ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 5934 1430552 1366564 2026-09-27T17:29:35Z ~2026-51943-74 101998 /* */ 1430552 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಊರು | name = ಸಾಗರ | native_name = | native_name_lang = ಕನ್ನಡ | other_name = ಸಾಗರ ಜಂಬಗಾರು | nickname = | settlement_type = ನಗರಸಭೆ | image_skyline = Jogmonsoon.jpg | image_alt = | image_caption = ಜೋಗ ಫಾಲ್ಸ್ ಸಾಗರ | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flagu|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] | subdivision_type4 = [[Subdivision (country subdivision)|Subdivision]] | subdivision_name4 = ಸಾಗರ | established_title = <!-- Established --> | government_type = ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ | governing_body = ಸಾಗರ ಸಿಟಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಗರಸಭಾ() | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 19.75 | elevation_footnotes = | elevation_m = 579 | population_total = 54,550<ref>{{cite web |url=http://www.sagaracity.mrc.gov.in/en/node/4 |title=Home page &#124; ಸಾಗರ ನಗರಸಭೆ |access-date=25 September 2011 }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | population_rural = 140,922 <ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/633/download/2180/DH_2011_2914_PART_B_DCHB_SHIMOGA.pdf|access-date= 7 August 2023|title=Shivamogga 2011 Census Handbook}}</ref> | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = 7160 | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code = 577401 | area_code_type = Telephone code | area_code = ೦೮೧೮೩ | registration_plate = ಕೆಎ-೧೫(ಸಾಗರ ಉಪ ವಿಭಾಗ) | website = {{URL|http://www.nammasagara.in/}} {{URL|http://www.sagaracity.gov.in/}} }} '''ಸಾಗರ''' ಅಥವಾ ಸಾಗರ ಜಂಬಗಾರು [[ಭಾರತ]] ದೇಶದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಊರು ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಉಪವಿಭಾಗೀಯ ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರ. [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದಿಂದ ೩೬೦ ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಶಿರಸಿ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೨.೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಗರ ನಗರ ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀಳುವ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕು ಸಹಜವಾಗಿ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಹವ್ಯಕ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ತವರಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಗಂಧ]] ಕೆತ್ತನೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಗರವನ್ನು [[ಶ್ರೀಗಂಧ|ಶ್ರೀಗಂಧದ]] ಗುಡಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |last1=S K |first1=Nrupathunga |title=Breathing life into wood |url=https://www.deccanherald.com/content/516162/breathing-life-wood.html |access-date=7 January 2021 |work=Deccan Herald |date=7 December 2015}}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಶ್ರೀ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಿಯ ಜಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಗೌರಿ-ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಗರವನ್ನು ಮಲೆನಾಡಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಅಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ {{Infobox ಭಾರತದ ಭೂಪಟ | native_name = ಸಾಗರ | other_name = ಸಾಗರ ಜಂಬಗಾರು | image_skyline = | image_alt = | image_caption = ಜೋಗ ಜಲಪಾತ,[[ಸಾಗರ,ಕರ್ನಾಟಕ|ಸಾಗರ]] | type = | type_2 = | locator_position = left | latd = 13.9167 | longd = 75.5667 | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | region = [[ಮಲೆನಾಡು]] | leader_title = ಶಾಸಕರು | leader_name = ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರ್, ಶಾಸಕರು ಸಾಗರ | altitude = | population_as_of = 2011 | population_city = | population_rank = | population_total =206112 | population_density = | area_magnitude = ಕಿಮೀ^೨ | area_total = | area_total_cite = | area_telephone = ೯೧-(೦)೮೧೮೩ | postal_code =೫೭೭೪೦೧ |vehicle_code_range= ಕೆಎ-೧೫ | footnotes = }} [[ಚಿತ್ರ:9790367.jpg]] ಇಕ್ಕೇರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ [[ಚಿತ್ರ:22ykrg.jpg|thumb|right|'''ಜೋಗದ ಜಲಪಾತ''':ಎಡದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದು 'ರಾಜ' ;ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಂದಿಯಿಂದ ಧುಮುಕುತ್ತಿರುವುದು 'ರೋರರ್'-ಆರ್ಭಟ ಅದರದ್ದೇ ;ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೆಳಭಾಗಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸೀಳು ಮೇಲೆ ಒಂದೇಇರುವ-ರಾಕೆಟ್ ಹಾರಿದಾಗ ಉಗುಳುವ ಹೊಗೆಯಂತಿರುವುದು 'ರಾಕೆಟ್'; ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದು 'ಲೇಡಿ', ಮೆಲ್ಲಗೆ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಜಾರುತ್ತಿದೆ.(ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ರ ಫೊಟೊ)]] [[File:Wildlife near Sagar.jpg|thumb|ಸಾಗರದ ಬಳಿ ಇರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಧಾಮ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಗತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇಡೀ ಭಾರತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆಯೇ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸ್ವರ್ಗವೇ ಆದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹಿಂದುತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಾತ್ರ ಭಾವದವರು. == ಇತಿಹಾಸ == ಸಾಗರ ಊರಿಗೆ ನಾಲ್ಕುನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. [[ಕೆಳದಿ]] ವಂಶಸ್ಥರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಈ ನಗರ ಇದ್ದಿತು. ಸಾಗರದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಕೆರೆ ಅಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಇದ್ದು, ಅದು ಸಾಗರದಂತೆ (ಸಮುದ್ರದಂತೆ ) ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಆ ಕೆರೆಗೆ "ಸದಾಶಿವ ಸಾಗರ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇತ್ತು. ನಂತರ ಸದಾಶಿವ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಸಾಗರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು ಅದುವೇ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=India. Office of the Registrar General|url=https://books.google.com/books?id=2-UcAQAAMAAJ|title=Census of India, 1961: Mysore|publisher=Manager of Publications|year=1966|page=XXV|access-date=7 January 2021}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಸಾಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ನಗರಸಭೆಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕೆಳದಿಯ ಅರಸರು ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಇಕ್ಕೆರಿಯ ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ರಣದುಲ್ಲಾಖಾನನ ಅಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಘೋರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗದವು ಎಂದು ಸಾಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕಾಳುಮೆಣಸಿನ ರಾಣಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಭೈರಾದೇವಿಯು ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ(ಕರೂರು)ತುಮರಿ,ಕುದರೂರು, ಕಾರಣಿ,( ಭಾರಂಗಿ)ಅರಳಗೊಡು, ಜೋಗ, ಭಾನ್ಕುಳಿ,ಆವಿನಹಳ್ಳಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನೆಡೆಸಿದ್ದಳು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕೆಳದಿ ಅರಸರ ಕೈವಶವಾಯಿತು. == ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == === [[ಜೋಗ]]=== [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲೇ]] ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೨ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಜೋಗ]] ಜಲಪಾತವು ಸಾಗರದಿಂದ ೨೯ ಕಿ.ಮೀ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Jog Falls |url=https://shimoga.nic.in/en/tourist-place/jogfalls/ |website=Shivamogga District |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics & Information Technology, Government of India |access-date=8 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101072345/https://shimoga.nic.in/en/tourist-place/jogfalls/ |archive-date=1 November 2020 |language=en}}</ref> [[ಶರಾವತಿ]] ನದಿಯು ರಾಜ, ರೋರರ್, [[ರಾಕೆಟ್]] ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗವಾಗಿ ೨೭೩ ಮೀ ಎತ್ತರದಿಂದ ಧುಮುಕುವ ಜೋಗ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ಸಾಗರದಿಂದ ಪ್ರತೀ ೫ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಬಸ್ಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ===[[ಇಕ್ಕೇರಿ]]=== [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಶೈಲಿಯ ಸುಂದರವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ [[ಕೆಳದಿ]] ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ದೇವಸ್ಥಾನವಿರುವ ಇಕ್ಕೇರಿ ಸಾಗರ ಪೇಟೆಯಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬಸ್ಸು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವ ಆಟೋಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಇಕ್ಕೇರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ===[[ಕೆಳದಿ]]=== ಕೆಳದಿ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಳದಿ ಪಟ್ಟಣವು ಸಾಗರದಿಂದ ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕೆಳದಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅರಮನೆ, ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಈ ಊರಿನ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ===[[ಹೊನ್ನೇಮರಡು]]=== [[ಹೊನ್ನೇಮರಡು]] ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಜೋಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರದಿಂದ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಹೊನ್ನೇಮರಡು]] ನೀರಿನ ಸಾಹಸಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸ್ಥಳ. === [[ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಸಾಗರ)|ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು ಜಾತ್ರೆ=== ಸಾಗರ ಪೇಟೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರಿಕಾಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಾಗರದ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ೩ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಸಾಗರ ಮಾರಿಕಾಂಬ ಜಾತ್ರೆ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಜನರನ್ನು ಸಾಗರದೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Sagara Marikamba Temple.jpg|thumb|ಸಾಗರ ಮಾರಿಕಾಂಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ]] === [[ವರದಹಳ್ಳಿ]]=== ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮವಿರುವ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾದ [[ವರದಹಳ್ಳಿ]] ಸಾಗರದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ವರದಹಳ್ಳಿ]] ನಿಸರ್ಗದ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ಥವಾದ ಸ್ಥಳ.<ref>{{Cite web|title=About Shri Shridharaswami Maharaj|url=https://www.shrishridhara.org/shrishridharaswamiji.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707214028/https://www.shrishridhara.org/shrishridharaswamiji.html|archive-date=7 July 2020|access-date=7 January 2021|website=Shri Sridhara Ashrama}}</ref> ===[[ವರದಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ]]=== ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಾಗರದಿಂದ ಕೇವಲ ೮ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವನಸಿರಿಯ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರಮ ಪಾವನ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ವರದಹಳ್ಳಿ (ಆಡು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವದ್ದಳ್ಳಿ). ಇಲ್ಲೇ [[ವರದಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ|ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಂಬಾ ದೇವಿ]]ಯ ಸನ್ನಿಧಿ. ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರದಹಳ್ಳಿ ಅಥವ ವರದಪುರ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ===ಹಾಲ್ಕೆರೆ ಬಟ್ಟೇ ವಿನಾಯಕ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ಸಾಗರದಿಂದ ೪೨ ಕಿ. ಮಿ. ಮತ್ತು ತುಮರಿಯಿಂದ ೨.೫ ಕಿ. ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಲಾಂಚಿನ ಮೂಲಕ ಬರಬೇಕಿದೆ. ===[[ಸಿಗಂದೂರು]]=== ಚೌಡಮ್ಮ [[ಸಿಗಂದೂರು|ಚೌಡೇಶ್ವರಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಾಲಯ]] ಇಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಗರದಿಂದ ೩೨ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಶರಾವತಿ ಹಿನ್ನೀರನ್ನು (ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ)ತುಮರಿ ಲಾಂಚ್ ಮುಖಾಂತರ ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕು. ===[[ನಾಡಕಲಸಿ]]=== ಸಾಗರದಿಂದ ೧೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ದೇವರು ಶಿವನಾಗಿದ್ದು,ಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ===[[ಹೊಸಗುಂದ]]=== ಸಾಗರದಿಂದ ೧೬ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ೧೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂತರಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ ದೇಗುಲ ಇಲ್ಲಿನ ಆಕರ್ಷಣೆ. ===[[ವರದಾಮೂಲ]]=== ವರದಾ ನದಿಯ ಉಗಮ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ವರದಾಂಬ ದೇವಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವೂ ಇದೆ. ಅಗ್ನಿ, ವರದಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೆಂಬ ೩ ನದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷದ ಎಳ್ಳುಅಮವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಜಾತ್ರೆ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. === [[ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ]]=== [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಶರಾವತಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಒಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟು.<ref name="falls">{{cite web|url=http://www.shimoga.nic.in/tourism.htm|title=Tourism, waterfalls|publisher=Nation Informatics Centre, India|access-date=2024-02-19|archive-date=2018-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20181118082722/http://www.shimoga.nic.in/tourism.htm|url-status=dead}}</ref> ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೮೧೯ ಅಡಿ ಏತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಣೆಕ‌ಟ್ಟಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಶರಾವತಿ]] ಜಲವಿದ್ಯುದಾಗಾರ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು [[ಜೋಗ|ಜೋಗದಿಂದ]] ಕೇವಲ ೬ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. === [[ಬಿಲಗುಂಜಿ ಕಮಲೇಶ್ವರ]] === '''ಬಿಲಗುಂಜಿ ಕಮಲೇಶ್ವರ''' ದೇಗುಲದಲ್ಲಿ ಪರಶಿವ ಗಂಗೆಯ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾ ಕೀರ್ತಿಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನ ಪದತಳದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ತೀರ್ಥರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಸದಾ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. === [[ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ವಡಂಬೈಲು|ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಡನ್ ಬೈಲ್]] === ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಜೋಗಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಡನ್ ಬೈಲ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾಮಾತೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಹಾಗೂ ಭಗವಾನ್ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಬಸದಿಯು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಭಕ್ತಾಧಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳಾದ ಹೆಚ್.ಎಂ.ವೀರರಾಜಯ್ಯನವರ ಪರಿಶ್ರಮ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ ==ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ಬಹಳ ಜನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು, ಸಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕು ನೀಡಿದೆ. #ಸಾಗರದಿಂದ ೭ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಗ್ಸೆಸೆ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಕೆ.ವಿ.ಸುಬ್ಬಣ್ಣ]] ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ [[ನೀನಾಸಂ]] (ನೀಲಕಂಠೇಶ್ವರ ನಾಟ್ಯ ಸಂಘ) ತನ್ನ ತಿರುಗಾಟಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ - [[ನೀನಾಸಂ]]. ಖ್ಯಾತ ಸಾಹಿತಿ [[ನಾ. ಡಿಸೋಜ]] ಇದೇ ಊರಿನವರು. # [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು [[ಯಕ್ಷಗಾನ]] [[ಮೇಳ]]ದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಾಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. # [[ದೀಪಾವಳಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದವರು ರಾತ್ರಿ ಒಂದು ದೀಪವನ್ನು ಉರಿಸಿಕೊಂಡು ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹಾಡು ಹೇಳುತ್ತಾ ಬರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಕೂಡಾ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಹಬ್ಬಾಡುವ ಪದ]], ಅಂಟಿಗೆಪಿಂಟಿಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. #[[ದೀವರು|ದೀವರ]] ಮದುವೆ ಹಾಡುಗಳು, ಹಬ್ಬದ ಹಾಡುಗಳು ಹಾಗು ಹಸೆ ಚಿತ್ರ ಕಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. # ಮಂಡಗಳಲೆ; ಇದು ಸಾಗರದಿಂದ ೧೬ ಕಿ ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ನೆರೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ದೀವರ ಹಾಡುಗಾರರು, ಹಸೆ ಚಿತ್ರಗಾರರು ಇಲ್ಲಿ ಇರುವರು. == ಸಾಹಿತ್ಯ-ಕಲೆ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == *[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]], [[ಒಡನಾಟ]], [[ಸಂಗೀತ ಸಾಗರ]], [[ಮಲೆನಾಡು ಗಮಕ ಕಲಾಸಂಘ]] *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ಜಾನಪದ]] ಪರಿಷತ್ತು ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ [[ಕನ್ನಡ]] [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆ(ರಿ.)ಸಾಗರ ಈ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಂದು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. *ಸಹೃದಯ ಬಳಗ (ರಿ.) ಸಾಗರ ಸಂಸ್ಕೃತಸಾಗರ, ಶಿವಪ್ಪನಾಯಕ ನಗರ ಯುವಕ ಸಂಘ; ವಿನೋಬಾನಗರ ಯುವಕ ಸಂಘ ಮೊದಲಾದವು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಮಾಡುತ್ತಿವೆ. [[ಮಲೆನಾಡು]] [[ಗಮಕ]] ಕಲಾಸಂಘವು '''[[ಗಮಕ]]''' ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಸತತ ೩೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾವ್ಯಗಳ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. *ಈಗ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ಕೆ.ಆರ್. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯನವರು ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] ಸೀತಾರಾಮ ರಾವ್ ಗೌರಾವಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ [[ಬಿ.ಎಸ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ-ಸಾಗರ]] ಇವರು ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಶ್ರೀ ಕೆ.ರವೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಮನೆಘಟ್ಟದ ಶ್ರೀ [[ಎಂ.ಎಸ್.ನಾಗರಾಜ]] ಇವರು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.(ಶ್ರೀ[[ಎಂ.ಎಸ್.ನಾಗರಾಜ]] ಉತ್ತಮ ಗಮಕಿ-೬೭ವರ್ಷ-ದಿ.೧೨-೧೦-೨೦೧ ೪ದೈವಾಧೀನ). == ಜನ, ಮನ, ಭಾಷೆ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಜೀವನಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸಾಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಡಿಕೆ]] ಸಾಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ. [[ಭತ್ತ]], [[ಕಬ್ಬು]], [[ವೆನಿಲ್ಲಾ]], [[ರಬ್ಬರಿನಮರ|ರಬ್ಬರ್]] ಮತ್ತಿತರ ಬೆಳೆಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಭಾಷೆ [[ಕನ್ನಡ]]. [[ಹವ್ಯಕ|ಹವ್ಯಕರು]], [[ದೀವರು]] ಜನಾಂಗ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಂಗಡ. ದೀವರು ಮತ್ತು [[ಆದಿವಾಸಿಗಳು|ಹಸಲರು]] ಜನಾಂಗ ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಮೂಲ ಆದಿವಾಸಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡ. ಬಹಳ [[ಹವ್ಯಕ]] ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಉಪಭಾಷೆ [[ಹವ್ಯಕ]] ಕನ್ನಡ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೀವರ ಸಮುದಾಯದ ನುಡಿ ಕೆಳದಿ ಸೀಮೆಯ ದೀವರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. == ಪರಿಸರ == ಸಾಗರವು ಗುಡ್ಡ, ಕಾಡು, ಮೇಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶ. ಸಾಗರದ ಬಹುಭಾಗ [[ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಜಲಾಶಯ]]ದ ಹಿನ್ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ [[ಅಡಿಕೆ]].<ref>{{cite news |title=Karnataka polls 2018: Tales from Sagar taluk, the land of the arecanut |url=https://www.newindianexpress.com/elections/karnataka-polls-2018/2018/may/04/karnataka-polls-2018-tales-from-sagar-taluk-the-land-of-the-arecanut-1810016.html |access-date=7 January 2021 |work=The New Indian Express. |date=4 May 2018}}</ref> ಜೊತೆಗೆ [[ಭತ್ತ]], [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮರ|ತೆಂಗು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆ]] ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ರೆ. ಈ ತಾಲ್ಲೂಕು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಯಥೇಚ್ಚ ಕಾಡನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ [[ಕಾಳಿಂಗ ಸರ್ಪ]], [[ಹುಲಿ]], [[ಕಾಡೆಮ್ಮೆ,]], [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕಾಡು ಕುರಿ]], [[ಉಡ]], [[ಕಾಡು ಹಂದಿ]], [[ಕಡವೆ]], [[ನವಿಲು]], [[ಕೆಂದಳಿಲು]] ಮುಂತಾದ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. == ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ == [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೈಲಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ರಾ.ಹೆ.೨೦೬ರಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ೮ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ತಲುಪಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು [[ತಿರುಪತಿ]],[[ಚೆನ್ನೈ]],[[ಮುಂಬಯಿ]] ಮುಂತಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾದ ಬಸ್ಸಿನ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. == ರಾಜಕೀಯ == '''ಸಾಗರ ಕ್ಷೇತ್ರದ-ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು''' {| class="wikitable" |- ! ಇಸವಿ !! ವಿಜೇತರು !! ಪಕ್ಷ !! ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ |- | ೧೯೫೨ || [[ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ]] ||ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್|| ಬ.ನಾರಾಯಣ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- |೧೯೫೭ || ಡಿ ಮೂಕಪ್ಪ || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ, ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ |- | ೧೯೬೨ || ಲಕ್ಷ್ಮಿಕಾಂತಪ್ಪ || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]], ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ |- | ೧೯೬೭ || [[ಕೆ ಎಚ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಕಾ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ |- |೧೯೭೨ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] || ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ || ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- |೧೯೭೮ || [[ಎಲ್.ಟಿ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಕಾ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಜನತಾಪಕ್ಷ |- |೧೯೮೩ || [[ಎಲ್.ಟಿ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಕೆ.ಜಿ. ಶಿವಪ್ಪ, ಜನತಾಪಕ್ಷ |- | ೧೯೮೫ || [[ಬಿ.ಧರ್ಮಪ್ಪ]] || ಜನತಾ ಪಕ್ಷ || ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ೧೯೮೯ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಎಚ್ ವಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಜನತಾದಳ |- | ೧೯೯೪ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಎಚ್ ವಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್, ಜನತಾದಳ |- | ೧೯೯೯ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ, ಜನತಾದಳ(ಎಸ್) |- | ೨೦೦೪ || [[ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರು]] || ಬಿಜೆಪಿ || ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೦೮ || [[ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರು]] || ಬಿಜೆಪಿ || ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೩ || [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || ಬಿ. ಆರ್ ಜಯಂತ ಕೆಜೆಪಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ) |- | ೨೦೧೩ || [[ಹರತಾಳು ಹಾಲಪ್ಪ]] || ಬಿಜೆಪಿ || |- | ೨೦೨೩ || [[ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರು]] || ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ || |} <!-- (ಒರಿಜಿನಲ್ ಮಾಹಿತಿ) * ಇಸವಿ ----ವಿಜೇತರು ----ಪಕ್ಷ ------ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ . * ೧೯೫೨ -[[ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ]] --ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ -೨-ಬ.ನಾರಾಯಣ ಕಾಂ. * ೧೯೫೭ -[[ಡಿ ಮೂಕಪ್ಪ]] ---ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -----೨ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ. ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ * ೧೯೬೨ -[[ಲಕ್ಷ್ಮಿಕಾಂತಪ್ಪ]] ----ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -----೨-[[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] ಸೋ. ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ * ೧೯೬೭ -[[ಕೆ ಎಚ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ]]- ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ -----೨-ಕಾ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಸೋ. ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ * ೧೯೭೨ -[[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] -ಸೋಸಿಯಲಿಸ್ಟ್ --೨-ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ೧೯೭೮ -[[ಎಲ್.ಟಿ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ]]-ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ---೨ಕಾ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಜನತಾಪಕ್ಷ * ೧೯೮೩ -[[ಎಲ್.ಟಿ.ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ]] - ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ --೨-ಕೆ.ಜಿ. ಶಿವಪ್ಪ ಜನತಾಪಕ್ಷ * ೧೯೮೫ -[[ಬಿ,ಧರ್ಮಪ್ಪ]] -----ಜನತಾ ಪಕ್ಷ --೨-ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ೧೯೮೯ -[[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] -ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ---೨-ಎಚ್ ವಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಜನತಾದಳ (೩-ಬಿ.ಆರ್ ಜಯಂತ್) * ೧೯೯೪ -[[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] -ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ----೨-ಎಚ್ ವಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಜನತಾದಳ * ೧೯೯೯ -[[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] -ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ----೨-ಎಲ್ ಟಿ. ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಹೆಗಡೆ ಜನತಾದಳ(ಎಸ್) * ೨೦೦೪ -[[ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರು]]- ಬಿಜೆಪಿ --೨- ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ೨೦೦೮ -[[ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಬೇಳೂರು]] -ಬಿಜೆಪಿ--೨- ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ * ೨೦೧೩- [[ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ]] ----ಕಾಂಗ್ರೆಸ್--೨- ಬಿ. ಆರ್ ಜಯಂತ ಕೆಜೆಪಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ) *ಪಡೆದ ಓಟು --೭೧,೯೬೦ ಲೀಡ್ ೪೧,೨೪೮ ; ----೩೦೭೧೨ --> == ೨೦೧೩ ರ ಮೇ ೫ ನೇ ತಾರೀಕು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ == ;ಸಾಗರ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೩ :ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ -ಲೀಡು-ಮತ್ತು ಪಡೆದ ಓಟು- (lead) ೪೧೨೪೮ ; ಕಾಂಗ್ರಸ್-೭೧,೯೬೦; (೦.೫೩% ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ ;೪೦% ಒಟ್ಟು ಓಟಿನಲ್ಲಿ) :ಬಿ.ಆರ್. ಜಯಂತ್ (Runner up):ಕೆಜೆಪಿ (ಕರ್ನಾಟಕ ಜನತಾಪಾರ್ಟಿ)೩೦೭೧೨ (:೨೩% ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ) :ಬೇಳೂರು ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಜೆಡಿಎಸ್(JDS) ೨೩೨೩೧ (:೧೭% ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ) :ಶರಾವತಿ ಪಿ.ರಾವ್ ಬಿಜೆಪಿ(BJP) ೫೩೫೫ (೪%) :ಪಿಆರ್. ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಲೋಕ ಸತ್ತಾ ಪಾರ್ಟಿ, ೨೩೦೨ (೨.%ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ) :ಕೆ.ಎನ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಬಿಎಸ್.ಪಿ. BSP ೫೪೯(:೦.೦೩೯೯೩೪%ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ ) :ಗಣೇಶ್ ಬಿ. ಬೆಳ್ಳಿ BSR ೪೨ :ದಿನೇಶ ಬರದವಳ್ಳಿ .JDU ೩೭೮(೦.೦೦೨%ಚಲಾವಣೆ ಓಟಿನಲ್ಲಿ) : === ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮತದಾರರ ವಿವರ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ === ---- *೨೦೧೩ ರ ಮೇ ೫ ನೇ ತಾರೀಕು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆ. *ಮತದಾರರು - ಸಾಗರ -ಗಂಡಸರು - ೮೮೭೪೦; ಹೆಂಗಸರು- ೮೯೭೪೦೪ ; ಒಟ್ಟು - ೧೭೯೬೮೩ *ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರು -೧,೩೪,೫೧೫ - ಶೇಕಡ ೭೪.೮೬ ; *ಎಣಿಕೆ ೮-೫-೨೦೧೩, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದ ರಾಮಯ್ಯ ನವರ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ೧೩-೫-೨೦೧೩ ಸೋಮವಾರ; *ಪೂರ್ಣ ಮಟ್ಟದ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲ ರಚನೆ ;( ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ದರ್ಜೆ ೨೧ ಜನ; ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ೮ ಜನ)- - ೧೮-೫-೨೦೧೩ *ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸ್ಪೀಕರ್ / '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಾಗೋಡು ತಿಮ್ಮಪ್ಪನವರು''' ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ದಿ ೩೧-೫-೨೦೧೩ ಶುಕ್ರವಾರ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. === ಸಾಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ=== ---- *[[೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿ]] {| class="wikitable" |- ! [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲಾ ಜನ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಗತಿ |- | ತಾಲ್ಲೂಕು||ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣ -ಶೇ. || ಒಟ್ಟು (೨೦೧೧) || ಗಂಡಸರು ||ಹೆಂಗಸರು/ಪ್ರಮಾಣ ||೨೦೦೧ ರ ಗಣತಿ |- | ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ || --|| ೧೭೫೫೫೧೨||ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ || ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ || ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ |- | ಶಿವಮೊಗ್ಗ ತಾಲ್ಲೂಕು|| ೭೭ ||೫,೦೭,೦೮೩|| ೨,೫೫,೩೧೭|| ೨೫೧೭೬೧/೯೬೯|| ೪,೪೫,೧೯೨ |- | [[ಭದ್ರಾವತಿ]] ತಾಲ್ಲೂಕು ||೭೭ ||೩,೩೯,೯೩೦|| ೧,೭೦,೨೯೧. ||೧,೬೯,೬೩೬/೯೯೭|| ೩,೩೮,೯೮೯ |- |ಭದ್ರಾವತಿ ನಗರ ||--|| ೧,೫೦,೭೭೬|| ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ||ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ||೧,೬೦,೬೬೨ |- | [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]] ||೮೩.೦೫|| ೧,೪೧,೪೫೩|| ೬೯,೫೯೩|| ೭೧,೮೬೯/೧೦೩೮|| ೧,೪೩,೨೦೭ |- | ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಗ್ರಾಮೀಣ||--|| ೧,೨೬,೯೧೬||ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ||ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ || ೧,೨೮,೩೯೯ |- | ಸಾಗರ ||೮೧.೦೦ ||೨,೦೬,೧೧೨|| ೧,೦೨,೨೭೬|| ೧,೦೩,೮೩೪/೧೦೧೨|| ೨,೦೦,೯೯೫ |- | [[ಹೊಸನಗರ]]|| ೮೧.೫|| ೧,೧೮,೧೪೮|| ೫೮,೫೦೩ ||೫೯,೬೪೫/೧೦೩೭|| ೧,೧೫,೦೦೦ |- |[[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ||೭೬.೫ ||೨,೪೧,೯೪೩ ||೧,೨೨,೫೨೭ ೧,||೧೯,೪೧೩/೯೮೦|| ೨,೧೩,೫೯೦ |- | [[ಸೊರಬ]]|| ೭೭ ||೨,೦೦,೮೪೩ ||೧,೦೧,೨೯೭|| ೯೧,೫೪೬/೯೯೯|| ೧,೮೫,೫೭೨ |} == ಕಾಲೇಜುಗಳು == # [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಎಸ್ ಬಿ ಸೊಲಬಣ ಶೆಟ್ಟಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾಲೇಜು]]. # [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು]]. # [[ಸಂಜಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್]]. # [[ಕೆ.ಹೆಚ್.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]]. # [[ಎಂ.ಡಿ.ಎಫ್. ಸ್ವತಂತ್ರ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು]] ==ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ== ಸಾಗರದಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಕೆ]] ವ್ಯಾಪಾರ ತುಂಬಾ ಜೋರಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಮಂಡಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಹಕಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಗರ ತಾಲ್ಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 8t2vajere1pcde8l8frhyzc2kdm3awv 0 12703 1430556 1430461 2026-09-27T19:29:28Z Karnaata 101999 /* */ 1430556 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} s32v147lyu5fg13tp9kmtwqepowkcxl 1430557 1430556 2026-09-27T19:54:27Z Karnaata 101999 /* */ 1430557 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == * [[ಬಗನಿ]] * [[ದೇವದಾರು]] * [[ಜುಮ್ಮಿನ ಮರ]] * [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]] * [[ಸಾಗುವಾನಿ]] * [[ಮುರುಗಲ ಹಣ್ಣು]] * [[ಜಂಬೆ]] * [[ಬರ್ಕ]] * [[ಕಡವೆ]] * [[ಕಾಡುಕೋಣ]] * [[ಕಾಡು ಕುರಿ]] * [[ಹುಲಿ|ಪಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಚಿರತೆ|ಚಿಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] * [[ದೊಡ್ಡ ದಾಸಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಹದ್ದು]] * [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಹಾರುವ ಬೆಕ್ಕು]] == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 195m6eon8tj0iyu7sxooqwyfekffm3x 1430558 1430557 2026-09-27T19:59:55Z Karnaata 101999 /* */ 1430558 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತ == ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು == # '''<big>[[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]]</big>''' # '''<big>[[ವರದಾ ನದಿ]]</big>''' == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == * [[ಬಗನಿ]] * [[ದೇವದಾರು]] * [[ಜುಮ್ಮಿನ ಮರ]] * [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]] * [[ಸಾಗುವಾನಿ]] * [[ಮುರುಗಲ ಹಣ್ಣು]] * [[ಜಂಬೆ]] * [[ಬರ್ಕ]] * [[ಕಡವೆ]] * [[ಕಾಡುಕೋಣ]] * [[ಕಾಡು ಕುರಿ]] * [[ಹುಲಿ|ಪಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಚಿರತೆ|ಚಿಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] * [[ದೊಡ್ಡ ದಾಸಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಹದ್ದು]] * [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಹಾರುವ ಬೆಕ್ಕು]] == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 64sgvzbkollw3j4shaomkcrmkj8h4m1 1430578 1430558 2026-09-28T07:51:28Z ~2026-51997-10 102010 /* ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ */ 1430578 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತ == ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು == # '''<big>[[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]]</big>''' # '''<big>[[ವರದಾ ನದಿ]]</big>''' == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == * [[ಬಗನಿ]] * [[ದೇವದಾರು]] * [[ಜುಮ್ಮಿನ ಮರ]] * [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]] * [[ಸಾಗುವಾನಿ]] * [[ತುಂಬ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] * [[ಮುರುಗಲ ಹಣ್ಣು]] * [[ಜಂಬೆ]] * [[ಬರ್ಕ]] * [[ಕಡವೆ]] * [[ಕಾಡುಕೋಣ]] * [[ಕಾಡು ಕುರಿ]] * [[ಹುಲಿ|ಪಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಚಿರತೆ|ಚಿಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] * [[ದೊಡ್ಡ ದಾಸಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಹದ್ದು]] * [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಹಾರುವ ಬೆಕ್ಕು]] == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} ov06l6t4k2a6bqce2ko4w9ze5522kf6 1430579 1430578 2026-09-28T08:36:48Z Karnaata 101999 /* */ 1430579 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline =Old Kannada inscription (left-800AD and right-797 AD) of Rashtrakuta King Govinda III at Mavali.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತ == ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು == # '''<big>[[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]]</big>''' # '''<big>[[ವರದಾ ನದಿ]]</big>''' == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == * [[ಬಗನಿ]] * [[ದೇವದಾರು]] * [[ಜುಮ್ಮಿನ ಮರ]] * [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]] * [[ಸಾಗುವಾನಿ]] * [[ತುಂಬ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] * [[ಮುರುಗಲ ಹಣ್ಣು]] * [[ಜಂಬೆ]] * [[ಬರ್ಕ]] * [[ಕಡವೆ]] * [[ಕಾಡುಕೋಣ]] * [[ಕಾಡು ಕುರಿ]] * [[ಹುಲಿ|ಪಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಚಿರತೆ|ಚಿಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] * [[ದೊಡ್ಡ ದಾಸಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಹದ್ದು]] * [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಹಾರುವ ಬೆಕ್ಕು]] == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} iscz3n9oc581z6tmgk4f7zuutggjgki 1430581 1430579 2026-09-28T08:49:09Z Karnaata 101999 /* */ 1430581 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2014}} {{Infobox ಊರು | name = ಸೊರಬ | native_name = | native_name_lang = kn | other_name = | nickname = | settlement_type = [[ನಗರ]] | image_skyline =Old Kannada inscription (left-800AD and right-797 AD) of Rashtrakuta King Govinda III at Mavali.jpg | image_caption =ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಗೋವಿಂದ III, ಮಾವಲಿ ಕಲ್ಬರಹ. | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|14.38|N|75.1|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = {{flag|ಕರ್ನಾಟಕ}} | subdivision_type3 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name3 = [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] | subdivision_type2 = ಪ್ರದೇಶ | subdivision_name2 = [[ಮಲೆನಾಡು]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | governing_body = ಪುರಸಭೆ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 580 | population_total = 7424 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ನುಡಿ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[India Standard Time|IST]] | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code =577429 | registration_plate = KA-15 ಸಾಗರ | website = | footnotes = |subdivision_type4=ವಿಭಾಗ|subdivision_name4=[[ಬೆಂಗಳೂರು]]|subdivision_type5=ಉಪ ವಿಭಾಗ|subdivision_name5=[[ಸಾಗರ]]}} '''ಸೊರಬ'''ವು [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೆರಗಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ತಾಲೂಕು]]. [[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]] ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಇದು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂದಾಜು ೫೮೦ [[ಮೀಟರ್]] ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೮೫ ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸೊರಬದ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಸೊರಬ, ಸೊರಂಬ ಎಂದು ಹನ್ನೊಂದನೆ ಶತಮಾನದ ಹಳೇಸೊರಬದ ಕಲ್ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹಿರೇಶಕುನ, ಚಿಕ್ಕಶಕುನ, ಕೊಡಕಣಿ, ಮರುರೂ, ಹಾಗೂ ಹಳೇಸೊರಬ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸೆರೆ ಈಗಿನ ಸೊರಬ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸೊರಬವು 14.38 ° N 75.1 ° E ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸರಾಸರಿ 580 [[ಮೀಟರ್]] (1902 ಅಡಿ)ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ <ref>https://books.google.co.in/books?id=krgBAAAAYAAJ&rview=1&vq=soraba&pg=PA481&ci=46,32,889,1408&source=bookclip&redir_esc=y</ref>. ಸೊರಬ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಶಿಕಾರಿಪುರ]] ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಸಾಗರ]] ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಸಿದ್ಧಾಪುರ]] ,[[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಹಾನಗಲ್]] [[ಹಿರೇಕೇರೂರು|ಹಿರೇಕೆರೂರು]] ತಾಲೂಕುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟಿದೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನ ಉಷ್ಣವಲಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪನ್-ಗೈಜರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಎವ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೊರಬದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು 24.6&nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ 1583 ಮಿಮೀ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ <ref>https://en.climate-data.org/location/492401/</ref>. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ == ೨೦೦೧ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಯಂತೆ ಇಲ್ಲಿ೨,೦೦,೮೦೯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಮೂದಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11% ರಷ್ಟು 6 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರು <ref>http://www.census2011.co.in/data/subdistrict/5516-sorab-shimoga-karnataka.html</ref>. ೫೧:೪೯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೊರಬ ಸರಾಸರಿ 78.67% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ (ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆ 85.63% ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಕ್ಷರತೆ 71.62%)<ref>http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2914_PART_A_DCHB_SHIMOGA.pdf</ref>. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೃಷಿಕರೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಳ್ಳಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ಭತ್ತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಇದಲ್ಲದೆ ಅಡಿಕೆ, ಶುಂಠಿ, ಜೋಳ, ಬಾಳೆ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತ == ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು == # '''<big>[[ದಂಡಾವತಿ ನದಿ]]</big>''' # '''<big>[[ವರದಾ ನದಿ]]</big>''' == ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳು == # [[ದೀವರು]] (ಹಾಲಕ್ಷತ್ರೀಯ ಅಥವ ಹಳೇಪೈಕ) # [[ಸಾದರ ಲಿಂಗಾಯತ]] # [[ಹವ್ಯಕ]] # [[ಗುಡಿಗಾರ ಸಮಾಜ|ಮೈಸೂರು ಗುಡಿಗಾರು]] # [[ಮಡಿವಾಳ]] ==ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿದ್ದು ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಲೇಜು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯ(ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್), ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು ಕೂಡ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗ == * [[ಬಗನಿ]] * [[ದೇವದಾರು]] * [[ಜುಮ್ಮಿನ ಮರ]] * [[ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ]] * [[ಸಾಗುವಾನಿ]] * [[ತುಂಬ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] * [[ಮುರುಗಲ ಹಣ್ಣು]] * [[ಜಂಬೆ]] * [[ಬರ್ಕ]] * [[ಕಡವೆ]] * [[ಕಾಡುಕೋಣ]] * [[ಕಾಡು ಕುರಿ]] * [[ಹುಲಿ|ಪಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಚಿರತೆ|ಚಿಟ್ಟೆ ಹುಲಿ]] * [[ಪುನುಗು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] * [[ದೊಡ್ಡ ದಾಸಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಮಂಗಟ್ಟೆ]] * [[ಹದ್ದು]] * [[ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು]] * [[ಹಾರುವ ಬೆಕ್ಕು]] == ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು == # [[ಗುಡವಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ]] # [[ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] # [[ಕುಬಟೂರು]] # ಉದ್ರಿ # ಬಿಳಗಿ ಕೆರೆ # ಸೋಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಪುರ # ರಾಮೇಶ್ವರ ಗುಡಿ, ಕೂಪಗಡ್ಡೆ ==ಇತರ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು== # [[ಕೆಳದಿ]], # [[ನಾಡಕಲಸಿ]] # [[ಇಕ್ಕೇರಿ]], # [[ಜೋಗ ಜಲಪಾತ]], # [[ಬನವಾಸಿ]] # [[ಸಿರ್ಸಿ]] # [[ಬಳ್ಳಿಗಾವೆ]] # [[ತಾಳಗುಂದ]] # [[ಬಂದಳಿಕೆ]] == ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಕೆಳದಿಯ ಚೆನ್ನಮ್ಮ]] * [[ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ]] * [[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]] * [[ಬಿ ಸಿ ಪಟೇಲ್]] * [[ಕುಮಾರ್ ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಮಧು ಬಂಗಾರಪ್ಪ]] * [[ಕೆ ಜಿ ಶಿವಪ್ಪ]] * [[ಶ್ರೀ ಅವಧುತ್ತ ಕಲ್ಲಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] * [[ಮೋಹನ ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ]] * [[ವೇಣುಗೋಪಾಲ ಸೊರಬ]] ==ಸೊರಬ ತಾಲೂಕಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳು== # [[ಗುಡವಿ]] # [[ನಡಹಳ್ಳಿ]] # [[ಹೊಸಬಾಳೆ]] # [[ಚೀಲನೂರು]] # [[ಶಿಗ್ಗಾ]] # [[ಕಾನ್ ಬೈಲ್]] # [[ಜಡೆ]] # [[ಹಾಲಗಳಲೆ]] # ಚಂದ್ರಗುತ್ತಿ # ಹೊಳೆ ಜೋಳದಗುಡ್ಡೆ #ದ್ವಾರಹಳ್ಳಿ #ದುಗ್ಲಿ #ದುಗ್ಲಿ ಹೊಸೂರು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೊರಬ ತಾಲೂಕು]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 96p5etaln53v3sjlv42awbw7ieisscp 4 90682 1430589 1430545 2026-09-28T10:48:13Z MediaWiki message delivery 17558 /* Tech News: 2026-40 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1430589 wikitext text/x-wiki {{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}} {{Tech_header}} <br clear="all" /> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]]. * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation. '''Updates for technical contributors''' * On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, "media-limit-reached", will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೧:೧೫, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30836091 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077] * DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[</nowiki></code></bdi>), templates (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{</nowiki></code></bdi>), HTML and parser tags (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><</nowiki></code></bdi>), and magic words (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__</nowiki></code></bdi>), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews. * The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201] '''Updates for technical contributors''' * After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-helpusername</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-help</nowiki></code></bdi> that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet1</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet2</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>createacct-username-policy-popover-bullet3</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604] * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533] * From now on, wikis can restrict editing in the "User" namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೮, ೨೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30856308 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518] * The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-readinglists&filter=&action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia. * Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326] '''Updates for technical contributors''' * The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698] * The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೧:೧೫, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30872536 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting "{{int:Mw-math-mathjax}}" in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001] * Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>cldsort=timestamp</nowiki></code></bdi> URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30901051 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC. '''Updates for editors''' * [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__EXPECTSHORTPAGE__</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>w:bol:</nowiki></code></bdi>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921] * Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640] '''Updates for technical contributors''' * Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೩೨, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30922806 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783] * In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448] '''Updates for technical contributors''' * User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{#uic:}}</nowiki></code></bdi> parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{Userlinks}}</nowiki></code></bdi>]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466] * Due to user security and privacy risks, we have disabled access to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs when specifically using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MyPage</nowiki></code></bdi> URLs can still be accessed and used without <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. Specified user page URLs (e.g. <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>User:Myusername</nowiki></code></bdi>) can still be used with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=raw</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386] * Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>librsvg</nowiki></code></bdi> to 2.60 and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ImageMagick</nowiki></code></bdi> to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೧೪, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30961208 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks. '''Updates for editors''' * The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788] * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28. * At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors. * Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>onlyredirects:</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>withredirects:</nowiki></code></bdi>, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>incategory:</nowiki></code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>intitle:</nowiki></code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>insource:</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089] * The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>deepcat</nowiki></code></bdi> could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859] '''Updates for technical contributors''' * The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465] * The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]] '''In depth''' * Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೨:೨೨, ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30990659 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259] * The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the "[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]" option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback. * The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549] * A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users. * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:1</nowiki></code></bdi> instead of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>:0</nowiki></code></bdi>. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704] * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116] '''Updates for technical contributors''' * Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi> option, as gadgets are always loaded through <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>ResourceLoader</nowiki></code></bdi>. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೦೦:೧೩, ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31008437 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]]. '''Updates for editors''' * The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]]. * The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a "read more" button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks. * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೨೧:೦೦, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31039826 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363] '''Updates for editors''' * The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551] * For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|"Suggestion mode" Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing "experimental" edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe. * A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]]. * The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias. * After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659] '''Updates for technical contributors''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>formatversion=2</nowiki></code></bdi> configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>abusefilters</nowiki></code></bdi> list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೭:೨೫, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31085309 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013] * Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769] * An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]]. * Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Draft:</nowiki></code></bdi> namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]]. * A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section. * New magic words <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}</nowiki></code></bdi> are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959] '''Updates for technical contributors''' * The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual. * On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ೧೬:೧೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=31092225 --> 8w3c8fyv1d7iw26waqyio4wfqnvvdxq 0 128818 1430551 1372491 2026-09-27T15:00:56Z ~2026-52020-42 101994 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1430551 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Ganeshpal.jpg|thumb|292x292px|ಮಹಾಗಣಪತಿ]] '''ಗಣೇಶಪಾಲ್''' ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು [[ಗಣೇಶ|ಗಣಪತಿಯ]] ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="kannada.news18.com">{{Cite web |url=https://kannada.news18.com/news/uttara-kannada/shri-holedande-ganesh-pal-temple-sirsi-history-location-in-banks-of-shalmala-river-1021946.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2024-09-30 |archive-date=2023-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601143757/https://kannada.news18.com/news/uttara-kannada/shri-holedande-ganesh-pal-temple-sirsi-history-location-in-banks-of-shalmala-river-1021946.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸಿರ್ಸಿ|ಶಿರಸಿಯಲ್ಲಿನ]] ಹಿತ್ಲಳ್ಳಿ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಸಿರ್ಸಿ]] ತಾಲೂಕಿನಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಯೆಲ್ಲಾಪುರದಿಂದ ೩೪ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="kannada.news18.com"/><ref name="kannada.news18.com"/><ref name="tripadvisor.in">https://www.tripadvisor.in/Attraction_Review-g2288612-d8129452-Reviews-Ganesh_Pal-Yellapur_Uttara_Kannada_District_Karnataka.html</ref> ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಲು ಗೂಂಡಾರಣ್ಯವಿದ್ದು, ಹಿರಿದಾದ [[ಮರ|ಮರಗಳು]] ಕಾಣಲು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಕೃತಿ|ಪ್ರಕೃತಿಯ]] ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶಿರಸಿ ಮತ್ತು [[ಯಲ್ಲಾಪುರ|ಯೆಲ್ಲಾಪುರ]] ಜನರ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾದ ಈ [[ಗಣೇಶ|ಗಣಪತಿಗೆ]] ಜನರು ಬಂದು [[ಪೂಜೆ]] ಸಲ್ಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಮನದಿಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಗಣೇಶಪಾಲ್‌ಗೆ ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.<ref name="kannada.news18.com"/> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗಣಪತಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸತ್ಯವಾದ ಕಥೆ ಇದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ: ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿನಹಕ್ಲು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರಾದ ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹ ಇರುವ ಜಾಗ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ  ಸೂಚನೆ ಬಂತು. ಮೊದಲನೆಯ ದಿನ ಪುಟ್ಟಯ್ಯ ಹೆಗಡೆಯವರು ಇದನ್ನು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಮತ್ತೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ವಿಗ್ರಹ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದೇ ಪಕಾರ ಅವರು ಮಾಡಿದರು.<ref name="kannada.news18.com"/> ಮಾರನೆ ದಿನ ಹೆಗಡೆಯವರು ಖುಷಿಯಿಂದ ಕುಟುಂಬದವರೊಡಗೂಡಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿನೆ ಸಿಕ್ಕ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹ ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟಾಗ ಅದನ್ನು ಕದಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಭಾರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಮನೆಗೆ ಬಂದರು. ಅದೇ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಗಣಪತಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೆಗಡೆಯವರೊಬ್ಬರೆ ಬಂದು ತನ್ನನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬೇಗ ಎದ್ದು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಣಪತಿಯ [[ಮೂರ್ತಿ]] ಇರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು. ಗಣಪತಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ  ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಹೋದರು. ಆಗ ಸಲೀಸಾಗಿ ಅಷ್ಟುದೊಡ್ಡ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಅವರು ಶಕ್ತರಾದರು. ಹೆಗಡೆಯವರು ಗಣೇಶನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿರುವಾಗ, ನದಿಯ ಮದ್ಯಭಾಘದಲ್ಲಿಯೇ ಗಣಪತಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆನಿಂತನು. ಗಣಪತಿಯು ಹೆಗಡೆಯವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ವರ ಕೇಳು ಎನ್ನಲು ಹೆಗಡೆಯವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವಿರಲಿ ಭಗವಂತ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು. ==ವಿಶೇಷತೆ== ಗಣೇಶಪಾಲ್‌ನ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೇರೆ [[ದೇವಸ್ಥಾನ|ದೇವಸ್ಥಾನದ]] ಹಾಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನೋಡಲಿಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ [[ಸಿಮೆಂಟ್|ಸಿಮೆಂಟಿನ]] ಅಗಲವಾದ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುತ್ತಲೂ [[ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿ|ಶಾಲ್ಮಲಾ]] ನದಿಯಿದೆ.<ref name="tripadvisor.in"/> ಕಟ್ಟೆಯಮೇಲೆ ಗಣಪತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಶಿವ|ಶಿವಲಿಂಗ]], ಎದುರುಗಡೆ [[ನಂದಿ|ನಂದಿಯನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="kannada.news18.com"/> ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸುತ್ತಲೂ [[ಶಾಲ್ಮಲಾ ನದಿ]] ಜುಳುಜುಳು ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಗುಡಿ ಗೋಪುರವಿಲ್ಲ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ನಾಲ್ಕೈದು ಅಡಿಯಷ್ಟು [[ನೀರು]] ಹರಿದರೂ ವಿಗ್ರಹ ಮಾತ್ರ ಅಚಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೀರಲ್ಲಿ ತೇಲಿದರು ಕೂಡ ತಾನಿರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಹೆಗಡೆಯವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ ಅವರು ತೆಪ್ಪದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ಅದನ್ನು ತಂದು  ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಅಂತೆಯೇ ಆ ಕುಟುಂಬ ಇವತ್ತಿಗೂ ಈ [[ಗಣೇಶ|ಗಣಪತಿಯ]] ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾಕಾಲ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ [[ಮಾಘ ಮಾಸ|ಮಾಘ]] ಶುದ್ಧ [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ|ಚೌತಿಯಂದು]] ಇಲ್ಲಿ ಹವನ, ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ಗಣಪತಿಯ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.[[ಚಿತ್ರ:Ganeshpal1.jpg|thumb|293x293px|ಅಲಂಕೃತ ಮಹಾಗಣಪತಿ]]ಗಣೇಶ ಪಾಲ್ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ನಾನಾ ತರಹದ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ನೆರವೇರಿದ ಮೇಲೆ ಬಂದು [[ಹರಕೆ|ಹರಕೆಯನ್ನು]] ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  ಇಲ್ಲಿ  ಮದುವೆ, ಮುಂತಾದ  ಮಂಗಳಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿಂದ ಮೇ ತಿಂಗಳವರೆಗೂ, ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದಿಲ್ಲೊಂದು ಮಂಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿ ಕಟ್ಟೆ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ, [[ಹೋಮ]], ಹವನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು  ಮಾಡಲು ಜಾಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಸುತ್ತಲೂ [[ಮರಳು|ಮರಳಿನ]] ಸಮತಟ್ಟಾದ ಜಾಗವಿದ್ದು, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು- ಐದು ಸಾವಿರ ಜನರು ಸೇರಿದರೂ ಜಾಗದ ಕೊರತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಶಾಲವಾದ ಅಡುಗೆ ಮನೆ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನ]] [[ಒಲೆ]], [[ಬೀಸುವ ಕಲ್ಲು|ಬೀಸುಕಲ್ಲುಗಳು]], [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪರವನ್ನು ಹಾಕಿ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆ, ಊಟದ ಕೋಣೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಊರಿನ ಜನರು ತಯಾರು ಮಾಡಿ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಬಂದು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಹೋಗಬಹುದು. [[ಮಳೆ]] ಕಡಿಮೆ ಬಂದರೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ [[ಮಳೆ]] ಶುರುವಾಗದೆ ಇದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಗಣಪತಿಯ ಸುತ್ತಲೂ ಹರಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಬಿಂದಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂದು ದೇವರಿಗೆ [[ಅಭಿಷೇಕ]] ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದ [[ನೀರು]] ತಿರುಗಿ ಹೊಳೆಗೆ ಹರಿದು ಸೇರಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿನ ಭಕ್ತರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಅನೇಕರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ  ಗಣಪತಿಯ ಸನ್ನಿದಿಯಲ್ಲಿ ಮದುವೆಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಯೇ [[ಮದುವೆ]] ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರು [[ತಿಂಗಳು|ತಿಂಗಳ]] ಕಾಲ ಅಂದರೆ [[ನವೆಂಬರ್‌]] ಇಂದ [[ಮೇ]] ವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಪೂಜೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="kannada.news18.com"/> ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಮುಳುಗುವಷ್ಟು ಸುತ್ತಲೂ ನೀರು ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ, ಆರು ತಿಂಗಳು ಗಣಪತಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಯಾವುದೇ [[ಪೂಜೆ]] ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಗಣೇಶ್‌ಪಾಲ್‌ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಗುಡ್ದಚಾರಣ ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಗಳು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. ==ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳ== ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="kannada.news18.com"/> ==ಪ್ರಯಾಣ== [[ಸಿರ್ಸಿ|ಶಿರಸಿಯಿಂದ]]  ಕೆ.ಎಸ್.ಆರ್.ಟಿ.ಸಿ. ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿರಸಿಯಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎರಡು ಬಸ್ಸುಗಳು ಇವೆ. ಅದಲ್ಲದೆ ಸ್ವಂತ ವಾಹನದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಹೋಗಬಹುದು. ಶಿರಸಿ-ಯೆಲ್ಲಾಪುರದ ಕಡೆಯಿಂದಲೂ ಗಣೇಶಪಾಲ್‌ಗೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] m2yu6hrwmenoycaug2m9dur8sszj389 2 160199 1430554 1427655 2026-09-27T17:44:30Z ~2026-48713-95 101615 2026 ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. ಬಗ್ಗೆ. 1430554 wikitext text/x-wiki ಕವಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಅವರು ಸೆಸೆಪ್ಟೆಂಬರ 05, 1983 ರಲ್ಲಿ ಬೀದರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಸವಕಲ್ಯಾಣ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿಪ್ಪರಗಬಾಗ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದು, ತಂದೆ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ , ತಾಯಿ  ಕಾಶಿಬಾಯಿ, ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ, 2002 ರಲ್ಪಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ. ಹಾಗೂ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸರ್ಕರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜು ಕಮಲಾಪುರ, ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ. 2007 ರಾಯಚೂರಿನ ವಿ.ಆರ್. ಈ.ಟಿ. ಕಾಲೇಜಿಲ್ಲಿ ಬಿ.ಪಿ.ಇಡಿ ಶಿಕ್ಷಣ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕುವೆಂಪು ವಿ.ವಿ.ಯಲ್ಲಿ ಎಂ.,ಎ. ಪದವೀಧರರು. 2025 ರಲ್ಲಿ ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಸ್ನತ್ತಕೋತ್ತರ ಯೋಗ ಡಿಪ್ಲೋಮಾ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸದ್ಯ, ರಾಯಚೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಇಡಪನೂರು ಗ್ರಾಮದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರಕಾರಿ ಕನ್ಯ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ ಕಮಲಾಪುರ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಇಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಅನೇಕ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವನ ವಾಚನ, ಕಥೆ,ಕವನ ರಚನೆ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ, ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಇವರು, 2019 ರಿಂದ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಭಾ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ  ಶ್ರೀ ಅಂಬಣ್ಣ ಕಟ್ಟಿಮನಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ "ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೆ.ತಿಮ್ಮಯ್ಯ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ  ಮಾಸ್ಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಘಟಿಸಿ 9500 ಮಾಸ್ಕಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರ. ಕಲಬುರಗಿಯ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿಚಾರ ವೇದಿಕೆಯು ಕಲಬುರಗಿಯ ವಿಭಾಗ  ಮಟ್ಟದ ಕವನ ವಾಚನದಲ್ಲಿ(2004 ಮತ್ತು 2005 ) ಕ್ರಮವಾಗಿ ತೃತಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ, 2015 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೌಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ., 2019 ರಲ್ಲಿ ರೊಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿವೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಫೌಂಡೇಶೆನ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ಕೊಡಮಾಡುವ "ಶಿಕ್ಷಣ ರತ್ನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಕಲಬುರ್ಗಿ ಇವರು ಕೊಡ ಮಾಡುವ 2024 ನೇ ಸಾಲಿನ "ದೇವನಾಮಪ್ರೀಯ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಇವರ "ಅರಳಿ ನೆರಳು" ಕೃತಿಗೆ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ ಕಲಬುರಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ(ರಿ) ಕಲಬುರಗಿ ಇವರು ಕೊಡಮಾಡುವ 2026 ನೇ ಸಾಲಿನ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಕ್ಷಕ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಕೃತಿಗಳು: ಭೀಮಾಮೃತ (ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಕುರಿತ ಖಂಡ ಕಾವ್ಯ), ಸುಣ್ಣದ ಸಾಲು (ಕ್ರೀಡಾ ಗಜಲ್ ಗಳು) "ಅರಳಿ ನೆರಳು" (ಕವನ ಸಂಕಲನ), "ಪ್ರಭುದ್ದ ನಡೆ" ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ( ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.‌ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಅವರ 135ನೇ, ಜಯಂತ್ಯೋತ್ಸವದ ಸವಿ ನೆನಪಿಗಾಗಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂಚಿಕೆ, ಸಂಪಾದಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. lkkpi6wemnp6h1bc1s3nxp28wmbc9iw 0 187483 1430546 2026-09-27T12:05:46Z Mouna Changappa 97163 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಇತಿಹಾಸ == ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. File:Han foreign relations CE 2.jpg|upright 1.2|thumb|2 CE ಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ನಕ್ಷೆ. ಹ... 1430546 wikitext text/x-wiki == ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಇತಿಹಾಸ == ಆಧುನಿಕ ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ. [[File:Han foreign relations CE 2.jpg|upright 1.2|thumb|2 CE ಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ನಕ್ಷೆ. ಹಾನ್ ವಿಶ್ವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಜ್ಞಾನವು ಬಹುತೇಕ ಚೀನೀ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು, ಚೀನೀಯೇತರ ಜನರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವರ ಚೀನೀ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ (ಉದಾ. ಫರ್ಗಾನಾ ಬದಲಿಗೆ ದಯುವಾನ್; ಗೊಗುರ್ಯೆಯೊ ಬದಲಿಗೆ ಗಾಗೊಲಿ).]] ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅವಧಿಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೀನೀ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರ (ಆಧುನಿಕ ಪೂರ್ವ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ಚೀನೀ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳು ನಿಜವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆಗಲೂ, ಜನಾಂಗೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜನರ ಯಾವುದೇ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದಲ್ಲ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತದಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಲೇಖಕರು ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಅಲ್ಲದವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅನಾಗರಿಕ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. == ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರುಗಳು == ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನಗಳು: ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಚೀನೀ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಅಥವಾ ಅನುವಾದದ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಬಹುದು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Dí 狄 ಅನ್ನು Di (ಅಥವಾ Ti) ಎಂದು ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ "ಉತ್ತರ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್ಸ್" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಖಕರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಎಕ್ಸೋನಿಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ನಾಮಪದಗಳಾಗಿ ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ,ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ "ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್" (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ನಾಲ್ಕು ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್ಸ್") ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ಯಾನ್ 番 ಮತ್ತು ಹು 胡 ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ "ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್" ಏಕೆ ಸೂಕ್ತ ಅನುವಾದವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಫ್ಯಾನ್ಕೈ 番菜 "ವಿದೇಶಿ-ಶೈಲಿಯ ಆಹಾರ" ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೈನಾಲಜಿಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಕ್ ಎಸ್. ಅಬ್ರಾಮ್ಸನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ವಿದೇಶಿ" ಮತ್ತು "ಅನ್ಯ" ನಂತಹ ಅನುವಾದಗಳು ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ತಟಸ್ಥತೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುವಾದವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಹಾಗೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳು ಟ್ಯಾಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಲು ಅನರ್ಹವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪದಗಳ ಅನೇಕ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ - ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು ಹು (ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ನರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಾಂಗೀಯ ಹೆಸರುಗಳು, ಇವುಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಚ್ಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು: ಯಿ (ಪೂರ್ವ), ಮನುಷ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ), ರೋಂಗ್ (ಪಶ್ಚಿಮ), ಮತ್ತು ಡಿ (ಉತ್ತರ) - ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಿಲ್ಲ. ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದವು ಅದರ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದಿಂದ ಅದರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಳಕೆಗೆ ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಟ್ಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ (ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಇದರ ಬಳಕೆ, ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗೀಯ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕ್ರೈಸ್ತೇತರರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತಹವು), ಕೀಳರಿಮೆ, ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಸ್ಥಿರ ಸಂಬಂಧವು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಥವಾ ಇತರರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಹಾನ್ ಅಲ್ಲದವರ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದರ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಅರ್ಥಗಳು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುವಾದವಾಗಿ ಅನುಚಿತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಪದಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪುಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದಾಗ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು, ಭಾಷೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುವಾದಿಸದಿರಲು ನಾನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. s08muzcbf4ev4lzn19xnbo8fhpazhwq 0 187484 1430547 2026-09-27T12:15:12Z Mouna Changappa 97163 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) == {{Short description|Chinese literary magazine}} {{Infobox magazine |title=Chinese Literature |country=China |category=Chinese literature |based=[[Beijing]] |company=Foreign Languages Press |issn=0009-4617 |firstdate=1951 |finaldate=2000 }} ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕಾದಂಬರಿ, ಕಾವ್ಯ,... 1430547 wikitext text/x-wiki == ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ (ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ) == {{Short description|Chinese literary magazine}} {{Infobox magazine |title=Chinese Literature |country=China |category=Chinese literature |based=[[Beijing]] |company=Foreign Languages Press |issn=0009-4617 |firstdate=1951 |finaldate=2000 }} ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಕಾದಂಬರಿ, ಕಾವ್ಯ, ಕಲೆ, ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1951 ರಲ್ಲಿಯೆ ಚುನ್-ಚಾನ್ (叶君健), ಸಿಡ್ನಿ ಶಪಿರೊ, ಯಾಂಗ್ ಕ್ಸಿಯಾನಿ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಡಿಸ್ ಯಾಂಗ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref>http://www.chinaheritagequarterly.org/features.php?searchterm=025_mckillop2.inc&issue=025</ref> ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>http://www.chinaheritagequarterly.org/features.php?searchterm=025_mckillop2.inc&issue=025</ref> 1956 ರಲ್ಲಿ, ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ-ಚಾಲಿತ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.chinaheritagequarterly.org/features.php?searchterm=025_mckillop2.inc&issue=025</ref> 2000 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳು ಅದರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>https://web.archive.org/web/20161220130323/http://202.194.48.102/englishonline/culture/ChineseCulture/Chineseliterature/au.htm</ref> ಚೀನೀ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮೇ ಫೋರ್ತ್ ಲೇಖಕರು, ಸಮಾಜವಾದಿ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೃತಿಗಳ ಅನುವಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. <ref>http://www.chinaheritagequarterly.org/features.php?searchterm=025_mckillop2.inc&issue=025</ref> ಸಿಡ್ನಿ ಶಪಿರೊ ಮಾವೋ ಡನ್ ಮತ್ತು ಝಾವೋ ಶೂಲಿಯಂತಹ ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. <ref>https://web.archive.org/web/20161220130323/http://202.194.48.102/englishonline/culture/ChineseCulture/Chineseliterature/au.htm</ref> ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು 1951 ರಿಂದ 1957 ರವರೆಗೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ, 1958 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ, 1959 ರಿಂದ 1983 ರವರೆಗೆ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ, 1984 ರಿಂದ 1999 ರವರೆಗೆ ತ್ರೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು 2000 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೈಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 2000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರು ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>http://www.chinaheritagequarterly.org/features.php?searchterm=025_mckillop2.inc&issue=025</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ph174usinskz7h0yfy088eozu67zlsy 3 187485 1430548 2026-09-27T13:32:29Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430548 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Devaraj Hadapad}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೨, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) d9ml1gdl0yetwg1bcsfnzfb9b2roweh 3 187486 1430549 2026-09-27T14:14:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430549 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Ganesh B Nayak}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 66lcgm5t50uwvwzlmxbpof9pk1qa7wo 3 187487 1430550 2026-09-27T14:17:58Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430550 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=P Harshabelalu}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೭, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) anxp8qm4y43gzf8x3un5inujscasuqa 3 187488 1430553 2026-09-27T17:31:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430553 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Karnaata}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೦೧, ೨೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) j1jcye5ptzf7ynj5okavpun0qsdsc9i 0 187489 1430555 2026-09-27T18:00:11Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" |+ ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ ತಾಣ |- ! colspan="2" | [[File:Zhoukoudian Site Entrance.JPG|250px]] |- ! colspan="2" | ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ತಾಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Peking Man Site at Zhoukoudian |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ, ಚೀನಾ |... 1430555 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ ತಾಣ |- ! colspan="2" | [[File:Zhoukoudian Site Entrance.JPG|250px]] |- ! colspan="2" | ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ತಾಣದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Peking Man Site at Zhoukoudian |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ನೈಋತ್ಯ, ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (iii)(vi) |- ! scope="row" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | ೧೯೮೭ |- ! scope="row" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | ೪೮೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಬಫರ್ ವಲಯ: ೮೮೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್) |- ! scope="row" | ಪತ್ತೆಯಾದ ವರ್ಷ | ೧೯೨೧ (ಸ್ಥಳ), ೧೯೨೯ (ತಲೆಬುರುಡೆ) |} '''ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ ತಾಣ''' ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಬೀಜಿಂಗ್]]ನ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೪೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಪುರಾಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ಲಕ್ಷದಿಂದ ೧೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, '''ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಪೆಕಿನೆನ್ಸಿಸ್''' (ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ) ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವ ಪ್ರಭೇದದ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಈ ತಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |title=Peking Man Site at Zhoukoudian |url=https://whc.unesco.org/en/list/449/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-16}}</ref> ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ತಾಣವನ್ನು [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="unesco"/> == ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನ == ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು "ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬೋನ್ ಹಿಲ್" (ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಎಲುಬಿನ ಗುಡ್ಡ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳಿವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಕರು ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ '''"ಲೊಕಾಲಿಟಿ ೧"''' ಅಥವಾ "ಏಪ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಗುಹೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಗುಹೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.<ref name="topchina">{{cite web |title=Zhoukoudian Peking Man Site in Fangshan District of Beijing |url=https://www.topchinatravel.com/china-attractions/zhoukoudian-peking-man-site.htm |website=Top China Travel |access-date=2026-09-16}}</ref> ಕೆನಡಾದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಹಲ್ಲಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ '''ಸೈನಾಂತ್ರೋಪಸ್ ಪೆಕಿನೆನ್ಸಿಸ್''' ಎಂಬ ಹೊಸ ಜಾತಿಯನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದರು; ಮುಂದೆ ಇದನ್ನೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="topchina"/> ೧೯೨೯ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞ ಪೈ ವೆನ್‌ಝೊಂಗ್ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವ ತಲೆಬುರುಡೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು; ಸುಮಾರು ೫ ಲಕ್ಷದಿಂದ ೭ ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಶೋಧ ವಿಕಾಸವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿತು.<ref name="topchina"/> ಗುಹೆಯ ತುದಿಯ ಬಳಿ ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿ ೧೯೩೩ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ '''"ಮೇಲಿನ ಗುಹೆ"''' ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ದೊರೆತವು.<ref name="topchina"/> ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ೧೧೮ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.<ref name="topchina"/> [[File:Zhoukoudian Upper Cave.jpg|thumb|"ಮೇಲಿನ ಗುಹೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳ]] == ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆಯ ಪುರಾವೆ == [[File:Zhoukoudian-1.jpg|thumb|left|ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ತಾಣದ ಒಂದು ನೋಟ]] ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆ ಇತ್ತು; ಬೂದಿಯ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸಿಲಿಕಾಯುಕ್ತ ಅಂಶಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿತ್ತು.<ref name="fire">{{cite web |title="Peking Man" Could Use Fire |url=https://archaeology.org/news/2014/03/12/140312-peking-man-fire/ |website=Archaeology Magazine |access-date=2026-09-16}}</ref> ಸುಮಾರು ೭,೭೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಲೊಕಾಲಿಟಿ ೧ರ ಬೂದಿ ಮಾದರಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ, ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಂ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗಾಲದ ಅಂಶಗಳೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಂಕಿ ಉರಿದ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref name="fire"/> == ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ನಿಗೂಢ ಕಣ್ಮರೆ == ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ೧೯೪೧ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು; ಆದರೆ ಸಾಗಣೆಯ ವೇಳೆ ಇವು ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="smith">{{cite web |title=The Mystery of the Missing Hominid Fossils |url=https://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-mystery-of-the-missing-hominid-fossils-1985559/ |website=Smithsonian Magazine |access-date=2026-09-16}}</ref> ಜಪಾನೀ ಸೇನೆಯಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರಬಹುದು, ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹಡಗು ಮುಳುಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಯದ ಯಾರೋ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಿಸಾಡಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಹಲವು ಊಹೆಗಳಿವೆ.<ref name="smith"/> ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಸಂಶೋಧಕ ಫ್ರಾಂಜ್ ವೈಡನ್‌ರೀಶ್ ಅವುಗಳ ಎರಕದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮಹಿಳಾ ಮಾದರಿಯೊಂದರ ಮುಖಭಾಗವನ್ನೂ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="weiden">{{cite web |title=Weidenreich Reconstructs the Face of Peking Man |url=https://www.ebsco.com/research-starters/history/weidenreich-reconstructs-face-peking-man |website=EBSCO Research Starters |access-date=2026-09-16}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಾತಿಯಾಗಿ "ಸೈನಾಂತ್ರೋಪಸ್ ಪೆಕಿನೆನ್ಸಿಸ್" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪೀಕಿಂಗ್ ಮಾನವನನ್ನು ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದ '''ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್''' ಪ್ರಭೇದದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಮರುವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="weiden"/> == ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ == [[File:20220104 Peking and Shandingdong man statues in the Zhoukoudian Site Museum.jpg|thumb|left|ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ತಾಣದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು]] ೧೯೪೯ರ ಬಳಿಕ ಉತ್ಖನನ ಮತ್ತೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು ದೊರೆತವು.<ref name="smith"/> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ತಾಣ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ೧,೬೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಾತನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮಹಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ೪ಡಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರವೂ ಇದೆ.<ref name="topchina"/> ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು ("ಲೊಕಾಲಿಟಿ" ಎಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ), ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="topchina"/> [[File:Locality 12, Zhoukoudian.JPG|thumb|ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್‌ನ ಇತರ ಉತ್ಖನನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಲೊಕಾಲಿಟಿ ೧೨]] ಈ ತಾಣ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶೋಧಗಳ ಪೈಕಿ ಮಾನವ ಪೂರ್ವಜನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗಿನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಶೋಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ಮಾನವ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅನುಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ.<ref name="unesco"/> ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲದೆ, ಸುಮಾರು ೨,೦೦,೦೦೦ದಿಂದ ೧,೦೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪುರಾತನ ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ, ಇದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ನಿರಂತರ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> [[File:Zhoukoudian Pachycrocuta.jpg|thumb|left|ಝೌಕೌಡಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಯೀನಾ ಪ್ರಭೇದದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]] == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬೀಜಿಂಗ್]] * [[ಮಾನವ ವಿಕಾಸ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> a041nsmqjv9w9kfe9lotvhawr9m755l 0 187490 1430559 2026-09-28T04:03:43Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430559 wikitext text/x-wiki [[File:Mineraly.sk - granulit.jpg|right|thumb|250px|A sample of granulite-facies metamorphic rock of [[felsic]] composition, with [[garnet]] [[porphyroblast]]s]] '''ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ -''' ಸಮಗಾತ್ರದ [[ಖನಿಜ]]ಕಣಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾವಿಶೇಷ. [[ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ]]ಗಳು, [[ಜಲಜಶಿಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆ]]ಗಳು ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಬಹುದು. ಚದರ ಸೆಂಟಿಮೀಟರಿಗೆ 8,000 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮುಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು 5000 ಸೆಂ. ಗೂ ಮೀರಿದ ಉಷ್ಣತೆ ಒದಗಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯಗಳಿವು. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಾರಶಿಲೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಿತ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. [[ಮೂಲಧಾತು]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ವಾಟ್ರ್ಜ್, ಸಿಲಿಮನೈಟ್, ಕಯನೈಟ್, ಆರ್ಥೋಕ್ಲೇಸ್, ಪ್ಲೇಜಿಯೊಕ್ಲೇಸ್, ಹೈಪರ್ಸ್‍ಥೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್, ಗಾರ್ನೆಟ್, ಎನ್‍ಸ್ಟಟೈಟ್, ಫಾರ್ಸ್‍ಟೆರೈಟ್, ಡಯಾಪ್ಸೈಡ್, ಹಾರ್ನ್‍ಬ್ಲೆಂಡ್, ಪೈರೋಪ್-ಆಮಂಡೈಟ್, ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ಈ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಕಣಗಳು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಕಯನೈಟ್, ಕುರಂದ, [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಬಳಪದಕಲ್ಲು]], ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್, ಕ್ರೋಮೈಟ್ [[ನಿಕ್ಕಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ಮುಂತಾದ ಲೋಹಾಲೋಹ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಅತಿಕ್ಷಾರ ಶಿಲೆಗಳು [[ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಗಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಲಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಉಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್}} 074dmfh1808d9rn0ywhkevpx9l3tofm 1430560 1430559 2026-09-28T04:05:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430560 wikitext text/x-wiki [[File:Mineraly.sk - granulit.jpg|right|thumb|250px|A sample of granulite-facies metamorphic rock of [[felsic]] composition, with [[garnet]] [[porphyroblast]]s]] '''ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ -''' ಸಮಗಾತ್ರದ [[ಖನಿಜ]]ಕಣಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾವಿಶೇಷ. [[ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ]]ಗಳು, [[ಜಲಜಶಿಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆ]]ಗಳು ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಬಹುದು. ಚದರ ಸೆಂಟಿಮೀಟರಿಗೆ 8,000 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮುಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು 5000 ಸೆಂ. ಗೂ ಮೀರಿದ ಉಷ್ಣತೆ ಒದಗಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯಗಳಿವು. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಾರಶಿಲೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಿತ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. [[ಮೂಲಧಾತು]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ವಾಟ್ರ್ಜ್, ಸಿಲಿಮನೈಟ್, ಕಯನೈಟ್, ಆರ್ಥೋಕ್ಲೇಸ್, ಪ್ಲೇಜಿಯೊಕ್ಲೇಸ್, ಹೈಪರ್ಸ್‍ಥೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್, ಗಾರ್ನೆಟ್, ಎನ್‍ಸ್ಟಟೈಟ್, ಫಾರ್ಸ್‍ಟೆರೈಟ್, ಡಯಾಪ್ಸೈಡ್, ಹಾರ್ನ್‍ಬ್ಲೆಂಡ್, ಪೈರೋಪ್-ಆಮಂಡೈಟ್, ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ಈ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಕಣಗಳು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಕಯನೈಟ್, ಕುರಂದ, [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಬಳಪದಕಲ್ಲು]], ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್, ಕ್ರೋಮೈಟ್ [[ನಿಕ್ಕಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ಮುಂತಾದ ಲೋಹಾಲೋಹ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಅತಿಕ್ಷಾರ ಶಿಲೆಗಳು [[ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಗಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಲಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಉಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್}} [[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ]] qxdy7ukiebo9gjbmcq9x0gi0p9wjil6 1430561 1430560 2026-09-28T04:06:11Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಖನಿಜಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430561 wikitext text/x-wiki [[File:Mineraly.sk - granulit.jpg|right|thumb|250px|A sample of granulite-facies metamorphic rock of [[felsic]] composition, with [[garnet]] [[porphyroblast]]s]] '''ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ -''' ಸಮಗಾತ್ರದ [[ಖನಿಜ]]ಕಣಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾವಿಶೇಷ. [[ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ]]ಗಳು, [[ಜಲಜಶಿಲೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲೆ]]ಗಳು ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಬಹುದು. ಚದರ ಸೆಂಟಿಮೀಟರಿಗೆ 8,000 ಕಿಲೊಗ್ರಾಮುಗಳಿಗೂ ಮೀರಿದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು 5000 ಸೆಂ. ಗೂ ಮೀರಿದ ಉಷ್ಣತೆ ಒದಗಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಸಮುದಾಯಗಳಿವು. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಾರಶಿಲೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರಿತ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. [[ಮೂಲಧಾತು]]ಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ವಾಟ್ರ್ಜ್, ಸಿಲಿಮನೈಟ್, ಕಯನೈಟ್, ಆರ್ಥೋಕ್ಲೇಸ್, ಪ್ಲೇಜಿಯೊಕ್ಲೇಸ್, ಹೈಪರ್ಸ್‍ಥೀನ್, ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್, ಗಾರ್ನೆಟ್, ಎನ್‍ಸ್ಟಟೈಟ್, ಫಾರ್ಸ್‍ಟೆರೈಟ್, ಡಯಾಪ್ಸೈಡ್, ಹಾರ್ನ್‍ಬ್ಲೆಂಡ್, ಪೈರೋಪ್-ಆಮಂಡೈಟ್, ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ಈ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಕಣಗಳು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಂತರ ಶಿಲಾಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಬಗೆಯ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವು ಕಯನೈಟ್, ಕುರಂದ, [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಬಳಪದಕಲ್ಲು]], ಮ್ಯಾಗ್ನಸೈಟ್, ಕ್ರೋಮೈಟ್ [[ನಿಕ್ಕಲ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್]] ಮುಂತಾದ ಲೋಹಾಲೋಹ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಅತಿಕ್ಷಾರ ಶಿಲೆಗಳು [[ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ]]ಗಳ ಗರ್ಭವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟುಗಳಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಶಿಲಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವದ ಸ್ಥಾನ ಉಂಟು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯುಲೈಟ್}} [[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು]] fwg1ru4arlbebmitps7th85auwc3jvw 0 187491 1430562 2026-09-28T04:35:06Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430562 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image =Gracula.svg | image_caption = Diversity and distribution within the genus | taxon = Gracula | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | type_species = ''[[Gracula religiosa]]'' | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | diversity_link = #Species | diversity = See text | synonyms = * ''Eulabes'' }} '''ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ '''- [[ಪ್ಯಾಸೆರಿಫಾರ್ಮಿಸ್]] ಗಣದ [[ಇಕ್ಟೆರಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು - [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಕ್ವಿಸ್‍ಕೇಲಸ್ ಕ್ವಿಸ್‍ಕ್ಯುಲ (ಕಾಮನ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್), [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜ್ವೇಲ]], [[ಪೆರು]] ಅಥವಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ (ಬೋಟ್ ಟೇಲ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ಗಳ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಒರೈಜಿûವೋರ (ರೈಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್). ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲ ಅಥವಾ ಯೂಲೇಬಿಸ್ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಕ್ಕೂ (ಹಿಲ್ ಮೈನ) ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಇದರ ವಿವರಗಳಿಗೆ ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹ, ಉದ್ದವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ದೃಢವಾದ ಕಾಲುಗಳು, ನಸುಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕು - ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳು. [[ಕೀಟ|ಕೀಟ,]] [[ಕಾಳು]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದುಂಟು. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ [[ಹಲ್ಲಿ]], ಓತಿಕೇತ, [[ಕಪ್ಪೆ]] ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು [[ಮೀನು|ಮೀನ]]ನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ== ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಹೆಣ್ಣಿನದು. ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಹಲವಾರು ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವುವಾದರೂ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಬಗೆಯದು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ನಾಲ್ಕು ಉಪಲಬ್ಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: <ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=9 December 2025 }}</ref> {| class="wikitable" !ಚಿತ್ರ !ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು !ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು !ವಿತರಣೆ |- |[[File:GraculaPtilogenysLegge.jpg|136x136px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಪಿಟಿಲೋಜೆನಿಸ್'' |ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಶ್ರೀಲಂಕಾ. |- |[[File:Gracula_religiosa_robusta-01.JPG|160x160px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಾ'' |ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೇಪಾಳ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕೆಳಗಿನ ಹಿಮಾಲಯ |- |[[File:Starling_bird_(India,_2012).jpg|120x120px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಇಂಡಿಕಾ'' |ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ |- | |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ವೆನೆರಾಟಾ'' |ತೆಂಗಾರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ |} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20181220230423/http://elitparrots.ru/mauna.html Russian page with identification drawings of hill myna taxa] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್}} 8kmddg8lnvzb7fmtzkhim31k0nki90b 1430563 1430562 2026-09-28T04:35:22Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಹಕ್ಕಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430563 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image =Gracula.svg | image_caption = Diversity and distribution within the genus | taxon = Gracula | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | type_species = ''[[Gracula religiosa]]'' | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | diversity_link = #Species | diversity = See text | synonyms = * ''Eulabes'' }} '''ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ '''- [[ಪ್ಯಾಸೆರಿಫಾರ್ಮಿಸ್]] ಗಣದ [[ಇಕ್ಟೆರಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು - [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಕ್ವಿಸ್‍ಕೇಲಸ್ ಕ್ವಿಸ್‍ಕ್ಯುಲ (ಕಾಮನ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್), [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜ್ವೇಲ]], [[ಪೆರು]] ಅಥವಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ (ಬೋಟ್ ಟೇಲ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ಗಳ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಒರೈಜಿûವೋರ (ರೈಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್). ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲ ಅಥವಾ ಯೂಲೇಬಿಸ್ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಕ್ಕೂ (ಹಿಲ್ ಮೈನ) ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಇದರ ವಿವರಗಳಿಗೆ ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹ, ಉದ್ದವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ದೃಢವಾದ ಕಾಲುಗಳು, ನಸುಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕು - ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳು. [[ಕೀಟ|ಕೀಟ,]] [[ಕಾಳು]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದುಂಟು. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ [[ಹಲ್ಲಿ]], ಓತಿಕೇತ, [[ಕಪ್ಪೆ]] ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು [[ಮೀನು|ಮೀನ]]ನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ== ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಹೆಣ್ಣಿನದು. ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಹಲವಾರು ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವುವಾದರೂ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಬಗೆಯದು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ನಾಲ್ಕು ಉಪಲಬ್ಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: <ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=9 December 2025 }}</ref> {| class="wikitable" !ಚಿತ್ರ !ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು !ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು !ವಿತರಣೆ |- |[[File:GraculaPtilogenysLegge.jpg|136x136px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಪಿಟಿಲೋಜೆನಿಸ್'' |ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಶ್ರೀಲಂಕಾ. |- |[[File:Gracula_religiosa_robusta-01.JPG|160x160px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಾ'' |ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೇಪಾಳ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕೆಳಗಿನ ಹಿಮಾಲಯ |- |[[File:Starling_bird_(India,_2012).jpg|120x120px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಇಂಡಿಕಾ'' |ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ |- | |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ವೆನೆರಾಟಾ'' |ತೆಂಗಾರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ |} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20181220230423/http://elitparrots.ru/mauna.html Russian page with identification drawings of hill myna taxa] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್}} [[ವರ್ಗ:ಹಕ್ಕಿಗಳು]] bve4krq269fk8b117hd9sf46ojxum2u 1430564 1430563 2026-09-28T04:35:33Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430564 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image =Gracula.svg | image_caption = Diversity and distribution within the genus | taxon = Gracula | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | type_species = ''[[Gracula religiosa]]'' | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | diversity_link = #Species | diversity = See text | synonyms = * ''Eulabes'' }} '''ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ '''- [[ಪ್ಯಾಸೆರಿಫಾರ್ಮಿಸ್]] ಗಣದ [[ಇಕ್ಟೆರಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ [[ಪಕ್ಷಿ|ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು. ==ಆವಾಸ== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು - [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಕ್ವಿಸ್‍ಕೇಲಸ್ ಕ್ವಿಸ್‍ಕ್ಯುಲ (ಕಾಮನ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್), [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜ್ವೇಲ]], [[ಪೆರು]] ಅಥವಾ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ (ಬೋಟ್ ಟೇಲ್ಡ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ಗಳ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಒರೈಜಿûವೋರ (ರೈಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್). ಭಾರತದ ಬೆಟ್ಟಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲ ಅಥವಾ ಯೂಲೇಬಿಸ್ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಕ್ಕೂ (ಹಿಲ್ ಮೈನ) ರೂಢಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೇ ಇದೆ. ಇದರ ವಿವರಗಳಿಗೆ ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್ ಹಕ್ಕಿಗಳೆಲ್ಲ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಹೊಳೆಯುವ ದೇಹ, ಉದ್ದವಾದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು, ದೃಢವಾದ ಕಾಲುಗಳು, ನಸುಬಾಗಿದ ಕೊಕ್ಕು - ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ವಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ಸರ್ವಭಕ್ಷಿಗಳು. [[ಕೀಟ|ಕೀಟ,]] [[ಕಾಳು]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಬಳಿಸುವುದುಂಟು. ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ [[ಹಲ್ಲಿ]], ಓತಿಕೇತ, [[ಕಪ್ಪೆ]] ಮುಂತಾದವನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಗೆಯವು [[ಮೀನು|ಮೀನ]]ನ್ನೂ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ==ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ== ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೂಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಹೆಣ್ಣಿನದು. ಕ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ಸ್ ಮೆಕ್ಸಿಕಾನಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು ಹಕ್ಕಿ ಹಲವಾರು ಹೆಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಗ್ರ್ಯಾಕಲುಗಳು ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವುವಾದರೂ ಸ್ಕೇಫಿಡ್ಯೂರ ಬಗೆಯದು ಮಾತ್ರ ಬೇರೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ನಾಲ್ಕು ಉಪಲಬ್ಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ: <ref name=avilist>{{ cite web | author=AviList Core Team | date=2025 | title=AviList: The Global Avian Checklist, v2025 | doi=10.2173/avilist.v2025 | doi-access=free | url=http://www.avilist.org/checklist/v2025/ | access-date=9 December 2025 }}</ref> {| class="wikitable" !ಚಿತ್ರ !ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು !ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು !ವಿತರಣೆ |- |[[File:GraculaPtilogenysLegge.jpg|136x136px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಪಿಟಿಲೋಜೆನಿಸ್'' |ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಶ್ರೀಲಂಕಾ. |- |[[File:Gracula_religiosa_robusta-01.JPG|160x160px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ರಿಲಿಜಿಯೋಸಾ'' |ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೇಪಾಳ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕೆಳಗಿನ ಹಿಮಾಲಯ |- |[[File:Starling_bird_(India,_2012).jpg|120x120px]] |''ಗ್ರ್ಯಾಕ್ಯುಲಾ ಇಂಡಿಕಾ'' |ದಕ್ಷಿಣ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ |- | |''ಗ್ರ್ಯಾಕುಲಾ ವೆನೆರಾಟಾ'' |ತೆಂಗಾರ ಬೆಟ್ಟದ ಮೈನಾ |ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ |} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://web.archive.org/web/20181220230423/http://elitparrots.ru/mauna.html Russian page with identification drawings of hill myna taxa] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಕಲ್}} [[ವರ್ಗ:ಹಕ್ಕಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] r9n911xh8sqjklubkhhijbg99xi21ub 0 187492 1430565 2026-09-28T05:06:00Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430565 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Risso's dolphin<ref name=MSW3>{{MSW3 Cetacea|id=14300098}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Kiszka, J. |author2=Braulik, G. |date=2018 |title=''Grampus griseus'' |volume=2018 |article-number=e.T9461A50356660 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T9461A50356660.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = G5 | status2_system = TNC | status2_ref = <ref name=NS>{{cite NatureServe |id=2.101302 |title=''Grampus griseus'' |access-date=17 June 2026}}</ref> | status3 = CITES_A2 | status3_system = CITES | status3_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9702 |title=''Grampus griseus'' (G. Cuvier, 1812) |access-date=17 June 2026}}</ref> | image = Grampo.jpg | image2 = Risso's dolphin size.svg | image2_caption = Size compared to an average human | taxon = Grampus griseus | authority = ([[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1812) | range_map = Grampus griseus distribution.png | range_map_caption = {{legend2|#0000FF|Distribution of Risso's dolphin|outline=gray}} | parent_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1828&nbsp;<ref>{{Cite WoRMS |author=William Perrin |year=2014 |title=''Grampus'' Gray, 1828 |db=Cetacea |id=137018 |access-date=16 March 2015}}</ref> }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್''' - ಸಿಟೇಸಿಯ ಗಣದ [[ಡೆಲ್ಫಿನಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಲಚರ[[ಸಸ್ತನಿ|ಸ್ತನಿ]]. ಡಾಲ್ಫಿನ್ನಿನ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಇದಕ್ಕೆ ರಿಸ್ಸೋನ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗ್ರಿಸಿಯಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]], [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಜಪಾನ್]], [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ಗಳ [[ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 4 ಮೀ. ಇದರ ದೇಹ ಜಲವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕದಿರಿನಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನುಭಾಗ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಉದರ ಭಾಗ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಈಜುರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭುಜದ ಬಳಿ ಆಚೀಚೆ ಎರಡು ಬಲವಾದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ, ತಲೆ ಗುಂಡಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಡಾಲ್ಫಿನಿನಲ್ಲಿ ಮೂತಿ ಚೂಪಾದ ಕೊಕ್ಕಿನಂತಿದೆಯಾದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಮೂತಿಯಿಲ್ಲ. ದೇಹದ ಹಿಂತುದಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಫಿನುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ಬಾಲ ಇದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕವು. ಕೆಳದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 3 - 7 ಜೊತೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡು ಅವಶೇಷೀ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಈ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವೆನಿಸಿದೆ. ==ಆಹಾರ== ಮೀನು ಮತ್ತು ಶಿರಪಾದಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಪಾಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಎರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಬಲು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿಗೆ ಕೊಲೆಗಡುಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಬಲು ಹೊಟ್ಟೆ ಬಾಕ ಪ್ರಾಣಿಯಿದು. ಇದು 5 - 10 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.wdcs.org: Whale and Dolphin Conservation Society] *[https://web.archive.org/web/20080513180103/http://www.arkive.org/species/ARK/mammals/Grampus_griseus/ ARKive] Photographs, video *[http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html Voices in the Sea – Sound of the Risso's Dolphin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709200450/http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html |date=9 July 2014 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್}} p2qya22euicjvussc54a9kywx2tlfsp 1430566 1430565 2026-09-28T05:07:10Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಮೀನುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430566 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Risso's dolphin<ref name=MSW3>{{MSW3 Cetacea|id=14300098}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Kiszka, J. |author2=Braulik, G. |date=2018 |title=''Grampus griseus'' |volume=2018 |article-number=e.T9461A50356660 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T9461A50356660.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = G5 | status2_system = TNC | status2_ref = <ref name=NS>{{cite NatureServe |id=2.101302 |title=''Grampus griseus'' |access-date=17 June 2026}}</ref> | status3 = CITES_A2 | status3_system = CITES | status3_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9702 |title=''Grampus griseus'' (G. Cuvier, 1812) |access-date=17 June 2026}}</ref> | image = Grampo.jpg | image2 = Risso's dolphin size.svg | image2_caption = Size compared to an average human | taxon = Grampus griseus | authority = ([[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1812) | range_map = Grampus griseus distribution.png | range_map_caption = {{legend2|#0000FF|Distribution of Risso's dolphin|outline=gray}} | parent_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1828&nbsp;<ref>{{Cite WoRMS |author=William Perrin |year=2014 |title=''Grampus'' Gray, 1828 |db=Cetacea |id=137018 |access-date=16 March 2015}}</ref> }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್''' - ಸಿಟೇಸಿಯ ಗಣದ [[ಡೆಲ್ಫಿನಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಲಚರ[[ಸಸ್ತನಿ|ಸ್ತನಿ]]. ಡಾಲ್ಫಿನ್ನಿನ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಇದಕ್ಕೆ ರಿಸ್ಸೋನ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗ್ರಿಸಿಯಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]], [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಜಪಾನ್]], [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ಗಳ [[ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 4 ಮೀ. ಇದರ ದೇಹ ಜಲವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕದಿರಿನಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನುಭಾಗ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಉದರ ಭಾಗ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಈಜುರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭುಜದ ಬಳಿ ಆಚೀಚೆ ಎರಡು ಬಲವಾದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ, ತಲೆ ಗುಂಡಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಡಾಲ್ಫಿನಿನಲ್ಲಿ ಮೂತಿ ಚೂಪಾದ ಕೊಕ್ಕಿನಂತಿದೆಯಾದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಮೂತಿಯಿಲ್ಲ. ದೇಹದ ಹಿಂತುದಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಫಿನುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ಬಾಲ ಇದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕವು. ಕೆಳದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 3 - 7 ಜೊತೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡು ಅವಶೇಷೀ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಈ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವೆನಿಸಿದೆ. ==ಆಹಾರ== ಮೀನು ಮತ್ತು ಶಿರಪಾದಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಪಾಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಎರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಬಲು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿಗೆ ಕೊಲೆಗಡುಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಬಲು ಹೊಟ್ಟೆ ಬಾಕ ಪ್ರಾಣಿಯಿದು. ಇದು 5 - 10 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.wdcs.org: Whale and Dolphin Conservation Society] *[https://web.archive.org/web/20080513180103/http://www.arkive.org/species/ARK/mammals/Grampus_griseus/ ARKive] Photographs, video *[http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html Voices in the Sea – Sound of the Risso's Dolphin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709200450/http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html |date=9 July 2014 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್}} [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] pd4z8cmwvtx1m5ss5k91h4u42l847dp 1430567 1430566 2026-09-28T05:07:33Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸ್ತನಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430567 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Risso's dolphin<ref name=MSW3>{{MSW3 Cetacea|id=14300098}}</ref> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=Kiszka, J. |author2=Braulik, G. |date=2018 |title=''Grampus griseus'' |volume=2018 |article-number=e.T9461A50356660 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T9461A50356660.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = G5 | status2_system = TNC | status2_ref = <ref name=NS>{{cite NatureServe |id=2.101302 |title=''Grampus griseus'' |access-date=17 June 2026}}</ref> | status3 = CITES_A2 | status3_system = CITES | status3_ref = <ref>{{Cite Species+ |id=9702 |title=''Grampus griseus'' (G. Cuvier, 1812) |access-date=17 June 2026}}</ref> | image = Grampo.jpg | image2 = Risso's dolphin size.svg | image2_caption = Size compared to an average human | taxon = Grampus griseus | authority = ([[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1812) | range_map = Grampus griseus distribution.png | range_map_caption = {{legend2|#0000FF|Distribution of Risso's dolphin|outline=gray}} | parent_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1828&nbsp;<ref>{{Cite WoRMS |author=William Perrin |year=2014 |title=''Grampus'' Gray, 1828 |db=Cetacea |id=137018 |access-date=16 March 2015}}</ref> }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್''' - ಸಿಟೇಸಿಯ ಗಣದ [[ಡೆಲ್ಫಿನಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಜಲಚರ[[ಸಸ್ತನಿ|ಸ್ತನಿ]]. ಡಾಲ್ಫಿನ್ನಿನ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಇದಕ್ಕೆ ರಿಸ್ಸೋನ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗ್ರಿಸಿಯಸ್ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು. ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]], [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಜಪಾನ್]], [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ಗಳ [[ಕರಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 4 ಮೀ. ಇದರ ದೇಹ ಜಲವಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕದಿರಿನಾಕಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ. ಬೆನ್ನುಭಾಗ ಹೊಳಪುಳ್ಳ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಉದರ ಭಾಗ ಬಿಳಿಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಈಜುರೆಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಭುಜದ ಬಳಿ ಆಚೀಚೆ ಎರಡು ಬಲವಾದ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ, ತಲೆ ಗುಂಡಗಿದೆ. ಇದರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಡಾಲ್ಫಿನಿನಲ್ಲಿ ಮೂತಿ ಚೂಪಾದ ಕೊಕ್ಕಿನಂತಿದೆಯಾದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನಲ್ಲಿ ಮುಂಚಾಚಿದ ಮೂತಿಯಿಲ್ಲ. ದೇಹದ ಹಿಂತುದಿಯಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಫಿನುಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಬ್ಭಾಗವಾದ ಬಾಲ ಇದೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಬಲು ಚಿಕ್ಕವು. ಕೆಳದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 3 - 7 ಜೊತೆ ಹಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಮೇಲ್ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡು ಅವಶೇಷೀ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಈ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವೆನಿಸಿದೆ. ==ಆಹಾರ== ಮೀನು ಮತ್ತು ಶಿರಪಾದಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಡಾಲ್ಫಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಪಾಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಇದು ತಿನ್ನುವುದುಂಟು. ಎರೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಾಗ ಬಲು ಉಗ್ರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸಿಗೆ ಕೊಲೆಗಡುಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಬಲು ಹೊಟ್ಟೆ ಬಾಕ ಪ್ರಾಣಿಯಿದು. ಇದು 5 - 10 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.wdcs.org: Whale and Dolphin Conservation Society] *[https://web.archive.org/web/20080513180103/http://www.arkive.org/species/ARK/mammals/Grampus_griseus/ ARKive] Photographs, video *[http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html Voices in the Sea – Sound of the Risso's Dolphin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709200450/http://cetus.ucsd.edu/voicesinthesea_org/species/dolphins/rissos.html |date=9 July 2014 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಪಸ್}} [[ವರ್ಗ:ಮೀನುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತನಿಗಳು]] k6b2kkzbcx3f7qy28o3sob74hdvhyq4 0 187493 1430568 2026-09-28T05:37:55Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430568 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Grand Rapids, Michigan | official_name = City of Grand Rapids | type = [[City]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 275 |image_style = border:none; |perrow = 1/2/2/2 |image1 = Grand Rapids, Michigan skyline May 2022.jpg |caption1 = Downtown Grand Rapids |image2 = Meyer May House.jpg |caption2 = [[Meyer May House]] |image3 = Ford ford museum.jpg |caption3 = [[Gerald R. Ford Presidential Museum|Ford Presidential Museum]] |image4 = La Grande Vitesse.jpg |caption4 = ''[[La Grande Vitesse]]'' |image5 = The Blue Bridge, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption5 = [[Grand River (Michigan)|Grand River]] |image6 = Van Andel Arena 2021.jpg |caption6 = [[Van Andel Arena]] |image7 = Medical Mile, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption7 = [[Medical Mile]] }} | image_flag = [[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (updated).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, used by the city government in an official matter.]]<br />[[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (logo).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, commonly used as a civil flag.]] | flag_size = | image_seal = Seal of Grand Rapids, Michigan (B&W).svg | seal_size = 85 | image_blank_emblem = Logo of Grand Rapids, Michigan.svg | blank_emblem_type = Logo | blank_emblem_size = 75 | nicknames = GR, Furniture City, Beer City USA | motto = ''Motu Viget'' ([[Latin]])<br />(English: "Strength in activity") | mapframe = yes | mapframe-zoom = 10 | mapframe-point = none | pushpin_map = Michigan#USA | pushpin_label = Grand Rapids | pushpin_caption= Location within the state of Michigan##Location within the United States | coordinates = {{Coord|region:US-MI_type:city(199,000)|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = United States | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Michigan|County]] | subdivision_name1 = [[Michigan]] | subdivision_name2 = [[Kent County, Michigan|Kent]] | established_title = Founded | established_date = 1826 | established_title2 = Incorporated | established_date2 = 1838 (village)<br>1850 (city) | government_type = [[City commission government|City commission]] | leader_title = [[List of mayors of Grand Rapids, Michigan|Mayor]] | leader_name = [[David LaGrand]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title1 = [[City manager|Manager]] | leader_name1 = Mark Washington | leader_title2 = [[Municipal clerk|Clerk]] | leader_name2 = Joel Hondorp ([[Republican Party (United States)|R]]) | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2020">{{cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |publisher=United States Census Bureau |access-date=May 21, 2022 |archive-date=May 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528225240/https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |url-status=live }}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 118.19 | area_total_sq_mi = 45.63 | area_land_km2 = 115.97 | area_land_sq_mi = 44.78 | area_water_km2 = 2.22 | area_water_sq_mi = 0.86 | elevation_ft = 640 | population_total = 198917 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_est = 201183 {{gain}} | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandrapidscitymichigan/PST045224 |title=Grand Rapids city, Michigan |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 2, 2026}}</ref> | population_rank = US: [[List of United States cities by population|128th]]<br />MI: [[List of municipalities in Michigan (by population)|2nd]] | population_density_km2 = 1715.26 | population_density_sq_mi = 4442.49 | population_urban = 605,666 (US: [[List of United States urban areas|70th]]) | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = 852.3 | population_density_urban_sq_mi = 2,207.6 | population_metro = 1162950<ref name="USCensusEst2023">{{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |title=Population and Housing Unit Estimates |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 17, 2024 |archive-date=May 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528193622/https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |url-status=live }}</ref> (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|49th]]) | population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] | population_blank1 = 1502552<ref name="USCensusEst2023"/> (US: [[List of Combined Statistical Areas|40th]]) | population_demonym = Grand Rapidian | time_zone = [[North American Eastern Time Zone|EST]] | utc_offset = −5 | time_zone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = −4 | postal_code_type = [[ZIP Code|ZIP code(s)]] | postal_code = 49501–49508, 49510, 49514–49516, 49518, 49523, 49525, 49534, 49546, 49548, 49555, 49560, 49588, 49594 | area_code = [[Area code 616|616]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 26-34000 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 627105<ref name="USBGN">{{GNIS|627105}}</ref> | website = {{URL|https://www.grandrapidsmi.gov|Official website}} }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್''' - ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಮಿಷಿಗನ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ನಗರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೧೮೩ (೨೦೨೫). 1838ರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. 1850ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. 1824ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಂಡಿಯನ್ ವಸತಿಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ , ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಗ್ರಾಂಡೆ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು .೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ , ಒಟ್ಟಾವಾ ಜನರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದರು . ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಪರ್ಕವು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡೆಲಿನ್ ಲಾ ಫ್ರಾಂಬೊಯಿಸ್ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದವರು) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ನಂತರ, 1826 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೌ , ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ಯಾಂಪೌ (ಮೂಲತಃ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಿಂದ ಬಂದವನು) ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ತಂದನು. 1831 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿದಾರರು ಕೈಗೊಂಡ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ಅನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೩೮ ರಿಂದ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨೬೮೬ ರರ್ಷಟ್ಟಿತ್ತು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1881 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೮೨,೫೬೫ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ತನ್ನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಯಿತು . 2011 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವನ್ನು " ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ " ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್'' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಿಪ್ ಡಬ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು . == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವು ೨೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಮಿಚಿಗನ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಈ ಪುರಸಭೆಯು ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ; ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಗರವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೀಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್‌ಕೇಸ್ ಇಂಕ್. ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೈಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳ ಹೈಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಮ್ವೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ತನ್ನ ಮೂಲ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಉಪನಗರವಾದ ಅಡಾದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಅಖಾಡ) ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾನ್ ಆಂಡೆಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಸಭೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="wikitable" |+ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ % (2010) {{,}} !ಬ್ಯಾಂಡ್ !ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ !{{Michigan}} !{{États-Unis}} |- |ಬಿಳಿಯರು |64.6 64.6 |79.0 |72.4 |- |ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |20.9 समानी |೧೪.೨ |೧೨.೬ |- |ಇತರರು |7.7 उत्तिक |೧.೫ |6.4 |- |ಮೆಟಿಸ್ |4.2 |೨.೩ |೨.೯ |- |ಏಷ್ಯನ್ನರು |೧.೯ |೨.೪ |4.8 |- |ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |0.8 |0.6 |0.9 |- |'''ಒಟ್ಟು''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |- | colspan="4" | |- |ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |15.6 |4.4 |16.7 (16.7) |} 2010 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪುರಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ . ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೇ'' ಪ್ರಕಾರ , 2011-2015ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 84.56% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ , 11.12 % ಜನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 3.87 % ಜನರು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . {{wide image|Grand Rapids, MI skyline 2021.jpg|900px|align-cap=center|The skyline of Grand Rapids as seen in August 2021}} == ಸಾರಿಗೆ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ( IATA ಕೋಡ್ : GRR ). ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಪೀಠೋಪಕರಣ, ರೈಲ್ವೆ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ. ಎರಕದ ಸರಕುಗಳು, ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು, ರೇಡಿಯೊ ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್, ಸೀಸದ ಸಾಮಾನು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬಣ್ಣ, ಕಾಗದ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೂ ರಂಗ ಮಂದಿರಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾಲ್‍ವಿನ್ ಕಾಲೇಜೂ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮತ್ತು ಮಿಷಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Official website|https://www.grandrapidsmi.gov/}} * [https://grandrapids.org/ Grand Rapids Area Chamber of Commerce] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌}} q1x5mtvu2qga4q825e3xdkm4w6blvga 1430569 1430568 2026-09-28T05:40:19Z VASANTH S.N. 728 1430569 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌,ಮಿಚಿಗನ್ | official_name = City of Grand Rapids | type = [[City]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 275 |image_style = border:none; |perrow = 1/2/2/2 |image1 = Grand Rapids, Michigan skyline May 2022.jpg |caption1 = Downtown Grand Rapids |image2 = Meyer May House.jpg |caption2 = [[Meyer May House]] |image3 = Ford ford museum.jpg |caption3 = [[Gerald R. Ford Presidential Museum|Ford Presidential Museum]] |image4 = La Grande Vitesse.jpg |caption4 = ''[[La Grande Vitesse]]'' |image5 = The Blue Bridge, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption5 = [[Grand River (Michigan)|Grand River]] |image6 = Van Andel Arena 2021.jpg |caption6 = [[Van Andel Arena]] |image7 = Medical Mile, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption7 = [[Medical Mile]] }} | image_flag = [[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (updated).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, used by the city government in an official matter.]]<br />[[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (logo).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, commonly used as a civil flag.]] | flag_size = | image_seal = Seal of Grand Rapids, Michigan (B&W).svg | seal_size = 85 | image_blank_emblem = Logo of Grand Rapids, Michigan.svg | blank_emblem_type = Logo | blank_emblem_size = 75 | nicknames = GR, Furniture City, Beer City USA | motto = ''Motu Viget'' ([[Latin]])<br />(English: "Strength in activity") | mapframe = yes | mapframe-zoom = 10 | mapframe-point = none | pushpin_map = Michigan#USA | pushpin_label = Grand Rapids | pushpin_caption= Location within the state of Michigan##Location within the United States | coordinates = {{Coord|region:US-MI_type:city(199,000)|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = United States | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Michigan|County]] | subdivision_name1 = [[Michigan]] | subdivision_name2 = [[Kent County, Michigan|Kent]] | established_title = Founded | established_date = 1826 | established_title2 = Incorporated | established_date2 = 1838 (village)<br>1850 (city) | government_type = [[City commission government|City commission]] | leader_title = [[List of mayors of Grand Rapids, Michigan|Mayor]] | leader_name = [[David LaGrand]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title1 = [[City manager|Manager]] | leader_name1 = Mark Washington | leader_title2 = [[Municipal clerk|Clerk]] | leader_name2 = Joel Hondorp ([[Republican Party (United States)|R]]) | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2020">{{cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |publisher=United States Census Bureau |access-date=May 21, 2022 |archive-date=May 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528225240/https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |url-status=live }}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 118.19 | area_total_sq_mi = 45.63 | area_land_km2 = 115.97 | area_land_sq_mi = 44.78 | area_water_km2 = 2.22 | area_water_sq_mi = 0.86 | elevation_ft = 640 | population_total = 198917 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_est = 201183 {{gain}} | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandrapidscitymichigan/PST045224 |title=Grand Rapids city, Michigan |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 2, 2026}}</ref> | population_rank = US: [[List of United States cities by population|128th]]<br />MI: [[List of municipalities in Michigan (by population)|2nd]] | population_density_km2 = 1715.26 | population_density_sq_mi = 4442.49 | population_urban = 605,666 (US: [[List of United States urban areas|70th]]) | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = 852.3 | population_density_urban_sq_mi = 2,207.6 | population_metro = 1162950<ref name="USCensusEst2023">{{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |title=Population and Housing Unit Estimates |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 17, 2024 |archive-date=May 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528193622/https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |url-status=live }}</ref> (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|49th]]) | population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] | population_blank1 = 1502552<ref name="USCensusEst2023"/> (US: [[List of Combined Statistical Areas|40th]]) | population_demonym = Grand Rapidian | time_zone = [[North American Eastern Time Zone|EST]] | utc_offset = −5 | time_zone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = −4 | postal_code_type = [[ZIP Code|ZIP code(s)]] | postal_code = 49501–49508, 49510, 49514–49516, 49518, 49523, 49525, 49534, 49546, 49548, 49555, 49560, 49588, 49594 | area_code = [[Area code 616|616]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 26-34000 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 627105<ref name="USBGN">{{GNIS|627105}}</ref> | website = {{URL|https://www.grandrapidsmi.gov|Official website}} }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್''' - ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಮಿಷಿಗನ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ನಗರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೧೮೩ (೨೦೨೫). 1838ರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. 1850ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. 1824ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಂಡಿಯನ್ ವಸತಿಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ , ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಗ್ರಾಂಡೆ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು .೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ , ಒಟ್ಟಾವಾ ಜನರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದರು . ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಪರ್ಕವು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡೆಲಿನ್ ಲಾ ಫ್ರಾಂಬೊಯಿಸ್ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದವರು) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ನಂತರ, 1826 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೌ , ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ಯಾಂಪೌ (ಮೂಲತಃ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಿಂದ ಬಂದವನು) ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ತಂದನು. 1831 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿದಾರರು ಕೈಗೊಂಡ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ಅನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೩೮ ರಿಂದ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨೬೮೬ ರರ್ಷಟ್ಟಿತ್ತು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1881 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೮೨,೫೬೫ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ತನ್ನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಯಿತು . 2011 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವನ್ನು " ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ " ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್'' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಿಪ್ ಡಬ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು . == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವು ೨೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಮಿಚಿಗನ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಈ ಪುರಸಭೆಯು ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ; ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಗರವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೀಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್‌ಕೇಸ್ ಇಂಕ್. ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೈಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳ ಹೈಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಮ್ವೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ತನ್ನ ಮೂಲ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಉಪನಗರವಾದ ಅಡಾದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಅಖಾಡ) ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾನ್ ಆಂಡೆಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಸಭೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="wikitable" |+ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ % (2010) {{,}} !ಬ್ಯಾಂಡ್ !ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ !{{Michigan}} !{{États-Unis}} |- |ಬಿಳಿಯರು |64.6 64.6 |79.0 |72.4 |- |ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |20.9 समानी |೧೪.೨ |೧೨.೬ |- |ಇತರರು |7.7 उत्तिक |೧.೫ |6.4 |- |ಮೆಟಿಸ್ |4.2 |೨.೩ |೨.೯ |- |ಏಷ್ಯನ್ನರು |೧.೯ |೨.೪ |4.8 |- |ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |0.8 |0.6 |0.9 |- |'''ಒಟ್ಟು''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |- | colspan="4" | |- |ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |15.6 |4.4 |16.7 (16.7) |} 2010 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪುರಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ . ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೇ'' ಪ್ರಕಾರ , 2011-2015ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 84.56% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ , 11.12 % ಜನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 3.87 % ಜನರು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . {{wide image|Grand Rapids, MI skyline 2021.jpg|900px|align-cap=center|The skyline of Grand Rapids as seen in August 2021}} == ಸಾರಿಗೆ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ( IATA ಕೋಡ್ : GRR ). ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಪೀಠೋಪಕರಣ, ರೈಲ್ವೆ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ. ಎರಕದ ಸರಕುಗಳು, ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು, ರೇಡಿಯೊ ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್, ಸೀಸದ ಸಾಮಾನು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬಣ್ಣ, ಕಾಗದ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೂ ರಂಗ ಮಂದಿರಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾಲ್‍ವಿನ್ ಕಾಲೇಜೂ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮತ್ತು ಮಿಷಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Official website|https://www.grandrapidsmi.gov/}} * [https://grandrapids.org/ Grand Rapids Area Chamber of Commerce] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌}} p073l6ufnnpztn5tvgd272c1nztwi4x 1430570 1430569 2026-09-28T05:40:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430570 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌,ಮಿಚಿಗನ್ | official_name = City of Grand Rapids | type = [[City]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 275 |image_style = border:none; |perrow = 1/2/2/2 |image1 = Grand Rapids, Michigan skyline May 2022.jpg |caption1 = Downtown Grand Rapids |image2 = Meyer May House.jpg |caption2 = [[Meyer May House]] |image3 = Ford ford museum.jpg |caption3 = [[Gerald R. Ford Presidential Museum|Ford Presidential Museum]] |image4 = La Grande Vitesse.jpg |caption4 = ''[[La Grande Vitesse]]'' |image5 = The Blue Bridge, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption5 = [[Grand River (Michigan)|Grand River]] |image6 = Van Andel Arena 2021.jpg |caption6 = [[Van Andel Arena]] |image7 = Medical Mile, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption7 = [[Medical Mile]] }} | image_flag = [[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (updated).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, used by the city government in an official matter.]]<br />[[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (logo).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, commonly used as a civil flag.]] | flag_size = | image_seal = Seal of Grand Rapids, Michigan (B&W).svg | seal_size = 85 | image_blank_emblem = Logo of Grand Rapids, Michigan.svg | blank_emblem_type = Logo | blank_emblem_size = 75 | nicknames = GR, Furniture City, Beer City USA | motto = ''Motu Viget'' ([[Latin]])<br />(English: "Strength in activity") | mapframe = yes | mapframe-zoom = 10 | mapframe-point = none | pushpin_map = Michigan#USA | pushpin_label = Grand Rapids | pushpin_caption= Location within the state of Michigan##Location within the United States | coordinates = {{Coord|region:US-MI_type:city(199,000)|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = United States | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Michigan|County]] | subdivision_name1 = [[Michigan]] | subdivision_name2 = [[Kent County, Michigan|Kent]] | established_title = Founded | established_date = 1826 | established_title2 = Incorporated | established_date2 = 1838 (village)<br>1850 (city) | government_type = [[City commission government|City commission]] | leader_title = [[List of mayors of Grand Rapids, Michigan|Mayor]] | leader_name = [[David LaGrand]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title1 = [[City manager|Manager]] | leader_name1 = Mark Washington | leader_title2 = [[Municipal clerk|Clerk]] | leader_name2 = Joel Hondorp ([[Republican Party (United States)|R]]) | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2020">{{cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |publisher=United States Census Bureau |access-date=May 21, 2022 |archive-date=May 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528225240/https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |url-status=live }}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 118.19 | area_total_sq_mi = 45.63 | area_land_km2 = 115.97 | area_land_sq_mi = 44.78 | area_water_km2 = 2.22 | area_water_sq_mi = 0.86 | elevation_ft = 640 | population_total = 198917 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_est = 201183 {{gain}} | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandrapidscitymichigan/PST045224 |title=Grand Rapids city, Michigan |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 2, 2026}}</ref> | population_rank = US: [[List of United States cities by population|128th]]<br />MI: [[List of municipalities in Michigan (by population)|2nd]] | population_density_km2 = 1715.26 | population_density_sq_mi = 4442.49 | population_urban = 605,666 (US: [[List of United States urban areas|70th]]) | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = 852.3 | population_density_urban_sq_mi = 2,207.6 | population_metro = 1162950<ref name="USCensusEst2023">{{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |title=Population and Housing Unit Estimates |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 17, 2024 |archive-date=May 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528193622/https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |url-status=live }}</ref> (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|49th]]) | population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] | population_blank1 = 1502552<ref name="USCensusEst2023"/> (US: [[List of Combined Statistical Areas|40th]]) | population_demonym = Grand Rapidian | time_zone = [[North American Eastern Time Zone|EST]] | utc_offset = −5 | time_zone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = −4 | postal_code_type = [[ZIP Code|ZIP code(s)]] | postal_code = 49501–49508, 49510, 49514–49516, 49518, 49523, 49525, 49534, 49546, 49548, 49555, 49560, 49588, 49594 | area_code = [[Area code 616|616]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 26-34000 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 627105<ref name="USBGN">{{GNIS|627105}}</ref> | website = {{URL|https://www.grandrapidsmi.gov|Official website}} }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್''' - ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಮಿಷಿಗನ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ನಗರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೧೮೩ (೨೦೨೫). 1838ರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. 1850ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. 1824ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಂಡಿಯನ್ ವಸತಿಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ , ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಗ್ರಾಂಡೆ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು .೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ , ಒಟ್ಟಾವಾ ಜನರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದರು . ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಪರ್ಕವು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡೆಲಿನ್ ಲಾ ಫ್ರಾಂಬೊಯಿಸ್ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದವರು) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ನಂತರ, 1826 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೌ , ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ಯಾಂಪೌ (ಮೂಲತಃ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಿಂದ ಬಂದವನು) ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ತಂದನು. 1831 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿದಾರರು ಕೈಗೊಂಡ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ಅನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೩೮ ರಿಂದ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨೬೮೬ ರರ್ಷಟ್ಟಿತ್ತು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1881 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೮೨,೫೬೫ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ತನ್ನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಯಿತು . 2011 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವನ್ನು " ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ " ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್'' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಿಪ್ ಡಬ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು . == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವು ೨೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಮಿಚಿಗನ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಈ ಪುರಸಭೆಯು ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ; ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಗರವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೀಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್‌ಕೇಸ್ ಇಂಕ್. ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೈಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳ ಹೈಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಮ್ವೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ತನ್ನ ಮೂಲ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಉಪನಗರವಾದ ಅಡಾದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಅಖಾಡ) ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾನ್ ಆಂಡೆಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಸಭೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="wikitable" |+ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ % (2010) {{,}} !ಬ್ಯಾಂಡ್ !ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ !{{Michigan}} !{{États-Unis}} |- |ಬಿಳಿಯರು |64.6 64.6 |79.0 |72.4 |- |ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |20.9 समानी |೧೪.೨ |೧೨.೬ |- |ಇತರರು |7.7 उत्तिक |೧.೫ |6.4 |- |ಮೆಟಿಸ್ |4.2 |೨.೩ |೨.೯ |- |ಏಷ್ಯನ್ನರು |೧.೯ |೨.೪ |4.8 |- |ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |0.8 |0.6 |0.9 |- |'''ಒಟ್ಟು''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |- | colspan="4" | |- |ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |15.6 |4.4 |16.7 (16.7) |} 2010 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪುರಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ . ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೇ'' ಪ್ರಕಾರ , 2011-2015ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 84.56% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ , 11.12 % ಜನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 3.87 % ಜನರು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . {{wide image|Grand Rapids, MI skyline 2021.jpg|900px|align-cap=center|The skyline of Grand Rapids as seen in August 2021}} == ಸಾರಿಗೆ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ( IATA ಕೋಡ್ : GRR ). ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಪೀಠೋಪಕರಣ, ರೈಲ್ವೆ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ. ಎರಕದ ಸರಕುಗಳು, ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು, ರೇಡಿಯೊ ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್, ಸೀಸದ ಸಾಮಾನು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬಣ್ಣ, ಕಾಗದ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೂ ರಂಗ ಮಂದಿರಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾಲ್‍ವಿನ್ ಕಾಲೇಜೂ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮತ್ತು ಮಿಷಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Official website|https://www.grandrapidsmi.gov/}} * [https://grandrapids.org/ Grand Rapids Area Chamber of Commerce] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] hmlhh1wlo6s46yp2rujct5yrxnc0ogh 1430571 1430570 2026-09-28T05:41:14Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಗರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430571 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌,ಮಿಚಿಗನ್ | official_name = City of Grand Rapids | type = [[City]] | image = {{multiple image |border = infobox |total_width = 275 |image_style = border:none; |perrow = 1/2/2/2 |image1 = Grand Rapids, Michigan skyline May 2022.jpg |caption1 = Downtown Grand Rapids |image2 = Meyer May House.jpg |caption2 = [[Meyer May House]] |image3 = Ford ford museum.jpg |caption3 = [[Gerald R. Ford Presidential Museum|Ford Presidential Museum]] |image4 = La Grande Vitesse.jpg |caption4 = ''[[La Grande Vitesse]]'' |image5 = The Blue Bridge, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption5 = [[Grand River (Michigan)|Grand River]] |image6 = Van Andel Arena 2021.jpg |caption6 = [[Van Andel Arena]] |image7 = Medical Mile, Grand Rapids, Michigan.jpg |caption7 = [[Medical Mile]] }} | image_flag = [[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (updated).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, used by the city government in an official matter.]]<br />[[File:Flag of Grand Rapids, Michigan (logo).svg|120px|border|One of the two versions of the flag of Grand Rapids, commonly used as a civil flag.]] | flag_size = | image_seal = Seal of Grand Rapids, Michigan (B&W).svg | seal_size = 85 | image_blank_emblem = Logo of Grand Rapids, Michigan.svg | blank_emblem_type = Logo | blank_emblem_size = 75 | nicknames = GR, Furniture City, Beer City USA | motto = ''Motu Viget'' ([[Latin]])<br />(English: "Strength in activity") | mapframe = yes | mapframe-zoom = 10 | mapframe-point = none | pushpin_map = Michigan#USA | pushpin_label = Grand Rapids | pushpin_caption= Location within the state of Michigan##Location within the United States | coordinates = {{Coord|region:US-MI_type:city(199,000)|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = United States | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_type2 = [[List of counties in Michigan|County]] | subdivision_name1 = [[Michigan]] | subdivision_name2 = [[Kent County, Michigan|Kent]] | established_title = Founded | established_date = 1826 | established_title2 = Incorporated | established_date2 = 1838 (village)<br>1850 (city) | government_type = [[City commission government|City commission]] | leader_title = [[List of mayors of Grand Rapids, Michigan|Mayor]] | leader_name = [[David LaGrand]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) | leader_title1 = [[City manager|Manager]] | leader_name1 = Mark Washington | leader_title2 = [[Municipal clerk|Clerk]] | leader_name2 = Joel Hondorp ([[Republican Party (United States)|R]]) | unit_pref = Imperial | area_footnotes = <ref name="CenPopGazetteer2020">{{cite web |title=2020 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |publisher=United States Census Bureau |access-date=May 21, 2022 |archive-date=May 28, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528225240/https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2020_Gazetteer/2020_gaz_place_26.txt |url-status=live }}</ref> | area_magnitude = | area_total_km2 = 118.19 | area_total_sq_mi = 45.63 | area_land_km2 = 115.97 | area_land_sq_mi = 44.78 | area_water_km2 = 2.22 | area_water_sq_mi = 0.86 | elevation_ft = 640 | population_total = 198917 | population_as_of = 2020 | population_footnotes = | population_est = 201183 {{gain}} | pop_est_as_of = 2025 | pop_est_footnotes = <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/grandrapidscitymichigan/PST045224 |title=Grand Rapids city, Michigan |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 2, 2026}}</ref> | population_rank = US: [[List of United States cities by population|128th]]<br />MI: [[List of municipalities in Michigan (by population)|2nd]] | population_density_km2 = 1715.26 | population_density_sq_mi = 4442.49 | population_urban = 605,666 (US: [[List of United States urban areas|70th]]) | population_urban_footnotes = | population_density_urban_km2 = 852.3 | population_density_urban_sq_mi = 2,207.6 | population_metro = 1162950<ref name="USCensusEst2023">{{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |title=Population and Housing Unit Estimates |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 17, 2024 |archive-date=May 28, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240528193622/https://www.census.gov/programs-surveys/popest/data/tables.2023.html |url-status=live }}</ref> (US: [[List of Metropolitan Statistical Areas|49th]]) | population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] | population_blank1 = 1502552<ref name="USCensusEst2023"/> (US: [[List of Combined Statistical Areas|40th]]) | population_demonym = Grand Rapidian | time_zone = [[North American Eastern Time Zone|EST]] | utc_offset = −5 | time_zone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] | utc_offset_DST = −4 | postal_code_type = [[ZIP Code|ZIP code(s)]] | postal_code = 49501–49508, 49510, 49514–49516, 49518, 49523, 49525, 49534, 49546, 49548, 49555, 49560, 49588, 49594 | area_code = [[Area code 616|616]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 26-34000 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 627105<ref name="USBGN">{{GNIS|627105}}</ref> | website = {{URL|https://www.grandrapidsmi.gov|Official website}} }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್''' - ಇದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ ಮಿಷಿಗನ್ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ ನಗರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೧,೧೮೩ (೨೦೨೫). 1838ರಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿತ್ತು. 1850ರ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. 1824ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೇ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಂಡಿಯನ್ ವಸತಿಗಳೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == ೨೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ , ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಗ್ರಾಂಡೆ ನದಿ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು .೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ , ಒಟ್ಟಾವಾ ಜನರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನೆಲೆಸಿದರು . ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಪರ್ಕವು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಜೋಸೆಫ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಡೆಲಿನ್ ಲಾ ಫ್ರಾಂಬೊಯಿಸ್ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದವರು) ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ನಂತರ, 1826 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಲೂಯಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪೌ , ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಬಿನ್, ವ್ಯಾಪಾರ ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಮಾರ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಕ್ಯಾಂಪೌ (ಮೂಲತಃ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಿಂದ ಬಂದವನು) ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಲು ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ ಡಾಲರ್ ತಂದನು. 1831 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿದಾರರು ಕೈಗೊಂಡ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವರು ಮಿಚಿಗನ್ ಅನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೮೩೮ ರಿಂದ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪುರಸಭೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಿಸುಮಾರು ೨೬೮೬ ರರ್ಷಟ್ಟಿತ್ತು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. 1881 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಲವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೮೨,೫೬೫ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು. 1945 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ತನ್ನ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೈಡ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ದೇಶದ ಮೊದಲ ನಗರವಾಯಿತು . 2011 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವನ್ನು " ಸಾಯುತ್ತಿರುವ ನಗರ " ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ''ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್'' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಿಪ್ ಡಬ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು . == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ನಗರವು ೨೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ . ಇದು ಮಿಚಿಗನ್ ಸರೋವರದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ರಾಜ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಈ ಪುರಸಭೆಯು ಪೀಠೋಪಕರಣ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ; ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೂಡ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಗರವು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸೀಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಲ್‌ಕೇಸ್ ಇಂಕ್. ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮೈಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಟನ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳ ಹೈಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿಗಳು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಮ್ವೇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ತನ್ನ ಮೂಲ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌ನ ಉಪನಗರವಾದ ಅಡಾದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಗರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು (ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಅಖಾಡ) ಈ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಷೇರುದಾರರಿಂದ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. {ಇತ್ತೀಚಿಗೆ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ವ್ಯಾನ್ ಆಂಡೆಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪುರಸಭೆಯು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="wikitable" |+ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯೋಜನೆ % (2010) {{,}} !ಬ್ಯಾಂಡ್ !ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ !{{Michigan}} !{{États-Unis}} |- |ಬಿಳಿಯರು |64.6 64.6 |79.0 |72.4 |- |ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |20.9 समानी |೧೪.೨ |೧೨.೬ |- |ಇತರರು |7.7 उत्तिक |೧.೫ |6.4 |- |ಮೆಟಿಸ್ |4.2 |೨.೩ |೨.೯ |- |ಏಷ್ಯನ್ನರು |೧.೯ |೨.೪ |4.8 |- |ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |0.8 |0.6 |0.9 |- |'''ಒಟ್ಟು''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |'''100 (100)''' |- | colspan="4" | |- |ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು |15.6 |4.4 |16.7 (16.7) |} 2010 ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪುರಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 9.9% ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ . ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೇ'' ಪ್ರಕಾರ , 2011-2015ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 84.56% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ , 11.12 % ಜನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು 3.87 % ಜನರು ಬೇರೆ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ . {{wide image|Grand Rapids, MI skyline 2021.jpg|900px|align-cap=center|The skyline of Grand Rapids as seen in August 2021}} == ಸಾರಿಗೆ == ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಒಂದು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ : ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ಫೋರ್ಡ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ( IATA ಕೋಡ್ : GRR ). ==ವಾಣಿಜ್ಯ== ಪೀಠೋಪಕರಣ, ರೈಲ್ವೆ ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿವೆ. ಎರಕದ ಸರಕುಗಳು, ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳು, ರೇಡಿಯೊ ಫೋನೋಗ್ರಾಫ್, ಸೀಸದ ಸಾಮಾನು, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು, ಗೊಬ್ಬರ, ಬಣ್ಣ, ಕಾಗದ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೇರಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೂ ರಂಗ ಮಂದಿರಗಳೂ ಇವೆ. ಕಾಲ್‍ವಿನ್ ಕಾಲೇಜೂ ಮಿಷಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮತ್ತು ಮಿಷಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಸ್ತರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Official website|https://www.grandrapidsmi.gov/}} * [https://grandrapids.org/ Grand Rapids Area Chamber of Commerce] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್‌}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] jcwui2s9kocm6y1ulbexex8wltuwbyy 0 187494 1430572 2026-09-28T06:21:33Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430572 wikitext text/x-wiki [[File:Grand Banks.png|thumb|300px|right|Map showing the Grand Banks]] '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್'''- [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಖಂಡಾಂತರ ಮುಳುಗುದಡದ (ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಷೆಲ್ಪ) ಒಂದು ಭಾಗ. [[ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಫಂಡ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಸು. 350 ಮೈ. ದೂರ ಹರಡಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮುಳುಗುದಡಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸೇಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಈ ದಡಗಳ ಸರಾಸರಿ ಆಳ 30 ಫ್ಯಾದಂ. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ 100 ಫ್ಯಾದಮುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೆ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಶೀತೋದಕ ಪ್ರವಾಹವೂ ಗಲ್ಫ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹವೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಕವಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶೈತ್ಯ ಉಷ್ಣ ಉದಕಗಳ ಸಂಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಜೀವರಾಶಿ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮತ್ಸ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಬಟ್ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಂಡ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕಾಡ್ ಮೀನು|ಕಾಡ್]], ಹ್ಯಾಡಕ್, ಗುಲಾಬಿ ಮೀನು, ಪೊಲಾಕ್, ಚಪ್ಪೆಮೀನು, ಹೆರಿಂಗ್, ಕಡಲಮೀನು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಲೆದೋಣಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಳ ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವ, ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗವೊಂದು 1949ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.dfo-mpo.gc.ca/international/media/bk_grandbanks-eng.htm The Grand Banks and the Flemish Cap] * [http://www.dfo-mpo.gc.ca/reports-rapports/nafo-opano/govresp-repgouv-eng.htm Government response to the standing committee on fisheries and oceans' tenth report] * [http://www.nfb.ca/film/Cries_from_the_Deep/ Watch ''Cries from the Deep'']—a Jacques Cousteau documentary on the Grand Banks ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌}} crsm4hjfs8af7upv4wk4h3pq9gv679l 1430573 1430572 2026-09-28T06:22:09Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭೂಗೋಳ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430573 wikitext text/x-wiki [[File:Grand Banks.png|thumb|300px|right|Map showing the Grand Banks]] '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್'''- [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಖಂಡಾಂತರ ಮುಳುಗುದಡದ (ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಷೆಲ್ಪ) ಒಂದು ಭಾಗ. [[ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಫಂಡ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಸು. 350 ಮೈ. ದೂರ ಹರಡಿದೆ. ಇದೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮುಳುಗುದಡಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸೇಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಈ ದಡಗಳ ಸರಾಸರಿ ಆಳ 30 ಫ್ಯಾದಂ. ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ 100 ಫ್ಯಾದಮುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲೆ ಲ್ಯಾಬ್ರಡಾರ್ ಶೀತೋದಕ ಪ್ರವಾಹವೂ ಗಲ್ಫ ಉಷ್ಣೋದಕ ಪ್ರವಾಹವೂ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರವಾಹಗಳ ಕೂಡುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ಕವಿಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶೈತ್ಯ ಉಷ್ಣ ಉದಕಗಳ ಸಂಮಿಶ್ರಣದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಜೀವರಾಶಿ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಹಾರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮತ್ಸ್ಯಸಂಪತ್ತನ್ನು ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಬಟ್ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಂಡ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕಾಡ್ ಮೀನು|ಕಾಡ್]], ಹ್ಯಾಡಕ್, ಗುಲಾಬಿ ಮೀನು, ಪೊಲಾಕ್, ಚಪ್ಪೆಮೀನು, ಹೆರಿಂಗ್, ಕಡಲಮೀನು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡ]], [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಿಂದ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಬಲೆದೋಣಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಳ ನಿಬಿಡತೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವ, ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಷೀಣಿಸದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗವೊಂದು 1949ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.dfo-mpo.gc.ca/international/media/bk_grandbanks-eng.htm The Grand Banks and the Flemish Cap] * [http://www.dfo-mpo.gc.ca/reports-rapports/nafo-opano/govresp-repgouv-eng.htm Government response to the standing committee on fisheries and oceans' tenth report] * [http://www.nfb.ca/film/Cries_from_the_Deep/ Watch ''Cries from the Deep'']—a Jacques Cousteau documentary on the Grand Banks ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] qvpvpurpticoiyurkqqzh4crboh9jiv 0 187495 1430574 2026-09-28T06:47:52Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430574 wikitext text/x-wiki '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್''' [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೂ ಡ್ಯೂಕರಿಗೂ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಪದವಿ. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಪದವಿ ಇತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿ ದತ್ತವಾದ್ದು 1567ರಲ್ಲಿ. ಟಸ್ಕನಿಯ ಕಾಸಿಮೊ ಡಿ ಮೆಡಿಚಿ ಐದನೆಯ ಪಯಸ್ ಪೋಪ್ ಈ ಪದವಿ ದಯಪಾಲಿಸಿದ. ಅವನ ಮಗನಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋನನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೋಲಿ ರೋಮನ್ ಸಮ್ರಾಟ ಇಮ್ಮಡಿ ಮಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ 1576ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ. ಈ ಬಿರುದು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಸ್ಕನಿಯಿಂದ ಹಾಬ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಲೊರೈನ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ==ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ== [[File:King Vitoldo.png|thumb|right|upright|Painting of [[Vytautas the Great]], Grand Duke of Lithuania]] ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಜೊಕಿಮ್ ಮುರಾತ್‍ಗೆ ಬೆರ್ಗ್, ಚಾರಲ್ಸ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‍ಗೆ ಬೇಡನ್, ಒಂದನೆಯ ಲೂಯಿಗೆ ಹೆಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಫರ್ಡಿನಾಂಡನಿಗೆ ವಂಡರ್‍ಬರ್ಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗಳು 1806ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಲ್ಲದೆ 1808ರಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ಸಾ]] ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿ ರಾಜ [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಕೆಕ್ಯುಲೆ|ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಆಗಸ್ಟಸ]]ನಿಗೂ 1810ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್‍ಫರ್ಟ]]ನ್ನು ಕಾರ್ಲ್ ತಿಯೊಡೋರ್ ಫಾನ್ ಡಾಲ್ಬರ್ಗನಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವಿಯೆನ್ನ]] ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಡಚಿಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ==ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ== [[Image:Maria Fyodorovna of Russia by H. von Angeli (1874, Hermitage).jpg|thumb|left|upright|''Portrait of Grand Duchess [[Maria Feodorovna (Dagmar of Denmark)|Maria Fiodorovna]]'' by Heinrich von Angeli (1874)<BR/>Saint Petersburg, [[Hermitage Museum]]]] ರಷ್ಯದ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಅಥವಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜನನ್ನು ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೀಯೆಫ್ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಈ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ರಾಜರು. 14 - 15ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೊವಿ, ಟ್ವೆರ್, ನಿಷ್ನಿ ನೊವ್‍ಗೊರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೊಲೆನ್ಸ್ಕ್ ರಾಜರು ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುದು ಮಸ್ಕೊವಿ ರಾಜರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಯಿತು. 1547ರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಟ್ಸಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಪೀಟರ್ ಮಹಾಶಯ ಇಂಪಿರೇಟರ್ (ಸಮ್ರಾಟ) ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರೋಮನೊವ್ ಸಂತತಿಯವರಿಗೆ 1886ರ ವರೆಗೆ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಬಿರುದು ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ಸಮ್ರಾಟನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಸೋದರರು, ಸೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಬಿರುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್}} 76m3tzvcn8mkhd3lcuo9kyxjfa6v2sa 1430575 1430574 2026-09-28T06:48:36Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430575 wikitext text/x-wiki '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್''' [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೂ ಡ್ಯೂಕರಿಗೂ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಪದವಿ. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಪದವಿ ಇತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿ ದತ್ತವಾದ್ದು 1567ರಲ್ಲಿ. ಟಸ್ಕನಿಯ ಕಾಸಿಮೊ ಡಿ ಮೆಡಿಚಿ ಐದನೆಯ ಪಯಸ್ ಪೋಪ್ ಈ ಪದವಿ ದಯಪಾಲಿಸಿದ. ಅವನ ಮಗನಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋನನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೋಲಿ ರೋಮನ್ ಸಮ್ರಾಟ ಇಮ್ಮಡಿ ಮಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ 1576ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ. ಈ ಬಿರುದು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಸ್ಕನಿಯಿಂದ ಹಾಬ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಲೊರೈನ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ==ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ== [[File:King Vitoldo.png|thumb|right|upright|Painting of [[Vytautas the Great]], Grand Duke of Lithuania]] ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಜೊಕಿಮ್ ಮುರಾತ್‍ಗೆ ಬೆರ್ಗ್, ಚಾರಲ್ಸ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‍ಗೆ ಬೇಡನ್, ಒಂದನೆಯ ಲೂಯಿಗೆ ಹೆಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಫರ್ಡಿನಾಂಡನಿಗೆ ವಂಡರ್‍ಬರ್ಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗಳು 1806ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಲ್ಲದೆ 1808ರಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ಸಾ]] ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿ ರಾಜ [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಕೆಕ್ಯುಲೆ|ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಆಗಸ್ಟಸ]]ನಿಗೂ 1810ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್‍ಫರ್ಟ]]ನ್ನು ಕಾರ್ಲ್ ತಿಯೊಡೋರ್ ಫಾನ್ ಡಾಲ್ಬರ್ಗನಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವಿಯೆನ್ನ]] ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಡಚಿಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ==ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ== [[Image:Maria Fyodorovna of Russia by H. von Angeli (1874, Hermitage).jpg|thumb|left|upright|''Portrait of Grand Duchess [[Maria Feodorovna (Dagmar of Denmark)|Maria Fiodorovna]]'' by Heinrich von Angeli (1874)<BR/>Saint Petersburg, [[Hermitage Museum]]]] ರಷ್ಯದ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಅಥವಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜನನ್ನು ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೀಯೆಫ್ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಈ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ರಾಜರು. 14 - 15ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೊವಿ, ಟ್ವೆರ್, ನಿಷ್ನಿ ನೊವ್‍ಗೊರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೊಲೆನ್ಸ್ಕ್ ರಾಜರು ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುದು ಮಸ್ಕೊವಿ ರಾಜರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಯಿತು. 1547ರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಟ್ಸಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಪೀಟರ್ ಮಹಾಶಯ ಇಂಪಿರೇಟರ್ (ಸಮ್ರಾಟ) ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರೋಮನೊವ್ ಸಂತತಿಯವರಿಗೆ 1886ರ ವರೆಗೆ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಬಿರುದು ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ಸಮ್ರಾಟನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಸೋದರರು, ಸೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಬಿರುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] s2vrwb8pyliqg3dzl0mh5kjkk77chb1 1430576 1430575 2026-09-28T06:48:56Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430576 wikitext text/x-wiki '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್''' [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನಲ್ಲಿ ರಾಜರಿಗೂ ಡ್ಯೂಕರಿಗೂ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಒಂದು ಪದವಿ. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈ ಪದವಿ ಇತ್ತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿ ದತ್ತವಾದ್ದು 1567ರಲ್ಲಿ. ಟಸ್ಕನಿಯ ಕಾಸಿಮೊ ಡಿ ಮೆಡಿಚಿ ಐದನೆಯ ಪಯಸ್ ಪೋಪ್ ಈ ಪದವಿ ದಯಪಾಲಿಸಿದ. ಅವನ ಮಗನಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋನನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ಹೋಲಿ ರೋಮನ್ ಸಮ್ರಾಟ ಇಮ್ಮಡಿ ಮಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನ್ 1576ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದ. ಈ ಬಿರುದು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟಸ್ಕನಿಯಿಂದ ಹಾಬ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಲೊರೈನ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಬಂತು. ==ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ== [[File:King Vitoldo.png|thumb|right|upright|Painting of [[Vytautas the Great]], Grand Duke of Lithuania]] ನೆಪೋಲಿಯಾನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಪದವಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಜೊಕಿಮ್ ಮುರಾತ್‍ಗೆ ಬೆರ್ಗ್, ಚಾರಲ್ಸ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್‍ಗೆ ಬೇಡನ್, ಒಂದನೆಯ ಲೂಯಿಗೆ ಹೆಸ್ಸೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಫರ್ಡಿನಾಂಡನಿಗೆ ವಂಡರ್‍ಬರ್ಗ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡಚಿಗಳು 1806ರಲ್ಲಿ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅಲ್ಲದೆ 1808ರಲ್ಲಿ [[ವಾರ್ಸಾ]] ಡಚಿಯನ್ನು ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿ ರಾಜ [[ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಅಗಸ್ಟ್ ಕೆಕ್ಯುಲೆ|ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಆಗಸ್ಟಸ]]ನಿಗೂ 1810ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್‍ಫರ್ಟ]]ನ್ನು ಕಾರ್ಲ್ ತಿಯೊಡೋರ್ ಫಾನ್ ಡಾಲ್ಬರ್ಗನಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 1815ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ವಿಯೆನ್ನ]] ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಫಲವಾಗಿ ಡಚಿಗಳ ಪುನವ್ರ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ==ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ== [[Image:Maria Fyodorovna of Russia by H. von Angeli (1874, Hermitage).jpg|thumb|left|upright|''Portrait of Grand Duchess [[Maria Feodorovna (Dagmar of Denmark)|Maria Fiodorovna]]'' by Heinrich von Angeli (1874)<BR/>Saint Petersburg, [[Hermitage Museum]]]] ರಷ್ಯದ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಅಥವಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದವಿಗೆ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜನನ್ನು ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೀಯೆಫ್ ರಾಜಕುಮಾರನಿಗೆ ಈ ಬಿರುದು ಇತ್ತು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ರಾಜರು. 14 - 15ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕೊವಿ, ಟ್ವೆರ್, ನಿಷ್ನಿ ನೊವ್‍ಗೊರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಮೊಲೆನ್ಸ್ಕ್ ರಾಜರು ಈ ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಬಿರುದು ಮಸ್ಕೊವಿ ರಾಜರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಯಿತು. 1547ರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಟ್ಸಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಪೀಟರ್ ಮಹಾಶಯ ಇಂಪಿರೇಟರ್ (ಸಮ್ರಾಟ) ಬಿರುದನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ರೋಮನೊವ್ ಸಂತತಿಯವರಿಗೆ 1886ರ ವರೆಗೆ ವೆಲಿಕಿ ಕ್ನ್ಯಾಝ್ ಬಿರುದು ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ಸಮ್ರಾಟನ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು, ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಸೋದರರು, ಸೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಬಿರುದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] rv888a8glfiu4ruw883zobk0gsqah7v 3 187496 1430577 2026-09-28T07:05:02Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430577 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Mutthuraj}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೫, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 4stq50e7p9za5jhjo4woh96ont4ldmt 3 187497 1430580 2026-09-28T08:44:18Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430580 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Nanajundaswamy H S}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) f2g0sd1aanzs5ivhhw472jcu6teuz71 0 187498 1430582 2026-09-28T09:02:08Z Paramamithra 63077 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376729338|List of S&P 500 companies]]" 1430582 wikitext text/x-wiki [[File:S&P_500_Headquarters.svg|thumb|ಎಸ್&ಪಿ 500 ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ಎಸ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಪಿ 500|ಎಸ್ & ಪಿ 500]] ಎಂಬುದು ಎಸ್ & ಪಿ ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿದೆ . ಇದು 503 ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣ ಹೊಂದಿರುವ 500 ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಆಲ್ಫಾಬೆಟ್, ಫಾಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪ್‌ನ ತಲಾ ಎರಡು ಷೇರು ವರ್ಗಗಳ ಷೇರುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಅಮೇರಿಕನ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸುಮಾರು 80% ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತ-ಗತಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳೀಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತೂಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Methodology">{{Cite web |date=June 2026 |title=S&P U.S. Indices Methodology |url=https://www.spglobal.com/spdji/en/documents/methodologies/methodology-sp-us-indices.pdf |publisher=[[S&P Global]]}}</ref> ಪ್ರತಿ ಕಂಪನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ತೂಕದ ನವೀಕರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು [https://www.ssga.com/us/en/intermediary/etfs/state-street-spdr-sp-500-etf-trust-spy ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ] ಲಭ್ಯವಿದೆ. h32vksg2dvtr5wmos5zll25ehsmd1pf 0 187499 1430583 2026-09-28T09:40:57Z Kartikdn 1134 ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IX 1430583 wikitext text/x-wiki [[File:Portrait_of_King_Charles_IX_of_France_(1550–1574),_by_After_François_Clouet.jpg|thumb|ಫ಼್ರಾನ್ಸ್ವಾ ಕ್ಲೂಯೆ ಬಿಡಿಸಿದ ಭಾವಚಿತ್ರ, ಸು. ೧೫೭೨]] '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ IX''' 1560-74ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ]] [[ಅರಸ|ದೊರೆಯಾಗಿದ್ದ]]. ಈತ [[:en:Henry_II_of_France|ಎರಡನೆಯ ಹೆನ್ರಿಯ]] ಮಗನಾಗಿದ್ದನು.{{sfn|Chisholm|1911|p=921}} ಇವನ ಜನನ 1550 ರಲ್ಲಾಯಿತು.{{sfn|Paranque|2019|p=115}} ತನ್ನ ಅಣ್ಣ [[:en:Francis_II_of_France|2ನೆಯ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್]] 1560ರಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಪಟ್ಟಕ್ಕೆ [[ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ|ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ]].{{sfn|Bryson|1999|p=109}} ಈತನನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ [[ಕ್ಷಯ]] ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಪೀಡಿಸಿದುವು. ಇವನ ತಾಯಿ [[:en:Catherine_de'_Medici|ಕ್ಯಾದರಿನ್ ಮೆಡಿಚಿ]] ರಾಜ್ಯವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡಳು.{{sfn|Knecht|1998|p=73}} [[:en:Maximilian_II,_Holy_Roman_Emperor|ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಸಮ್ರಾಟ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಲಿಯನನ]] ಮಗಳು [[:en:Elisabeth_of_Austria,_Queen_of_France|ಎಲಿಜ಼ಬೆತಳನ್ನು]] ಇವನು ವರಿಸಿದ (1570). [[:en:St._Bartholomew's_Day_massacre|ಬಾರ್ತೊಲೋಮ್ಯೂ ದಿನದ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]] ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ [[:en:Huguenots|ಉಗುನಾಟ್‌ಗಳ]] ಭಾರಿ ಕೊಲೆಗೆ (1572) ಇವನ ತಾಯಿ ಕಾರಣಳಾದಳು. ಚಾರ್ಲ್ಸನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಸ್ಥೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯಲ್ಲೂ]], ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಭಿರುಚಿಯಿತ್ತು. ವಿವಾಹಿತ [[ಪತ್ನಿ|ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ]] ಇವನಿಗೆ [[:en:Marie_Elisabeth_of_France|ಮೇರಿ ಎಲಿಜ಼ಬೆತ್]] ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗಳಿದ್ದಳು.{{sfn|Cuerva|2021|p=168}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{cite EB1911|wstitle=Charles IX. (King of France)|volume=5|page=921}} * {{Cite book |last=Paranque |first=Estelle |author-link=Estelle Paranque |url=https://books.google.com/books?id=9eWnDwAAQBAJ&q=The+death+of+Charles+IX+Valois+:+an+assassin%27s+or+a+martyr%27s+blood+%3F+The+image+of+kingship+during+the+French+Wars+of+Religion |title=Remembering Queens and Kings of Early Modern England and France: Reputation, Reinterpretation, and Reincarnation |date=2019 |publisher=Springer |isbn=978-3030223441}} * {{Cite book |last=Bryson |first=David |title=Queen Jeanne and the Promised Land: Dynasty, Homeland, Religion and Violence in Sixteenth-Century France |date=1999 |publisher=Brill}} * {{Cite book |last=Knecht |first=R.J. |title=Catherine de Medici |date=1998 |publisher=Longman}} * {{Cite book |last=Cuerva |first=Rubén González |title=Maria of Austria, Holy Roman Empress (1528–1603): Dynastic Networker |date=2021 |publisher=Routledge}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚಾಲ್ರ್ಸ್‌ (ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ದೊರೆಗಳು)}} [[ವರ್ಗ:ಅರಸರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] k5lmj5y80a6nrqylwfe3by7l017iyfk 3 187500 1430584 2026-09-28T10:16:50Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1430584 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Hamsalekha S}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೪೬, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 77m10kbml4v21mnurua8e1eo32rurp5 9 187501 1430585 2026-09-28T10:28:55Z ChiK 40016 /* == add css to Minerva.css == */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1430585 wikitext text/x-wiki == add css to Minerva.css == Hello @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]], i think it will be resolved the image orientation center in infobox of the mobile view users. <syntaxhighlight lang="wikitext" copy>.mw-parser-output .infobox-header, .mw-parser-output .infobox-subheader, .mw-parser-output .infobox-above, .mw-parser-output .infobox-title, .mw-parser-output .infobox-image, .mw-parser-output .infobox-full-data, .mw-parser-output .infobox-below { text-align: center; }</syntaxhighlight> [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) g6lxt45tig9o6kaoe1vwjt5r8dzogz1 0 187502 1430586 2026-09-28T10:41:36Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430586 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Right Honourable]] | name = Henry Grattan | honorific_suffix = [[Privy Council of Ireland|PC]] | image = Portrait of Henry Grattan -Martin Archer Shee .PNG | caption = Portrait by [[Martin Archer Shee]] | parliament = United Kingdom | constituency_MP= [[Dublin City (UK Parliament constituency)|Dublin City]] | term_start = 17 December 1806 | term_end = 14 April 1820 | predecessor = [[Sir Robert Shaw, 1st Baronet|Robert Shaw]] | successor = [[Thomas Ellis (Irish politician)|Thomas Ellis]] | parliament1 = United Kingdom | constituency_MP1 = [[Malton (UK Parliament constituency)|Malton]] | term_start1 = 4 March 1805 | term_end1 = 17 December 1806 | predecessor1 = [[Charles Dundas (MP)|Charles Dundas]] | successor1 = [[Charles Wentworth-Fitzwilliam, 5th Earl Fitzwilliam|Charles Wentworth]] | parliament2 = Ireland | constituency_MP2 = [[Wicklow (Parliament of Ireland constituency)|Wicklow]] | term_start2 = 10 August 1800 | term_end2 = 1 January 1801 | predecessor2 = Daniel Grahan | successor2 = Office abolished | parliament3 = Ireland | constituency_MP3 = [[Dublin City (Parliament of Ireland constituency)|Dublin City]] | term_start3 = 1 May 1790 | term_end3 = 19 July 1798 | predecessor3 = Travers Hartley | successor3 = [[John Claudius Beresford]] | parliament4 = Ireland | constituency_MP4 = [[Charlemont (Parliament of Ireland constituency)|Charlemont]] | term_start4 = 26 October 1775 | term_end4 = 1 May 1790 | predecessor4 = Francis Caulfield | successor4 = Richard Sheridan | birth_name = | birth_date = {{birth date|1746|7|3|df=y}} | birth_place = [[Fishamble Street]], [[Dublin]], Ireland | death_date = {{death date and age|1820|6|4|1746|7|3|df=y}} | death_place = [[Portman Square]], [[London]], England | resting_place = [[Westminster Abbey]], London, England | party = [[Irish Patriot Party|Patriot]] {{small|(until 1801)}}<br />[[Whigs (British political party)|Whig]] {{small|(until 1820)}} | spouse = Henrietta Fitzgerald<br />{{small|(m. 1782; d. 1820)}} | children = {{Hlist|James|[[Henry Grattan (junior)|Henry]]|Mary|Harriet}} | alma_mater = [[Trinity College Dublin]] | signature = Henry Grattan signature.png }} '''ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್''' 1746 - 1820. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಒಬ್ಬ ವಾಗ್ಮಿ. ರಾಜಕಾರಣಿ, ತನ್ನ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== 1746ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಈತನಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಉನ್ನತ ವಾಗ್ಮಿಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿದ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== ಈತ ವಕೀಲನಾಗಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನಾದರೂ ಇವನಿಗೆ ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವನು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಇವನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ವಿಧೇಯಕಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಮಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು 1780ರಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ಹೂಡಿದ. ಐರಿಷ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಈತ ವಾದಿಸಿದ. [[File:The Irish House of Commons in 1780 by Francis Wheatley.jpg|thumb|Grattan (standing on right in red jacket) addressing the [[Irish House of Commons]] on 8 June 1780]] ಆಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು. ಆಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ಅಮೆರಿಕನರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಂಚರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ದಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. 1782ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಆಲ್ಸ್‍ಟರ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನುಗಳ ರದ್ದನ್ನು ಕೋರಿ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1782ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಧೇಯಕ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಅಧಿನಿಯಮ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆದರೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1799ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರ್ಯಾಡನ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಟ ನಡೆಸಿದ. 1792ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಪರಿಹಾರ ಮಸೂದೆಗೆ ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದನಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬಹು ಕಾಲ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ 1797ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಅವನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ. 1798ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಅಡಗಿಸಿದರು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಈತನನ್ನು ಐರಿಷ್ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊರಹಾಕಿದವು. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಪಿಟ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಆಗ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1801ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಹೊರಗಿದ್ದ. 1805ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆಳುವ ಪಕ್ಷದವರು ಇವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳಾದ ಯುವಕರ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ 1813ರಲ್ಲಿ ಈತ ತಂದ ವಿಧೇಯಕವೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಜಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇವನು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಲಂಡನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದೆಯೆ 1820ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ. ==ಗುಣಗಳು== ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಗ್ಮಿತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿಷ್ಠೆ, ಸೇವಾಮನೋಭವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇವು ಗ್ರ್ಯಾಟನನ ಗುಣಗಳು. ಆದರೆ ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯುವ ಚಾಕಚಕ್ಯ ಆತನಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Hansard-contribs | mr-henry-grattan | Henry Grattan }} * [http://www.gutenberg.org/files/11917/11917-h/11917-h.htm#XLIX. Chapter on Henry Grattan] in The Story of Ireland, by [[Emily Lawless]], 1896 * [http://greatcaricatures.com/articles_galleries/gillray/galleries/html/1782_0613_gratitude.html 1782 Caricature of Henry Grattan by James Gillray] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಟನ್, ಹೆನ್ರಿ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== k8k5esd43licr8h44t4rroy1q89hx7t 1430587 1430586 2026-09-28T10:41:58Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430587 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Right Honourable]] | name = Henry Grattan | honorific_suffix = [[Privy Council of Ireland|PC]] | image = Portrait of Henry Grattan -Martin Archer Shee .PNG | caption = Portrait by [[Martin Archer Shee]] | parliament = United Kingdom | constituency_MP= [[Dublin City (UK Parliament constituency)|Dublin City]] | term_start = 17 December 1806 | term_end = 14 April 1820 | predecessor = [[Sir Robert Shaw, 1st Baronet|Robert Shaw]] | successor = [[Thomas Ellis (Irish politician)|Thomas Ellis]] | parliament1 = United Kingdom | constituency_MP1 = [[Malton (UK Parliament constituency)|Malton]] | term_start1 = 4 March 1805 | term_end1 = 17 December 1806 | predecessor1 = [[Charles Dundas (MP)|Charles Dundas]] | successor1 = [[Charles Wentworth-Fitzwilliam, 5th Earl Fitzwilliam|Charles Wentworth]] | parliament2 = Ireland | constituency_MP2 = [[Wicklow (Parliament of Ireland constituency)|Wicklow]] | term_start2 = 10 August 1800 | term_end2 = 1 January 1801 | predecessor2 = Daniel Grahan | successor2 = Office abolished | parliament3 = Ireland | constituency_MP3 = [[Dublin City (Parliament of Ireland constituency)|Dublin City]] | term_start3 = 1 May 1790 | term_end3 = 19 July 1798 | predecessor3 = Travers Hartley | successor3 = [[John Claudius Beresford]] | parliament4 = Ireland | constituency_MP4 = [[Charlemont (Parliament of Ireland constituency)|Charlemont]] | term_start4 = 26 October 1775 | term_end4 = 1 May 1790 | predecessor4 = Francis Caulfield | successor4 = Richard Sheridan | birth_name = | birth_date = {{birth date|1746|7|3|df=y}} | birth_place = [[Fishamble Street]], [[Dublin]], Ireland | death_date = {{death date and age|1820|6|4|1746|7|3|df=y}} | death_place = [[Portman Square]], [[London]], England | resting_place = [[Westminster Abbey]], London, England | party = [[Irish Patriot Party|Patriot]] {{small|(until 1801)}}<br />[[Whigs (British political party)|Whig]] {{small|(until 1820)}} | spouse = Henrietta Fitzgerald<br />{{small|(m. 1782; d. 1820)}} | children = {{Hlist|James|[[Henry Grattan (junior)|Henry]]|Mary|Harriet}} | alma_mater = [[Trinity College Dublin]] | signature = Henry Grattan signature.png }} '''ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್''' 1746 - 1820. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಒಬ್ಬ ವಾಗ್ಮಿ. ರಾಜಕಾರಣಿ, ತನ್ನ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== 1746ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಈತನಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಉನ್ನತ ವಾಗ್ಮಿಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿದ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== ಈತ ವಕೀಲನಾಗಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನಾದರೂ ಇವನಿಗೆ ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವನು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಇವನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ವಿಧೇಯಕಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಮಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು 1780ರಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ಹೂಡಿದ. ಐರಿಷ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಈತ ವಾದಿಸಿದ. [[File:The Irish House of Commons in 1780 by Francis Wheatley.jpg|thumb|Grattan (standing on right in red jacket) addressing the [[Irish House of Commons]] on 8 June 1780]] ಆಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು. ಆಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ಅಮೆರಿಕನರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಂಚರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ದಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. 1782ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಆಲ್ಸ್‍ಟರ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನುಗಳ ರದ್ದನ್ನು ಕೋರಿ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1782ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಧೇಯಕ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಅಧಿನಿಯಮ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆದರೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1799ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರ್ಯಾಡನ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಟ ನಡೆಸಿದ. 1792ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಪರಿಹಾರ ಮಸೂದೆಗೆ ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದನಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬಹು ಕಾಲ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ 1797ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಅವನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ. 1798ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಅಡಗಿಸಿದರು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಈತನನ್ನು ಐರಿಷ್ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊರಹಾಕಿದವು. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಪಿಟ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಆಗ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1801ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಹೊರಗಿದ್ದ. 1805ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆಳುವ ಪಕ್ಷದವರು ಇವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳಾದ ಯುವಕರ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ 1813ರಲ್ಲಿ ಈತ ತಂದ ವಿಧೇಯಕವೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಜಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇವನು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಲಂಡನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದೆಯೆ 1820ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ. ==ಗುಣಗಳು== ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಗ್ಮಿತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿಷ್ಠೆ, ಸೇವಾಮನೋಭವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇವು ಗ್ರ್ಯಾಟನನ ಗುಣಗಳು. ಆದರೆ ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯುವ ಚಾಕಚಕ್ಯ ಆತನಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Hansard-contribs | mr-henry-grattan | Henry Grattan }} * [http://www.gutenberg.org/files/11917/11917-h/11917-h.htm#XLIX. Chapter on Henry Grattan] in The Story of Ireland, by [[Emily Lawless]], 1896 * [http://greatcaricatures.com/articles_galleries/gillray/galleries/html/1782_0613_gratitude.html 1782 Caricature of Henry Grattan by James Gillray] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಟನ್, ಹೆನ್ರಿ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] cp7ksjo99nkrkpf8h6jyb40n9grpcbd 1430588 1430587 2026-09-28T10:42:14Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430588 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Right Honourable]] | name = Henry Grattan | honorific_suffix = [[Privy Council of Ireland|PC]] | image = Portrait of Henry Grattan -Martin Archer Shee .PNG | caption = Portrait by [[Martin Archer Shee]] | parliament = United Kingdom | constituency_MP= [[Dublin City (UK Parliament constituency)|Dublin City]] | term_start = 17 December 1806 | term_end = 14 April 1820 | predecessor = [[Sir Robert Shaw, 1st Baronet|Robert Shaw]] | successor = [[Thomas Ellis (Irish politician)|Thomas Ellis]] | parliament1 = United Kingdom | constituency_MP1 = [[Malton (UK Parliament constituency)|Malton]] | term_start1 = 4 March 1805 | term_end1 = 17 December 1806 | predecessor1 = [[Charles Dundas (MP)|Charles Dundas]] | successor1 = [[Charles Wentworth-Fitzwilliam, 5th Earl Fitzwilliam|Charles Wentworth]] | parliament2 = Ireland | constituency_MP2 = [[Wicklow (Parliament of Ireland constituency)|Wicklow]] | term_start2 = 10 August 1800 | term_end2 = 1 January 1801 | predecessor2 = Daniel Grahan | successor2 = Office abolished | parliament3 = Ireland | constituency_MP3 = [[Dublin City (Parliament of Ireland constituency)|Dublin City]] | term_start3 = 1 May 1790 | term_end3 = 19 July 1798 | predecessor3 = Travers Hartley | successor3 = [[John Claudius Beresford]] | parliament4 = Ireland | constituency_MP4 = [[Charlemont (Parliament of Ireland constituency)|Charlemont]] | term_start4 = 26 October 1775 | term_end4 = 1 May 1790 | predecessor4 = Francis Caulfield | successor4 = Richard Sheridan | birth_name = | birth_date = {{birth date|1746|7|3|df=y}} | birth_place = [[Fishamble Street]], [[Dublin]], Ireland | death_date = {{death date and age|1820|6|4|1746|7|3|df=y}} | death_place = [[Portman Square]], [[London]], England | resting_place = [[Westminster Abbey]], London, England | party = [[Irish Patriot Party|Patriot]] {{small|(until 1801)}}<br />[[Whigs (British political party)|Whig]] {{small|(until 1820)}} | spouse = Henrietta Fitzgerald<br />{{small|(m. 1782; d. 1820)}} | children = {{Hlist|James|[[Henry Grattan (junior)|Henry]]|Mary|Harriet}} | alma_mater = [[Trinity College Dublin]] | signature = Henry Grattan signature.png }} '''ಹೆನ್ರಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್''' 1746 - 1820. [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರ್ಲೆಂಡಿ]]ನ ಒಬ್ಬ ವಾಗ್ಮಿ. ರಾಜಕಾರಣಿ, ತನ್ನ ನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== 1746ರ ಜುಲೈ 3ರಂದು [[ಡಬ್ಲಿನ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿಯ ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಈತನಿಗೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಉನ್ನತ ವಾಗ್ಮಿಗಳಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಹೊಂದಿದ. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== ಈತ ವಕೀಲನಾಗಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನಾದರೂ ಇವನಿಗೆ ಆ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇವನು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನನಾದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಇವನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಿಂದ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ವಿಧೇಯಕಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯವೆಂಬ ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಮಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲು 1780ರಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿ ಹೂಡಿದ. ಐರಿಷ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಈತ ವಾದಿಸಿದ. [[File:The Irish House of Commons in 1780 by Francis Wheatley.jpg|thumb|Grattan (standing on right in red jacket) addressing the [[Irish House of Commons]] on 8 June 1780]] ಆಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು. ಆಗ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ಅಮೆರಿಕನರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದರು. ಫ್ರೆಂಚರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ದಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. 1782ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಆಲ್ಸ್‍ಟರ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನುಗಳ ರದ್ದನ್ನು ಕೋರಿ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಏಪ್ರಿಲ್ 1782ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಧೇಯಕ ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕೃತವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಪಾಯ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಅಧಿನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಅಧಿನಿಯಮ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆದರೂ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1799ರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದನ್ನೂ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅವರಿಗೆ ಮತ ನೀಡುವ ಹಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಗ್ರ್ಯಾಡನ್ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಟ ನಡೆಸಿದ. 1792ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಪರಿಹಾರ ಮಸೂದೆಗೆ ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದನಾದರೂ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಮೇಲೆ ಬಹು ಕಾಲ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನಡೆಯಿತು. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ನಿಮಿತ್ತ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ 1797ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದ ಅವನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹೋದ. 1798ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ದಂಗೆಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಅಡಗಿಸಿದರು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಈತನನ್ನು ಐರಿಷ್ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ಲಿನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊರಹಾಕಿದವು. ಐರಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಲಂಚ ಕೊಟ್ಟು ಅವರನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಪಿಟ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ. ಆಗ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 1801ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಆಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಹೊರಗಿದ್ದ. 1805ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆಳುವ ಪಕ್ಷದವರು ಇವನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಗ್ರ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗಿಂತ ತೀವ್ರವಾದಿಗಳಾದ ಯುವಕರ ಚಳವಳಿಯೊಂದು ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಕಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ 1813ರಲ್ಲಿ ಈತ ತಂದ ವಿಧೇಯಕವೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಕಾಮನ್ಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಜಯ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇವನು ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಲಂಡನಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದೆಯೆ 1820ರ ಜೂನ್ 6ರಂದು ಲಂಡನಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡ. ==ಗುಣಗಳು== ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಗ್ಮಿತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿಷ್ಠೆ, ಸೇವಾಮನೋಭವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಇವು ಗ್ರ್ಯಾಟನನ ಗುಣಗಳು. ಆದರೆ ಜಟಿಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಅವನಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಡೆಯುವ ಚಾಕಚಕ್ಯ ಆತನಿಗಿರಲಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Hansard-contribs | mr-henry-grattan | Henry Grattan }} * [http://www.gutenberg.org/files/11917/11917-h/11917-h.htm#XLIX. Chapter on Henry Grattan] in The Story of Ireland, by [[Emily Lawless]], 1896 * [http://greatcaricatures.com/articles_galleries/gillray/galleries/html/1782_0613_gratitude.html 1782 Caricature of Henry Grattan by James Gillray] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಟನ್, ಹೆನ್ರಿ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನ ಇತಿಹಾಸ]] 9iyizh6q96olcfsp1vf9rpc21moribj 0 187503 1430590 2026-09-28T11:00:09Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430590 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Gran Canaria |image = Gran Canaria Sentinel-2.jpg |image_caption = Gran Canaria (April 2023) |image_map = Spain Canary Islands location map Gran Canaria.svg |native_name = |native_name_link = |location = Atlantic Ocean |coordinates = {{coord|27|58|N|15|36|W|display=it}} |archipelago = |total_islands = |major_islands = |area_km2 = 1560.11 |highest_mount = Morro de la Agujereada |elevation_m = 1956 |country_admin_divisions = Spain |country_admin_divisions_title_1 = Region |country_admin_divisions_1 = [[Macaronesia]] |country_admin_divisions_title_2 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous Community]] |country_admin_divisions_2 = [[Canary Islands]] |country_admin_divisions_title_3 = [[Provinces of Spain|Province]] |country_admin_divisions_3 = [[Province of Las Palmas|Las Palmas]] |country_largest_city = [[Las Palmas de Gran Canaria]] |country_largest_city_population = 380,863 |population = 862,893<ref name=INE1>{{cite web | url=http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/e260/a2010/l0/&file=is01.px&type=pcaxis&L=0 | title=III. Otras disposiciones ministerio de economía y empresa | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190131145315/https://boe.es/boe/dias/2018/12/29/pdfs/BOE-A-2018-18083.pdf |archivedate=31 January 2019 | work=Boletín oficial del estado | date=29 December 2018 | language=es }}</ref> |population_as_of = start of 2023 |density_km2 = 553.1 |ethnic_groups = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪ'''- [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ ಒಂದು ದ್ವೀಪ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 592 ಚ. ಮೈ. ಅಡ್ಡಳತೆ 28 ಮೈ. ಇದಕ್ಕೆ 120 ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಕಡಲ ಅಂಚು ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೮,೬೨,೮೯೩(೨೦೨೩). ಲಾಸ್ ಪೆಕೋಸ್ (6,398)ಇಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೀಖರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ [[ಕಮರಿ]]ಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಇಳಕಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ವಾಯುಗುಣವೂ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಬೆಂಗಾಡು. ==ಜನಜೀವನ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು ವ್ಯವಸಾಯ. ಬಾಳೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಕಸೂತಿ, ಬುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಡಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲಬುಗ್ಗೆಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ (1,93,862) ಒಂದು ಬಂದರು. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ== [[File:Gran Canaria 3D version1.gif|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ೩ಡಿ ಆವೃತ್ತಿ]] ಈ ದ್ವೀಪವು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಪಲೋಮಾಸ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು . ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಡಿ ಗ್ರಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಕಾರ್ನೀವಲ್ , ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005 ರಿಂದ, ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ 46 % (69,000 &nbsp;ಹೆಕ್ಟೇರ್ ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು UNESCO ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು&nbsp; ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ . 2019 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ರಿಸ್ಕೋ ಕೈಡೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಟೆನಾರಾ , ಟೆಜೆಡಾ , ಗಾಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಅಗೇಟ್ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 18,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . &nbsp;&nbsp; ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಸಾ ಡಿ ಕೊಲೊನ್ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಸೇರಿದೆ , ಇದು &nbsp;2017 ರಲ್ಲಿ 165,000 ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grancanaria.com/patronato_turismo Gran Canaria Tourist Board official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224050200/http://www.grancanaria.com/patronato_turismo/ |date=24 December 2013 }} * {{Wikivoyage-inline|Gran Canaria}} * {{cite gvp |name=Gran Canaria |vn=383040 |access-date=26 June 2021}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ}} jbj7il1chzmyvyhqheoj9z4vbvz1474 1430591 1430590 2026-09-28T11:01:28Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ದ್ವೀಪಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430591 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Gran Canaria |image = Gran Canaria Sentinel-2.jpg |image_caption = Gran Canaria (April 2023) |image_map = Spain Canary Islands location map Gran Canaria.svg |native_name = |native_name_link = |location = Atlantic Ocean |coordinates = {{coord|27|58|N|15|36|W|display=it}} |archipelago = |total_islands = |major_islands = |area_km2 = 1560.11 |highest_mount = Morro de la Agujereada |elevation_m = 1956 |country_admin_divisions = Spain |country_admin_divisions_title_1 = Region |country_admin_divisions_1 = [[Macaronesia]] |country_admin_divisions_title_2 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous Community]] |country_admin_divisions_2 = [[Canary Islands]] |country_admin_divisions_title_3 = [[Provinces of Spain|Province]] |country_admin_divisions_3 = [[Province of Las Palmas|Las Palmas]] |country_largest_city = [[Las Palmas de Gran Canaria]] |country_largest_city_population = 380,863 |population = 862,893<ref name=INE1>{{cite web | url=http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/e260/a2010/l0/&file=is01.px&type=pcaxis&L=0 | title=III. Otras disposiciones ministerio de economía y empresa | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190131145315/https://boe.es/boe/dias/2018/12/29/pdfs/BOE-A-2018-18083.pdf |archivedate=31 January 2019 | work=Boletín oficial del estado | date=29 December 2018 | language=es }}</ref> |population_as_of = start of 2023 |density_km2 = 553.1 |ethnic_groups = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪ'''- [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ ಒಂದು ದ್ವೀಪ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 592 ಚ. ಮೈ. ಅಡ್ಡಳತೆ 28 ಮೈ. ಇದಕ್ಕೆ 120 ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಕಡಲ ಅಂಚು ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೮,೬೨,೮೯೩(೨೦೨೩). ಲಾಸ್ ಪೆಕೋಸ್ (6,398)ಇಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೀಖರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ [[ಕಮರಿ]]ಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಇಳಕಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ವಾಯುಗುಣವೂ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಬೆಂಗಾಡು. ==ಜನಜೀವನ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು ವ್ಯವಸಾಯ. ಬಾಳೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಕಸೂತಿ, ಬುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಡಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲಬುಗ್ಗೆಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ (1,93,862) ಒಂದು ಬಂದರು. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ== [[File:Gran Canaria 3D version1.gif|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ೩ಡಿ ಆವೃತ್ತಿ]] ಈ ದ್ವೀಪವು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಪಲೋಮಾಸ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು . ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಡಿ ಗ್ರಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಕಾರ್ನೀವಲ್ , ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005 ರಿಂದ, ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ 46 % (69,000 &nbsp;ಹೆಕ್ಟೇರ್ ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು UNESCO ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು&nbsp; ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ . 2019 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ರಿಸ್ಕೋ ಕೈಡೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಟೆನಾರಾ , ಟೆಜೆಡಾ , ಗಾಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಅಗೇಟ್ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 18,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . &nbsp;&nbsp; ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಸಾ ಡಿ ಕೊಲೊನ್ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಸೇರಿದೆ , ಇದು &nbsp;2017 ರಲ್ಲಿ 165,000 ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grancanaria.com/patronato_turismo Gran Canaria Tourist Board official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224050200/http://www.grancanaria.com/patronato_turismo/ |date=24 December 2013 }} * {{Wikivoyage-inline|Gran Canaria}} * {{cite gvp |name=Gran Canaria |vn=383040 |access-date=26 June 2021}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] imqipuj94n2r3bxfhlkzsze1h6tzd50 1430592 1430591 2026-09-28T11:01:50Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸ್ಪೇನ್]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430592 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Gran Canaria |image = Gran Canaria Sentinel-2.jpg |image_caption = Gran Canaria (April 2023) |image_map = Spain Canary Islands location map Gran Canaria.svg |native_name = |native_name_link = |location = Atlantic Ocean |coordinates = {{coord|27|58|N|15|36|W|display=it}} |archipelago = |total_islands = |major_islands = |area_km2 = 1560.11 |highest_mount = Morro de la Agujereada |elevation_m = 1956 |country_admin_divisions = Spain |country_admin_divisions_title_1 = Region |country_admin_divisions_1 = [[Macaronesia]] |country_admin_divisions_title_2 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous Community]] |country_admin_divisions_2 = [[Canary Islands]] |country_admin_divisions_title_3 = [[Provinces of Spain|Province]] |country_admin_divisions_3 = [[Province of Las Palmas|Las Palmas]] |country_largest_city = [[Las Palmas de Gran Canaria]] |country_largest_city_population = 380,863 |population = 862,893<ref name=INE1>{{cite web | url=http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/e260/a2010/l0/&file=is01.px&type=pcaxis&L=0 | title=III. Otras disposiciones ministerio de economía y empresa | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190131145315/https://boe.es/boe/dias/2018/12/29/pdfs/BOE-A-2018-18083.pdf |archivedate=31 January 2019 | work=Boletín oficial del estado | date=29 December 2018 | language=es }}</ref> |population_as_of = start of 2023 |density_km2 = 553.1 |ethnic_groups = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪ'''- [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ ಒಂದು ದ್ವೀಪ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 592 ಚ. ಮೈ. ಅಡ್ಡಳತೆ 28 ಮೈ. ಇದಕ್ಕೆ 120 ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಕಡಲ ಅಂಚು ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೮,೬೨,೮೯೩(೨೦೨೩). ಲಾಸ್ ಪೆಕೋಸ್ (6,398)ಇಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೀಖರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ [[ಕಮರಿ]]ಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಇಳಕಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ವಾಯುಗುಣವೂ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಬೆಂಗಾಡು. ==ಜನಜೀವನ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು ವ್ಯವಸಾಯ. ಬಾಳೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಕಸೂತಿ, ಬುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಡಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲಬುಗ್ಗೆಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ (1,93,862) ಒಂದು ಬಂದರು. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ== [[File:Gran Canaria 3D version1.gif|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ೩ಡಿ ಆವೃತ್ತಿ]] ಈ ದ್ವೀಪವು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಪಲೋಮಾಸ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು . ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಡಿ ಗ್ರಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಕಾರ್ನೀವಲ್ , ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005 ರಿಂದ, ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ 46 % (69,000 &nbsp;ಹೆಕ್ಟೇರ್ ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು UNESCO ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು&nbsp; ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ . 2019 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ರಿಸ್ಕೋ ಕೈಡೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಟೆನಾರಾ , ಟೆಜೆಡಾ , ಗಾಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಅಗೇಟ್ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 18,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . &nbsp;&nbsp; ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಸಾ ಡಿ ಕೊಲೊನ್ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಸೇರಿದೆ , ಇದು &nbsp;2017 ರಲ್ಲಿ 165,000 ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grancanaria.com/patronato_turismo Gran Canaria Tourist Board official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224050200/http://www.grancanaria.com/patronato_turismo/ |date=24 December 2013 }} * {{Wikivoyage-inline|Gran Canaria}} * {{cite gvp |name=Gran Canaria |vn=383040 |access-date=26 June 2021}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಪೇನ್]] j9dnnczzbdyd2cc2vk1l6bcdsekdw7z 1430593 1430592 2026-09-28T11:02:05Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430593 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Gran Canaria |image = Gran Canaria Sentinel-2.jpg |image_caption = Gran Canaria (April 2023) |image_map = Spain Canary Islands location map Gran Canaria.svg |native_name = |native_name_link = |location = Atlantic Ocean |coordinates = {{coord|27|58|N|15|36|W|display=it}} |archipelago = |total_islands = |major_islands = |area_km2 = 1560.11 |highest_mount = Morro de la Agujereada |elevation_m = 1956 |country_admin_divisions = Spain |country_admin_divisions_title_1 = Region |country_admin_divisions_1 = [[Macaronesia]] |country_admin_divisions_title_2 = [[Autonomous communities of Spain|Autonomous Community]] |country_admin_divisions_2 = [[Canary Islands]] |country_admin_divisions_title_3 = [[Provinces of Spain|Province]] |country_admin_divisions_3 = [[Province of Las Palmas|Las Palmas]] |country_largest_city = [[Las Palmas de Gran Canaria]] |country_largest_city_population = 380,863 |population = 862,893<ref name=INE1>{{cite web | url=http://www.ine.es/jaxi/tabla.do?path=/t20/e260/a2010/l0/&file=is01.px&type=pcaxis&L=0 | title=III. Otras disposiciones ministerio de economía y empresa | archiveurl=https://web.archive.org/web/20190131145315/https://boe.es/boe/dias/2018/12/29/pdfs/BOE-A-2018-18083.pdf |archivedate=31 January 2019 | work=Boletín oficial del estado | date=29 December 2018 | language=es }}</ref> |population_as_of = start of 2023 |density_km2 = 553.1 |ethnic_groups = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪ'''- [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ಗೆ ಸೇರಿದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ ಒಂದು ದ್ವೀಪ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 592 ಚ. ಮೈ. ಅಡ್ಡಳತೆ 28 ಮೈ. ಇದಕ್ಕೆ 120 ಮೈ. ಗಳಷ್ಟು ಕಡಲ ಅಂಚು ಇದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೮,೬೨,೮೯೩(೨೦೨೩). ಲಾಸ್ ಪೆಕೋಸ್ (6,398)ಇಲ್ಲಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶೀಖರ. ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ [[ಕಮರಿ]]ಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರದ ಇಳಕಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಪ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತ ವಾಯುಗುಣವೂ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ. ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ಬೆಂಗಾಡು. ==ಜನಜೀವನ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು ವ್ಯವಸಾಯ. ಬಾಳೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೊ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಕಸೂತಿ, ಬುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಮಡಕೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಖನಿಜಯುಕ್ತ ಜಲಬುಗ್ಗೆಗಳು ಇಲ್ಲುಂಟು. ಈ ದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ (1,93,862) ಒಂದು ಬಂದರು. ==ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ== [[File:Gran Canaria 3D version1.gif|ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ ದ್ವೀಪದ ೩ಡಿ ಆವೃತ್ತಿ]] ಈ ದ್ವೀಪವು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಮಾಸ್ಪಲೋಮಾಸ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು . ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ಸವವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಡಿ ಗ್ರಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಕಾರ್ನೀವಲ್ , ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2005 ರಿಂದ, ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದ 46 % (69,000 &nbsp;ಹೆಕ್ಟೇರ್ ) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಕ್ಕದ ಕರಾವಳಿಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು UNESCO ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು&nbsp; ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ . 2019 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಯುನೆಸ್ಕೋ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ರಿಸ್ಕೋ ಕೈಡೋದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಟೆನಾರಾ , ಟೆಜೆಡಾ , ಗಾಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಅಗೇಟ್ ಪುರಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 18,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . &nbsp;&nbsp; ಗ್ರ್ಯಾನ್ ಕೆನೇರಿಯಾವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಸಾ ಡಿ ಕೊಲೊನ್ [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ವೂ ಸೇರಿದೆ , ಇದು &nbsp;2017 ರಲ್ಲಿ 165,000 ಸಂದರ್ಶಕರು ಭೇಟಿನೀಡಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grancanaria.com/patronato_turismo Gran Canaria Tourist Board official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224050200/http://www.grancanaria.com/patronato_turismo/ |date=24 December 2013 }} * {{Wikivoyage-inline|Gran Canaria}} * {{cite gvp |name=Gran Canaria |vn=383040 |access-date=26 June 2021}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕನೇರಿ}} [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಪೇನ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] iwt5qcgrrq6f6p7bdg5lm8d7jaghjgt 0 187504 1430594 2026-09-28T11:44:39Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1430594 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Grand Island | type = [[City]] | image_blank_emblem = GrandIslandNElogo.png | blank_emblem_type = Logo | nickname = La Grande Ile | motto = <!-- Images --> | image = Hall Co Courthouse 6.jpg | caption = Hall County Courthouse in Grand Island,<br>June 2014 | image_flag = GrandIslandNEflag.gif | image_seal = <!-- Maps --> | image_map = Hall_County_Nebraska_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Grand_Island_Highlighted.svg | map_size = 250px | map_caption = Location of Grand Island in [[Hall County, Nebraska|County]] and [[Nebraska|State]] | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = <!-- Location --> | pushpin_map = Nebraska#USA | pushpin_caption = Location in Nebraska##Location in the United States | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|40|55|18|N|98|21|31|W|region:US-NE_type:city_source:GNIS|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{USA}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name1 = {{flag|Nebraska}} | subdivision_type2 = [[List of counties in Nebraska|County]] | subdivision_name2 = [[Hall County, Nebraska|Hall]] <!-- Government -->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = Mayor | leader_name = Roger Steele <!-- Area -->| area_footnotes =<ref name="TigerWebMapServer">{{cite web |title= ArcGIS REST Services Directory |url= https://tigerweb.geo.census.gov/arcgis/rest/services/TIGERweb/Places_CouSub_ConCity_SubMCD/MapServer |website= census.gov |publisher= [[United States Census Bureau]] |accessdate= September 18, 2022}}</ref> | area_total_km2 = 78.44 | area_land_km2 = 77.92 | area_water_km2 = 0.51 | area_total_sq_mi = 30.28 | area_land_sq_mi = 30.09 | area_water_sq_mi = 0.20 | unit_pref = Imperial <!-- Elevation -->| elevation_footnotes =<ref name=gnis/> | elevation_ft = 1870 <!-- Population -->| population_as_of = [[2020 United States census|2020]] | population_total = 53131 | population_density_sq_mi = 1765.97 | population_density_km2 = 681.85 <!-- General information -->| population_demonym = Grand Islander | time_zone = [[Central Time Zone|CST]] | utc_offset = &minus;6 | time_zone_DST = [[Central Time Zone|CDT]] | utc_offset_DST = &minus;5 | postal_code_type = [[ZIP code]] | postal_code = 68801-68803 | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | area_code = [[Area code 308|308]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 31-19595 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 838031<ref name=gnis>{{GNIS|838031}}</ref> | website = [http://www.grand-island.com/ grand-island.com] | footnotes = | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_rank = 4th in Nebraska | population_est = | population_footnotes = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ|ನಿಬ್ರ್ಯಾಸ್ಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ. ಹಾಲ್ ಕೌಂಟಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಅದು ಲಿಂಗ್ಕನ್ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 85 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಓಮಹಾ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 140 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾ ದ್ವೀಪದಿಂದಾಗಿ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್) ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ಪರಿಶೋಧಕರು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೩,೧೩೧ (೨೦೨೦) . ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವಲಸೆಗಾರರು (1857). ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಭಾಗವನ್ನು 1866ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಿಬ್ರಾಸ್ಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಈ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಾವರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ನೀರಾವರಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್ ಪರಿಷ್ಕರಣ, ಮಾಂಸದ ಡಬ್ಬೀಕರಣ, ಧಾನ್ಯಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಈ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grand-island.com/ Official website] * [http://www.theindependent.com/ ''The Grand Island Independent Newspaper''] * [http://www.gi.lib.ne.us Grand Island Public Library] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್}} sqok1cxrmd9w5db0clnj4l64wjlw5y9 1430595 1430594 2026-09-28T11:45:01Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1430595 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Grand Island | type = [[City]] | image_blank_emblem = GrandIslandNElogo.png | blank_emblem_type = Logo | nickname = La Grande Ile | motto = <!-- Images --> | image = Hall Co Courthouse 6.jpg | caption = Hall County Courthouse in Grand Island,<br>June 2014 | image_flag = GrandIslandNEflag.gif | image_seal = <!-- Maps --> | image_map = Hall_County_Nebraska_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Grand_Island_Highlighted.svg | map_size = 250px | map_caption = Location of Grand Island in [[Hall County, Nebraska|County]] and [[Nebraska|State]] | image_map1 = | map_size1 = | map_caption1 = <!-- Location --> | pushpin_map = Nebraska#USA | pushpin_caption = Location in Nebraska##Location in the United States | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|40|55|18|N|98|21|31|W|region:US-NE_type:city_source:GNIS|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{USA}} | subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] | subdivision_name1 = {{flag|Nebraska}} | subdivision_type2 = [[List of counties in Nebraska|County]] | subdivision_name2 = [[Hall County, Nebraska|Hall]] <!-- Government -->| government_footnotes = | government_type = | leader_title = Mayor | leader_name = Roger Steele <!-- Area -->| area_footnotes =<ref name="TigerWebMapServer">{{cite web |title= ArcGIS REST Services Directory |url= https://tigerweb.geo.census.gov/arcgis/rest/services/TIGERweb/Places_CouSub_ConCity_SubMCD/MapServer |website= census.gov |publisher= [[United States Census Bureau]] |accessdate= September 18, 2022}}</ref> | area_total_km2 = 78.44 | area_land_km2 = 77.92 | area_water_km2 = 0.51 | area_total_sq_mi = 30.28 | area_land_sq_mi = 30.09 | area_water_sq_mi = 0.20 | unit_pref = Imperial <!-- Elevation -->| elevation_footnotes =<ref name=gnis/> | elevation_ft = 1870 <!-- Population -->| population_as_of = [[2020 United States census|2020]] | population_total = 53131 | population_density_sq_mi = 1765.97 | population_density_km2 = 681.85 <!-- General information -->| population_demonym = Grand Islander | time_zone = [[Central Time Zone|CST]] | utc_offset = &minus;6 | time_zone_DST = [[Central Time Zone|CDT]] | utc_offset_DST = &minus;5 | postal_code_type = [[ZIP code]] | postal_code = 68801-68803 | area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area code]] | area_code = [[Area code 308|308]] | custom_label_sec1 = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] | custom_data_sec1 = 31-19595 | custom_label1_sec1 = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID | custom_data1_sec1 = 838031<ref name=gnis>{{GNIS|838031}}</ref> | website = [http://www.grand-island.com/ grand-island.com] | footnotes = | pop_est_as_of = | pop_est_footnotes = | population_rank = 4th in Nebraska | population_est = | population_footnotes = }} '''ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಗಳ [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ|ನಿಬ್ರ್ಯಾಸ್ಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರ. ಹಾಲ್ ಕೌಂಟಿಯ ಮುಖ್ಯ ಪಟ್ಟಣ. ==ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ== ಅದು ಲಿಂಗ್ಕನ್ ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 85 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಓಮಹಾ ನಗರದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 140 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲೂ ಇದೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ ನದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಾ ದ್ವೀಪದಿಂದಾಗಿ (ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್) ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ಪರಿಶೋಧಕರು ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೫೩,೧೩೧ (೨೦೨೦) . ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವಲಸೆಗಾರರು (1857). ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ಭಾಗವನ್ನು 1866ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು ಈ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಿಬ್ರಾಸ್ಕ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಈ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್ ನದಿಯನ್ನು ನೀರಾವರಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ನೀರಾವರಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್ ಪರಿಷ್ಕರಣ, ಮಾಂಸದ ಡಬ್ಬೀಕರಣ, ಧಾನ್ಯಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಈ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಮಗಳು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.grand-island.com/ Official website] * [http://www.theindependent.com/ ''The Grand Island Independent Newspaper''] * [http://www.gi.lib.ne.us Grand Island Public Library] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಲೆಂಡ್}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] jf9mmqj82gfc32o7da53quvd56x9vp9