿ. ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಸಂಗಾತಿ ಡಾ.ವಿವೇಕ್ ಜಾರ್ಜ್.

===ಕ್ರೀಡೆ===
*ದೇಶ-ಭಾರತ
*ಕ್ರೀಡೆ-ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ
* ಸ್ರ್ಪಿಂಟ್ -(400ಮೀ)
ಮಧ್ಯ-ದೂರ(800 ಮೀ) 4x400
*ತರಬೇತುದಾರ-ರಾಜು ಪಾಲ್
===ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು===
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು- 400ಮೀ 51.21 (ಕೀವ್ 200)
800ಮೀ.2;02.01  ನವದೆಹಲಿ 2002
4x400ಮೀ  ರಿಲೆ 3:26.89 ಅಥೆನ್ಸ್,2004 ಎನ್.ಆರ್
===ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ವೃತ್ತಿಪರತೆ===
ಬೀನಮೋಳ್ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಕೆ.ಎಂ ಬಿನು&lt;ref&gt;https://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/km-beenamol.html&lt;/ref&gt; ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ಪುರುಷರ 800ಮೀ ನಲ್ಲಿ ಬಿನು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ಗೆದ್ದರು.
===ಒಲಂಪಿಕ್===
2000ಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಪಿ.ಟಿ.ಉಷಾ ಮತ್ತು ಶೈನಿ ವಿಲ್ಸನ್ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇಯ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. 1984 ಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 400ಮೀ ಮತ್ತು  800ಮೀಅಡಚಣೆಗಳ ಜಿಗಿತದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರು.
=== ಏಷ್ಯಯನ್ ಆಟಗಳು===
2002 ಬುಸನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ  800ಮೀ 4x400 ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.
===ಸಾಧನೆಗಳು===
*೨೦೦೦- ಏಷ್ಯನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್- ಜಕಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ೧ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಮತ್ತು ೨ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
*೨೦೦೨ ರ ಏಷ್ಯಾನ್ ಗೇಮ್ಸ್ - ಬುಸಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ
*೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಸ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ೬ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

===ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು===
ಅಥ್ಲಟಿಕ್  ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬೀನಮೋಲ್ ಗೆ 2000 ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160922142359/http://www.olympic.ind.in/arjun.html&lt;/ref&gt; 2002-2003 ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾ ಗೌರವ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gurujitips.in/rajiv-gandhi-khel-ratna-award-winners-list/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-01-26 |archive-date=2020-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125095636/https://www.gurujitips.in/rajiv-gandhi-khel-ratna-award-winners-list/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅಂಜಲಿ ವೇದ್ ಪಾಠಕ್ ಭಾಗವತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

===ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ===
ಕೆ.ಎಂ  ಬೀನಮೋಳ್ ಅವರು ಡಾ.ವಿವೇಕ್  ಜಾರ್ಜ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅಶ್ವಿನ್ ಮತ್ತು ಹೈಲೆ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;references /&gt;

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟು]]</text>
      <sha1>jkh7byzstfb6eu0h1o4e3fexad0j9j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127782</id>
    <revision>
      <id>1428276</id>
      <parentid>1346578</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22120" sha1="obxeqtwqwaj4ja72cv41h0i7b0rexkw" xml:space="preserve">'''ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು,''' ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪಂಗಡದವರು. [[ಕೊಂಕಣಿ|ಕೊಂಕಣಿಯನ್ನು]] ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ಮೂಲತ: [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಹಾಗೂ ನಂತರದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಬಂದು,ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಕರಾವಳಿ|ಕರಾವಳಿಯ]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೫,೦೦೦.&lt;ref&gt;https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/the-big-footprint-of-a-small-community/articleshow/51587084.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604112608/https://mumbaimirror.indiatimes.com/opinion/columnists/sumana-ramanan/the-big-footprint-of-a-small-community/articleshow/51587084.cms |date=2020-06-04 }} ಮುಂಬೈ ಮಿರರ್ ವರದಿ&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ]] ತಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು [[ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]]ರೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ವೇದ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯು ಲುಪ್ತವಾದ  ಕಾಲಘಟ್ಟ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರದಿದ್ದರು ಈ ನದಿಯು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೫೦೦ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇಂಗಿ ಹೋಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{harvnb|Ludvík|2007|p= 11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Vedic Index of names and subjects|last=Macdonell|first=Arthur Anthony|last2=Keith|first2=Arthur Berriedale|date=1912|publisher=Murray|isbn=|volume=2|location=London|pages=434|language=English|oclc = 1014995385}}&lt;/ref&gt; ಸುಮಾರು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೬೦೦ರಲ್ಲಿ [[ಹರ್ಷವರ್ಧನ|ಹರ್ಷವರ್ಧನನ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರ್ಯಾಣ]], [[ಪಂಜಾಬ್]] ಹಾಗೂ [[ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ]] ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಅದಾಗಲೇ ಲುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.  [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವ]] ಮತವಾಲಂಬಿ ಗೌಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿದ್ದ ರಾಜಾ ಹರ್ಷವರ್ಧನನು ಬಳಿಕ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೈವರೇ ಆಗಿದ್ದ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು [[ಚಾಲುಕ್ಯ|ಚಾಳುಕ್ಯರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಯಿದ್ದ  ದಕ್ಷಿಣದತ್ತ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬೌಧ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಹರ್ಷವರ್ಧನನಿಂದ ರಾಜಾಶ್ರಯ ದೊರಕದೇ ಇದ್ದುದೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Abraham |first1=Eraly |title=The First Spring: The Golden Age of India |url=https://books.google.co.in/books?id=te1sqTzTxD8C&amp;pg=PA86&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |accessdate=4 June 2020}}&lt;/ref&gt; ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದಕ್ಷಿಣದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.   [[ಅದ್ವೈತ|ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಬೋಧಿಸುವ ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಶೈವ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.  ೧೫೬೪ ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಈ ಮಠವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು [[ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಿರುಕುಳದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕರಾವಳಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ]] ಗುಳೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=ನಾಯಕ್ |first1=ಜ್ಯೋತಿ ಜಿ |title=ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಧ್ಯಯನ - ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ - A Study on Culture of GoudSaraswat Brahmins-Special Reference on Uttar Kannada District |journal=International Journal of History and Cultural Studies (IJHCS)|url=https://www.arcjournals.org/pdfs/ijhcs/v3-i1/4.pdf |accessdate=3 June 2020 |language=English |format=PDF |issn=24547654}}&lt;/ref&gt; ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶೈವ ಮತಾವಲಂಬಿಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಮೀನನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=alita Prasad Vidyarthi, Makhan Jha, |first1=Baidyanath Saraswati |title=The Sacred Complex of Kashi: A Microcosm of Indian Civilization |date=1979 |publisher=Concept Publishing Company |location=New Delhi |page=280 - 283|edition=Second Edition (2005) |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Sacred_Complex_of_Kashi.html?id=yOR1hvfH8s8C |accessdate=4 June 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=Jmr9n7aoRR4C&amp;pg=PA97&amp;dq=gowda+saraswat+brahmins+eating+fish&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwj439ne1-fpAhVLfSsKHWR3BI8Q6AEIQjAD#v=onepage&amp;q=gowda%20saraswat%20brahmins%20eating%20fish&amp;f=false|title=This Fissured Land: An Ecological History of India|last1=ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ|first1=ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಳ್|date=1992|publisher=University of California Press|isbn=0520082966|location=Berkeley, Los Angeles|page=97|pages=|accessdate=4 June 2020}}&lt;/ref&gt;  ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ|ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ]] ಪ್ರಭಾವ ಜಾಸ್ತಿ ಇದ್ದು, [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವರ]] ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿತ್ತು. ಈ  ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಗೆ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೇ ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಮಠದ ಮಠಾಧೀಶರು ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ [[ವಾರಾಣಸಿ|ಕಾಶಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಮಠದೊಂದಿಗಿನ ನಂಟು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ  ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಧ್ವ ದ್ವೈತ ಮಠಗಳಾದ ಕಾಶಿ ಮಠ ಮತ್ತು [[ಗೋಕರ್ಣ]] ಮಠವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶೈವರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದು, ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದರು. ಗೌಡಪಾದಾಚಾರ್ಯ ಮಠವು ಕವಳೆ ಮಠವಾಗಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಮೇಲೆ ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಗೋಕರ್ಣ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಇದು ಜಾಸ್ತಿ ಫಲ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ, ಶೈವ ಪ್ರಭಾವ ಮರುಕಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=ಗುರುದತ್ ಕೆ |title=Chitrapur Saraswat Retrospect:  A Historical and Sociological Study |date=1955 |publisher=K.Gurudut, &quot;Prathibha&quot; |location=Shanthi Nagar, Bangalore |edition=First Edition}}&lt;/ref&gt;
ಇವೆಲ್ಲಾ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಇವರೂ ಕೂಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ಮಾತ್ರ ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಶೈವರಾಗಿದ್ದರೂ ಇವರ ಮತ್ತು ಕವಳೆ ಮಠದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವರು ಮೊದಲು ಕೊಂಕಣಿ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಹೊರಗಿನವರು ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಲಾಯಿತು.
ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕವಳೆ ಮಠವು ಬರುಬರುತ್ತಾ ಕರಾವಳಿಯ ಶೈವರನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, &quot;ಗೋವಾ ಮಠ&quot; ಎಂದು ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕರಾವಳಿಯ ಶೈವ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕವಳೆ ಮಠದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಹಳಸಿತು.
ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೇಯ ಶೈವ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇರಿ ೧೭೦೮ ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ   ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ನಂತರ ೧೭೨೦ರಲ್ಲಿ ಇದು ಚಿತ್ರಾಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವೈಷ್ಣವ ಮಠಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕೆಲವು ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶೈವ ಪಂಥಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಈ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿದ ಶೈವ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.

== ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠ ==
ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವು [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಭಟ್ಕಳ]] ತಾಲೂಕಿನ ಶಿರಾಲಿಯ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಮಠದಲ್ಲಿ [[ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು|ಶ್ರೀ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ]] ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೈವ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು  ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ೧೭೦೮ಲ್ಲಿ ಗೋಕರ್ಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಮಠವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.  ಮಠದ ಮೊದಲ ಪಿಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದವರು ಪರಿಜ್ಞಾನಶ್ರಮರು. ಎರಡನೇ ಪಿಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಶಂಕರಾಶ್ರಮರು ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ೧೭೦ರಲ್ಲಿ ಮಠದ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವು ಗೋಕರ್ಣದಿಂದ ಚಿತ್ರಾಪುರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಈಗ ಸದ್ಯೋಜಾತ ಶಂಕರಾಶ್ರಮರು ೧೧ನೇ ಪಿಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಿವ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ವತಿ ಒಡಗೂಡಿದ ಭವಾನಿಶಂಕರ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ.

== ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ  ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ==
&lt;br /&gt;ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಹಲವರು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕ್ರೀಡಾ ಹಾಗೂ ಮನೋರಂಜನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ  ಹೆಸರುಗಳು

=== ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ ===

*[[ಕುದ್ಮಲ್ ರಂಗರಾವ್|ಕುದ್ಮುಲ್ ರಂಗ ರಾವ್]] - ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ
* ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶ್ರೀಪಾದ್ ಸುಬ್ರಾವ್ ತಲ್ಮಕಿ - ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಚಳವಳಿಯ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವರ್ತಕ 
* ಎನ್. ಜಿ. ಚಂದಾವರ್ಕರ್ - ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಸುಧಾರಕ
*[[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್|ಸರ್ ಬಿ. ಎನ್. ರಾವ್]] - [[ಭಾರತೀಯ ಸ೦ವಿಧಾನ|ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ
*[[ಬೆನಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್|ಬೆನೆಗಲ್ ರಾಮ ರಾವ್]]- ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನಾಲ್ಕನೇ ಗವರ್ನರ್
*[[ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸದಾಶಿವ ರಾವ್]] - ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ
* ಬಿ. ಶಿವ ರಾವ್ - ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ
* ಆರ್.ಎನ್. ಹಲ್ದೀ ಪುರ - [[ಪುದುಚೇರಿ|ಪುದುಚೇರಿಯ]] ಮಾಜಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್
* ಸುಬೀರ್ ಗೋಕರ್ಣ - [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಮಾಜಿ ಉಪ ಗವರ್ನರ್
* ಎಂ.ಜಿ.ಮುಗ್ವೆ - ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾಜಿ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ನಾಗ್ಪುರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತರು  
* ಭರತ್ ಕರ್ನಾಡ್ - ದೆಹಲಿಯ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ತಜ್ಞ

=== ಸೇನಾಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ===

* ಏರ್ ಕೊಮೊಡೋರ್ ರಮೇಶ್ ಸಖಾರಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್ - ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮಹಾ ವೀರ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪಡೆದವರು
* ಏರ್ ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮಾಧವ್ ಕಟ್ರೆ - ಮಾಜಿ ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿ (ಭಾರತ)
* ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಗೋಕರ್ಣ - ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್ ಆಫೀಸರ್ ಇನ್ ಚೀಫ್
* ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ (ನಿವೃತ್ತ) ಮುಂಡ್ಕೂರ್ ಪ್ರತಾಪ್ ರಾವ್ - ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ವಾಯು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ
* ರೇರ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ರವೀಂದ್ರ ಜಯಂತ್ ನಾಡಕರ್ಣಿ - ದಕ್ಷಿಣ ನೌಕಾ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು

=== ವ್ಯವಹಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ===

*[[ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ|ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ]]

=== ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾ ===

*[[ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶರಾಯ್|ಪಂಜೆ ಮಂಗೇಶ ರಾಯರು]] - ಸಾಹಿತಿ
*[[ಗೌರೀಶ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] - ಸಾಹಿತಿ
*[[ಗುರುದತ್ ಪಡುಕೋಣೆ|ಗುರುದತ್]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
*[[ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್|ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನೆಗಲ್]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ
*[[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್|ಗಿರೀಶ್ ಕರ್ನಾಡ್]] - ನಾಟಕಕಾರ, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಟ
*[[ಲಲಿತಾ ಲಜ್ಮಿ|ಲಲಿತಾ ಲಾಜ್ಮಿ]] - ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆ
* ಸುಂದರ್ ರಾವ್ ನಾಡಕರ್ಣಿ - ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ, ಸಂಕಲನಕಾರ, ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ
*[[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್|ಶಂಕರ್ ನಾಗ್ (ನಾಗರಕಟ್ಟೆ)]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ
*[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ್ ನಾಗ್ (ನಾಗರಕಟ್ಟೆ)]] - ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ
*[[ಕಲ್ಪನಾ ಲಾಜ್ಮಿ]] - ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕಿ
*[[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ|ಜಯಂತ್ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] - ಕವಿ, ಸಣ್ಣಕಥೆಗಾರ, ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಗೀತರಚನೆಕಾರ
*[[ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ (ನಟಿ)|ದೀಪಿಕಾ ಪಡುಕೋಣೆ]] - ನಟಿ
* ಅಮೃತಾ ರಾವ್ - ನಟಿ
* ಇಶಾ ಕೊಪ್ಪಿಕರ್ - ನಟಿ 
* ಲೀನಾ ಚಂದಾವರ್ಕರ್ - ನಟಿ
* ಸುಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಪುರ - ಗಾಯಕಿ 
* ರಮೇಶ್ ಎಲ್. ನಾಡಕರ್ಣಿ  - [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ಗಾಯಕ

=== ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರ ===

*[[ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ]] - ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ [[ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್‌|ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] ಆಟಗಾರ, ವಿಶ್ವ ನಂ.1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು.
* ಅರವಿಂದ್ ಸಾವುರ್ - ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ನೂಕರ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ 
* ಜಯಂತ್ ಕಬಾದ್ - ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ 
* ಶೋಭಾ ಪಂಡಿತ್ - ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದ ಟೆಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಏಕದಿನ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಜಿ ಆಟಗಾರ್ತಿ.

=== ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ===

* ಎಸ್.ಆರ್. ಡೊಂಗರ್ ಕೇರಿ - ಡಾ. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮರಾಠವಾಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಉಪಕುಲಪತಿ 
*[[ಯು. ಆರ್. ರಾವ್|ಪ್ರೊ.ಉಡುಪಿ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್]] - ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು
* ಮಂಗೇಶ್ ವಿ. ನಾಡ್ಕರ್ಣಿ - [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಮಾಜಿ ಉಪಕುಲಪತಿ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ

== ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು ==
[http://www.chitrapurebooks.com/ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ E-ಗ್ರಂಥಾಲಯ]

[https://chitrapurmath.net/ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠದ ಜಾಲತಾಣ]

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;br /&gt;
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜನಾಂಗಗಳು]]</text>
      <sha1>obxeqtwqwaj4ja72cv41h0i7b0rexkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೈತ್ರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141668</id>
    <revision>
      <id>1428284</id>
      <parentid>1360156</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49677-14</username>
        <id>101747</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಎರಕಹೊಯ್ದ */</comment>
      <origin>1428284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37727" sha1="repcykz3ixwybqzbb2667p5hdqprt4f" xml:space="preserve">'''''ಮೈತ್ರಿ'''''  2015 ರ  ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಬಿಎಂ ಗಿರಿರಾಜ್ ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಓಂಕಾರ್ ಮೂವೀಸ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ ಎಸ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;indiatimes2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/news-interviews/Mohanlal-wraps-up-Puneeths-Mythri/articleshow/20985998.cms|title=Mohanlal wraps up Puneeth's Mythri|date=1970-01-01|website=[[The Times of India]]|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ಇದರಲ್ಲಿ [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ವಿಸ್ತೃತ ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯ ಭಾರದ್ವಾಜ್, ಅರ್ಚನಾ, [[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ|ಅತುಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] ಮತ್ತು ಭಾವನಾ(ಕಾರ್ತಿಕಾ ಮೆನನ್ ಮೊದಲಿನ ಹೆಸರು)ಗಣನೀಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130422011625/http://www.sify.com/movies/mohanlal-in-kannada-movie-with-puneet-rajkumar-news-kannada-netj1Hffdda.html sify.com]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/When-Puneeth-Mohanlal-and-Atul-Kulkarni-shared-the-screen/articleshow/46285619.cms?|title=Puneeth, Mohanlalm Atul share the screen|last=Prathibha Joy|date=19 February 2015|agency=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣ ಕುಮಾರ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನಾಟಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉದಾರೀಕರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;thehindu&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/namaskaram-to-namaskara/article4764584.ece|title=Namaskaram to namaskara|last=Muralidhara Khajane|date=2013-05-30|work=The Hindu|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt;

'''''ಮೈತ್ರಿಯು''''' ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. &lt;ref name=&quot;review&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/mythri-movie-viewers-critics-review-live-update-624027|title='Mythri' Movie Viewers and Critics Review: Live Update|last=Shekhar H. Hooli|date=20 February 2015|access-date=20 February 2015|agency=[[International Business Times]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.futurecreater.in/2015/02/mythri-movie-review-and-critics-review.html|title='Mythri' Movie Review and Critics Review, Box Office Collection|access-date=20 February 2015|archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150220202312/http://www.futurecreater.in/2015/02/mythri-movie-review-and-critics-review.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರವು ಅದರ ಬಲವಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆ, ನೈಜ ಕಥಾವಸ್ತು, ನಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕರೆದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.filmibeat.com/kannada/news/2015/puneeth-rajkumar-s-mythri-audience-review-174523.html|title=Puneeth Rajkumar's 'Mythri' Audience Review|date=20 February 2015|publisher=Filmibeat.com}}&lt;/ref&gt; '''''ಮೈ ಹೀರೋ ಮೈತ್ರಿ''''' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿಯು 12 ಜೂನ್ 2015 ರಂದು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಇದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ರವಿ ಕಾಳೆ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನು ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಸಜಿತಾ ಬೆಟ್ಟಿ ಕೂಡ ಇದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nowrunning.com/movie/17367/malayalam/my-hero-mythri/5112/review/|title=My Hero Mythri Review &amp;#124; My Hero Mythri Malayalam Movie Review by Veeyen|access-date=2022-01-17|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118205631/https://www.nowrunning.com/movie/17367/malayalam/my-hero-mythri/5112/review/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರವು ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.

== ಎರಕಹೊಯ್ದ ==

* ಸಿದ್ದರಾಮನಾಗಿ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆದಿತ್ಯ ಭಾರದ್ವಾಜ್
* ಮಹದೇವ್ ಗೋಡ್ಕೆ / ಮಹದೇವ್ ಮೆನನ್, DRDO ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]]
* [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಸ್ವತಃ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] (ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ)
* ರವಿಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅತುಲ್‌ ಕುಲಕರ್ಣಿ|ಅತುಲ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ]]
* ಜಾನ್ಸನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜಗದೀಶ್ ಎಚ್.ಎಂ
* ಮಹಾದೇವನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅರ್ಚನಾ
* ರವಿ ಕಾಳೆ ಗೂಳಿ ಪ್ರತಾಪ್ (ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ)
* ಕಲಾಭವನ್ ಮಣಿ ಕಾಲಾ ಪ್ರತಾಪನ್ ಆಗಿ (ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ)
* [[ಸಾಧು ಕೋಕಿಲ]]
* [[ಸತ್ಯಜಿತ್]]
* ಭಾವನಾ (ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ)

== ತಯಾರಿಕೆ ==
ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ನಟ [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2009/mohanlal-universal-star-261009.html|title=Mohanlal is the Universal Star|date=26 October 2009|publisher=One India|access-date=26 October 2009|archive-date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130923023856/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/news/2009/mohanlal-universal-star-261009.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಯು [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎಂದು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಘೋಷಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;newindianexpress1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/gossip/Mohanlal-and-Puneeth-team-up/2013/04/20/article1553494.ece|title=Mohanlal and Puneeth team up|last=News|first=Express|date=2013-04-20|publisher=The New Indian Express|access-date=2013-07-09|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006195755/http://www.newindianexpress.com/entertainment/gossip/Mohanlal-and-Puneeth-team-up/2013/04/20/article1553494.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನೀತ್ ಚಿತ್ರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಹೇಳಿದ್ದು, ಪುನೀತ್ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ 20 ದಿನಗಳ ಕಾಲ್ ಶೀಟ್ ನೀಡಿದ್ದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-19/news-and-interviews/38647913_1_puneeth-rajkumar-kannada-film-mollywood-superstar-mohanlal|title=Mohanlal to share screenspace with Puneeth Rajkumar|date=2013-04-19|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130519041933/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-19/news-and-interviews/38647913_1_puneeth-rajkumar-kannada-film-mollywood-superstar-mohanlal|archive-date=2013-05-19|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್‌ನ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ ರಾಜೇಶ್ ನಾಯರ್ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ಗೆ ಬರಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಪುನೀತ್ ಯುಎಸ್ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ನಾವು ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹೇಳಿದರು. ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-06/news-interviews/40407126_1_puneeth-rajkumar-malayalam-superstar-mohanlal-actor-puneeth|title=Puneeth and Mohan Lal's film called Mythri|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130714002939/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-06/news-interviews/40407126_1_puneeth-rajkumar-malayalam-superstar-mohanlal-actor-puneeth|archive-date=2013-07-14|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿ ರಾಧಿಕಾ ಆಪ್ಟೆ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಟಿಗೆ ಮೊದಲಿನ ಕಮಿಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. &lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/archana-to-romance-mohan-lal-news-kannada-nfylL3ciidb.html|title=Archana to romance Mohan Lal!|date=2013-05-24|publisher=Sify.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130611213137/http://www.sify.com/movies/archana-to-romance-mohan-lal-news-kannada-nfylL3ciidb.html|archive-date=2013-06-11|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್‌ಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಲು ಅರ್ಚನಾ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/Archana-back-in-Sandalwood-after-a-long-hiatus/2013/05/02/article1570671.ece|title=Archana back in Sandalwood after a long hiatus|last=A Sharadhaa|date=2013-05-02|publisher=The New Indian Express|access-date=2013-07-09|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514130827/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/Archana-back-in-Sandalwood-after-a-long-hiatus/2013/05/02/article1570671.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ನಾಯಕಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಭಾವನಾ ಅಥವಾ ಪಾರ್ವತಿ ಮೆನನ್ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಿರಿರಾಜ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-08/news-interviews/40442627_1_puneeth-rajkumar-mythri-director-giriraj|title=Bhavana or Parvathi for Puneeth's Mythri|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130712090357/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-08/news-interviews/40442627_1_puneeth-rajkumar-mythri-director-giriraj|archive-date=2013-07-12|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಭಾವನಾ ಅವರು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/Bhavana-takes-time-off-for-Mythri/2013/07/10/article1675803.ece|title=Bhavana takes time off for 'Mythri'|publisher=The New Indian Express|access-date=12 July 2013|archive-date=11 ಜುಲೈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130711075256/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/Bhavana-takes-time-off-for-Mythri/2013/07/10/article1675803.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಟ [[ರವಿಚಂದ್ರನ್|ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-05/news-interviews/39042134_1_puneeth-rajkumar-malayalam-superstar-mahurat-shot|title=Mohanlal and Puneeth Rajkumar's film starts shoot|date=2013-05-05|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20130710024727/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-05/news-interviews/39042134_1_puneeth-rajkumar-malayalam-superstar-mahurat-shot|archive-date=2013-07-10|access-date=2013-07-09}}&lt;/ref&gt; ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರು ಅರ್ಚನಾ &lt;ref name=&quot;indiatimes2&quot;/&gt; ಅವರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರು 50 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. &lt;ref name=&quot;indiatimes1&quot;/&gt;

== ಸಂಗೀತ ==
ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಇಳಯರಾಜಾ|ಇಳಯರಾಜ]] ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ಹಾಡುಗಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಿಯೋ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೋ ಲೇಬಲ್‌ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 16 ಜನವರಿ 2015, ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ''ಸಿಟಾಡೆಲ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ'' ಆಡಿಯೋ ಸಿಡಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಇಳಯರಾಜ, ನಟ ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್, ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಸೂರಿ, ಶಶಾಂಕ್, ನಾಗಶೇಖರ್, ಗಿರಿರಾಜ್, ನಿರ್ಮಾಪಕ ವಜ್ರೇಶ್ವರಿ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. [[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್‌|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ತಂಡಕ್ಕೆ ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/mohanlal-desire-fulfilled-kannada-news-123419|title=Mohanlal Desire Fulfilled|date=19 January 2015|publisher=indiaglitz.com|access-date=17 ಜನವರಿ 2022|archive-date=18 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118190146/https://www.indiaglitz.com/mohanlal-desire-fulfilled-kannada-news-123419|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಧೃತಿ ಮತ್ತು ವಂದಿತಾ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆನಂದ್ ಆಡಿಯೊ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/bangalore/Puneeth-Rajkumar-at-the-audio-launch-of-Mythri-in-Bengaluru/articleshow/46019448.cms|title=Puneeth Rajkumar at the audio launch of Mythri in Bengaluru|last=TNN|date=26 January 2015|work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;


{{Tracklist
| extra_column = ಹಾಡುಗಾರರು
| title1 = ಹುಡುಗಾಟವೇ ಹುಡುಗಾಟವೋ
| extra1 = ಮೋನಿಶಾ ಮತ್ತು ವೃಂದ
| lyrics1 = [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]] 
| length1 = 4:32

| title2 = ಇದು ಯಾವ ಲೋಕವೋ
| extra2 = [[ಇಳಯರಾಜಾ]], [[ಭವತಾರಿಣಿ]]
| lyrics2 = H. S. ವೆಂಕಟೇಶಮೂರ್ತಿ 
| length2 = 4:47

| title3 = ಗೆಲುವು ಒಂದೇ ಲೆಕ್ಕ
| extra3 = ಅನಿತಾ, ಮೋನಿಶಾ, ನ್ಯಾನ್ಸಿ
| lyrics3 = [[ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿ]] 
| length3 = 4:42

| title4 = ಆಕಾಶ ಮೇಲುಂಟು
| extra4 =ಶ್ರವಣ್, ಮೋನಿಶಾ
| lyrics4 = ಶರಣ್ಯಾ ಗಾಂವ್ಕರ್
| length4 = 5:01

| title5 = ಚಂದ್ರನೇನು ಚಂದ
| extra5 = [[ಕೈಲಾಶ್  ಖೇರ್]] 
| lyrics5 = B. M. ಗಿರಿರಾಜ್ 
| length5 = 5:32

| title6 = ವಿಶಾಲವಾದ ಹೃದಯ
| extra6 = ಇಳಯರಾಜಾ
| length6 =
| lyrics6 = ಇಳಯರಾಜಾ
}}

== ಬಿಡುಗಡೆ ==

=== ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ===
ಚಿತ್ರವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅಗಾಧವಾದ ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. &lt;ref name=&quot;review&quot;/&gt; ''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]'' 5 ರಲ್ಲಿ 4.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು &quot;ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ, ಚಿತ್ರಕಥೆ, ನಟನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತಾ &quot;ಮೈತ್ರಿಗೆ 'ಇರಲೇಬೇಕಾದುದೆಲ್ಲ ಇದೆ&amp;nbsp;- ಹೀರೋಯಿಸಂ, ಫೈಟ್‌ಗಳು, ಅದ್ದೂರಿ ಸೆಟ್‌ಗಳು, ಗ್ಲಾಮರ್, ಮಸಾಲಾ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ಗಾಗಿ ಐಟಂ ಹಾಡುಗಳು.&quot; , &quot;ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ಕಥಾಹಂದರವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/150221/entertainment-movie-review/article/movie-review-mythri-power-lal-experience|title=Movie review 'Mythri': A power-lal experience|last=Shashiprasad S. M|date=21 February 2015|publisher=[[Deccan Chronicle]]}}&lt;/ref&gt; ''ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' ಇದನ್ನು &quot;ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಉತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ&quot; ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮನವಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ನೈಜ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ&quot; ಮತ್ತು &quot;ಮೈತ್ರಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ- ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು. ನಿರ್ದೇಶಕರ ಒಟ್ಟಾರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಟರ ಶಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂತೋಷ, ಸಸ್ಪೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವದ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಚಿತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಇಳಯರಾಜ ಅವರ ಉತ್ತಮ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಉತ್ತಮ ತಾರಾಬಳಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ&quot; ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಕೆಲಸ, ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ  ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. &quot; ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡವರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ವಿಷಯವೇ ಸಿನಿಮಾದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಗೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳು ಬಾಕಿಯಿದ್ದು, ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಮೈತ್ರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಜಾ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಬಹುದು&quot; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/The-Feel-good-Film-of-our-Times/2015/02/21/article2679712.ece|title=The Feel-good Film of our Times|last=A. Sharadhaa|date=21 February 2015|agency=[[The New Indian Express]]|access-date=17 ಜನವರಿ 2022|archive-date=10 ಜೂನ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610045100/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/The-Feel-good-Film-of-our-Times/2015/02/21/article2679712.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಪಿ'' 5 ರಲ್ಲಿ 4.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಮೈತ್ರಿಯು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಚಿತ್ರಕತೆ ಆಗಿದೆ. ಭಯಾನಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಗಿರಿರಾಜ್ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&amp;nbsp;&quot;ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಟನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಅವರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ, ಮೋಹನ್‌ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ವೇದ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. &quot;ಮೈತ್ರಿ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ಯಾಕೇಜ್. ಇದು ಉತ್ತಮ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರವು ಅದರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.&amp;nbsp;ಮೈತ್ರಿಯು ಸಮಾಜದ ಕ್ರೂರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮೈತ್ರಿ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.&quot; ಜೊತೆಗೆ ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofap.com/cinema/news/mythri-kannada-movie-review.html|title=Mythri Kannada Movie Review|date=20 February 2015|agency=Times of ap|access-date=17 ಜನವರಿ 2022|archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204010744/http://timesofap.com/cinema/news/mythri-kannada-movie-review.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಿರರ್]]'' 5 ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 4.5 ಅನ್ನು ರೇಟ್ ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಒಂದಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಮತ್ತು ಅದನ್ನು &quot;ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಬಂಧ&quot; ಎಂದು ಕರೆದರು. “ಯಾವುದೇ ಮಸಾಲಾ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮೈಸೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಇದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಪರದೆಯ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಉತ್ತೇಜಕಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರುವ ಮೂಕ ಜನರಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಂತಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೈಜತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರ ಕಡುನಂಬುಗೆ ಮತ್ತು ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಚಪ್ಪಾಳೆಗಳು ಅರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂತೋಷಕರವಾಗಿದೆ&quot;. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bangaloremirror.com/entertainment/reviews/Movie-Review-Mythri/articleshow/46315285.cms|title=Movie Review: Mythri|last=Shyam Prasad S.|date=20 February 2015|agency=[[Bangalore Mirror]]}}&lt;/ref&gt;

''ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಇದನ್ನು &quot;ಇಂದಿನ ದಿನಗಳ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಜೀವನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪುನೀತ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಅದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ. ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಸ್ ಆಗಿದೆ. ”  ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದರ ಸಂಗೀತ, ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಯುವಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-02-20/Mythri-Review-Rating-132647|title=Mythri Review, Rating|last=Gossip Girl|date=20 February 2015|agency=[[The Hans India]]}}&lt;/ref&gt; ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' 5 ರಲ್ಲಿ 4.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ಕೊಟ್ಟು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿತು &quot;ಮೈತ್ರಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಜಟ್ಟ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ನಿರ್ದೇಶಕ ಬಿ.ಎಂ.ಗಿರಿರಾಜ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತೊಂದು ಮೇರುಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದಾರೆ. ಚಿಕ್ಕ ದೇವರ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನವನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುವ ಗಿರಿರಾಜ್ ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಹಾಸ್ಯದ ಸಿಂಪರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಂಟಿಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಳಯರಾಜಾ ಅವರ ಸಂಗೀತ, ಪಾತ್ರವರ್ಗದ ಅಭಿನಯ ಮತ್ತು ಎ.ವಿ ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರ್ ಅವರ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Mythri/movie-review/46326221.cms|title=Movie Reviews|last=G. S. Kumar|date=21 February 2015|agency=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ''[[ದಿ ಹಿಂದೂ|ದಿ ಹಿಂದೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ]]''  &quot;ಇದು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ನಿಂತ ನೀರಿದ್ದಂತೆ, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಕಥೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೇ 'ಮೈತ್ರಿ' ಎನ್ನಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಇದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ, 'ಮೈತ್ರಿ' ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮಿಶ್ರಣದ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/giriraj-steals-the-show-in-mythri/article6920928.ece|title=Giriraj steals the show in 'Mythri'|last=Muralidhara Khajane|date=22 February 2015|agency=[[The Hindu]]}}&lt;/ref&gt;

''NamCinema.com'' 5 ರಲ್ಲಿ 4.5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು &quot;ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತಮ ಅಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮೈತ್ರಿಯು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಬೇಕು ಅಂದರೆ ಒಂದಿಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೂ ಅಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶ ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಬೇಕು&quot; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://namcinema.com/movie-reviews/movie-review-mythri-rides-high-on-feel-good-factor/|title=&quot;Mythri&quot; rides high on feel good factor|last=Prasanna Kumar|date=23 February 2015|agency=[[Nam Cinema]]|access-date=17 ಜನವರಿ 2022|archive-date=18 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182719/http://namcinema.com/movie-reviews/movie-review-mythri-rides-high-on-feel-good-factor/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಟಾಕೀಸ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 5 ರಲ್ಲಿ 4.14 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: &quot;ಮೈತ್ರಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ಚಿಂತನೆ. ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ನೀವು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಆಕ್ಟ್. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಅಥವಾ ತೆಲುಗಿನಿಂದ ಮಸಾಲಾ ಮನರಂಜನೆಯ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಇಲ್ಲದ ಇತರ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಾವು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಮೈತ್ರಿ ನಿಮಗೆ ಬದಲಾವಣೆ, ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನಾವು ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತೇವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ.&quot; 

=== ಗಲ್ಲಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಗಳಿಕೆ ===
[[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ]] 250 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಿನದ ಸಂಗ್ರಹ ₹ 1.75 ಕೋಟಿ  ಆಗಿತ್ತು. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಮಲ್ಟಿಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 70% ಆಕ್ಯುಪೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಕ್ರವಾರ ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಲ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ {{Em dash}} &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/puneeth-rajkumars-mythri-benkipatna-first-day-collection-box-office-624154|title=Puneeth Rajkumar's 'Mythri', 'Benkipatna' First Day Collection at Box Office|last=Shekhar H. Hooli|date=21 February 2015|access-date=21 February 2015|agency=[[International Business Times]]}}&lt;/ref&gt; ''ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ, ಚಿತ್ರವು ಆರಂಭಿಕ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/will-superstar-nagarjuna-agree-feature-telugu-remake-puneet-rajkumar-mohanlals-mythri-624502|title=Will Superstar Nagarjuna Agree to Feature in Telugu Remake of Puneet Rajkumar-Mohanlal's 'Mythri'?|last=Upadhyaya|first=Prakash|date=25 February 2015|work=[[International Business Times]]|access-date=12 September 2016}}&lt;/ref&gt; ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಮೂರನೇ ವಾರದಿಂದ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/mythri-going-good-kannada-news-126546|title='Mythri' going Good|date=27 February 2015|publisher=Indiaglitz.com|access-date=17 ಜನವರಿ 2022|archive-date=15 ಜುಲೈ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180715235806/https://www.indiaglitz.com/mythri-going-good-kannada-news-126546|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಈ ಚಿತ್ರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 150 ದಿನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Mythri-To-Be-Released-as-My-Hero-Mythri/2015/04/16/article2765933.ece|title='Mythri' To Be Released as 'My Hero Mythri'|last=Sharadhaa|first=A|date=16 April 2015|work=[[The New Indian Express]]|access-date=12 September 2016|archive-date=30 ನವೆಂಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130175609/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Mythri-To-Be-Released-as-My-Hero-Mythri/2015/04/16/article2765933.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ===

* ಮೂರನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( 2015 ) — NS ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/thithi-puneeth-rajkumar-mohanlals-mythri-win-karnataka-state-awards-679169|title='Thithi,' Puneeth Rajkumar, Mohanlal's 'Mythri' win Karnataka State Awards|last=Prakash Upadhyaya|date=19 May 2016|work=[[International Business Times]]|access-date=19 May 2016|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* {{IMDb title|4471488}}

{{Interwikineeded}}
[[Category:Articles with hAudio microformats]]
[[Category:Album infoboxes lacking a cover]]
[[Category:Album articles lacking alt text for covers]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>repcykz3ixwybqzbb2667p5hdqprt4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜೈಲಲಿತ (ಚಲನಚಿತ್ರ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142045</id>
    <revision>
      <id>1428241</id>
      <parentid>1348289</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T13:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-49630-96</username>
        <id>101737</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಪಾತ್ರವರ್ಗ */</comment>
      <origin>1428241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16593" sha1="dlz6689jph9h5q2oa1zue29547b0xs4" xml:space="preserve">'''''ಜೈ ಲಲಿತಾ''''' 2014 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೊನ್ ಕುಮಾರನ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/pon-kumaran-on-jayalalitha-kannada-news-107461|title=Pon Kumaran on 'Jayalalitha'|date=14 May 2014|publisher=Indiaglitz|access-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220207042452/https://www.indiaglitz.com/pon-kumaran-on-jayalalitha-kannada-news-107461|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಇದರಲ್ಲಿ [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]], ಐಶ್ವರ್ಯ ದೇವನ್, [[ದಿಶಾ ಪಾಂಡೆ]] ಮತ್ತು ರವಿಶಂಕರ್ ಗೌಡ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಮಲಯಾಳಂ|ಮಲಯಾಳಂನ]] ''ಮಾಯಾಮೋಹಿನಿ'' (2012) ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿದ್ದು, ದಿಲೀಪ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಜೋಸ್ ಥಾಮಸ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ಜೈ ಲಲಿತಾ'' 27 ಜೂನ್ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.

ಮೊದಲು  ''ಶ್ರೀಮತಿ.'' ''ಜಯಲಲಿತಾ'',  ಎಂಬಹೆಸರಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವು  ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಜೆ. ಜಯಲಲಿತಾ|ಜಯಲಲಿತಾ]] ಅವರ ಹೆಸರೂ ಅದೇ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಚಿತ್ರವು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/sharan-s-smt-jai-lalitha-in-trouble-again-news-kannada-ogqoJvbbjeffg.html|title=Sharan's Smt. Jai Lalitha in trouble again|date=16 June 2014|publisher=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617054103/http://www.sify.com/movies/sharan-s-smt-jai-lalitha-in-trouble-again-news-kannada-ogqoJvbbjeffg.html|archive-date=17 June 2014}}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಇದನ್ನು ''ಜೈ ಲಲಿತಾ'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/107980.html|title=It is 'Jai Lalitha' Now|date=24 May 2014|publisher=Indiaglitz|access-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006101822/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/107980.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ, ಈ ಹೆಸರಿಗೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ನಿರ್ದೇಶಕರು,ಅದರ ಬದಲಾಗಿ  ಶರಣ್ ನಟಿಸಬೇಕಿದ್ದ ‘ವೇಷಧಾರಿ ಮಹಿಳೆ’ಯ ಪ್ರಬಲ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Sharan-to-play-Smt-Jayalalitha-on-screen/articleshow/20259441.cms|title=Sharan to play Smt Jayalalitha on screen|date=26 May 2014|publisher=Times Of India}}&lt;/ref&gt;

== ಪಾತ್ರವರ್ಗ ==

* ಜಯರಾಜ್/ಜೈ ಲಲಿತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಶರಣ್ (ನಟ)|ಶರಣ್]]
* ವಕೀಲೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರವಿಶಂಕರ್ ಗೌಡ
* [[ದಿಶಾ ಪಾಂಡೆ]] ದಿಶಾ
* ಲಲಿತಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ದೇವನ್
* ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯನಾಗಿ [[ನಾಗಾಭರಣ|ಟಿ.ಎಸ್.ನಾಗಾಭರಣ]]
* ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಹರೀಶ್ ರಾಜ್
* ರಾಘವ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಯಾಜಿ ಶಿಂಧೆ
* ಚಂದ್ರಕಲಾ ಮೋಹನ್
* ಮಹಾಬಲ ರಾಮ್

== ನಿರ್ಮಾಣ ==
''ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ'' ಮತ್ತು ''ಚಾರುಲತಾ'' ಚಿತ್ರದ ಯಶಸ್ಸಿನ ರುಚಿ ಕಂಡ ಪೊನ್ ಕುಮಾರನ್ ಅವರು ಮಲಯಾಳಂನ ಹಿಟ್ ಚಿತ್ರ ''ಮಾಯಾಮೋಹಿನಿಯನ್ನು'' ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಕೆಂಪೇಗೌಡ'' ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವಾಗ ನಟ ಶರಣ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ಶರಣ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣಿನ ಗೆಟಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ, ಅವರು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸುಮಾರು 11 ಕಿಲೋಗಳನ್ನು ಇಳಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/107390.html|title=Sharan Sheds 11 Kilos|date=13 May 2014|publisher=Indiaglitz|access-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=12 ನವೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141112002646/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/107390.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/37399183.cms?|title=Jai Lalitha - Times of India|publisher=|access-date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt; ಬಾಹ್ಯ ನೋಟವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಡೆಯಲು, ಅವರು ಮುಖ, ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಥ್ರೆಡಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಮೊರೆ ಹೋದರು.&lt;ref name=&quot;ie&quot; /&gt; ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹೆಣ್ಣಿನಂತೆಯೇ ಬದುಕಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಅವರು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು ಹೆಂಡತಿಯ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ರೀತಿನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;ie&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/I-got-my-Chest-Waxed-Bleached-My-Face-for-the-Role/2014/06/26/article2300682.ece|title='I got my Chest Waxed, Bleached My Face for the Role'|publisher=|access-date=7 December 2016|archive-date=24 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160424223149/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/I-got-my-Chest-Waxed-Bleached-My-Face-for-the-Role/2014/06/26/article2300682.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ti&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/I-lived-like-a-woman-for-a-year-Sharan/articleshow/37121149.cms|title=I lived like a woman for a year: Sharan - Times of India|publisher=|access-date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt;

ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ''ಜೈ ಲಲಿತಾ'' ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;in&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news-interviews/Jai-Lalitha-gets-U/A-certificate/articleshow/36936510.cms|title=Jai Lalitha gets U/A certificate - Times of India|publisher=|access-date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ==
ಆಡಿಯೋವನ್ನು 26 ಮೇ 2014 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಸಿಟಾಡೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ವಿ.ಹರಿಕೃಷ್ಣ]], ನಿರ್ದೇಶಕ ದಿನಕರ್ ತೂಗುದೀಪ್ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://chitraloka.com/news/5016-jai-lalitha-audio-released.html|title=Jai Lalitha Audio Released|date=27 May 2014|publisher=Chitraloka|access-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=20 ಜುಲೈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140720134636/http://chitraloka.com/news/5016-jai-lalitha-audio-released.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಾಗಿ ನಟ [[ಉಪೇಂದ್ರ]] ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್|ಯೋಗರಾಜ್ ಭಟ್]] ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆರು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಶ್ರೀಧರ್ ವಿ ಸಂಭ್ರಮ್ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.

{{Track listing
| total_length   =
| all_lyrics     = ಲೋಕೇಶ್ ಕೃಷ್ಣ
| extra_column	 = ಹಾಡುಗಾರರು
| title1	= ಏನೀವಾಗ ನಾನು ಕನ್ನಡಿಗ
| lyrics1 	= 
| extra1        = [[ವಿಜಯ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ]], [[ಯೋಗರಾಜ ಭಟ್]]
| length1       = 
| title2        = ದಿಲ್ ಗೆ ದಿಲ್ ಗೆ
| lyrics2 	= 
| extra2        = [[ಅಂಕಿತ್ ತಿವಾರಿ]], ಸುಪ್ರಿಯಾ ಲೋಹಿತ್
| length2       = 
| title3        = ಸದಾರಮೆ
| lyrics3 	= 
| extra3        = [[ಶಂಕರ್ ಮಹದೇವನ್]]
| length3       = 
| title4        = ಬೇಡಿ ಹಚ್ಕೊ
| lyrics4       = 
| extra4        = ಅಪೂರ್ವ ಶ್ರೀಧರ್, ಸ್ನೇಹ ರವೀಂದ್ರ
| length4       =
| title5        = ತೋರಿಸಬೇಡಮ್ಮಿ
| lyrics5       =
| extra5        = [[ಉಪೇಂದ್ರ]], ಅಪೂರ್ವ ಶ್ರೀಧರ್
| length5       = 
| title6        = ಕನ್ನಡ ಸವಿ ಕನ್ನಡ
| lyrics6       = 
| extra6        = [[ಶಶಾಂಕ್ ಶೇಷಗಿರಿ]] 
| length6       = 
}}

== ಬಿಡುಗಡೆ ==
ಚಿತ್ರವು 27 ಜೂನ್ 2014 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ವಿತರಣಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಟ [[ದರ್ಶನ್ ತೂಗುದೀಪ್|ದರ್ಶನ್]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರ ದಿನಕರ್ ಅವರ ತೂಗುದೀಪ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/109329.html|title='Jai Lalitha' Victory Expected|date=23 June 2014|publisher=Indiaglitz|access-date=7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819061849/http://www.indiaglitz.com/channels/kannada/article/109329.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ಜೈ ಲಲಿತಾ'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿ ಯು/ಎ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ನೀಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;in&quot;/&gt;

=== ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ===
[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] 5 ರಲ್ಲಿ 3 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ, &quot;ನಿರ್ದೇಶಕ ಪಿ ಕುಮಾರ್ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಉತ್ತಮ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕೂಡ  ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಥೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಕಥೆಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮಗಳಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹಲವಾರು ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಚಿತ್ರ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಎಲ್ಲಾ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು  ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು    ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,  ಶರಣ್ ತಮ್ಮ  ಪಾತ್ರವನ್ನು  ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Jai-Lalitha/movie-review/37398533.cms|title=Jai Lalitha Movie Review, Trailer, &amp; Show timings at Times of India|publisher=|access-date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt;. ''ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದೆ, &quot;ಮಲಯಾಳಂ ಹಾಸ್ಯ ಚಿತ್ರ ''ಮಾಯಾಮೋಹಿನಿಯ'' ಈ ರಿಮೇಕ್‌ಗೆ ಪಿ ಕುಮಾರ್ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನ್ಯಾಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತಿದೆ. ನಿಮಗೆ ತಮಾಷೆಯು  ಕಚಗುಳಿ ಇಡುವುದು ಖಚಿತ, ''ಜೈ ಲಲಿತಾ'' ಒಂದು-ಬಾರಿ ನೋಡತಕ್ಕ ಸಿನಿಮಾ ಆಗಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Watch-it-for-Sharan%E2%80%99s-Timing/2014/06/28/article2304549.ece1|title=Watch it for Sharan's Timing|publisher=|access-date=7 December 2016|archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014132/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/Watch-it-for-Sharan%E2%80%99s-Timing/2014/06/28/article2304549.ece1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

''[[ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಕ್ರಾನಿಕಲ್]]'' ಬರೆದರು, &quot;ಮಹಿಳೆಯ 'ತರಹದ' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮವು ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ,  ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ನೋವಿನ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೆಳೆಯಲು ಇದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸರಳವಾದ ಗಿಮಿಕ್ ಆಗಿದೆ, ಆದರೆ ಚಿತ್ರಕಥೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮನರಂಜನೆಗಾಗಿ ಹುರುಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140701/entertainment-movie-review/article/movie-review-%E2%80%98jai-lalitha%E2%80%99-wo%E2%80%98man%E2%80%99-turns-you|title=Movie Review 'Jai Lalitha': This Wo'man' turns you off!|date=1 July 2014|publisher=|access-date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{reflist}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{IMDb title|3821368|Jai Lalitha}}
* [http://entertainment.oneindia.in/kannada/movies/jai-lalitha.html ಒನ್ಇಂಡಿಯಾ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140717153824/http://entertainment.oneindia.in/kannada/movies/jai-lalitha.html |date=2014-07-17 }}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೧೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>dlz6689jph9h5q2oa1zue29547b0xs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144183</id>
    <revision>
      <id>1428273</id>
      <parentid>1344976</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19306" sha1="rosatkn9joc9x6ctayg4sqy37s4ojyc" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| honorific_prefix = ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆ೦ಟ್
| name          = ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ
| honorific_suffix = 
| native_name   = ಗುಂಜನ್
| image         = 
| image_size    = 
| alt           = 
| caption       = 
| birth_date    = ೧೯೭೫&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-gunjan-saxena-6553605/|title=Watched ‘Gunjan Saxena: The Kargil Girl’? Here’s the story of the woman it is based on|publisher=[[Indian Express]]|access-date=2020-08-20}}&lt;/ref&gt;
| death_date    = 
| birth_place   = 
| death_place   = 
| placeofburial = 
| placeofburial_label = 
| placeofburial_coordinates = &lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nickname      = 
| birth_name    = 
| allegiance    = {{flag|ಭಾರತ|23px}}
| branch        = ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ
| serviceyears  = ೧೯೯೬-೨೦೦೪
| rank          = [[File:Indian IAF OF-2.svg|24px]] ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆ೦ಟ್
| servicenumber = 
| unit          = 
| commands      = 
| battles       = ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ದ
| battles_label = 
| awards        = |
| relations     = 
| laterwork     = 
| signature     = 
| website       = 
}}
'''ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ''' (ಜನನ ೧೯೭೫) &lt;ref&gt;&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot;&gt;[https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-gunjan-saxena-6553605/ &lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;138&quot;&gt;&quot;Watched 'Gunjan Saxena: The Kargil Girl'? &lt;/span&gt;]&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;139&quot;&gt;[https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-gunjan-saxena-6553605/ Here's the story of the woman it is based on&quot;]. &lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;140&quot;&gt;[[Indian Express]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;cx-segment&quot; data-segmentid=&quot;142&quot;&gt;&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 August&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ]] (ಐ.ಎ.ಎಫ಼್) ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್. ಅವರು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಐ.ಎ.ಎಫ಼್ ಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರ [[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ|ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ]] ಅನುಭವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2020/07/26/gunjan-saxena-never-thought-in-her-wildest-dreams-she-would-inspire-a-film.html|title=Gunjan Saxena never thought in her wildest dreams she would inspire a film|last=Bhadani|first=Priyanka|date=26 July 2020|website=The Week|language=en|access-date=1 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cntraveller.in/story/real-story-gunjan-saxena-one-india-first-women-combat-netflix-janhavi-kapoor/|title=The story of Gunjan Saxena, one of India’s first women in combat|last=Menon|first=Smitha|date=16 June 2020|website=Condé Nast Traveller India|language=en-IN|access-date=1 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1|title=Gunjan Saxena Biography: Early Life, Education, Career, Awards and Unknown Facts|last=Javaid|first=Arfa|date=10 June 2020|website=Jagranjosh.com|access-date=1 August 2020|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111160412/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು, ಸಾರಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು. ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ನಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸತ್ತ ೯೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅವರು ಹೋಗಿದ್ದರು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು; ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/article/930744/meet-flying-officer-gunjan-saxena-indias-only-woman-warrior-in-the-kargil-war|title=Meet Flying Officer Gunjan Saxena, India’s only woman warrior in the Kargil war|last=Rawat|first=Rachna Bisht|date=17 July 2019|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=1 August 2020|quote=&quot;She has attained the glory of being in the two woman involved in the Kargil War.&quot;}}&lt;/ref&gt;

೨೦೨೦ ರ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಿತ್ರ ''ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ: ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್'' ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Bhadani&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2020/07/26/gunjan-saxena-never-thought-in-her-wildest-dreams-she-would-inspire-a-film.html|title=Gunjan Saxena never thought in her wildest dreams she would inspire a film|last=Bhadani|first=Priyanka|date=26 July 2020|website=The Week|language=en|access-date=1 August 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBhadani2020&quot;&gt;Bhadani, Priyanka (26 July 2020). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

&quot;ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್&quot; ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಅವರ ಹೆಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಲೇಖಕ-ದ್ವಯರಾದ ಕಿರಣ್ ನಿರ್ವಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಬರೆದಿದ್ದರು.

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಸಕ್ಸೇನಾ ಆರ್ಮಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/this-is-the-real-story-of-gunjan-saxena-the-kargil-girl-who-has-inspired-janhvi-kapoors-next-film|title=This is the real story of Saxena, the Kargil girl who has inspired Janhvi Kapoor's next film|last=Talwar|first=Shikha|date=9 June 2020|website=GQ India|language=en-IN|access-date=1 August 2020}}&lt;/ref&gt; ಅವರ ತಂದೆ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಅನುಪ್ ಕುಮಾರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಸಹೋದರ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಅಂಶುಮಾನ್ ಇಬ್ಬರೂ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Javaid&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1|title=Gunjan Saxena Biography: Early Life, Education, Career, Awards and Unknown Facts|last=Javaid|first=Arfa|date=10 June 2020|website=Jagranjosh.com|access-date=1 August 2020|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201111160412/https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/gunjan-saxena-biography-1591793632-1|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFJavaid2020&quot;&gt;Javaid, Arfa (10 June 2020). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ಸಕ್ಸೇನಾ [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿಯ]] ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಂಸರಾಜ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ವಿಜ್ಞಾನ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

== ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ ಸೇವೆ ==
೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗೆ (ಐ.ಎ.ಎಫ಼್) ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿದ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಸೇನಾ ಒಬ್ಬರು. ಇದು ಐ.ಎ.ಎಫ಼್ ಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ವಾಯುಪಡೆಯ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದವರ ನಾಲ್ಕನೇ ಬ್ಯಾಚ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Javaid&quot;/&gt;. ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ೧೩೨ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಏರಿಯಾ ಕಂಟ್ರೋಲ್ (ಎಫ್‌ಎಸಿ) ಭಾಗವಾಗಿ ಉಧಮ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Menon&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cntraveller.in/story/real-story-gunjan-saxena-one-india-first-women-combat-netflix-janhavi-kapoor/|title=The story of Gunjan Saxena, one of India’s first women in combat|last=Menon|first=Smitha|date=16 June 2020|website=Condé Nast Traveller India|language=en-IN|access-date=1 August 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFMenon2020&quot;&gt;Menon, Smitha (16 June 2020). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Rawat&quot;&gt;{{Cite web|url=https://scroll.in/article/930744/meet-flying-officer-gunjan-saxena-indias-only-woman-warrior-in-the-kargil-war|title=Meet Flying Officer Gunjan Saxena, India’s only woman warrior in the Kargil war|last=Rawat|first=Rachna Bisht|date=17 July 2019|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=1 August 2020|quote=&quot;She has attained the glory of being in the two woman involved in the Kargil War.&quot;}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFRawat2019&quot;&gt;Rawat, Rachna Bisht (17 July 2019). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾರಿ [[ಶ್ರೀನಗರ|ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ೨೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;Menon&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rawat&quot;/&gt; ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, [[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ|ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿ, ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು {{Efn|Indian official figures for Indians killed in the Kargil War is 527.|name=|group=}} ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ, [[ದ್ರಾಸ್]] ಮತ್ತು ಬಟಾಲಿಕ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಬರಾಜುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಶತ್ರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವಂತಹ ಕಣ್ಗಾವಲು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಅವರಿಗೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Javaid&quot;/&gt; ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮೈದಾನಗಳು, ೧೩,೦೦೦ ರಿಂದ ೧೮,೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಶ್ರೀನಗರ ಮೂಲದ ಹತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು ಅಲ್ಲದೆ ೯೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು  ಗಾಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. [[ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ದ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಹಾರಿದ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳೆ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು.   ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು  ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ತಂದೆ ಅನುಪ್ ಸಕ್ಸೇನಾ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ಪತಿ ಗೌತಮ್ ನಾರಾಯಣ್, ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಹಾಗು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಐ.ಎ.ಎಫ಼್ Mi-೧೭ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ನ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾಗಿದೆ.  ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞಾ ನಾರಾಯಣ್ ಎಂಬ ಮಗಳು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;Javaid&quot;/&gt; ಜನಿಸಿದರು.

== ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ==
ರಚನಾ ಬಿಷ್ತ್ ರಾವತ್ ಬರೆದಿರುವ ''ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಅನ್ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ವಾರ್'' ಪುಸ್ತಕದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Menon&quot;/&gt;

ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ, 'ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಲೇಖಕ-ದ್ವಯರಾದ ಕಿರಣ್ ನಿರ್ವಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಬಿ.ಬಿ.ಸಿ ಇಂಡಿಯಾ, ಸಿ.ಎನ್.ಎನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ೧೮, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್, ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್, ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ  ಅನೇಕ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮತ್ತು ಐದು ಸ್ಟಾರ್-ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. “''Never jingoistic but measured and matter-of-fact, the book makes for thrilling reading with vividly described, moving, cinematic and enthralling scenes''” ಎಂದು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪುಸ್ತಕದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದೆ.

೨೦೨೦ ರ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರವು (ನೆಟ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ) ''ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ: ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್'' ಅವರ ಜೀವನದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Bhadani&quot;/&gt; ಸಕ್ಸೇನಾ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಜಾನ್ವಿ ಕಪೂರ್]] ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಧರ್ಮ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೀ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರರಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಂಕಜ್ ತ್ರಿಪಾಠಿ ಮತ್ತು ಅಂಗದ್ ಬೇಡಿ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/angad-bedi-joins-star-cast-gunjan-saxenas-biopic-kargil-girl/|title=Angad Bedi joins the star cast of Gunjan Saxena’s biopic, Kargil Girl|date=25 February 2019|website=Bollywood Hungama|language=en|access-date=1 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== ಮಾಧ್ಯಮದ ತಪ್ಪುಗಳು ==
''ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ: ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್'' ಚಿತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಸಕ್ಸೇನಾ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗಳು ಉಂಟಾಗಿದ್ದವು. ಎನ್.ಡಿ.ಟಿ.ವಿ ಯಲ್ಲಿನ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/blog/won-t-let-anyone-take-away-my-achievements-gunjan-saxena-on-movie-row-2280730|title=Blog: &quot;Won't Let Anyone Take Away My Achievements&quot;: Gunjan Saxena On Movie Row|last=Saxena|first=Gunjan|date=17 August 2020|website=NDTV|access-date=2020-08-18}}&lt;/ref&gt;
{{Quote|text=I was lucky and blessed to have so many firsts to my name in my years with the IAF.

To list a few -- first in the order of merit during my basic training and also in helicopter training, the first woman to fly in a combat zone (mentioned in the Limca Book of Records), the first 'BG' (a coveted flying category) among women helicopter pilots and the first woman officer to undergo the jungle and snow survival course. There are other small achievements, but those are not of much significance to my story right now.|author=ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ|title=|source=ಎನ್.ಡಿ.ಟಿ.ವಿ}}{{Quote|text=Neither I nor the filmmakers ever claimed I was a &quot;Shaurya Chakra&quot; awardee. After Kargil, I received the &quot;Shaurya Veer&quot; award from a civilian organisation in Uttar Pradesh. A certain section of the internet news possibly turned &quot;Veer&quot; into &quot;Chakra&quot;. This has been clarified many times during my media interactions for the film's promotions.|author=ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ|title=|source=ಎನ್.ಡಿ.ಟಿ.ವಿ}}

  
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]</text>
      <sha1>rosatkn9joc9x6ctayg4sqy37s4ojyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147543</id>
    <revision>
      <id>1428247</id>
      <parentid>1428237</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:56:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8780" sha1="4idji2o49kq9wq7ps4pogczfw4jk5yc" xml:space="preserve">{{Short description|ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಸಸ್ಯವರ್ಗ}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
| taxon = Rhynchostylis
| authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]]
| type_species = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| type_species_authority = (Sw.) Blume.
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;/&gt;
| synonyms = ''Anota'' &lt;small&gt;Schltr.&lt;/small&gt;
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>4idji2o49kq9wq7ps4pogczfw4jk5yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428248</id>
      <parentid>1428247</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8742" sha1="3stsjgh907pvds4b9znefhyhn069qz9" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
| taxon = Rhynchostylis
| authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]]
| type_species = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| type_species_authority = (Sw.) Blume.
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;/&gt;
| synonyms = ''Anota'' &lt;small&gt;Schltr.&lt;/small&gt;
}}


====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>3stsjgh907pvds4b9znefhyhn069qz9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428250</id>
      <parentid>1428248</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:58:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8660" sha1="6xt79uml1v1bnwgvecpik2kv5jb1abr" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
| taxon = Rhynchostylis
| authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]]
| type_species = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| type_species_authority = (Sw.) Blume.
}}


====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>6xt79uml1v1bnwgvecpik2kv5jb1abr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428251</id>
      <parentid>1428250</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8541" sha1="5b1adpnavdkkkc6nseldjp8oxjc7b1k" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>5b1adpnavdkkkc6nseldjp8oxjc7b1k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428253</id>
      <parentid>1428251</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8485" sha1="4mv4c81iru1211c6a9srpwd920aq3ld" xml:space="preserve">{{
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>4mv4c81iru1211c6a9srpwd920aq3ld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428254</id>
      <parentid>1428253</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:04:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8507" sha1="l9a7lhq1d9oeji6436ebo8gyetv0l6y" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>l9a7lhq1d9oeji6436ebo8gyetv0l6y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428259</id>
      <parentid>1428254</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8793" sha1="bna7rve8cddjsp7i18d2jdd0x3tojvv" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>bna7rve8cddjsp7i18d2jdd0x3tojvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428260</id>
      <parentid>1428259</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8966" sha1="buok54ed3vpeauvnpdmgvy71azo17wp" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.

==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>buok54ed3vpeauvnpdmgvy71azo17wp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428261</id>
      <parentid>1428260</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9532" sha1="hxk6ge1nqjqf08jl6ms0nbbv6xsx07u" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

====ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್====

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>hxk6ge1nqjqf08jl6ms0nbbv6xsx07u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428262</id>
      <parentid>1428261</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9536" sha1="ewhq9w5a83wqunmxpwyyo1byyd8nn37" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್'''

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್''' ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>ewhq9w5a83wqunmxpwyyo1byyd8nn37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428263</id>
      <parentid>1428262</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ವಿವರಣೆ */</comment>
      <origin>1428263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9525" sha1="1f0mo6l9v6abrpxdweeyug22m9b0097" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್'''

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್''' ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>1f0mo6l9v6abrpxdweeyug22m9b0097</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428264</id>
      <parentid>1428263</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1428264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9736" sha1="n5q8r0eozgiehtico177pem2tr2x1ps" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್'''

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್''' ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;Jordan J. Biol. Sci. 11(3): 257, figs. 1-2 (2018).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; - South Western Ghats, India

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite POWO |id=77299035-1 |title=''Vanda coelestis'' (Rchb.f.) Motes |access-date=16 December 2023}}&lt;/ref&gt;


==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>n5q8r0eozgiehtico177pem2tr2x1ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428265</id>
      <parentid>1428264</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:50:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ */</comment>
      <origin>1428265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9623" sha1="5czrsphtym0dssd4g52jgq6tc45w00d" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್'''

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್''' ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ:ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;Jordan J. Biol. Sci. 11(3): 257, figs. 1-2 (2018).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; - South Western Ghats, India

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>5czrsphtym0dssd4g52jgq6tc45w00d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428266</id>
      <parentid>1428265</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Swathivishwakarma</username>
        <id>48232</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ */</comment>
      <origin>1428266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9624" sha1="ek2c13cqivdanocrordpoym6qvh9jzn" xml:space="preserve">{{Short description|Genus of orchids}}
{{Automatic taxobox
| image = Rhynchostylis retusa (Foxtail orchid).jpg
| image_caption = ''[[Rhynchostylis retusa]]''
| display_parents = 3
}}

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್'''

'''ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್''' ([[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕಾ]] [[ವ್ಯಾಪಾರ]]ದಲ್ಲಿ ರಿ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆರ್ಕಿಡ್ [[ಕುಟುಂಬ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಂಡಾ ಸಸ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ, [[ಚೀನಾ]], ಇಂಡೋಚೈನಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;WCSP&quot;&gt;[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=178377 Kew World Checklist of Selected Plant Families]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=128505 Flora of China v 25 p 474, 钻喙兰属 zuan hui lan shu, ''Rhynchostylis'' Blume]&lt;/ref&gt;

==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು [[ಎರಡು]] ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ರಿಂಕೋಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಕೊಕ್ಕು’ ಮತ್ತು ಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ತಂಭ’. ಈ ಹೆಸರು ಹೂವಿನ ಅಗಲವಾದ, ಮಾಂಸಲವಾದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;https://kannada.news18.com/news/chikkamagaluru/rare-western-ghats-foxtail-orchid-brings-new-glow-to-home-gardens-chikkamagaluru-mnc-abn-local18-ws-bl-2435259.html&lt;/ref&gt;

==ವಿವರಣೆ==

ಹೂಗಳು ದಟ್ಟವಾದ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರವಾದ ಮಸಾಲೆಯಂತಹ ಸುವಾಸನೆ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಪಟಕಾಂಡಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಚರ್ಮದಂತಹ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಈ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ, ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಸುವಾಗ ಸ್ಥಿರವಾದ ಉಷ್ಣತೆ, ಸಮರ್ಪಕ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾದ [[ಗಾಳಿ|ಗಾಳಿಯ]] ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಬೇರುಗಳು ಮಾಂಸಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮರದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಚಳಿಗಾಲ|ಚಳಿಗಾಲದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;''The Illustrated Encyclopedia of Orchids'' ed. Pridgeon, Alec, pub. Lansdowne Publishing Pty Ltd. Australia 1992 and David and Charles UK 2003.{{ISBN|0 7153 1782 2}}&lt;/ref&gt;

==ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನ==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ವಾಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದರೂ, ವಾಂಡಾಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಬೇರು|ಬೇರುಗಳು]] ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನೇರ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.

ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಡದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಂಡಾಗಳಂತೆ ಆಧಾರಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;AOSRG&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aos.org/Default.aspx?id=175|title=AOS Sheet on Rhynchostylis Gigantea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;JAYSOS&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.orchidspecies.com/rhynchostylis.htm|title=Jay's IOSPE on Rhynchostylis }}&lt;/ref&gt;

==ಉಪಯೋಗಗಳು==

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ]] ಗುಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಳೆತ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.&lt;ref&gt;''Genera Orchidacearum: Epidendroideae ''
edited by Alec M. Pridgeon, Phillip J. Cribb, Finn N. Rasmussen, Mark W. Chase&lt;/ref&gt;


==ವರ್ಗೀಕರಣ==

===ಏರಿಡಿನೇ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ===
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಕಾಂಥಿನೇ ಯಿಂದ ಏರಿಡಿನೇ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

===ಪ್ರಭೇದಗಳು===

[[ಡಿಸೆಂಬರ್]] ೨೦೨೩ ರ ವೇಳೆಗೆ, ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ [[ನಾಲ್ಕು]] ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ರೈಡಲ್ — ಹೈನಾನ್, [[ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್]] ದ್ವೀಪಗಳು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]], ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಾವೋಸ್, ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಮತ್ತು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಭೇದದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
**ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಗಿಗಾಂಟಿಯಾ ಉಪಪ್ರಭೇದ ವಯೋಲೇಸಿಯಾ (ಲಿಂಡ್ಲಿ) ಕ್ರಿಸ್ಟೆನ್ಸನ್ — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೆಟುಸಾ (ಲಿನ್ನಿಯಸ್) ಬ್ಲೂಮ್ — ಯುನ್ನಾನ್, ಗ್ವಿಝೌ, [[ಭಾರತ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]], [[ನೇಪಾಳ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಬೋರ್ನಿಯೊ, ಸುಮಾತ್ರಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ರೈಫೆರಿ (ಹಿಗ್ಗಿನ್ಸ್) — ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
*ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸಿಮಿಫೆರಾ ಯೋಹಾನ್ನನ್, ಜೆ. ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಸ್ಜ್ಲಾಚ್ — ಭಾರತದ [[ದಕ್ಷಿಣ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;Jordan J. Biol. Sci. 11(3): 257, figs. 1-2 (2018).&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt; - South Western Ghats, India

===ಹಿಂದೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಭೇದ===

ರಿಂಕೋಸ್ಟೈಲಿಸ್ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಎ. ಎಚ್. ಕೆಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಈಗ ವಾಂಡಾ ಸೀಲಿಸ್ಟಿಸ್ (ರೇಖೆನ್‌ಬಾಕ್‌) ಮೊಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>ek2c13cqivdanocrordpoym6qvh9jzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ. ಸಿ. ಎಸ್. ಮನಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154671</id>
    <revision>
      <id>1428252</id>
      <parentid>1343023</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8614" sha1="7ltq3tsiw4rmluofepiehr08iigokj5" xml:space="preserve">{{Infobox person|}}

'''ಎನ್. ಪರಮೇಶ್ವರನ್ ನಾಯರ್''', '''ಎನ್.ಪಿ. ನಾಯರ್''' (೧೦ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩- ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೧) ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಕೊಲ್ಲಂ|ಕೊಲ್ಲಂನ]] ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=എന്‍.പി.നായരെ അനുസ്മരിച്ചു |publisher=Mathrubhumi |url=http://www.mathrubhumi.com/kollam/news/3427159-local_news-Kollam-കൊല്ലം.html |access-date=21 May 2015 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=April 2020|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;

== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ನಾಯರ್ ಅವರು ಎಸ್. ನಾರಾಯಣ ಪಿಳ್ಳೈ ಮತ್ತು ದೇವಿ ನಂಗೇಲಿ ಅಮ್ಮ ಅವರಿಗೆ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩ರಂದು ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot;&gt;{{Cite web |title=Puzha Books - NP Nayar |url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=734 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810055651/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=734 |archive-date=10 August 2020 |access-date=21 May 2015 |website=Puzha}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಅಂಚಲುಮೂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಂ ಬಾಲಕರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ಅವರು ೧೯೩೪ ರಲ್ಲಿ ತಿರುವಾಂಕೂರು ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಬಿಎ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಮಲಯಾದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot; /&gt;

== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ==
೧೯೪೩ ರಲ್ಲಿ, ನಾಯರ್ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್]] ಅವರ ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ದಳಕ್ಕೆ ಸಿವಿಲ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಟರ್ ಆಗಿ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೪ ರ ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಯವಾಡಿ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಆಪರೇಷನ್ ಯು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಲೋವರ್ [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಬರ್ಮಾದ]] ಮಾವ್ಲಮೈನ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಧಿಸಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಜೂನ್ ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು.

== ನಂತರದ ಜೀವನ ==
ನಾಯರ್ ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ|ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ]] ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೯೫೦ ರವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮನ್ನಾತು ಪದ್ಮನಾಭನ್ ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಕೊಲ್ಲಂಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು NSS ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಪಂದಳಂನ NSS ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು &lt;ref name=&quot;Puzha&quot;/&gt;

೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ನಾಯರ್ ಕೊಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ನೇತಾಜಿ ಸ್ಮಾರಕ ನಿಧಿ ಎಂಬ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;[http://www.tribuneindia.com/1998/98sep28/punjab.htm#6 tribuneindia... Punjab]&lt;/ref&gt; ಅವರು ಕೇರಳ ಎಕ್ಸ್-ಐಎನ್ಎ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.

ನಾಯರ್ ಅವರು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಭಾರ್ಗವಿ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಇವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot;/&gt;

ನಾಯರ್ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ ಅವರ ಕಣ್ಮರೆ ರಹಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ''ಜಲಿಯನ್ ವಾಲಾ ದುರಂತಮ್'', ''ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಮರಂ'', ''ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್'', ''ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್'', ''ಸುಭಾಸಿಂತೆ ಸಾಹಸಿಕ ಯಾತ್ರೆಗಳು'', ''ನೇತಾಜಿಯುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸೇವೆಗಳು'', ''ನೇತಾಜಿ ಇದೆ'',&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=doDpaNNByrMC&amp;q=NP+Nayar+DC+books&amp;pg=PP6|title=Netaji Evite?|last=Pi Nāyar|first=En|year=1997|isbn=8171306926|access-date=21 May 2015}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ೧೯೪೬''-ಲೆ ಇಂಡಿಯನ್ ನಾವಿಕ ಲಹಲಾ'' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mahatma Gandhi University Library |url=http://mgucat.mgu.ac.in/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=ccl=au%3A%22Nayar%2C%20N%20P%22&amp;limit=au:Nayar,%20N%20P |access-date=21 May 2015 |website=Mahatma Gandhi University Library}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Grandham - നായര്‍ എന്‍.പി |url=http://grandham.org/language/ml/authors/e91b2982 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150521184640/http://grandham.org/language/ml/authors/e91b2982 |archive-date=21 May 2015 |access-date=21 May 2015 |website=Grandham}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=University Library - OPAC |url=http://opac.cusat.ac.in/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=au:Nayar,%20N.%20P. |access-date=21 May 2015 |website=University Library - OPAC |archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305091247/http://opac.cusat.ac.in/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=au:Nayar,%20N.%20P. |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ''INA-yum ನೇತಾಜಿ-yum'' ಅನುವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ''ಅಂಡಮಾನೂಡ್'' ಅನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot; /&gt; ಕೇರಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಗಾಗಿ ಅವರು ''ಸ್ಫೊ ⁇ ಟಕವಸ್ತುಕ್ಕಲ್'' ಮತ್ತು ''ರೈಲ್ವೇ - ಇನ್ನಲೆ, ಇನ್ನು, ನಾಲೆ ಎಂಬ'' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.&lt;ref name=&quot;Puzha&quot; /&gt;

== ಸಹ ನೋಡಿ ==

* ಕೇರಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೨೦೧೧ ನಿಧನ]]
[[ವರ್ಗ:೧೯೧೩ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ]]</text>
      <sha1>7ltq3tsiw4rmluofepiehr08iigokj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154990</id>
    <revision>
      <id>1428274</id>
      <parentid>1345486</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T20:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7375" sha1="eql43w66vu4neuh06b2bsrv3tign3v6" xml:space="preserve">{{Infobox organization|image=|name=ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಭಾರತ]]|founder=ಅಜಯ್ ರೆಡ್ಡಿ|formation={{start date|2014|df=y}}|type=[[ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ|ಖಾಸಗಿ]]|language=ಇಂಗ್ಲಿಷ್|location=ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ|website={{URL|http://www.goheritagerun.com/}}}}

'''ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್‌ಗಳು''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manthan Award Winners 2015 |url=http://manthanaward.org/winner-2015/ |access-date=2024-02-04 |archive-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416051525/https://manthanaward.org/winner-2015/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ]] ವಿವಿಧ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೋಜಿನ ಓಟಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Go Heritage Runs |url=http://www.goheritagerun.com/about/}}&lt;/ref&gt; ಇದನ್ನು ಗೌನೆಸ್ಕೋ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಜಯ್ ರೆಡ್ಡಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಈ ಓಟಗಳ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್‌ಗಳು 2014 ರಲ್ಲಿ ಗೌನೆಸ್ಕೋದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್‌ಗಳ ಓಟ ಸ್ವರೂಪ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಓಟಗಳನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾನುವಾರದಂದು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 5K, 10K, ಅರ್ಧ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ನ ಅಂತರದವರೆಗೆ (21.0975&amp;nbsp;ಕಿಮೀ) ವಿವಿಧ ಓಟ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನಿಖರವಾದ ಓಟದ ಅಂತರಗಳು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಈ ಓಟಗಳ ತಯಾರಿಯು ಜುಲೈ 2014 ರಲ್ಲಿ [[ಹಂಪೆ|ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2015-11-21 |title=Running past heritage |language=en-IN |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/running-past-heritage/article7901216.ece |access-date=2016-02-24 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಅಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಓಟವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಓಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈನಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಜನರು ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. 2014ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಬೀದರ|ಬೀದರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hyderabad runs for Bidar heritage |url=http://www.deccanchronicle.com/141105/nation-current-affairs/article/city-runs-bidar-heritage |access-date=2016-02-24}}&lt;/ref&gt;

27 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು, &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Go Heritage Run – Hampi {{!}} MumbaiRoadRunners |url=http://mumbairoadrunners.com/event/go-heritage-run-hampi/ |access-date=2016-02-24 |website=mumbairoadrunners.com |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303014433/http://mumbairoadrunners.com/event/go-heritage-run-hampi/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಓಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karnataka is India's hub for innovative runs |url=http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31806&amp;articlexml=Karnataka-is-Indias-hub-for-innovative-runs-30112015101023 |access-date=2016-02-24 |website=epaperbeta.timesofindia.com |archive-date=2016-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302040457/http://epaperbeta.timesofindia.com/Article.aspx?eid=31806&amp;articlexml=Karnataka-is-Indias-hub-for-innovative-runs-30112015101023 |url-status=dead }}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=May 2023|bot=medic}}&lt;/ref&gt; ಇದು ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಓಟಗಾರರ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಓಟವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್, [[ಊಟಿ]], &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2015-06-01 |title=‘Go Heritage Run’ attracts young and old alike |language=en-IN |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/go-heritage-run-attracts-young-and-old-alike/article7269535.ece |access-date=2016-02-24 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; [[ಉದಯಪುರ]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Go Heritage Run- Udaipur on 18th October {{!}} UdaipurTimes.com |url=http://udaipurtimes.com/go-heritage-run-udaipur-on-18th-october/ |access-date=2016-02-24 |website=UdaipurTimes.com |language=en-US |archive-date=2016-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160302154513/http://udaipurtimes.com/go-heritage-run-udaipur-on-18th-october/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಬೀದರ್, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ವಾರಂಗಲ್‌ನಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ &lt;ref&gt;{{Cite news |date=2015-03-08 |title=A go-to event for heritage lovers |language=en-IN |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/a-goto-event-for-heritage-lovers/article6970926.ece |access-date=2016-02-24 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ಹೆರಿಟೇಜ್ ಓಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

2016 ರಲ್ಲಿ, ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಓಟಗಳು ಹಂಪಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Biswas |first=Rini |title=Revel in the Heritage of Hampi with the Heritage Run |url=https://www.tripoto.com/trip/revel-in-the-heritage-of-hampi-with-the-heritage-run-56c9e97753198 |access-date=2016-02-24 |website=Tripoto}}&lt;/ref&gt;

ಕಾಂಡೆ ನಾಸ್ಟ್ ಟ್ರಾವೆಲರ್ ತನ್ನ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರ ರಮಣೀಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 3 ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=India’s most scenic marathons |url=http://www.cntraveller.in/story/indias-most-scenic-marathons/ |website=Conde Nast Traveller}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* [http://www.goheritagerun.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]</text>
      <sha1>eql43w66vu4neuh06b2bsrv3tign3v6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>159211</id>
    <revision>
      <id>1428270</id>
      <parentid>1344213</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:14:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7655" sha1="16ykh2pyahk7hcj3os3qg2k7g4154jj" xml:space="preserve">{{Speciesbox|name=ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನು|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=&quot;iucn status 19 November 2021&quot;&gt;{{cite iucn |author=Daniels, A. |author2=Maiz-Tome, L. |date=2019 |title=''Xiphophorus hellerii'' |volume=2019 |page=e.T191780A2002911 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T191780A2002911.en |access-date=19 November 2021}}&lt;/ref&gt;|status2=G5|status2_system=TNC|image=Xiphophorus hellerii 15023407.jpg|image_caption=''ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನಿನ'' ಗಂಡು ಕಾಡು ಬಗೆ|image2=Xiphophorus hellerii red male female 01.jpg|image2_caption=''ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನಿನ'', ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಲಾದ ಕೆಂಪು ರೂಪಾಂತರ, ಗಂಡು (ಮೇಲೆ) ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು (ಕೆಳಗೆ)|taxon=ಕ್ಸಿಫೊಫೋರಸ್ ಹಿಲೇರಿ|authority=[[Johann Jakob Heckel|Heckel]], 1848}}'''ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನು''' ಸಿಪ್ರಿನೊಡಾಂಟೀ ಗುಂಪಿನ [[:en:Poeciliidae|ಪೋಯಿಸಿಲಿಡೆ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಸಿಹಿ ನೀರು|ಸಿಹಿನೀರು]] [[ಮೀನು]]. ಇದರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯನಾಮ '''ಕ್ಸಿಫೊಫೊರಸ್ ಹಿಲೇರಿ''' (Xiphophorus hellerii).&lt;ref&gt;{{FishBase species|genus=Xiphophorus|species=hellerii|month=November|year=2013}}&lt;/ref&gt; [[ಗಪ್ಪಿ ಮೀನು|ಗಪ್ಪಿ]], [[:en:Platy_(fish)|ಪ್ಲಾಟಿ ಮೀನು]] ಮತ್ತು [[:en:Poecilia|ಮೋಲಿಗಳು]] ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಗಳು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]] ಮೀನು. ಇದರ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಗೆ ಇದರ ಯುಕ್ತತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಹವ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Edmond |first1=Adam |date=11 March 2017 |title=Swordtail Fish Care Guide |url=https://www.theaquariumguide.com/articles/swordtail-fish-care-guide |access-date=23 June 2021 |website=The Aquarium Guide |archive-date=24 ಜೂನ್ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204556/https://www.theaquariumguide.com/articles/swordtail-fish-care-guide |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

== ದೇಹರಚನೆ, ನಡವಳಿಕೆ, ರೋಗಗಳು ==
[[ಕತ್ತಿ|ಕತ್ತಿಯಂತಿರುವ]] [[ಬಾಲ]] ಈ ಮೀನಿನ ವಿಶೇಷ ಗುಣ. ಇದು ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಗಂಡುಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಾಲದ ರೆಕ್ಕೆಯ (tailfin) ಕೆಳಭಾಗ ನೀಳವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅದರ ತುದಿ ಮೊನಚಾಗಿ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಈ ಮೀನಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು. ಮೀನು ಸುಮಾರು 15 ಸೆಂ.ಮೀ. ವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಬಾಲ ದೇಹದ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಬಾಲದ ಉಪಯೋಗವೇನೆಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಣಯ ಕೇಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವುದೋ ಅಥವಾ ಮರುಳುಗೊಳ್ಳುವುದೋ ತಿಳಿಯದು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಟಿ ಮೀನುಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಂಪು ನೀರನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತವೆ. 

ಪ್ಲಾಟಿ ಮೀನು ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಬಾಲದ ಮೀನುಗಳ ಕೆಲವು ಅಡ್ಡತಳಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಿ ಏಡಿಗಂತಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ([[:en:Melanoma|ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]) ಸುಲಭವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾಲಯಗಳ [[ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 

== ತಳಿ ಸಂಕರ ==
ಖಡ್ಗಬಾಲ ಮೀನು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ]] ಮೂಲವಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಂದ 1909ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಗೆ]] ತರಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಮುನ್ನ ಪ್ಲಾಟಿ ಮೀನನ್ನು ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಅಡ್ಡ ಹಾಯಿಸಿ ಅನೇಕ ಅಂದವಾದ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೆಂಪು ಪ್ಲಾಟಿ ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಖಡ್ಗ ಬಾಲದ ಮೀನುಗಳು ಅಡ್ಡ ಹಾಯ್ಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು. ಸೋಜಿಗದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಗೆಯ ಕೊಳ ಅಥವಾ [[ಹೊಳೆ|ಹೊಳೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ]] ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿ ಸಂಕರಣ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಜಲಚರ [[ಮೃಗಾಲಯ|ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ]] [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ ತಳಿಸಂಕರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

== ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನುಗಳು [[ಹೊಂಡುರಾಸ್|ಹಾಂಡುರಾಸ್]], [[:en:British_Honduras|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಾಂಡುರಾಸ್]], [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ([[:en:Yucatán|ಯುಕಟಾನ್]] ಬಿಟ್ಟು) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{FishBase_species|genus=Xiphophorus|species=hellerii|year=2004|month=October}}
* {{ITIS|taxon=Xiphophorus hellerii|id=647013|access-date=9 December 2004}}
* [http://www.fishesninverts.com/fish-profiles/xiphophorus-hellerii/ Xiphophorus hellerii profile with photographs of various strains on Fishes N Inverts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815052008/http://www.fishesninverts.com/fish-profiles/xiphophorus-hellerii/|date=2012-08-15}}
* [http://www.fishesninverts.com/gallery/Mohanasundaram/Xiphophorus+hellerii/ Xiphophorus hellerii gallery with photographs of various strains on Fishes N Inverts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125185830/http://www.fishesninverts.com/gallery/Mohanasundaram/Xiphophorus+hellerii/|date=2020-11-25}}


{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖಡ್ಗ ಬಾಲ ಮೀನು}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>16ykh2pyahk7hcj3os3qg2k7g4154jj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178746</id>
    <revision>
      <id>1428275</id>
      <parentid>1379569</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T21:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53077" sha1="izm10si7qsyv6qy8y827kn263b3xx98" xml:space="preserve">[[ಭಾರತ|ಭಾರತದಂತೆ]] [[ಗ್ರೀಸ್]] ದೇಶವೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಉತ್ತುಂಗ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]], [[ಲಲಿತಕಲೆ]], [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ [[ಜ್ಞಾನ]] ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತ ಬಂತು. ಹಾಗೆಯೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ [[ಶಿಕ್ಷಣ]] ಪದ್ಧತಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು [[:en:Western_education|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು]] ಇಂದಿಗೂ ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರದಿದ್ದರೂ ಆ ದೇಶ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣರಂಗದ ಮೇಲೆ ಬೀರಿರುವ ಪ್ರಭಾವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹವೆನಿಸುತ್ತದೆ. 

== ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಯುವಜನರನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಪೌರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಶಿಕ್ಷಣ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಾಧನವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಸೇವಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಆಗಾಗ ಒದಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಹ್ಯ [[ಶತ್ರು|ಶತ್ರುಗಳ]] [[ದಾಳಿ|ದಾಳಿಯನ್ನೂ]], [[:en:City-state|ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದ]] ಆಂತರಿಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಅವರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ [[ಗುಲಾಮಗಿರಿ|ಗುಲಾಮರ]] ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ವರಿಷ್ಠ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ, [[ಸೈನಿಕ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಸದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಬಲ್ಲ ದೃಢಕಾಯರಾದ ಯುವಕರನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಅಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣಪದ್ಧತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗೂ, ಸಮರಸೇವೆಗೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಧಾನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮಂತರು [[ವಾಣಿಜ್ಯ(ವ್ಯಾಪಾರ)|ವಾಣಿಜ್ಯ]], [[ಉದ್ಯೋಗ]] ಮುಂತಾದ ಕಸಬುಗಳು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕವಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಜಿತ ಜನಾಂಗ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಬೌದ್ಧಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಯುವಕರನ್ನು ಸಮರಶೂರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಉದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರಕಾರ [[ಸ್ಪಾರ್ಟಾ|ಸ್ಪಾರ್ಟದಂಥ]] ಕೆಲವು ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ, [[ಮಗು|ಮಕ್ಕಳು]] ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರ [[ಅಥೆನ್ಸ್|ಆಥೆನ್ಸಿನಂಥ]] ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದುವು.&lt;ref&gt;https://athenslivingmuseum.com/ancient-greek-education-system/&lt;/ref&gt; ಈ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ಆಯಾ ನಗರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಿನ್ನ [[ಜೀವನ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆ ತಳೆದಿದ್ದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯೂ ಕಾರಣವೆನಿಸಿದ್ದುವು. ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಎರಡು ನಗರರಾಜ್ಯಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. 

=== ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ===
ತಮ್ಮ ನಗರರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರು ಅಲ್ಲಿಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಲಾಮರ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಗಾಗ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ದಾಳಿಗಳಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುವಕರನ್ನು ಸಮರಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮುಖ್ಯೋದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;Plut. Lives. Lyc. 16&lt;/ref&gt; ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ [[ಧೈರ್ಯ]]ಸ್ಥೈರ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಶೂರ ಯೋಧರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಲ್ಲ [[ನಿಸರ್ಗ|ನಿಸರ್ಗದ]] ಕರಾಳ [[ಪರೀಕ್ಷೆ|ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ]] ಒಡ್ಡಿ [[ಅಂಗವಿಕಲತೆ|ಅಂಗವಿಕಲರನ್ನೂ]], ನಿರ್ಬಲ [[ಶಿಶು|ಶಿಶುಗಳನ್ನೂ]] ಕೊಂದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;https://www.greece-is.com/disability-in-ancient-greece/&lt;/ref&gt; ಹಾಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು 7 ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Adkins, 2005&quot;&gt;Adkins and Adkins, ''Handbook to Life in Ancient Greece'' (New York: Facts On File, Inc., 2005), 104.&lt;/ref&gt; 14 ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಕಠಿಣ ರೀತಿಯ ಸೈನಿಕ [[ತರಬೇತಿ]] ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ತಂಡಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಅವರಲ್ಲೇ ಸಾಹಸಿ ಬಾಲಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಜ್ಯದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಸ್ತಿನ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇಹದಂಡನೆ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ರೂಪದಲ್ಲದೆ ಸಹನೆ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗಲೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾಚರಣೆಯ ಸಾಹಸಪೂರ್ಣ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು [[ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ]] ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;Mark, Joshua J.. &quot;Agoge, the Spartan Education Program.&quot; ''World History Encyclopedia'', 15 Jun 2021, &lt;nowiki&gt;https://www.worldhistory.org/article/342/agoge-the-spartan-education-program/&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದ ಪೂರ್ತ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯುವಕರು ರಕ್ಷಕ [[ಸೈನ್ಯ|ಸೇನೆಯನ್ನು]] ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಶಿಸ್ತಿನ ತರೆಬೇತು ಹೊಂದಿ 30 ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ [[ಪೌರತ್ವ|ಪೌರತ್ವವನ್ನು]] ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book |last=Ducat |first=Jean |title=Spartan education: youth and society in the classical period |date=2006 |publisher=Classical Press of Wales |others=Emma Stafford, Pamela-Jane Shaw, Anton Powell |isbn=1-905125-07-0 |location=Swansea |pages= |oclc=76892341}}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ ಅವರು ತೀರ ವಯಸ್ಸಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾಗುವವರೆಗೂ ಸಮರಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಗತ್ಯವೆನಿಸುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದುಬರೆಹ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬ ಅಂಶ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;Richer, Nicolas (2017). ''Spartan Education in the Classical Period.'' In ''A Companion to Sparta,'' eds. Anton Powell. John Wiley &amp; Sons, Ltd. pp. 525-542&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Plut. Lives. Lyc. 16.6&lt;/ref&gt; ಅವರಿಗೆ [[:en:Ceramic|ಕುಂಭಕಲೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ]] ಲಲಿತವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ ಶೂರರ [[ಕವನ|ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನೂ]], ರಣಗೀತೆಗಳನ್ನೂ ಪಠಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕುಸ್ತಿ]], [[ಕವಾಯತು]] ಮುಂತಾದ ಶಿಸ್ತಿನ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ನೃತ್ಯ|ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲೂ]] ಅವರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Smith 1890, p. 594.&lt;/ref&gt; ಗ್ರೀಸಿನ ಇತರ ನಗರರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ತ್ರೀ|ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ]] ತಾಯ್ತನದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ನರು ಅವರಿಗೆ ಗಂಡಸರಂತೆ [[ವ್ಯಾಯಾಮ|ಅಂಗಸಾಧನೆಯಲ್ಲೂ]], ಹೊರಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;https://pressbooks.pub/anne1/chapter/ancient-spartan-sts/&lt;/ref&gt; ಅಂಥ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಬಲಾಢ್ಯರೂ, ಶೂರರೂ ಆಗುವರೆಂಬ ಆಶೋತ್ತರವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅವರ ಸಂಕುಚಿತ ಗುರಿಯ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಯೇನೊ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. 

=== ಆಥೀನಿಯನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣ ===
ಆಥೆನ್ಸ್ ನಗರರಾಜ್ಯದ ಜನತೆ ಸ್ಪಾರ್ಟನರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದುವು. ಯುವಕರು ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸೈನಿಕರಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಸತ್ಪೌರರಾಗಿಯೂ ಬಾಳಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರಾಗಿ ಬಾಳಿ ತಮ್ಮ [[ಪ್ರತಿಭೆ|ಪ್ರತಿಭೆಯ]] ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ರಕ್ಷಕರೂ, ಪೋಷಕರೂ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಈ ದೃಷ್ಟಿ ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಬೌದ್ಧಿಕ, ದೈಹಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ, ಸಮರಸವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಎಂದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ [[ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ|ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ]] ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಯಾವುದನ್ನೂ ಅತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಹೋಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿತ್ಯ ಮಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಸಮರಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ರೂಪಣೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. 7 ರಿಂದ 16 ನೆಯ ವರ್ಷದ ತನಕ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ;&lt;ref name=&quot;:04&quot;&gt;Joyal, MacDougall, and Yardley, ''Greek and Roman Education'', 59.&lt;/ref&gt; 14 ರಿಂದ 18 ರ ವರೆಗೆ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ. ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರದ]] ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಹದಿನೆಂಟು ತುಂಬಿದ ಯುವಕರು ಎರಡು ವರ್ಷಕಾಲ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Plato |title=Republic |publisher=Harvard University Press |year=2013 |location=Cambridge |pages=186}}&lt;/ref&gt; ಮುಂದೆ ಆ ನಗರ ರಾಜ್ಯ [[ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾಸೆಡೊನಿಯ|ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯದ]] ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಈ ಕಾಲವನ್ನು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮುಂತಾದ ಜ್ಞಾನಪ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ವಿನಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಾಪ್ರದ [[ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತದ]] ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿತ್ತು. ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದ್ದರೂ ದೇಹವರ್ಧನವೊಂದೇ ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಡೆನಿಲವುಗಳನ್ನು ಸಿರಪಡಿಸಿ ಅಂಗಸೌಷ್ಠವಾದಿ ಸೌಂದರ್ಯಸಾಧನೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಓದು ಬರೆಹ, ಕಾವ್ಯವಾಚನ, [[ಅಂಕಗಣಿತ]], ಅಂಗಸಾಧನೆ, ಸಂಗೀತ-ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;Beck, ''Greek Education, 450–350 B.C.'', 114-126.&lt;/ref&gt; ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬರುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಯಾ ನಗರರಾಜ್ಯದ ಜೀವನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೀವನದೃಷ್ಟಿಗೂ, ಅವಶ್ಯಕತೆಗೂ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತ್ತು. 

=== ಸಾಫಿಸ್ಟರ ಪ್ರಭಾವ ===
ಭಾರತದಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಥೀನಿಯನರಲ್ಲೂ ಹಿಂದೆ, [[ಗುರು|ಗುರುಗಳು]] ಯಾವ ಪ್ರತಿಫಲವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ [[ವಿದ್ಯೆ]] ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಆಶೋತ್ತರ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕ್ರಯಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[:en:Sophist|ಸಾಫಿಸ್ಟರೆಂಬ]] [[ಕೂಲಿ]] [[ಪಂಡಿತ|ಪಂಡಿತರು]] [[ಹಣ|ದುಡ್ಡಿಗೆ]] ಪಾಠ ಹೇಳುವ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಮಂತರು ಅವರಿಂದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಅಲಂಕಾರ]], ವಾಙ್ಮಯಕಲೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಹಣ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಣಗಳಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಕಸಬನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ, ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕೆಲವರು ಕುತರ್ಕದ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಶಲರೆನಿಸಿದ್ದರು. ಅಂಥವರು ಇಡೀ ಗುರುಕುಲಕ್ಕೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತಂದರು.

'''ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ'''

18 ರಿಂದ 20 ವರ್ಷದವರೆಗೆ [[ಕಲೆ]], ಸಾಹಿತ್ಯ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಮುಂತಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಫಿಸ್ಟರು ಕುಟಿಲ ಕೌಶಲದ ಕೂಲಿ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಾದರೂ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತರೆನಿಸಿದ್ದರು; ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಆಳವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂಥವರ ಯತ್ನದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಳಹದಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು (ಸ್ಕೂಲ್ಸ್) ಆರಂಭವಾದವು. [[ಭಾಷೆ]], ಅಲಂಕರಶಾಸ್ತ್ರ, [[ವ್ಯಾಕರಣ]], ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ,-ಇವುಗಳ ಆಳವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು [[:en:Latin_literature|ರೋಮನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. [[:en:Protagoras|ಪ್ರೊಟಾಗೋರಾಸನಂಥ]] ಪಂಡಿತರು ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;stan&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://plato.stanford.edu/entries/sophists/#Pro|title=The Sophists|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|access-date=2012-05-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Aristotle 1407b [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0059%3Abekker%20page%3D1407b Greek from Tufts U., with decipherment tools], [http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&amp;query=Arist.%20Rh.%201407b&amp;getid=1 English and Greek from University of Chicago]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} both in the Perseus Digital Library. The page is from Rhetoric, Book III, Chapter 5.&lt;/ref&gt; [[ಪ್ಲೇಟೊ]] ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲರಂಥ]] ಪಂಡಿತರು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದು ಜ್ಞಾನರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

'''ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ'''

ಸಾಫಿಸ್ಟರ ಯತ್ನದಿಂದ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಳಹದಿ ದೊರೆತಂತೆ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಶ್ರೀಮಂತರನೇಕರು ಆಜೀವವೂ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಒಂದು ಬಗೆಯ ವಿಲಾಸ ಜೀವನವೆನಿಸುತ್ತ ಬಂತು. ಹೇಗೇ ಆಗಲಿ, ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಪ್ರಚಾರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc330707/&lt;/ref&gt;

=== ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ರ ಶಿಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿ ===
ಅಂದಿನ ಆಥೆನ್ಸಿನ ವಿದ್ವದ್ವಾತಾವರಣದ ಫಲವಾಗಿ ಜ್ಞಾನರಾಜ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೃತಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲರಂಥ ಮಹಾಪಂಡಿತರು ನಡೆಸಿದ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆ ಅವರ ಕಾಲದಂತೆ ಇಂದಿಗೂ ಮಾನ್ಯವೆನಿಸುವಂತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಅವರ ಯತ್ನ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ, [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದು.

ಪ್ಲೇಟೊ ತನ್ನ [[:en:Republic_(Plato)|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[:en:Laws_(dialogue)|ಲಾಸ್]] ಎಂಬ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Plato |title=Republic |publisher=Harvard University Press |year=2013 |location=Cambridge |pages=186}}&lt;/ref&gt; ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ [[ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಗ್ರಂಥವಿರಬಹುದೆಂದು ತೋರಿದರೂ ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಹಾಕೃತಿ. ಅದರ ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದ [[ಜೀನ್-ಜಾಕ್ವೆಸ್ ರೂಸೋ|ರೂಸೊ]] `ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಪ್ಲೇಟೊವಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಓದು’ ಎಂದು ತನ್ನ [[:en:Emile,_or_On_Education|ಈಮೈಲ್]] [[ಕಾದಂಬರಿ|ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ]] ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಶಿಷ್ಯ ಆರಿಸ್ಟಾಟಲನೂ ತನ್ನ [[:en:Politics_(Aristotle)|ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್]] ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ.{{r|Politics|at=VII.17–VIII.4}}

ಯಾವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪೌರಶಿಕ್ಷಣ ಆಧಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಪ್ಲೇಟೊ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯವಿತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರೆ [[ಮನುಷ್ಯ]] ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾನವನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳವನೆಂಬುದು ಆತನ ವಾದ. ಅಂಥ ಶಿಕ್ಷಣ ಬರೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿರದೆ ಸಮಾಜದ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಆಗಬಲ್ಲುದೆಂದು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಕುಟುಂಬಜೀವನದ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು [[ಸಮಾಜ|ಸಮಾಜದ]] ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಗುರುವಿನ ಅನೇಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ರೂಸೋ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕಿಸುತ್ತ `ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಹತ್ತಿರದ ಬಂಧುವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯದ ಬಾಂಧವ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರೇಮಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟೀತು? ಒಳ್ಳೆಯ ತಂದೆಯಾಗಿರದೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನಾಗಿರದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಪೌರನಾಗಬಲ್ಲನೆ? ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ. 

ಪ್ಲೇಟೋ ಶ್ರೀಮಂತ ಪಕ್ಷಪಾತಿ. ಅತನ ಶಿಕ್ಷಣ ದೃಷ್ಟಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ವಿಲಾಸಜೀವನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಿದ್ದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಶ್ರೀಮಂತರಿಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿತ್ತು. ಸೈನ್ಯದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಮಿಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಗಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳವರಿಗೆ ಸೈನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವಿತ್ತು ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಧರನ್ನಾಗಿಯೂ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ನೇಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರಿಗೆ 20 ನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೊಳಗೊಂಡ]] ಶಿಸ್ತಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಮೂವತ್ತನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ಕೆಲವರಿಗೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ|ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು ಉನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಐವತ್ತನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾಗಿ [[ಧ್ಯಾನ]] ಮತ್ತು ತತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಆತ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಥ ಸುಸಂಸ್ಕೃತರು ಅವನ ಕನಸಿನ ರಾಜ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಕರೂ ಪ್ರಗತಿ ಸಾಧಕರೂ ಆಗುವರೆಂದು ಆತನ ಭಾವನೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Plato |title=Republic |pages=188}}&lt;/ref&gt; ಪ್ಲೇಟೋವಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತ ನೀತಿಯನ್ನು ಕೆಲವರು [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಲೋಕಸತ್ತೆಗೆ]] ಒಪ್ಪದ ನೀತಿಯೆಂದು ಟೀಕಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅದು ಅವರವರಿಗೊಪ್ಪುವ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯಬೇಕೆಂಬ ಆಧುನಿಕ ನೀತಿಯೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿದ್ದಾರೆ.

== ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೇಲೆ ಗ್ರೀಕರ ಪ್ರಭಾವ ==
ಪ್ಲೇಟೊ ಮತ್ತು ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕರ ಶಿಕ್ಷಣದೃಷ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೂ [[:en:Western_education|ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ]] ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ [[ಪುರುಷ|ಗಂಡಸರಿಗೆ]] ಕೊಡುವ ಶಿಕ್ಞಣವನ್ನೇ ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಂಥ]] ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;https://www.oxford-royale.com/articles/history-womens-education-uk&lt;/ref&gt; ಅದರೆ ಈಚೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಆದಿಯಾದ ಎಂಥ ಕಠಿಣ ಶ್ರಮದ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಈಗ ಮಹಿಳೆಯರು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಈ ಅಂಶ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಉನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಶಕ್ತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗಮನ, ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಂಥ ವಿಷಯಗಳ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನುಭವವನ್ನೂ, ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನೂ ಗಳಿಸಿರಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮ ಮುಂತಾದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅವರು ಜನಕರೆನ್ನಬಹುದು. ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಒಳಿತನ್ನು ಬೆಳಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ಲೇಟೊವಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯ ಮೇಲೂ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಆರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇವಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕೆಂದೂ, ಪೌರ ಶಿಕ್ಷಣ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಮಾಡಿರುವ ಸಲಹೆ ಈಚೆಗೆ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ ಪೌರರನ್ನು ತನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಪಥಕ್ಕೊಪ್ಪುವಂತೆ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅವನ ಸಲಹೆ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ತುಂಬ ಪ್ರಿಯವೆನಿಸಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ರೂಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಲಹೆ 1926 ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದ [[:en:William_Henry_Hadow|ಹ್ಯಾಡೊ]] ಸಮಿತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣೆಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಪಡೆದಿರುವಂತಿದೆ.&lt;ref&gt;https://education-uk.org/documents/hadow1926/hadow1926.html&lt;/ref&gt; ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಮಾಜವನ್ನೂ, ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನೂ ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಅವನ ಸಲಹೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯೆನಿಸುವಂತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಜೀವನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ, ತತ್ತ್ವದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜನತೆಯ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ವಾದ ಗ್ರೀಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ. 

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಗೊಳಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದೆ.

== ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡಿದೆ.

# 2 ವರ್ಷಗಳ [[ಶಿಶುವಿಹಾರ|ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Law 4521/2018, Article 33(3), Government Gazette 38/A/2-3-2018 |url=https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/i-uniwest-pap-olo.pdf#page=33 |website=Hellenic Parliament |language=el}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು 6 ವರ್ಷಗಳ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ]] ಇವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ]]-ಒಟ್ಟು 8 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯದು;&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 February 2019 |title=School Guide for Primary and Preschool Education |url=https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531094728/https://www.minedu.gov.gr/publications/docs2018/25_02_19sch_odigos.pdf |archive-date=31 May 2022 |publisher=[[:el:Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων|Computer Technology Institute and Press (CTI) &quot;Diophantus&quot;]] |language=el |via=Ministry of Education}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ebooksedugr&quot;&gt;{{cite web |title=School E-Books of Primary, Gymnasium, General Lyceum, EPAL Lyceum |url=http://ebooks.edu.gr/ebooks/v2/allcourses.jsp |website=ebooks.edu.gr |publisher=CTI &quot;Diophantus&quot; |language=el}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;code55&quot;&gt;{{cite news |title=Institute of Educational Policy (IEP) Book Collection |url=http://e-library.iep.edu.gr/iep/index.html |website=e-library.iep.edu.gr |publisher=Institute of Educational Policy (IEP). The digital historical collection of school textbooks}}&lt;/ref&gt;
# ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಿರಿಯ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]] (Gymnasium) ಮತ್ತು 3 ವರ್ಷಗಳ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ (Lyceum)-ಒಟ್ಟು 6 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯದು;
# ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ವೃತ್ತಿ ಒಂದು ವರ್ಷಗಳದೂ, ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ [[ವೃತ್ತಿಶಿಕ್ಷಣ]] 6 ವರ್ಷಗಳದೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅನ್ಯಭಾಷಾ ಬೋಧನೆಗೂ, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಶಿಕ್ಷಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೆ ([[:en:Gymnasium_(school)|ಜಿಮ್ನ್ಯಾಸಿಯಂ]]) ಶಿಕ್ಷಣಾನಂತರ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಅನುಮತಿ ದೊರಕುವುದು. ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. 1962 ರ [[ಜನಗಣತಿ (ಗಣತಿ)|ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯೋಮಾನದ ಸೇ. 82.2 ರಷ್ಟು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಿರುವರು. ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಸೇ. ಪ್ರಮಾಣ 92.4, ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ 72. ಅವರಲ್ಲಿ ಸೇ. 1.8 ರಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಸೇ. 8.9ರಷ್ಟು ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಸೇ. 43.3 ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿರುವರು. ವರ್ಷಂಪ್ರತಿ 8 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗೂ, 3 ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗೂ ಸೇರುವರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ 6 ವರ್ಷಕಾಲ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದನ್ನು 9 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Greece Geodata Government Maps |url=http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en |publisher=Information Management Systems Institute (IMSI). Research and Innovation Center &quot;Athena&quot; |language=el, en |access-date=2026-03-18 |archive-date=2020-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929225814/http://geodata.gov.gr/maps/?locale=en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1832 ರಲ್ಲಿ [[:en:Kingdom_of_Bavaria|ಬವೇರಿಯದ]] [[:en:Otto_of_Greece|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಟೊ]] ಅಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ [[ಅರಸ|ದೊರೆಯಾದಾಗ]] ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಸರ್ಕಾರದ [[ಶಾಲೆ|ಶಾಲೆಯ]] [[ಶಿಕ್ಷಕ|ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ]], ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತಗಾರರೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. 1967 ರ ತನಕ ಚುನಾಯಿತ ಮಂತ್ರಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಖೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಅನಂತರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಸಂಸತ್ತು|ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ]] ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರೊಬ್ಬರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ, ಪರೀಕ್ಷಾಪದ್ಧತಿ, [[ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ|ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳ]] ಆಯ್ಕೆ ಮುಂತಾದವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಾಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಆಯ್ದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಮುಂದೆ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದುಂಟು.

=== ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ===
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಿಂದ ಗ್ರೀಕ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. 1952 ರಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಘಟನೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನನುಸರಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. 1967 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸೈನ್ಯಾಡಳಿತ ಇದೇ ಗುರಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತ ಬಂತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಗೊತ್ತು ಮಾಡಿತು.

ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ [[ತಾಯಿನಾಡು|ಮಾತೃಭೂಮಿಯ]] [[ಪ್ರೇಮ]], ಕ್ರೈಸ್ತಮತದವರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ನೈತಿಕ ಜೀವನ- ಇವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಯತ್ನಿಸುವರು. ಅದಕ್ಕನುಕೂಲಿಸುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ, ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿರುವರು. ಜೊತೆಗೆ, ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಠ್ಯವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುವರು. ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ತೊಡಾಕ್ಸ್ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದವರಲ್ಲದವರು]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೋಧನೆಗೆ ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. ವಯಸ್ಕರಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ರಾತ್ರಿ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯದ, 12 ವರ್ಷಗಳಿಂದ 20 ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ವಯಸ್ಕರೆಲ್ಲ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗಬೇಕು.

ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುವರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯುವುದು. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Culture_of_Greece|ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಹಾಗೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಚಾರ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ]] ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]], ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, [[:en:Natural_science|ನಿಸರ್ಗ ವಿಜ್ಞಾನ]], ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರ, [[:en:Agricultural_science|ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ]], [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಔಷಧಿ]] ನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]], ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟನ್ ಬೋಧನೆ-ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವೀಯುವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮೂಹವೂ ಅನೇಕ [[ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ|ಕಾಲೇಜು]] ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಾವು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನೂ ವಿದ್ಯಾಲಯವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಓದಬೇಕೆಂದಿರುವವರೆಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದುತನಕ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಶಿಕ್ಷಣಾಭಿವ್ಥದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟವನ್ನೂ ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

== ಸದ್ಯದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ==
ಗ್ರೀಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರ. ಅಲ್ಲಿನ ಆರ್ಥಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಪಠ್ಯವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧಾನಂತರ]] ಅಲ್ಲಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನ]] ಜನ ಬಂದು ನೆಲೆಸುತ್ತಿರುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳ]] ಬೋಧನೆಗೆ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಾಗೆಯೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸೇರುತ್ತಿವೆ. 1964 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಐಚ್ಛಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರುತ್ತಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ಯಭಾಷೆಗಳು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ವಿಷಯಗಳಾಗುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರೀಕ್, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಧರ್ಮ-ಇವಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದ ಧಕ್ಕೆ ಬರುವುದೆಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದವು. 1967ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಬಂದ ಸೇನಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆಚರಣೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೊಟಕು ಮಾಡಿತು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
* Plutarch. Lives. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0047 Life of Lycurgus]
* [[William Smith (lexicographer)|Smith, William]] (1890). [[iarchive:adictionarygree01smitgoog/page/594/mode/2up|&quot;Saltatio&quot;]]. In Smith, William; Wayte, William; Marindin, G. E. (eds.). ''[[A Dictionary of Greek and Roman Antiquities]]''. 3rd ed. London: John Murray. p. 594. {{PD-notice}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{URL|https://www.minedu.gov.gr|Ministry of Education}}
* [https://maps.sch.gr/main.html Map of schools of the GSN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260222021841/http://maps.sch.gr/main.html |date=2026-02-22 }} {{in lang|el}}
* [https://www.sch.gr/English Greek School Network (GSN)]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|el}}
* [https://www.sch.gr/sites/sch-units/sites Websites of schools of the GSN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260309011020/http://www.sch.gr/sites/sch-units/sites |date=2026-03-09 }} {{in lang|el}}
* {{URL|https://www.gov.gr/upourgeia/upourgeio-paideias-kai-threskeumaton|Ministry of Education - services via gov.gr}} {{in lang|el}}
* {{URL|https://www.gov.gr/en/upourgeia/upourgeio-paideias-kai-threskeumaton|Ministry of Education - services via gov.gr}} {{in lang|en}} via eTranslation [[Digital Europe Programme]]


{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರೀಸಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿ}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರೀಸ್]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>izm10si7qsyv6qy8y827kn263b3xx98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿನೊಲೀನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179278</id>
    <revision>
      <id>1428316</id>
      <parentid>1374673</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12726" sha1="oq5m5fszl4yab9ix5r48y9r9r1f8qux" xml:space="preserve">[[File:Princess Dagmar of Denmark with her dog.jpg|200px|right|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‍ನ ರಾಣಿ ಕ್ರಿನೊಲೀನ್ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ]]
[[File:Crinoline, 1860-1870. MoMu - Fashion Museum Province of Antwerp, www.momu.be. Photo by Hugo Maertens, Bruges.jpg|200px|right|ಪಂಜರದಂತ ಬಟ್ಟೆನೇಯ್ಗೆ]]
'''ಕ್ರಿನೊಲೀನ್ '''ಸಾದಾ ನೇಯ್ಗೆಯ ಗಡಸು [[ಬಟ್ಟೆ]]. ಇದಕ್ಕೆ ವಜ್ರ ಸರಿಯಿಂದ (ಗ್ಲೂ) ತುಂಬ ಗಂಜಿ ಹಾಕಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಿಗಿತದ (ಸ್ಟಿಫ್‍ನೆಸ್) ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡಲು ಇದನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿಗ್ಗಲಿಸುತ್ತಾರೆ (ಸ್ಟ್ರೆಚ್). ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕುದುರೆ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿ ನೂಲಿನಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಘು ಅಂಗಿಗಳಿಗೂ ಒಳ್ಪದರದ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೂ ಪುಸ್ತಕ ಬೈಂಡು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. 
ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ '''ಅನ್ನು ಹೂಪ್ ಸ್ಕರ್ಟ್''' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ , ಇದು 19 ನೇ ಶ್ರೀಮಂತ [[ಸ್ತ್ರೀ|ಮಹಿಳೆ]]ಯರು ತಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪೂರ್ಣ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |editor-last=Elridge |editor-first=Alison |title=crinoline |url=https://www.britannica.com/topic/crinoline |access-date=June 12, 2025 |website=Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt;. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ, ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಲೋಹದ ಹೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಗುರವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದು ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಿಷ್ಟ]]ದ ಪೆಟಿಕೋಟ್‌ಗಳ ಬಹು ಪದರಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. 
==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು==
[[File:Horsehair braid-crinoline tape.jpg|thumb|upright|Crin tape]]
ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಮೂಲತಃ ಕುದುರೆ ಕೂದಲಿನ ನೇಯ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಅಥವಾ ಲಿನಿನ್ ವಾರ್ಪ್ ಹೊಂದಿರುವ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು . ಇದು 1830 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1856 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು ಉಕ್ಕಿನ ಹೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲವಾದ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ, [[ಪಂಜರ]]ದಂತಹ ಪೆಟಿಕೋಟ್ ಆಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು , ಇದನ್ನು ಮಹಿಳೆಯ ಒಳ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ [[ಉಡುಗೆ|ಉಡುಪ]]ನ್ನು ಧರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರವಾದ ರಚನೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಮಹಿಳೆಯ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಿಗೆ ತೂಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಕರ್ಟ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವು ಇಡೀ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
{{multiple image |ಬಲ
|width1 = 150 |image1 = Horsehair petticoat MET CI43.126.26 F.jpg |caption1 = Horsehair crinoline, 1840s ([[Anna Wintour Costume Center|MET]])
|width2 = 173 |image2 = Petticoat MET 1986.106.8 F.jpg |caption2 = Down-quilted petticoat, British, 1860s (MET)}}

೧೮೫೦ ಮತ್ತು ೧೮೭೦ ರ ನಡುವೆ ಕ್ರಿನೋಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅತಿರಂಜಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ೧೮೬೫ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಸಡಿಲವಾದ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಳಸುವ ವಿವಿಧ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕ್ರಿನೋಲಿನ್‌ಗಳು ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
೧೮೫೦ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ಧರಿಸುವ ಪೆಟಿಕೋಟ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದವು . ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಈ ಪೆಟಿಕೋಟ್‌ಗಳ ತೂಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಕಾಲಿನ ಚಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಥಿಂಗೇಲ್ , ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಿಯರ್ ಮತ್ತು ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲುನೆಟ್‌ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಉಡುಪುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ೧೯ ನೇ {{siglo|XVIII||s}} ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು, ಪೆಟಿಕೋಟ್‌ಗೆ ಹೊಲಿಯಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತುಂಡಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಹೂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿನೋಲಿನ್‌ನ ಮಹಾನ್ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಕಾರರು ಎರಡನೇ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ಯುಜೀನಿ ಡಿ ಮಾಂಟಿಜೊ . ಅಲ್ಲಿಂದ ಇದನ್ನು [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, [[ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಮೇರಿ ಬೀಟನ್|ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ II]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮಿರಿನಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು: ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ 18 ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹೂಪ್ ಸ್ಕರ್ಟ್ ಟೊಂಟಿಲ್ಲೊವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು .

ಗಾಳಿ ಅಪಘಾತಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಮಹಿಳೆಯರು ಕಣಕಾಲುಗಳವರೆಗೆ ತಲುಪುವ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಿಲ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು , ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಅವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ನ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಇಣುಕುತ್ತಿದ್ದವು, ಇದು ಸೊಬಗಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು.

1850 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದವು, ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೋಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅಥವಾ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳ ಅತಿಯಾದ ಅಗಲದಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ಸೋಫಾದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1860 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು, ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದಿಂದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, &quot;ಅರ್ಧ-ಕ್ರಿನೋಲಿನ್&quot; ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು,  ಹೂಪ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದರಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರು ಹೆಚ್ಚು ಆರಾಮವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ ಈ ರೂಪಾಂತರವು ಮೂಲ ಕ್ರಿನೋಲಿನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆ ಕುಳಿತಾಗ, ಹೊಸ ಗದ್ದಲದ ಹೂಪ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂದವು (ಫ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ). 1865 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ಅಗಲವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ವ್ಯಾಸವು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಇಳಿಸುವವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಡಾಕಾರವಾಯಿತು, 1870 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ನ ಮುಂಭಾಗವು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಗದ್ದಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಆಕೃತಿಗೆ ಹೊಸ, ಹೆಚ್ಚು ಲಂಬವಾದ ಸಿಲೂಯೆಟ್ ನೀಡಿತು.

== ಕ್ರಿನೋಲಿನ್ ಪದದ ಇತರ ಉಪಯೋಗಗಳು ==
ಯುಕಾಟಾನ್ , ಕ್ಯಾಂಪೆಚೆ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಟಬಾಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ , 'ಮಿರಿನಾಕ್' ಎಂಬ ಪದವು ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕೀಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಿಟಕಿಗಳು ಅಥವಾ ಬಾಗಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾದ ಸೊಳ್ಳೆ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ , 19 ನೇ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್‌ಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ; ಇದನ್ನು &quot;ಲೈಫ್‌ಸೇವರ್&quot; ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಚಲಿಸುವ ವಾಹನದ ಮುಂದೆ ಬೀಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಸ್ತುವು ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿನೊಲೀನ್ }}
[[ವರ್ಗ:ಬಟ್ಟೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಫ್ಯಾಶನ್‌]]</text>
      <sha1>oq5m5fszl4yab9ix5r48y9r9r1f8qux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇವಾನ್ ಆಂದ್ರೆವಿಚ್ ಕ್ರಿಲೋವ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179280</id>
    <revision>
      <id>1428315</id>
      <parentid>1374685</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29952" sha1="03rt989i9f7uaeftgxi4kbpkdrymk7l" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name                = Ivan Krylov
| native_name         = {{nobold|Ива́н Крыло́в}}
| embed = 
| honorific_prefix = 
| honorific_suffix = 
| image = Ivan Krylov.jpg
| image_size = 
| alt = 
| caption = Portrait of Krylov by [[Karl Briullov]], 1839
| birth_name = Ivan Andreyevich Krylov
| pseudonym = Navi Volyrk
| birth_date = 13 February 1769 
| birth_place = [[Moscow]]
| death_date = {{death-date and age|21 November 1844|13 February 1769}}
| death_place = [[St. Petersburg]], [[Russian Empire]]
| resting_place = [[Tikhvin Cemetery]], [[Alexander Nevsky Lavra]]
| occupation = [[Poet]], [[fabulist]], [[playwright]], [[novelist]], [[journalist]], [[publisher]], [[translator]]
| language = [[Russian language|Russian]]
| nationality = 
| ethnicity = 
| citizenship = {{flag|Russian Empire}}
| education = 
| alma_mater = 
| period = 
| genre = The fable, play, poetry, prose
| subject = &lt;!-- or: | subjects = --&gt;
| movement = 
| notableworks = &lt;!-- or: | notablework = --&gt;
| spouse = &lt;!-- or: | spouses = --&gt;
| partner = &lt;!-- or: | partners = --&gt;
| children = 
| relatives = 
| awards = [[Order of Saint Stanislaus (Imperial House of Romanov)]], [[Order of Saint Anna]]
| signature = 
| signature_alt = 
| years_active = 1786-1843
| module = 
| website = &lt;!-- {{URL|example.org}} --&gt;
| portaldisp = &lt;!-- &quot;on&quot;, &quot;yes&quot;, &quot;true&quot;, etc; or omit --&gt;
}}

'''ಇವಾನ್ ಆಂಡ್ರೆವಿಚ್ ಕ್ರಿಲೋವ್''' ( ರಷ್ಯನ್  : Иван ANDREEVICH ಕ್ರಿಲೋವ್ ), ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 1769 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು (ಫೆಬ್ರವರಿ 13 (ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ) ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ 9, 1844 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು (ನವೆಂಬರ್ 21 (ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ) [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದ , ಒಬ್ಬ ರಷ್ಯಾದ ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಬುಲಿಸ್ಟ್ .

ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು 1809 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು . ಇದರ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಬಂದವು, ಇದು ಅವುಗಳ ಲೇಖಕರಿಗೆ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಕ್ರೈಲೋವ್ ಅವರ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು [[ಈಸೋಪ]] ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಡಿ ಲಾ ಫಾಂಟೈನ್ ಅವರ ಕಥೆಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿವೆ .

== ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ==
[[File:Krylov summer garden.jpg|thumb|Monument to Ivan Krylov in the [[Summer Garden]] (1854–55), by [[Peter Klodt von Urgensburg]]]]

=== ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು ===
ಇವಾನ್ ಕ್ರಿಲೋವ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಆಂಡ್ರೇ ಪ್ರೊಖೋರೊವಿಚ್ ಕ್ರಿಲೋವ್ (1736-1778), ಒಬ್ಬ [[ಸೈನಿಕ]] ಮತ್ತು ನಂತರ ಡ್ರಾಗೂನ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಾನ್-ಕಮಿಷನ್ಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಇದು 1772 ರಲ್ಲಿ ಪುಗಚೇವ್ ಅವರ ದಂಗೆಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಯೈಟ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತರುವಾಯ ಅವರು ಪೆರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧವೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟ  ನಿಧನರಾದರು.  ಯುವ ಕ್ರಿಲೋವ್ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ತಂದೆಯ [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು|ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ದತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಕಲಿತರು. ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಅವರು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಹುದ್ದೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಮಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ತಾಯಿ 1782 ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನಾಥ ಪಿಂಚಣಿ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿಕ್ರಿಲೋವ್ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು, 1788 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರು ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು..&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;&gt;{{EB1911|inline=y|wstitle=Kriloff, Ivan Andreevich|volume=15|pages=926–927}}&lt;/ref&gt;

ಅವರು ಈಗಾಗಲೇ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, ನಿಕೊಲಾಯ್ ನೋವಿಕೋವ್ ಅವರ ಥೀಮ್ ಆಧಾರಿತ &quot; ''ದಿ ಕಾಫಿ ಸೆಲ್ಲರ್&quot;'' ಎಂಬ ಪದ್ಯರೂಪದ ಹಾಸ್ಯ [[ನಾಟಕ]]ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ರೇಸಿನ್ , ಬಾಯ್ಲಿಯು ಮತ್ತು ಮೋಲಿಯೆರ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು (ಅರವತ್ತು ರೂಬಲ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ) ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು , ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಬ್ರೀಟ್‌ಕಾಫ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟಗಾರ-ಮುದ್ರಕರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕವು 1868 ರವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ.

ನಂತರ, 1785 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ''ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ'' ಎಂಬ [[ದುರಂತ ನಾಟಕ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು , ಇದು ಈಗ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ, ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಮಹಾನ್ ದುರಂತಕಾರ ಇವಾನ್ ಡಿಮಿಟ್ರೆವ್ಸ್ಕಿಯ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ, ಅವರು ಫ್ಯಾಶನ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ''ಫಿಲೋಮಿನಾ ಎಂಬ'' ಮತ್ತೊಂದು ದುರಂತ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು , ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತಿಕೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಲೇಖಕರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಕಾಮಿಕ್ ಒಪೆರಾಗಳಿಗಾಗಿ ಲಿಬ್ರೆಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರ ತಾಯಿಯ ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಅವರಿಗೆ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಲಿಯಾನ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು, ಅವರನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಂದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಟಕಕಾರ ಯಾಕೋವ್ ಕ್ನ್ಯಾಜ್ನಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆದರು ''',''' ಇದು  ನಾಟಕೀಯ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಕಡಿದುಕೊಂಡಿತು.

=== ಸಂಪಾದಕೀಯಕಾರ ===
ಕ್ರೈಲೋವ್ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ರಾಡಿಶ್ಚೇವ್ ಕೂಡ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ &quot; ದಿ ಕೊರಿಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ''&quot;'' ಎಂಬ ಮಾಸಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ [[ವಿಡಂಬನೆ]] ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಬರೆದಾಗ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು . ಈ [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯು ಜನವರಿಯಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 1789 ಕೇವಲ ಎಂಬತ್ತು ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು 1790 ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರಣಯಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಮುದ್ರಿಸಿದರು . [[ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರ|ಮುದ್ರಣಾಲಯ]]ದ ಮಾಲೀಕರಾದ ನಂತರ, ಅವರು 1792 ರಲ್ಲಿ * ''ಲೆ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಚರ್'' * ಎಂಬ ಹೊಸ ಗೆಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು 170 ಚಂದಾದಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಜೊತೆಗೆ ಕರಮ್ಜಿನ್ ಅವರ ಗಮನವನ್ನೂ ಸೆಳೆದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರು ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ''* ಲೆ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಚರ್ *'' ಕ್ರೈಲೋವ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾಲುದಾರ ಕ್ಲೌಚಿನ್, * ''ಲೆ ಮರ್ಕ್ಯೂರ್ ಡಿ ಸೇಂಟ್-ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್'' * ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಗೆಜೆಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ಬರೆದ ಹೊಸ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, * ''ಲೆ ಮರ್ಕ್ಯೂರ್ *'' ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು.

ನಂತರ ಕ್ರೈಲೋವ್ [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ಗೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು 1797 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಸೆರ್ಗೆಯ್ ಗೋಲಿಟ್ಸಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು  ''',''' ಅವರು ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;  ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ರೈಲೋವ್ ಸ್ವಯಂ-ಕಲಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಫ್ರೆಂಚ್ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಪಿಟೀಲು]] ನುಡಿಸಬಲ್ಲರು. ಅವರು ರಾಜಕುಮಾರನಿಗಾಗಿ ದುರಂತ ನಾಟಕವಾದ * ''ದಿ ಟ್ರಯಂಫ್*'' ಅನ್ನು ಬರೆದರು , ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ದುರಂತದ ಹಾಸ್ಯಮಯ ವಿಡಂಬನೆಯಾಗಿದೆ. 1801 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲಿಟ್ಸಿನ್ ಅವರನ್ನು ಲಿವೋನಿಯಾದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು , ಮತ್ತು ಕ್ರೈಲೋವ್ ತನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಇತರ ಹಾಸ್ಯ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು 1803 ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ವಿರಾಮ ಮತ್ತು ಜೂಜಾಟದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;.

=== ಫ್ಯಾಬುಲಿಸ್ಟ್ ===
ಈಸೋಪ ಮತ್ತು [[ಲಾ ಫಾಂಟೈನ್]] ಅವರಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಕ್ರೈಲೋವ್ ಅವರ ಮೊದಲ ನೀತಿಕಥೆಗಳು 1809 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು, ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 23. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಂದು ಹಂತದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 1811 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ನೀತಿಕಥೆಗಳಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1838 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಜಯಂತಿ ಸ್ವಾಗತ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿ &lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ನಿಕೋಲಸ್&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; I ಅವರಿಗೆ ಜೀವಮಾನದ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು &lt;abbr&gt;ನೀಡಿದರು&lt;/abbr&gt;.&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt; .ಆ ಸಮಯ ಅವರು ತಮ್ಮ ಖ್ಯಾತಿಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರು.

೧೮೪೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದಾಗ, ಅವರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು: ಅವರ ಕೊನೆಯ ೧೯೭ ನೀತಿಕಥೆಗಳು ಆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ಕುಟುಂಬಗಳು ಅವರ ಹಾಸ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವು . ಅವರ ಭಾಷೆ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ಸರಳ, ನೇರ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ನೀತಿಕಥೆ ''ದಿ ಪಿಗ್ ಅಂಡರ್ ದಿ ಓಕ್'' ( ''Свинья под дубом'' ) ರಷ್ಯಾ ಮೂಲದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಐನ್ ರಾಂಡ್ ಮೇಲೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಅವರು 1974 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧ ''ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಡಿಟೆಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ .

ಇಂದಿಗೂ ಅವರು [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಮಾತನಾಡುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಲೇಖಕರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ .

=== ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ===
ಇವಾನ್ ಕ್ರಿಲೋವ್ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಷ್ಯನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ (ಈಗ ರಷ್ಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ) ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು  . ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.

ಇವಾನ್ ಆಂಡ್ರೇವಿಚ್ 1813 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, &quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಎ.ಎನ್. ಒಲೆನಿನ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ಮೇರೆಗೆ, '...ನಾಮಮಾತ್ರ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಕ್ರಿಲೋವ್ ಅವರನ್ನು ಸಹಾಯಕ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿ   ' ನೇಮಕ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ &quot; ರಾಜ್ಯ ಚಾನ್ಸೆಲರಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಕಡತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ. ಕ್ರಿಲೋವ್ ಅವರ ಕೆಲವು ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ, ಇದನ್ನು &quot;ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಖಾಸಗಿ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ ಎ.ಎನ್. ಒಲೆನಿನ್ ಅವರಿಗೆ, ಕಾಲೇಜು ಕೌನ್ಸಿಲರ್ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಕ್ರಿಲೋವ್  ಅವರಿಂದ &quot; ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.

1816 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ರಷ್ಯಾದ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು 1841 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.

1814 ರಲ್ಲಿ, ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಲೇಖಕರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು  . ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿವರಣೆಯು ಓದುಗರು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.

1815 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಓದುವ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 1921 ರಲ್ಲಿ &quot;ಕ್ರೈಲೋವ್ಸ್ ನೋಟ್&quot; ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಲೋವ್ 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು . ಕ್ರೈಲೋವ್ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು (ಸೋಪಿಕೋವ್ ಜೊತೆಗೆ) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.

ನಂತರ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಳೀಕೃತ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷ &quot;ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪುಸ್ತಕ&quot;ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಲಂನಲ್ಲಿ, ಗ್ರಂಥಪಾಲಕನು ಶೆಲ್ಫ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಠಡಿ, ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್, ಶೆಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು (ಹಿಂದೆ, ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಓದುಗರಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿಡಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು). ಕ್ರೈಲೋವ್ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಲೇಖಕರು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಕ್ರೈಲೋವ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸಿದರು, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಓದುಗರ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಓದುಗರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದವರು ಕ್ರೈಲೋವ್. ಸಣ್ಣ-ಸ್ವರೂಪದ [[ಪ್ರಕಟಣೆ]]ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಅವರು ದಪ್ಪ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಆಕಾರದ ಕಾರ್ಡ್ಬೋರ್ಡ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವರ್ಣಮಾಲೆಯಂತೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಓದುವ ಕೋಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಲೋವ್ ಅವರ &quot;ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್‍ಗಳು&quot; ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ರಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗವು ಇವಾನ್ ಆಂಡ್ರೇವಿಚ್ ಕ್ರೈಲೋವ್ ಬರೆದ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ .

=== ರಷ್ಯಾದ ನಿಧಿಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ===
&lt;abbr&gt;19 ನೇ &lt;sup&gt;ಶತಮಾನದ&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ  ರಷ್ಯಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು.ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1811ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ I (ರಷ್ಯಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ) ಎ.ಎನ್. ಒಲೆನಿನ್ ರಚಿಸಿದ &quot;ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಮಗಳು&quot; ಅನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು, ಇದು ಪ್ರತಿ ಮುದ್ರಕದ ಮುದ್ರಿತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿತು  .

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವಾನ್ ಕ್ರಿಲೋವ್ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ರಷ್ಯನ್ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ. 1812 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಕೇವಲ 4 ರಷ್ಯನ್ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, 1814 ರಲ್ಲಿ ಅದು 2,300 ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಮತ್ತು 1836 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಲೋವ್ಸ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ, ಅದು ಈಗಾಗಲೇ 20,000  ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇವೆಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸರಿಸುಮಾರು 30,000 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು  .

=== ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳು ===
ಮಾಸ್ಕೋದ ಅವರ  ಮನೆಗೆ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ , ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಅವರ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಕಥೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

=== ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ===
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಕ್ರೈಲೋವ್ ಅವರನ್ನು 1820 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು . ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು 1829 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಆನ್ ಮತ್ತು 1838 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಪಡೆದರು .

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಿಂಚಣಿಯ ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 8,700 ರೂಬಲ್ಸ್‌ಗಳ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಿಂಚಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು (ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರಾಗಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಬಳಕ್ಕೆ ಸಮಾನ).

ಕ್ರೈಲೋವ್ ಅವರ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗಿದ್ದವು. ಇವಾನ್ ಆಂಡ್ರೆವಿಚ್ ಸ್ವತಃ ಅವರ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು: &quot;ನಾನು ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಾಗಿರಬೇಕು.&quot;
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery&gt;
File:Roman Maximovich Volkov - Ivan Krylov.jpg|Portrait of Ivan Krylov by Roman Maximovich Volkov (1812)
File:Parade-5-Oct-1831---Gregory.png|{{ill|Parade at Tsaritsyn Meadow|ru|Парад 6 октября 1831 года в Петербурге (картина)}} by [[Gregory Chernetsov]] (detail)
File:Krylov_by_Olenin.jpg|Ivan Krylov by {{ill|Peter A. Olenin |ru|Оленин, Пётр Алексеевич (1794)}} (1824)
File:Ivan Krylov by Eggink.jpg| by {{ill|Johann Lebrecht Eggink|de}} (1834)
File:The Soviet Union 1959 CPA 2289 stamp (Ivan Krylov (after Karl Bryullov) and Scene from his Works).jpg|Stamp by {{ill|Vasili Vasilievich Zavyalov|ru|Завьялов, Василий Васильевич (художник)}} (1959)
&lt;/gallery&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
*A limited preview with the introduction and five fables, [https://www.scribd.com/doc/45652513/The-Frogs-Who-Begged-for-a-Tsar-and-61-other-Russian-Fables ''The frogs who begged for a tsar and 61 other Russian fables''], a verse translation by Lydia Rasran Stone, Monpelier VT 2010
* {{Internet Archive author |sname=Ivan Andreyevich Krylov}}
* {{Librivox author |id=8624}}
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿಲೋವ್,ಇವಾನ್ ಆಂದ್ರೆವಿಚ್ }}
[[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>03rt989i9f7uaeftgxi4kbpkdrymk7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೧</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179295</id>
    <revision>
      <id>1428317</id>
      <parentid>1374774</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28401" sha1="bmrxp2ei1gq6iu5ylisacxmdp5lrozg" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = Christian I
| image        = Christian I of Denmark, Norway &amp; Sweden 1440s.jpg
| caption      = Portrait at [[Frederiksborg Castle]], 15th century
| succession   = [[King of Denmark]]
| moretext     = ([[Style of the Danish sovereign|more...]])
| reign        = 1 September 1448&amp;nbsp;– 21 May 1481
| coronation   = 28 October 1449&lt;br /&gt;[[Copenhagen Cathedral]]
| cor-type     = Denmark
| predecessor  = [[Christopher III]]
| successor    = [[John, King of Denmark|John]]
| succession1  = [[King of Norway]]
| moretext1    = ([[Style of the Norwegian sovereign|more...]])
| reign1       = 13 May 1450&amp;nbsp;– 21 May 1481
| coronation1  = 2 August 1450, [[Trondheim]]
| cor-type1    = [[Coronations in Norway|Coronation]]
| predecessor1 = [[Karl Knutsson|Karl I]]
| successor1   = [[John, King of Denmark|John]]
| succession2  = [[King of Sweden]]
| moretext2    = ([[Style of the Swedish sovereign|more...]])
| reign2       = 23 June 1457&amp;nbsp;– 23 June 1464
| coronation2  = 29 June 1457, [[Uppsala]]
| cor-type2    = [[Coronations in Sweden|Coronation]]
| predecessor2 = [[Karl VIII]]
| successor2   = Karl VIII
| succession3  = [[Counts, dukes and grand dukes of Oldenburg|Count of Oldenburg]]
| reign3       = 14 February 1440&amp;nbsp;– 1 September 1448
| predecessor3 = [[Dietrich, Count of Oldenburg|Dietrich I]]
| successor3   = [[Gerhard VI, Count of Oldenburg|Gerhard VI]]
| spouse       = {{Marriage|[[Dorothea of Brandenburg]]|1449}}
| issue        = {{Plainlist|
* [[John, King of Denmark]]
* [[Margaret of Denmark, Queen of Scotland|Margaret, Queen of Scots]]
* [[Frederick I, King of Denmark]]
}}
| issue-link   = #Issue
| issue-pipe   = among others...
| house        = [[House of Oldenburg|Oldenburg]]
| father       = [[Dietrich, Count of Oldenburg]]
| mother       = [[Hedvig of Holstein]]
| birth_date   = {{Birth-date|February 1426}}
| birth_place  = [[Oldenburg (city)|Oldenburg]], Holy Roman Empire
| death_date   = {{death date and age|1481|05|21|1426|02|df=y}}
| death_place  = [[Copenhagen Castle]], Denmark 
| burial_place = [[Roskilde Cathedral]]
}}
'''ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ I''': 1426-1481. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]], [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು|ನಾರ್ವೇ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡನ್‍ಬರ್ಗ್ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯ ದೊರೆ.
ಅವನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ದೊರೆ 3ನೆಯ ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಕ್ರಿಶ್ಚನನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನೂ ಹಾಲ್‍ಸ್ಟೇನ್ ಮತ್ತು ಷೆಲ್ಸ್‍ವಿನ್‍ನ ಡ್ಯೂಕನೂ ಆದ ಅಡಾಲ್ಫ್ [[ಸಿಂಹಾಸನ]]ಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅಡಾಲ್ಫ್ ಆ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಲಿಚ್ಛಿಸದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಗತಿಸಿದ ರಾಜನ ವಿಧವೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ವರಿಸಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿದ. ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ರಾಜನಾದ ಅನಂತರ ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವಾರಸುದಾರನನ್ನು ತರಲು ಹವಣಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಚಾಣಾಕ್ಷತನದಿಂದ ಅವರ ವಿರೋಧವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 1469ರಲ್ಲಿ ಇವನ ಕುಮಾರಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] ರಾಜಕುಮಾರ 3ನೆಯ ಜೇಮ್ಸನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು. ಈ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ದೇಶದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ [[ಪೋಪ್|ಪೋಪ]]ನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಡೇನಿಷ್ ಚರ್ಚಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಪೋಪನ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು [[ಕೋಪನ್‍ಹೇಗೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು 1479ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಈತ ಚತುರ, ವಿವೇಕಶಾಲಿ. 1481ರಲ್ಲಿ ಈತ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
==ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌಂಟ್‌ನಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜನವರೆಗೆ==
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ I ಫೆಬ್ರವರಿ 1426 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕೌಂಟ್ ಥಿಯೋಡೋರಿಕ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಹೆಡ್ವಿಗ್ ಅವರ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರ ತಂದೆ 1440 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಮೆನ್‌ಹಾರ್ಸ್ಟ್‌ನ ಕೌಂಟ್ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅವರನ್ನು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ , ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಅಡಾಲ್ಫ್ VIII, ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕೌಂಟಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು .
ಜನವರಿ 1448 ರಲ್ಲಿ ಬವೇರಿಯಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಂತರ , ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನವು ಖಾಲಿಯಾಯಿತು. ರಾಜಮನೆತನದ ಮಂಡಳಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಅಡಾಲ್ಫ್ VIII.ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಡಾಲ್ಫ್ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೋದರಳಿಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ V ಎರಿಕ್‌ನ ದೂರದ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು .
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1, 1448 ರಂದು ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 28, 1449 ರಂದು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಅವರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಅದೇ ದಿನದಂದು, ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ನ ಯುವ ವಿಧವೆ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡೊರೊಥಿಯಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ವಿವಾಹವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 1450 ರಂದು ನಡೆಯಿತು.
==ಸ್ವೀಡನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಪೈಪೋಟಿ==
ಬವೇರಿಯಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್‌ನ ಮರಣದ ನಂತರ, [[ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಜನರು ಕಾರ್ಲ್ ನಟ್ಸನ್ ( ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ VIII ) ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಹೊಸ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.  ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹಾಸನವು ಖಾಲಿಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ದೇಶವು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಬಣಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಬಣವು ಜೂನ್ 1449 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅನ್ನು ಹೊಸ ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಭಾಗಶಃ ಅವರು ಹಾಕನ್ V ರ ದೂರದ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 1449 ರಂದು, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಗೆ ಟ್ರೋಂಡ್‌ಹೈಮ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು . ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಹಾಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಮೇ 13, 1450 ರಂದು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೂಲಕ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನಾರ್ವೆಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ. ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕಿದ ರಾಜ ಮೂರು [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಹ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು . 1450 ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 2, 1450 ರಂದು ಟ್ರೋಂಡ್‌ಹೈಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಹಾಲ್ಮ್‌ಸ್ಟಾಡ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.
==ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜ==
[[File:Christian I - Graf zu Oldenburg.jpg|thumb|left|[[Tapestry]] with a portrait of Christian I]]
ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತಾನು ಗಳಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 1451 ರಲ್ಲಿ, ಗಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ನಡುವೆ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು . 1457 ರಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ಜಾನ್ಸ್ ಬೆಂಗ್ಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಆಕ್ಸೆಲ್ಸನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿದರು. ಡ್ಯಾನಿಶ್ ದೊರೆ ಅದೇ ವರ್ಷ ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಬಂದರು, ಮತ್ತು ಜೂನ್ 29, 1457 ರಂದು, ಅವರು ಉಪ್ಸಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು , ಆದರೆ ಅವರ ಮಗ ಜಾನ್ ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.
==ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕೌಂಟ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್==
1459 ರಲ್ಲಿ, ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಕೌಂಟ್ ಅಡಾಲ್ಫ್ VIII ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ 2, 1460 ರಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರೈಬ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ 5 ರಂದು, ರಾಜನು ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು; ಅಂದರೆ, ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಪ್ರದೇಶದ ಮುಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಎರಡೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪ್ರಿವಿಲೇಜಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇಲಿನದನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಕಡೆಯಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ದೋಷವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ: ಡಚಿ ಆಫ್ ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ವಿವಾದದ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜರು ಅದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಜನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದರಿಂದ, ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್-ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಅನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.
==ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸೋಲು==
ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗಿತ್ತು ( ಪೊಮೆರೇನಿಯಾದ ಎರಿಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದಂತೆ ). ಹಣಕಾಸಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹೊಸ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು, ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ರೈತರಲ್ಲಿ, ರಾಜನನ್ನು &quot;ರಾಜ್ಯದ ವಿನಾಶಕಾರಿ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. 1463 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಜಾನ್ಸ್ ಬೆಂಗ್ಟ್ಸನ್ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಮನ್ನಾ ಮಾಡಿದರು, ಈ ಕ್ರಮವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ದಂಗೆ ಹರಡಿತು ಮತ್ತು 1464 ರಲ್ಲಿ ಪದಚ್ಯುತ ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ VIII ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸ್ ಬೆಂಗ್ಟ್ಸನ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಸ್ವೀಡನ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಸ್ವತಃ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. 1470 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ವೀಡನ್ ಅನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 1471 ರಂದು ಸ್ಟೆನ್ ಸ್ಟೂರ್ ದಿ ಎಲ್ಡರ್‌ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು .
==ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು==
ಸ್ವೀಡನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧವು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಅಸಂಭವಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹ್ಯಾನ್ಸಿಯಾಟಿಕ್ ಲೀಗ್ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತನಾದನು , ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನು ಶ್ಲೆಸ್ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿದರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. 1469 ರಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜ ಜೇಮ್ಸ್ III ಗೆ ಮದುವೆಯಾದನು ಎಂಬುದು ಅವನ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ. ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ ವರದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಹಿಂದೆ ನಾರ್ವೆಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಆರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ರಾಜನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಅವನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು .
[[File:Malpaga10.JPG|thumb|left|The visit of the king of Denmark to [[Bergamo|Bergamo's]] [[Malpaga Castle]], where a banquet was offered in his honour by Venetian Captain-General [[Bartolomeo Colleoni|Colleoni]].]]
[[File:Medalj över Kristian I, Nordisk familjebok.png|thumb|Medal of Christian I of Denmark, made during his journey through [[Italy]].]]
ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದುಂದುಗಾರಿಕೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. 1474 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಎರಡು ದುಬಾರಿ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಆ ವರ್ಷದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ III ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು [[ರೋಥೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು . ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪೋಪ್ ಸಿಕ್ಸ್ಟಸ್ IV ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು [[ಮಿಲಾನ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮ್|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು . 1474 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬರ್ಗಂಡಿಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎರಡನೇ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಬರ್ಗಂಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು 1475 ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ತೆರಳಿದರು . ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಡಂಬರ ಮತ್ತು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಪ್ರಯಾಣಗಳು ಅವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ರೋಮ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಡೊರೊಥಿಯಾ, ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪೋಪ್ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು (ಇದು 1478 ಅಥವಾ 1479 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ).
[[File:Christian den Første stifter universitetet (9288942775).jpg|thumb|left|Rendition of Christian I establishing the [[University of Copenhagen]].]]
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಶ್ಲೆಸ್ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಡಚಿಗಳನ್ನು ಡೊರೊಥಿಯಾ ಅವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಅವರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು (ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಅವರನ್ನು ಚಕ್ರವರ್ತಿ 1474 ರಲ್ಲಿ ಡಚಿಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಿದ್ದರು). ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮೇ 21, 1481 ರಂದು ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ರೋಸ್ಕಿಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ, ಅವರು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.blf.fi/artikel.php?id=43|title= Erik Axelsson Tott|publisher = Biografiskt lexikon för Finland 1. Svenska tiden |access-date=1 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://historiska-personer.nu/min-s/p403e0ae4.html|title= Kettil Vasa (Karlsson)|publisher= historiska-personer.nu|author= Christer Engstrand|access-date= 1 June 2018|archive-date= 9 September 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160909144706/http://historiska-personer.nu/min-s/p403e0ae4.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://sok.riksarkivet.se/sbl/Presentation.aspx?id=7922 |title=Jöns Bengtsson (Oxenstierna)|publisher =Svenskt biografiskt lexikon |access-date=1 June 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = http://www.tacitus.nu/svenskhistoria/statsman/sture.htm |title = Sten Sture den äldre |publisher = Tacitus.nu |author = Örjan Martinsson |access-date = 1 June 2018 |archive-date = 22 April 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220422070134/http://www.tacitus.nu/svenskhistoria/statsman/sture.htm |url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery&gt;
File:BlasonChristian Ier (1143-1167), comte d'Oldenbourg.svg|Coat of arms as Count of Oldenburg.
File:Christian I of Denmark Coat of Arms 1448-1450.svg|Coat of arms as King of Denmark, the Goths and the Wends.
File:Christian I of Denmark Coat of Arms 1457-1460.svg|Coat of arms as King of Denmark, Sweden, Norway and the Wends.
File:Blason Christian Ier de Oldenbourg (1425-1481) Roi de Suède, de Danemark et de Norvège (retouched).svg|Coat of arms as King of Denmark, Sweden, Norway and the Wends and Duke of Schleswig-Holstein.
File:Royal coats of arms of King Christian I and Queen Dorothea of Denmark.tif|alt=Fresco of Christian I and Dorothea's coats of arms|Coat of arms on fresco in Roskilde Cathedral, alongside Queen Dorothea's coat of arms (right)
&lt;/gallery&gt;

==ಮದುವೆ ಮತ್ತು ಸಂತತಿ==
ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26, 1449 ರಂದು ಮಾರ್ಗ್ರೇವಿನ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡೊರೊಥಿಯಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು . ಅವರ ಮಕ್ಕಳು:
* ಓಲಾಫ್ (1450-1451).
* ಕಾನ್ಯೂಟ್ (1451-1455).
* ಜಾನ್ (1455-1513), ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ನಾರ್ವೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜ.
* ಮಾರ್ಗರೇಟ್ (1456-1486), ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ III ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು .
* ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ (1471-1533), ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ.
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage The Royal Lineage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150314224944/http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage |date=14 March 2015 }} at the website of the [[Danish Monarchy]]

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೧}}

[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ]]
[[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]
[[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಸ್ವೀಡನ್]]</text>
      <sha1>bmrxp2ei1gq6iu5ylisacxmdp5lrozg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೨</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179296</id>
    <revision>
      <id>1428318</id>
      <parentid>1374778</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37510" sha1="9277ikbm2k5nf6y8chhd7a12ackxjlf" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = Christian II
| image        = Lucas Cranach (I) - Bildnis Christians II., König von Dänemark (MbK, Leipzig).jpg
| caption      = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], {{circa}} 1523
| succession   = [[King of Denmark]] and [[King of Norway|Norway]]
| moretext     = ([[Style of the Danish sovereign|more...]])
| reign        = 22 July 1513 – 20 January 1523
| predecessor  = [[Hans, King of Denmark|John]]
| successor    = [[Frederick I of Denmark|Frederick I]]
| coronation   = 11 June 1514, [[Copenhagen]]&lt;br&gt;23 July 1514, [[Oslo]]
| cor-type     = denmark
| succession1  = [[Viceroy of Norway]]
| reign1       = 1506 - 20 January 1513
| predecessor1 = John
| pre-type1    = Monarch
| successor1   = &lt;!--Himself as King--&gt;
| succession2  = [[King of Sweden]]
| moretext2    = ([[Style of the Swedish sovereign|more...]])
| reign2       = 1 November 1520 – 23 August 1521
| coronation2  = 4 November 1520&lt;br&gt;[[Storkyrkan]], Stockholm
| cor-type2    = [[Coronation of the Swedish monarch|Coronation]]
| predecessor2 = [[John, King of Denmark|John II]]
| successor2   = [[Gustav I of Sweden|Gustav I]]
| spouse       = {{marriage|[[Isabella of Austria]]|1514|1526|end=d}}
| issue        = {{ubl|[[John of Denmark (1518-1532)|John of Denmark]]|[[Dorothea of Denmark, Electress Palatine|Dorothea, Electress Palatine]]|[[Christina of Denmark|Christina, Duchess of Milan]]}}
| issue-link   = #Issue
| issue-pipe   = more...
| house        = [[House of Oldenburg|Oldenburg]]
| father       = [[John, King of Denmark]]
| mother       = [[Christina of Saxony]]
| birth_date   = 1 July 1481
| birth_place  = [[Nyborg Castle]]
| death_date   = {{Death date and age|df=yes|1559|1|25|1481|7|1}}
| death_place  = [[Kalundborg Castle]] (as prisoner)
| burial_place = [[St. Peter's Abbey, Ghent]] &lt;small&gt;(1559&amp;ndash;1883)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[St. Canute's Cathedral|St. Canute's Cathedral, Odense]] &lt;small&gt;(since 1883)&lt;/small&gt;
| signature    = Autograf, Kristian II, Nordisk familjebok.png
}}
'''ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ II''': 1481-1559. ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿಯ ರಾಜ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾರ ಮಗ. ಈತ 1513ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಮರಣಾನಂತರ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ನರು|ನಾರ್ವೇ]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇ, [[ಸ್ವೀಡನ್]] ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಕುಂಟಾಯಿತು. ಸ್ವೀಡನಿನವರು ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಸ್ವೀಡನಿನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸಿ ಎರಡು ಸಾರಿ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿದ. 1520ರ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್-೨ ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಸ್ವೀಡನಿನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ. ಸ್ವೀಡನಿನ ನಾಯಕರು ಕ್ರಿಶ್ಚನನನ್ನು ರಾಜನೆಂಬುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿದರು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ನೀಡಿದ. ಆದರೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟಾಕ್‍ಹೋಂನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯುಂಟಾಗಿ 80 ಮಂದಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪ್ರಮುಖರು ಕೊಲೆಯಾದರು. ಆದ್ದರಿಂದ 1521ರಲ್ಲಿ ಗಸ್ಟೇವಸ್ ವಾಸನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನಿನ ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚನನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆಯೆದ್ದು, ಸ್ವತಂತ್ರರಾದರು. ಗಸ್ಟೇವಸ್ ವಾಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವೀಡನಿನ ರಾಜನೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಒಡೆದು ಹೋಯಿತು. ಸ್ವೀಡನಿನವರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಕೊಡಲು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಮುಂದೆ ಬಂದನಾದರೂ ಆ ಕಾಲ ಮೀರಿತ್ತು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲೂ ಅವನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಮುಖಂಡರು ಅವನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಹವಣಿಸಿದರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನರಿತ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ [[ಕೋಪೆನ್‍ಹೇಗೆನ್]] ನಗರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ 1523ರಲ್ಲಿ ದೇಶಭ್ರಷ್ಟನಾದ. ತನ್ನ ಭಾವಮೈದುನನೂ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ]]ದ ಸಮ್ರಾಟನೂ ಆದ 5ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್‍ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಂದು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 1531ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿಯ ಜನರು ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಒಪ್ಪಿದರು. ಆದರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಅವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಬಂದೀಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು 1559ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
== ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ==

=== ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನ ===
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜನಿಸಿದ ದಿನ&lt;abbr&gt;ಜುಲೈ 1 &lt;sup&gt;,&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 1481ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಫ್ಯೂನೆನ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನೈಬೋರ್ಗ್ ಪಟ್ಟಣದ ನೈಬೋರ್ಗ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ [ &lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ಜಾನ್&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; I &lt;abbr&gt;(&lt;/abbr&gt; ಕಾಂಗ್ ''ಹ್ಯಾನ್ಸ್'' ) ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋನಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ ಅವರ ಮೂರನೇ ಮಗ , ಅವರು ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು . ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರ ಮರಣದ ನಂತರ 1487 ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು [[ಸಿಂಹಾಸನ]]ಕ್ಕೆ [[ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ|ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು . 1489 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು 1497 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. 1497 ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವೀಡನ್]] ದಂಗೆ ಎದ್ದಾಗ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ವೀಡನ್ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1501 ರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು.

ನಾರ್ವೆಯ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಆಗಿ ( 1506-1512 ), ಅವರು ದೇಶಭಕ್ತಿ, ದೂರದೃಷ್ಟಿ , ಧೈರ್ಯ, ರಾಜಕಾರಣಿಯಂತಹ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ನಿಜವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆಗಲೇ ತೋರಿಸಿದರು,ಆದರೆ ಇದು ಹಠಮಾರಿತನ, ಅನುಮಾನ ಮತ್ತು ಮಂದ ಕುತಂತ್ರ, ಪ್ರತೀಕಾರದ ಕ್ರೌರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು  ನಿಜವಾದ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಂದ ಸಮತೋಲನಗೊಂಡಿಲ್ಲ.

ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯೆಂದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಒಲವು, ಇದು 1507 ಅಥವಾ 1509 ರಿಂದ ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಡೈವೆಕ್ ಎಂಬ ಸುಂದರ ಡಚ್ ಹುಡುಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.

=== ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ===
ಅವನು 1513 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದನು. 1513 ರಲ್ಲಿ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ''ಹೆರೆಡಾಗ್'' ಅಥವಾ ಮೂರು [[ನಾರ್ಡಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳ ಪ್ರಮುಖರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಗಣ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಾದ್ರಿಗಳು ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈಗಾಗಲೇ ತೋರಿಸಿರುವ ಸಾರ್ವಭೌಮನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದರು.

ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ''ರಿಗ್ಸ್‌ರಾಡ್, ಹಾಂಡ್‌ಫೆಸ್ಟ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ'' (ರಾಜನಿಂದ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಚಾರ್ಟರ್) ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಿರೀಟಗಳು ಚುನಾಯಿತವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿರಬಾರದು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು , ರಾಜನಿಂದ ಚಾರ್ಟರ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.

&quot;ನಮಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ, ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ನಾವು ಮೊದಲನೆಯದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಮದುವೆ ===
[[Image:Attributed to the workshop of Pieter van Coninxloo (active 1479-1513) - Isabella of Austria (1501-1526) - RCIN 403466 - Royal Collection.jpg|thumb|right|upright|Isabella of Austria, Christian's wife.]]
ದಿಆಗಸ್ಟ್ 12, 1515ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ &lt;abbr&gt;I&lt;/abbr&gt; ರ ಮೊಮ್ಮಗಳು &lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ಮತ್ತು&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; ಭವಿಷ್ಯದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ರ ಸಹೋದರಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು , ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಖಂಡದ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ( ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು . ದಂಪತಿಗೆ ಆರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿದರು.

* ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ (1516);
* ಜೀನ್ (1518 – 1532);
* ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ (1519);
* ಫಿಲಿಪ್ (1519 – 1520);
* ಡೊರೊಥಿಯಾ (1520 – 1580) 1535 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲಟಿನೇಟ್ ನ ಚುನಾಯಕ (1482 – 1556) ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ &lt;abbr&gt;II&lt;/abbr&gt; ರನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ವಿವಾಹವಾದರು ;
* ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ (1521 – 1590) 1535 ರಲ್ಲಿ ಮಿಲನ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ &lt;abbr&gt;II&lt;/abbr&gt; ( 1495 – 1535) ಅವರನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದೆ ವಿವಾಹವಾದರು ; ನಂತರ 1541 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ &lt;abbr&gt;I&lt;/abbr&gt; , &lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ಡ್ಯೂಕ್&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; ಆಫ್ ಲೋರೆನ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ (1517 – 1545), ಅವರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಮಗ ( ಚಾರ್ಲ್ಸ್ , ಇವರಿಂದ ಲೋರೆನ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ) ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು.

&lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ಆದಾಗ್ಯೂ ,&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ &lt;abbr&gt;II&lt;/abbr&gt; ​​ಡೈವೆಕ್ ಜೊತೆಗಿನ ತನ್ನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. 1517 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸಾವು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪೇನ್‌ನ ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್  &lt;abbr&gt;I&lt;/abbr&gt; ಜೊತೆ ಗಂಭೀರ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು .

ಆಕ್ಸೆಗೆ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಿಂದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ, ಡೈವೆಕ್‌ನ ಕೊಲೆಗಾರನಾಗಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತ ಟೋರ್ಬೆನ್ ಆಕ್ಸೆಯನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನು ಶ್ರೀಮಂತರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಡೈವೆಕ್ ಅವರ ತಾಯಿ ಸಿಗ್‌ಬ್ರಿಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಹುಟ್ಟು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮೊದಲು ಓರೆಸಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟೋಲ್ ನಿಯಂತ್ರಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ರಿಗ್ಸ್‌ರಾಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಅವರ ಸ್ಥಿರ ನೀತಿಯನ್ನು ಅವರ ಬೂರ್ಜ್ವಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ ''ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ'' .

ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ &quot;ರಾಜನನ್ನು ಮೋಡಿ ಮಾಡಿದ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಮಾಟಗಾತಿಯ&quot; ಪ್ರಭಾವವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

=== ಸ್ವೀಡನ್ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ===
[[File:Christian II og Elisabeth (altertavle).JPG|thumb|Christian and Isabella depicted on an [[altarpiece]] in [[Elsinore]].]]
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ವೀಡನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅನಿವಾರ್ಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ , ಅಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಸ್ಟೆನ್ ಸ್ಟೂರ್ ದಿ ಯಂಗರ್ ನೇತೃತ್ವದ ದೇಶಭಕ್ತ ಪಕ್ಷವು ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಗುಸ್ತಾವ್ ಟ್ರೋಲ್ ಅವರ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ .

ಸ್ವೀಡನ್ ಅನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಈಗಾಗಲೇ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌ಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದನು, ಅವನ ಸ್ಟೇಕ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದನು, ಆದರೆ ಅವನು ಸ್ಟೂರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ರೈತ ಪಡೆಯಿಂದ ವೆಡಿಲಾದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟು  ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು. 1518 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಿದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಯತ್ನವು ಬ್ರಾಂಕಿರ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೂರ್‌ನ ವಿಜಯದಿಂದ ವಿಫಲವಾಯಿತು. 1520 ರಲ್ಲಿ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]], [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟಿಷ್]] ಕೂಲಿ ಸೈನಿಕರ ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.

ಜನವರಿ 19 ರಂದು ನಡೆದ ಬೊಗೆಸುಂಡ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೂರ್ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು , ಮತ್ತು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸೈನ್ಯವು ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಉಪ್ಸಲಾವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಥವಾ ''ರಿಕ್ಸ್‌ರಾಡ್'' ಸದಸ್ಯರು ಈಗಾಗಲೇ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ್ದರು. ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಆಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಾತರಿಪಡಿಸಬೇಕು. ಈ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 31 ರಂದು ಪಕ್ಷಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿದವು.

ಸ್ಟೂರ್ ಅವರ ವಿಧವೆ ಡೇಮ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಗಿಲೆನ್ಸಿಯೆರ್ನಾ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದರು , ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರೈತರು ತಮ್ಮ ದೇಶಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಾರ್ಚ್ 19 ರಂದು ಬಲುಂಡ್ಸಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು, ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 1520 ರಂದು ಉಪ್ಸಲಾದ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೋಲಿಸಲಾಯಿತು .

ಅದೇ ವರ್ಷದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಡ್ಯಾನಿಶ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಆಗಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಅನ್ನು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಲೇಡಿ ಗಿಲೆನ್ಸಿಟಿಯೆರ್ನಾ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಅವರು ಶರಣಾದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಷಮಾದಾನ ದೊರೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. &lt;abbr&gt;&lt;sup&gt;ನವೆಂಬರ್&lt;/sup&gt; 1&lt;/abbr&gt; ರಂದು , ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಆನುವಂಶಿಕ ರಾಜನಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಕಿರೀಟದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕೆಂದು ಷರತ್ತು ವಿಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ.

=== ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ರಕ್ತಪಾತ ===
[[File:Stockholm Bloodbath.jpg|thumb|The Stockholm bloodbath depicted in a 1676 engraving by Dionysius Padtbrugge.]]
ನವೆಂಬರ್ 4, 1520 ರಂದು, ಅವರನ್ನು ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಗುಸ್ತಾವ್ ಟ್ರೋಲ್ ಅವರು ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸಿದರು , ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವೀಡನ್ನರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಿನಗಳು ಔತಣಕೂಟಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಸಂಜೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ನಾಯಕರನ್ನು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆದನು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಾರ್ಚ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸೈನಿಕರ ತಂಡವು ದೊಡ್ಡ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಹಲವಾರು ಆಯ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಮುಂದೆ, ಇತರ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಜನರನ್ನು ಗುಸ್ಟಾವ್ ಟ್ರೋಲ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು . ಮರುದಿನ, ಟ್ರೋಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರಿಷತ್ತು, ಈ ಕೈದಿಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿತು.

ಆ ರಾತ್ರಿ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾರಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ನಾಸ್‌ನ ದೇಶಭಕ್ತ ಬಿಷಪ್‌ಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಲಾಯಿತು . ಹದಿನಾಲ್ಕು ಶ್ರೀಮಂತರು, ಮೂವರು ಮೇಯರ್‌ಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟಣ ಕೌನ್ಸಿಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ನಂತರ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಮರುದಿನವೂ ಮುಂದುವರೆದವು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಎಂಬತ್ತೆಂಟು ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೂಡ ಸತ್ತವರ ಮೇಲೆ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಂಡನು. ಸ್ಟೆನ್ ಸ್ಟೂರ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನ ಚಿಕ್ಕ ಮಗನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಹ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಲೇಡಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಕೈದಿಗಳಾಗಿ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅನ್ನು ಈಗ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿ ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು.

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ತಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಚರ್ಚ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಮೌನಗೊಳಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾದಾಗಲೂ, ಅವನು ಅದೇ ದ್ವಂದ್ವತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು. ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಪಲ್ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ಅವನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು.

=== ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ===
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಭವ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿದೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನ ಆಸ್ತಿಯ &quot;ಯೋಗಕ್ಷೇಮ&quot;ದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಅವನು ಎಷ್ಟೇ ಅಮಾನವೀಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸಮಕಾಲೀನರಂತೆಯೇ ಮಾನವತಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ; ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕುಲೀನರನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಅವನು ಫ್ಲಾಂಡರ್ಸ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ .

ಜೂನ್ ೧೫೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] ಗೆ ಹಠಾತ್ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಅವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು, ಹಲವಾರು ಫ್ಲೆಮಿಶ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಕ್ವೆಂಟಿನ್ ಮ್ಯಾಟ್ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬ್ರೆಕ್ಟ್ ಡ್ಯೂರರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು , ಅವರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು: &quot;ದುರ್ಬಲ ಕ್ರಮಗಳು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಆಘಾತವನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ.&quot;

ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ , ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಬಂಡುಕೋರರ ನಾಯಕ ಗುಸ್ತಾವ್ ವಾಸಾ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದರು , ಅವರು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಜೂನ್ 1523 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು: ಕಲ್ಮಾರ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 1521 ರಂದು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ರಾಜ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು, ದಿಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ, ಅವರು ಗ್ರೇಟ್ ಲ್ಯಾಂಡೆಲೋವ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡಚ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಸಮಾನತೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಪಾದ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಧ್ವಂಸಗಾರರು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದವರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಗಿಲ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಪ್ರವೇಶದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸಣ್ಣ ಮಾರಾಟಗಾರರ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.

ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಸಾರ್ವಭೌಮನಿಂದಲ್ಲ, ದೈವಿಕ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ರಾಜನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಚಾರ್ಟರ್‌ನ ನೇರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಡಚ್ಚರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಆದ್ಯತೆಯಿಂದ ಹಳೆಯ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೋಭಾವವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದೆ.


ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸಹ ಹದಗೆಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಬೆಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಜುಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು ಮತ್ತು ಜನವರಿ 20, 1523 ರಂದು, ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ಗೆ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರು . ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿದರು. ಮೇ &lt;abbr&gt;1 &lt;sup&gt;,&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 1523 ರಂದು, ಅವರು ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೀರೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು , ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ರಾಣಿಯ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಆರ್ಚ್‌ಡಚೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸೋದರಳಿಯ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ಗಾಗಿ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು .

ರಾಣಿ 1526 ರಲ್ಲಿ 24 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.

ಐದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24, 1531 ರಂದು, ರಾಜನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಒಂದು ಬಿರುಗಾಳಿಯು ಅವನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಚದುರಿಸಿತು. ಜುಲೈ &lt;abbr&gt;1 &lt;sup&gt;,&lt;/sup&gt;&lt;/abbr&gt; 1532 ರಂದು, ಓಸ್ಲೋ ಸಮಾವೇಶದ ಮೂಲಕ, ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಾಜ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್‌ಗೆ ಶರಣಾದನು. ಅವನ ಮಗನನ್ನು ಅವನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ರ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆಸಲಾಯಿತು , ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ 14 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.
==ಗೃಹಬಂಧನ==
[[File:Carl Bloch, Christian II i fængslet på Sønderborg Slot, 1871, KMS985, Statens Museum for Kunst.jpg|thumb|upright|Christian II at Sønderborg Castle, painting by Carl Bloch, 1871.]]
ಮುಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ, ಅವರು ಗೃಹಬಂಧನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮೊದಲು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನ ಬ್ಲೂ ಟವರ್ ನಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಸೋಂಡರ್ ಬೋರ್ಗ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ .
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage The Royal Lineage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150314224944/http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage |date=14 March 2015 }} at the website of the [[Danish Monarchy]]
* {{Cite AmCyc|wstitle=Christian (Danish kings)|display=Christian, the name of nine kings of Denmark. I. Christian II.}}

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೨ }}

[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]
[[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>9277ikbm2k5nf6y8chhd7a12ackxjlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೩</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179297</id>
    <revision>
      <id>1428319</id>
      <parentid>1374782</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21948" sha1="mc79m6mwrx8jst6cw2y03fro388xqci" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name           = Christian III
| image          = Christian III of Denmark.jpg
| caption        = Portrait by [[Jakob Binck]], 1550
| succession     = [[List of Danish monarchs|King of Denmark]]
| moretext       = ([[Style of the Danish sovereign|more...]])
| reign          = 4 July 1534 – 1 January 1559
| coronation     = 12 August 1537&lt;br /&gt;[[Copenhagen Cathedral]]
| cor-type       = denmark
| predecessor    = [[Frederick I of Denmark|Frederick I]]
| successor      = [[Frederick II of Denmark|Frederick II]]
| succession1    = [[List of Norwegian monarchs|King of Norway]]
| reign1         = 1537–1559
| coronation1    = 12 August 1537, Copenhagen
| cor-type1      = [[Coronations in Norway|Coronation]]
| predecessor1   = [[Frederick I of Denmark|Frederick I]]
| successor1     = [[Frederick II of Denmark|Frederick II]]
| succession2    = [[Duke of Schleswig]][[Duke of Holstein|-Holstein]]
| reign2         = 1533&amp;nbsp;– 1 January 1559
| predecessor2   = [[Frederik I of Denmark|Frederik I]]
| successor2     = [[Frederick II of Denmark|Frederick II]]
| spouse         = {{marriage|[[Dorothea of Saxe-Lauenburg]]|1525}}
| issue          = [[Anna of Denmark, Electress of Saxony|Anna, Electress of Saxony]]&lt;br /&gt;[[Frederick II of Denmark|Frederick II, King of Denmark and Norway]]&lt;br /&gt;[[Magnus, Duke of Holstein]]&lt;br /&gt;[[John II, Duke of Schleswig-Holstein-Sonderburg]]&lt;br /&gt;[[Dorothea of Denmark, Duchess of Brunswick-Lüneburg|Dorothea, Duchess of Brunswick-Lüneburg]]
| house = [[House of Oldenburg|Oldenburg]]
| father         = [[Frederick I of Denmark]]
| mother         = [[Anna of Brandenburg]]
| birth_date  = 12 August 1503
| birth_place = [[Gottorf Castle]], [[Schleswig, Schleswig-Holstein|Schleswig]], Denmark (now Germany)
| death_date  = {{Death date and age|1559|1|1|1503|8|12|df=y}}
| death_place = [[Koldinghus]], [[Kolding]], Denmark
| burial_place= [[Roskilde Cathedral]], [[Zealand (Denmark)|Zealand]], Denmark
| religion       = [[Lutheran]]
| signature      = Signature of Christian III of Denmark.svg
}}
[[File:Maleri (Glücksborg).jpg|thumb|Painting depicting Christian III at Glücksborg]]
[[File:Gimsøydaler advers.jpg|thumb|King Christian III on Norwegian silver coin  (''Gimsøydaleren'') from 1546]]
[[File:Christian 3 segl.jpg|thumb|200px|Seal of Christian III]]
[[File:Christian III daler.jpg|thumb|250px|[[Danish rigsdaler]] minted under Christian III in 1537. His coat of arms on the reverse]]
'''ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೩''' 1503-1559. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇ ರಾಜ ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ 1ನೆಯ ಫ್ರೆಡರಿಕನ ಹಿರಿಯ ಮಗ. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರನ ಪಂಥದ ಅನುಯಾಯಿ. 1521ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಮ್ರ್ಸ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ. 1523ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ರೀಗ್ಸ್‍ರಾಡ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇವನ ತಂದೆ ಫ್ರೆಡರಿಕನನ್ನು ದೊರೆಯಾಗಿ ಆರಿಸಿದಾಗ ಕೆಥೊಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಲೂಥರ್ ಪಂಥದ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮತೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಭಸಿದುವು. ಜನರು ಲೂಥರನ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು 1ನೆಯ ಫ್ರೆಡರಿಕನ ಅನಂತರ ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ಕ್ರಿಶ್ಚನನೇ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. 1533ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡರಿಕನ ಮರಣಾನಂತರ ಕೆಥೊಲಿಕರು ಕ್ರಿಶ್ಚನನ ತಮ್ಮ ಹ್ಯಾನ್ಸನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ತರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟರ ಸಹಾಯದಿಂದ 1534ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಅವನು ಲೂಥರನ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರವಾದ ವಿಟೆನ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದೊಡನೆ ನಿಕಟಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ತನ್ನ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರಜೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾರ ನೀತಿಯನ್ನನುಸರಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯನಾದ.
ಅವನು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಥವನ್ನವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ಜರ್ಮನ್ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದಿದ್ದುದರಿಂದ ಹೋಲಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ 5ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್‍ನ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. 1542ರಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಗೂ ಇತರ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ 1544ರಲ್ಲಿ 5ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚನನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಯೂರೋಪಿನ ಮತೀಯ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಭಾಗಿಯಾಗದಂತೆ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಉಪಾಯದಿಂದ ವರ್ತಿಸಿದ. ಅವನು ಅನೇಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದುದರಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ನೆಲಸಿ ಅದು ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಂತೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 3ನೆಯ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ 1559ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
==ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು==
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ I ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ ಬ್ರಾಂಡೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಅನ್ನಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗ . ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಶ್ಲೆಸ್‌ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದರು . ಅವರ ಮೊದಲ ಬೋಧಕ ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ವಾನ್ ಉಟೆನ್‌ಹಾಫ್ ಮತ್ತು ಅವರ ರಕ್ಷಕ ಜೋಹಾನ್ ರಾಂಟ್ಜೌ [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸುಧಾರಣೆ]]ಯ ಕಟ್ಟಾ ಬೆಂಬಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. 1521 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್-೩ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವರ್ಮ್ಸ್ ಡಯಟ್‌ಗೆ ಹಾಜರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು , ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಅವರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.
ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ, ತನ್ನ ತಂದೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II ​​ರ ಬದಲಿಗೆ ಹೊಸ ರಾಜ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು, ಆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II ​​ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಯುವ ರಾಜಕುಮಾರನ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯೆಂದರೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡಲಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II ​​ಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್‌ನ ಶರಣಾಗತಿ .
ಅವರ ಲುಥೆರನ್ ಒಲವುಗಳನ್ನು ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಸದಸ್ಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅಥವಾ ಅವರ ತಂದೆಯೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು 1526 ರಲ್ಲಿ ಶ್ಲೆಸ್ವಿಗ್ ಮತ್ತು ಹೋಲ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಡಚೀಸ್‌ಗಳ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಮತ್ತು 1529 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವೆಯ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಆದರು . ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು &lt;ref name=nbl&gt;{{cite web |url=https://nbl.snl.no/Christian_3 |title=Christian 3 |publisher=Norsk biografisk leksikon |author=Øystein Rian |access-date=August 15, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://snl.no/Frederik_1 |title=Frederik 1 |publisher=Store norske leksikon |author=Erik Opsahl |access-date=September 1, 2016}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bain|1911}} ಮತ್ತು ಬಿಷಪ್‌ಗಳ ವಿರೋಧದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡಚೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಜಕುಮಾರನೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್|ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಬಣವು, ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಜಾನ್‌ಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರವಾಗಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು . ಜನವರಿ 1533 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ I ರ ಮರಣದ ನಂತರ, ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಸದಸ್ಯರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅನ್ನು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ರಾಜನಿಲ್ಲದಿದ್ದವು. ಅವರ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ, ಪದಚ್ಯುತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II, ನಂತರ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಮರಳಬಹುದು ಎಂಬ ಊಹಾಪೋಹವೂ ಇತ್ತು.
==ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ==
೧೫೩೪ ರಲ್ಲಿ, ಜುಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಕುಲೀನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III ರನ್ನು ರಾಜ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು . ಈ ಘಟನೆಯು ಅರ್ಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು . ಒಂದೆಡೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ಗಳು, ಮಾಲ್ಮೋ ಮತ್ತು ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ನಗರಗಳು, ಓಲ್ಡನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕೌಂಟ್ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮತ್ತು ಲುಬೆಕ್ ನಗರ ಇದ್ದರು . ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III, ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು . ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಜುಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫೩೪ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಿಪ್ಪರ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ರೈತ ದಂಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು, ಅದನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು.
೧೫೩೫ ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಯವು ಫ್ಯೂನೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲುಬೆಕ್‌ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು , ಮತ್ತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡ್ಯಾನಿಶ್-ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸ್ವೆಂಡ್‌ಬೋರ್ಗ್‌ಸಂಡ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಲುಬೆಕ್‌ನ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು . ಜುಲೈ ೨೯, ೧೫೩೬ ರಂದು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಣ ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ರಾಜನು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೨, ೧೫೩೬ ರಂದು ದಂಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು : ಸುಧಾರಣೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಭಾರೀ ಸಾಲವನ್ನು ತೀರಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂವರು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಲೂಥರ್ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
1537 ರಲ್ಲಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ (ಈ ದ್ವೀಪವು ಸೇರಿತ್ತು) ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲುಥೆರನಿಸಂ ಅನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದನು. [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಡಯಾಸಿಸ್‌ಗಳು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು, ಆದ್ದರಿಂದ 1541 ರಲ್ಲಿ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. 1550 ರಲ್ಲಿ ಬಿಷಪ್ ಜಾನ್ ಅರಾಸನ್ ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಶಿರಚ್ಛೇದ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಲುಥೆರನಿಸಂನ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ನಾಶವಾದ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಹಿಂದೆಂದೂ ಸಾಧಿಸದ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.
ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ I ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ನಿಡಾರೋಸ್‌ನ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಓಲಾವ್ ಎಂಗೆಲ್‌ಬ್ರೆಕ್ಟ್ಸನ್, ಲುಥೆರನ್ ರಾಜನನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಹಿತ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III ರ ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಲ್ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಅವರು ನಾರ್ವೆಗೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಓಲಾವ್ ದೇಶವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. 1539 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ನಂತರ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಯಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.
==ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ==

ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಜಕುಮಾರರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ರ ಹಗೆತನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ , ಅವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II ​​ರ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಡೊರೊಥಿಯಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿನಾ ಅವರನ್ನು ಡ್ಯಾನಿಶ್-ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವು 1542 ರಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ರಾಜನು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಜಲಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಡಚ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು . ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ V ಮೇ 23, 1544 ರಂದು ಡಯಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೆಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ನಂತರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ಪೆಯರ್ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು: ಅವರು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು, 1546 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ಮಾಲ್ಕಾಲ್ಡಿಕ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು; 1553 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸೋನಿಯ ಮೌರಿಸ್ ಪತನದ ನಂತರ ಅವರು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋನಿ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಶಾಂತಿಯ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III 1559 ರ ಹೊಸ ವರ್ಷದಂದು ಕೋಲ್ಡಿಂಗ್ಹಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ರೋಸ್ಕಿಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು .
==ಕುಟುಂಬ==
* ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ III 1525 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸೆ-ಲಾಯೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಡೊರೊಥಿಯಾಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು . ದಂಪತಿಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು:
* ಅನ್ನಾ (1532-1585), ಸ್ಯಾಕ್ಸೋನಿಯ ಎಲೆಕ್ಟರ್ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ .
* ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ (1534-1588), ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ರಾಜ.
* ಮ್ಯಾಗ್ನಸ್ (1540-1583), ಲಿವೋನಿಯಾದ ರಾಜ .
* ಜಾನ್ (1545-1622), ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಷ್ಲೆಸ್ವಿಗ್-ಹೋಲ್ಸ್ಟೈನ್-ಸೋಂಡರ್ಬರ್ಗ್ .
* ಡೊರೊಥಿಯಾ (1546-1617), ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್-ಲುನೆಬರ್ಗ್‌ನ ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಲಿಯಂ ಅವರ ಪತ್ನಿ .
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೩ }}
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]</text>
      <sha1>mc79m6mwrx8jst6cw2y03fro388xqci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೪</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179300</id>
    <revision>
      <id>1428320</id>
      <parentid>1374788</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14119" sha1="3qsl39jgp6wpqkm9x6ypf3501r4ywhm" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = Christian IV
| image        = Christian IV Pieter Isaacsz 1612.jpg
| caption      = Portrait by [[Pieter Isaacsz]], {{c.}} 1612
| succession   = [[King of Denmark]] and [[List of Norwegian monarchs|Norway]]
| moretext     = ([[Style of the Danish sovereign|more...]])
| reign        = 4 April 1588&amp;nbsp;– 28 February 1648
| coronation   = 29 August 1596&lt;br/&gt;[[Copenhagen Cathedral]]
| cor-type     = denmark
| predecessor  = [[Frederick II of Denmark|Frederick II]]
| successor    = [[Frederick III of Denmark|Frederick III]]
| succession1   = [[Hamburg|Supervisor of Hamburg]]
| reign1        = 1621–1625
| regent1 =  [[:de:Sebastian von Bergen|Sebastian of Bergen]]
| reg-type1 = Mayor

| spouses      = {{Plainlist|
* {{marriage|[[Anne Catherine of Brandenburg]]|27 November 1597|8 April 1612|end=d}}
* {{marriage|[[Kirsten Munk]]|31 December 1615}}
}}
| issue        = {{ubli|[[Christian, Prince-Elect of Denmark]]|[[Frederick III, King of Denmark]]|[[Ulrik of Denmark (1611–1633)|Ulrich, Prince-Bishop of Schwerin]]}} Morganatic and illegitimate: &lt;br&gt;
{{ubli|[[Sophie Elisabeth Pentz]]|[[Leonora Christina Ulfeldt]]|[[Valdemar Christian of Schleswig-Holstein]]|[[Elisabeth Augusta Lindenov]]|[[Christiane Sehested]]|[[Hedevig Ulfeldt]]|[[Dorothea Elisabeth Christiansdatter]]|[[Christian Ulrik Gyldenløve]]|[[Hans Ulrik Gyldenløve]]|[[Ulrik Christian Gyldenløve (1630-1658)|Ulrik Christian Gyldenløve]]}}
| issue-link   = #Issue and private life
| issue-pipe   = among others...
| house        = [[House of Oldenburg|Oldenburg]]
| father       = [[Frederick II of Denmark]]
| mother       = [[Sofie of Mecklenburg-Schwerin]]
| birth_date   = 12 April 1577
| birth_place  = [[Frederiksborg Castle]]
| death_date   = {{Death date and age|1648|2|28|1577|4|12|df=y}}
| death_place  = [[Rosenborg Castle]]
| burial_place = [[Roskilde Cathedral]]
| religion     = [[Lutheran]]
| signature    = Christian IV signature.svg
}}
'''ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೪''' 1577-1648. [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು ನಾರ್ವೇ ರಾಜ, ಎರಡನೆಯ ಫ್ರೆಡರಿಕನ ಮಗ. 1588ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಮರಣ ಹೊಂದಿದಾಗ ಕ್ರಿಶ್ಚನನಿನ್ನೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ರೀಗ್ಸ್‍ರಾಡ್ ಸಭೆಯ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅವನನ್ನು ರಾಜನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ 1596ರ ವರೆಗೂ ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಅನಂತರ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿ ಆಡಳಿತವನ್ನೂ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. 159 ರಲ್ಲಿ ಈತ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಧೋರಣೆ ವಹಿಸಿ [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನಿ]]ನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮವನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ರೀಗ್ಸ್‍ರಾಡ್ ಅವನ ಸ್ವತಂತ್ರ ನೀತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡಿತು. 1611-13ರ ಕಾಲ್ಮರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನಿನ [[ಗಸ್ಟೇವಸ್|ಗಸ್ಪೇವಸ್]] ಅಡಾಲ್ಫಸನ ವಿರುದ್ಧ ಜಯಗಳಿಸಿದರೂ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನಲ್ಲದೆ [[ವಾಣಿಜ್ಯ(ವ್ಯಾಪಾರ)|ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದ. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೊಸ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಡಚ್ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭವನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಗಸ್ಟೇವಸನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡನ್ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಲಯುತಗೊಳಿಸಲು ಅವನು [[ಕೋಪೆನ್‍ಹೇಗೆನ್]] ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ನೌಕಾದಳವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸಿದ. ಆ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 1624ರಲ್ಲಿ ಕೆಥೋಲಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿಜಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಜಯಗಳಿಸಿದನಾದರೂ 1626ರಲ್ಲಿ ಪರಾಜಯ ಹೊಂದಿದ. 1628ರಲ್ಲಿ ಗಸ್ಟೇವಸನೊಡನೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಹೋಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದೊಡನೆ 1629ರಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡ.
1632ರಲ್ಲಿ ಗಸ್ಟೇವಸನ ಮರಣಾನಂತರ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಅವನ ಈ ಪ್ರಯುತ್ನದಿಂದ ಸ್ವೀಡನಿಗೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿಗೂ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ವೀಡನಿನ ಪಡೆಗಳು ಜಟ್‍ಲೆಂಡನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ನೌಕಾಬಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದುವು. 1644ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಸ್ವೀಡನಿನೊಡನೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚನನ ಯುದ್ಧಪರ ನೀತಿಯಿಂದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಮುಖಂಡರು ಅಸಂತುಷ್ಟರಾದರು. 4ನೆಯ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ 1648ರಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.
==ಆಡಳಿತ==
ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1596 ರವರೆಗೆ ರೀಜೆನ್ಸಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ 19 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಹಲವಾರು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ, ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ದೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಮಾಟ - ಮಂತ್ರ|ಮಾಟಮಂತ್ರ]]ದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೀಳು ಮುಗ್ಧ ಜನರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ [[ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ|ಗಲ್ಲಿ]]ಗೇರಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ {{séc|XVI}} ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು .  ಅವರು ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿ [[ಓಸ್ಲೋ]]ವನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಯಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು, ಈ ಹೆಸರನ್ನು 1925 ರವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 

== ಯುವ ಜನ ==
ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ 1577 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ಸ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು , ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ರಾಜ ಜಾನ್‌ನ ತಾಯಿಯ ಕಡೆಯ ವಂಶಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ರಾಜ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ II ​​ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವರ ನೇರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿ ಕಿರೀಟವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ವಂಶಸ್ಥರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1588 ರಂದು ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರು 11 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಹಾಸನ]]ವನ್ನು ಏರಿದರು. ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ, ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ನೀಲ್ಸ್ ಕಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿಗ್ಸ್‌ರಾಡೆಟ್ ''ಕೌನ್ಸಿಲ್'' - ಪೆಡರ್ ಮಂಕ್, ಜೋರ್ಗೆನ್ ರೋಸೆನ್‌ಕ್ರಾಂಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ವಾಕೆಂಡೋರ್ಫ್ - ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧಿಕಾರದ ಪಾಲಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1596 ರಂದು 19 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, ಹೀಗಾಗಿ ಅವರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

== ಆಳ್ವಿಕೆ ==
ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಾಲ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅವನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು, ಆದರೆ 1625-1626 ರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಅದರ ನಂತರ, ಸ್ವೀಡನ್ ಕ್ರಮೇಣ ನಾರ್ಡಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಯಿತು. 1644 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ನೌಕಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಬಲಗಣ್ಣನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು.

ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ IV ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಬ್ಬದ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಹೊಸ ನಗರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ , ರೌಂಡ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು ರೋಸೆನ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ , ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು.
&lt;gallery&gt;
File:Christian IV av CL Jacobsen 2.jpg| Statue of King Christian IV in Oslo 
File:Kr-iv-ks ubt.jpeg|Statue of Christian IV in Kristiansand 
File:Nyboder 2005-03.jpg| Statue of Christian IV in Copenhagen 
File:Frederiksborg slot - Interior 20090818 03.jpg | Bust of Christian IV at Frederiksborg Castle
File:Kong Christian Den Fjerde i Roskilde Domkirke.jpg|Sculpture by Christian IV in Roskilde Cathedral by [[Bertel Thorvaldsen]]
File:Chr IV rådhuset Kristianstad.jpg| Statue of Christian IV at the city hall in Kristianstad by [[Bertel Thorvaldsen]]
File:Kungamöte-2.JPG|Sculpture of Christian IV meeting the king of Sweden, [[Gustav II Adolf]] in [[Halmstad]] 
&lt;/gallery&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage The Royal Lineage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150314224944/http://kongehuset.dk/english/the-monarchy-in-denmark/The-Royal-Lineage |date=14 March 2015 }} at the website of the [[Danish Monarchy]]
* [http://www.kongernessamling.dk/en/rosenborg/person/christian-iv/ Christian IV] at the website of the Royal Danish Collection
* {{Cite AmCyc|wstitle=Christian (Danish kings)|display=Christian, the name of nine kings of Denmark. II. Christian IV. |short=x}}
* [https://www.exclassics.com/nugae/nugae0022.htm Harington's account of the drunken masque.]
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ೪ }}
[[ವರ್ಗ:ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]
[[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ನಾರ್ವೆ ಇತಿಹಾಸ]]</text>
      <sha1>3qsl39jgp6wpqkm9x6ypf3501r4ywhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡಿನಾ ಮರಿಯಾ ಮುಲಾಕ್ ಕ್ರೇಕ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179500</id>
    <revision>
      <id>1428332</id>
      <parentid>1376816</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5635" sha1="ozqccvg9dsvbpunlt935n64swzl9y28" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = Dinah Craik
| image              = Dinah Maria Craik (née Mulock) by Sir Hubert von Herkomer.jpg
| image_size         = 
| alt                = 
| caption            = 1887 portrait by [[Hubert von Herkomer]]
| other_names        = Mrs. Craik, Miss Mulock
| birth_name         = Dinah Maria Mulock
| birth_date         = {{Birth date|df=y|1826|04|20}}
| birth_place        = [[Stoke-on-Trent]], [[Staffordshire]], England
| death_date         = {{Death date and age|1887|10|12|1826|04|26|df=yes}}
| death_place        = [[Shortlands|Shortlands, London]], England
| resting_place      = 
| occupation         = {{Hlist | Novelist | poet}}
| nationality        = 
| citizenship        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| movement           = 
| spouse             = {{marriage|George Lillie Craik|1865}}
| children           = 1
| relatives          = 
| awards             = 
| signature          = 
| signature_alt      = 
| module             = 
| website            = &lt;!-- www.example.com --&gt;
}}
ಡಿನಾ ಮರಿಯಾ ಮುಲಾಕ್ ಕ್ರೇಕ್.೧೮೨೬-೧೮೮೭. ಆಂಗ್ಲ ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ [[ಕಥೆ]], [[ಕವನ|ಕವನಗಳನ್ನೂ]] ಬರೆದಿದ್ದಾಳೆ. 
==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸ್ಟೋಕಾನ್‍ಟ್ರೆಂಟ್‍ನಲ್ಲಿ. ಈಕೆಯ ತಂದೆ ಥಾಮಸ್ ಮುಲಾಕ್ ಇಲ್ಲಿ ಪಾದ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ. 1865ರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಲ್ಲಿಕ್ರೇಕ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕಾಶಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. 
==ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ==
1849ರಲ್ಲಿ'' ದಿ ಆಗಿಲ್ವೀಸ್'' ಎಂಬ ಈಕೆಯ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ''ಆಲಿವ್'' (1850), ''ದಿ ಹೆಡ್ ಆಪ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ'' (1851), ''ಅಗಾಥಾಸ್ ಹಸ್ಬೆಂಡ್ (''1853) ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದುವು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಲೇಖಕಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡು ಹ್ಯಾಂಸ್ಟೆಡ್‍ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದಳು. 1857ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ''ಜಾನ್ ಹ್ಯಾಲಿಫಾಕ್ಸ್, ''''ಜಂಟಲ್‍ಮನ್'' ಈಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾದಂಬರಿ. ಅನಂತರ ಎ ಲೈಫ್ ಫಾರ್ ಎ ಲೈಫ್ (1859), ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟೇಕ್ (1865) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ದಿ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಬ್ರೌನಿ (1872), ''ದಿ ಲಿಟ್ಲ್ ಲೇಮ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್'' - ಇವು ಈಕೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಬರೆದ ಸುಂದರವಾದ ಕಥೆಗಳು. 1881ರಲ್ಲಿ ''ಪೊಯಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಥರ್ಟಿ ಇಯರ್ಸ್, ''ನ್ಯೂ ಅಂಡ್ ಓಲ್ಡ್ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸುಂದರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೆಣೆಯುವುದರಲ್ಲೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲರ ಪದ್ಧತಿ ಹಾಗೂ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾಳೆ. 
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
http://tapasproject.org/node/443 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108014434/https://tapasproject.org/node/443 |date=2024-11-08 }} Digital edition of the Letters of Dinah Craik]
*{{Gutenberg author |id=264|name=Dinah Maria Mulock Craik}}
*{{FadedPage|id=Craik, Dinah Maria Mulock|name=Dinah Maria Mulock Craik|author=yes}}
*{{Internet Archive author |sname=Dinah Maria Mulock Craik}}
*{{Librivox author |id=1559}}
*[https://web.archive.org/web/20070701151408/http://www3.shropshire-cc.gov.uk/craik.htm Dinah Craik] at &quot;Literary Heritage&quot;
*[http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&amp;UID=1057 Dinah Craik] at the Literary Encyclopedia
*[http://www.victorianweb.org/authors/craik/index.html Dinah Mulock Craik] by Sally Mitchell, a detailed account of her life and works at The Victorian Web.
*[http://www.indiana.edu/~letrs/vwwp/vwwplib.pl?#craik Works of Craik] at the Victorian Women Writers Project, Indiana University
*[https://web.archive.org/web/20091015191220/http://rpo.library.utoronto.ca/poet/82.html Selected poetry] at the University of Toronto
*[http://www.geonius.com/eliot/quotes.html Did George Eliot say this?] – On quotations of Craik commonly misattributed to [[George Eliot]]
*[http://www.tonightsbedtimestory.com/category/miss-mulock/ Various stories by Miss Mulock (full text)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220626222942/https://www.tonightsbedtimestory.com/category/miss-mulock/ |date=2022-06-26 }}
*{{IMSLP|id=Mulock Craik, Dinah Maria}}
*{{LCAuth|n79056221|Dinah Maria Mulock Craik|186|ue}}
*[http://www.eng-poetry.ru/english/Poet.php?PoetId=164 Poems by Dinah Maria 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೇಕ್,ಡಿನಾ ಮರಿಯಾ ಮುಲಾಕ್}}
[[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ್ತಿಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>ozqccvg9dsvbpunlt935n64swzl9y28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೇಟರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179502</id>
    <revision>
      <id>1428331</id>
      <parentid>1376047</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37289" sha1="8oyfw77kctnzps8x0icmzcnrf9hkm1j" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}}
[[File:Crater IAU.svg|right|೫೦px|ಕ್ರೇಟರ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ]]
'''ಕ್ರೇಟರ್''' ದಕ್ಷಿಣ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ]]ವಾಗಿದೆ . ಈ ಮಸುಕಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವು 4 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೋಚರ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಕ್ರೇಟರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಕಪ್ ಅಥವಾ ವೈನ್ ಕಪ್ ಎಂಬ [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಪದದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. 2 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಟಾಲೆಮಿ ಅವರು 48 ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅಪೊಲೊ]] ದೇವರ ಕಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಹೈಡ್ರಾ ( '''ಐಲಿಯನ್''' ) ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ .

ಇದರ ಏಳು [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳಿಗೆ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು [[ಗೆಲಾಕ್ಸಿಗಳು|ಗೆಲಾಕ್ಸಿ]]ಗಳು ಕ್ರೇಟರ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿಯೂ ಇವೆ.

== ದಂತಕಥೆ ==
[[File:Sidney Hall - Urania's Mirror - Noctua, Corvus, Crater, Sextans Uraniæ, Hydra, Felis, Lupus, Centaurus, Antlia Pneumatica, Argo Navis, and Pyxis Nautica.jpg|left|thumb|300px|Corvus, Crater, and other constellations seen around Hydra, from ''[[Urania's Mirror]]'' (1825). Crater (centre) is depicted as a gold, double-handled cup with decorative [[filigree]].|alt=Old chart with various constellation figures overlaid onto stars]]
ಕ್ರಿ.ಪೂ 1100 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಂಕಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್, ಅಟ್ಟಕಾಕ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯುಪಿಡ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. &lt;ref name=rogers1&gt;{{cite journal| author=Rogers, John H. |title= Origins of the ancient constellations: I. The Mesopotamian traditions  |journal=Journal of the British Astronomical Association |volume=108 |date=1998|pages= 9–28|bibcode = 1998JBAA..108....9R }}&lt;/ref&gt;  ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಮೈಥ್ರಿಯಾರ್ಕ್‌ಗಳ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಮೈಥ್ರಿಯಾರ್ಕ್‌ಗಳು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]]ದಿಂದ [[ಗ್ರೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮ್‍ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮ್‌]]ಗೆ ಹರಡಿದಾಗ ಈ ದಂತಕಥೆಗಳು ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿ]]ಗೆ ಹರಡಿದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ .&lt;ref name=RogersII&gt;{{cite journal| author=Rogers, John H. |title= Origins of the ancient constellations: II. The Mediterranean traditions |journal=Journal of the British Astronomical Association |volume=108 |date=1998|pages= 79–89|bibcode = 1998JBAA..108...79R}}&lt;/ref&gt;

ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಪೊಲೊ ದೇವರು ತನ್ನ ಸೇವಕ [[ಕಾಗೆ]]ಯನ್ನು ( ಅಥಕಾಕ ) ನೀರು ತರಲು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಗೆ [[ಅಂಜೂರ]]ದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅವು ಹಣ್ಣಾಗಲು ಕಾಯುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಗೆ ನೀರನ್ನು ತರುವಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಸರ್ಪವನ್ನು ( ಏಲಿಯನ್ ) ದೂಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=condos97&gt;{{cite book |last1=Condos |first1=Theony |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook |date=1997 |publisher=Phanes Press | location=Grand Rapids, Michigan |isbn=978-1609256784 |pages=119–23 |url=https://books.google.com/books?id=9wPINXB4EAoC&amp;pg=PA119}}&lt;/ref&gt; ಆದರೂ, ಅಪೊಲೊ ಇದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಸರ್ಪ, ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ. &lt;ref name=Ridpath2017&gt;{{cite book |title = Stars and Planets Guide |url = https://archive.org/details/starsplanetscomp0000ridp |last1 = Ridpath |first1 = Ian |last2 = Tirion |first2 = Wil |year = 2001 |page=[https://archive.org/details/starsplanetscomp0000ridp/page/130 130]|publisher = Princeton University Press | location=Princeton, New Jersey |isbn = 978-0-691-17788-5}}&lt;/ref&gt;  ಕಾಗೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸರ್ಪದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕಾಗೆ ನೀರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವರುಗಳನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಸಂಕೇತ ಇದು. &lt;ref name=&quot;condos97&quot; /&gt;
ಫಿಲಾರ್ಕಸ್ ಕಪ್‌ನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ, ಎಲುಸಿಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲೇಗ್]] ಹರಡಿತು. ರಾಜ ಡ್ಯಾಮಿಫೋನ್ ಒಬ್ಬ [[ಮಾಂತ್ರಿಕ]]ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದನು. ಮಾಂತ್ರಿಕನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಬ್ಬ [[ಕನ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಬಲಿ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಡ್ಯಾಮಿಫೋನ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಚೀಟಿ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವನ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಭು ಮಾಸ್ಟೀಸಿಯಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು, ಆದ್ದರಿಂದ ಡ್ಯಾಮಿಫೋನ್ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಟ್ಟನು. ನಂತರ ಮಾಸ್ಟೀಸಿಯಸ್ ಡ್ಯಾಮಿಫೋನ್‌ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವರ ರಕ್ತವನ್ನು ವೈನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಡ್ಯಾಮಿಫೋನ್‌ಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಒಂದು ಕಪ್ ಕೊಟ್ಟನು. ಡೆಮಿಫೋನ್ ಇದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ಮಾಸ್ಟೀಸಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಕಪ್ ಅನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆಯಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಈ ಕಪ್ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref name=condos97&gt;{{cite book |last1=Condos |first1=Theony |title=Star Myths of the Greeks and Romans: A Sourcebook |date=1997 |publisher=Phanes Press | location=Grand Rapids, Michigan |isbn=978-1609256784 |pages=119–23 |url=https://books.google.com/books?id=9wPINXB4EAoC&amp;pg=PA119}}&lt;/ref&gt;

== ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿವರಣೆ ==
ಈ [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ]]ವು [[ಆಕಾಶ]]ದ 282.4 ಚದರ ಡಿಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ 53 ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. &lt;ref name=&quot;tirionconst&quot; /&gt; ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಕನ್ಯಾರಾಶಿ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅಟಿಕಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಕ್ವಿಲಾ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ ಸೆಕ್ಸ್ಟಂಟ್‌ನಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 1922 ರಲ್ಲಿ Crt ಎಂಬ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;pa30_469&quot;&gt;{{cite journal | last=Russell | first=Henry Norris |author-link=Henry Norris Russell | title=The New International Symbols for the constellations | url=https://archive.org/details/sim_popular-astronomy_1922-10_30_8/page/469 | journal=Popular Astronomy | volume=30 | page=469 | bibcode=1922PA.....30..469R | year=1922 }}&lt;/ref&gt; ಅಧಿಕೃತ ಗಡಿಗಳನ್ನು 1930 ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]]ನ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಯುಜೀನ್ ಡೆಲ್ಪೋರ್ಟ್ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಇದು ಆರು ಬದಿಯ ಬಹುಭುಜಾಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವು ಆಕಾಶ ರೇಖಾಂಶಗಳು 10°51'14&quot; ಮತ್ತು 11°56'24&quot; ಮತ್ತು -6.66° ಮತ್ತು -25.20° ನಡುವಿನ ಕುಸಿತಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. &lt;ref name=&quot;boundary&quot;&gt;{{Cite web | title=Crater, Constellation Boundary | work=The Constellations | publisher=International Astronomical Union | url=http://www.iau.org/public/constellations/#crt | access-date=2 December 2016 | archive-date=2013-06-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604014156/http://www.iau.org/public/constellations/#crt | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 65° ಉತ್ತರದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಿಂದ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=tirionconst&gt;{{cite web| url=http://www.ianridpath.com/constellations1.htm | title=Constellations: Andromeda–Indus | work= Star Tales |author=Ian Ridpath|publisher=self-published | access-date= 2 December 2016| author-link=Ian Ridpath }}&lt;/ref&gt; 

== ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ==

ಜರ್ಮನ್ ನಕ್ಷೆಗಾರ ಜಾನ್ ಬೇರ್ ಆಲ್ಫಾ ಟು ಲ್ಯಾಂಬ್ಡಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಖ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಬೋಡೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇಂದು ಸಿಗ್ನಸ್ ಕ್ರೇಟರ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಾನ್ ಫ್ಲಾಮ್‌ಸ್ಟೀಡ್ ಏಲಿಯಾ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಏಲಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದವು. &lt;ref name=wagman&gt;{{cite book | last = Wagman  | first = Morton  | date = 2003  | title = Lost Stars: Lost, Missing and Troublesome Stars from the Catalogues of Johannes Bayer, Nicholas Louis de Lacaille, John Flamsteed, and Sundry Others  | publisher = The McDonald &amp; Woodward Publishing Company  | location = Blacksburg, Virginia  | isbn = 978-0-939923-78-6 |pages=121–23, 390–92, 506–07| bibcode = 2003lslm.book.....W }}&lt;/ref&gt;  ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಾದ ಆಲ್ಫಾ, ಗಾಮಾ ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಟಾ ತ್ರಿಕೋನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಏಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ನ್ಯೂ ಹೈಡ್ರಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name=&quot;arnold&quot; /&gt; ಇದು 6.5 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ 33 ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{efn|Objects of magnitude 6.5 are among the faintest visible to the unaided eye in suburban-rural transition night skies.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&amp;c=y|title=The Bortle Dark-Sky Scale|last=Bortle|first=John E.|date=February 2001|work=[[Sky &amp; Telescope]]|access-date=6 June 2015|arche-date=2014-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331202746/http://www.skyandtelescope.com/resources/darksky/3304011.html?page=1&amp;c=y|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref name=&quot;tirionconst&quot; /&gt;
.
ಡೆಲ್ಟಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ. &lt;ref name=&quot;Gaia-DR2delta&quot; /&gt; ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ 3.6. ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ 163 [[ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷ]]ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು K0III ನ ರೋಹಿತದ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ 1.0–1.4 ಪಟ್ಟು. ಈ ಹಳೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿದ್ದು ಸೂರ್ಯನ ತ್ರಿಜ್ಯದ 22.44 ಪಟ್ಟು. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ 4408 ಕೆಲ್ವಿನ್.&lt;ref name=aaa535_A59&gt;{{cite journal | last1=Berio | first1=P. | last2=Merle | first2=T. | last3=Thévenin | first3=F. | last4=Bonneau | first4=D. | last5=Mourard | first5=D. | last6=Chesneau | first6=O. | last7=Delaa | first7=O. | last8=Ligi | first8=R. | last9=Nardetto | first9=N. | title=Chromosphere of K giant stars. Geometrical extent and spatial structure detection | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | volume=535 | page=A59 |date=2011 | doi=10.1051/0004-6361/201117479 | bibcode=2011A&amp;A...535A..59B |arxiv = 1109.5476 | s2cid=17171848 }}&lt;/ref&gt; ಆಲ್ಕೆಸ್
ಬೀಟಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಒಂದು ಬೈನರಿ ನಕ್ಷತ್ರ. ಇದು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಪ್ರಕಾರದ A1III ನ ಬಿಳಿ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಪ್ರಕಾರದ DA1.4 ನ ಬಿಳಿ ಕುಬ್ಜ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. &lt;ref name=Holberg2013&gt;{{cite journal | title=Where are all the Sirius-like binary systems? | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=435 | issue=3 | pages=2077 | year=2013 | last1=Holberg | first1=J. B. | last2=Oswalt | first2=T. D. | last3=Sion | first3=E. M. | last4=Barstow | first4=M. A. | last5=Burleigh | first5=M. R. | bibcode=2013MNRAS.435.2077H | doi=10.1093/mnras/stt1433 | arxiv=1307.8047| s2cid=54551449 }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ 296 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 4.5 ರ ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=Gaia-DR2delta&gt;{{cite DR2|3561350430457462144}}&lt;/ref&gt;ಬಿಳಿ ಕುಬ್ಜವು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು [[ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕ|ಹಬಲ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕ]]ದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. &lt;ref name=HST&gt;{{cite journal | title= Resolving Sirius-like binaries with the Hubble Space Telescope | url= https://archive.org/details/sim_monthly-notices-of-the-royal-astronomical-society_2001-04-21_322_4/page/n214 |author1=Barstow, M. A. |author2=Bond, Howard E. |author3=Burleigh, M. R. |author4=Holberg, J. B.  | journal =Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |volume = 322| issue= 4| pages= 891–900 |date=2001 | doi= 10.1046/j.1365-8711.2001.04203.x | bibcode=2001MNRAS.322..891B|arxiv = astro-ph/0010645 |s2cid=12232120 }}&lt;/ref&gt;ಗಾಮಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಒಂದು ಬೈನರಿ ನಕ್ಷತ್ರ. ಎರಡೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹವ್ಯಾಸಿ ದೂರದರ್ಶಕದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. .&lt;ref name=Monsk2010&gt;{{cite book | title=Go-To Telescopes Under Suburban Skies
 | series=The Patrick Moore Practical Astronomy Series | first1=Neale | last1=Monks | publisher=Springer Science &amp; Business Media | location=New York, New York | year=2010 | isbn=978-1-4419-6851-7 | page=113 | url=https://books.google.com/books?id=waO6tUtfblsC&amp;pg=PA113 }}&lt;/ref&gt;ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು ಬಿಳಿ ಕುಬ್ಜವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ 1.81 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. &lt;ref name=DeRosa2014&gt;{{cite journal | last1=De Rosa | first1=R. J. | last2=Patience | first2=J. | last3=Wilson | first3=P. A. | last4=Schneider | first4=A. | last5=Wiktorowicz | first5=S. J. | last6=Vigan | first6=A. | last7=Marois | first7=C. | last8=Song | first8=I. | last9=MacIntosh | first9=B. | last10=Graham | first10=J. R. | last11=Doyon | first11=R. | last12=Bessell | first12=M. S.  | last13=Thomas | first13=S. | last14=Lai | first14=O. | title=The VAST Survey – III. The multiplicity of A-type stars within 75 pc | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=437 | issue=2 | pages=1216 | year=2013 | bibcode=2014MNRAS.437.1216D | doi=10.1093/mnras/stt1932 | arxiv=1311.7141 | s2cid=88503488 }}&lt;/ref&gt;ದ್ವಿತೀಯಕವು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕೇವಲ 75% ನಷ್ಟು ಹೊಂದಿದೆ. &lt;ref name=&quot;DeRosa2014&quot; /&gt; ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 86 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name=Gaia-DR2gamma&gt;{{cite DR2|3546521385853638912}}&lt;/ref&gt;

ಎಪ್ಸಿಲಾನ್ ಮತ್ತು ಜೀಟಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಕಪ್‌ನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ. ಎಪ್ಸಿಲಾನ್ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಒಂದು K-ಮಾದರಿಯ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ. ಇದರ ರೋಹಿತದ ಪ್ರಕಾರ K5 III. &lt;ref name=Houk1999&gt;{{cite journal | title=Michigan catalogue of two-dimensional spectral types for the HD Stars | last1=Houk | first1=N. | last2=Swift | first2=C. | journal=Michigan Spectral Survey | volume=5 | year=1999 | bibcode=1999MSS...C05....0H }}&lt;/ref&gt; ಇದು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]]ಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ತ್ರಿಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ 44.7 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು.&lt;ref name=Setiawan2004&gt;{{cite journal | last1=Setiawan | first1=J. | last2=Pasquini | first2=L. | last3=da Silva | first3=L. | last4=Hatzes | first4=A. P. | last5=von der Lühe | first5=O. | last6=Girardi | first6=L. | last7=de Medeiros | first7=J. R. | last8=Guenther | first8=E. | title=Precise radial velocity measurements of G and K giants. Multiple systems and variability trend along the Red Giant Branch | journal=Astronomy &amp; Astrophysics  | volume=421 | pages=241–54 | date=2004 | doi=10.1051/0004-6361:20041042-1 | bibcode=2004A&amp;A...421..241S | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಗಿಂತ 391 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ 366 ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name&lt;Mcdonald&gt;{{cite journal|author=McDonald, I.|author2=Zir, M. L.|date=2012|title=Fundamental parameters and infrared excesses of Hipparcos Stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=427|issue=1|pages=343–57|bibcode=2012MNRAS.427..343M|doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21873.x|arxiv=1208.2037|s2cid=118665352}} [http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR?-source=J/MNRAS/427/343 Online data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418092552/http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR?-source=J%2FMNRAS%2F427%2F343 |date=2021-04-18 }} ([[Hipparcos#Published catalogues|HIP]] number needed)&lt;/ref&gt;ಜೀಟಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಒಂದು ಬೈನರಿ ನಕ್ಷತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು [[ರೋಹಿತ]]ದ ಪ್ರಕಾರದ G8 III ರ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. &lt;ref name=Gaia-DR2eps&gt;{{cite DR2|3589693744276900224}}&lt;/ref&gt;  ಇದು 4.95 ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಕೆಂಪು ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೀಲಿಯಂ ಸಮ್ಮಿಳನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ.  ಇದು ಸೂರ್ಯನ ತ್ರಿಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ 13 ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ 157 ಪಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. &lt;ref name=houk1978&gt;{{cite book
 | last1=Houk | first1=Nancy | last2=Smith-Moore | first2=M. | title=Michigan catalogue of two-dimensional spectral types for the HD stars | volume=4 | location=Ann Arbor | year=1978 | publisher=Dept. of Astronomy, University of Michigan | bibcode=1988mcts.book.....H }}&lt;/ref&gt; ನಕ್ಷತ್ರವು 7.84 ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.  ಜೀಟಾ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಸಿರಿಯಸ್ ಸೂಪರ್‌ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ನ ಸದಸ್ಯ.  ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ 326 ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name=Alves2000&gt;{{cite journal  | last1=Alves | first1=David R. | title=K-Band calibration of the red clump luminosity | url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2000-08-20_539_2/page/732 | journal=The Astrophysical Journal | volume=539 | issue=2 | pages=732–41 | date=2000 | doi=10.1086/309278 | bibcode=2000ApJ...539..732A | arxiv=astro-ph/0003329 | s2cid=16673121 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=CADARS&gt;{{cite journal | last1=Pasinetti-Fracassini | first1=L.E. | last2=Pastori | first2=L. | last3=Covino | first3=S. | last4=Pozzi | first4=A. | title=Catalogue of Stellar Diameters (CADARS) | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | volume=367 | issue=2 | pages=521–24 |date=February 2001 | doi=10.1051/0004-6361:20000451 | bibcode=2001A&amp;A...367..521P | arxiv=astro-ph/0012289| s2cid=425754 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name&lt;Mcdonald&gt;{{cite journal|author=McDonald, I.|author2=Zijlstra, A. A.|author3=Boyer, M. L.|date=2012|title=Fundamental parameters and infrared excesses of Hipparcos Stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=427|issue=1|pages=343–57|bibcode=2012MNRAS.427..343M|doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21873.x|arxiv=1208.2037|s2cid=118665352}} [http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR?-source=J/MNRAS/427/343 Online data] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418092552/http://vizier.cfa.harvard.edu/viz-bin/VizieR?-source=J%2FMNRAS%2F427%2F343 |date=2021-04-18 }} ([[Hipparcos#Published catalogues|HIP]] number needed)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=WDSC2014&gt;{{cite journal
| last1=Mason | first1=B. D. | last2=Wycoff | first2=G. L. | last3=Hartkopf | first3=W. I. | last4=Douglass | first4=G. G. | last5=Worley | first5=C. E. | title=The Washington Visual Double Star Catalog | year=2014 | bibcode=2001AJ....122.3466M | url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR?-source=B/wds | doi = 10.1086/323920 | volume=122 | issue=6 | journal=The Astronomical Journal | pages=3466–71| doi-access=free }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=Eggen1998&gt;{{cite journal  | title=The Sirius Supercluster and missing mass near the Sun | last1=Eggen | first1=Olin J. | journal=The Astronomical Journal  | volume=116 | issue=2 | pages=782–88 | date=1998 | doi=10.1086/300465 | bibcode=1998AJ....116..782E | doi-access=free }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=Gaia-DR2zeta&gt;{{cite DR2|3544125550016418048}}&lt;/ref&gt;

ಆರ್ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಅಲ್ಕಿಸ್ ಬಳಿ ಇರುವ ಅರೆ-ಅನಿಯಮಿತ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. &lt;ref name=arnold&gt;{{cite book |author1=Arnold, H.J.P |author2=Doherty, Paul |author3=Moore, Patrick  |title=The Photographic Atlas of the Stars |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |date=1999 |page=140 |isbn=978-0-7503-0654-6 |url=https://books.google.com/books?id=YjcvJUfnWBAC&amp;pg=PA140}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು 9.8 ಮತ್ತು 11.2 ರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ವೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿಯು 160 ದಿನಗಳು.  ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 770 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name=Gaia-DR2r&gt;{{cite DR2|3553091380145741440}}&lt;/ref&gt; ಟಿಟಿ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಒಂದು ವಿಪತ್ತು ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಬಿಳಿ ಕುಬ್ಜ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುವ ಕಿತ್ತಳೆ ಕುಬ್ಜವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೈನರಿ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವು 6 ಗಂಟೆ 26 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಒಂದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು 15.9 ಮತ್ತು 12.7 ರ ನಡುವೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಎಸ್ ಎಸ್ ಕ್ರೇಟರಿಸ್ ಡ್ರಾಕೋನಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು 8.5. ಇದು ಸೂರ್ಯನಿಂದ 42.9 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;vanLeeuwen2007&quot;&gt;{{cite journal | first=F. | last=van Leeuwen | title=Validation of the new Hipparcos reduction | journal=Astronomy &amp; Astrophysics | volume=474 | issue=2 | pages=653–64 | date=2007 | bibcode=2007A&amp;A...474..653V | doi=10.1051/0004-6361:20078357 | arxiv=0708.1752| s2cid=18759600 }}&lt;/ref&gt;  ಇದು ಉರ್ಸಾ ಮೇಜರ್ ಚಲಿಸುವ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯ. &lt;ref name=King2003&gt;{{cite journal | last1=King | first1=Jeremy R. | last2=Villarreal | first2=Adam R. | last3=Soderblom | first3=David R. | last4=Gulliver | first4=Austin F. | last5=Adelman | first5=Saul J. | title=Stellar Kinematic Groups. II. A Reexamination of the Membership, Activity, and Age of the Ursa Major Group | journal=The Astronomical Journal | volume=125 | issue=4 | pages=1980–2017 |date=2003 | doi=10.1086/368241 | bibcode=2003AJ....125.1980K | url=https://tigerprints.clemson.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1248&amp;context=physastro_pubs | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

HD 98800 ಮೂರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದು [[ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು [[ಧೂಳು|ಧೂಳಿ]]ನ ಅವಶೇಷ ಡಿಸ್ಕ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ 3–5 AU ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಗ್ರಹ-ರೂಪಿಸುವ ಮೋಡ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.  ಡೆನಿಸ್ ಪಿ ಜೆ1058.7-1548 ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕೇವಲ 5.5% ನಷ್ಟು ಕಂದು ಕುಬ್ಜವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು 1700 ಮತ್ತು 2000 ಕೆಲ್ವಿನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅತಿಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಅದರ ವಾತಾವರಣವು ಮೋಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;paper&quot;&gt;{{cite journal|date=2013|title=Weather on other worlds I: Detection of periodic variability in the L3 dwarf DENIS-P J1058.7-1548 with precise multi-wavelength photometry|last1=Heinze|first1= Aren N.|last2= Metchev|first2=Stanimir|last3= Apai|first3= Daniel|last4= Flateau|first4= Davin|last5= Kurtev|first5=Radostin|last6=Marley|first6= Mark|last7= Radigan|first7=Jacqueline|last8=Burgasser|first8= Adam J.|last9= Artigau|first9= Étienne|last10=Plavchan|first10= Peter|arxiv=1303.2948|doi=10.1088/0004-637X/767/2/173|volume=767|issue=2|journal=The Astrophysical Journal|page=173|bibcode=2013ApJ...767..173H|s2cid=29406867}}&lt;/ref&gt;
[[File:A Galactic Gem NGC 3981.tif|thumb|right|NGC 3981|alt=spiral galaxy seen almost edge on]]
HD 96167 ನಕ್ಷತ್ರವು ಸೂರ್ಯನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಿಂತ 1.31 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಕೋರ್ ಅನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ವ್ಯಾಸಕ್ಕಿಂತ 1.86 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಗ್ರಹವು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ರೇಡಿಯಲ್ ವೇಗ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರುಗ್ರಹ]]ದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕನಿಷ್ಠ 68% ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಹವು ಒಂದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು 498.9 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗ್ರಹ ಮತ್ತು [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ದ ನಡುವಿನ ಕನಿಷ್ಠ ಅಂತರ 0.38 AU ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಅಂತರ 2.22 AU. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ವಿಲಕ್ಷಣ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. &lt;ref name=&quot;Peek2009&quot;&gt;{{cite journal | title=Old, rich, and eccentric: two jovian planets orbiting evolved metal-rich stars | jstor=599862 | last1=Peek | first1=John Asher | last2=Johnson | first2=Kathryn M. G. | last3=Fischer | first3=Debra A. | last4=Marcy | first4=Geoffrey W. | last5=Henry | first5=Gregory W. | last6=Howard | first6=Andrew W. | last7=Wright | first7=Jason T. | last8=Lowe | first8=Thomas B. | last9=Reffert | first9=Sabine | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=121 | issue=880 | pages=613–20 | date=2009 | arxiv=0904.2786 | bibcode=2009PASP..121..613P | doi=10.1086/599862 | s2cid=12042779 }}&lt;/ref&gt;ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 279 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.&lt;ref name=Gaia-DR2HD96167&gt;{{cite DR2|3758718711877270784}}&lt;/ref&gt; HD 98649 ಹಳದಿ ಮುಖ್ಯ ಅನುಕ್ರಮ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನಂತೆಯೇ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕೇವಲ 86% ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದು ಗುರುಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ 6.8 ಪಟ್ಟು ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ರೇಡಿಯಲ್ ವೇಗ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಇದು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾದ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ಗ್ರಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=&quot;Marmier2013&quot;&gt;{{cite journal | title=The CORALIE survey for southern extrasolar planets XVII. New and updated long period and massive planets | last1=Marmier | first1=M. | last2=Ségransan | first2=D. | last3=Udry | first3=S. | last4=Mayor | first4=M. | last5=Pepe | first5=F. | last6=Queloz | first6=D. | last7=Lovis | first7=C. | last8=Naef | first8=D. | last9=Santos | first9=N. C. | last10=Alonso | first10=R. | last11=Alves | first11=S. | last12=Berthet | first12=S. | last13=Chazelas | first13=B. | last14=Demory | first14=B.-O. | last15=Dumusque | first15=X. | last16=Eggenberger | first16=A. | last17=Figueira | first17=P. | last18=Gillon | first18=M. | last19=Hagelberg | first19=J. | last20=Lendl | first20=M. | last21=Mardling | first21=R. A. | last22=Mégevand | first22=D. | last23=Neveu | first23=M. | last24=Sahlmann | first24=J. | last25=Sosnowska | first25=D. | last26=Tewes | first26=M. | last27=Triaud | first27=A. H. M. J.   | journal=Astronomy and Astrophysics | volume=551 | at=A90 | date=2013 | arxiv=1211.6444 | bibcode=2013A&amp;A...551A..90M | doi=10.1051/0004-6361/201219639 | s2cid=59467665 }}&lt;/ref&gt;  ಚಾಲಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ನಕ್ಷತ್ರ ಬಿಲ್ ಡಿ 10°3166. ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ಭೂಮಿಯಿಂದ 268 ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=Gaia-DR2bd10&gt;{{cite DR2|3758629479636689536}}&lt;/ref&gt; ಇದರ ಗ್ರಹವು ಗುರುಗ್ರಹದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಕನಿಷ್ಠ 48% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು 3.49 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;Butler2000&quot;&gt;{{cite journal | title=Planetary companions to the metal-rich Stars BD −10°3166 and HD 52265 | last1=Butler | first1=R. Paul | last2=Vogt | first2=Steven S. | last3=Marcy | first3=Geoffrey W. | last4=Fischer | first4=Debra A. | last5=Henry | first5=Gregory W. | last6=Apps | first6=Kevin | journal=The Astrophysical Journal | volume=545 | issue=1 | pages=504–11 | year=2000 | bibcode=2000ApJ...545..504B | doi=10.1086/317796 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt; ಕಣಜ-34 ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಪ್ರಕಾರದ G5V ಯ ಸೂರ್ಯನಂತಹ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುರುಗ್ರಹದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನವಾದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಇದು 4.317 ದಿನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.  ಇದು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 432 ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. &lt;ref name=Gaia-DR2wasp34&gt;{{cite DR2|3537110833333561728}}&lt;/ref&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* [http://www.allthesky.com/constellations/crater/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: Crater]
* [http://astrojan.nhely.hu/crater.htm The clickable Crater]
* [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-017080 Warburg Institute Iconographic Database (medieval and early modern images of Crater)]
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೇಟರ್}}
[[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]]</text>
      <sha1>8oyfw77kctnzps8x0icmzcnrf9hkm1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೇಮರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187260</id>
    <revision>
      <id>1428330</id>
      <parentid>1428029</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8121" sha1="rxo0widdvrs266x9hj1x3kff58gc1j0" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name              = ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೇಮರ್
| image             = Gabriel Cramer.jpg
| caption           = Cramer {{circa|1750}}
| birth_date        = 31 July 1704
| birth_place       = [[Geneva]], [[Republic of Geneva]]
| death_date        = 4 January 1752 (age 47)
| death_place       = [[Bagnols-sur-Cèze]], [[Kingdom of France]]
| field             = [[Mathematics]] and [[physics]]
| workplaces        = Academy of Geneva
| education         = [[University of Geneva|Academy of Geneva]]
| academic_advisors = Étienne Jallabert
| notable_students  = [[Georges-Louis Le Sage]]
| known_for         = [[Cramer's rule]]&lt;br&gt;[[Cramer's theorem (algebraic curves)|Cramer's theorem for algebraic curves]]&lt;br&gt;[[Cramer's paradox]]
}}
ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೇಮರ್ 1704-1752. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. 
==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ==
ಈತನ ಜನನ [[ಜಿನಿವಾ|ಜಿನೀವ]]ದಲ್ಲಿ. ತಂದೆ ಜೀನ್ ಐಸಾಕ್ ಕ್ರೇಮರ್; ತಾಯಿ ಆನಿ ಮ್ಯಾಲೆಟ್..&lt;ref name=HDS&gt;{{HDS|25878|Cramer, Gabriel|author=Paul Chaix|date=17 August 2005}}&lt;/ref&gt; ಇವರ ಮೂರನೆಯ ಮಗನೇ ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೇಮರ್ ಜೀನ್ ಐಸಾಕ್ ಕ್ರೇಮರ್ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರೊಡನೆ ಹೋಲ್‍ಸ್ಟೈನಿನಿಂದ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‍ಬರ್ಗಿಗೂ ಅನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಿನೀವಕ್ಕೂ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ. ಹಿರಿಯ ಮಗ ಜೀನ್ ಆಂಟೊಯ್ನಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಸೇರಿ ಜಿನೀವದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ನಡೆಸಿದ. ಜೀನ್ ಕ್ರೇಮರ್ [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ; ಗೇಬ್ರಿಯಲ್ ಕ್ರೇಮರ್ [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಮತ್ತು [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.

ಕ್ರೇಮರನ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವೆಲ್ಲವೂ ಜಿನೀವದಲ್ಲೇ ನಡೆಯಿತು. ಹದಿನೆಂಟರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಸಿದ. ಇಪ್ಪತ್ತರಲ್ಲಿ ಜಿನೀವದ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಆಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯನಾದ ಅಮೀಡೀದೆಲಾ ರೀವ್ ಎಂಬುವನಿಗೆ ಆ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿತು. ಕ್ರೇಮರ್ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ 21 ವರ್ಷದ ಜಿಯೊವಾನಿ ಲುಡೋವಿಕೋ ಕ್ಯಾಲಂಡ್ರಿನಿಯಂಥ ಯುವಕರಿಗೆ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಅಕೆಡಮಿಯ ಪ್ರಾಜ್ಞರ ಅಭಿಮತವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಪೀಠವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಆಯಾ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. &lt;ref name=HDS/&gt; ಸ್ಥಾನದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ಇಬ್ಬರೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಲ್ಲದೆ ಅವರು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಎರಡು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡುವುದು ಸಹ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಒಬ್ಬನ ಪ್ರವಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಆತನ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಕ್ಯಾಲಂಡ್ರಿನಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೇಮರ್-ಇವರುಗಳ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಇವರನ್ನು ಅವರ ಮಿತ್ರರು ಕ್ಯಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಪೊಲ್ಲಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸತನವನ್ನು ತರಲು ಇವರಿಗೆ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಬದಲು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ]]ನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವೀಯಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಂಡ್ರಿನಿ [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ವನ್ನೂ ಕ್ರೇಮರ್ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನೂ ಕಲಿಸಿದರು. 1734ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಂಡ್ರಿನಿಗೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನ ಹುದ್ದೆಯೂ ಕ್ರೇಮರನಿಗೆ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೀಠಾಧ್ಯಕ್ಷನ ಸ್ಥಾನವೂ ದೊರೆತವು.&lt;ref name=HDS/&gt; ಕ್ಯಾಲಂಡ್ರಿನಿ ಸರ್ಕಾರೀ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಕ್ರೇಮರನನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನವಿಭಾಗದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (1750). ತನ್ನ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಸಂಗವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರೇಮರನಿಗಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಅವನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬಹುಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಯೋಗದ ವಿಚಾರ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಈತನ ಅನೇಕ ಬರೆಹಗಳಿವೆ.
[[Image:Cramer - Introduction a l'analyse des lignes courbes algebriques, 1750 - 1262149.jpg|thumb|''Introduction à l'analyse des lignes courbes algébriques'', 1750]]

==ಗೌರವಗಳು==
ಲಂಡನಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಕ್ರೇಮರನಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಲಭಿಸಿತು. [[ಬರ್ಲಿನ್]], ಲೈಯನ್ಜ್, ಮಾಂಟಿಪೀಲ್ಯರುಗಳ ಅಕೆಡಮಿಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೂ ಬೋಲೋನ್ಯಾ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಇವನಿಗೆ ಬಂದುವು. ಕ್ರೇಮರ್ ಸೂತ್ರವಿಧಿ  ಮತ್ತು ಕ್ರೇಮರ್ ಅಸಂಗತೋಕ್ತಿಗಳು (ಪ್ಯಾರಡಾಕ್ಸಸ್) ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವಂಥ ಎರಡು ವಿಷಯಗಳು. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೇಮರ್,ಗೇಬ್ರಿಯಲ್}}
[[ವರ್ಗ:ಗಣಿತಜ್ಞರು]]</text>
      <sha1>rxo0widdvrs266x9hj1x3kff58gc1j0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಿಚರ್ಡ್ ಕ್ರೇಷಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187261</id>
    <revision>
      <id>1428329</id>
      <parentid>1428028</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3976" sha1="olvjcsp1sviqhdsu9wwsqm5w90v7mw6" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| honorific_prefix = [[The Reverend]]
| name             = ರಿಚರ್ಡ್ ಕ್ರೇಷಾ
| image            = &lt;!--Do not add a portrait. There are no known, verifiable portraits of Crashaw. Those available online that are said to be of Crashaw are most often portraits of Andrew Marvell.--&gt;
| birth_date       = {{Circa|1612–1613}}
| birth_place      = London, England
| death_date       = {{death date|1649|08|21|df=yes}} (aged 36)
| death_place      = [[Loreto, Marche|Loreto]], March of Ancona, Papal States
| occupation       = poet, teacher
| education        = [[Pembroke College, Cambridge]]
| movement         = [[Metaphysical poets]]
| notable_works    = ''Epigrammaticum Sacrorum Liber'' (1634)&lt;br/&gt;''Steps to the Temple'' (1646)&lt;br/&gt;''Delights of the Muses'' (1648)&lt;br /&gt;''Carmen Deo Nostro'' (1652)
}}
ರಿಚರ್ಡ್ ಕ್ರೇಷಾ 1613-1649. ಆಂಗ್ಲಕವಿ. ಪಾದ್ರಿಯ ಮಗ. 
==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ==
ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ. ಚಾರ್‍ಟರ್ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‍ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ನಡೆಸಿದ ಈತ ಪೀಟರ್ ಹೌಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಫೆಲೋ ಆದ.
==ಜೀವನ== 
ಅಲ್ಲಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟನೆಗೊಂಡ ಅನಂತರ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ಗೆ ಹೋಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್]] ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಅನ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಏಬ್ರಹಾಂ ಕೌಲಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ರಾಣಿ ಹೆನ್ರಿಯಟ ಮರಿಯಳ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವಳಿಂದ ಸಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ. ಈತ ಮೊದಮೊದಲು ಬರೆದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಕವನಗಳು 1634ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ಈತನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗ್ರಂಥವಾದ ''ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ದಿ ಟೆಂಪಲ್ ''(1646) ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗೀತೆಗಳಿವೆ. [[ಕವಿ]] ಇಲ್ಲಿ ಹರ್ಬರ್ಟನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮ ಬೋಧಕ ಕವಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದ. ಈತನ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೆಳೆಯ ಕೌಲಿ ಒಂದು ಭಾವಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. 
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* {{Gutenberg author | id=39532| name=Richard Crashaw}}
* {{Internet Archive author |sname=Richard Crashaw}}
* {{Librivox author |id=8118}}
* [https://web.archive.org/web/20130331113736/http://www.english.cam.ac.uk/news/archives/371 Details of the Crashaw 400th Anniversary celebrations at Little St Mary's Church, Cambridge, April 2013]
* [http://famouspoetsandpoems.com/poets/richard_crashaw/poems Examples of Crashaw's poetry]

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೇಷಾ,ರಿಚರ್ಡ್}}
[[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷಾ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]]</text>
      <sha1>olvjcsp1sviqhdsu9wwsqm5w90v7mw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈನಮ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187262</id>
    <revision>
      <id>1428328</id>
      <parentid>1428033</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10450" sha1="swopritbpe0modiwq1d5hvzlh9p2c82" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|image = CrinumAugustumKeyWest.JPG
|image_caption = ''[[Crinum asiaticum]]''
|taxon = Crinum
|authority = [[Carl Linnaeus|L.]]&lt;ref name=&quot;GRIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3075 |title=Genus: ''Crinum'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2010-01-27 |access-date=2011-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090114214435/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?3075 |archive-date=2009-01-14 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = About 180 species, see text.
|type_species = ''[[Crinum americanum]]''
|type_species_authority = L.&lt;ref name = &quot;Tropicos&quot;&gt;Missouri Botanical Garden. (n.d.-i). ''Crinum'' L. Tropicos. Retrieved January 27, 2025, from https://www.tropicos.org/name/40016532&lt;/ref&gt;
}}

ಕ್ರೈನಮ್ ಅಮರಿಲ್ಲಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ. ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ಬೆಡಗಿನ ಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಂಚುಸಸ್ಯ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಹೂವಿನ ಅಂದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗುವಂತೆ ಇದರ ಎಲೆಗಳೂ ಚೆಲುವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ರೈನಮಿನ ಹಿರಿಮೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ.
==ಸಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣ==
[[File:Crinum thaianum in Thailand.jpg|thumb|right|''Crinum thaianum'', an aquatic species from Thailand]]

ಅಮರಿಲ್ಲಿಸ್ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿಯಿದು. ಅದರಂತೆಯೆ ಕ್ರೈನಮಿನಲ್ಲೂ ಭೂಗತವಾದ ಗೆಡ್ಡೆಯಿದೆ. [[ಗೆಡ್ಡೆ]]ಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಕ್ರೈನಮಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೆಲವದರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಿಕ್ಕವುಗಳಲ್ಲಿ 2'-3' ಉದ್ದ ಇರುವುದುಂಟು. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಗೆಡ್ಡೆ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚವೇ ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು ತುದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲಿ [[ಈರುಳ್ಳಿ]] ಗೆಡ್ಡೆ ಆಕಾರದ ಗೆಡ್ಡೆಯಿದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯ ಸುತ್ತ ಈರುಳ್ಳಿ ಗೆಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಲವಾರು ಎಲೆಗಳ ಬುಡಗಳ ಹೊದಿಕೆಯಿದೆ. ಗೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ಉದ್ದವಾದ ಅನೇಕ ಎಲೆಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಅಗಲವಾಗಿಯೂ ಹಲವಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಹೂಗಳು ಛತ್ರಮಂಜರಿ ಮಾದರಿಯ ಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಗೊಂಚಲಲ್ಲೂ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಹೂಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅನೇಕ ಹೂಗಳಿರಬಹುದು. ಹೂಗಳ ಬುಡವನ್ನು ಆವರಿಸುವಂತೆ ಎರಡು ಉಪಪತ್ರಗಳಿವೆ (ಬ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್). ಹೂಗಳ ಬಣ್ಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮೂರು ಬಗೆಯದು. ಅಚ್ಚ ಬಿಳಿ, ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಇಲ್ಲವೆ ಉದಾ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯಿರುವುದು ಅಥವಾ ಗುಲಾಬಿ ಇಲ್ಲವೆ ಉದಾ. ಹೂಗಳಿಗೆ ನವುರಾದ ಸುವಾಸನೆಯೂ ಉಂಟು. ದಳಗಳಾಗಲಿ ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳಾಗಳಿ ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಭಾಗಗಳೂ ಒಂದುಗೂಡಿ ಪೆರಿಯಾಂತ್ ಎಂಬ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಇದು ಬುಡದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ 6 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಸೀಳಿದೆ. ಪೆರಿಯಾಂತಿನ ಆಕಾರ ಆಲಿಕೆಯಂತೆ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಯಂತೆ. ಕೇಸರಗಳು 6. ಇವುಗಳ ದಂಡ ಪೆರಿಯಾಂತಿನ ಗಂಟಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಂಡಾಶಯ ನೀಚ ಸ್ಥಾನದ್ದು. ಮೂರು ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಫಲ ಸಂಪುಟ ಮಾದರಿಯದು. ಬೀಜಗಳು ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದವು; ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ ಹಸಿರಾಗಿಯೂ ಇವೆ.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==
ಕ್ರೈನಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 100 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಲು ಉಷ್ಣ ದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು. ಅಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಇಲ್ಲವೆ ತಂಪು ಹವೆಯುಳ್ಳ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದಿದ್ದರೂ ಉಷ್ಣ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾರವು. ಅಲ್ಲದೆ ತಂಪು ಹವೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹುಲುಸು. ಕ್ರೈನಮಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎರಡು ಬಗೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.
#   ತೆಳುಗೆಡ್ಡೆಯಿದ್ದು ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ ನಕ್ಷತ್ರದಾಕೃತಿಯ ಹೂ ಬಿಡುವ ಬಗೆ.
#  ದಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಗುಂಡನೆಯ ಗೆಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಉದುರುವ ಎಲೆಗಳು ಇದ್ದು ಗಂಟೆಯಾಕಾರದ ಹೂ ಬಿಡುವ ಬಗೆ. 
ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಇವು. ಕ್ರೈ, ಆಗಸ್ಟಮ್, ಕ್ರೈ, ಏಷ್ಯಾಟಿಕಮ್, ಕ್ರೈ, ಮೋರಿಯೈ, ಕ್ರೈ, ಪಾವೆಲಿಯೈ, ಕ್ರೈ, ಅಮೆರಿಕಾನಮ್, ಕ್ರೈ, ಜೈಗಾಂಶಿಯಮ್, ಕ್ರೈ, ಲ್ಯಾಟಿ ಫೋಲಿಯಮ್, ಕ್ರೈ, ಲಾಂಜಿಫೋಲಿಯಮ್.
ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು 
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಅಮೆರಿಕಾನಮ್'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; – ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ವಾಂಪ್ಲಿಲಿ, ಏಳು ಸಹೋದರಿಯರು
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಮ್'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt; - ವಿಷಬಲ್ಬ್
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಬಲ್ಬಿಸ್ಪರ್ಮಮ್'' &lt;small&gt;(ಬರ್ಮ್.ಎಫ್.) ಮಿಲ್ನೆ-ರೆಡ್. &amp; ಷ್ವೀಕ್.&lt;/small&gt; - ಹಾರ್ಡಿ swamplily
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಮ್'' &lt;small&gt;ಎಲ್.&lt;/small&gt;
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಮಕೋವಾನಿ'' &lt;small&gt;ಬೇಕರ್&lt;/small&gt;
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಮೂರೇ'' &lt;small&gt;ಹುಕ್.ಎಫ್.&lt;/small&gt;
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಪೆಡುನ್‌ಕುಲಾಟಮ್'' &lt;small&gt;ಆರ್.ಬಿ.ಆರ್.&lt;/small&gt; , ಸಿನ್. ''ಸಿ. ಏಷಿಯಾಟಿಕಮ್'' ವರ್. ''ಪೆಡುನ್‌ಕುಲಾಟಮ್'' – ಸ್ವಾಂಪ್ಲಿಲಿ, ನದಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಜೇಡ ಲಿಲ್ಲಿ
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ಥೈಯಾನಮ್'' &lt;small&gt;ಶುಲ್ಜ್&lt;/small&gt; - ಈರುಳ್ಳಿ ಸಸ್ಯ
* ''ಕ್ರಿನಮ್ ವಿವಿಪರಮ್'' &lt;small&gt;(ಲ್ಯಾಮ್.) ಆರ್.ಅನ್ಸಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಜೆನಾಯರ್&lt;/small&gt; - ಇಂಡೋ-ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೈನಮ್ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿಸಬಹುದು.
ಇದು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ನೆರಳು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಬೇರು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವಾಗ 18&quot; ಎತ್ತರದ ಕುಂಡಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಧಾರಾಳವಾದ ಗಾಳಿ, ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು, ಸಡಿಲವಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶ ಅಗತ್ಯ. ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ನಾಟಿ ಮಾಡಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ.
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;190px&quot;&gt;
Image:Crinum moorei close.jpg|''Crinum moorei''
Image:Crinum moorei whole.jpg|''Crinum moorei'' at [[Strybing Arboretum]], [[San Francisco]]
Image:Crinum ornatum MS 1724.jpg|''Crinum ornatum'', SW [[Burkina Faso]]
File:Crinum species W IMG_1103.jpg|''Crinum'' species in [[Hyderabad, India]]
File:Queen Emma Lily (a0003184).jpg|Queen Emma lily (''Crinum augustum'' or ''Crinum amabile'' var. ''augustum'') in [[Hawaii|Hawaiʻi]]
File:Crinum Lily 'Ellen Bosanquet'.jpg|''Crinum'' 'Ellen Bosanquet'
&lt;/gallery&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈನಮ್}}
[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>swopritbpe0modiwq1d5hvzlh9p2c82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈನಾಯ್ಡಿಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187263</id>
    <revision>
      <id>1428327</id>
      <parentid>1428039</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13041" sha1="cy2ybdd5jdgptflqfg9pg743og4iamx" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name             = Crinoids
| fossil_range     = {{fossilrange|Ordovician|recent|ref=&lt;ref&gt;{{cite web |title=Crinoidea – Digital atlas of Ancient life |url=https://www.digitalatlasofancientlife.org/learn/echinodermata/crinoidea/}}&lt;/ref&gt;}}
| image            = Crinoid on the reef of Batu Moncho Island.JPG
| image_caption= Crinoid on the reef of Batu Moncho Island, [[Indonesia]]
| taxon            = Crinoidea
| authority        = [[John Samuel Miller|Miller]], 1821&lt;ref&gt;{{cite WoRMS |author=Hansson, Hans |year=2012 |title=Crinoidea |id=123081 |access-date=2013-01-30 |db=}}&lt;/ref&gt;
| subdivision_ranks= Major groups
| subdivision      = * †[[Camerata (crinoid)|Camerata]]
* [[Pentacrinoidea]]
** [[Articulata (Crinoidea)|Articulata]] (700 living species)
** †[[Disparida]]
** †[[Porocrinoidea]]
** †[[Flexibilia]]
}}
ಕ್ರೈನಾಯ್ಡಿಯ ಎಕಿನೋಡರ್ಮೇಟ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ (ಕಂಟಕಚರ್ಮಿಗಳು) ಸೇರಿದ ಒಂದು ವರ್ಗ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಮುದ್ರನಿವಾಸಿಗಳು. ಇವನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಡಲ ತಾವರೆಗಳು (ಸೀ ಲಿಲೀಸ್) ಮತ್ತು ಗರಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಫೆದರ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gordon |first=D.P. |title=New Zealand inventory of biodiversity: 1. Kingdom Animalia: Radiata, Lophotrochozoa, Deuterostomia |publisher=Canterbury University Press |year=2009 |isbn=978-1-877257-72-8 |location=Christchurch |pages=373}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=McFall-Johnsen |first1=Morgan |last2=Lee |first2=Lloyd |title=Scientists found a new sea creature with 20 'arms' and named it after a strawberry |url=https://www.businessinsider.com/scientists-discover-new-species-of-feather-stars-with-20-arms-2023-8 |date=12 August 2023 |work=[[Insider (magazine)|Insider]] |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20230812155816/https://www.businessinsider.com/scientists-discover-new-species-of-feather-stars-with-20-arms-2023-8 |archivedate=12 August 2023 |accessdate=13 August 2023 }}&lt;/ref&gt; ಎಕಿನೋಡರ್ಮೇಟದ ಉಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇವುಗಳಲ್ಲೂ ಪಂಚ ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆ, ಜಲ ಪರಿಚಲನಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಫಲಕಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಬಾಹ್ಯ ಕವಚಗಳು ಇವೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಸಾಗರದ ತಳಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಸುವ ಸ್ಥಾವರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ಎಕಿನೋಡರ್ಮಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ದೇಹದ ಉದ್ದ ಕೆಲವೇ ಇಂಚುಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಅಡಿಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ದೇಹ ವರ್ಣರಂಜಿತವಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಹಲವಾರು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ತಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಟ್ಟಲಿನಾಕಾರದ ರಚನೆಯೊಳಗೆ ದೇಹ ಹುದುಗಿದೆ. ಈ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಕೇಲಿಕ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಯ ದೇಹ [[ಸಾಗರ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಾಗರ]] ತಳಕ್ಕೆ ಅಂಟಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ತಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಂಬದಂಥ ರಚನೆಯಿದು. ತಟ್ಟೆಗಳು ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿರುವುದರಿಂದ ತೊಟ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಂಬ ಕವಲೊಡೆದಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಏಕವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬಹುದು. ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಿರ್ರಿಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗರಿನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ಆಂಟಿಡಾನ್ ಜಾತಿ) ತೊಟ್ಟಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಖಂಡ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಡಲತಾವರೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ರೈಜೊಕ್ರೈನಸ್, ಪೆಂಟಕ್ರೈನಸ್, ಬಾಟ್ರಿಯೊಕ್ರೈನಸ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ತೊಟ್ಟು ಬಲು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಟ್ಟಲಿನಲ್ಲಿ ದೇಹ ಹುದುಗಿರುತ್ತದೆ.

ಎರಡು ಬಗೆಯ ದೇಹ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಟ್ಟಲಿನ ಅಂಚಿನಿಂದ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುವಂಥ ಕೈಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಸಂಖ್ಯೆ 5. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಕ್ರೈನಾಯಿಡುಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಕೈಯೂ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಳುಗೊಂಡು ಒಟ್ಟು 10 ಕೈಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಡಲತಾವರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲೂ ಪಿನ್ಯೂಲುಗಳೆಂಬ ಹಲವಾರು ರಚನೆಗಳಿದ್ದು ಇಡೀ ಕೈ ಒಂದು ಗರಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಹಾಗೆ ಇವು ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಬಟ್ಟಲಿನ ಮೇಲಿನ ಹಾಗೂ ಕೈಗಳ ಬುಡಗಳ ಬಳಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತಟ್ಟೆ (ಡಿಸ್ಕ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಯೂ ಒಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ, ಕೊಂಚ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿರುವಂತಿರುವ ಗುದದ್ವಾರವೂ ಇವೆ. ದೇಹದೊಳಗೆ ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿರುವ ಆಹಾರನಾಳ ಉಂಟು. ಬಾಯ ಸುತ್ತ ಒಂದು ತೋಡು ಇದ್ದು ಇದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಹಲವಾರು ತೋಡುಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವು ಒಂದೊಂದೂ ಕೈಯ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೂ ಸಾಗಿ ಪಿನ್ಯೂಲುಗಳಿರುವೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದು ಕವಲಾಗಿ ಭಾಗವಾಗುತ್ತವೆ. ತೋಡಿನ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಆಂಬುಲೇಕ್ರಲ್ ತೋಡು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದು ಬೇರೆ ಎಕಿನೋಡರ್ಮ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಂಬುಲೇಕ್ರಲ್ ತೋಡಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವುದಾದರೂ ಇದರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ನಳಿಕೆ ಪಾದಗಳು ಬರಿಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರಾಣಿ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈನಾಯಿಡುಗಳ ಆಹಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಾತ್ರದ ತೇಲುಜೀವಿಗಳು. ಕೈಗಳಲ್ಲಿನ ಪಿನ್ಯೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ಶಿಲಕೆಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಬಾಯೆಡೆಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಬಟ್ಟಲಿನ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ನರಸಮೂಹವಿದೆ. ಇದೇ ಮಿದುಳು. ಇದರಿಂದ ಒಂದೊಂದು ಕೈಯೆಡೆಗೂ ಒಂದೊಂದು ನರಹುರಿ ಹೊರಡುತ್ತದೆ.
==ಲಿಂಗಭೇದ==
ಕ್ರೈನಾಯಿಡ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಭೇದವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೈಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಿನ್ಯೂಲುಗಳಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬುಗಳಂತೆ ಇರುವ ರಚನೆಗಳೇ ಜನನಾಂಗಗಳು. ಕಡಲತಾವರೆಗಳ ಸಂತಾನ ಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಗರಿನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಕೊಂಚ ನಡೆದಿದೆ. ಅಂಡಗಳ ನಿಷೇಚನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಇವು ಪೀಪಾಯಿ ಆಕಾರದ ಡಿಂಬಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಬಾಯಿಯಿಲ್ಲ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಗೊಂಡ ಬಂಡಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಪೋಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಅನಂತರ ಇವು ಸಾಗರ ತಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಉದ್ದವಾದ ತೊಟ್ಟುಳ್ಳ ಡಿಂಬಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಪೆಂಟಕ್ರೈನಾಯಿಡ್ ಡಿಂಬಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲ್ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಲು ರೂಪುಗೊಂಡು ಡಿಂಬಗಳು ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಡಿಂಬಗಳು ಬೆಳೆದು ಗರಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹಂತಗಳು ತಾಯಿ ದೇಹದೊಳಗಿನ ಕಾವುಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==
ಕ್ರೈನಾಯ್ಡಿಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 600-700 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=lSJWDwAAQBAJ&amp;dq=Crinoidea+700+species&amp;pg=PT25 Reproduction and Development in Echinodermata and Prochordata]&lt;/ref&gt; . ಇಂದು ಜೀವಿಸಿರುವ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಆರ್ಟಿಕ್ಯುಲೇಟ ಎಂಬ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗಣದ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇವು-ಐಸೊಕ್ರೈನಿಡೀ, ಆಂಟಿಡಾನಿಡೀ ಮತ್ತು ಕೊಮಾಸ್ಟರಿಡೀ.
==ಛಾಯಾಂಕಣ==
&lt;gallery style=&quot;text-align:center;&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
Image:Crinoide vraie.jpg|Stem, theca and arms of a &quot;true&quot; (stalked) crinoid (family [[Isselicrinidae]])
Image:Comasteridae - Oxycomanthus bennetti-001.jpg|''[[Oxycomanthus bennetti]]'' (comatulid)
Image:Lamprometra palmata hgsus03.JPG|Tegmen of a ''[[Lamprometra palmata]]'': The mouth is located at the center of the 5 feeding grooves, and the anus at the top of the column.
Image:Elegant feather star9.jpg|Close-up on the cirri that allow comatulids to walk and attach themselves
Image:Myzostoma fuscomaculatum at Percys Hole detail.jpg|Close-up on the pinnules of a ''[[Tropiometra carinata]]'' (with parasites ''[[Myzostoma fuscomaculatum]]'')
&lt;/gallery&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
* {{Cite web |last1=Messing |first1=Charles |title=Sea Star on a Stick: Introducing Crinoids |url=https://vimeo.com/502443533 |publisher=Vimeo }}
* [https://libguides.nova.edu/crinoids/home Charles Messing's Crinoid Pages]

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈನಾಯ್ಡಿಯ}}
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>cy2ybdd5jdgptflqfg9pg743og4iamx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187271</id>
    <revision>
      <id>1428277</id>
      <parentid>1428076</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1428277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21816" sha1="rhnxy9jmuszw3slodsjkbbqeduyxndt" xml:space="preserve">== ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದ ==

== ಇತಿಹಾಸ ==
===== ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶಗಳು =====
ಪ್ರಾಚೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=3LJZDwAAQBAJ&amp;q=pax+sinica+han+dynasty&amp;pg=PA112&lt;/ref&gt;ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ರಾಜವಂಶಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/imperial-china/neolithic-art-china/a/an-introduction-to-ancient-china&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕೀಕೃತ ಕಿನ್ ರಾಜವಂಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚೀನಾ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಿನ್‌ನ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವು ಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ನು, ಯುಯೆ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://timemaps.com/civilizations/the-qin-dynasty-of-ancient-china/&lt;/ref&gt;
[[File:Territories_of_Dynasties_in_China.gif|thumbnail|300px|[[ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ|ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚೀನಾದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಕಸನ.]]
ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ಆರಂಭಿಕ ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದದ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಹಾನ್‌ನ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ವೂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾನ್ ಚೀನಾ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://archive.org/details/eastasiaatcenter00cohe&lt;/ref&gt; ಹಾನ್ ಚೀನಾ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20201013042528/https://sites.google.com/site/whatdakorea/the-rise-and-fall-of-gojoseon-dynasty&lt;/ref&gt; ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ಈಗ ಆಧುನಿಕ ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಸೈಬೀರಿಯಾದಷ್ಟು ದೂರದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಂತಹ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿತು.&lt;ref&gt;http://contents.history.go.kr/front/kh/view.do?category=english&amp;levelId=kh_001_0020_0030_0020&lt;/ref&gt;

ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಪತನದ ನಂತರ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾವು ಮಧ್ಯ ಬಯಲು ರಾಜವಂಶಗಳಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮಾತ್ರ ಚೀನಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುಗವು ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕಾವೊ ವೀ, ಶು ಹಾನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ವು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಾಭಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು.ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೊನೆಗೊಂಡು ಜಿನ್ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ನಂತರ, ಚೀನಾವು ತನ್ನ ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಷ್ಟಗಳ ನಂತರ ತನ್ನ ಗಡಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. 
ಮತ್ತೊಂದು 350 ವರ್ಷಗಳ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಚೀನಾವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಸೂಯಿ ರಾಜವಂಶವು ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಆದರೆ ಗೊಗುರ್ಯೆಯೊಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;http://contents.history.go.kr/front/kh/view.do?category=english&amp;levelId=kh_001_0020_0030_0020&lt;/ref&gt;

===== ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶ =====
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದದ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅದರ ಹಾನ್ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯಂತೆ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಭೂರಾಜಕೀಯ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸುವರ್ಣಯುಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://archive.artsmia.org/art-of-asia/history/dynasty-tang.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-09-11 |archive-date=2020-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203134239/http://archive.artsmia.org/art-of-asia/history/dynasty-tang.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಟ್ಯಾಂಗ್ ಚೀನಾ ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=46OTBQAAQBAJ&amp;q=goguryeo+tang+war&amp;pg=PA29&lt;/ref&gt; ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅರಲ್ ಸಮುದ್ರ, ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದವರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. &lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=RR2nDwAAQBAJ&amp;q=aral+sea+tang+dynasty&amp;pg=PA24&lt;/ref&gt; ಚೀನಾ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಕ್ ಮತ್ತು ಸೋಗ್ಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. &lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=o5oPBC2AfgAC&amp;q=tang+dynasty+caspian+sea&amp;pg=PA285&lt;/ref&gt; ಟ್ಯಾಂಗ್ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಸಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಹವಾಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಹ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಯಿತು. &lt;ref&gt;https://www.historyguy.com/tibet_china_wars_conflicts.html&lt;/ref&gt;

ಆಧುನಿಕ ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಲಾಸ್ ಕದನದ ನಂತರ, ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅರಬ್ಬರಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಚೀನೀ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;https://thediplomat.com/2016/01/the-battle-that-kept-the-chinese-out-of-central-asia/&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆನ್ ಲುಶನ್ ದಂಗೆಯು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಅನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವವರೆಗೆ ಚೀನಾ ಗಮನಾರ್ಹ ತೂಕವನ್ನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. &lt;ref&gt;http://totallyhistory.com/an-lushan-rebellion/&lt;/ref&gt; ದಂಗೆಯು ಭಾಗಶಃ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಪತನ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಟ್ಯಾಂಗ್ ಪತನದ ನಂತರ, ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಚೀನಾ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. &lt;ref&gt;http://totallyhistory.com/an-lushan-rebellion/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://oxfordre.com/asianhistory/view/10.1093/acrefore/9780190277727.001.0001/acrefore-9780190277727-e-53&lt;/ref&gt;

===== ಸಾಂಗ್, ಜಿನ್, ಲಿಯಾವೋ ರಾಜವಂಶಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಘಟನೆ =====
ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ಚೀನಾ ಐದು ರಾಜವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಚೀನಾ ಛಿದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲಿಯಾವೋ ಮತ್ತು ಜಿನ್ ರಾಜವಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಸಾಂಗ್, ಲಿಯಾವೋ ಮತ್ತು ಜಿನ್ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಶಾಶ್ವತ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 938 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ಯಾಚ್ ಡಾಂಗ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಚೀನಾದ ದಕ್ಷಿಣದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಲೆ ಹೋಯಾನ್ ಅದನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದರು.  ಅಂದಿನಿಂದ, ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬಲಪಡಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡಿತು, ಜೊತೆಗೆ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ, ಲಿಯಾವೋ ರಾಜವಂಶ, ಜಿನ್ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. &lt;ref&gt;https://vietnamimpressive.com/vietnam.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://muse.jhu.edu/article/652950&lt;/ref&gt; ಇದು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಯಾವುದೇ ಗಂಭೀರ ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯಿತು. ಈ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು (ಸಾಂಗ್, ಲಿಯಾವೋ, ಜಿನ್, ಕ್ಸಿಯಾ) 1279 ರಲ್ಲಿ ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/33088188/5.Alexander%20Kim.pdf?sequence=1&lt;/ref&gt;
===== ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶ =====
ಮಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಖಗನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಚೀನೀ ರಾಜವಂಶವಾಗಿ ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಮಂಗೋಲರು 1271 ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=iN9Tdfdap5MC&lt;/ref&gt; ಮಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದವರೆಗೆ ತಲುಪಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ಮಂಗೋಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಘಟನೆಗೊಂಡ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಖಾನೇಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಇದು ಬರ್ಮಾದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮೊದಲ ಆಕ್ರಮಣವು ಪೇಗನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅದರ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಟಿಬೆಟ್ ಅನ್ನು ಚೀನೀ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶವು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಮಂಗೋಲರನ್ನು ಟ್ರಾನ್ ಥಾಯ್ ಟಾಂಗ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಯುವಾನ್ ನಡೆಸಿದ ನೌಕಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚೀನಾ-ಮಂಗೋಲ್ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದಿ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://www.colorado.edu/ptea-curriculum/cultural-encounters/history-and-memory-mongol-invasions-japan&lt;/ref&gt;

===== ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನತಿ =====
ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಪತನದ ನಂತರ, ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಯುವಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಂಗೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ನಾಶದಿಂದಾಗಿ ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಮಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹಾಂಗ್ವು ವಿಸ್ತರಣಾವಾದವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಬದಲು ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=yzWsAAAAIAAJ&amp;pg=PA116&lt;/ref&gt; ಅವರು ಭವಿಷ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಅನಾಗರಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವೈಭವ ಮತ್ತು ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=esnWJkYRCJ4C&amp;pg=PA42&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಾಂಗ್ವು ಮರಣಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಯೋಂಗ್ಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಮಿಂಗ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗೆ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಚೀನೀ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 20 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಟಾಟ್ ಡಾಂಗ್ - ಚುಕ್ ಡಾಂಗ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಸೋಲನುಭವಿಸಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಮಂಗೋಲರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುವಾನ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಟುಮು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರು ಸೆರೆಹಿಡಿದರು. &lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C&amp;pg=PA229&lt;/ref&gt; ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅದರ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ನಂತರ, ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶವು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಮನಹರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಝೆಂಗ್ ಹೆ ಅವರ ಮಿಂಗ್ ನಿಧಿ ಪ್ರಯಾಣಗಳಂತಹ ನೌಕಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳು ಅಥವಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬದಲು, ಮಿಂಗ್ ಸ್ವಭಾವತಃ ಹೆಚ್ಚು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾವೊ ಕಿನ್ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಬೊಝೌ ದಂಗೆಯಂತಹ ಆಂತರಿಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಿಂದ ಬಂದ ನಂತರದ ಜಿನ್ (ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕ್ವಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಇಮ್ಜಿನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟೊಯೊಟೊಮಿ ಹಿಡೆಯೊಶಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210420003629/http://tapchiqptd.vn/en/events-and-comments/sound-strategies-by-le-loi-%E2%80%93-the-eminent-leader-of-lam-son-uprising-14181427/12640.html&lt;/ref&gt;
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==</text>
      <sha1>rhnxy9jmuszw3slodsjkbbqeduyxndt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kmcshekar</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187314</id>
    <revision>
      <id>1428244</id>
      <timestamp>2026-09-14T14:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1428244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="lpvorajtqrn1sqraqncaq6smg4ovrra" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Kmcshekar}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೩, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>lpvorajtqrn1sqraqncaq6smg4ovrra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Rahul prakash Dhandargi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187315</id>
    <revision>
      <id>1428245</id>
      <timestamp>2026-09-14T14:37:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1428245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="401" sha1="n5o4nv6a4l579qeoghco9xgnqvfehft" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Rahul prakash Dhandargi}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>n5o4nv6a4l579qeoghco9xgnqvfehft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hanumant naganur</title>
    <ns>3</ns>
    <id>187316</id>
    <revision>
      <id>1428258</id>
      <timestamp>2026-09-14T15:50:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ</username>
        <id>44987</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ</comment>
      <origin>1428258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="fbyggj8x5aofxux5wh4zizrrmecuj0o" xml:space="preserve">{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Hanumant naganur}}

-- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</text>
      <sha1>fbyggj8x5aofxux5wh4zizrrmecuj0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187317</id>
    <revision>
      <id>1428268</id>
      <timestamp>2026-09-14T17:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Reema Jalihal</username>
        <id>87461</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:23em; text-align:left; font-size:90%;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; | ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;良渚古城遗址&lt;/small&gt; |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Archaeological Ruins of Liangzhu City (53697331058).jpg|220px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ&lt;/small&gt; |- !...</comment>
      <origin>1428268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14443" sha1="2zasc8kbr41l54habv5ridoe6h8ve11" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:23em; text-align:left; font-size:90%;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:120%;&quot; | ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು&lt;br /&gt;&lt;small&gt;良渚古城遗址&lt;/small&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; | [[File:Archaeological Ruins of Liangzhu City (53697331058).jpg|220px]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; background:#cedff2;&quot; | ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು
| Archaeological Ruins of Liangzhu City
|-
! scope=&quot;row&quot; | ದೇಶ
| ಚೀನಾ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರಾಂತ್ಯ
| ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ (ಹಾಂಗ್‌ಝೌ)
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಮಾನದಂಡ
| ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (iii), (iv)
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಉಲ್ಲೇಖ ಸಂಖ್ಯೆ
| [https://whc.unesco.org/en/list/1592/ ೧೫೯೨]
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಶಾಸನ ವರ್ಷ
| ೨೦೧೯
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರದೇಶ
| ೧,೪೩೩.೬೬ ha
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಬಫರ್ ವಲಯ
| ೯,೯೮೦.೨೯ ha
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಕಾಲಮಾನ
| ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೩೦೦ – ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೩೦೦
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಪ್ರಥಮ ಶೋಧ
| ೧೯೩೬ (ಶಿ ಷಿಂಗ್ಗೆಂಗ್)
|-
! scope=&quot;row&quot; | ಸಂಸ್ಕೃತಿ
| ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನವಶಿಲಾಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
|}
'''ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳು''' ಚೀನಾದ ಝೆಜಿಯಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಾಂಗ್‌ಝೌ ನಗರದ ಬಳಿ ಇರುವ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೩೦೦ರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೩೦೦ರವರೆಗೆ ಬೆಳಗಿದ ಈ ನಗರ, ಯಾಂಗ್‌ತ್ಸೆ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.chinadiscovery.com/zhejiang/hangzhou/archaeological-ruins-of-liangzhu-city.html |title=Archaeological Ruins of Liangzhu City |publisher=China Discovery |access-date=2026-09-07}}&lt;/ref&gt; ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಈ ತಾಣವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸಿದ್ದು, ೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1592/ |title=Archaeological Ruins of Liangzhu City |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-07}}&lt;/ref&gt; ೧,೪೩೩.೬೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೯,೯೮೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಬಫರ್ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ತಾಣ, ಭತ್ತ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ನಗರ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಶೋಧ ಇತಿಹಾಸ ==
[[File:Liangzhu Culture Park, 2017-03-21 01.jpg|thumb|left|250px|ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ಯಾನ]]
ಈ ತಾಣವನ್ನು ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞ ಶಿ ಷಿಂಗ್ಗೆಂಗ್ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿ ಶೋಧಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ದಶಕಗಳ ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ, ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ಸುಮಾರು ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು; ಇದು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನವಶಿಲಾಯುಗದ ನಗರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಈ ಶೋಧದ ನಂತರ ನಡೆದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ನಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಾಮಗಳ ಜಾಲವೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಇದರಿಂದ ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪುರಾತನ ಗ್ರಾಮವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt;

== ನಗರ ಮತ್ತು ಜಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ==
[[File:Model of Liangzhu Ancient City 01 2013-10.JPG|thumb|right|250px|ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಮಾದರಿ]]
ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರ ಸಂಕೀರ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿತ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಜಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಎಂಟು ಜಲದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಭೂಮಾರ್ಗ ದ್ವಾರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದಾದ್ಯಂತ ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ತೆಪ್ಪಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ನಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ತಗ್ಗಿನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಜಾಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೃಹತ್ ಜಲಾಶಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿವರಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಸಾಂಗ್‌ಷಾನ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ಜಾಲ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt;

== ಮೋಜಿಯಾವೊಷಾನ್ ಅರಮನೆ ಮತ್ತು ಫಾನ್‌ಷಾನ್ ಸಮಾಧಿ ==
[[File:Stone Adze in Liangzhu Museum 2013-10.JPG|thumb|left|250px|ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಶಿಲಾ ಉಪಕರಣ]]
ನಗರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಮೋಜಿಯಾವೊಷಾನ್ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಣ್ಣಿನ ವೇದಿಕೆಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆ ೧೬.೫ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎತ್ತರವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಫಾನ್‌ಷಾನ್ ಸಮಾಧಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೧೧ ಗೋರಿಗಳಿಂದ ೧,೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೯೦%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಅಮೂಲ್ಯ ಜೇಡ್ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ; ಇವು ಆಡಳಿತಗಾರರ ರಾಜಲಾಂಛನಗಳಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಝಾಂಗ್‌ಜಿಯಾಗಾಂಗ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಕರಕುಶಲ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಜನೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೇಡ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಧಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;

== ಜೇಡ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ==
[[File:Liangzhu Culture Jade Cong 09.jpg|thumb|right|250px|ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೇಡ್ ಕಾಂಗ್]]
ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣಾ ನಳಿಕೆಗಳಾದ ಜೇಡ್ ಕಾಂಗ್, ಸೇನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ ಜೇಡ್ ಯುಯೆ ಕೊಡಲಿಗಳು, ಜೇಡ್ ಬಿ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದೇವತಾ ಮುಖಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಯ ಜೇಡ್ ವಸ್ತುಗಳು ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಮಾಜದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ದೇವತಾ-ಮುಖ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಆಕೃತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಶಿಲಾ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಕೈಯಾರೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಆ ಕಾಲದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಅಸಾಧಾರಣ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದೇ ಶೈಲಿ ನಂತರದ ಶಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಝೌ ರಾಜವಂಶಗಳ ಜೇಡ್ ಕಲೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt;

== ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ==
೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ನಗರದ ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು (iii) ಮತ್ತು (iv) ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಸಣ್ಣ ನವಶಿಲಾಯುಗ ಸಮಾಜಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ನಗರ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಈ ತಾಣ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt; ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು ನಂತರದ ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt;

== ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ ==
ಇಂದು ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ತಾಣ ಪುರಾತತ್ವ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ೩ ದಶಲಕ್ಷ ಚದರ ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಭಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಲಿಯಾಂಗ್‌ಝು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ದೊರೆತ ಸಾವಿರಾರು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರವಾಗಿ ಈ ತಾಣ ಉಳಿದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt; ಪುರಾತತ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಉತ್ಖನನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿತ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಭೇಟಿಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;cdisc&quot;/&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>2zasc8kbr41l54habv5ridoe6h8ve11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಗೆಲಾವೊ ಜನರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187318</id>
    <revision>
      <id>1428279</id>
      <timestamp>2026-09-15T00:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathvik Anchan</username>
        <id>100576</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Ethnic group in China and Vietnam}} {{Infobox ethnic group | group            = ಗೆಲಾವೊ ಜನರು | image            = 廣西隆林麼基村仡佬族（多羅方言）.jpg | population       = 677,521 (2020 census) | popplace         = [[ಚೀನಾ]]: ಗುಯಿಝೌ, ಗುವಾಂಗ್ಕ್ಸಿ, ಯುನ್ನಾನ್, ಸಿಚುವಾನ್ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]: Hà Giang | langs            = ಗೆಲಾವ...</comment>
      <origin>1428279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18343" sha1="ctikiflb9v6mq3lbh6zslqyal63a95i" xml:space="preserve">{{Short description|Ethnic group in China and Vietnam}}
{{Infobox ethnic group
| group            = ಗೆಲಾವೊ ಜನರು
| image            = 廣西隆林麼基村仡佬族（多羅方言）.jpg
| population       = 677,521 (2020 census)
| popplace         = [[ಚೀನಾ]]: ಗುಯಿಝೌ, ಗುವಾಂಗ್ಕ್ಸಿ, ಯುನ್ನಾನ್,
ಸಿಚುವಾನ್
[[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]: Hà Giang
| langs            = ಗೆಲಾವೊ
| rels             = ತಾವೋ ಧರ್ಮ • ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://library.thinkquest.org/05aug/01780/chinese-ethnic-group/gelao.htm | title=Gelao | website=thinkquest.org | archive-url=https://web.archive.org/web/20090314104714/http://library.thinkquest.org/05aug/01780/chinese-ethnic-group/gelao.htm | archive-date=2009-03-14}}&lt;/ref&gt;
| related          = 
}}

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು (ಗೆಲೊ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ಕ್ಲೌ; ಚೀನೀ: 仡佬族; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Gēlǎozú) ಚೀನಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 56 ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರೂ ಒಬ್ಬರು. ಆದರೆ, ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಅನೇಕ ಗೆಲಾವೊ ಜನರನ್ನು ಯಿ, ಮಿಯಾವೊ ಮತ್ತು ಝುವಾಂಗ್ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 6,77,521 ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಲಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜುನಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವುಚುವಾನ್ ಗೆಲಾವೊ ಮತ್ತು ಮಿಯಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ದಾವೊಜೆನ್ ಗೆಲಾವೊ ಮತ್ತು ಮಿಯಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಲಿಯುಪಾನ್ಶುಯಿ, ಆನ್‌ಶುನ್, ದಾಫಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಜಿಯೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಗುವಾಂಗ್ಸಿಯ ಲಾಂಗ್ಲಿನ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಗ್ನೇಯ ಯುನ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಿಚುವಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಾವೋ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯವರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
ಗೆಲಾವೊ ಜನರನ್ನು ಗಿಜೌ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಪೂರ್ವಜರು ರಾವ್ ಜನರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾವ್ ಜನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಯೆಲಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.

==ಭಾಷೆ==
ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಗಳು ಕ್ರಾ–ದೈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಜನರು ಮಾತ್ರ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹ್ಮಾಂಗ್, ನುಓಸು ಮತ್ತು ಬುವೆಯಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದೆ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ **“ಜಿಯು ತಿಯನ್ ದಾ ಲಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ”** (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: *Record of the Nine Heavens*) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಚಿಯಾನ್‌ಬೇಯಲ್ಲಿ ಲಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮದ ಗೆಲಾವೊ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಗುಲಾವೊ ರಾಜ ಲಿ ವೆಂಟಾಂಗ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಯಾವ ರೀತಿಯದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಬಂದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

“ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್”** ಪತ್ತೆಯಾದದ್ದು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯೂ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು “ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕತೆ” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಚಹಾ, ಪಟಾಕಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

==ಸಂಸ್ಕೃತಿ==

ಗೆಲಾವೊ ಪುರುಷರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯುವ ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಿಕ್ಕ ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಂಪು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಂಚು ಹೊಂದಿರುವ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಬ್ಬರೂ ಉದ್ದನೆಯ ಸ್ಕಾರ್ಫ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ **ಜಿಯಾವೊಹು** (角胡; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: *jiǎohú*) ಎಂಬ ಎರಡು ತಂತಿಗಳ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ದೇಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸುವಿನ ಕೊಂಬಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ **ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆ** ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರು. ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್, ಮಿಯಾವೊ, ಯಿ ಮತ್ತು ಬುವೆಯಿ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ನಡುವೆ ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು–ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಗೀತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಚಹಾ, ಪಟಾಕಿ, ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

“ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್” ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಮೂಲಸ್ಥಳ ವುಚುವಾನ್ ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಂಜಿಯಾಂಗ್, ಚಿಶುಯಿ ಮತ್ತು ಹೆಬೈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಯೆಲಾಂಗ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ “ಸು ಗೇನ್ಯೌ” ಹಾಡಿನ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು “ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್” ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೀನೀ ಹಾಗೂ ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಕರಣ ದೋಷಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಕೃತಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ನಕಲಿ ಕೃತಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.

ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಆನ್‌ಶುನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಹಿಂದೆ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಖಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

==ಉಪಗುಂಪುಗಳು==
ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಿವಿಧ ಉಪಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಹ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು (exonyms) ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ:
&lt;ref&gt;Guizhou County Gazetteer: Ethnic Gazetteer [贵州省志. 民族志] (2002). Guiyang: Guizhou Ethnic Publishing House [貴州民族出版社].&lt;/ref&gt;

* ಹೂವಿನ ಗೆಲಾವೊ (Flowery Gelao; 花仡佬)** — ಚಿಯಾನ್‌ವೇ (前卫), ಪಿಂಗ್‌ಫಾ (平伐司), ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁州), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉), ಲಾಂಗ್‌ಚುವಾನ್ (龙泉) ಮತ್ತು ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಕೆಂಪು ಗೆಲಾವೊ (Red Gelao; 红仡佬)** — ಚಿಂಗ್‌ಶಾನ್ (青山司), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平县), ರೆನ್‌ಹುವಾಯಿ (仁怀县) ಮತ್ತು ಲಿಪಿಂಗ್ (黎平府) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಜಿಯಾನ್‌ತೌ / ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಗೆಲಾವೊ (Jiantou/Cut-Head Gelao; 剪头仡佬)** — ಗೈಡಿಂಗ್ (贵定), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉), ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಮತ್ತು ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಹಲ್ಲು ಹೊಡೆಯುವ ಗೆಲಾವೊ (Tooth-Hitting Gelao; 打牙仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುಯೆ (平越), ಚಿಯಾನ್‌ಶಿ (黔西), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平), ಯೋಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (永宁), ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಮತ್ತು ಚಿಂಗ್‌ಜೆನ್ (清镇) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಗುವೋಚುವಾನ್ / ಪಾತ್ರೆ-ವೃತ್ತ ಗೆಲಾವೊ (Guoquan/Pot-Circle Gelao; 锅圈仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平) ಮತ್ತು ದಾದಿಂಗ್ (大定) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ದಾಟಿಯೆ / ಕಬ್ಬಿಣ ಹೊಡೆಯುವ ಗೆಲಾವೊ (Datie/Iron-Hit Gelao; 打铁仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远州) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.
* ಪಿಪಾವೊ / ನಿಲುವಂಗಿ ಗೆಲಾವೊ (Pipao/Robe Gelao; 披袍仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平) ಮತ್ತು ದಾದಿಂಗ್ (大定) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಶುಯಿ / ನೀರಿನ ಗೆಲಾವೊ (Shui/Water Gelao; 水仡佬)** — ಯುಚಿಂಗ್ (余庆), ಝೆನ್‌ಯುವಾನ್ (镇远), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉) ಮತ್ತು ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ತು / ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಗೆಲಾವೊ (Tu/Native/Indigenous Gelao; 土仡佬)** — ವೀನಿಂಗ್ (威宁) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.
* ಯಾಯೀ / ಸೊಗಸಾದ ಗೆಲಾವೊ (Yayi/Elegant Gelao; 雅意仡佬)** — ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
*Hoàng Thị Cáp. 2013. ''Văn hóa dân gian của người Cơ Lao Dỏ''. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin. {{ISBN|978-604-50-0400-5}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-gelo.htm The Gelo ethnic minority]
* [https://web.archive.org/web/20131203031818/http://news.cultural-china.com/20090203171833.html &quot;Heaven Book&quot; of the Gelao people]
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=KKF Ethnologue report on the Gelao language]</text>
      <sha1>ctikiflb9v6mq3lbh6zslqyal63a95i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428280</id>
      <parentid>1428279</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T00:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathvik Anchan</username>
        <id>100576</id>
      </contributor>
      <origin>1428280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18457" sha1="77u9a6wj8q2jofiz1512v7kp0i40aif" xml:space="preserve">{{Short description|Ethnic group in China and Vietnam}}
{{Infobox ethnic group
| group            = ಗೆಲಾವೊ ಜನರು
| image            = 廣西隆林麼基村仡佬族（多羅方言）.jpg
| population       = 677,521 (2020 census)
| popplace         = [[ಚೀನಾ]]: ಗುಯಿಝೌ, ಗುವಾಂಗ್ಕ್ಸಿ, ಯುನ್ನಾನ್,
ಸಿಚುವಾನ್
[[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]]: Hà Giang
| langs            = ಗೆಲಾವೊ
| rels             = ತಾವೋ ಧರ್ಮ • ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ&lt;ref&gt;{{Cite web | url=http://library.thinkquest.org/05aug/01780/chinese-ethnic-group/gelao.htm | title=Gelao | website=thinkquest.org | archive-url=https://web.archive.org/web/20090314104714/http://library.thinkquest.org/05aug/01780/chinese-ethnic-group/gelao.htm | archive-date=2009-03-14}}&lt;/ref&gt;
| related          = 
}}

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು (ಗೆಲೊ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: ಕ್ಲೌ; ಚೀನೀ: 仡佬族; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Gēlǎozú) ಚೀನಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 56 ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರೂ ಒಬ್ಬರು. ಆದರೆ, ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಾಂಗೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಅನೇಕ ಗೆಲಾವೊ ಜನರನ್ನು ಯಿ, ಮಿಯಾವೊ ಮತ್ತು ಝುವಾಂಗ್ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 6,77,521 ಆಗಿದ್ದು, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಲಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜುನಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವುಚುವಾನ್ ಗೆಲಾವೊ ಮತ್ತು ಮಿಯಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾಗೂ ದಾವೊಜೆನ್ ಗೆಲಾವೊ ಮತ್ತು ಮಿಯಾವೊ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಲಿಯುಪಾನ್ಶುಯಿ, ಆನ್‌ಶುನ್, ದಾಫಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಜಿಯೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಗುವಾಂಗ್ಸಿಯ ಲಾಂಗ್ಲಿನ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜಿಲ್ಲೆ, ಆಗ್ನೇಯ ಯುನ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸಿಚುವಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಾವೋ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯವರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.

==ಇತಿಹಾಸ==
[[File:Gelao autonomous prefectures and counties in China.png|Gelao_autonomous_prefectures_and_counties_in_China]]
ಗೆಲಾವೊ ಜನರನ್ನು ಗಿಜೌ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಪೂರ್ವಜರು ರಾವ್ ಜನರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾವ್ ಜನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಯೆಲಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು.

==ಭಾಷೆ==
ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಗಳು ಕ್ರಾ–ದೈ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಜನರು ಮಾತ್ರ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹ್ಮಾಂಗ್, ನುಓಸು ಮತ್ತು ಬುವೆಯಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಕೆಲವು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದೆ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ಕೇವಲ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ **“ಜಿಯು ತಿಯನ್ ದಾ ಲಿಂಗ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ”** (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: *Record of the Nine Heavens*) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಚಿಯಾನ್‌ಬೇಯಲ್ಲಿ ಲಿ ಎಂಬ ಉಪನಾಮದ ಗೆಲಾವೊ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಗುಲಾವೊ ರಾಜ ಲಿ ವೆಂಟಾಂಗ್ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಯಾವ ರೀತಿಯದು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಬಂದ ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

“ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್”** ಪತ್ತೆಯಾದದ್ದು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯೂ ಇತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು “ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ತು ಏಕತೆ” ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಚಹಾ, ಪಟಾಕಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

==ಸಂಸ್ಕೃತಿ==
ಗೆಲಾವೊ ಪುರುಷರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯುವ ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದನೆಯ ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೆಲಾವೊ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಿಕ್ಕ ಅಂಗಿ ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸ್ಕರ್ಟ್‌ಗಳು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮೇಲಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಕೆಂಪು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಂಚು ಹೊಂದಿರುವ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇಬ್ಬರೂ ಉದ್ದನೆಯ ಸ್ಕಾರ್ಫ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ **ಜಿಯಾವೊಹು** (角胡; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: *jiǎohú*) ಎಂಬ ಎರಡು ತಂತಿಗಳ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ದೇಹವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಸುವಿನ ಕೊಂಬಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ **ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆ** ಇದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲರು. ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಭಾಷೆಯು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್, ಮಿಯಾವೊ, ಯಿ ಮತ್ತು ಬುವೆಯಿ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ನಡುವೆ ಕವಿತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾದೆಗಳಂತಹ ಮೌಖಿಕ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಸಾಲುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು–ಮೂರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಗೀತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಕಾವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಚಹಾ, ಪಟಾಕಿ, ತಾಮ್ರ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪದಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

“ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್” ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯು 1980ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗೆಲಾವೊ ಜನರ ಮೂಲಸ್ಥಳ ವುಚುವಾನ್ ಎಂದು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಾಂಜಿಯಾಂಗ್, ಚಿಶುಯಿ ಮತ್ತು ಹೆಬೈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಯೆಲಾಂಗ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಾಚೀನ “ಸು ಗೇನ್ಯೌ” ಹಾಡಿನ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು “ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನೈನ್ ಹೆವೆನ್ಸ್” ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೀನೀ ಹಾಗೂ ಗೆಲಾವೊ ಭಾಷೆಯ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಕರಣ ದೋಷಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಕೃತಿ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ನಕಲಿ ಕೃತಿಯಾಗಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.

ಗಿಜೌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಆನ್‌ಶುನ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ಹಿಂದೆ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಲಿಖಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

==ಉಪಗುಂಪುಗಳು==
ಗೆಲಾವೊ ಜನರು ವಿವಿಧ ಉಪಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜನಾಂಗೀಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಹ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು (exonyms) ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಹೆಸರುಗಳು ಸೇರಿವೆ:
&lt;ref&gt;Guizhou County Gazetteer: Ethnic Gazetteer [贵州省志. 民族志] (2002). Guiyang: Guizhou Ethnic Publishing House [貴州民族出版社].&lt;/ref&gt;

* ಹೂವಿನ ಗೆಲಾವೊ (Flowery Gelao; 花仡佬)** — ಚಿಯಾನ್‌ವೇ (前卫), ಪಿಂಗ್‌ಫಾ (平伐司), ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁州), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉), ಲಾಂಗ್‌ಚುವಾನ್ (龙泉) ಮತ್ತು ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಕೆಂಪು ಗೆಲಾವೊ (Red Gelao; 红仡佬)** — ಚಿಂಗ್‌ಶಾನ್ (青山司), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平县), ರೆನ್‌ಹುವಾಯಿ (仁怀县) ಮತ್ತು ಲಿಪಿಂಗ್ (黎平府) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಜಿಯಾನ್‌ತೌ / ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಗೆಲಾವೊ (Jiantou/Cut-Head Gelao; 剪头仡佬)** — ಗೈಡಿಂಗ್ (贵定), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉), ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಮತ್ತು ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಹಲ್ಲು ಹೊಡೆಯುವ ಗೆಲಾವೊ (Tooth-Hitting Gelao; 打牙仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುಯೆ (平越), ಚಿಯಾನ್‌ಶಿ (黔西), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平), ಯೋಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (永宁), ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಹುವಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (黄平) ಮತ್ತು ಚಿಂಗ್‌ಜೆನ್ (清镇) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಗುವೋಚುವಾನ್ / ಪಾತ್ರೆ-ವೃತ್ತ ಗೆಲಾವೊ (Guoquan/Pot-Circle Gelao; 锅圈仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平) ಮತ್ತು ದಾದಿಂಗ್ (大定) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ದಾಟಿಯೆ / ಕಬ್ಬಿಣ ಹೊಡೆಯುವ ಗೆಲಾವೊ (Datie/Iron-Hit Gelao; 打铁仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远州) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.
* ಪಿಪಾವೊ / ನಿಲುವಂಗಿ ಗೆಲಾವೊ (Pipao/Robe Gelao; 披袍仡佬)** — ಪಿಂಗ್‌ಯುವಾನ್ (平远), ಆನ್‌ಪಿಂಗ್ (安平) ಮತ್ತು ದಾದಿಂಗ್ (大定) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ಶುಯಿ / ನೀರಿನ ಗೆಲಾವೊ (Shui/Water Gelao; 水仡佬)** — ಯುಚಿಂಗ್ (余庆), ಝೆನ್‌ಯುವಾನ್ (镇远), ಶಿಬಿಂಗ್ (施秉) ಮತ್ತು ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ.
* ತು / ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಗೆಲಾವೊ (Tu/Native/Indigenous Gelao; 土仡佬)** — ವೀನಿಂಗ್ (威宁) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.
* ಯಾಯೀ / ಸೊಗಸಾದ ಗೆಲಾವೊ (Yayi/Elegant Gelao; 雅意仡佬)** — ಯೋಂಗ್‌ನಿಂಗ್ (永宁) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ.

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{reflist}}
*Hoàng Thị Cáp. 2013. ''Văn hóa dân gian của người Cơ Lao Dỏ''. Hanoi: Nhà xuất bản văn hóa thông tin. {{ISBN|978-604-50-0400-5}}

==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.china.org.cn/e-groups/shaoshu/shao-2-gelo.htm The Gelo ethnic minority]
* [https://web.archive.org/web/20131203031818/http://news.cultural-china.com/20090203171833.html &quot;Heaven Book&quot; of the Gelao people]
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=KKF Ethnologue report on the Gelao language]</text>
      <sha1>77u9a6wj8q2jofiz1512v7kp0i40aif</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡಾಂಗ್ಸಿಂಗ್, ಗುವಾಂಗ್ಕ್ಸಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187319</id>
    <revision>
      <id>1428281</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathvik Anchan</username>
        <id>100576</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {{Distinguish|Dongxing, Huanjiang County}} {{Infobox settlement | name                            = ಡಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್ | official_name                   = &lt;!-- Official name in English if different from 'name' --&gt; | native_name                     =  东兴市 (ಚೈನೀಸ್) ಡಂಗ್ಹಿಂಗ್ ಸಿ (ಝುವಾಂಗ್) Thị xã Đông Hưng (ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್) ತುಂಗಿಂಗ್ | other_name...</comment>
      <origin>1428281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19420" sha1="tghkkpqb55jsgd1rb7ke78xm5dxwlaf" xml:space="preserve">{{Distinguish|Dongxing, Huanjiang County}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಡಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್
| official_name                   = &lt;!-- Official name in English if different from 'name' --&gt;
| native_name                     = 
东兴市 (ಚೈನೀಸ್)
ಡಂಗ್ಹಿಂಗ್ ಸಿ (ಝುವಾಂಗ್)
Thị xã Đông Hưng (ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್)
ತುಂಗಿಂಗ್
| other_name                      = Tunghing
| postal_code_type                = [[Postal code of China|Postal code]]
| postal_code                     = 538100
| area_code                       = 0770
| settlement_type                 = [[County-level city]]
| image_skyline                   = Xinhua Rd, Dongxing (20240220152802).jpg
| image_caption = ಡಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಸಿನ್ಹುವಾ ರಸ್ತೆ
| image_map                       = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = China Guangxi#China
| pushpin_map_caption             = ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳ
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = [[China]]
| subdivision_type1               = [[Autonomous regions of the People's Republic of China|Region]]
| subdivision_name1               = [[Guangxi]]
| subdivision_type2               = [[Prefecture-level city]]
| subdivision_name2               = [[Fangchenggang]]
| seat_type                       = Municipal seat
| seat                            = Dongxing Town ({{lang|zh-hans|东兴镇}})
| area_total_km2                  = 549
| population_total                = 130000
| population_as_of                = 2011
| population_density_km2          = auto
| coor_pinpoint                   = Dongxing government
| coordinates                     = {{coord|21|32|52|N|107|58|18|E|type:adm3rd_region:CN-45|format=dms|display=it}}
| elevation_ft                    = 
| elevation_m                     = 12
| timezone                        = [[China Standard Time|China Standard]]
| utc_offset                      = +8
| website                         = 
}}
{{Infobox Chinese
| s = 东兴市
| t = 東興市
| p = Dōngxīng Shì
| zha = Dunghhingh Si
| zha57 = Duŋƅhiŋƅ Si
| j = dung1 hing3 si5
| qn = Thị xã Đông Hưng
| chunom = 
| chuhan = 市社東興
| order = st
}}

ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ (ಚೀನೀ: 东兴; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Dōngxīng; ಅರ್ಥ: “ಪೂರ್ವದ ಉದಯ”) ಚೀನಾದ ಗುವಾಂಗ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್‌ಗಾಂಗ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಮೊಂಗ್ ಕಾಯ್ ನಗರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು 549 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, 2011ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 1,30,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2013-10-29 |script-title=zh:东兴市概况地图|url=http://xzqh.org/html/show/gx/16554.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731003624/http://xzqh.org/html/show/gx/16554.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|website=xzqh.org|language=zh}}&lt;/ref&gt;

==ಇತಿಹಾಸ==
1533ರಿಂದ 1592ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಂಡಾಶಾನ್ ಪರ್ವತಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಜನರ ಮಿಶ್ರ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತು. 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.1885ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್, ಬೈಲಾಂಗ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಜಿಂಗ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿಂಗ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾದ **ಜಿನ್ ಜನರು** ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿ** (ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ: 防城县; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ: 防城縣) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2013-10-29 |script-title=zh:东兴市历史沿革|url=http://xzqh.org/html/show/gx/16386.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731005143/http://xzqh.org/html/show/gx/16386.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|website=xzqh.org|language=zh}}&lt;/ref&gt; ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಅನ್ನು 1950ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, 1952ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1978ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೌಂಟಿ** (ಚೀನೀ: 防城各族自治县) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1993ರ ಮೇ 23ರಂದು ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್‌ಗಾಂಗ್** ಅನ್ನು ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್-ಮಟ್ಟದ ನಗರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯ** (ಚೀನೀ: 东兴经济开发区) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

1996ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ನಗರವನ್ನು** ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್, ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾಲು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
[[File:2024年哈節.jpg]]

===ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು===
1978ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಮೊಂಗ್ ಕಾಯ್ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ **ಸ್ನೇಹ ಸೇತುವೆ** ಸಾವಿರಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಚೀನೀಯರು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಚೀನೀಯರು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1975ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನೀಯರನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿತು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚೀನೀಯರ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅನೇಕರು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಇವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ **“ಬೋಟ್ ಪೀಪಲ್” (ದೋಣಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರು)** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ **2,50,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚೀನೀಯರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು**. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mongabay.com/history/vietnam/vietnam-china.html|title=Vietnam-China|publisher=Mongbay.com}}&lt;/ref&gt;

==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಗುವಾಂಗ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಟೋಂಕಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಾಯವ್ಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೈಲುನ್ ನದಿಯು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶವಿದೆ. ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ಹವಾಮಾನ ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ **ಆರ್ದ್ರ ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ**ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ: Cwa). ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಮೃದುವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 15.1 °C ರಿಂದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 28.0 °C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದಾಖಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 3.3 °C ಮತ್ತು 37.1 °C ಆಗಿವೆ.

ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಸುಮಾರು 70%ರಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 30ರಿಂದ 50 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.


{{Weather box
| width = auto
| metric first = y
| single line = y
| collapsed = Y
| location = Dongxing, elevation {{convert|57|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–2000)
| Jan high C = 18.8
| Feb high C = 19.9
| Mar high C = 22.3
| Apr high C = 26.5
| May high C = 30.0
| Jun high C = 31.3
| Jul high C = 31.5
| Aug high C = 31.8
| Sep high C = 31.6
| Oct high C = 29.5
| Nov high C = 25.8
| Dec high C = 21.4
| Jan mean C = 15.4
| Feb mean C = 16.7
| Mar mean C = 19.5
| Apr mean C = 23.4
| May mean C = 26.6
| Jun mean C = 28.2
| Jul mean C = 28.3
| Aug mean C = 28.0
| Sep mean C = 27.4
| Oct mean C = 25.1
| Nov mean C = 21.4
| Dec mean C = 17.3
| Jan low C = 13.1
| Feb low C = 14.6
| Mar low C = 17.4
| Apr low C = 21.2
| May low C = 24.1
| Jun low C = 25.7
| Jul low C = 25.7
| Aug low C = 25.3
| Sep low C = 24.4
| Oct low C = 22.0
| Nov low C = 18.4
| Dec low C = 14.5
| Jan record high C = 27.2
| Jan record low C = 0.9
| Feb record high C = 29.8
| Feb record low C = 4.1
| Mar record high C = 33.6
| Mar record low C = 5.0
| Apr record high C = 33.1
| Apr record low C = 11.1
| May record high C = 35.8
| May record low C = 15.7
| Jun record high C = 37.9
| Jun record low C = 19.5
| Jul record high C = 36.5
| Jul record low C = 21.5
| Aug record high C = 38.4
| Aug record low C = 21.2
| Sep record high C = 36.7
| Sep record low C = 17.3
| Oct record high C = 35.0
| Oct record low C = 10.8
| Nov record high C = 32.5
| Nov record low C = 5.5
| Dec record high C = 30.1
| Dec record low C = 3.3
| precipitation colour = green
| Jan precipitation mm = 56.5
| Feb precipitation mm = 41.9
| Mar precipitation mm = 68.5
| Apr precipitation mm = 104.7
| May precipitation mm = 270.9
| Jun precipitation mm = 487.6
| Jul precipitation mm = 676.6
| Aug precipitation mm = 512.1
| Sep precipitation mm = 274.4
| Oct precipitation mm = 120.3
| Nov precipitation mm = 86.7
| Dec precipitation mm = 39.5
| unit precipitation days = 0.1 mm
| Jan precipitation days = 11.3
| Feb precipitation days = 12.1
| Mar precipitation days = 15.8
| Apr precipitation days = 13.3
| May precipitation days = 15.6
| Jun precipitation days = 19.5
| Jul precipitation days = 20.9
| Aug precipitation days = 19.1
| Sep precipitation days = 13.0
| Oct precipitation days = 7.9
| Nov precipitation days = 7.8
| Dec precipitation days = 8.4
| year precipitation days = 
| Jan humidity = 78
| Feb humidity = 82
| Mar humidity = 85
| Apr humidity = 83
| May humidity = 82
| Jun humidity = 85
| Jul humidity = 84
| Aug humidity = 83
| Sep humidity = 78
| Oct humidity = 72
| Nov humidity = 72
| Dec humidity = 72
| Jan sun = 63.7
| Feb sun = 51.7
| Mar sun = 44.6
| Apr sun = 83.0
| May sun = 140.3
| Jun sun = 138.0
| Jul sun = 164.0
| Aug sun = 175.7
| Sep sun = 181.6
| Oct sun = 183.9
| Nov sun = 143.6
| Dec sun = 108.6
| year sun = 
| Jan percentsun = 19
| Feb percentsun = 16
| Mar percentsun = 12
| Apr percentsun = 22
| May percentsun = 34
| Jun percentsun = 34
| Jul percentsun = 40
| Aug percentsun = 44
| Sep percentsun = 50
| Oct percentsun = 51
| Nov percentsun = 43
| Dec percentsun = 33
| year percentsun = 
| source 1 = [[China Meteorological Administration]]&lt;ref name=&quot;cma graphical&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans |access-date=21 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:中国气象数据网|publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans | access-date =21 September 2023}}&lt;/ref&gt;all-time record low&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.weather.com.cn/zt/kpzt/1214466.shtml | script-title=zh:华南三省（区）农林业受灾严重|publisher=Weather China |language = zh-hans | access-date =16 April 2026}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = Weather China&lt;ref name = Clim&gt;{{cite web
| url = http://www.weather.com.cn/cityintro/101301403.shtml?
| script-title=zh:东兴 – 气象数据 -中国天气网 
| publisher = Weather China
| language = zh
| access-date = 29 November 2022}}&lt;/ref&gt;
| source = 
}}

==ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ (东兴镇)**, **ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (江平镇)** ಮತ್ತು **ಮ**&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019 |script-title=zh:2019年统计用区划代码|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2019/45/06/450681.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731003017/http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2019/45/06/450681.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|publisher=[[National Bureau of Statistics of China]]|language=zh}}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಟೈಟಾನಿಯಂ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲತೀರಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೈಲುನ್ ನದಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವುಟೌ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 巫头岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Vu Đầu), ವಾನ್‌ವೈ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 万尾岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Vạn Vĩ) ಮತ್ತು ಶಾನ್‌ಶಿನ್ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 山心岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Sơn Tâm)ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಜನರ ವಸತಿಗಳೂ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}

{{Guangxi}}
{{authority control}}

[[Category:County-level divisions of Guangxi]]
[[Category:Cities in Guangxi]]
[[Category:China–Vietnam border crossings]]
[[Category:Fangchenggang]]</text>
      <sha1>tghkkpqb55jsgd1rb7ke78xm5dxwlaf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428282</id>
      <parentid>1428281</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathvik Anchan</username>
        <id>100576</id>
      </contributor>
      <origin>1428282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19393" sha1="tpw2pqrsti1kxu5uy1az4ix5gf64ad7" xml:space="preserve">{{Distinguish|Dongxing, Huanjiang County}}
{{Infobox settlement
| name                            = ಡಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್
| official_name                   = &lt;!-- Official name in English if different from 'name' --&gt;
| native_name                     = 
东兴市 (ಚೈನೀಸ್)
ಡಂಗ್ಹಿಂಗ್ ಸಿ (ಝುವಾಂಗ್)
Thị xã Đông Hưng (ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್)
ತುಂಗಿಂಗ್
| other_name                      = Tunghing
| postal_code_type                = [[Postal code of China|Postal code]]
| postal_code                     = 538100
| area_code                       = 0770
| settlement_type                 = [[County-level city]]
| image_skyline                   = Xinhua Rd, Dongxing (20240220152802).jpg
| image_caption = ಡಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಸಿನ್ಹುವಾ ರಸ್ತೆ
| image_map                       = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = China Guangxi#China
| pushpin_map_caption             = ಗುವಾಂಗ್‌ಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳ
| subdivision_type                = Country
| subdivision_name                = [[China]]
| subdivision_type1               = [[Autonomous regions of the People's Republic of China|Region]]
| subdivision_name1               = [[Guangxi]]
| subdivision_type2               = [[Prefecture-level city]]
| subdivision_name2               = [[Fangchenggang]]
| seat_type                       = Municipal seat
| seat                            = Dongxing Town ({{lang|zh-hans|东兴镇}})
| area_total_km2                  = 549
| population_total                = 130000
| population_as_of                = 2011
| population_density_km2          = auto
| coor_pinpoint                   = Dongxing government
| coordinates                     = {{coord|21|32|52|N|107|58|18|E|type:adm3rd_region:CN-45|format=dms|display=it}}
| elevation_ft                    = 
| elevation_m                     = 12
| timezone                        = [[China Standard Time|China Standard]]
| utc_offset                      = +8
| website                         = 
}}
{{Infobox Chinese
| s = 东兴市
| t = 東興市
| p = Dōngxīng Shì
| zha = Dunghhingh Si
| zha57 = Duŋƅhiŋƅ Si
| j = dung1 hing3 si5
| qn = Thị xã Đông Hưng
| chunom = 
| chuhan = 市社東興
| order = st
}}

ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ (ಚೀನೀ: 东兴; ಪಿನ್‌ಯಿನ್: Dōngxīng; ಅರ್ಥ: “ಪೂರ್ವದ ಉದಯ”) ಚೀನಾದ ಗುವಾಂಗ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್‌ಗಾಂಗ್ ನಗರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಮೊಂಗ್ ಕಾಯ್ ನಗರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು 549 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, 2011ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 1,30,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2013-10-29 |script-title=zh:东兴市概况地图|url=http://xzqh.org/html/show/gx/16554.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731003624/http://xzqh.org/html/show/gx/16554.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|website=xzqh.org|language=zh}}&lt;/ref&gt;

==ಇತಿಹಾಸ==
1533ರಿಂದ 1592ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಾಂಡಾಶಾನ್ ಪರ್ವತಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಜನರ ಮಿಶ್ರ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ನೀಡದೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತು. 18ನೇ ಮತ್ತು 19ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು.1885ರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್, ಬೈಲಾಂಗ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಜಿಂಗ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಿಂಗ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯವಾದ **ಜಿನ್ ಜನರು** ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿ** (ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ: 防城县; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ: 防城縣) ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2013-10-29 |script-title=zh:东兴市历史沿革|url=http://xzqh.org/html/show/gx/16386.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731005143/http://xzqh.org/html/show/gx/16386.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|website=xzqh.org|language=zh}}&lt;/ref&gt; ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಅನ್ನು 1950ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, 1952ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1978ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೌಂಟಿ** (ಚೀನೀ: 防城各族自治县) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪುನರ್‌ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

1993ರ ಮೇ 23ರಂದು ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು **ಫಾಂಗ್‌ಚೆಂಗ್‌ಗಾಂಗ್** ಅನ್ನು ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್-ಮಟ್ಟದ ನಗರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯ** (ಚೀನೀ: 东兴经济开发区) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

1996ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಲಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಕೌಂಟಿ-ಮಟ್ಟದ ನಗರವನ್ನು** ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್, ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾಲು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಆಡಳಿತದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು===
1978ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ ಮೊಂಗ್ ಕಾಯ್ ನಗರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದ **ಸ್ನೇಹ ಸೇತುವೆ** ಸಾವಿರಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಚೀನೀಯರು ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದಾಗ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಚೀನೀಯರು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ 1975ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನೀಯರನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮಾನದಿಂದ ನೋಡತೊಡಗಿತು. ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚೀನೀಯರ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅನೇಕರು ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಇವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ **“ಬೋಟ್ ಪೀಪಲ್” (ದೋಣಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರು)** ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಿಂದ **2,50,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚೀನೀಯರು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು**. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mongabay.com/history/vietnam/vietnam-china.html|title=Vietnam-China|publisher=Mongbay.com}}&lt;/ref&gt;

==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಗುವಾಂಗ್ಸಿ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಟೋಂಕಿನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಾಯವ್ಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೈಲುನ್ ನದಿಯು ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶವಿದೆ. ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ಹವಾಮಾನ ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಮಾನ್ಸೂನ್‌ನ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ **ಆರ್ದ್ರ ಉಪಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ**ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ: Cwa). ಇಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ಮೃದುವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 15.1 °C ರಿಂದ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ 28.0 °C ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ದಾಖಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 3.3 °C ಮತ್ತು 37.1 °C ಆಗಿವೆ.

ಜೂನ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಸುಮಾರು 70%ರಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 30ರಿಂದ 50 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ.


{{Weather box
| width = auto
| metric first = y
| single line = y
| collapsed = Y
| location = Dongxing, elevation {{convert|57|m|ft|abbr=on}}, (1991–2020 normals, extremes 1951–2000)
| Jan high C = 18.8
| Feb high C = 19.9
| Mar high C = 22.3
| Apr high C = 26.5
| May high C = 30.0
| Jun high C = 31.3
| Jul high C = 31.5
| Aug high C = 31.8
| Sep high C = 31.6
| Oct high C = 29.5
| Nov high C = 25.8
| Dec high C = 21.4
| Jan mean C = 15.4
| Feb mean C = 16.7
| Mar mean C = 19.5
| Apr mean C = 23.4
| May mean C = 26.6
| Jun mean C = 28.2
| Jul mean C = 28.3
| Aug mean C = 28.0
| Sep mean C = 27.4
| Oct mean C = 25.1
| Nov mean C = 21.4
| Dec mean C = 17.3
| Jan low C = 13.1
| Feb low C = 14.6
| Mar low C = 17.4
| Apr low C = 21.2
| May low C = 24.1
| Jun low C = 25.7
| Jul low C = 25.7
| Aug low C = 25.3
| Sep low C = 24.4
| Oct low C = 22.0
| Nov low C = 18.4
| Dec low C = 14.5
| Jan record high C = 27.2
| Jan record low C = 0.9
| Feb record high C = 29.8
| Feb record low C = 4.1
| Mar record high C = 33.6
| Mar record low C = 5.0
| Apr record high C = 33.1
| Apr record low C = 11.1
| May record high C = 35.8
| May record low C = 15.7
| Jun record high C = 37.9
| Jun record low C = 19.5
| Jul record high C = 36.5
| Jul record low C = 21.5
| Aug record high C = 38.4
| Aug record low C = 21.2
| Sep record high C = 36.7
| Sep record low C = 17.3
| Oct record high C = 35.0
| Oct record low C = 10.8
| Nov record high C = 32.5
| Nov record low C = 5.5
| Dec record high C = 30.1
| Dec record low C = 3.3
| precipitation colour = green
| Jan precipitation mm = 56.5
| Feb precipitation mm = 41.9
| Mar precipitation mm = 68.5
| Apr precipitation mm = 104.7
| May precipitation mm = 270.9
| Jun precipitation mm = 487.6
| Jul precipitation mm = 676.6
| Aug precipitation mm = 512.1
| Sep precipitation mm = 274.4
| Oct precipitation mm = 120.3
| Nov precipitation mm = 86.7
| Dec precipitation mm = 39.5
| unit precipitation days = 0.1 mm
| Jan precipitation days = 11.3
| Feb precipitation days = 12.1
| Mar precipitation days = 15.8
| Apr precipitation days = 13.3
| May precipitation days = 15.6
| Jun precipitation days = 19.5
| Jul precipitation days = 20.9
| Aug precipitation days = 19.1
| Sep precipitation days = 13.0
| Oct precipitation days = 7.9
| Nov precipitation days = 7.8
| Dec precipitation days = 8.4
| year precipitation days = 
| Jan humidity = 78
| Feb humidity = 82
| Mar humidity = 85
| Apr humidity = 83
| May humidity = 82
| Jun humidity = 85
| Jul humidity = 84
| Aug humidity = 83
| Sep humidity = 78
| Oct humidity = 72
| Nov humidity = 72
| Dec humidity = 72
| Jan sun = 63.7
| Feb sun = 51.7
| Mar sun = 44.6
| Apr sun = 83.0
| May sun = 140.3
| Jun sun = 138.0
| Jul sun = 164.0
| Aug sun = 175.7
| Sep sun = 181.6
| Oct sun = 183.9
| Nov sun = 143.6
| Dec sun = 108.6
| year sun = 
| Jan percentsun = 19
| Feb percentsun = 16
| Mar percentsun = 12
| Apr percentsun = 22
| May percentsun = 34
| Jun percentsun = 34
| Jul percentsun = 40
| Aug percentsun = 44
| Sep percentsun = 50
| Oct percentsun = 51
| Nov percentsun = 43
| Dec percentsun = 33
| year percentsun = 
| source 1 = [[China Meteorological Administration]]&lt;ref name=&quot;cma graphical&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.cma.cn/data/weatherBk.html |script-title=zh:中国气象数据网 – WeatherBk Data |publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans |access-date=21 September 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web|url=https://experience.arcgis.com/template/e724038fda394e9d9b7921f10fd1aa55/page/%E7%BA%AF%E8%A1%A8%E6%A0%BC%E7%BB%9F%E8%AE%A1-(%E5%AF%B9%E6%AF%948110%E5%8F%98%E5%8C%96)/?org=UQmaps |script-title=zh:中国气象数据网|publisher=[[China Meteorological Administration]] |language = zh-hans | access-date =21 September 2023}}&lt;/ref&gt;all-time record low&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.weather.com.cn/zt/kpzt/1214466.shtml | script-title=zh:华南三省（区）农林业受灾严重|publisher=Weather China |language = zh-hans | access-date =16 April 2026}}&lt;/ref&gt;
| source 2 = Weather China&lt;ref name = Clim&gt;{{cite web
| url = http://www.weather.com.cn/cityintro/101301403.shtml?
| script-title=zh:东兴 – 气象数据 -中国天气网 
| publisher = Weather China
| language = zh
| access-date = 29 November 2022}}&lt;/ref&gt;
| source = 
}}

==ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ **ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ (东兴镇)**, **ಜಿಯಾಂಗ್‌ಪಿಂಗ್ (江平镇)** ಮತ್ತು **ಮ**&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2019 |script-title=zh:2019年统计用区划代码|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2019/45/06/450681.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200731003017/http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2019/45/06/450681.html|archive-date=2020-07-31|access-date=2020-07-30|publisher=[[National Bureau of Statistics of China]]|language=zh}}&lt;/ref&gt;

== ಆರ್ಥಿಕತೆ ==
ಡೋಂಗ್‌ಶಿಂಗ್ ನಗರವು ಟೈಟಾನಿಯಂ, ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್, ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಲತೀರಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಬೈಲುನ್ ನದಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವುಟೌ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 巫头岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Vu Đầu), ವಾನ್‌ವೈ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 万尾岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Vạn Vĩ) ಮತ್ತು ಶಾನ್‌ಶಿನ್ ದ್ವೀಪ (ಚೀನೀ: 山心岛; ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್: đảo Sơn Tâm)ಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಜನರ ವಸತಿಗಳೂ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ.
&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Reflist|colwidth=30em}}

{{Guangxi}}
{{authority control}}

[[Category:County-level divisions of Guangxi]]
[[Category:Cities in Guangxi]]
[[Category:China–Vietnam border crossings]]
[[Category:Fangchenggang]]</text>
      <sha1>tpw2pqrsti1kxu5uy1az4ix5gf64ad7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187320</id>
    <revision>
      <id>1428285</id>
      <timestamp>2026-09-15T06:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1428285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13268" sha1="qfzn4jp5sudu50z1etmuauzxhpp7433" xml:space="preserve">{{Infobox mineral 
| name = Cryolite
| category = [[Halide mineral]]
| boxwidth = 24
| boxbgcolor =
| image = 816- Ivigtut - cryolite.jpg
| caption = Cryolite from [[Ivittuut]], [[Greenland]]
| formula = Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;
| molweight = 209.9 g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
| IMAsymbol=Crl&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 
| strunz = 3.CB.15
| dana = 11.6.1.1
| system = Monoclinic
| class = Prismatic (2/m) &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(same [[H-M symbol]])&lt;/small&gt;
| symmetry  = ''P2''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;/n
| unit cell = a = 7.7564(3)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;b = 5.5959(2)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;c = 5.4024(2)&amp;nbsp;Å; β = 90.18°; Z&amp;nbsp;=&amp;nbsp;2
| color = Colorless to white, also brownish, reddish and rarely black
| habit = Usually massive, coarsely granular.  The rare crystals are equant and pseudocubic.
| lattice =
| twinning = Very common, often repeated or polysynthetic with simultaneous occurrence of several twin laws
| cleavage = None observed
| fracture = Uneven
| tenacity = Brittle
| mohs = 2.5 to 3
| luster = Vitreous to greasy, pearly on {001}
| refractive = n&lt;sub&gt;α&lt;/sub&gt; = 1.3385–1.339, n&lt;sub&gt;β&lt;/sub&gt; = 1.3389–1.339, n&lt;sub&gt;γ&lt;/sub&gt; = 1.3396–1.34
| opticalprop = Biaxial (+)
| birefringence = δ = 0.001
| dispersion = r &lt; v
| 2V = 43°
| pleochroism =
| streak = White
| gravity = 2.95 to 3.0.
| melt        = 1012 °C
| solubility = Soluble in AlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; solution, soluble in H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; with the evolution of HF, which is poisonous. Insoluble in water.&lt;ref&gt;''CRC Handbook of Chemistry and Physics'', 83rd Ed., p. 4–84.&lt;/ref&gt;
| diaphaneity = Transparent to translucent
| other = Weakly thermoluminescent.  Small clear fragments become nearly invisible when placed in water, since its refractive index is close to that of water.  May fluoresce intense yellow under SWUV, with yellow phosphorescence, and pale yellow phosphorescence under LWUV.  Not radioactive.
| references = &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gaines |first1=Richard V. |author2-link=H. Catherine W. Skinner |last2=Skinner |first2=H. Catherine W. |last3=Foord |first3=Eugene E. |last4=Mason |first4=Brian |last5=Rosensweig |first5=Abraham |title=Dana's new mineralogy : the system of mineralogy of James Dwight Dana and Edward Salisbury Dana. |date=1997 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-19310-4 |edition=8th, entirely rewritten and greatly enl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = mindat&gt;{{cite web |url=http://www.mindat.org/min-1161.html |title=Cryolite: Cryolite mineral information and data |website=Mindat.org |date=3 October 2010 |access-date=25 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = webmineral&gt;{{cite web |url=http://www.webmineral.com/data/Cryolite.shtml |title=Cryolite Mineral Data |website=Webmineral.com. |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = HOM&gt;{{cite web |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/cryolite.pdf |title=Cryolite |website=Handbook of Mineralogy |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hurlbut&gt;{{cite book |last1=Klein |first1=Cornelis |last2=Hurlbut |first2=Cornelius S. |title=Manual of mineralogy : (after James D. Dana) |date=1985 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-80580-7 |edition=20th}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್''' [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಸೋಡಿಯಂ]] ಲವಣಗಳ ಫ್ಲೂರೈಡ್. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ([[sodium|Na]]&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;[[aluminium|Al]][[fluorine|F]]&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;, [[sodium hexafluoroaluminate]]). ಇದು [[ಹರಳು (ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ)|ಹರಳು]]ಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಉಂಡೆಗಳಾಗಿ [[ನಿಸರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಖನಿಜಕಣ. [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿ]]ನ ಅಥವಾ [[ಗೋಂದು|ಗೋಂದಿ]]ನ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹರಳಿನ ಪದರಗಳ ಅಂಚುಗಳಿಗೆ [[ಮುತ್ತುಗಳು|ಮುತ್ತಿ]]ನ ಹೊಳಪಿದೆ. ಹರಳಿನ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣರಹಿತವಾದ ಅಥವಾ [[ಹಿಮ]]ಸದೃಶವಾದ ಬಿಳಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಂಪು, ಬೂದಿಗೆಂಪು, ಇಟ್ಟಿಗೆ-ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕ 1.388. ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕದಷ್ಟಾಯಿತು. ಆದ ಕಾರಣ ಹರಳುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಮೋಹ್ಸ್‍ಮಾನಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾಠಿಣ್ಯ 2.5. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 2.95. ಸೈಡರೈಟ್, ಗ್ಯಾಲಿನ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೇಟುಗಳೊಡನೆ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವುದನ್ನು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನ ಈವಿಗ್‍ಟೂಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು (1794).
==ಪರಿಶೋಧನೆ==
[[File:Peter Christian Abildgaard 01.jpg|thumb|left|upright|Peter Christian Abildgaard]]
ಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು 1798 ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಶುವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ (1740–1801),  ಸ್ಥಳೀಯ ಇನ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಬಂಡೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರು , ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಖನಿಜವನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಅದಿರಿನ ನಿಜವಾದ ಮೂಲವನ್ನು ನಂತರ 1806 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಲ್ ಲುಡ್ವಿಗ್ ಗೀಸೆಕೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು .  ಅವರು ಇವಿಗ್ಟಟ್ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಸುಕ್ ಫ್ಜೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು [ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓರೆಸಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಹೊರತೆಗೆಯಿತು .  ಈ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಾದ {{lang|el-Latn|cryos}} ( {{langx|el|κρύος|lit=frost}} ), ಮತ್ತು {{lang|el-Latn|lithos}} ( {{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}} ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. &amp;#x20;{{lang|el-Latn|cryos}}{{langx|el|κρύος|lit=frost}}{{lang|el-Latn|lithos}}{{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}}

ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸಾಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದ ನ್ಯಾಟ್ರೋನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕಾರ್ನ್‌ವೆಲ್ಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಸಂಯೋಜಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ [[ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿನ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು .

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]]ನ ಅದಿರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ -ಭರಿತ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರಿನ ಬಾಕ್ಸೈಟ್‌ನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (ಇದು ಸ್ವತಃ ಗಿಬ್‌ಸೈಟ್ , ಬೋಹ್ಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಯಾಸ್ಪೋರ್‌ನಂತಹ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ದಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜ(ಗಳನ್ನು) ಕರಗಿಸಲು ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಫ್ಲಕ್ಸ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು.

ಶುದ್ಧ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಸ್ವತಃ 1012 °C (1285 K ) ನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ , ಮತ್ತು ಇದು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ . ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಗಣನೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ-ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಈಗ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸೋಡಿಯಂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಖನಿಜ ಫ್ಲೋರೈಟ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು , [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಇವಿಟೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಗಣಿಯನ್ನು ನಾಜಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 

೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಇವಿಟ್ಟೂಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರಿಂದಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್‌ನ ಶೋಷಣೆಯು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸುಮಾರು ೫೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ,  ಆದರೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಬಲವಾಗಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.
==ಉಪಯೋಗಗಳು==
ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅದುರನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆ ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಗಾಜುಗಳ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಒಂದು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತು. ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಬಹಳ ವಿರಳ ವಸ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ರೆಯೊಲೈಟಿನ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಕೃತಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಪೂರೈಕೆ ಗಣಿಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲು ಅದರ ಆಮದಿನಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>qfzn4jp5sudu50z1etmuauzxhpp7433</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428286</id>
      <parentid>1428285</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಖನಿಜಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13308" sha1="g8lh4z3dtvzoas3qjd0m4j07a37o05q" xml:space="preserve">{{Infobox mineral 
| name = Cryolite
| category = [[Halide mineral]]
| boxwidth = 24
| boxbgcolor =
| image = 816- Ivigtut - cryolite.jpg
| caption = Cryolite from [[Ivittuut]], [[Greenland]]
| formula = Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;
| molweight = 209.9 g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
| IMAsymbol=Crl&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 
| strunz = 3.CB.15
| dana = 11.6.1.1
| system = Monoclinic
| class = Prismatic (2/m) &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(same [[H-M symbol]])&lt;/small&gt;
| symmetry  = ''P2''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;/n
| unit cell = a = 7.7564(3)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;b = 5.5959(2)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;c = 5.4024(2)&amp;nbsp;Å; β = 90.18°; Z&amp;nbsp;=&amp;nbsp;2
| color = Colorless to white, also brownish, reddish and rarely black
| habit = Usually massive, coarsely granular.  The rare crystals are equant and pseudocubic.
| lattice =
| twinning = Very common, often repeated or polysynthetic with simultaneous occurrence of several twin laws
| cleavage = None observed
| fracture = Uneven
| tenacity = Brittle
| mohs = 2.5 to 3
| luster = Vitreous to greasy, pearly on {001}
| refractive = n&lt;sub&gt;α&lt;/sub&gt; = 1.3385–1.339, n&lt;sub&gt;β&lt;/sub&gt; = 1.3389–1.339, n&lt;sub&gt;γ&lt;/sub&gt; = 1.3396–1.34
| opticalprop = Biaxial (+)
| birefringence = δ = 0.001
| dispersion = r &lt; v
| 2V = 43°
| pleochroism =
| streak = White
| gravity = 2.95 to 3.0.
| melt        = 1012 °C
| solubility = Soluble in AlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; solution, soluble in H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; with the evolution of HF, which is poisonous. Insoluble in water.&lt;ref&gt;''CRC Handbook of Chemistry and Physics'', 83rd Ed., p. 4–84.&lt;/ref&gt;
| diaphaneity = Transparent to translucent
| other = Weakly thermoluminescent.  Small clear fragments become nearly invisible when placed in water, since its refractive index is close to that of water.  May fluoresce intense yellow under SWUV, with yellow phosphorescence, and pale yellow phosphorescence under LWUV.  Not radioactive.
| references = &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gaines |first1=Richard V. |author2-link=H. Catherine W. Skinner |last2=Skinner |first2=H. Catherine W. |last3=Foord |first3=Eugene E. |last4=Mason |first4=Brian |last5=Rosensweig |first5=Abraham |title=Dana's new mineralogy : the system of mineralogy of James Dwight Dana and Edward Salisbury Dana. |date=1997 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-19310-4 |edition=8th, entirely rewritten and greatly enl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = mindat&gt;{{cite web |url=http://www.mindat.org/min-1161.html |title=Cryolite: Cryolite mineral information and data |website=Mindat.org |date=3 October 2010 |access-date=25 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = webmineral&gt;{{cite web |url=http://www.webmineral.com/data/Cryolite.shtml |title=Cryolite Mineral Data |website=Webmineral.com. |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = HOM&gt;{{cite web |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/cryolite.pdf |title=Cryolite |website=Handbook of Mineralogy |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hurlbut&gt;{{cite book |last1=Klein |first1=Cornelis |last2=Hurlbut |first2=Cornelius S. |title=Manual of mineralogy : (after James D. Dana) |date=1985 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-80580-7 |edition=20th}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್''' [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಸೋಡಿಯಂ]] ಲವಣಗಳ ಫ್ಲೂರೈಡ್. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ([[sodium|Na]]&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;[[aluminium|Al]][[fluorine|F]]&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;, [[sodium hexafluoroaluminate]]). ಇದು [[ಹರಳು (ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ)|ಹರಳು]]ಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಉಂಡೆಗಳಾಗಿ [[ನಿಸರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಖನಿಜಕಣ. [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿ]]ನ ಅಥವಾ [[ಗೋಂದು|ಗೋಂದಿ]]ನ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹರಳಿನ ಪದರಗಳ ಅಂಚುಗಳಿಗೆ [[ಮುತ್ತುಗಳು|ಮುತ್ತಿ]]ನ ಹೊಳಪಿದೆ. ಹರಳಿನ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣರಹಿತವಾದ ಅಥವಾ [[ಹಿಮ]]ಸದೃಶವಾದ ಬಿಳಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಂಪು, ಬೂದಿಗೆಂಪು, ಇಟ್ಟಿಗೆ-ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕ 1.388. ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕದಷ್ಟಾಯಿತು. ಆದ ಕಾರಣ ಹರಳುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಮೋಹ್ಸ್‍ಮಾನಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾಠಿಣ್ಯ 2.5. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 2.95. ಸೈಡರೈಟ್, ಗ್ಯಾಲಿನ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೇಟುಗಳೊಡನೆ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವುದನ್ನು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನ ಈವಿಗ್‍ಟೂಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು (1794).
==ಪರಿಶೋಧನೆ==
[[File:Peter Christian Abildgaard 01.jpg|thumb|left|upright|Peter Christian Abildgaard]]
ಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು 1798 ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಶುವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ (1740–1801),  ಸ್ಥಳೀಯ ಇನ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಬಂಡೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರು , ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಖನಿಜವನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಅದಿರಿನ ನಿಜವಾದ ಮೂಲವನ್ನು ನಂತರ 1806 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಲ್ ಲುಡ್ವಿಗ್ ಗೀಸೆಕೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು .  ಅವರು ಇವಿಗ್ಟಟ್ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಸುಕ್ ಫ್ಜೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು [ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓರೆಸಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಹೊರತೆಗೆಯಿತು .  ಈ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಾದ {{lang|el-Latn|cryos}} ( {{langx|el|κρύος|lit=frost}} ), ಮತ್ತು {{lang|el-Latn|lithos}} ( {{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}} ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. &amp;#x20;{{lang|el-Latn|cryos}}{{langx|el|κρύος|lit=frost}}{{lang|el-Latn|lithos}}{{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}}

ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸಾಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದ ನ್ಯಾಟ್ರೋನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕಾರ್ನ್‌ವೆಲ್ಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಸಂಯೋಜಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ [[ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿನ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು .

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]]ನ ಅದಿರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ -ಭರಿತ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರಿನ ಬಾಕ್ಸೈಟ್‌ನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (ಇದು ಸ್ವತಃ ಗಿಬ್‌ಸೈಟ್ , ಬೋಹ್ಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಯಾಸ್ಪೋರ್‌ನಂತಹ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ದಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜ(ಗಳನ್ನು) ಕರಗಿಸಲು ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಫ್ಲಕ್ಸ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು.

ಶುದ್ಧ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಸ್ವತಃ 1012 °C (1285 K ) ನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ , ಮತ್ತು ಇದು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ . ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಗಣನೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ-ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಈಗ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸೋಡಿಯಂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಖನಿಜ ಫ್ಲೋರೈಟ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು , [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಇವಿಟೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಗಣಿಯನ್ನು ನಾಜಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 

೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಇವಿಟ್ಟೂಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರಿಂದಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್‌ನ ಶೋಷಣೆಯು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸುಮಾರು ೫೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ,  ಆದರೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಬಲವಾಗಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.
==ಉಪಯೋಗಗಳು==
ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅದುರನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆ ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಗಾಜುಗಳ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಒಂದು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತು. ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಬಹಳ ವಿರಳ ವಸ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ರೆಯೊಲೈಟಿನ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಕೃತಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಪೂರೈಕೆ ಗಣಿಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲು ಅದರ ಆಮದಿನಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು]]</text>
      <sha1>g8lh4z3dtvzoas3qjd0m4j07a37o05q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428326</id>
      <parentid>1428286</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13453" sha1="ea7imylppkptzowgxrjzkukh96zr74p" xml:space="preserve">{{Infobox mineral 
| name = Cryolite
| category = [[Halide mineral]]
| boxwidth = 24
| boxbgcolor =
| image = 816- Ivigtut - cryolite.jpg
| caption = Cryolite from [[Ivittuut]], [[Greenland]]
| formula = Na&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;AlF&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;
| molweight = 209.9 g mol&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
| IMAsymbol=Crl&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 
| strunz = 3.CB.15
| dana = 11.6.1.1
| system = Monoclinic
| class = Prismatic (2/m) &lt;br/&gt;&lt;small&gt;(same [[H-M symbol]])&lt;/small&gt;
| symmetry  = ''P2''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;/n
| unit cell = a = 7.7564(3)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;b = 5.5959(2)&amp;nbsp;Å, &lt;br/&gt;c = 5.4024(2)&amp;nbsp;Å; β = 90.18°; Z&amp;nbsp;=&amp;nbsp;2
| color = Colorless to white, also brownish, reddish and rarely black
| habit = Usually massive, coarsely granular.  The rare crystals are equant and pseudocubic.
| lattice =
| twinning = Very common, often repeated or polysynthetic with simultaneous occurrence of several twin laws
| cleavage = None observed
| fracture = Uneven
| tenacity = Brittle
| mohs = 2.5 to 3
| luster = Vitreous to greasy, pearly on {001}
| refractive = n&lt;sub&gt;α&lt;/sub&gt; = 1.3385–1.339, n&lt;sub&gt;β&lt;/sub&gt; = 1.3389–1.339, n&lt;sub&gt;γ&lt;/sub&gt; = 1.3396–1.34
| opticalprop = Biaxial (+)
| birefringence = δ = 0.001
| dispersion = r &lt; v
| 2V = 43°
| pleochroism =
| streak = White
| gravity = 2.95 to 3.0.
| melt        = 1012 °C
| solubility = Soluble in AlCl&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; solution, soluble in H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; with the evolution of HF, which is poisonous. Insoluble in water.&lt;ref&gt;''CRC Handbook of Chemistry and Physics'', 83rd Ed., p. 4–84.&lt;/ref&gt;
| diaphaneity = Transparent to translucent
| other = Weakly thermoluminescent.  Small clear fragments become nearly invisible when placed in water, since its refractive index is close to that of water.  May fluoresce intense yellow under SWUV, with yellow phosphorescence, and pale yellow phosphorescence under LWUV.  Not radioactive.
| references = &lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gaines |first1=Richard V. |author2-link=H. Catherine W. Skinner |last2=Skinner |first2=H. Catherine W. |last3=Foord |first3=Eugene E. |last4=Mason |first4=Brian |last5=Rosensweig |first5=Abraham |title=Dana's new mineralogy : the system of mineralogy of James Dwight Dana and Edward Salisbury Dana. |date=1997 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=978-0-471-19310-4 |edition=8th, entirely rewritten and greatly enl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = mindat&gt;{{cite web |url=http://www.mindat.org/min-1161.html |title=Cryolite: Cryolite mineral information and data |website=Mindat.org |date=3 October 2010 |access-date=25 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = webmineral&gt;{{cite web |url=http://www.webmineral.com/data/Cryolite.shtml |title=Cryolite Mineral Data |website=Webmineral.com. |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = HOM&gt;{{cite web |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/cryolite.pdf |title=Cryolite |website=Handbook of Mineralogy |access-date=25 October 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hurlbut&gt;{{cite book |last1=Klein |first1=Cornelis |last2=Hurlbut |first2=Cornelius S. |title=Manual of mineralogy : (after James D. Dana) |date=1985 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-80580-7 |edition=20th}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್''' [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಸೋಡಿಯಂ]] ಲವಣಗಳ ಫ್ಲೂರೈಡ್. ಇದರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ([[sodium|Na]]&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;[[aluminium|Al]][[fluorine|F]]&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;, [[sodium hexafluoroaluminate]]). ಇದು [[ಹರಳು (ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ)|ಹರಳು]]ಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ದಟ್ಟವಾದ ಉಂಡೆಗಳಾಗಿ [[ನಿಸರ್ಗ]]ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಖನಿಜಕಣ. [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿ]]ನ ಅಥವಾ [[ಗೋಂದು|ಗೋಂದಿ]]ನ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹರಳಿನ ಪದರಗಳ ಅಂಚುಗಳಿಗೆ [[ಮುತ್ತುಗಳು|ಮುತ್ತಿ]]ನ ಹೊಳಪಿದೆ. ಹರಳಿನ ಬಣ್ಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣರಹಿತವಾದ ಅಥವಾ [[ಹಿಮ]]ಸದೃಶವಾದ ಬಿಳಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಂಪು, ಬೂದಿಗೆಂಪು, ಇಟ್ಟಿಗೆ-ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕ 1.388. ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ರಿಫ್ರೇಕ್ಷಣಾಂಕದಷ್ಟಾಯಿತು. ಆದ ಕಾರಣ ಹರಳುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದರೆ ಇದನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಮೋಹ್ಸ್‍ಮಾನಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾಠಿಣ್ಯ 2.5. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 2.95. ಸೈಡರೈಟ್, ಗ್ಯಾಲಿನ ಮತ್ತು ಚಾಲ್ಕೊಪೈರೇಟುಗಳೊಡನೆ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಇರುವುದನ್ನು [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡಿ]]ನ ಈವಿಗ್‍ಟೂಟ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು (1794).
==ಪರಿಶೋಧನೆ==
[[File:Peter Christian Abildgaard 01.jpg|thumb|left|upright|Peter Christian Abildgaard]]
ಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು 1798 ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಪಶುವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ (1740–1801),  ಸ್ಥಳೀಯ ಇನ್ಯೂಟ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಬಂಡೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಿದರು , ಅವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಖನಿಜವನ್ನು ಬಳಸಿದರು; ಅದಿರಿನ ನಿಜವಾದ ಮೂಲವನ್ನು ನಂತರ 1806 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಲ್ ಲುಡ್ವಿಗ್ ಗೀಸೆಕೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು .  ಅವರು ಇವಿಗ್ಟಟ್ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಅರ್ಸುಕ್ ಫ್ಜೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು [ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಓರೆಸಂಡ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಹೊರತೆಗೆಯಿತು .  ಈ ಹೆಸರು ಗ್ರೀಕ್ ಪದಗಳಾದ {{lang|el-Latn|cryos}} ( {{langx|el|κρύος|lit=frost}} ), ಮತ್ತು {{lang|el-Latn|lithos}} ( {{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}} ) ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. &amp;#x20;{{lang|el-Latn|cryos}}{{langx|el|κρύος|lit=frost}}{{lang|el-Latn|lithos}}{{langx|el|λίθος|lit=stone|links=no}}

ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸಾಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದ ನ್ಯಾಟ್ರೋನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕಾರ್ನ್‌ವೆಲ್ಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಸಂಯೋಜಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಥಾವರದಲ್ಲಿ [[ಹೈಡ್ರೊಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಫ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೋರಿನ್]] ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು .

ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್|ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ]]ನ ಅದಿರಿನಂತೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ -ಭರಿತ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರಿನ ಬಾಕ್ಸೈಟ್‌ನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ (ಇದು ಸ್ವತಃ ಗಿಬ್‌ಸೈಟ್ , ಬೋಹ್ಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಯಾಸ್ಪೋರ್‌ನಂತಹ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅದಿರುಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ದಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಆಕ್ಸೈಡ್ ಖನಿಜ(ಗಳನ್ನು) ಕರಗಿಸಲು ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಅನ್ನು ಫ್ಲಕ್ಸ್ ಆಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು.

ಶುದ್ಧ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಸ್ವತಃ 1012 °C (1285 K ) ನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ , ಮತ್ತು ಇದು [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕರಗಿಸಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಅನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ . ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಗಣನೀಯ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ-ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಈಗ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಸೋಡಿಯಂ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಖನಿಜ ಫ್ಲೋರೈಟ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ .

೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು , [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] [[ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಇವಿಟೂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್ ಗಣಿಯನ್ನು ನಾಜಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 

೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಇವಿಟ್ಟೂಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರಿಂದಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಯೋಲೈಟ್‌ನ ಶೋಷಣೆಯು ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸುಮಾರು ೫೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ,  ಆದರೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಬಲವಾಗಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ.
==ಉಪಯೋಗಗಳು==
ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅದುರನ್ನು ಜಾಗ್ರತೆ ಕರಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಗಾಜುಗಳ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಉಪಯೋಗವಿದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಲೋಹದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಒಂದು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತು. ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ ಬಹಳ ವಿರಳ ವಸ್ತು. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀನ್‍ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕ್ರೆಯೊಲೈಟಿನ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ಕೃತಕ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ತಯಾರಿಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಯೊಲೈಟಿನ ಪೂರೈಕೆ ಗಣಿಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲು ಅದರ ಆಮದಿನಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಯೊಲೈಟ್ }}
[[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು]]</text>
      <sha1>ea7imylppkptzowgxrjzkukh96zr74p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187321</id>
    <revision>
      <id>1428287</id>
      <timestamp>2026-09-15T06:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1428287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10311" sha1="09znn0vyoq4hldr4m71eg5mru71xdr7" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್
|image             = Portrait of George Washington Crile.jpg
|image_size        = 
|caption           = George Washington Crile
|birth_date        = November 11, 1864
|birth_place       = [[Chili, Ohio]], U.S.
|death_date        = {{death date and age|1943|01|07|1864|11|11}}
|death_place       = [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|resting_place     = [[Lake View Cemetery]], [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|children          = [[George Crile, Jr.]]
|relatives         = [[George Crile III]] (grandson), [[Rip Esselstyn]] (great-grandson)
|resting_place_coordinates = 
|citizenship       = 
|ethnicity         = 
|field             = [[Surgery]]
|workplaces        = 
|education         = Ohio Northern University; Wooster Medical College (now part of [[Case Western Reserve University School of Medicine]]
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = [[Co-founder|Co-founding]] the [[Cleveland Clinic]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = 
|influenced        = 
|awards            = 
|footnotes         = 
|signature         = 
}}

'''ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್ '''1864-1943. ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಕುರಿತು ಈತ ಆಳವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರು (1897). ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ (1903) ಆಘಾತದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೂ (1909) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಫಲವಾದ ಆಘಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ರೈಲ್ 1913ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನರಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಕ್ರೈಲ್ ಓಹಿಯೋದ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ನಾರ್ದರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot;&gt;{{Cite EB1922|wstitle=Crile, George Washington}}&lt;/ref&gt;  1887 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೂಸ್ಟರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಂಡಿ ಪಡೆದರು, ಇದು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಕೇಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು .  ಅವರು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಅವರು 1889 ರಿಂದ 1900 ರವರೆಗೆ ವೂಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು 1900 ರಿಂದ 1911 ರವರೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt; ಅವರು 1910 ರಿಂದ 1924 ರವರೆಗೆ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |title=Case Surgery Department History, Dr. George Washington Crile |work=Department of Surgery, Case Western Reserve University |archive-url=https://web.archive.org/web/20090906212914/http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |archive-date=September 6, 2009 |quote=His interest in shock from blood loss culminated in the first local transfusion of whole blood in 1906 and his interest in trauma spurred the use of the new Roentgen X-ray machines. }}&lt;/ref&gt;&gt; 1906 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;

ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅವರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೀಸಲು ದಳದ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ (1898) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1913 ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ FRCS (ಲಂಡನ್) ಆಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ OTC ಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು (1917–18). ಅವರು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ (BEF) ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು (1918–19). ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲು ಭಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಯು ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅವರು , ಮಾನಸಿಕ ಸಲಹೆಯ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಅರಿವಳಿಕೆ, ಅರಿವಳಿಕಗಳು|ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾದಾಗಲೂ ಸಹ , ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಆಘಾತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿದಾಗ ಪೀಡಿತ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳಿ]]ನ ನಡುವಿನ ನರ ಸಂವಹನವು ಈಗಾಗಲೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಘಾತರಹಿತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದಾಗ, ಕ್ರೈಲ್ ಖಾಸಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು . &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;
== ಗೌರವಗಳು ==

* ಕ್ರೈಲ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು 
* ಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೈಲ್'' ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
* ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 1944 ರಂದು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ರೈಲ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 
* ಚಂದ್ರನ ಕ್ರೈಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=GPN&gt;{{gpn|1333|Crile|access-date=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;
==ನಿಧನ==
ಅವರು ಜನವರಿ 7, 1943 ರಂದು ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Vigil |first=Vicki Blum |year=2007 |title=Cemeteries of Northeast Ohio: Stones, Symbols &amp; Stories |location= Cleveland |publisher=Gray &amp; Company Publishers |isbn=978-1-59851-025-6}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>09znn0vyoq4hldr4m71eg5mru71xdr7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428288</id>
      <parentid>1428287</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10354" sha1="l81s35qac4plemah7k2b1c2hm5gtn45" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್
|image             = Portrait of George Washington Crile.jpg
|image_size        = 
|caption           = George Washington Crile
|birth_date        = November 11, 1864
|birth_place       = [[Chili, Ohio]], U.S.
|death_date        = {{death date and age|1943|01|07|1864|11|11}}
|death_place       = [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|resting_place     = [[Lake View Cemetery]], [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|children          = [[George Crile, Jr.]]
|relatives         = [[George Crile III]] (grandson), [[Rip Esselstyn]] (great-grandson)
|resting_place_coordinates = 
|citizenship       = 
|ethnicity         = 
|field             = [[Surgery]]
|workplaces        = 
|education         = Ohio Northern University; Wooster Medical College (now part of [[Case Western Reserve University School of Medicine]]
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = [[Co-founder|Co-founding]] the [[Cleveland Clinic]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = 
|influenced        = 
|awards            = 
|footnotes         = 
|signature         = 
}}

'''ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್ '''1864-1943. ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಕುರಿತು ಈತ ಆಳವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರು (1897). ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ (1903) ಆಘಾತದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೂ (1909) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಫಲವಾದ ಆಘಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ರೈಲ್ 1913ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನರಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಕ್ರೈಲ್ ಓಹಿಯೋದ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ನಾರ್ದರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot;&gt;{{Cite EB1922|wstitle=Crile, George Washington}}&lt;/ref&gt;  1887 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೂಸ್ಟರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಂಡಿ ಪಡೆದರು, ಇದು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಕೇಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು .  ಅವರು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಅವರು 1889 ರಿಂದ 1900 ರವರೆಗೆ ವೂಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು 1900 ರಿಂದ 1911 ರವರೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt; ಅವರು 1910 ರಿಂದ 1924 ರವರೆಗೆ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |title=Case Surgery Department History, Dr. George Washington Crile |work=Department of Surgery, Case Western Reserve University |archive-url=https://web.archive.org/web/20090906212914/http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |archive-date=September 6, 2009 |quote=His interest in shock from blood loss culminated in the first local transfusion of whole blood in 1906 and his interest in trauma spurred the use of the new Roentgen X-ray machines. }}&lt;/ref&gt;&gt; 1906 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;

ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅವರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೀಸಲು ದಳದ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ (1898) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1913 ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ FRCS (ಲಂಡನ್) ಆಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ OTC ಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು (1917–18). ಅವರು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ (BEF) ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು (1918–19). ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲು ಭಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಯು ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅವರು , ಮಾನಸಿಕ ಸಲಹೆಯ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಅರಿವಳಿಕೆ, ಅರಿವಳಿಕಗಳು|ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾದಾಗಲೂ ಸಹ , ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಆಘಾತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿದಾಗ ಪೀಡಿತ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳಿ]]ನ ನಡುವಿನ ನರ ಸಂವಹನವು ಈಗಾಗಲೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಘಾತರಹಿತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದಾಗ, ಕ್ರೈಲ್ ಖಾಸಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು . &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;
== ಗೌರವಗಳು ==

* ಕ್ರೈಲ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು 
* ಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೈಲ್'' ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
* ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 1944 ರಂದು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ರೈಲ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 
* ಚಂದ್ರನ ಕ್ರೈಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=GPN&gt;{{gpn|1333|Crile|access-date=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;
==ನಿಧನ==
ಅವರು ಜನವರಿ 7, 1943 ರಂದು ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Vigil |first=Vicki Blum |year=2007 |title=Cemeteries of Northeast Ohio: Stones, Symbols &amp; Stories |location= Cleveland |publisher=Gray &amp; Company Publishers |isbn=978-1-59851-025-6}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]]</text>
      <sha1>l81s35qac4plemah7k2b1c2hm5gtn45</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428289</id>
      <parentid>1428288</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ವೈದ್ಯರು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10393" sha1="qo4fssip9g92gy4l9afdvm0thibxox5" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್
|image             = Portrait of George Washington Crile.jpg
|image_size        = 
|caption           = George Washington Crile
|birth_date        = November 11, 1864
|birth_place       = [[Chili, Ohio]], U.S.
|death_date        = {{death date and age|1943|01|07|1864|11|11}}
|death_place       = [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|resting_place     = [[Lake View Cemetery]], [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|children          = [[George Crile, Jr.]]
|relatives         = [[George Crile III]] (grandson), [[Rip Esselstyn]] (great-grandson)
|resting_place_coordinates = 
|citizenship       = 
|ethnicity         = 
|field             = [[Surgery]]
|workplaces        = 
|education         = Ohio Northern University; Wooster Medical College (now part of [[Case Western Reserve University School of Medicine]]
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = [[Co-founder|Co-founding]] the [[Cleveland Clinic]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = 
|influenced        = 
|awards            = 
|footnotes         = 
|signature         = 
}}

'''ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್ '''1864-1943. ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಕುರಿತು ಈತ ಆಳವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರು (1897). ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ (1903) ಆಘಾತದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೂ (1909) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಫಲವಾದ ಆಘಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ರೈಲ್ 1913ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನರಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಕ್ರೈಲ್ ಓಹಿಯೋದ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ನಾರ್ದರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot;&gt;{{Cite EB1922|wstitle=Crile, George Washington}}&lt;/ref&gt;  1887 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೂಸ್ಟರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಂಡಿ ಪಡೆದರು, ಇದು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಕೇಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು .  ಅವರು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಅವರು 1889 ರಿಂದ 1900 ರವರೆಗೆ ವೂಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು 1900 ರಿಂದ 1911 ರವರೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt; ಅವರು 1910 ರಿಂದ 1924 ರವರೆಗೆ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |title=Case Surgery Department History, Dr. George Washington Crile |work=Department of Surgery, Case Western Reserve University |archive-url=https://web.archive.org/web/20090906212914/http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |archive-date=September 6, 2009 |quote=His interest in shock from blood loss culminated in the first local transfusion of whole blood in 1906 and his interest in trauma spurred the use of the new Roentgen X-ray machines. }}&lt;/ref&gt;&gt; 1906 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;

ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅವರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೀಸಲು ದಳದ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ (1898) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1913 ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ FRCS (ಲಂಡನ್) ಆಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ OTC ಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು (1917–18). ಅವರು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ (BEF) ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು (1918–19). ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲು ಭಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಯು ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅವರು , ಮಾನಸಿಕ ಸಲಹೆಯ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಅರಿವಳಿಕೆ, ಅರಿವಳಿಕಗಳು|ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾದಾಗಲೂ ಸಹ , ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಆಘಾತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿದಾಗ ಪೀಡಿತ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳಿ]]ನ ನಡುವಿನ ನರ ಸಂವಹನವು ಈಗಾಗಲೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಘಾತರಹಿತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದಾಗ, ಕ್ರೈಲ್ ಖಾಸಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು . &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;
== ಗೌರವಗಳು ==

* ಕ್ರೈಲ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು 
* ಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೈಲ್'' ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
* ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 1944 ರಂದು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ರೈಲ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 
* ಚಂದ್ರನ ಕ್ರೈಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=GPN&gt;{{gpn|1333|Crile|access-date=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;
==ನಿಧನ==
ಅವರು ಜನವರಿ 7, 1943 ರಂದು ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Vigil |first=Vicki Blum |year=2007 |title=Cemeteries of Northeast Ohio: Stones, Symbols &amp; Stories |location= Cleveland |publisher=Gray &amp; Company Publishers |isbn=978-1-59851-025-6}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]]
[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು]]</text>
      <sha1>qo4fssip9g92gy4l9afdvm0thibxox5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428325</id>
      <parentid>1428289</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:44:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10579" sha1="fql05mdpvj3v9bh7d74ku5r6a4iluz8" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|name              = ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್
|image             = Portrait of George Washington Crile.jpg
|image_size        = 
|caption           = George Washington Crile
|birth_date        = November 11, 1864
|birth_place       = [[Chili, Ohio]], U.S.
|death_date        = {{death date and age|1943|01|07|1864|11|11}}
|death_place       = [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|resting_place     = [[Lake View Cemetery]], [[Cleveland, Ohio]], U.S.
|children          = [[George Crile, Jr.]]
|relatives         = [[George Crile III]] (grandson), [[Rip Esselstyn]] (great-grandson)
|resting_place_coordinates = 
|citizenship       = 
|ethnicity         = 
|field             = [[Surgery]]
|workplaces        = 
|education         = Ohio Northern University; Wooster Medical College (now part of [[Case Western Reserve University School of Medicine]]
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = [[Co-founder|Co-founding]] the [[Cleveland Clinic]]
|author_abbrev_bot = 
|author_abbrev_zoo = 
|influences        = 
|influenced        = 
|awards            = 
|footnotes         = 
|signature         = 
}}

'''ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ ಕ್ರೈಲ್ '''1864-1943. ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಆಘಾತವನ್ನು ಕುರಿತು ಈತ ಆಳವಾದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರು (1897). ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ (1903) ಆಘಾತದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೂ (1909) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಫಲವಾದ ಆಘಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಕ್ರೈಲ್ 1913ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ರೈಲ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮಾಡುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನರಗಳ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು 1906ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==
ಕ್ರೈಲ್ ಓಹಿಯೋದ ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು . ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯೋ ನಾರ್ದರ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot;&gt;{{Cite EB1922|wstitle=Crile, George Washington}}&lt;/ref&gt;  1887 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವೂಸ್ಟರ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ಎಂಡಿ ಪಡೆದರು, ಇದು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಕೇಸ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು .  ಅವರು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಲಂಡನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.

== ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಅವರು 1889 ರಿಂದ 1900 ರವರೆಗೆ ವೂಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು. ಅವರು 1900 ರಿಂದ 1911 ರವರೆಗೆ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt; ಅವರು 1910 ರಿಂದ 1924 ರವರೆಗೆ ಲೇಕ್‌ಸೈಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |title=Case Surgery Department History, Dr. George Washington Crile |work=Department of Surgery, Case Western Reserve University |archive-url=https://web.archive.org/web/20090906212914/http://www.casesurgery.com/residency/general/chair.htm |archive-date=September 6, 2009 |quote=His interest in shock from blood loss culminated in the first local transfusion of whole blood in 1906 and his interest in trauma spurred the use of the new Roentgen X-ray machines. }}&lt;/ref&gt;&gt; 1906 ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;

ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಅವರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೀಸಲು ದಳದ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ (1898) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು 1913 ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ FRCS (ಲಂಡನ್) ಆಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ , ಅವರು ವೈದ್ಯಕೀಯ OTC ಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು (1917–18). ಅವರು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪಡೆ (BEF) ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು (1918–19). ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ 1918 ರಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಮೊದಲು ಭಯದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಭಾವನೆಯು ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಅವರು , ಮಾನಸಿಕ ಸಲಹೆಯ ಮೂಲಕ ಭಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಅರಿವಳಿಕೆ, ಅರಿವಳಿಕಗಳು|ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾದಾಗಲೂ ಸಹ , ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಲವಾರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ [[ಕೊಕೇನ್|ಕೊಕೇನ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೋಗಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಆಘಾತವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರಿವಳಿಕೆ ನೀಡಿದಾಗ ಪೀಡಿತ ಭಾಗ ಮತ್ತು [[ಮೆದುಳು|ಮೆದುಳಿ]]ನ ನಡುವಿನ ನರ ಸಂವಹನವು ಈಗಾಗಲೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಘಾತರಹಿತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು 1917 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. &lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;eb1922&quot; /&gt;

65 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದಾಗ, ಕ್ರೈಲ್ ಖಾಸಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು . &lt;ref name=&quot;casesurgery.com&quot; /&gt;
== ಗೌರವಗಳು ==

* ಕ್ರೈಲ್ 1912 ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು 
* ಎಸ್‌ಎಸ್ ''ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರೈಲ್'' ಎಂದು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.
* ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 1944 ರಂದು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ರೈಲ್ ಜನರಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. 
* ಚಂದ್ರನ ಕ್ರೈಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref name=GPN&gt;{{gpn|1333|Crile|access-date=2026-07-14}}&lt;/ref&gt;
==ನಿಧನ==
ಅವರು ಜನವರಿ 7, 1943 ರಂದು ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರನ್ನು ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. &lt;ref&gt;{{cite book |last=Vigil |first=Vicki Blum |year=2007 |title=Cemeteries of Northeast Ohio: Stones, Symbols &amp; Stories |location= Cleveland |publisher=Gray &amp; Company Publishers |isbn=978-1-59851-025-6}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಲ್,ಚಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‍ಟನ್ }}
[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]]
[[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು]]</text>
      <sha1>fql05mdpvj3v9bh7d74ku5r6a4iluz8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187322</id>
    <revision>
      <id>1428290</id>
      <timestamp>2026-09-15T06:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ/ ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿ ಲೇಖನದ ಅನುವಾದ</comment>
      <origin>1428290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6419" sha1="c5l56pgmg0j0my025jhkhjaz3r8x00m" xml:space="preserve">{{Chembox
| Name           = Chrysophenine
| ImageFile      = Chrysophenine.svg
| ImageSize      = 250px
| ImageAlt       = 
| IUPACName      = 
| OtherNames     = Direct Yellow 12, chrysophenine G
| Section1       = {{Chembox Identifiers
| CASNo          = 2870-32-8
| ChemSpiderID   = 21159733
| DTXSID         = DTXSID5041728
| EC_number      = 220-698-2
| ChEBI          = 
| UNII           = 8Q5531T139
| PubChem        = 24852029
| InChI          = 1S/C30H28N4O8S2.2Na/c1-3-41-27-15-11-23(12-16-27)31-33-25-9-7-21(29(19-25)43(35,36)37)5-6-22-8-10-26(20-30(22)44(38,39)40)34-32-24-13-17-28(18-14-24)42-4-2;;/h5-20H,3-4H2,1-2H3,(H,35,36,37)(H,38,39,40);;/q;2*+1/p-2/b6-5+,33-31+,34-32+;;
| InChIKey       = YQMJDPHTMKUEHG-RNVLWOMCSA-L
| SMILES         = CCOC1=CC=C(C=C1)N=NC2=CC(=C(C=C2)C=CC3=C(C=C(C=C3)N=NC4=CC=C(C=C4)OCC)S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-].[Na+].[Na+]
}}
| Section2       = {{Chembox Properties
| C=30 | H=26 | N=4 | Na=2 | O=8 | S=2
| MolarMass      = 
| Appearance     = orange powder
| Density        = 
| MeltingPtC     = 174&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine {{!}} CAS 2870-32-8 {{!}} SCBT - Santa Cruz Biotechnology |url=https://www.scbt.com/p/chrysophenine-2870-32-8?srsltid=AfmBOooiaP-IAKLQZGY0t-32ItJAaQTaqTlhjdpI7vqb7bLBRihaC0jn |publisher=[[scbt.com]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| BoilingPt      = 
| Solubility     = soluble
  }}
| Section3       = {{Chembox Hazards
| GHSPictograms  = 
| GHSSignalWord  = 
| GHS_ref        =
| HPhrases       = 
| PPhrases       = 
| MainHazards    = 
| FlashPt        = 
| AutoignitionPt = 
  }}
}}

'''ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್''' ಒಂದು ಹಳದಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಡೈಸಾಜೊ ಸ್ಟಿಲ್ಬೀನ್ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಯೆಲ್ಲೋ 12 ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್ ಜಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವು  {{chem2|C30H26N4Na2O8S2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine Dye content 65 2870-32-8 |url=https://www.sigmaaldrich.com/RU/en/product/aldrich/201901?srsltid=AfmBOoqSXqA61RtfEUG0raON8qg5XaVTB-KkpQNLILAhpBKWkFPmx3jo |publisher=[[Sigma Aldrich]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ==
ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕ್ಲೋರೋಥೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿಯ ಎರಡು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಈಥರ್ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ . ಅದರ ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಕಿತ್ತಳೆ ಪುಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

== ಉಪಯೋಗಗಳು ==
ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಜವಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವಿಕೆ, ಜೈವಿಕ ಕಲೆ ಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gurr |first1=Edward |title=Synthetic Dyes in Biology, Medicine And Chemistry |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-14242-7 |page=210 |url=https://books.google.com/books?id=Y-2THuZuhOwC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA210 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;  ಇದು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಪೊರೆಯ ಶೋಧನೆ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ನೇರ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಮಾರ್ಡಂಟ್ (ನಾರಿಗೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವಸ್ತು) ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಲಿನಿನ್, ಹತ್ತಿ, ಕಾಗದ, ವಿಸ್ಕೋಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ವಸ್ತುಗಳಿಗ ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Venkataraman |first1=K. |title=The Chemistry of Synthetic Dyes V7 |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-15260-0 |page=208 |url=https://books.google.com/books?id=g4dRvQJm3mQC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA208 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;   . ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೋಗ್ರೂಪ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ನಾರುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲು ಆಮ್ಲೀಯ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನಿನ್ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ನಿರೋಧಕ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine |url=https://www.biosynth.com/p/FC52661/2870-32-8-chrysophenine#:~:text=3204140090%20%2D%20China:%203204140000-,Chrysophenine%20is%20a%20yellow%20dye%20that%20is%20soluble%20in%20water,free%20radical%20addition%20polymerization%20process. |publisher=biosynth.com |access-date=26 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Britain) |first1=Chemical Society (Great |title=Recent Advances in the Chemistry of Colouring Matters: Report of a Symposium Held at the Imperial College of Science and Technology, London, on January 19th, 1956 |date=1956 |publisher=Chemical Society |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=ZtPUAAAAMAAJ&amp;q=chrysophenine+radiation |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>c5l56pgmg0j0my025jhkhjaz3r8x00m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428291</id>
      <parentid>1428290</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6490" sha1="dgdip4s2fy4w7jkn4w69qygyll2eouu" xml:space="preserve">{{Chembox
| Name           = Chrysophenine
| ImageFile      = Chrysophenine.svg
| ImageSize      = 250px
| ImageAlt       = 
| IUPACName      = 
| OtherNames     = Direct Yellow 12, chrysophenine G
| Section1       = {{Chembox Identifiers
| CASNo          = 2870-32-8
| ChemSpiderID   = 21159733
| DTXSID         = DTXSID5041728
| EC_number      = 220-698-2
| ChEBI          = 
| UNII           = 8Q5531T139
| PubChem        = 24852029
| InChI          = 1S/C30H28N4O8S2.2Na/c1-3-41-27-15-11-23(12-16-27)31-33-25-9-7-21(29(19-25)43(35,36)37)5-6-22-8-10-26(20-30(22)44(38,39)40)34-32-24-13-17-28(18-14-24)42-4-2;;/h5-20H,3-4H2,1-2H3,(H,35,36,37)(H,38,39,40);;/q;2*+1/p-2/b6-5+,33-31+,34-32+;;
| InChIKey       = YQMJDPHTMKUEHG-RNVLWOMCSA-L
| SMILES         = CCOC1=CC=C(C=C1)N=NC2=CC(=C(C=C2)C=CC3=C(C=C(C=C3)N=NC4=CC=C(C=C4)OCC)S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-].[Na+].[Na+]
}}
| Section2       = {{Chembox Properties
| C=30 | H=26 | N=4 | Na=2 | O=8 | S=2
| MolarMass      = 
| Appearance     = orange powder
| Density        = 
| MeltingPtC     = 174&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine {{!}} CAS 2870-32-8 {{!}} SCBT - Santa Cruz Biotechnology |url=https://www.scbt.com/p/chrysophenine-2870-32-8?srsltid=AfmBOooiaP-IAKLQZGY0t-32ItJAaQTaqTlhjdpI7vqb7bLBRihaC0jn |publisher=[[scbt.com]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| BoilingPt      = 
| Solubility     = soluble
  }}
| Section3       = {{Chembox Hazards
| GHSPictograms  = 
| GHSSignalWord  = 
| GHS_ref        =
| HPhrases       = 
| PPhrases       = 
| MainHazards    = 
| FlashPt        = 
| AutoignitionPt = 
  }}
}}

'''ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್''' ಒಂದು ಹಳದಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಡೈಸಾಜೊ ಸ್ಟಿಲ್ಬೀನ್ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಯೆಲ್ಲೋ 12 ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್ ಜಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವು  {{chem2|C30H26N4Na2O8S2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine Dye content 65 2870-32-8 |url=https://www.sigmaaldrich.com/RU/en/product/aldrich/201901?srsltid=AfmBOoqSXqA61RtfEUG0raON8qg5XaVTB-KkpQNLILAhpBKWkFPmx3jo |publisher=[[Sigma Aldrich]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ==
ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕ್ಲೋರೋಥೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿಯ ಎರಡು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಈಥರ್ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ . ಅದರ ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಕಿತ್ತಳೆ ಪುಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

== ಉಪಯೋಗಗಳು ==
ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಜವಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವಿಕೆ, ಜೈವಿಕ ಕಲೆ ಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gurr |first1=Edward |title=Synthetic Dyes in Biology, Medicine And Chemistry |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-14242-7 |page=210 |url=https://books.google.com/books?id=Y-2THuZuhOwC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA210 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;  ಇದು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಪೊರೆಯ ಶೋಧನೆ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ನೇರ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಮಾರ್ಡಂಟ್ (ನಾರಿಗೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವಸ್ತು) ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಲಿನಿನ್, ಹತ್ತಿ, ಕಾಗದ, ವಿಸ್ಕೋಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ವಸ್ತುಗಳಿಗ ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Venkataraman |first1=K. |title=The Chemistry of Synthetic Dyes V7 |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-15260-0 |page=208 |url=https://books.google.com/books?id=g4dRvQJm3mQC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA208 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;   . ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೋಗ್ರೂಪ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ನಾರುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲು ಆಮ್ಲೀಯ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನಿನ್ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ನಿರೋಧಕ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine |url=https://www.biosynth.com/p/FC52661/2870-32-8-chrysophenine#:~:text=3204140090%20%2D%20China:%203204140000-,Chrysophenine%20is%20a%20yellow%20dye%20that%20is%20soluble%20in%20water,free%20radical%20addition%20polymerization%20process. |publisher=biosynth.com |access-date=26 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Britain) |first1=Chemical Society (Great |title=Recent Advances in the Chemistry of Colouring Matters: Report of a Symposium Held at the Imperial College of Science and Technology, London, on January 19th, 1956 |date=1956 |publisher=Chemical Society |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=ZtPUAAAAMAAJ&amp;q=chrysophenine+radiation |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು]]</text>
      <sha1>dgdip4s2fy4w7jkn4w69qygyll2eouu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428292</id>
      <parentid>1428291</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6544" sha1="hrjutng2atquoyxbaezvosvm17sqlgr" xml:space="preserve">{{Chembox
| Name           = Chrysophenine
| ImageFile      = Chrysophenine.svg
| ImageSize      = 250px
| ImageAlt       = 
| IUPACName      = 
| OtherNames     = Direct Yellow 12, chrysophenine G
| Section1       = {{Chembox Identifiers
| CASNo          = 2870-32-8
| ChemSpiderID   = 21159733
| DTXSID         = DTXSID5041728
| EC_number      = 220-698-2
| ChEBI          = 
| UNII           = 8Q5531T139
| PubChem        = 24852029
| InChI          = 1S/C30H28N4O8S2.2Na/c1-3-41-27-15-11-23(12-16-27)31-33-25-9-7-21(29(19-25)43(35,36)37)5-6-22-8-10-26(20-30(22)44(38,39)40)34-32-24-13-17-28(18-14-24)42-4-2;;/h5-20H,3-4H2,1-2H3,(H,35,36,37)(H,38,39,40);;/q;2*+1/p-2/b6-5+,33-31+,34-32+;;
| InChIKey       = YQMJDPHTMKUEHG-RNVLWOMCSA-L
| SMILES         = CCOC1=CC=C(C=C1)N=NC2=CC(=C(C=C2)C=CC3=C(C=C(C=C3)N=NC4=CC=C(C=C4)OCC)S(=O)(=O)[O-])S(=O)(=O)[O-].[Na+].[Na+]
}}
| Section2       = {{Chembox Properties
| C=30 | H=26 | N=4 | Na=2 | O=8 | S=2
| MolarMass      = 
| Appearance     = orange powder
| Density        = 
| MeltingPtC     = 174&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine {{!}} CAS 2870-32-8 {{!}} SCBT - Santa Cruz Biotechnology |url=https://www.scbt.com/p/chrysophenine-2870-32-8?srsltid=AfmBOooiaP-IAKLQZGY0t-32ItJAaQTaqTlhjdpI7vqb7bLBRihaC0jn |publisher=[[scbt.com]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| BoilingPt      = 
| Solubility     = soluble
  }}
| Section3       = {{Chembox Hazards
| GHSPictograms  = 
| GHSSignalWord  = 
| GHS_ref        =
| HPhrases       = 
| PPhrases       = 
| MainHazards    = 
| FlashPt        = 
| AutoignitionPt = 
  }}
}}

'''ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್''' ಒಂದು ಹಳದಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಡೈಸಾಜೊ ಸ್ಟಿಲ್ಬೀನ್ ಬಣ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಯೆಲ್ಲೋ 12 ಅಥವಾ ಕ್ರೈಸೋಫೆನಿನ್ ಜಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರವು  {{chem2|C30H26N4Na2O8S2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine Dye content 65 2870-32-8 |url=https://www.sigmaaldrich.com/RU/en/product/aldrich/201901?srsltid=AfmBOoqSXqA61RtfEUG0raON8qg5XaVTB-KkpQNLILAhpBKWkFPmx3jo |publisher=[[Sigma Aldrich]] |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ==
ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕ್ಲೋರೋಥೇನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ಹಳದಿಯ ಎರಡು ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಈಥರ್ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ . ಅದರ ಶುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಕಿತ್ತಳೆ ಪುಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

== ಉಪಯೋಗಗಳು ==
ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಜವಳಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವಿಕೆ, ಜೈವಿಕ ಕಲೆ ಹಾಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Gurr |first1=Edward |title=Synthetic Dyes in Biology, Medicine And Chemistry |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-14242-7 |page=210 |url=https://books.google.com/books?id=Y-2THuZuhOwC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA210 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;  ಇದು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದರೂ, ಪೊರೆಯ ಶೋಧನೆ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನೈನ್ ಅನ್ನು ನೇರ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಮಾರ್ಡಂಟ್ (ನಾರಿಗೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ವಸ್ತು) ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಲಿನಿನ್, ಹತ್ತಿ, ಕಾಗದ, ವಿಸ್ಕೋಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ವಸ್ತುಗಳಿಗ ಗಾಢ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Venkataraman |first1=K. |title=The Chemistry of Synthetic Dyes V7 |date=2 December 2012 |publisher=[[Elsevier]] |isbn=978-0-323-15260-0 |page=208 |url=https://books.google.com/books?id=g4dRvQJm3mQC&amp;dq=chrysophenine+Synthesis&amp;pg=PA208 |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;   . ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೋಗ್ರೂಪ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ನಾರುಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲು ಆಮ್ಲೀಯ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ರೈಸೊಫೆನಿನ್ ವಿಕಿರಣ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ನಿರೋಧಕ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chrysophenine |url=https://www.biosynth.com/p/FC52661/2870-32-8-chrysophenine#:~:text=3204140090%20%2D%20China:%203204140000-,Chrysophenine%20is%20a%20yellow%20dye%20that%20is%20soluble%20in%20water,free%20radical%20addition%20polymerization%20process. |publisher=biosynth.com |access-date=26 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Britain) |first1=Chemical Society (Great |title=Recent Advances in the Chemistry of Colouring Matters: Report of a Symposium Held at the Imperial College of Science and Technology, London, on January 19th, 1956 |date=1956 |publisher=Chemical Society |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=ZtPUAAAAMAAJ&amp;q=chrysophenine+radiation |access-date=26 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]</text>
      <sha1>hrjutng2atquoyxbaezvosvm17sqlgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಲಿಸು ಜನರು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187323</id>
    <revision>
      <id>1428293</id>
      <timestamp>2026-09-15T07:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sathvik Anchan</username>
        <id>100576</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಪುಟ: {{Short description|Ethnic group}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Infobox ethnic group | group            = ಲಿಸು | image            = Lisu_Lady_in_northern_Myanmar.jpg | caption = ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಲಿಸು ಮಹಿಳೆ | native_name      = {{lang|lis|ꓡꓲ‐ꓢꓴ}} {{lang|my|လီဆူ}} {{lang|zh|傈僳}} | flag             =  | flag_caption     = Lisu ethnic flag | population       = 1,400,000 (est.) | po...</comment>
      <origin>1428293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43565" sha1="kzrc32ywxer9uttiu1j19qxznt6lq45" xml:space="preserve">{{Short description|Ethnic group}}
{{Use dmy dates|date=February 2020}}
{{Infobox ethnic group
| group            = ಲಿಸು
| image            = Lisu_Lady_in_northern_Myanmar.jpg
| caption = ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಲಿಸು ಮಹಿಳೆ
| native_name      = {{lang|lis|ꓡꓲ‐ꓢꓴ}} {{lang|my|လီဆူ}} {{lang|zh|傈僳}}
| flag             = 
| flag_caption     = Lisu ethnic flag
| population       = 1,400,000 (est.)
| popplace         = 
| region1          = {{flag|China}} (Yunnan, Sichuan)
| pop1             = 762,296 (2020 census)
| ref1             = &lt;ref&gt;{{cite web|title=Geographic Distribution and Population of Ethnic Minorities|url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/2021/indexeh.htm|website=China Statistical Yearbook 2021|access-date=4 February 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/china-ethnic-2020.htm|title=Ethnic composition of China 2020|website=pop-stat.mashke.org|accessdate=8 July 2025}}&lt;/ref&gt;
| region2          = {{flag|Myanmar}} ([[Shan state|Shan]] and [[Kachin State|Kachin]] states)
| pop2             = 600,000
| region3          = {{flag|Thailand}}
| pop3             = 55,000
| pop4             = 5,000
| region4          = {{flag|India}} ([[Arunachal Pradesh]])&lt;ref&gt;
Rahul Karmakar, https://www.hindustantimes.com/india-news/miss-arunachal-2017-pageant-to-have-quotas-for-tribes-with-china-roots/story-bd9IwH4iybVspzWJuuQviI.html&lt;/ref&gt;
| langs            = [[Lisu language|Lisu]], [[Lipo language|Lipo]], [[Laemae language|Laemae]], [[Anong language (Sino-Tibetan)|Naw]]; [[Southwestern Mandarin]] (Chinese), [[Burmese language|Burmese]], [[Thai Language|Thai]]
| rels             = [[Christianity]], [[Animism]], and [[Buddhism]]
| related          = {{ubl|Other [[Lolo-Burmese]] ethnicities}}
                {{hlist|item_style=font-size:90%;
                |([[Yi people]], [[Nakhi people|Nakhi]], [[Qiang people|Qiang]], [[Tujia people|Tujia]], [[Bamar people]])}}
}}
{{Infobox Chinese
| order = st
| c = 傈僳族
| p = Lìsùzú
| my = လီဆူလူမျိုး
| tha = ลีสู่|ลีสู่
}}
{{Contains special characters}}

ಲಿಸು ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಲಿಸು, ಲಿಪೊ, ಲೇಮೇ ಮತ್ತು ನಾವ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕೆಲವು ಜನರು ನೈಋತ್ಯ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಚೀನೀ, ಬರ್ಮೀಸ್ ಮತ್ತು ಥಾಯ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ, ಅನಿಮಿಸಂ (ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ) ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸೇರಿವೆ. ಲಿಸು ಜನರು ಯಿ, ನಾಖಿ, ಚಿಯಾಂಗ್, ತುಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಬಮಾರ್ ಜನರಂತಹ ಇತರ ಲೋಲೊ–ಬರ್ಮೀಸ್ ಜನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಚೀನಾ ದೇಶದ ಯುನ್ನಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಚುವಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು **7,30,000 ಲಿಸು ಜನರು** ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯುನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಲಿಜಿಯಾಂಗ್, ಬಾವೊಶಾನ್, ನುಜಿಯಾಂಗ್, ದೆಛಿನ್ ಮತ್ತು ದೆಹಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 56 ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರೂ ಒಬ್ಬರು.ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 135 ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು **6 ಲಕ್ಷ** ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಚಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ಪುತಾವ್, ಮ್ಯಿತ್ಕಿನಾ, ದನೈ, ವೈಂಗ್ಮಾ ಮತ್ತು ಭಾಮೊ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೊಮೀಕ್, ನಾಮ್‌ಸಾನ್, ಲಾಶಿಯೊ, ಹೊಪಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಕೊಕಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ನಾಮ್‌ಸಾಂಗ್, ಲೋಯ್ಲೆಮ್ ಮತ್ತು ಮೊಂಗ್‌ಟೋನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾಗೈಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಕಾಥಾ ಮತ್ತು ಖಮ್ತಿ ಹಾಗೂ ಮಂಡಲೇ ವಿಭಾಗದ ಮೊಗೋಕ್ ಮತ್ತು ಪಿನ್ ಊ ಲ್ವಿನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಸು ಜನರ ವಸತಿಗಳಿವೆ.

ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು **55,000 ಲಿಸು ಜನರು** ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಲಿಸು ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೂರದ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಮ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.
&lt;ref name=&quot;NM-20191021&quot;&gt;{{cite journal |last1=Ernst |first1=Gabriel |title='We try to not be Thai': the everyday resistance of ethnic minorities |journal=New Mandala |date=21 October 2019 |url=https://www.newmandala.org/we-try-to-not-be-thai-the-everyday-resistance-of-ethnic-minorities/ |access-date=20 April 2020}}&lt;/ref&gt;

ಲಿಸು ಜನರಲ್ಲಿ 58ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಿಧ ಕುಲಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬ ಕುಲಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಉಪನಾಮವಿದೆ. ಲಿಸು ಜನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕುಟುಂಬ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಮೇ ಫಾ (Laemae pha), ಬ್ಯಾ ಫಾ (Bya pha), ಥೋನ್ ಫಾ (Thorne pha), ಙ್ವಾ ಫಾ (Ngwa Pha; Ngwazah), ನಾವ್ ಫಾ (Naw pha), ಸೆಯು ಫಾ (Seu pha) ಮತ್ತು ಖಾವ್ ಫಾ (Khaw pha) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.ಈ ಕುಟುಂಬ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇಟೆಗಾರರಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಲಿಸು ಕುಟುಂಬಗಳು ಚೀನೀ ಉಪನಾಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಲಿಸು ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಯಿ ಜನರು ಅಥವಾ ನುವೊಸು (ಲೊಲೊ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

==ಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ==
“ಲಿಸು” (Lisu) ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ “ಕಾಡಿನ ಜನರು” (Jungle people) ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪದಕ್ಕೆ ಇತರ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗಳೂ ಇರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಬರ್ಮೀಯರು ಈ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು “ಲಿಸು” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಬರ್ಮೀಯರು ಲಿಸು ಜನರನ್ನು “ಯಾವಿನ್” (Yawyin) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಹೆಸರು ಚೀನೀ ಪದ “ಯೆ ರೆನ್” (yĕ rén; 野人) ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥ “ಕಾಡು ಮನುಷ್ಯರು” ಅಥವಾ “ವನ್ಯ ಜನರು” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bradley |first1=David |title=Southern Lisu Dictionary |date=2006 |publisher=Centre for Southeast Asia Studies |location=California |isbn=0-944613-43-8 |page=XVI |url=https://stedt.berkeley.edu/pubs_and_prods/STEDT_Monograph4_Southern-Lisu-Dict.pdf |access-date=17 January 2026}}&lt;/ref&gt;

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[File:Lisu tribe depiction, 1900s.jpg|thumb|1900ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬರ್ಮೀಸ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರ ಚಿತ್ರಣ]]
ಲಿಸು ಜನರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಾಯಾರಿತವಾಗಿ փոխանցಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಹಳ ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಹಾಡನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಡಲು ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
&lt;ref name=&quot;Hutheesing 1990&quot;/&gt;

=== ಮೂಲಗಳು ===
ಲಿಸು ಜನರು ಇಂದಿನ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು ಟಿಬೆಟ್ ಪೀಠಭೂಮಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಪೂರ್ವ ಟಿಬೆಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಲಿಸು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಂತರ ಅವರು ವಾಯವ್ಯ ಯುನ್ನಾನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಬಾವೋಶಾನ್ ಮತ್ತು ಟೆಂಗ್‌ಚೋಂಗ್ ಸಮತಟ್ಟಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಲಿಸು, ಯಿ, ಲಾಹು ಮತ್ತು ಅಖಾ ಭಾಷೆಗಳು ಟಿಬೆಟೊ–ಬರ್ಮನ್ ಭಾಷಾ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಭಾಷೆಗಳು ಬರ್ಮೀಸ್ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರದ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
&lt;ref&gt;Gros 1996&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gros 2001&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bradley 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Matisoff 1986&lt;/ref&gt; ಹಾನ್ ಚೀನೀಯರ ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 1140ರಿಂದ 1644ರವರೆಗೆ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಲಿಸು ಜನರ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.
&lt;ref name=&quot;Dessaint 1972&quot;&gt;Dessaint 1972&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hanks &amp; Hanks 2001&quot;&gt;Hanks &amp; Hanks, 2001&lt;/ref&gt; ಚೀನಾದ ಯುನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಯಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತೈಪಿಂಗ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸುಮಾರು 1,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಲು ಶಿ ಲಿಸು ಜನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಯಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ಲಿಸು ಜನರು ಬರ್ಮಾದ ಮೊಮೀಕ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಲಿಸು ಜನರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮೊಗೋಕ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಯಿತು. ನಂತರ, 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉತ್ತರ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು.&lt;ref&gt;George 1915&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Enriquez 1921&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Scott &amp; Hardiman 1900–1901&lt;/ref&gt; ಲಿಸು ಜನರು ಯಿ ಜನರ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಲೊಲೊ ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಯಿ ಜನರು ಅಥವಾ ನುವೊಸು ಜನರು ಇಂದಿಗೂ ಲಿಸು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾದ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.ಮ್ಯಾಟ್ ವೈ ತೋ ಅವರ ಗಮನಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, “ಮಹಾ ನದಿಯ ಮೂಲಸ್ಥಾನದಿಂದ ಲಿಸು ಜನರು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು” ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, ಲಿಸು ಜನರು “ಮೌ-ಕು-ದೆ” (Mou-Ku-De) ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರಿಂದ 200ರವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು “ಲಿಸು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
&lt;ref&gt;မတ်တိုးဝေ၊ ''လီဆူတိုင်းရင်းသားတို့၏ဘဝဓလေ့'' (စာပေဗိမာန်ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်၊ ၂၀၀၈)၊ စာ ၅။&lt;/ref&gt;{{Better source needed|reason=WP:NOENG|date=January 2018}}
[[File:Hsihseng Lisu.jpg|right|thumb|200px|ದಕ್ಷಿಣ ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯದ ಹ್ಸಿ ಸೆಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲಿಸು ಮಹಿಳೆ.]]

=== ಪ್ರಸ್ತುತ===

2010ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಕಚಿನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೇನೆ (KIA) ಲಿಸು ಜನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಲಿಸು ಜನರು ಕಚಿನ್ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[https://www.frontiermyanmar.net/en/the-blood-spoke-lisu-deaths-stir-unrest-in-kachin/ ‘The blood spoke’: Lisu deaths stir unrest in Kachin]. Emily Fishbein. July 11, 2019. [[Frontier Myanmar]] {{Webarchive|date=March 9, 2024|url=https://web.archive.org/web/20240309052450/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-blood-spoke-lisu-deaths-stir-unrest-in-kachin/?tztc=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thousands-of-ethnic-lisu-protest-killings-by-myanmars-kachin-independence-army-05222017163516.html Thousands of Ethnic Lisu Protest Killings by Myanmar’s Kachin Independence Army]. May 22, 2017. Kyaw Myo Min. [[Radio Free Asia]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230916235849/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/thousands-of-ethnic-lisu-protest-killings-by-myanmars-kachin-independence-army-05222017163516.html|date=September 16, 2023}}&lt;/ref&gt; ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲಿಸು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಕ್ಷವು (Lisu National Development Party) ಕಚಿನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೇನೆ (KIA) ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ (PDF) ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಟಾಟ್ಮಡಾವ್ ಪರವಾದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ “ಜನರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ” ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಯು ಶ್ವೇ ಮಿನ್ (U Shwe Min) ಅವರು 2024ರ ಮಾರ್ಚ್ 7ರಂದು ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೆ ಈ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-resistance-attacks-myanmar-junta-allied-outposts.html Kachin Resistance Attacks Myanmar Junta-Allied Outposts]. August 4, 2022. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231128192215/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kachin-resistance-attacks-myanmar-junta-allied-outposts.html|date=November 28, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/lisu-ethnic-individuals-kachin-state-recruited-new-militia-members Lisu Ethnic Individuals in Kachin State Recruited as New Militia Members]. [[Burma News International]]. November 8, 2023. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151621/https://www.bnionline.net/en/news/lisu-ethnic-individuals-kachin-state-recruited-new-militia-members|date=March 8, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}&lt;/ref&gt;

== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಸು ==
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರನ್ನು “ಯೋಬಿನ್” (Yobin) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಸು ಜನರನ್ನು “ಯೋಬಿನ್” ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಈ ಎರಡು ಪದಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಜನರು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಜಯನಗರ ವೃತ್ತದ ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಿಸು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮವನ್ನು “ಶಿದಿ” (Shidi) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಿಸು ಜನರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಚಾಂಗ್ಲಾಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖಾರ್ಸಾಂಗ್ ವೃತ್ತದ ಮಿಯಾವೊ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಇಂಜಾನ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಸು ಜನರು ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ.ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಲಿಸು ಜನರು ನೈಋತ್ಯ ಚೀನಾದ ಯುನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಶಾನ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಚಿನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,000 ಲಿಸು ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

=== ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಲಿಸು ಪತ್ತೆ ===
ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ–ಬರ್ಮಾ ಗಡಿಯನ್ನು 1912ರಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ (Topographical Survey of British India) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಗಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಕಕಾಬೊ ರಾಝಿ ಪರ್ವತದಿಂದ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬೆಟ್ಟಗಳವರೆಗೆ ಗಡಿಯನ್ನು “ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲುಗಳು, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ” ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.ಹ್ಕಕಾಬೊ ರಾಝಿ ಪರ್ವತವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 5,881 ಮೀಟರ್ (19,295 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[[:File:British Indian Empire 1909 Imperial Gazetteer of India.jpg]]&lt;/ref&gt; ಜಿ. ಡಿ. ಎಲ್. ಮಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ದಿನಚರಿಯಲ್ಲಿ, 1942ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನೀಯರ ಮುನ್ನಡೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 150 ಯುರೋಪಿಯನ್, ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಕಚಿನ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ ಘಟನೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕಚಿನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪುಟಾವ್‌ನಿಂದ ಚೌಕನ್ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮಾರ್ಗರಿಟಾವರೆಗೆ ತೆರಳಿ, ನಂತರ ನೋವಾ–ದಿಹಿಂಗ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.ಮಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚೌಕನ್ ಕಣಿವೆಯ ಸುಮಾರು 100 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಿಸು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ವಾಸದ ಗುರುತು ಸೇರಿದಂತೆ “ಮನುಷ್ಯರ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹು ಇರಲಿಲ್ಲ”.
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.528129|title=Forgotten Frontier(1945)|last=Tyson Geoffrey|date=17 August 2018|website=Archive.org|access-date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt; The border negotiations with China that led to the 1962 Sino-Indian War, and the intrusion of Chinese troops into the Indian State of Arunachal Pradesh, propelled the Government of India to secure its international borders in the North East region, defined as per the Topographical Survey of British India. The Assam Rifles Regiments who took control of the border area hired labourers from various tribes, including Lisus, to build the airstrip at Vijoynagar. In 1969–70, 200 families settled in the area. In 2010, the population was estimated at 5500 including Gorkhali Jawan (Ex-Assam Rifles Pensioners and Lisus/Yobin)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://arunachalgovernor.gov.in/pr/pr030410.htm|title=The Governor of Arunachal Pradesh :: Governor visits remote Vijoynagar|website=Arunachalgovernor.gov.in|access-date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;

=== ಲೆಡೋ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಆಗಮನ ===
ಲಿಸು ಜನರ ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಲೆಡೊ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಲಿಸು ಜನರ ಬಳಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವು ಮೂಲತಃ ಅಫು ಲಿಸು ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು 1918ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನ ಲಖಿಂಪುರದಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗವರ್ನರ್‌ರ ಮುದ್ರೆಯಿದೆ. ಲೆಡೊ ಮತ್ತು ಶಿಂಗ್ಬ್ವಿಯಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ಲೆಡೊ ರಸ್ತೆಯ ಭಾಗವು 1943ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಿಸು ಜನರು ನಂತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಆದರೆ, ಕೆಲವರು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಸಾಂನ ಖರಾಂಗ್‌ಖು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಖಾರ್ಸಾಂಗ್ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಮ್ಮ ಮಾತೃಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://changlang.nic.in/changlang.html |title=A profile of Changlang District |access-date=2008-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512100140/http://www.changlang.nic.in/changlang.html#people/ |archive-date=2008-05-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Contributions to Sino-Tibetan Studies|author=John McCoy, Timothy Light|publisher=BRILL|pages=915–6|year=1986|isbn=90-04-07850-9}}&lt;/ref&gt;

=== ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯಗಳು ===
1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲಿಸು ಜನರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1994ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ (Scheduled Tribe) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದೆ ಇದೆ.

1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀಪ್‌ಗಳ ಒಂದು ತಂಡ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿನ ಜನರನ್ನು ಕೆಲವರು “ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯ ಕೈದಿಗಳು” (prisoners of geography) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.frontline.in/static/html/fl2620/stories/20091009262006400.htm|title=Prisoners of geography|website=Frontline.in|access-date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;

ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಮ್ದಫಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲು 1972ರಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ 1983ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗಾಂಧಿಗ್ರಾಮ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.ಅಂದಿನಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಲಿಸು ಜನರನ್ನು 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ “ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು” (encroachers) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nbaindia.org/uploaded/Biodiversityindia/Legal/15.%20Wildlife%20(Protection)%20Act,%201972.pdf|title=THE WILDLIFE (PROTECTION) ACT, 1972 (No. 53 of 1972)|date=9 September 1972|website=Nbaindia.org|access-date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt; 1976ರಿಂದ 1981ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಿ ಇಲಾಖೆಯು (Public Works Department) ಮಿಯಾವೊ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ 157 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (98 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ ಮಿಯಾವೊ–ವಿಜಯನಗರ ರಸ್ತೆ (MV Road) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಈ ರಸ್ತೆ ನಮ್ದಫಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೂಲಕ ನೋವಾ–ದಿಹಿಂಗ್ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ.ಅತಿಯಾದ ಮಳೆಯಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಭೂ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕವೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.2010 ಮತ್ತು 2013ರಲ್ಲಿ ಮಿಯಾವೊ–ವಿಜಯನಗರ ರಸ್ತೆಯ ನವೀಕರಣ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.

== ಸಂಸ್ಕೃತಿ ==
ಲಿಸು ಜನರ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯಲು ನೀರು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮನೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ನೆಲ ಮತ್ತು ಬಿದಿರಿನ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿರುವ ಲಿಸು ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯವರು ಈಗ ಮರದಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್‌ನಿಂದ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ಲಿಸು ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು, ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅಕ್ಕಿ, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ಭೂಕಂಪಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಲಿಸು ಜನರು ಬದುಕುಳಿಯಲು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಕಾರವಾನ್‌ಗಳ ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿತ್ತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಫೀಮು ಗಸಗಸೆಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ನಂತರ, ಅನೇಕ ಲಿಸು ಜನಸಮುದಾಯಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆದರೆ, ಅಫೀಮು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು.ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಲಿಸು ಜನರು ಮಾತ್ರ ಅಫೀಮು ಅಥವಾ ಅದರ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಹೆರಾಯಿನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ವಯಸ್ಸಾದವರು ಸಂಧಿವಾತದ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಔಷಧೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಿದ್ದವು.&lt;ref name=&quot;Dessaint 1972&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Durrenberger 1976&lt;/ref&gt;
[[File:Lisu_Lady_in_northern_Myanmar.jpg|thumb|ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಲಿಸು ಮಹಿಳೆ]]
ಲಿಸು ಜನರು ಜೂಮ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಿತ ಕೃಷಿ (slash-and-burn agriculture) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಳುಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೆ, ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರವಾದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನವಾಗಿರಬಹುದು.ಲಿಸು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜೂಮ್ ಕೃಷಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತರ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಖಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ, ಥಾಯ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮರಗಳ ಕಡಿತ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ನಾಶದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮರಕಡಿಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಹುಪಾಲು ಅಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದವು.
&lt;ref&gt;Fox 2000&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fox et al. 1995&lt;/ref&gt; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸಿಗರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಜೂಮ್ ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಹೊಲಗಳನ್ನು ಪಾಳುಬಿಟ್ಟು ಪುನಃ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಜೂಮ್ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಪರ್ವತಗಳ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯನಾಶ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಲಿಸು ಜನರು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೂಮ್ ಕೃಷಿಕರು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳತ್ತ ತಿರುಗುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.&lt;/ref&gt;
[[File:Lisu girls showing their traditional costumes Tha Ton Thailand 20Nov2005.jpg|thumb|ಥಾ ಟೋನ್, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಿಸು ಸಮುದಾಯದ ಯುವತಿಯರು.]]
ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಥಾಯ್ ಲಿಸು ಜನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ, ಚೀನಾದ ಯುನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನುಜಿಯಾಂಗ್ ಲಿಸು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರಿಫೆಕ್ಚರ್ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಪುತಾವ್, ದನೈ ಮತ್ತು ಮ್ಯಿತ್ಕಿನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಿಸು ಉಡುಗೆಯಿಂದ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
&lt;ref name=&quot;Hutheesing 1990&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.amazing-people.com|title=Amazing People – doco stories &amp; places|website=Amazing-people.com|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805161450/http://amazing-people.com/|archive-date=August 5, 2018}}&lt;/ref&gt;

== ಧರ್ಮ ==

=== ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ===
20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾದ ಅನೇಕ ಲಿಸು ಜನರು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]]ಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು. [[ಚೀನಾ ಒಳನಾಡು ಮಿಷನ್]] (China Inland Mission; ಈಗ [[OMF International]])ಗೆ ಸೇರಿದ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಒ. ಫ್ರೇಸರ್]] (James O. Fraser), ಅಲಿನ್ ಕೂಕ್ (Allyn Cooke) ಹಾಗೂ [[ಇಸೊಬೆಲ್ ಕುಹ್ನ್]] (Isobel Kuhn) ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಜಾನ್ (John) ಅವರಂತಹ ಮಿಷನರಿಗಳು ಯುನ್ನಾನ್‌ನ ಲಿಸು ಜನರ ನಡುವೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.
&lt;ref&gt;{{cite web | title=Yunnan Province of China Government Web | url= http://www.eng.yn.gov.cn/yunnanEnglish/145529160029175808/20050623/378813.html|website=Eng.yn.gov.cn | access-date=2008-02-15}}&lt;/ref&gt; ಮಿಷನರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ರೇಸರ್ ಅವರು ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಿಸು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಮಿಷನರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನ ಲಿಸು ಜನರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಿಷನರಿ ಥಾರಾ ಸಾ ಬಾ ಥಾವ್ (Thara Saw Ba Thaw; 1889–1968) ಆಗಿದ್ದರು. ಫ್ರೇಸರ್ ಮತ್ತು ಸಾ ಬಾ ಥಾವ್ ಅವರು 1914ರಲ್ಲಿ ಲಿಸು ವರ್ಣಮಾಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
&lt;ref&gt;''The History of Church of Christ in Myanmar'', (75 Jubilee Press, 2008), 11.&lt;/ref&gt; ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಮಿಷನರಿಗಳು ಲಿಸು ಜನರಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದರು. ಡೇವಿಡ್ ಫಿಶ್ (David Fish) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ಲಿಸು ಜನರ ನಡುವೆ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು (Gospel) ಹರಡಲು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಷನರಿಗಳಿದ್ದರು. ಅವರು ವಿವಿಧ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಿಷನ್ (China Inland Mission), ಡಿಸೈಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (Disciples of Christ; Church of Christ), ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್ (Assembly of God), ಪೆಂತೆಕೋಸ್ಟಲ್ ಚರ್ಚುಗಳು (Pentecostal Churches) ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿದ್ದವು. ಲಿಸು ಜನರು ಈ ಮಿಷನರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದರು.”
&quot;&lt;ref&gt;David Fish, ''The Lisus and Church of Christ in Myanmar,'' (M.A a research paper, Eastern Bible Institute, Hmawbi, Yangon 2005), 11.&lt;/ref&gt;

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>kzrc32ywxer9uttiu1j19qxznt6lq45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187324</id>
    <revision>
      <id>1428300</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1428300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15726" sha1="k037rlo995q01utauejpzoapx1mxzgz" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| image = 散尾葵 Dypsis lutescens 20201010105951.jpg
| image_caption = Fruit of ''Chrysalidocarpus lutescens''
| taxon = Chrysalidocarpus
| authority = [[Hermann Wendland|H.Wendl.]]
| display_parents = 2
| synonyms =
* ''Macrophloga'' {{small|Becc. (1914)}}
* ''Neodypsis'' {{small|Baill. (1894)}}
* ''Phlogella'' {{small|Baill. (1894)}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31161-1 | website = [[Plants of the World Online]]|title = ''Chrysalidocarpus'' H.Wendl. |publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date = 21 May 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್'''ಪಾಮೇಸೀ ಅಥವಾ ಅರಿಕೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ&lt;ref&gt;Wendland H (1878) ''Bot. Zeitung'' (Berlin) 36: 117.&lt;/ref&gt; . ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ ಲ್ಯೂಟಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವೇ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಲು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಸಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲಾನ್) ಮತ್ತು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಭೆಗೆಂದು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ಇದು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]]ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ಮರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೊಂದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕ [[ಬಿದಿರು]] ಪೊದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರೆಂಬೆಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 4'-6' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 3' ಅಗಲ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 40-60 ಕಿರು ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಕದಿರುಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು; ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೆಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳು ಎರಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನಂತರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಂಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿತ್ತಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==

ಮೇ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಕ್ಯುಮಿನಿಯಂ'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಲ್ಬೊಫರಿನೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಬಾಂಜೆ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಬೋಸಿಟ್ರೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡರ್ಸೆನಿ'' ಹೊಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನಾಟೊಂಗಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕೈಜಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕಿರಿಂಡ್ರೊ'' (WJBaker, Rakotoarin. &amp; MSTrudgen) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು WJBaker
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅರೆನರಂ'' ಜುಂ.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರೋನಿ'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಸಿಲೊಂಗಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಜೊಫೊ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚೆರೋರಮ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಬಡೆ'' ಹೆಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನಾಲಿಕ್ಯುಲೇಟಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನೆಸೆನ್ಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಮಿತಿ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೆರೇಸಿಯಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಕಾರಿ'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಸಿಪಿಯನ್ಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಸಿಲಿಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಮಾನ್ನಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಾಂಕೋನಾ'' J.Dransf., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; WJBaker
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೆಟೆರೊಮಾರ್ಫಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೋವೊಮಾಂಟ್ಸಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಂಬ್ಲೋಟಿಯಾನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಫನಾಡಿಯಾನೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ × ಲಫಜಮಂಗಾ'' ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಾಸ್ಟೆಲಿಯನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೆಪ್ಟೊಚೈಲೋಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯೂಕೋಮಾಲಸ್'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಿಗುಲಾಟಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೌಕೌಬೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜೂಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಎಚ್.ವೆಂಡ್ಲ್.
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' (ಡಿಟಿಫಿಶ್) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾಲ್ಕೊಂಬೆರಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮನಂಜರೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಿಜೋರೋನಸ್'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ನಾಸಿಯೋಸಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒನಿಲಾಹೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒರೊಪೆಡಿಯೊನಿಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಬೊಂಟ್ಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಜಾವಾವಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೌಸಿಫೋಲಿಯಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೆಂಬನಸ್'' ಎಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪಿಲುಲಿಫೆರಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಲುಮೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಟೋನಿಯನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಸಮ್ಮೊಫಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಯೂಮಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರಾಬೆಪಿಯರ್ರಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರೋಬಸ್ಟಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರುಫೆಸೆನ್ಸ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೈಂಟೆಲುಸಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೆಮೇರಿಯಾ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸರ್ಪೆಂಟಿನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟನಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೈಟಾನ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೊಕೊರವಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾಟನಾನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾವೊಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>k037rlo995q01utauejpzoapx1mxzgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428301</id>
      <parentid>1428300</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15766" sha1="aoxtyt13yorthoivw77suv5qow6hhbn" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| image = 散尾葵 Dypsis lutescens 20201010105951.jpg
| image_caption = Fruit of ''Chrysalidocarpus lutescens''
| taxon = Chrysalidocarpus
| authority = [[Hermann Wendland|H.Wendl.]]
| display_parents = 2
| synonyms =
* ''Macrophloga'' {{small|Becc. (1914)}}
* ''Neodypsis'' {{small|Baill. (1894)}}
* ''Phlogella'' {{small|Baill. (1894)}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31161-1 | website = [[Plants of the World Online]]|title = ''Chrysalidocarpus'' H.Wendl. |publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date = 21 May 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್'''ಪಾಮೇಸೀ ಅಥವಾ ಅರಿಕೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ&lt;ref&gt;Wendland H (1878) ''Bot. Zeitung'' (Berlin) 36: 117.&lt;/ref&gt; . ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ ಲ್ಯೂಟಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವೇ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಲು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಸಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲಾನ್) ಮತ್ತು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಭೆಗೆಂದು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ಇದು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]]ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ಮರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೊಂದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕ [[ಬಿದಿರು]] ಪೊದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರೆಂಬೆಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 4'-6' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 3' ಅಗಲ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 40-60 ಕಿರು ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಕದಿರುಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು; ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೆಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳು ಎರಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನಂತರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಂಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿತ್ತಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==

ಮೇ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಕ್ಯುಮಿನಿಯಂ'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಲ್ಬೊಫರಿನೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಬಾಂಜೆ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಬೋಸಿಟ್ರೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡರ್ಸೆನಿ'' ಹೊಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನಾಟೊಂಗಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕೈಜಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕಿರಿಂಡ್ರೊ'' (WJBaker, Rakotoarin. &amp; MSTrudgen) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು WJBaker
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅರೆನರಂ'' ಜುಂ.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರೋನಿ'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಸಿಲೊಂಗಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಜೊಫೊ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚೆರೋರಮ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಬಡೆ'' ಹೆಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನಾಲಿಕ್ಯುಲೇಟಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನೆಸೆನ್ಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಮಿತಿ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೆರೇಸಿಯಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಕಾರಿ'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಸಿಪಿಯನ್ಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಸಿಲಿಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಮಾನ್ನಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಾಂಕೋನಾ'' J.Dransf., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; WJBaker
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೆಟೆರೊಮಾರ್ಫಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೋವೊಮಾಂಟ್ಸಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಂಬ್ಲೋಟಿಯಾನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಫನಾಡಿಯಾನೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ × ಲಫಜಮಂಗಾ'' ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಾಸ್ಟೆಲಿಯನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೆಪ್ಟೊಚೈಲೋಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯೂಕೋಮಾಲಸ್'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಿಗುಲಾಟಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೌಕೌಬೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜೂಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಎಚ್.ವೆಂಡ್ಲ್.
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' (ಡಿಟಿಫಿಶ್) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾಲ್ಕೊಂಬೆರಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮನಂಜರೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಿಜೋರೋನಸ್'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ನಾಸಿಯೋಸಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒನಿಲಾಹೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒರೊಪೆಡಿಯೊನಿಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಬೊಂಟ್ಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಜಾವಾವಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೌಸಿಫೋಲಿಯಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೆಂಬನಸ್'' ಎಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪಿಲುಲಿಫೆರಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಲುಮೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಟೋನಿಯನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಸಮ್ಮೊಫಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಯೂಮಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರಾಬೆಪಿಯರ್ರಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರೋಬಸ್ಟಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರುಫೆಸೆನ್ಸ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೈಂಟೆಲುಸಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೆಮೇರಿಯಾ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸರ್ಪೆಂಟಿನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟನಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೈಟಾನ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೊಕೊರವಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾಟನಾನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾವೊಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>aoxtyt13yorthoivw77suv5qow6hhbn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428302</id>
      <parentid>1428301</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:45:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15830" sha1="sdrgio8sun7qb2fjbs4vn6z1jrz83mu" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| image = 散尾葵 Dypsis lutescens 20201010105951.jpg
| image_caption = Fruit of ''Chrysalidocarpus lutescens''
| taxon = Chrysalidocarpus
| authority = [[Hermann Wendland|H.Wendl.]]
| display_parents = 2
| synonyms =
* ''Macrophloga'' {{small|Becc. (1914)}}
* ''Neodypsis'' {{small|Baill. (1894)}}
* ''Phlogella'' {{small|Baill. (1894)}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31161-1 | website = [[Plants of the World Online]]|title = ''Chrysalidocarpus'' H.Wendl. |publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date = 21 May 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್'''ಪಾಮೇಸೀ ಅಥವಾ ಅರಿಕೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ&lt;ref&gt;Wendland H (1878) ''Bot. Zeitung'' (Berlin) 36: 117.&lt;/ref&gt; . ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ ಲ್ಯೂಟಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವೇ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಲು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಸಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲಾನ್) ಮತ್ತು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಭೆಗೆಂದು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ಇದು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]]ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ಮರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೊಂದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕ [[ಬಿದಿರು]] ಪೊದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರೆಂಬೆಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 4'-6' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 3' ಅಗಲ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 40-60 ಕಿರು ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಕದಿರುಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು; ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೆಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳು ಎರಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನಂತರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಂಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿತ್ತಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==

ಮೇ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಕ್ಯುಮಿನಿಯಂ'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಲ್ಬೊಫರಿನೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಬಾಂಜೆ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಬೋಸಿಟ್ರೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡರ್ಸೆನಿ'' ಹೊಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನಾಟೊಂಗಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕೈಜಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕಿರಿಂಡ್ರೊ'' (WJBaker, Rakotoarin. &amp; MSTrudgen) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು WJBaker
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅರೆನರಂ'' ಜುಂ.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರೋನಿ'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಸಿಲೊಂಗಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಜೊಫೊ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚೆರೋರಮ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಬಡೆ'' ಹೆಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನಾಲಿಕ್ಯುಲೇಟಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನೆಸೆನ್ಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಮಿತಿ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೆರೇಸಿಯಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಕಾರಿ'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಸಿಪಿಯನ್ಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಸಿಲಿಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಮಾನ್ನಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಾಂಕೋನಾ'' J.Dransf., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; WJBaker
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೆಟೆರೊಮಾರ್ಫಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೋವೊಮಾಂಟ್ಸಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಂಬ್ಲೋಟಿಯಾನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಫನಾಡಿಯಾನೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ × ಲಫಜಮಂಗಾ'' ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಾಸ್ಟೆಲಿಯನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೆಪ್ಟೊಚೈಲೋಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯೂಕೋಮಾಲಸ್'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಿಗುಲಾಟಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೌಕೌಬೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜೂಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಎಚ್.ವೆಂಡ್ಲ್.
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' (ಡಿಟಿಫಿಶ್) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾಲ್ಕೊಂಬೆರಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮನಂಜರೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಿಜೋರೋನಸ್'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ನಾಸಿಯೋಸಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒನಿಲಾಹೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒರೊಪೆಡಿಯೊನಿಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಬೊಂಟ್ಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಜಾವಾವಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೌಸಿಫೋಲಿಯಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೆಂಬನಸ್'' ಎಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪಿಲುಲಿಫೆರಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಲುಮೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಟೋನಿಯನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಸಮ್ಮೊಫಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಯೂಮಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರಾಬೆಪಿಯರ್ರಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರೋಬಸ್ಟಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರುಫೆಸೆನ್ಸ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೈಂಟೆಲುಸಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೆಮೇರಿಯಾ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸರ್ಪೆಂಟಿನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟನಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೈಟಾನ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೊಕೊರವಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾಟನಾನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾವೊಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>sdrgio8sun7qb2fjbs4vn6z1jrz83mu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428303</id>
      <parentid>1428302</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:45:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15891" sha1="rk69xz0p98fk6jnjuecivmf6m23clpm" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| image = 散尾葵 Dypsis lutescens 20201010105951.jpg
| image_caption = Fruit of ''Chrysalidocarpus lutescens''
| taxon = Chrysalidocarpus
| authority = [[Hermann Wendland|H.Wendl.]]
| display_parents = 2
| synonyms =
* ''Macrophloga'' {{small|Becc. (1914)}}
* ''Neodypsis'' {{small|Baill. (1894)}}
* ''Phlogella'' {{small|Baill. (1894)}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31161-1 | website = [[Plants of the World Online]]|title = ''Chrysalidocarpus'' H.Wendl. |publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date = 21 May 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್'''ಪಾಮೇಸೀ ಅಥವಾ ಅರಿಕೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ&lt;ref&gt;Wendland H (1878) ''Bot. Zeitung'' (Berlin) 36: 117.&lt;/ref&gt; . ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ ಲ್ಯೂಟಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವೇ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಲು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಸಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲಾನ್) ಮತ್ತು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಭೆಗೆಂದು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ಇದು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]]ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ಮರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೊಂದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕ [[ಬಿದಿರು]] ಪೊದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರೆಂಬೆಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 4'-6' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 3' ಅಗಲ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 40-60 ಕಿರು ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಕದಿರುಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು; ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೆಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳು ಎರಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನಂತರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಂಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿತ್ತಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==

ಮೇ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಕ್ಯುಮಿನಿಯಂ'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಲ್ಬೊಫರಿನೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಬಾಂಜೆ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಬೋಸಿಟ್ರೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡರ್ಸೆನಿ'' ಹೊಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನಾಟೊಂಗಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕೈಜಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕಿರಿಂಡ್ರೊ'' (WJBaker, Rakotoarin. &amp; MSTrudgen) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು WJBaker
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅರೆನರಂ'' ಜುಂ.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರೋನಿ'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಸಿಲೊಂಗಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಜೊಫೊ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚೆರೋರಮ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಬಡೆ'' ಹೆಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನಾಲಿಕ್ಯುಲೇಟಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನೆಸೆನ್ಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಮಿತಿ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೆರೇಸಿಯಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಕಾರಿ'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಸಿಪಿಯನ್ಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಸಿಲಿಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಮಾನ್ನಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಾಂಕೋನಾ'' J.Dransf., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; WJBaker
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೆಟೆರೊಮಾರ್ಫಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೋವೊಮಾಂಟ್ಸಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಂಬ್ಲೋಟಿಯಾನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಫನಾಡಿಯಾನೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ × ಲಫಜಮಂಗಾ'' ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಾಸ್ಟೆಲಿಯನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೆಪ್ಟೊಚೈಲೋಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯೂಕೋಮಾಲಸ್'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಿಗುಲಾಟಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೌಕೌಬೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜೂಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಎಚ್.ವೆಂಡ್ಲ್.
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' (ಡಿಟಿಫಿಶ್) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾಲ್ಕೊಂಬೆರಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮನಂಜರೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಿಜೋರೋನಸ್'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ನಾಸಿಯೋಸಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒನಿಲಾಹೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒರೊಪೆಡಿಯೊನಿಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಬೊಂಟ್ಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಜಾವಾವಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೌಸಿಫೋಲಿಯಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೆಂಬನಸ್'' ಎಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪಿಲುಲಿಫೆರಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಲುಮೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಟೋನಿಯನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಸಮ್ಮೊಫಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಯೂಮಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರಾಬೆಪಿಯರ್ರಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರೋಬಸ್ಟಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರುಫೆಸೆನ್ಸ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೈಂಟೆಲುಸಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೆಮೇರಿಯಾ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸರ್ಪೆಂಟಿನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟನಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೈಟಾನ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೊಕೊರವಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾಟನಾನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾವೊಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>rk69xz0p98fk6jnjuecivmf6m23clpm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428324</id>
      <parentid>1428303</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16054" sha1="ou8h9w2qdj22hof29621oh47b7vuhms" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| image = 散尾葵 Dypsis lutescens 20201010105951.jpg
| image_caption = Fruit of ''Chrysalidocarpus lutescens''
| taxon = Chrysalidocarpus
| authority = [[Hermann Wendland|H.Wendl.]]
| display_parents = 2
| synonyms =
* ''Macrophloga'' {{small|Becc. (1914)}}
* ''Neodypsis'' {{small|Baill. (1894)}}
* ''Phlogella'' {{small|Baill. (1894)}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web|url = https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31161-1 | website = [[Plants of the World Online]]|title = ''Chrysalidocarpus'' H.Wendl. |publisher = [[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date = 21 May 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್'''ಪಾಮೇಸೀ ಅಥವಾ ಅರಿಕೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಅಲಂಕಾರ ಸಸ್ಯಜಾತಿ&lt;ref&gt;Wendland H (1878) ''Bot. Zeitung'' (Berlin) 36: 117.&lt;/ref&gt; . ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ಪ್ರಭೇದಗಳಿದ್ದರೂ ಲ್ಯೂಟಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಭೇದವೇ ಬಲು ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬಾಗಿದ ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಲು ರಮ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಸಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲಾನ್) ಮತ್ತು ಕುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಭೆಗೆಂದು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು==
ಇದು ಬಾಹ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]]ಮರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಡಿಕೆ ಮರದಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಲಿ ಎತ್ತರವಾಗಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅಡಿಕೆ ಮರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೊಂದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಬುಡದಿಂದ ಅನೇಕ ರೆಂಬೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಗಿಡ ಚಿಕ್ಕ [[ಬಿದಿರು]] ಪೊದೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ರೆಂಬೆಗಳ ಬುಡದಿಂದ ಹಲವಾರು ಗರಿರೂಪದ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ ಸುಮಾರು 4'-6' ಉದ್ದ ಮತ್ತು 3' ಅಗಲ ಇದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲೆಯಲ್ಲೂ 40-60 ಕಿರು ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಕದಿರುಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು; ಹೂಗಳು ಏಕಲಿಂಗಿಗಳು. ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹೂಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
==ಸಸ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
ಕ್ರೆಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ ವೃದ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಸಿಗಳು ಎರಡು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೆ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದು ಅನಂತರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಕಂಕರೆಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿತ್ತಬಳಿಕ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಿರುವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು, ಆಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹಾಗೂ ತೇವಾಂಶವಿರುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಬಿಸಿಲು ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳದಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
==ಪ್ರಭೇದಗಳು==

ಮೇ 2026 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ''ಪ್ಲಾಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆನ್‌ಲೈನ್'' 62 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ: &lt;ref name=&quot;powo&quot; /&gt;

* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಕ್ಯುಮಿನಿಯಂ'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಲ್ಬೊಫರಿನೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಬಾಂಜೆ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಬೋಸಿಟ್ರೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡರ್ಸೆನಿ'' ಹೊಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾನಾಟೊಂಗಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕೈಜಿನೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅಂಕಿರಿಂಡ್ರೊ'' (WJBaker, Rakotoarin. &amp; MSTrudgen) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು WJBaker
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಅರೆನರಂ'' ಜುಂ.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರೋನಿ'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಸಿಲೊಂಗಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬೆಜೊಫೊ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚೆರೋರಮ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾಬಡೆ'' ಹೆಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನಾಲಿಕ್ಯುಲೇಟಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕ್ಯಾನೆಸೆನ್ಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಕಾರ್ಲ್ಸ್‌ಮಿತಿ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೆರೇಸಿಯಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಕಾರಿ'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಡೆಸಿಪಿಯನ್ಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಸಿಲಿಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಮಾನ್ನಿ'' ಹೋಡೆಲ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಾಂಕೋನಾ'' J.Dransf., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; WJBaker
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೆಟೆರೊಮಾರ್ಫಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹೋವೊಮಾಂಟ್ಸಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಹಂಬ್ಲೋಟಿಯಾನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಇಫನಾಡಿಯಾನೇ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ × ಲಫಜಮಂಗಾ'' ಹೋಡೆಲ್ &amp; ಬರ್ಟ್ಸ್‌ಚರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯಾನ್ಸಿಯೋಲಾಟಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಾಸ್ಟೆಲಿಯನಸ್'' (ಬೈಲ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೆಪ್ಟೊಚೈಲೋಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲ್ಯೂಕೋಮಾಲಸ್'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್. &amp; ಮಾರ್ಕಸ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲಿಗುಲಾಟಸ್'' (ಜಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲೌಕೌಬೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜೂಮ್.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಲುಟೆಸೆನ್ಸ್'' ಎಚ್.ವೆಂಡ್ಲ್.
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಡಗಾಸ್ಕರಿಯೆನ್ಸಿಸ್'' (ಡಿಟಿಫಿಶ್) ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾಲ್ಕೊಂಬೆರಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮನಂಜರೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಿಜೋರೋನಸ್'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ನಾಸಿಯೋಸಸ್'' (ಜಮ್. &amp; ಹೆಚ್.ಪೆರಿಯರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒನಿಲಾಹೆನ್ಸಿಸ್'' ಜುಮ್. &amp; ಎಚ್.ಪೆರಿಯರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಒರೊಪೆಡಿಯೊನಿಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಬೊಂಟ್ಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಓವೊಜಾವಾವಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೌಸಿಫೋಲಿಯಸ್'' ಜುಮ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪೆಂಬನಸ್'' ಎಚ್.ಇ.ಮೂರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪಿಲುಲಿಫೆರಸ್'' ಬೆಕ್.
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಲುಮೋಸಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಟೋನಿಯನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಸಮ್ಮೊಫಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಪ್ಯೂಮಿಲಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರಾಬೆಪಿಯರ್ರಿ'' (ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರೋಬಸ್ಟಸ್'' (ಹೋಡೆಲ್, ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ರುಫೆಸೆನ್ಸ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ &amp; ಮಾರ್ಕಸ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸೈಂಟೆಲುಸಿ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸ್ಯಾಂಟೆಮೇರಿಯಾ'' (ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್.) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಸರ್ಪೆಂಟಿನಸ್'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟನಾಲೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ
* ''ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೈಟಾನ್'' ಜೆ.ಡ್ರಾನ್ಸ್ಫ್., ಮಾರ್ಕಸ್ &amp; ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ಟೊಕೊರವಿನಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರೈಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾಟನಾನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಜಂ.) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂಜೆಬೇಕರ್
* ''ಕ್ರಿಸಾಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ ತ್ಸಾರಾವೊಸಿರಾ'' (ಬೀಂಟ್ಜೆ) ಐಸರ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯುಜೆಬೇಕರ್
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಸಲಿಡೋಕಾರ್ಪಸ್ }}
[[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳು]]</text>
      <sha1>ou8h9w2qdj22hof29621oh47b7vuhms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187325</id>
    <revision>
      <id>1428304</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1428304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5195" sha1="cj333p5xzz3urcn6xn6bs8o08z2n0ea" xml:space="preserve">[[File:Chrysopa sp. AF 1.jpg|thumb|right|upright|''Chrysopa'' sp.]]
'''ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ''ಏಫಿಡ್ ಲಯನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ''ಜರಿ ರೆಕ್ಕೆ'' ಕೀಟಗಳೆಂದೂ (ಲೇಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಫ್ಲೈಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಹಾರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕೀಟಗಳ ತಲೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು, ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿರುವುದುಂಟು. ವದನಾಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಜೊತೆಯವು ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಛಾಯೆಗಳಿವೆ.
==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
[[File:Chrysopidae (Larva) 01.JPG|thumb|upright|right|Larva of unknown species (from [[Latvia]]) camouflaged with sand grains]]
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಮರಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಗೂ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಕದಿರಿನಾಕಾರದವು. ಇವಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರದ ವದನಾಂಗಗಳಿವೆ. ತಂತುರೂಪದ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು, ಕೃಶವಾದ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ದೇಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅನಂತರ ಡಿಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಯವಾದ ರೇಶ್ಮೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಮಡು ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳೂ ಪ್ರೌಢಕೀಟಗಳೂ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
==ಉಪಯುಕ್ತತೆ==
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಸಸ್ಯ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾನಿಕರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಪೈರಿಗೆ ಅಂಟುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕ್ರೈಸೋಪ.</text>
      <sha1>cj333p5xzz3urcn6xn6bs8o08z2n0ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428305</id>
      <parentid>1428304</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:55:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಕೀಟಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5232" sha1="kis9g3danmhk1xmf80vgvaotrdmxz6l" xml:space="preserve">[[File:Chrysopa sp. AF 1.jpg|thumb|right|upright|''Chrysopa'' sp.]]
'''ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ''ಏಫಿಡ್ ಲಯನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ''ಜರಿ ರೆಕ್ಕೆ'' ಕೀಟಗಳೆಂದೂ (ಲೇಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಫ್ಲೈಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಹಾರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕೀಟಗಳ ತಲೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು, ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿರುವುದುಂಟು. ವದನಾಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಜೊತೆಯವು ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಛಾಯೆಗಳಿವೆ.
==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
[[File:Chrysopidae (Larva) 01.JPG|thumb|upright|right|Larva of unknown species (from [[Latvia]]) camouflaged with sand grains]]
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಮರಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಗೂ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಕದಿರಿನಾಕಾರದವು. ಇವಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರದ ವದನಾಂಗಗಳಿವೆ. ತಂತುರೂಪದ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು, ಕೃಶವಾದ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ದೇಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅನಂತರ ಡಿಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಯವಾದ ರೇಶ್ಮೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಮಡು ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳೂ ಪ್ರೌಢಕೀಟಗಳೂ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
==ಉಪಯುಕ್ತತೆ==
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಸಸ್ಯ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾನಿಕರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಪೈರಿಗೆ ಅಂಟುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕ್ರೈಸೋಪ.

[[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]]</text>
      <sha1>kis9g3danmhk1xmf80vgvaotrdmxz6l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428306</id>
      <parentid>1428305</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5277" sha1="2480byhqk8ts99nddx8v5t9afwiw0z6" xml:space="preserve">[[File:Chrysopa sp. AF 1.jpg|thumb|right|upright|''Chrysopa'' sp.]]
'''ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ''ಏಫಿಡ್ ಲಯನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ''ಜರಿ ರೆಕ್ಕೆ'' ಕೀಟಗಳೆಂದೂ (ಲೇಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಫ್ಲೈಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಹಾರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕೀಟಗಳ ತಲೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು, ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿರುವುದುಂಟು. ವದನಾಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಜೊತೆಯವು ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಛಾಯೆಗಳಿವೆ.
==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
[[File:Chrysopidae (Larva) 01.JPG|thumb|upright|right|Larva of unknown species (from [[Latvia]]) camouflaged with sand grains]]
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಮರಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಗೂ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಕದಿರಿನಾಕಾರದವು. ಇವಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರದ ವದನಾಂಗಗಳಿವೆ. ತಂತುರೂಪದ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು, ಕೃಶವಾದ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ದೇಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅನಂತರ ಡಿಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಯವಾದ ರೇಶ್ಮೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಮಡು ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳೂ ಪ್ರೌಢಕೀಟಗಳೂ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
==ಉಪಯುಕ್ತತೆ==
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಸಸ್ಯ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾನಿಕರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಪೈರಿಗೆ ಅಂಟುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕ್ರೈಸೋಪ.

[[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]</text>
      <sha1>2480byhqk8ts99nddx8v5t9afwiw0z6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428307</id>
      <parentid>1428306</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:55:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5332" sha1="cuuz4u7dl37yq921dtecddrw6c0a60o" xml:space="preserve">[[File:Chrysopa sp. AF 1.jpg|thumb|right|upright|''Chrysopa'' sp.]]
'''ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ''ಏಫಿಡ್ ಲಯನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ''ಜರಿ ರೆಕ್ಕೆ'' ಕೀಟಗಳೆಂದೂ (ಲೇಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಫ್ಲೈಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಹಾರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕೀಟಗಳ ತಲೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು, ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿರುವುದುಂಟು. ವದನಾಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಜೊತೆಯವು ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಛಾಯೆಗಳಿವೆ.
==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
[[File:Chrysopidae (Larva) 01.JPG|thumb|upright|right|Larva of unknown species (from [[Latvia]]) camouflaged with sand grains]]
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಮರಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಗೂ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಕದಿರಿನಾಕಾರದವು. ಇವಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರದ ವದನಾಂಗಗಳಿವೆ. ತಂತುರೂಪದ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು, ಕೃಶವಾದ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ದೇಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅನಂತರ ಡಿಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಯವಾದ ರೇಶ್ಮೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಮಡು ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳೂ ಪ್ರೌಢಕೀಟಗಳೂ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
==ಉಪಯುಕ್ತತೆ==
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಸಸ್ಯ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾನಿಕರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಪೈರಿಗೆ ಅಂಟುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕ್ರೈಸೋಪ.

[[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]]</text>
      <sha1>cuuz4u7dl37yq921dtecddrw6c0a60o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428323</id>
      <parentid>1428307</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಉಪಯುಕ್ತತೆ */</comment>
      <origin>1428323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5489" sha1="1gztndo67nm2mtd3bk9l2opele2qiuc" xml:space="preserve">[[File:Chrysopa sp. AF 1.jpg|thumb|right|upright|''Chrysopa'' sp.]]
'''ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ''' [[ಕೀಟ]]ವರ್ಗದ ನ್ಯೂರಾಪ್ಟರ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟಗಳು [[ಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುವುದರಿಂದ ಇವಕ್ಕೆ ''ಏಫಿಡ್ ಲಯನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
==ಲಕ್ಷಣಗಳು== 
ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮತ್ತು ಕೃಶವಾದ ದೇಹ, ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಇವಕ್ಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ''ಜರಿ ರೆಕ್ಕೆ'' ಕೀಟಗಳೆಂದೂ (ಲೇಸ್ ವಿಂಗ್ಸ್) ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆ ಹೊರ ಸೂಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವನ್ನು ''ಸ್ಟಿಂಕ್‍ಫ್ಲೈಸ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡೇ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದರೂ ಹಾರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಥ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಕೀಟಗಳ ತಲೆ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದು, ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿಯೂ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು ದೇಹಕ್ಕಿಂತ ಉದ್ದವಿರುವುದುಂಟು. ವದನಾಂಗಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಕಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿವೆ. ಎರಡು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಜೊತೆಯವು ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಎರಡು ಜೊತೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಸಲು ಛಾಯೆಗಳಿವೆ.
==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ==
[[File:Chrysopidae (Larva) 01.JPG|thumb|upright|right|Larva of unknown species (from [[Latvia]]) camouflaged with sand grains]]
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಮರಗಿಡಗಳ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಗೂ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ತೆಳುವಾದ ತೊಟ್ಟು ಇದೆ. ಡಿಂಬಗಳು ಕದಿರಿನಾಕಾರದವು. ಇವಕ್ಕೆ ರಕ್ತ ಹೀರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುವ ಕುಡುಗೋಲಿನ ಆಕಾರದ ವದನಾಂಗಗಳಿವೆ. ತಂತುರೂಪದ ಕುಡಿ ಮೀಸೆಗಳು, ಕೃಶವಾದ ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಮುಳ್ಳುಗಳಂತಿರುವ ರಚನೆಗಳೂ ಇವಕ್ಕೆ ಉಂಟು. ಇವುಗಳ ದೇಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೂದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದು ವಾರದ ಅನಂತರ ಡಿಂಬಗಳು ಮರಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ನಯವಾದ ರೇಶ್ಮೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಮುದುರಿಕೊಮಡು ಕೋಶಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳೂ ಪ್ರೌಢಕೀಟಗಳೂ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ.
==ಉಪಯುಕ್ತತೆ==
ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ ಕುಟುಂಬದ ಕೀಟಗಳು ಸಸ್ಯ ಪಿಡುಗುಗಳಾದ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಾನಿಕರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೋಳದ ಪೈರಿಗೆ ಅಂಟುವ ಏಫಿಡ್ಡುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಕ್ರೈಸೋಪ.
==reflist==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಸಾಪಿಡೀ }}
[[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೀಟ ಕುಟುಂಬಗಳು]]</text>
      <sha1>1gztndo67nm2mtd3bk9l2opele2qiuc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187326</id>
    <revision>
      <id>1428308</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <comment>ಹೊಸ ಲೇಖನ</comment>
      <origin>1428308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16350" sha1="s8q1wetlvfkw2r83iex53bbodg3cf2w" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available --&gt;
&lt;!-- See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage --&gt;| name = Christchurch
| native_name = {{native name|mi|Ōtautahi}}
| named_for = [[Christ Church, Oxford]]
| settlement_type = [[List of cities in New Zealand|City]]
| image_skyline = {{Multiple image
 |border             = infobox
 |total_width        = 300
 |perrow             = 1/2/2/1
 |caption_align      = center
 |image1             = Panorama of northern parts of Christchurch Central City, New Zealand.jpg
 |alt1               = Christchurch Central City
 |caption1           = [[Christchurch Central City]] (2020)
 |image2             = The &quot;Brill&quot; Tram 178.New Regent St Christchurch. (11510530335).jpg
 |alt2               = Tram on New Regent Street
 |caption2           = [[New Regent Street]]
 |image3             = View towards Akaroa from Little Akaloa Road, Canterbury, New Zealand.jpg
 |alt3               = Banks Peninsula and Akaroa Harbour
 |caption3           = [[Banks Peninsula]] and [[Akaroa Harbour]]
 |image4             = HagleyParkAerialPhoto.jpg
 |alt4               = Hagley Park
 |caption4           = [[Hagley Park, Christchurch|Hagley Park]]
 |image5             = Sumner. Christchurch NZ (13506509155).jpg
 |alt5               = Sumner and Southshore
 |caption5           = [[Sumner, New Zealand|Sumner]] and [[Southshore, New Zealand|Southshore]]
 |image6             = Christchurch Art Gallery, Christchurch, New Zealand.jpg
 |alt6               = Christchurch Art Gallery
 |caption6           = [[Christchurch Art Gallery]]
 }}
| image_caption = 
| image_flag = File:Flag of Christchurch.svg
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = File:Christchurch Coat of Arms with supporters, mantle, crest, motto.svg
| shield_link = Coat of arms of Christchurch
| image_blank_emblem = File:Ōtautahi christchurch city-logo2024.png
| blank_emblem_type = [[Brandmark]]
| nickname = The Garden City
| motto = {{lang|la|Fide Condita Fructu Beata Spe Fortis}}&lt;br /&gt;English: ''Founded in Faith, Rich in the Fulfillment thereof, Strong in Hope for the Future''&lt;ref&gt;{{cite web |title=Civic coats of arms |url=https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |access-date=17 March 2022 |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124030538/https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = New Zealand South Island#New Zealand
| pushpin_mapsize = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{Coord|region:NZ|format=dms|display=inline,title}}
| mapframe = yes
| mapframe-point = no
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = New Zealand
| subdivision_type1 = [[List of islands of New Zealand|Island]]
| subdivision_name1 = [[South Island]]
| subdivision_type2 = [[Regions of New Zealand|Region]]
| subdivision_name2 = [[Canterbury region|Canterbury]]
| subdivision_type3 = [[Community boards in New Zealand|Communities]]
| subdivision_type4 = Wards
| subdivision_name3 = {{hlist|Banks Peninsula|Coastal-Burwood|Fendalton-Waimairi-Harewood|Halswell-Hornby-Riccarton|Papanui-Innes|Spreydon-Cashmere}}
| subdivision_name4 = {{hlist|Banks Peninsula|Burwood|Cashmere|Central|Coastal|Fendalton|Halswell|Harewood|Heathcote|Hornby|Innes|Linwood|Papanui|Riccarton|Spreydon|Waimairi}}
&lt;!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed --&gt;| established_title = Settlers from England
| established_date = {{Start date and age|1850}}
| established_title1 = 
| established_date1 = 
| government_footnotes = 
| government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]]
| governing_body = [[Christchurch City Council]]
| leader_title = [[Mayor of Christchurch|Mayor]]
| leader_name = [[Phil Mauger]]
| leader_title1 = [[Deputy Mayor]]
| leader_name1 = Pauline Cotter
| leader_title3 = [[Territorial authorities of New Zealand|Territorial authority]]
| leader_name3 = 
| total_type = Territorial
| unit_pref = &lt;!-- Enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
| area_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Rural 2020 (generalised) – GIS {{!}} {{!}} GIS Map Data Datafinder Geospatial Statistics {{!}} Stats NZ Geographic Data Service |url=https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |access-date=25 October 2020 |website=datafinder.stats.govt.nz |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929002005/https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 1,426
| area_land_km2 = 1,415.15
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 294.43
| area_metro_km2 = 2,408.1
| elevation_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web |title=NZ Topographic Map |url=https://www.topomap.co.nz/ |publisher=[[Land Information New Zealand]] |access-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927193604/http://www.topomap.co.nz/ |archive-date=27 September 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_m = 6
| population_total = {{NZ population data 2018|Christchurch city|y}}
| population_as_of = {{NZ population data 2018|||y}}
| population_footnotes = {{NZ population data 2018||||y}}
| population_density_km2 = auto
| population_urban = {{NZ population data 2018|Christchurch|y}}
| population_density_urban_km2 = auto
| population_blank1_title = [[Demonym]]
| population_blank1 = Cantabrian&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/news/107071559/awkward-christchurch-without-its-own-nickname|title='Awkward' Christchurch without its own nickname|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]] |date=17 September 2018|first=Lee|last=Kenny}}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_metro_footnotes = 
| population_density_metro_km2 = auto
| postal_code_type = Postcode(s)
| postal_code = 8011, 8013, 8014, 8022, 8023, 8024, 8025, 8041, 8042, 8051, 8052, 8053, 8061, 8062, 8081, 8082,
| area_code = 03
| timezone = [[Time in New Zealand|NZST]]
| utc_offset = +12:00
| timezone_DST = NZDT
| utc_offset_DST = +13:00
| coor_type = 
| blank_name = Local [[iwi]]
| blank_info = [[Kāti Māmoe]], [[Ngāi Tahu|Kāi Tahu]]
| official_name = 
| seat_type = NZ Parliament
| seat = [[Banks Peninsula (New Zealand electorate)|Banks Peninsula]]&lt;br /&gt;[[Christchurch Central]]&lt;br /&gt;[[Christchurch East]]&lt;br /&gt;[[Ilam (New Zealand electorate)|Ilam]]&lt;br /&gt;[[Selwyn (New Zealand electorate)|Selwyn]]&lt;br /&gt;[[Waimakariri (New Zealand electorate)|Waimakariri]]&lt;br /&gt;[[Wigram (New Zealand electorate)|Wigram]]&lt;br /&gt;[[Te Tai Tonga]] ([[Māori electorates|Māori]])
| leader_title2 = MPs
| leader_name2 = {{hidden|Representatives|
* [[Matt Doocey]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Nicola Grigg]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Vanessa Weenink]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Hamish Campbell]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Tākuta Ferris]] (Independent)
* [[Duncan Webb]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Reuben Davidson]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Megan Woods]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
 }}
| population_metro = {{NZ population data 2018|Christchurch FUA|y}}
| website = {{URL|christchurchnz.com/|ChristchurchNZ.com}}
}}


'''ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್''' [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪದ (ಸೌತ್ ಐಲೆಂಡ್) ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ.
==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== 
ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ಮೊದಲನೆಯದು [[ಆಕ್ಲೆಂಡ್|ಆಕ್‍ಲೆಂಡ್]]). ಇದರ ಉಪನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫,೫೬,೫೦೦ (೨೦೨೫). ಒಮ್ಮೆ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀ]]ಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಉದ್ಯಾನ ನಗರ ಅಥವಾ ಮೈದಾನದ ನಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೂ ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ ಏವನ್ ನದಿ ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ತೋಟಗಳೂ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳೂ ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಈ ನಗರದ ಎಂಟನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಗರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಚೌಕ. ಸರ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ (1811-1878) ರೂಪಿಸಿದ ಆಲೇಖ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಥಿಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಈ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ 240' ಎತ್ತರದ ಮಿನಾರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೋಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚೂ ಒಂದು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‍ಡೂಗಲ್ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯೂ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಇವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಂಶವಾದ ಮೋವ ಹಕ್ಕಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚಿನ ಬೀದಿಯೊಂದರ ಪಡಿಯಚ್ಚೂ ನಕ್ಷತ್ರಮಂದಿರವೂ (ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ) ಇಲ್ಲಿವೆ. ನಗರದ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಭವನಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು. ಇದೊಂದು ಆಳವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 15,00,000 ಟನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸರಕು ಈ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆ, ಮಾಂಸ, ಹೈನ ಉತ್ಪನ್ನ, ಗೋದಿ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಗಳು. ಆಯಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮೋಟಾರ್ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ತೈಲ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು.

ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಇದೆ. ಇದು 1,000 ಎಕರೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೂ [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಗಳಿಗೂ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನಗರಕ್ಕೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್‍ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಬ್ಲೆನ್‍ಇಮ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಡ್ಯೂನೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ವರ್‍ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರೇಮೌತ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ಈ ನಗರಕ್ಕೂ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.
==ಕೈಗಾರಿಕೆ==
ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ, ಆರ್ಟೀಸಿಯನ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಜಲ ಸೌಕರ್ಯ, ಅಗ್ಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಅನುಕೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸುತ್ತಣ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೇ ಈ ನಗರ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಶೀತಲೀಕರಣ, ಉಣ್ಣೆ, ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇದ್ದುವು. 1945ರ ಅನಂತರ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ಜಮಖಾನೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಬೆಂಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣ-ಮುಂತಾಗಿ 2,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು.

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗಿಬನ್ ವೇಕ್‍ಫೀಲ್ಡನ ಮತ್ತು ಅವನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ನೆಲಸುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ಕೊನೆಯದು. ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಗಾಡ್ಲಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಸಂಘದಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು (1848). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮಾದರಿ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಆ ಕಂಪನಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಮೊದಲ ತಂಡ ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ನನ್ನು ತಲಪಿದ್ದು 1850ರಲ್ಲಿ. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==</text>
      <sha1>s8q1wetlvfkw2r83iex53bbodg3cf2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428309</id>
      <parentid>1428308</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16387" sha1="mfg227wyryj8cjlsypu4n6yhqniz3ip" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available --&gt;
&lt;!-- See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage --&gt;| name = Christchurch
| native_name = {{native name|mi|Ōtautahi}}
| named_for = [[Christ Church, Oxford]]
| settlement_type = [[List of cities in New Zealand|City]]
| image_skyline = {{Multiple image
 |border             = infobox
 |total_width        = 300
 |perrow             = 1/2/2/1
 |caption_align      = center
 |image1             = Panorama of northern parts of Christchurch Central City, New Zealand.jpg
 |alt1               = Christchurch Central City
 |caption1           = [[Christchurch Central City]] (2020)
 |image2             = The &quot;Brill&quot; Tram 178.New Regent St Christchurch. (11510530335).jpg
 |alt2               = Tram on New Regent Street
 |caption2           = [[New Regent Street]]
 |image3             = View towards Akaroa from Little Akaloa Road, Canterbury, New Zealand.jpg
 |alt3               = Banks Peninsula and Akaroa Harbour
 |caption3           = [[Banks Peninsula]] and [[Akaroa Harbour]]
 |image4             = HagleyParkAerialPhoto.jpg
 |alt4               = Hagley Park
 |caption4           = [[Hagley Park, Christchurch|Hagley Park]]
 |image5             = Sumner. Christchurch NZ (13506509155).jpg
 |alt5               = Sumner and Southshore
 |caption5           = [[Sumner, New Zealand|Sumner]] and [[Southshore, New Zealand|Southshore]]
 |image6             = Christchurch Art Gallery, Christchurch, New Zealand.jpg
 |alt6               = Christchurch Art Gallery
 |caption6           = [[Christchurch Art Gallery]]
 }}
| image_caption = 
| image_flag = File:Flag of Christchurch.svg
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = File:Christchurch Coat of Arms with supporters, mantle, crest, motto.svg
| shield_link = Coat of arms of Christchurch
| image_blank_emblem = File:Ōtautahi christchurch city-logo2024.png
| blank_emblem_type = [[Brandmark]]
| nickname = The Garden City
| motto = {{lang|la|Fide Condita Fructu Beata Spe Fortis}}&lt;br /&gt;English: ''Founded in Faith, Rich in the Fulfillment thereof, Strong in Hope for the Future''&lt;ref&gt;{{cite web |title=Civic coats of arms |url=https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |access-date=17 March 2022 |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124030538/https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = New Zealand South Island#New Zealand
| pushpin_mapsize = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{Coord|region:NZ|format=dms|display=inline,title}}
| mapframe = yes
| mapframe-point = no
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = New Zealand
| subdivision_type1 = [[List of islands of New Zealand|Island]]
| subdivision_name1 = [[South Island]]
| subdivision_type2 = [[Regions of New Zealand|Region]]
| subdivision_name2 = [[Canterbury region|Canterbury]]
| subdivision_type3 = [[Community boards in New Zealand|Communities]]
| subdivision_type4 = Wards
| subdivision_name3 = {{hlist|Banks Peninsula|Coastal-Burwood|Fendalton-Waimairi-Harewood|Halswell-Hornby-Riccarton|Papanui-Innes|Spreydon-Cashmere}}
| subdivision_name4 = {{hlist|Banks Peninsula|Burwood|Cashmere|Central|Coastal|Fendalton|Halswell|Harewood|Heathcote|Hornby|Innes|Linwood|Papanui|Riccarton|Spreydon|Waimairi}}
&lt;!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed --&gt;| established_title = Settlers from England
| established_date = {{Start date and age|1850}}
| established_title1 = 
| established_date1 = 
| government_footnotes = 
| government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]]
| governing_body = [[Christchurch City Council]]
| leader_title = [[Mayor of Christchurch|Mayor]]
| leader_name = [[Phil Mauger]]
| leader_title1 = [[Deputy Mayor]]
| leader_name1 = Pauline Cotter
| leader_title3 = [[Territorial authorities of New Zealand|Territorial authority]]
| leader_name3 = 
| total_type = Territorial
| unit_pref = &lt;!-- Enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
| area_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Rural 2020 (generalised) – GIS {{!}} {{!}} GIS Map Data Datafinder Geospatial Statistics {{!}} Stats NZ Geographic Data Service |url=https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |access-date=25 October 2020 |website=datafinder.stats.govt.nz |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929002005/https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 1,426
| area_land_km2 = 1,415.15
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 294.43
| area_metro_km2 = 2,408.1
| elevation_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web |title=NZ Topographic Map |url=https://www.topomap.co.nz/ |publisher=[[Land Information New Zealand]] |access-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927193604/http://www.topomap.co.nz/ |archive-date=27 September 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_m = 6
| population_total = {{NZ population data 2018|Christchurch city|y}}
| population_as_of = {{NZ population data 2018|||y}}
| population_footnotes = {{NZ population data 2018||||y}}
| population_density_km2 = auto
| population_urban = {{NZ population data 2018|Christchurch|y}}
| population_density_urban_km2 = auto
| population_blank1_title = [[Demonym]]
| population_blank1 = Cantabrian&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/news/107071559/awkward-christchurch-without-its-own-nickname|title='Awkward' Christchurch without its own nickname|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]] |date=17 September 2018|first=Lee|last=Kenny}}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_metro_footnotes = 
| population_density_metro_km2 = auto
| postal_code_type = Postcode(s)
| postal_code = 8011, 8013, 8014, 8022, 8023, 8024, 8025, 8041, 8042, 8051, 8052, 8053, 8061, 8062, 8081, 8082,
| area_code = 03
| timezone = [[Time in New Zealand|NZST]]
| utc_offset = +12:00
| timezone_DST = NZDT
| utc_offset_DST = +13:00
| coor_type = 
| blank_name = Local [[iwi]]
| blank_info = [[Kāti Māmoe]], [[Ngāi Tahu|Kāi Tahu]]
| official_name = 
| seat_type = NZ Parliament
| seat = [[Banks Peninsula (New Zealand electorate)|Banks Peninsula]]&lt;br /&gt;[[Christchurch Central]]&lt;br /&gt;[[Christchurch East]]&lt;br /&gt;[[Ilam (New Zealand electorate)|Ilam]]&lt;br /&gt;[[Selwyn (New Zealand electorate)|Selwyn]]&lt;br /&gt;[[Waimakariri (New Zealand electorate)|Waimakariri]]&lt;br /&gt;[[Wigram (New Zealand electorate)|Wigram]]&lt;br /&gt;[[Te Tai Tonga]] ([[Māori electorates|Māori]])
| leader_title2 = MPs
| leader_name2 = {{hidden|Representatives|
* [[Matt Doocey]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Nicola Grigg]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Vanessa Weenink]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Hamish Campbell]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Tākuta Ferris]] (Independent)
* [[Duncan Webb]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Reuben Davidson]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Megan Woods]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
 }}
| population_metro = {{NZ population data 2018|Christchurch FUA|y}}
| website = {{URL|christchurchnz.com/|ChristchurchNZ.com}}
}}


'''ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್''' [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪದ (ಸೌತ್ ಐಲೆಂಡ್) ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ.
==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== 
ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ಮೊದಲನೆಯದು [[ಆಕ್ಲೆಂಡ್|ಆಕ್‍ಲೆಂಡ್]]). ಇದರ ಉಪನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫,೫೬,೫೦೦ (೨೦೨೫). ಒಮ್ಮೆ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀ]]ಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಉದ್ಯಾನ ನಗರ ಅಥವಾ ಮೈದಾನದ ನಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೂ ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ ಏವನ್ ನದಿ ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ತೋಟಗಳೂ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳೂ ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಈ ನಗರದ ಎಂಟನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಗರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಚೌಕ. ಸರ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ (1811-1878) ರೂಪಿಸಿದ ಆಲೇಖ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಥಿಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಈ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ 240' ಎತ್ತರದ ಮಿನಾರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೋಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚೂ ಒಂದು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‍ಡೂಗಲ್ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯೂ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಇವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಂಶವಾದ ಮೋವ ಹಕ್ಕಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚಿನ ಬೀದಿಯೊಂದರ ಪಡಿಯಚ್ಚೂ ನಕ್ಷತ್ರಮಂದಿರವೂ (ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ) ಇಲ್ಲಿವೆ. ನಗರದ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಭವನಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು. ಇದೊಂದು ಆಳವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 15,00,000 ಟನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸರಕು ಈ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆ, ಮಾಂಸ, ಹೈನ ಉತ್ಪನ್ನ, ಗೋದಿ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಗಳು. ಆಯಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮೋಟಾರ್ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ತೈಲ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು.

ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಇದೆ. ಇದು 1,000 ಎಕರೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೂ [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಗಳಿಗೂ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನಗರಕ್ಕೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್‍ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಬ್ಲೆನ್‍ಇಮ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಡ್ಯೂನೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ವರ್‍ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರೇಮೌತ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ಈ ನಗರಕ್ಕೂ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.
==ಕೈಗಾರಿಕೆ==
ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ, ಆರ್ಟೀಸಿಯನ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಜಲ ಸೌಕರ್ಯ, ಅಗ್ಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಅನುಕೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸುತ್ತಣ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೇ ಈ ನಗರ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಶೀತಲೀಕರಣ, ಉಣ್ಣೆ, ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇದ್ದುವು. 1945ರ ಅನಂತರ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ಜಮಖಾನೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಬೆಂಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣ-ಮುಂತಾಗಿ 2,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು.

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗಿಬನ್ ವೇಕ್‍ಫೀಲ್ಡನ ಮತ್ತು ಅವನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ನೆಲಸುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ಕೊನೆಯದು. ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಗಾಡ್ಲಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಸಂಘದಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು (1848). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮಾದರಿ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಆ ಕಂಪನಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಮೊದಲ ತಂಡ ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ನನ್ನು ತಲಪಿದ್ದು 1850ರಲ್ಲಿ. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]]</text>
      <sha1>mfg227wyryj8cjlsypu4n6yhqniz3ip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428310</id>
      <parentid>1428309</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>1428310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16445" sha1="2tw69jb260yv5n0wiyp5y878099l0d7" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available --&gt;
&lt;!-- See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage --&gt;| name = Christchurch
| native_name = {{native name|mi|Ōtautahi}}
| named_for = [[Christ Church, Oxford]]
| settlement_type = [[List of cities in New Zealand|City]]
| image_skyline = {{Multiple image
 |border             = infobox
 |total_width        = 300
 |perrow             = 1/2/2/1
 |caption_align      = center
 |image1             = Panorama of northern parts of Christchurch Central City, New Zealand.jpg
 |alt1               = Christchurch Central City
 |caption1           = [[Christchurch Central City]] (2020)
 |image2             = The &quot;Brill&quot; Tram 178.New Regent St Christchurch. (11510530335).jpg
 |alt2               = Tram on New Regent Street
 |caption2           = [[New Regent Street]]
 |image3             = View towards Akaroa from Little Akaloa Road, Canterbury, New Zealand.jpg
 |alt3               = Banks Peninsula and Akaroa Harbour
 |caption3           = [[Banks Peninsula]] and [[Akaroa Harbour]]
 |image4             = HagleyParkAerialPhoto.jpg
 |alt4               = Hagley Park
 |caption4           = [[Hagley Park, Christchurch|Hagley Park]]
 |image5             = Sumner. Christchurch NZ (13506509155).jpg
 |alt5               = Sumner and Southshore
 |caption5           = [[Sumner, New Zealand|Sumner]] and [[Southshore, New Zealand|Southshore]]
 |image6             = Christchurch Art Gallery, Christchurch, New Zealand.jpg
 |alt6               = Christchurch Art Gallery
 |caption6           = [[Christchurch Art Gallery]]
 }}
| image_caption = 
| image_flag = File:Flag of Christchurch.svg
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = File:Christchurch Coat of Arms with supporters, mantle, crest, motto.svg
| shield_link = Coat of arms of Christchurch
| image_blank_emblem = File:Ōtautahi christchurch city-logo2024.png
| blank_emblem_type = [[Brandmark]]
| nickname = The Garden City
| motto = {{lang|la|Fide Condita Fructu Beata Spe Fortis}}&lt;br /&gt;English: ''Founded in Faith, Rich in the Fulfillment thereof, Strong in Hope for the Future''&lt;ref&gt;{{cite web |title=Civic coats of arms |url=https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |access-date=17 March 2022 |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124030538/https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = New Zealand South Island#New Zealand
| pushpin_mapsize = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{Coord|region:NZ|format=dms|display=inline,title}}
| mapframe = yes
| mapframe-point = no
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = New Zealand
| subdivision_type1 = [[List of islands of New Zealand|Island]]
| subdivision_name1 = [[South Island]]
| subdivision_type2 = [[Regions of New Zealand|Region]]
| subdivision_name2 = [[Canterbury region|Canterbury]]
| subdivision_type3 = [[Community boards in New Zealand|Communities]]
| subdivision_type4 = Wards
| subdivision_name3 = {{hlist|Banks Peninsula|Coastal-Burwood|Fendalton-Waimairi-Harewood|Halswell-Hornby-Riccarton|Papanui-Innes|Spreydon-Cashmere}}
| subdivision_name4 = {{hlist|Banks Peninsula|Burwood|Cashmere|Central|Coastal|Fendalton|Halswell|Harewood|Heathcote|Hornby|Innes|Linwood|Papanui|Riccarton|Spreydon|Waimairi}}
&lt;!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed --&gt;| established_title = Settlers from England
| established_date = {{Start date and age|1850}}
| established_title1 = 
| established_date1 = 
| government_footnotes = 
| government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]]
| governing_body = [[Christchurch City Council]]
| leader_title = [[Mayor of Christchurch|Mayor]]
| leader_name = [[Phil Mauger]]
| leader_title1 = [[Deputy Mayor]]
| leader_name1 = Pauline Cotter
| leader_title3 = [[Territorial authorities of New Zealand|Territorial authority]]
| leader_name3 = 
| total_type = Territorial
| unit_pref = &lt;!-- Enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
| area_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Rural 2020 (generalised) – GIS {{!}} {{!}} GIS Map Data Datafinder Geospatial Statistics {{!}} Stats NZ Geographic Data Service |url=https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |access-date=25 October 2020 |website=datafinder.stats.govt.nz |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929002005/https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 1,426
| area_land_km2 = 1,415.15
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 294.43
| area_metro_km2 = 2,408.1
| elevation_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web |title=NZ Topographic Map |url=https://www.topomap.co.nz/ |publisher=[[Land Information New Zealand]] |access-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927193604/http://www.topomap.co.nz/ |archive-date=27 September 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_m = 6
| population_total = {{NZ population data 2018|Christchurch city|y}}
| population_as_of = {{NZ population data 2018|||y}}
| population_footnotes = {{NZ population data 2018||||y}}
| population_density_km2 = auto
| population_urban = {{NZ population data 2018|Christchurch|y}}
| population_density_urban_km2 = auto
| population_blank1_title = [[Demonym]]
| population_blank1 = Cantabrian&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/news/107071559/awkward-christchurch-without-its-own-nickname|title='Awkward' Christchurch without its own nickname|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]] |date=17 September 2018|first=Lee|last=Kenny}}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_metro_footnotes = 
| population_density_metro_km2 = auto
| postal_code_type = Postcode(s)
| postal_code = 8011, 8013, 8014, 8022, 8023, 8024, 8025, 8041, 8042, 8051, 8052, 8053, 8061, 8062, 8081, 8082,
| area_code = 03
| timezone = [[Time in New Zealand|NZST]]
| utc_offset = +12:00
| timezone_DST = NZDT
| utc_offset_DST = +13:00
| coor_type = 
| blank_name = Local [[iwi]]
| blank_info = [[Kāti Māmoe]], [[Ngāi Tahu|Kāi Tahu]]
| official_name = 
| seat_type = NZ Parliament
| seat = [[Banks Peninsula (New Zealand electorate)|Banks Peninsula]]&lt;br /&gt;[[Christchurch Central]]&lt;br /&gt;[[Christchurch East]]&lt;br /&gt;[[Ilam (New Zealand electorate)|Ilam]]&lt;br /&gt;[[Selwyn (New Zealand electorate)|Selwyn]]&lt;br /&gt;[[Waimakariri (New Zealand electorate)|Waimakariri]]&lt;br /&gt;[[Wigram (New Zealand electorate)|Wigram]]&lt;br /&gt;[[Te Tai Tonga]] ([[Māori electorates|Māori]])
| leader_title2 = MPs
| leader_name2 = {{hidden|Representatives|
* [[Matt Doocey]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Nicola Grigg]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Vanessa Weenink]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Hamish Campbell]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Tākuta Ferris]] (Independent)
* [[Duncan Webb]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Reuben Davidson]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Megan Woods]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
 }}
| population_metro = {{NZ population data 2018|Christchurch FUA|y}}
| website = {{URL|christchurchnz.com/|ChristchurchNZ.com}}
}}


'''ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್''' [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪದ (ಸೌತ್ ಐಲೆಂಡ್) ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ.
==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== 
ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ಮೊದಲನೆಯದು [[ಆಕ್ಲೆಂಡ್|ಆಕ್‍ಲೆಂಡ್]]). ಇದರ ಉಪನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫,೫೬,೫೦೦ (೨೦೨೫). ಒಮ್ಮೆ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀ]]ಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಉದ್ಯಾನ ನಗರ ಅಥವಾ ಮೈದಾನದ ನಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೂ ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ ಏವನ್ ನದಿ ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ತೋಟಗಳೂ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳೂ ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಈ ನಗರದ ಎಂಟನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಗರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಚೌಕ. ಸರ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ (1811-1878) ರೂಪಿಸಿದ ಆಲೇಖ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಥಿಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಈ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ 240' ಎತ್ತರದ ಮಿನಾರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೋಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚೂ ಒಂದು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‍ಡೂಗಲ್ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯೂ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಇವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಂಶವಾದ ಮೋವ ಹಕ್ಕಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚಿನ ಬೀದಿಯೊಂದರ ಪಡಿಯಚ್ಚೂ ನಕ್ಷತ್ರಮಂದಿರವೂ (ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ) ಇಲ್ಲಿವೆ. ನಗರದ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಭವನಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು. ಇದೊಂದು ಆಳವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 15,00,000 ಟನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸರಕು ಈ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆ, ಮಾಂಸ, ಹೈನ ಉತ್ಪನ್ನ, ಗೋದಿ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಗಳು. ಆಯಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮೋಟಾರ್ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ತೈಲ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು.

ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಇದೆ. ಇದು 1,000 ಎಕರೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೂ [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಗಳಿಗೂ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನಗರಕ್ಕೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್‍ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಬ್ಲೆನ್‍ಇಮ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಡ್ಯೂನೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ವರ್‍ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರೇಮೌತ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ಈ ನಗರಕ್ಕೂ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.
==ಕೈಗಾರಿಕೆ==
ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ, ಆರ್ಟೀಸಿಯನ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಜಲ ಸೌಕರ್ಯ, ಅಗ್ಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಅನುಕೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸುತ್ತಣ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೇ ಈ ನಗರ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಶೀತಲೀಕರಣ, ಉಣ್ಣೆ, ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇದ್ದುವು. 1945ರ ಅನಂತರ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ಜಮಖಾನೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಬೆಂಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣ-ಮುಂತಾಗಿ 2,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು.

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗಿಬನ್ ವೇಕ್‍ಫೀಲ್ಡನ ಮತ್ತು ಅವನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ನೆಲಸುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ಕೊನೆಯದು. ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಗಾಡ್ಲಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಸಂಘದಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು (1848). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮಾದರಿ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಆ ಕಂಪನಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಮೊದಲ ತಂಡ ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ನನ್ನು ತಲಪಿದ್ದು 1850ರಲ್ಲಿ. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==

[[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]]</text>
      <sha1>2tw69jb260yv5n0wiyp5y878099l0d7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1428322</id>
      <parentid>1428310</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>VASANTH S.N.</username>
        <id>728</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */</comment>
      <origin>1428322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16602" sha1="5giqq06zuz8dn7c0rzye2s2b6havi03" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox Settlement for additional fields that may be available --&gt;
&lt;!-- See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage --&gt;| name = Christchurch
| native_name = {{native name|mi|Ōtautahi}}
| named_for = [[Christ Church, Oxford]]
| settlement_type = [[List of cities in New Zealand|City]]
| image_skyline = {{Multiple image
 |border             = infobox
 |total_width        = 300
 |perrow             = 1/2/2/1
 |caption_align      = center
 |image1             = Panorama of northern parts of Christchurch Central City, New Zealand.jpg
 |alt1               = Christchurch Central City
 |caption1           = [[Christchurch Central City]] (2020)
 |image2             = The &quot;Brill&quot; Tram 178.New Regent St Christchurch. (11510530335).jpg
 |alt2               = Tram on New Regent Street
 |caption2           = [[New Regent Street]]
 |image3             = View towards Akaroa from Little Akaloa Road, Canterbury, New Zealand.jpg
 |alt3               = Banks Peninsula and Akaroa Harbour
 |caption3           = [[Banks Peninsula]] and [[Akaroa Harbour]]
 |image4             = HagleyParkAerialPhoto.jpg
 |alt4               = Hagley Park
 |caption4           = [[Hagley Park, Christchurch|Hagley Park]]
 |image5             = Sumner. Christchurch NZ (13506509155).jpg
 |alt5               = Sumner and Southshore
 |caption5           = [[Sumner, New Zealand|Sumner]] and [[Southshore, New Zealand|Southshore]]
 |image6             = Christchurch Art Gallery, Christchurch, New Zealand.jpg
 |alt6               = Christchurch Art Gallery
 |caption6           = [[Christchurch Art Gallery]]
 }}
| image_caption = 
| image_flag = File:Flag of Christchurch.svg
| flag_size = 
| image_seal = 
| seal_size = 
| image_shield = File:Christchurch Coat of Arms with supporters, mantle, crest, motto.svg
| shield_link = Coat of arms of Christchurch
| image_blank_emblem = File:Ōtautahi christchurch city-logo2024.png
| blank_emblem_type = [[Brandmark]]
| nickname = The Garden City
| motto = {{lang|la|Fide Condita Fructu Beata Spe Fortis}}&lt;br /&gt;English: ''Founded in Faith, Rich in the Fulfillment thereof, Strong in Hope for the Future''&lt;ref&gt;{{cite web |title=Civic coats of arms |url=https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |access-date=17 March 2022 |archive-date=24 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124030538/https://teara.govt.nz/en/interactive/23508/civic-coats-of-arms |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| image_map = 
| mapsize = 
| map_caption = 
| pushpin_map = New Zealand South Island#New Zealand
| pushpin_mapsize = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = {{Coord|region:NZ|format=dms|display=inline,title}}
| mapframe = yes
| mapframe-point = no
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = New Zealand
| subdivision_type1 = [[List of islands of New Zealand|Island]]
| subdivision_name1 = [[South Island]]
| subdivision_type2 = [[Regions of New Zealand|Region]]
| subdivision_name2 = [[Canterbury region|Canterbury]]
| subdivision_type3 = [[Community boards in New Zealand|Communities]]
| subdivision_type4 = Wards
| subdivision_name3 = {{hlist|Banks Peninsula|Coastal-Burwood|Fendalton-Waimairi-Harewood|Halswell-Hornby-Riccarton|Papanui-Innes|Spreydon-Cashmere}}
| subdivision_name4 = {{hlist|Banks Peninsula|Burwood|Cashmere|Central|Coastal|Fendalton|Halswell|Harewood|Heathcote|Hornby|Innes|Linwood|Papanui|Riccarton|Spreydon|Waimairi}}
&lt;!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed --&gt;| established_title = Settlers from England
| established_date = {{Start date and age|1850}}
| established_title1 = 
| established_date1 = 
| government_footnotes = 
| government_type = [[Mayor–council government|Mayor–Council]]
| governing_body = [[Christchurch City Council]]
| leader_title = [[Mayor of Christchurch|Mayor]]
| leader_name = [[Phil Mauger]]
| leader_title1 = [[Deputy Mayor]]
| leader_name1 = Pauline Cotter
| leader_title3 = [[Territorial authorities of New Zealand|Territorial authority]]
| leader_name3 = 
| total_type = Territorial
| unit_pref = &lt;!-- Enter: Imperial, to display imperial before metric --&gt;
| area_footnotes = &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Rural 2020 (generalised) – GIS {{!}} {{!}} GIS Map Data Datafinder Geospatial Statistics {{!}} Stats NZ Geographic Data Service |url=https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |access-date=25 October 2020 |website=datafinder.stats.govt.nz |archive-date=29 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200929002005/https://datafinder.stats.govt.nz/layer/104269-urban-rural-2020-generalised/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| area_magnitude = 
| area_total_km2 = 1,426
| area_land_km2 = 1,415.15
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_urban_km2 = 294.43
| area_metro_km2 = 2,408.1
| elevation_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web |title=NZ Topographic Map |url=https://www.topomap.co.nz/ |publisher=[[Land Information New Zealand]] |access-date=25 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927193604/http://www.topomap.co.nz/ |archive-date=27 September 2017 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| elevation_m = 6
| population_total = {{NZ population data 2018|Christchurch city|y}}
| population_as_of = {{NZ population data 2018|||y}}
| population_footnotes = {{NZ population data 2018||||y}}
| population_density_km2 = auto
| population_urban = {{NZ population data 2018|Christchurch|y}}
| population_density_urban_km2 = auto
| population_blank1_title = [[Demonym]]
| population_blank1 = Cantabrian&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.stuff.co.nz/the-press/news/107071559/awkward-christchurch-without-its-own-nickname|title='Awkward' Christchurch without its own nickname|publisher=[[Stuff (website)|Stuff]] |date=17 September 2018|first=Lee|last=Kenny}}&lt;/ref&gt;
| population_note = 
| population_metro_footnotes = 
| population_density_metro_km2 = auto
| postal_code_type = Postcode(s)
| postal_code = 8011, 8013, 8014, 8022, 8023, 8024, 8025, 8041, 8042, 8051, 8052, 8053, 8061, 8062, 8081, 8082,
| area_code = 03
| timezone = [[Time in New Zealand|NZST]]
| utc_offset = +12:00
| timezone_DST = NZDT
| utc_offset_DST = +13:00
| coor_type = 
| blank_name = Local [[iwi]]
| blank_info = [[Kāti Māmoe]], [[Ngāi Tahu|Kāi Tahu]]
| official_name = 
| seat_type = NZ Parliament
| seat = [[Banks Peninsula (New Zealand electorate)|Banks Peninsula]]&lt;br /&gt;[[Christchurch Central]]&lt;br /&gt;[[Christchurch East]]&lt;br /&gt;[[Ilam (New Zealand electorate)|Ilam]]&lt;br /&gt;[[Selwyn (New Zealand electorate)|Selwyn]]&lt;br /&gt;[[Waimakariri (New Zealand electorate)|Waimakariri]]&lt;br /&gt;[[Wigram (New Zealand electorate)|Wigram]]&lt;br /&gt;[[Te Tai Tonga]] ([[Māori electorates|Māori]])
| leader_title2 = MPs
| leader_name2 = {{hidden|Representatives|
* [[Matt Doocey]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Nicola Grigg]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Vanessa Weenink]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Hamish Campbell]] ([[New Zealand National Party|National]])
* [[Tākuta Ferris]] (Independent)
* [[Duncan Webb]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Reuben Davidson]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
* [[Megan Woods]] ([[New Zealand Labour Party|Labour]])
 }}
| population_metro = {{NZ population data 2018|Christchurch FUA|y}}
| website = {{URL|christchurchnz.com/|ChristchurchNZ.com}}
}}


'''ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್''' [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿ]]ನ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. ದಕ್ಷಿಣ ದ್ವೀಪದ (ಸೌತ್ ಐಲೆಂಡ್) ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ.
==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== 
ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರ (ಮೊದಲನೆಯದು [[ಆಕ್ಲೆಂಡ್|ಆಕ್‍ಲೆಂಡ್]]). ಇದರ ಉಪನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫,೫೬,೫೦೦ (೨೦೨೫). ಒಮ್ಮೆ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀ]]ಯ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬರಿ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವಿದೆ. ಆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಉದ್ಯಾನ ನಗರ ಅಥವಾ ಮೈದಾನದ ನಗರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣದಿದ್ದರೂ ಬಹು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವ ಏವನ್ ನದಿ ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುಂದರವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳೂ ತೋಟಗಳೂ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳೂ ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳೂ ಈ ನಗರದ ಎಂಟನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ನಗರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥಳ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಚೌಕ. ಸರ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ (1811-1878) ರೂಪಿಸಿದ ಆಲೇಖ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಥಿಕ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಈ ಚೌಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ 240' ಎತ್ತರದ ಮಿನಾರು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ರೋಮನ್ ಕೆಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೋಕೆಥೀಡ್ರಲ್ ಸಹ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚೂ ಒಂದು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ ಉದ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಕ್‍ಡೂಗಲ್ ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯೂ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಇವೆ. ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿರ್ವಂಶವಾದ ಮೋವ ಹಕ್ಕಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚಿನ ಬೀದಿಯೊಂದರ ಪಡಿಯಚ್ಚೂ ನಕ್ಷತ್ರಮಂದಿರವೂ (ಪ್ಲಾನೆಟೋರಿಯಂ) ಇಲ್ಲಿವೆ. ನಗರದ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿ ಭವನಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾದವು.
==ವಾಣಿಜ್ಯ==
ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು. ಇದೊಂದು ಆಳವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರು. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 15,00,000 ಟನ್‍ಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸರಕು ಈ ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆ, ಮಾಂಸ, ಹೈನ ಉತ್ಪನ್ನ, ಗೋದಿ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಯಾತಗಳು. ಆಯಾತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಮೋಟಾರ್ ಎಣ್ಣೆಗಳು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು, ತೈಲ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು.

ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ, ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಇದೆ. ಇದು 1,000 ಎಕರೆಗಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೂ [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಗಳಿಗೂ ವಿಮಾನ ಸಂಪರ್ಕವುಂಟು. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನಗರಕ್ಕೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಪಥಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಬಹಳ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್‍ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ ಬ್ಲೆನ್‍ಇಮ್, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಡ್ಯೂನೀಡನ್ ಮತ್ತು ಇನ್ವರ್‍ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರೇಮೌತ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ಈ ನಗರಕ್ಕೂ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.
==ಕೈಗಾರಿಕೆ==
ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ, ಆರ್ಟೀಸಿಯನ್ ಬಾವಿಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾದ ಜಲ ಸೌಕರ್ಯ, ಅಗ್ಗದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಯಿ-ಮುಂತಾದ ಅನುಕೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಸುತ್ತಣ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೇ ಈ ನಗರ ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆಗ ಇಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಶೀತಲೀಕರಣ, ಉಣ್ಣೆ, ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳೂ ಇದ್ದುವು. 1945ರ ಅನಂತರ ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. 1960ರ ವೇಳೆಗೆ ಬಟ್ಟೆ, ಜಮಖಾನೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಬೆಂಡಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಸಾರಿಗೆ ಉಪಕರಣ-ಮುಂತಾಗಿ 2,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆದಿದ್ದುವು.

ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗಿಬನ್ ವೇಕ್‍ಫೀಲ್ಡನ ಮತ್ತು ಅವನ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾದ ನೆಲಸುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‍ಚರ್ಚ್ ಕೊನೆಯದು. ಜಾನ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಗಾಡ್ಲಿಯ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ ಸಂಘದಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು (1848). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮಾದರಿ ನೆಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಆ ಕಂಪನಿಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರ ಮೊದಲ ತಂಡ ಲಿಟಲ್‍ಟನ್ನನ್ನು ತಲಪಿದ್ದು 1850ರಲ್ಲಿ. 
==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ಚರ್ಚ್ }}
[[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್]]</text>
      <sha1>5giqq06zuz8dn7c0rzye2s2b6havi03</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>