ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1030 1431244 1374727 2026-10-02T16:43:57Z Vidya navalur 100453 1431244 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಧಾರವಾಡ | native_name = ಧಾರವಾರ | other_name = ಪೇಢ ನಗರಿ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ನಗರ, ಧಾರನಗರಿ, ವಿದ್ಯಾ ಕಾಶಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ | type = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = 100px | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Karnataka University Clock Tower, Dharwad, India 240531.jpg | photo2a = SDM Super Specialty Hospital (Manjushree Block).jpg | photo2b = SDM Hospital Inpatient Block.jpg | photo3a = Karnatak college (cropped).jpg | photo3b = SCSDSD.jpg (cropped).jpg | photo4a = IIIT Dharwad.jpg | spacing = 0 | size = 240 }} | image_alt = | image_caption = ಮೇಲಿನಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರವಾಗಿ : ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ಧಾರವಾಡ, SDM ಸೂಪರ್ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ (ಮಂಜುಶ್ರೀ ಬ್ಲಾಕ್), SDM ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಳರೋಗಿಗಳ ಬ್ಲಾಕ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜು, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, IIIT '''ಧಾರವಾಡ''' | image_seal = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = India Karnataka#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|15.458333|N|75.008333|E|region:IN_type:city(475000)|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_name2 = [[ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = 15 ಶತಮಾನ | parts_type = ತಾಲ್ಲೂಕು | parts = ಧಾರವಾಡ | government_type = ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | governing_body = ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | unit_pref = Metric | area_total_km2 = | population_total = | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ಭಾಷೆ | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +೫:೩೦ | postal_code_type = [[ಪಿನ್ ಕೋಡ್]] | postal_code = 580 xxx | area_code = 0836 | area_code_type = ದೂರವಾಣಿ ಕೋಡ್ | registration_plate = ಕೆಎ 25, ಕೆಎ 63 | blank1_name_sec1 = ಹತ್ತಿರದ ನಗರಗಳು | blank1_info_sec1 = | footnotes = | website = [http://www.dharwad.nic.in www.dharwad.nic.in] }} '''ಧಾರವಾಡ''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ನಗರ; ಧಾರವಾಡ ನಗರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಎಂದರೆ ಧಾರವಾಡ ನಗರ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರವಾದರೆ ಧಾರವಾಡ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ, ಧಾರವಾಡ ಅತಿ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿರುವ ನಗರ, ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಆಕಾಶವಾಣಿ, ಕಾನೂನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹೈಕೋರ್ಟ್, ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಘಟಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಹಿಂದಿ ಪ್ರಚಾರ ಸಭಾ, ಐ ಐ ಟಿ,ಮುಂತಾದವುಗಳ ಆಗರ ಧಾರವಾಡ, ಧಾರವಾಡ’ದ ಮೂಲ ರೂಪ ‘ದಾರವಾಡ’. ಬಹಳಷ್ಟು ಚರ್ಚಿತವಾಗಿರುವ ಧಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮದ ನಿಪ್ಪತ್ತಿಯು ಸಹ ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮದ್ದಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಝೆಟಿಯರ್‍ದಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ರಾಮರಾಜನ ಕಾಲದ ಧಾರರಾವ್ ಎಂಬುವನು ೧೪೦೩ರಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದರ ನಿಮಿತ್ತ ಈ ಊರಿಗೆ ಧಾರವಾಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೧೭ ಧಾರವಾಡ ಶಾಸನದಲ್ಲಿಯೇ ‘ದಾರವಾಡ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಗೊಂಡಿದೆ ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೧೨೫ ನರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ೧೧೪೮ ಧಾರವಾಡ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ದಾರವಾಡ ಮತ್ತು ಧಾರವಾಡ ಬಳಕೆಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ೧೪೦೩ರಲ್ಲಿ ರಾಮರಾಯ ವಿಜಯನಗರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಡಾ. ಪಿ.ಬಿ. ದೇಸಾಯಿ ಧಾರವಾಡ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ದ್ವಾರ’ದಿಂದ ‘ದಾರ’ ಮತ್ತು ‘ವಾಟ’ ದಿಂದ ‘ವಾಡ’ ಬಂದಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಊರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭೂಯಿಷ್ಠವಾಗಿ ಇಡುವುದು ಅಸಂಭವ. * ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಆಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಇದೊಂದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಎರಡು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುಂಕವನ್ನು ಆಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದಲ್ಲ. ಸುಂಕ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂದು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹದ್ದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂದು ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಡಾ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪುವಂತಹದ್ದೆ. *ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು ಧಾರವಾಡ ಪದದ ಪೂರ್ವಪದದ ಅಂತ್ಯ ‘ರ’ ಕಾರವುಳ್ಳ ಈ ಪದವು ಜನಾಂಗಿ ಸೂಚಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ ದಾಯರ, ದಾರರ, ದಾವರ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಸವೆದ ರೂಪ ‘ದಾರ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದಾಯರು, ದಾರರು, ದಾವರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಾಂಗದ ನೆಲೆ ಆಗಿರಬಹುದೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಉತ್ತರ ಪದ ‘ವಾಡ’ ದ್ರಾವಿಡದ ‘ಬಾಡ’ದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸುವ ದಾಯರ, ದಾರರ, ದಾವರ ಎನ್ನುವ ಜನಾಂಗಗಳಿದ್ದವು ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕುರುಹುಗಳಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಧಾರವಾಡದ ಮೂಲ ತಿಳಿಸುವ ಅವರ ಜನಾಂಗ ನಿಷ್ಠೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸರಿಯೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮನಾಮದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಜನಾಂಗವಾಚಿಗಿಂತ ವ್ಯಕ್ತಿವಾಚಿಯಲ್ಲಿ ಹುಡಕಲು ಆಧಾರ ಒಂದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. *‘ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲೆ, ಮ್ಯಾಲೆ ಎಂಬ ಪದಬಳಕೆಯುಂಟು. ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಂಥಿಕವಾದರೆ, ಮ್ಯಾಲೆ ಮೌಖಿಕವಾದದು. ಅದರಂತೆ ದೇರಣ್ಣ> ದ್ಯಾವಣ್ಣ, ದೇಮಪ್ಪ> ದ್ಯಾಮಪ್ಪ ನಾಮಗಳ ಬಳಕೆಯುಂಟು, ಇಂಥ ಯಾವುದೋ ವ್ಯಕ್ತಿಯೋರ್ವನ ಹೆಸರೇ ಧಾರವಾಡ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಆದಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 9ನೇ ಶತಮಾನದ ಧಾರವಾಡದ ಒಂದು ವೀರಗಲ್ಲು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ದೇರಣ್ಣ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಆತನೇ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಶಾಸನ ಅಧಿಕ ತ್ರುಟಿತವಿದೆ. ಆ ದೇರಣ್ಣ ಹೆಸರು ಧಾರವಾಡದ ಮೂಲ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಧಾರವಾಡ ಪದದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪದವಾಗಿರಬೇಕು. *ಇನ್ನು ವಾರ್ಗಿಕ ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿಯವರು ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಬಾಡದಿಂದಲೇ ಬಂದಿರಬೇಕು. ದೇರಣ್ಣಬಾಡ> ದ್ಯಾರಣ್ಣಬಾಡ> ದಾರನಬಾಡ> ದಾರವಾಡ> ಧಾರವಾಡ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ’. ಭಾಷಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಧಾರವಾಡವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಂತುಪುರಿ, ಧಾರಾನಗರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದುಂಟು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ನಸ್ರತಾಬಾದ್’, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ‘ಧಾರವಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಈಗ ಮತ್ತೆ ಧಾರವಾಡ ಆಗಿದೆ. ಡಾ. ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಬುರ್ಗಿ ಅವರು ತಿಳಿಸುವಂತೆ ಗ್ರಾಮನಾಮದ ಪೂರ್ವಪದದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾ.ಳ.ಬ್ಬೆ.ಕ್ಕ ಇವು ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅವು ಸ್ತ್ರೀವಾಚಿ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಚರಿತ್ರೆ== *ಪುರಾಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಹಾನಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದ್ದರು ಎಂಬಲ್ಲಿಂದ ಧಾರವಾಡದ ಚರಿತ್ರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಮ್ರ ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಧಾರವಾಡವು [[ಬನವಾಸಿ]] ಯ ಕದಂಬರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.ಅನಂತರದ ಚರಿತ್ರೆಯಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ಏಳನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ರು, ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ]] ರು, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡಿದರು.೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ [[ಚಾಲುಕ್ಯ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಿತು. ನಂತರ [[ವಿಜಯನಗರ]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. *ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ [[ಬಿಜಾಪುರ|ಬಿಜಾಪುರದ]] ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನರ ಕೈ ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನರು ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಕೋಟೆ -ಮಣ್ಣಕಿಲ್ಲೆ- ಇದಕ್ಕೆ ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಜರತಾಬಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಂತರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ [[ಮುಘಲ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದು ನಂತರ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠರು]], ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು [[ಟೀಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈ ಸೇರಿತು. ಮುಂಬಯಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಧಾರವಾಡ, ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ ಅಖಿಲ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪರಿಷತ್ತುಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ರಾಜ್ಯಾದಂತ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಹೋರಾಟದ ಪರವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದವರು [[ಅನ್ನದಾನಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ]]. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಕುರಿತು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಲು ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆ.ಪಿ.ಸಿ.ಸಿ ಸಭೆ ನೆಡೆಯುವಾಗ, ಇವರು ನೆಡೆಸಿದ ಬೃಹತ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಕೆಪಿಸಿಸಿ ಸಭೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣದ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಧಾರವಾಡ ಕೋಟೆ== ಧಾರವಾಡ ಕೋಟೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಧಾರವಾಡ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಉಳಿದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಎರಡು ಕೋಟೆ ದ್ವಾರಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯು (ASI) ಈ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಸ್ಮಾರಕ ಗುರುತು ಸಂಖ್ಯೆ N-KA-D233 ಆಗಿದೆ. === ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ === ಧಾರವಾಡ ಪ್ರದೇಶವು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಧಾರವಾಡವು ಮಲೆನಾಡು ಮತ್ತು ಬಯಲುಸೀಮೆಯ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವಿತ್ತು.ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1403ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1403ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಧಾರ ರಾವ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿವರವನ್ನು ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮೂಲಗಳೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೋಟೆಯ ಆರಂಭಿಕ ನಿರ್ಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೂಲಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧಾರ ರಾವ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ/ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಾಹಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.<ref>https://wanderlog.com/place/details/10902769/dharwad-fort</ref> * 1565ರ ತಾಳಿಕೋಟೆ ಕದನದ ನಂತರ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಪ್ರದೇಶವು ಕೆಲವು ಕಾಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. 1573ರಲ್ಲಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದವರು ಧಾರವಾಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. * ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮನ್ನೆಕಿಲ್ಲಾ (Manna Killa) ಹಾಗೂ ನಂತರ ನಜರತಾಬಾದ್ (Nazratabad) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಕೋಟೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಆಡಳಿತ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1685ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬನ ಪಡೆಗಳು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಕುಸಿದ ನಂತರ ಧಾರವಾಡವು ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. * 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೋಟೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು. ಹೈದರ್ ಅಲಿ 1778ರಲ್ಲಿ ಧಾರವಾಡ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ 1791ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. * 1817–1818ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೇಶ್ವಾ ಆಡಳಿತದ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಧಾರವಾಡ ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಹಳೆಯ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೆ ಧಾರವಾಡವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>https://monumentsinindiablog.wordpress.com/2017/01/16/dharwad-fort-dharwad-karnataka/</ref> ==ತಾಲೂಕುಗಳು== ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯು 8 ಕಂದಾಯ ತಾಲೂಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ * ಧಾರವಾಡ ತಾಲೂಕು * ಅಳ್ನಾವರ ತಾಲೂಕು * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ತಾಲೂಕು * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಶಹರ ತಾಲೂಕು * [[ಕುಂದಗೋಳ]] ತಾಲೂಕು * [[ನವಲಗುಂದ]] ತಾಲೂಕು * ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ತಾಲೂಕು * [[ಕಲಘಟಗಿ]] ತಾಲೂಕು ==ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿರುವ ಅನೇಕ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿಗಳು. ಧಾರವಾಡದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಧಾರವಾಡದ ಮುರುಘಾ ಮಠ ಮತ್ತು ಲಿಂ.ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಸ್ವಾಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಿ. ಮಹಾಂತಪ್ಪಗಳು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಇಲ್ಲಿದ್ದು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ-ಕಲೆ-ಶಿಕ್ಷಣ-ಭಕ್ತಿಯ ನಿರಂತರ ದಾಸೋಹ ಈ ಮಠದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವದಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ===ಸಂಗೀತಗಾರರು=== ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿ ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಅನೇಕ ಗಣ್ಯ ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. *ಪಂಡಿತ್ [[ಭೀಮಸೇನ್ ಜೋಷಿ]] *ಪಂಡಿತ್ [[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮನ್ಸೂರ್]] *ಪಂಡಿತ್ [[ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು]] *[[ಗಂಗೂಬಾಯಿ ಹಾನಗಲ್]] *[[ಕುಮಾರ ಗಂಧರ್ವ]] *[[ಸಂಗೀತಾ ಕಟ್ಟಿ ]](ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ) * ಕೈವಲ್ಯ ಗುರವ * [[ಮಾಧವ ಗುಡಿ]] *[[ಪ್ರವೀಣ್ ಗೋಡ್ಖಿಂಡಿ]](ಕೊಳಲು ವಾದನ) *[[ಗೀತಾ ಜಾವಡೇಕರ]] ===ಸಾಹಿತಿಗಳು=== ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನೇಕ ದಿಗ್ಗಜರ ಕರ್ಮಭೂಮಿ ಧಾರವಾಡ. ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅಥವಾ ನೆಲೆಸಿದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ: {{colbegin|3}} *[[ದ ರಾ ಬೇಂದ್ರೆ|ದ.ರಾ.ಬೇಂದ್ರೆ]] *[[ಆನಂದಕಂದ(ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ)]] *[[ಆರ್.ಸಿ.ಹಿರೇಮಠ]] *[[ಆರ್ಯ ಆಚಾರ್ಯ]] *[[ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು]] *[[ಉತ್ತಂಗಿ ಚನ್ನಪ್ಪ]] *[[ಎಂ.ಎಂ.ಕಲಬುರ್ಗಿ]] *[[ಎಂ.ಜೀವನ]] *[[ಎಂ.ಡಿ.ಗೋಗೇರಿ]] *[[ಎನ್.ಕೆ.ಕುಲಕರ್ಣಿ]] *[[ಎಸ್.ಶೆಟ್ಟರ್]] *[[ಎಸ್.ಸಿ.ನಂದೀಮಠ]] *[[ಕಿಟ್ಟೆಲ್|ರೆವೆರೆಂಡ ಕಿಟ್ಟೆಲ್]] *[[ಕೀರ್ತಿನಾಥ ಕುರ್ತಕೋಟಿ]] *[[ಗದಿಗೆಯ್ಯ ಹುಚ್ಚಯ್ಯ ಹೊನ್ನಾಪುರಮಠ]] *[[ಗಿರಡ್ಡಿ ಗೋವಿಂದರಾಜ]] *[[ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್|ಗಿರೀಶ ಕಾರ್ನಾಡ]] *[[ಗೀತಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ]] *[[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಕಂಬಾರ]] *[[ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಟೀಲ]] *[[ಚನ್ನವೀರ ಕಣವಿ]] *[[ಚೆನ್ನಕ್ಕಾ ಪಾವಟೆ (ಎಲಿಗಾರ)]] *[[ಜ.ಚ.ನಿ]] *[[ಜಿ.ಎಸ್.ಆಮೂರ]] *[[ಜಿ.ಬಿ.ಜೋಶಿ(ಜಡಭರತ)|ಜಿ.ಬಿ.ಜೋಶಿ]] *[[ಜಿ.ವಿ.ಕುಲಕರ್ಣಿ]] *[[ದ.ಬಾ.ಕುಲಕರ್ಣಿ]] *[[ದಮಯಂತಿ ನರೇಗಲ್]] *[[ಧೋಂಡೊ ನರಸಿಂಹ ಮುಳಬಾಗಲ]] *[[ನಾ.ಶ್ರೀ.ರಾಜಪುರೋಹಿತ]] *[[ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಹಿರೇಮಠ]] *[[ಪಾ.ವೆಂ.ಆಚಾರ್ಯ(ಲಾಂಗೂಲಾಚಾರ್ಯ)]] *[[ಪಾಟೀಲ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ]] *[[ಪಿ.ಬಿ.ಕಲ್ಲಾಪುರ]] *[[ಪಿ.ಬಿ.ದೇಸಾಯಿ]] *[[ಬಸವರಾಜ ಕಟ್ಟೀಮನಿ]] *[[ಭಾಲಚಂದ್ರ ಘಾಣೇಕರ]] *[[ಮಂದಾಕಿನಿ ಪುರೋಹಿತ]] *[[ಮನೋಹರ ಭಾಲಚಂದ್ರ ಘಾಣೇಕರ]] *[[ಮಾತೆ ಮಹಾದೇವಿ]] *[[ಮಾಲತಿ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ]] *[[ಮೇವುಂಡಿ ಮಲ್ಲಾರಿ]] *[[ಮೋಹನ ನಾಗಮ್ಮನವರ]] *[[ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ]] *[[ರಾ.ಹ.ದೇಶಪಾಂಡೆ]] *[[ರಾಘವೇಂದ್ರ ಖಾಸನೀಸ]] *[[ರಾಜಶೇಖರ ಭೂಸನೂರುಮಠ]] *[[ರಾಜೀವ ದೇಶಪಾಂಡೆ]] *[[ರಾವಬಹಾದ್ದೂರ(ಆರ್.ಬಿ.ಕುಲಕರ್ಣಿ)]] *[[ಕಿಟ್ಟೆಲ್|ರೆವೆರಂಡ ಕಿಟ್ಟಲ್]] *[[ರೊದ್ದ ಶ್ರೀನಿವಾಸರಾವ್]] *[[ಲಲಿತಾಂಬ ವೃಷಭೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ]] *[[ಲೋಹಿತ ನಾಯ್ಕರ]] *[[ವರದರಾಜ ಹುಯಿಲಗೋಳ]] *[[ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕ|ವಿ.ಕೃ.ಗೋಕಾಕ]] *[[ವಿ.ಸಿ.ಐರಸಂಗ]] *[[ವಿನೀತ ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರು]] *[[ವೀಣಾ ಶಾಂತೇಶ್ವರ]] *[[ವ್ಯಾಸ ದೇಶಪಾಂಡೆ]] *[[ಶಂ.ಬಾ.ಜೋಶಿ]] *[[ಎಂ.ಎಲ್. ಏಣಗಿ]] *[[ಶಂಕರ ಮೊಕಾಶಿ ಪುಣೇಕರ]] *[[ಶಾಂತಾದೇವಿ ಕಣವಿ]] *[[ಶಾಂತಾದೇವಿ ಮಾಳವಾಡ]] *[[ಶುಭದಾ ಅಮಿನಭಾವಿ]] *[[ಶೈಲಾ ಛಬ್ಬಿ]] *[[ಶ್ಯಾಮಲಾದೇವಿ ಬೆಳಗಾವಿ]] *[[ಶ್ರೀರಂಗ]] *[[ಸಂ.ಶಿ.ಭೂಸನೂರುಮಠ]] *[[ಸರೋಜಿನಿ ಮಹಿಷಿ]] *[[ಸಾಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರರಾಯರು]] *[[ಸಿದ್ಧಲಿಂಗ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ]] *[[ಸುಕನ್ಯಾ ಮಾರುತಿ]] *[[ಸುದರ್ಶನ ದೇಸಾಯಿ]] *[[ಸುನಂದಾ ಬೆಳಗಾಂವಕರ]] *[[ಸುಮಿತ್ರಾ ಹಲವಾಯಿ]] *[[ಸೋಮಶೇಖರ ಇಮ್ರಾಪೂರ]] *[[ಹನುಮಾಕ್ಷಿ ಗೋಗಿ]] *[[ಹೇಮಲತಾ ಮಹಿಷಿ]] *[[ಹೇಮಾ ಪಟ್ಟಣಶೆಟ್ಟಿ]] *[[ದುರ್ಗಾದಾಸ್ ಕೆ.ಆರ್.]] *[[ಡಾ. ಸಿದ್ಧರಾಮ ಕಾರಣಿಕ]] *[[ಡಾ. ಎಸ್. ಆರ್. ಗುಂಜಾಳ]] *[[ಡಾ. ಎಸ್. ಎಂ. ವೃಷಭೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ]] {{colend|3}} ===ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು=== *ಪ್ರೊ.ಡಿ.ಸಿ.ಪಾವಟೆ ಮೂಲತಃ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆಯವರಾದ ಶ್ರೀ ಡಿ.ಸಿ. ಪಾವಟೆಯವರು ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ Rangler ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವಾದದ್ದು. *ನಡಕಟ್ಟಿ * ಶಿವಶಂಕರ ಹಿರೇಮಠ === ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಿಗಳು === * ಉಮೇಶ ವೈದ್ಯಮಠ ===ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು=== * ಶ್ರೀ ಬಿ ಡಿ ಹಿರೇಮಠ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು,ಹೈಕೋರ್ಟ್) * ಶ್ರೀ ಹರ್ಷವರ್ಧನ್ ಶೀಲವಂತ್ (ಪರಿಸರವಾದಿ) * ಶ್ರೀ ಕಿರಣ್ ಹಿರೇಮಠ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು) * ಶ್ರೀ ದತ್ತ ಕುಲಕರ್ಣಿ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಐ ಐ ಟಿ) * ಶ್ರೀ ಬಸವರಾಜ ಎಚ್ ಕೊರವರ (ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಜನಜಾಗೃತಿ ಸಂಘ) ===ಕಲಾಕಾರರು=== ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸಿನೆಮಾ ತಾರೆಯರು ದಾಮಿನಿ, ಸುರೇಶ ಹೆಬ್ಳೀಕರ್ ಲೀನಾ ಚಂದಾವರ್ಕರ ಮತ್ತು ಮಮತಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ. 'ಕುಂಚ ಬ್ರಹ್ಮ' ಹಾಲಭಾವಿಯವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ''''''ರಂಗಭೂಮಿ ಕಲಾವಿದರು'''''' * ಎನ್ ಬಸವರಾಜ (ಗುಡಗೇರಿ) ಗುಬ್ಬಿವಿರಣ್ಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ * ಎಮ್.ಎಸ್.ಕೊಟ್ರೇಶ್ (ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.) * ಶ್ರೀಮತಿ. ನಾಗರತ್ನಮ್ಮ. ಹೊಸಮನಿ * ಯಶವಂತ ಸರದೆಶಪಾಂಡೆ (ಆಲ್ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಸಿಧಿ) * ಮಾಲತಿ ಸರದೆಶಪಾಂಡೆ ‍ * ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸಂಪಗಾಂವಕರ್ * [[ಅವಿನಾಶ್ ಕಾಮತ್]] (ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.) * ಬಸವರಾಜ ಮನಸೂರ '''ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ'''ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು- * ಎಂ ಆರ್ ಬಾಳಿಕಾಯಿ * ಸಿ ಡಿ ಜೆಟ್ಟೆಣ್ಣವರ * ಎಂ ಜೆ ಬಂಗ್ಲೇವಾಲೇ * ಶೇಖರ ಬಳ್ಳಾರಿ. * ಸತೀಶ ಪೂಜಾರಿ * ಶಂಕರ್ ಕೆ ವಿ. * ವಿಜಯಲಕ್ಶ್ಮಿ ಯಾವಗಲ್ *ಸುನಿಲ್ ಪುರಾನಿಕ್ ===ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೮,೪೭,೦೨೩ ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ೯,೩೭,೨೦೬ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ೯,೦೯,೮೧೭ ಆಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೪೨೬೦ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ೪೩೪ ಪ್ರತೀ ಕಿ.ಮೀ,ಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ==ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳು== ಧಾರವಾಡ ನಗರದ ಕೆಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಇಂತಿವೆ: *[[೧೮೧೮]]---[[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭ. *[[೧೮೨೪]]---ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರ ಥ್ಯಾಕರೆ ಕಿತ್ತೂರು [[ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮ|ಕಿತ್ತೂರು ಚೆನ್ನಮ್ಮಇವಳ]]‍ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಮೃತನಾದನು. *[[೧೮೨೬]]---ಪ್ರಥಮ [[ಮರಾಠಿ]] ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಭ. *[[೧೮೩೦]]---ಸಿವಿಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ನಿರ್ಮಾಣ *[[೧೮೩೧]]---ಪ್ರಥಮ [[ಕನ್ನಡ]] ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೩೬]]---ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಆಗಮನ *[[೧೮೪೦]]---ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ ನಿರ್ಮಾಣ *[[೧೮೪೪]]---ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾಪನೆ *[[೧೮೪೮]]---ಸರಕಾರಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಶಾಲೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ *[[೧೮೪೯]]---ಶ್ರೀ ಗುರುನಾಥರಾವ ಪಾಠಕ ಇವರಿಂದ ‘[[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪಾಠಶಾಲೆ’ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ *[[೧೮೫೬]]---ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೬೧]]---ವೆಂಕಟ ರಂಗೊ ಕಟ್ಟಿ ಇವರಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಥಮ ಮಾಸಿಕ ‘'''ಜ್ಞಾನಬೋಧಕ'''’ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೬೩]]---ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಹಾಯ್‍ಸ್ಕೂಲ್ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೬೫]]--- ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ‘'''ವಾರಪತ್ರಿಕೆ'''’ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೬೮]]---ಪ್ರಥಮ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೭೯]]---ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೮೯]]---[[ರಾ.ಹ.ದೇಶಪಾಂಡೆ|ರಾ.ಹ.ದೇಶಪಾಂಡೆಯವರಿಂದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಕ ಸಂಘ]] ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೯೨]]---ಪರಿವ್ರಾಜಕ [[ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ | ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ]] ಭೇಟಿ *[[೧೮೯೫]]---ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಟ್ರೇನಿಂಗ ಕಾಲೇಜ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೮೯೬]]---'''ವಾಗ್ಭೂಷಣ''' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೦೨]]---'''ಥಿಯಾಸೊಫಿಕಲ್ ಸೊಸಾಯಿಟಿ''' ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೦೭]]---[[ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕ|ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರಿಂದ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ *[[೧೯೧೪]]---'''ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ''' ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೧೫]]---ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ *[[೧೯೧೭]]---'''ಕರ್ನಾಟಕ ಕಾಲೇಜ''' ಸ್ಥಾಪನೆ *[[೧೯೨೦]]---ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಂದ ಧಾರವಾಡದ ಭೆಟ್ಟಿ *[[೧೯೨೧]]---'''ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ'''ಯ ಕಾಲೇಜ ಪ್ರಾರಂಭ : ಜಕಣಿ ಭಾವಿಯ ಹತ್ತಿರ ಪೋಲೀಸ ಗೋಳೀಬಾರ, ಮೂವರು ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳುವಳಿಗಾರರ ಮರಣ ; ಲಾಲಾ ಲಜಪತರಾಯ ಇವರ ಭೆಟ್ಟಿ *[[೧೯೨೨]]---'''ಕರ್ನಾಟಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ'''ಯ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೨೭]]---ಸೈಮನ್ ಕಮಿಶನ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಚಳುವಳಿ *[[೧೯೨೮]]---ಶ್ರೀ ನಾಡಿಗೇರ ಅವರಿಂದ'''ಮಲ್ಲಸಜ್ಜನ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆ'''ಯ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೩೦]]---[[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]:[[ರಂಗನಾಥ ದಿವಾಕರ]]‍ರ ಬಂಧನ. ಹುಕ್ಕೇರಿಕರ ರಾಮರಾವ, ಡಿ.ಪಿ.ಕರಮರಕರ, ನಾರಾಯಣರಾವ ಕಬ್ಬೂರ ಇವರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಧ್ವಜ ಅವರೋಹಣ. *[[೧೯೩೩]]---ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕಕಾರ [[ಶ್ರೀರಂಗ]]‍ರಿಂದ ‘'''ಕರ್ನಾಟಕ ನಾಟ್ಯ ವಿಲಾಸಿ ಹವ್ಯಾಸಿ ನಾಟಕ ಸಮಾಜ'''’ ಸ್ಥಾಪನೆ. *[[೧೯೩೬]]---[[ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯರು|ಆಲೂರು ವೆಂಕಟರಾಯ]]‍ರಿಂದ ದಸರಾ ಹಬ್ಬವನ್ನು ನಾಡಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸುವದರ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೩೮]]---[[ಆನಂದಕಂದ(ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ)|ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣಶರ್ಮ]]ರಿಂದ ‘'''ಜಯಂತಿ'''’ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗು ಗೆಳೆಯರ ಗುಂಪಿನಿಂದ '''ಜೀವನ''' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭ; ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಭೋಸ ಇವರ ಭೆಟ್ಟಿ *[[೧೯೩೯]]--- ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಭೋಸ ಇವರ ಮರು ಭೆಟ್ಟಿ *[[೧೯೪೦]]---ವೀರ ಸಾವರಕರ ಇವರ ಭೆಟ್ಟಿ *[[೧೯೪೨]]---ಚಲೇಜಾವ್ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭ; '''ವಿಮಲಾ ಗುಳವಾಡಿ''' ಹಾಗು '''ಶಿನೋಳಕರ''' ಎನ್ನುವ ಬಾಲಕಿಯರಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾಕಚೇರಿಯ ಮೇಲೆ ತ್ರಿವರ್ಣಧ್ವಜದ ಆರೋಹಣ! *[[೧೯೪೪]]---ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೪೭]]---ಒಕ್ಕಲುತನದ ಕಾಲೇಜ ಪ್ರಾರಂಭ; ಜನತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಾರಂಭ *[[೧೯೪೯]]---[[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] *[[೧೯೭೪]]---ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಬಾಬಾ ಇವರು ಸಪ್ತಾಪುರದಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ ಶ್ರೀ ಸತ್ಯಸಾಯಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. *[[೧೯೮೬]]---[[ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ]] ==ರಾಜಕೀಯ== [[File:ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠ.jpg|thumb|ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಧಾರವಾಡ ಪೀಠ]] ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲೋಕ್ ಸಭಾ ಸದ್ಯಸರು: ಶ್ರೀ ಪ್ರಲ್ಹಾಧ ಜೋಶಿ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೭ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ. * ಧಾರವಾಡ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು :ಅಮೃತ ದೇಸಾಯಿ ) * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ -ಧಾರವಾಡ ಪಶ್ಛಿಮ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು: ಅರವಿಂದ ಬೆಲ್ಲದ) * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ -ಧಾರವಾಡ ಮಧ್ಯ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು: ಮಹೇಶ್ ಟೆಂಗಿನಕಾಯಿ ) * ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ -ಧಾರವಾಡ ಪೂರ್ವ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು:ಪ್ರಸಾದ ಅಬ್ಬಯ್ಯ ) * ಕಲಘಟಗಿ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು: ಸಂತೋಷ.ಎಸ್. ಲಾಡ್ ) * ಕುಂದಗೋಳ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು: ಕುಸುಮಾ ಶಿವಳ್ಳಿ ) * ನವಲಗುಂದ (ಇಂದಿನ ಶಾಸಕರು: ಶಂಕರ ಪಾಟೀಲ ಮುನೇನಕೊಪ್ಪ) ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತ ಸದಸ್ಯರು. * ಬಸವರಾಜ ಹೊರಟ್ಟಿ ( ಶಿಕ್ಷಕರ ಕ್ಷೇತ್ರ ) * ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಾನೆ. (ಸ್ಥಳಿಯ ಸಂಸ್ಠೆ) * ಪ್ರದೀಪ ಶೆಟ್ಟರ್ * ಎಸ್.ವಿ. ಸಂಕನೂರ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರೆ ಆದ ಶ್ರೀ ಸೋಮಪ್ಪ ರಾಯಪ್ಪ ಬೊಮ್ಮಾಯಿಯವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ ಕೂಡ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯವರೇ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ]] *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] *[[ಕರ್ನಾಟಕ]] *[[ಧಾರವಾಡ ಪೇಡ]] *[[ಮಿರ್ಚಿ ಭಜಿ]] *ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆ *[[ಧಾರವಾಡ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] === ಮಂದಿರಗಳು === * ಶ್ರೀ ಬೂದ್ದನಗುಡ್ಡ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಚಳಮಟ್ಟಿ, ಕಲಘಟಗಿ ( Lord Bhudangudda Basaveswara teample, chalamatti, kalaghatagi) * ಶ್ರೀ ಏಳು ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಿ ದೇವಾಲಯ, ಕಲಘಟಗಿ ( Lord yellu makkala tayi temple, Kalaghatagi) * ಶ್ರೀ ಗ್ರಾಮದೇವಿ ದೇವಾಲಯ, ಕಲಘಟಗಿ ( Lord Gram devi temple, Kalaghatagi) * ಶ್ರೀ ಸದ್ಗುರು ಸಿದ್ಧಾರೂಢ ಸ್ವಾಮಿ ಮಠ,ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ (Lord siddarodh swami math, hubbli) * ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯ,ನುಗ್ಗಿಕೇರಿ (Lord anjaneya temple,nuggikeri) * ಭಗವಾನ್ ಸರಹುನಾಥ್ ಮಂದಿರ, ನುಗ್ಗಿಕೇರಿ (Lord Sarahunaath Temple) * ಭಗವಾನ್ ಸರಹುನಾಥ್ ಮಂದಿರ, ಮದಿಹಾಳ (Lord Sarahunaath Temple) ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category|Dharwad district}} * [http://www.dharwad.com ಧಾರವಾಡ್.ಕಾಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041126235430/http://www.dharwad.com/ |date=2004-11-26 }} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} {{Authority control}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 32ow1d9rf1l69qqh4e1uyj45mcp2u5z 0 7395 1431257 1352916 2026-10-03T07:29:31Z Rajeshmn46 98290 i added one supporting cast 1431257 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಪರಾಜಿತ | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಶ್ರೀಧರ ಕೃಪಾ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಆರತಿ]] | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಜೈಜಗದೀಶ್]], ಅರುಣ,[[ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | ಕಥೆ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು]] pc17xo1aq0r36hqj0z4ey8ylwed8znp 1431258 1431257 2026-10-03T07:37:54Z Rajeshmn46 98290 1431258 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಪರಾಜಿತ | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಶ್ರೀಧರ ಕೃಪಾ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಆರತಿ]] | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಜೈಜಗದೀಶ್]],[[ಮುಚೆರ್ಲಾ ಅರುಣಾ]],[[ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್]],[[ಚರಣ್ ರಾಜ್]] | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | ಕಥೆ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು]] 379thi3del1m8ax3dmq4tqzlf52hbhp 1431259 1431258 2026-10-03T07:52:55Z Rajeshmn46 98290 1431259 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಪರಾಜಿತ | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಶ್ರೀಧರ ಕೃಪಾ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಆರತಿ]] | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಜೈಜಗದೀಶ್]],[[ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್]],[[ಚರಣ್ ರಾಜ್]],ಮುಚ್ಚರ್ಲಾ ಅರುಣಾ | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | ಕಥೆ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು]] fj1drzsf6zjuo4iyewn48h5l4vffzve 1431260 1431259 2026-10-03T08:17:29Z Rajeshmn46 98290 1431260 wikitext text/x-wiki '''ಪರಾಜಿತ''' ಎಂಬುದು ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು '''ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ''' ಅವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು '''ಶ್ರೀಧರ ಕೃಪಾ ಮೂವೀಸ್''' ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸಮೂರ್ತಿ, ಆರತಿ, ಜೈಜಗದೀಶ್ ಮತ್ತು ಕೆ. ಎಸ್. ಅಶ್ವಥ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ '''ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ''' ಅವರ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆ ಇದೆ.{{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ | ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಪರಾಜಿತ | ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೮೨]] | ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಶ್ರೀಧರ ಕೃಪಾ | ನಾಯಕ(ರು) = [[ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರ್ತಿ]] | ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಆರತಿ]] | ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಜೈಜಗದೀಶ್]],[[ಕೆ ಎಸ್ ಅಶ್ವಥ್]],[[ಚರಣ್ ರಾಜ್]],ಮುಚ್ಚರ್ಲಾ ಅರುಣಾ | ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ರಾಜನ್-ನಾಗೇಂದ್ರ]] | ಕಥೆ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] | ಚಿತ್ರಕಥೆ = | ಸಂಭಾಷಣೆ = | ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = | ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = | ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = ಆರ್.ಚಿಟ್ಟಿಬಾಬು | ನೃತ್ಯ = | ಸಾಹಸ = | ಸಂಕಲನ = | ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಸಿದ್ದಲಿಂಗಯ್ಯ]] | ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = | ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = | ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = [[ಬಿ.ಎಲ್.ವೇಣು]] }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೮೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳು]] ds6m9dv0b5w2f5p4s8xc8j1u1ms0imw 0 20483 1431268 1427090 2026-10-03T10:15:59Z ~2026-53210-06 102119 /* */ 1431268 wikitext text/x-wiki '''ಸಿನಮಾ'''ವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಒಂದು [[ಕಲೆ|ಕಲಾ]] ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಸಿನಿಮಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಿ|ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ]] [[ಮುದ್ರಣ|ಮುದ್ರಿಸಿ]], ಅಥವಾ [[ಅನಿಮೇಶನ್]] ತಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ [[ಸ್ಪೆಶಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್]]‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಚಿತ್ರ'', ಸಿನಿಮಾ, ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಫೋಟೊಪ್ಲೇ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸುವಾಗ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. (ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರ ಪದಗಳ ಗ್ಲಾಸರಿ ನೋಡಿ.) ಈ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಭ್ರಮೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಮೋಷನ್-ಪಿಕ್ಚರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆನಿಮೇಷನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿಕಣಿ ಮಾದರಿಗಳು; ಸಿಜಿಐ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ಮೂಲಕ; ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಇತರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು.[[File:Muybridge race horse animated.gif|thumb|ಮ್ಯೂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಓಟದ ಕುದುರೆ ಅನಿಮೇಟೆಡ್,೧೮೭೮ ರಲ್ಲಿ ಇಡ್ವಾರ್ಡ್ ಮುಯ್ಬ್ರಿಜ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗ್ಯಾಲೊದಲ್ಲಿನ ಸಲೀ ಗಾರ್ಡ್ನರ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ]] ಸಿನೆಮಾಟೋಗ್ರಫಿಗಾಗಿ "ಸಿನೆಮಾ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿನೆಮಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು, ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಡ್ ಮೂವಿಂಗ್ ಇಮೇಜ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ಸಂವೇದನಾ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ದ್ಯುತಿರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿವೆ, ಆದರೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ (ಮಾತನಾಡುವ ಪದಗಳ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಇತರ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕ]]ವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ). ಸಿನಿಮಾಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ-ಅಥವಾ ಉಪದೇಶ-ನಾಗರಿಕರಿಗೆ [[ಪ್ರಬಲ]] [[ಮಾಧ್ಯಮ]]ವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಆಧಾರವು ಸಂವಹನದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ [[ಹಿಂಸಾಚಾರ]]ದ ವೈಭವೀಕರಣವನ್ನು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಮಹಿಳೆ]]ಯರಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ [[ವರ್ತನೆ]]ಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ-ಅಥವಾ ಉಪದೇಶ-ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಆಧಾರವು ಸಂವಹನದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವೈಭವೀಕರಣವನ್ನು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣದಲ್ಲಿ, ತಿರುಗುವ ಶಟರ್ ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ನಂತೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಯೋಜಿತಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಕಾರಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕನು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಮೂಲವು ಕಣ್ಮರೆಯಾದಾಗ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಶ್ಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಫಿ ವಿದ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮದ ಕಾರಣ. "ಫಿಲ್ಮ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರ (ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರ, ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರ, ಫೋಟೊಪ್ಲೇ ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಇತರ ಪದಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದವು ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಯುರೋಪ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ, ಬೆಳ್ಳಿ ಪರದೆ, ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವಾಗಿ, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪರದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಪದ ಶೀಟ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ===ಇತಿಹಾಸ=== '''ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು''' ಪೂರ್ವದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಆರಂಭದ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಗಳು, ಸೆಟ್ಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಉತ್ಪಾದನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟರು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಗಳು. ನಂತರ ಸಿನೆಮಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಿಸ್ ಎನ್ ಸ್ಕೆನ್ (ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರ) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.[[File:Bundesarchiv Bild 146-1988-035-15, Berlin, Wintergarten.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಂಟರ್ಗಾರ್ಟನ್ ರಂಗಮಂದಿರವು ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೫ ರಂದು ಸ್ಕ್ಲಾಡಾನೋಸ್ಕಿ ಸಹೋದರರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಕಿರುಚಿತ್ರವು. (ಜುಲೈ ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು.)]] 1650 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಹ್ಯೂಗೆನ್ಸ್ ರಚಿಸಿದ ಮಾಯಾ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್, ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಎರಡು ಗಾಜಿನ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು, ಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಿರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಭಾಗವನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಚಲಿಸುವ ಸ್ಲೈಡ್ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸನ್ನೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನದಿಂದ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಅಮೂರ್ತ ರೇಖಾಗಣಿತದ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳ ಕಣ್ಣಿನ-ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕ್ರೊಮೊಟ್ರೋಪ್ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು ಗಾಜಿನನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ರಾಟೆ ಚಕ್ರದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ಲೇಟೌವಿನ ಫಿನಾಕಿಸ್ಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಝೊಟ್ರೋಪ್ನಂತಹ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನುಕ್ರಮವು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗೋಚರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು, ಅವುಗಳು ಒಂದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ದರದಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧನಗಳು ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಕೇವಲ ಗ್ಲಿಂಪ್ಸ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲು ದೃಷ್ಟಿ ನಿರಂತರತೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಕ್ರಮವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಚಕ್ರದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮೮೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವೆಂದರೆ ಪ್ರೆಕ್ಸಿನೋಸ್ಕೋಪ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ನೂರಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಮಲ್ಷನ್ಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಡಿಮೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈಡ್ವೇರ್ಡ್ ಮುಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಪ್ರತೀ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಗಾಜಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಡಜನ್ಗಳಷ್ಟು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಯ್ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಷಯಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಿದನು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆತನ ಝೂಪ್ರ್ರಾಕ್ಸಿಪ್ಪ್ನ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' [[File:Le Voyage dans la lune.jpg|thumb|ಜಾರ್ಜಸ್ ಮೆಲಿಯಸ್ ಲೆ ವಾಯೇಜ್ ಡಾನ್ಸ್ ಲಾ ಲುನ್ (ಎ ಟ್ರಿಪ್ ಟು ದಿ ಮೂನ್) (೧೯೦೨), ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ನಿರೂಪಣಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಾಟ್.]]೧೮೮೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಚಿತ್ರದ ಉದ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಸೂರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಬಲ್ಲವು, ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಒಂದೇ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ರೀಲ್. ಕಿನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಟೊಸ್ಕೋಪ್ನಂತಹ "ಪೀಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತರರು ಕ್ಯಾಮರಾಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು,ಇಡೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಲೆನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಈ "ಮೂವಿಂಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್" ಅನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೧೮೩೦ ರಲ್ಲಿ ಎಡಿಸನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮಿತ್ ಸೀನ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಎಡಿಸನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು, ದಿ ಕಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರಂಭಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೨೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು. ೧೮೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಡ್ವಿಲ್ಲೆ ಲಾಥಮ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ-ಮೇಳದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಹೋದರರು ಆಗಸ್ಟೆ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ ಲುಮಿಯರೆ ತಮ್ಮ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಖಾಸಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದವು, ಲಥಮ್ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಲುಮಿಯೆರ್ ಸಹೋದರರ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿತ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ೯ ಮೇ ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. '''ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಸನ''' ಮೊದಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಿನಿಮೀಯ ತಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಅನೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಅಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಮರಾ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ನವೀನ ಮೂಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ನ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮಾಲೀಕರು ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಗನ್ ವಾದಕ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ನಗರದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಶೀಟ್ [[ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.filmsite.org Film Site]&nbsp;– Reviews of classic films * {{dmoz|Arts/Movies/|Movies}} * [http://www.rottentomatoes.com Rottentomatoes.com]&nbsp;– Movie reviews, previews, forums, photos, cast info, and more. * [http://imdb.com/ The Internet Movie Database (IMDb)]&nbsp;– Information on current and historical films and cast listings. {{ಚುಟುಕು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]] bbgnp4boksaiq2ux6icc1517iz6ger2 0 23743 1431249 1430960 2026-10-03T03:31:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431249 wikitext text/x-wiki {{Infobox U.S. state | Name = Nebraska | Fullname = State of Nebraska | Flag = Flag of Nebraska.svg | Flaglink = [[Flag of Nebraska|Flag]] | Seal = Seal of Nebraska.svg | Map = Map of USA NE.svg | Nickname = Cornhusker State | Former = Nebraska Territory | Motto = '''Equality''' Before the Law | Capital = [[Lincoln, Nebraska|Lincoln]] | OfficialLang = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] | Demonym = Nebraskan | LargestCity = [[Omaha, Nebraska|Omaha]] | LargestMetro = [[Omaha-Council Bluffs metropolitan area|Omaha-Council Bluffs]] | Governor = [[Dave Heineman]] (R) | Lieutenant Governor = [[Rick Sheehy]] (R) | Legislature = [[Nebraska Legislature]] | Upperhouse = ''None'' | Lowerhouse = ''None'' | Senators = [[Ben Nelson]] (D)<br />[[Mike Johanns]] (R) | Representative = [[Jeff Fortenberry]] (R)<br />[[Lee Terry]] (R)<br />[[Adrian M. Smith]] (R) | PostalAbbreviation = NE | AreaRank = 16th | TotalAreaUS = 77,421 | TotalArea = 200,520 | LandAreaUS = 76,873 | LandArea = 199,099 | WaterAreaUS = 481 | WaterArea = 1,247 | PCWater = 0.7 | PopRank = 38th | 2000Pop (old) = 1,711,263 | 2000Pop = 1,796,619 (2009 est.).)<ref name=08CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2008 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2009-01-26 | url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2008-01.csv}}</ref> | DensityRank = 43rd | 2000DensityUS = 23 | 2000Density = 8.88 | MedianHouseholdIncome = $44,623 | IncomeRank = 20th | AdmittanceOrder = 37th | AdmittanceDate = March 1, 1867 | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]]: [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | TZ1Where = most of state | TimeZone2 = [[Mountain Standard Time Zone|Mountain]]: [[UTC]]-7/[[Daylight saving time|-6]] | TZ2Where = [[Nebraska Panhandle|panhandle]] | Latitude = [[40th parallel north|40° N]] to [[43rd parallel north|43° N]] | Longitude = 95° 19' W to 104° 03' W | WidthUS = 210 | Width = 340 | LengthUS = 430 | Length = 690 | HighestPoint = [[Panorama Point]]<ref name=usgs>{{cite web| date =29 April 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| dateformat =mdy| accessdate =November 6 2006| archive-date =1 ಜೂನ್ 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 5,424 | HighestElev = 1,653 | MeanElevUS = 2,592 | MeanElev = 790 | LowestPoint = [[Missouri River]]<ref name=usgs /> | LowestElevUS = 840 | LowestElev = 256 | ISOCode = US-NE | Website = www.nebraska.gov }} ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್]]‌ನ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಜ್ಯ]]ವೇ '''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ'''.{{IPAc-en|en-us-Nebraska.ogg|n|ə|ˈ|b|r|æ|s|k|ə}} ಇದರ ರಾಜಧಾನಿ [[ಲಿಂಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಒಮಹಾ]] ಇದರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ [[ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಸರ್ಟ್‌ನ]] ಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. (ಗರಿಷ್ಠ [[ಮೈದಾನ]]ದ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ]]ದ ಭಾಗ). ಈಗ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕೃಷಿ]]ಯ ಮತ್ತು [[ದನಗಾವಲಿನ]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ಏಕಸಭೆಯ]] ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಾಟ್ ನದಿ]] ಹರಿದ ನಂತರ ಬಹುಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಒಟೊಯ್]] ಶಬ್ದವಾದ ''Ñí Brásge'' {{pronounced|ˌɲĩˈbɾaskɛ}} (ಸಮಕಾಲೀನ Otoe ''Ñí Bráhge'' ), ನಿಂದ ಅಥವಾ "ನಿಂತ ನೀರು" ಎಂಬ ಅರ್ಥಕೊಡುವ ಒಮಹಾ ''Ní Btháska'' {{pronounced|ˌnĩˈbɫᶞaska}} ದಿಂದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಶಬ್ದ ಬಂದಿರಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=http://spot.colorado.edu/~koontz/faq/etymology.htm |title=Etymology |accessdate=2006-11-28 |author=Koontz, John |work=Siouan Languages}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Nebraska 1718.jpg|thumb|200px|left|1718ರಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ, Guillaume de L'Isle map, ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಿಸುಮಾರು ಭಾಗವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ [[ಒಮಹಾ]], [[ಮಿಸ್ಸೋರಿಯಾ]], [[ಪೊನ್ಕಾ]], [[ಪಾವ್ನೀ]], [[ಒಟೊಯ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯೋಕ್ಸ್]]‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] ಪಂಗಡಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. [[ಲೂಯಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]ಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಮೊದಲು ಮೊದಲು [[ಫ್ರೆಂಚ್-ಕೆನಡಿಯನ್]] ಸಂಶೋಧಕರು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು ಹಾಗೂ 1739 ರಲ್ಲಿ [[ಮಲೆಟ್]] ಸಹೋದರರು [[ಸಂತಾ ಫೆ]]ಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.<ref>"ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ", ''ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ'', 1910</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಒಪ್ಪಂದವು 1848 ರವರೆಗೂ ಆರಂಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 30, ಮೇ 1854 [[ಕನ್ಸಸ್-ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕಾಯ್ದೆ]]ಯು [[ಕನ್ಸಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದಿಂದ ರೂಪಗೊಂಡು [[ಸಮಾನವಾಗಿ 40° ಉತ್ತರ]]ಕ್ಕೆ ವಿಭಾಗವಾಯಿತು.<ref name="Establishment">NebraskaStudies.org. 2009. "1854: Kansas-Nebraska Act Signed." http://nebraskastudies.unl.edu/0500/frameset_reset.html?http://nebraskastudies.unl.edu/0500/stories/0502_0100.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426005943/http://nebraskastudies.unl.edu/0500/frameset_reset.html?http%3A%2F%2Fnebraskastudies.unl.edu%2F0500%2Fstories%2F0502_0100.html |date=2012-04-26 }}. ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2010ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಸಾಹತಿನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಒಮಹಾ]] ಆಗಿತ್ತು. 1860ರಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಂಜೂರಾದ ಉಚಿತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರೈತರ, ಮೊದಲ ಬಹುದೊಡ್ಡ [[ವಸಾಹತುಗಾರ]]ರ ಗುಂಪು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದೆಡೆಗೆ ಬಂತು. ಮರಗಳ ಕನಿಷ್ಠ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲಿನ ಕೃಷಿಕರು ತಮ್ಮ [[ಮನೆ]]ಗಳನ್ನು [[ಹುಲ್ಲಿ]]ನಿಂದ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. [[ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ 1867ರಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು 37ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯು [[ಒಮಾಹಾ]]ದಿಂದ ಲ್ಯಾಚೆಸ್ಟರ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಅಬ್ರಹಾಮ್ ಲಿಂಕನ್‌]]ರ ಕೊಲೆಯ ನಂತರ [[ಲಿಂಕನ್]] ಎಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಆರ್ಬರ್ ಡೇ]] ರಜಾದಿನವು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಬರ್ ಡೇ ಫೌಂಡೇಶನ್‌]]ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಇನ್ನೂ [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಲಿಂಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಕೆಲವು ಕಚೇರಿಗಳು ಇವೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕಲರ‍್ಡ್ ಪೀಪಲ್]] ಪರಿಚ್ಛೇದಕ್ಕಾಗಿ 1912ರಲ್ಲಿ ಒಮಾಹಾಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳುವಳಿಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು. == ಭೂಗೋಳ == ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾ]]ದಿಂದ, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಇಯೋವಾ]]ದಿಂದ, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] ವರೆಗೆ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನದಿ]]ಯ ಮೂಲಕ, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಕನ್ಸಾಸ್]]‌ನಿಂದ, ನೈರುತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲರಾಡೋ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ವ್ಯೋಮಿಂಗ್]]‌ನಿಂದ ರಾಜ್ಯವು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು [[93 ಕೌಂಟಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌]]ನ ಮಧ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಎರಡು ಸಮಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧವನ್ನು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಟೈಮ್ ಝೋನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧವು ಮೌಂಟೇನ್ ಟೈಮ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮೂರು ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಹೃದಯಭಾಗದಿಂದ [[ಪ್ಲಾಟೆ ನದಿ]]ಯು, ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ [[ನಿಯೋಬ್ರಾರಾ ನದಿ]] ಮತ್ತು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನದಿ]]ಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ಡಿಸೆಕ್ಟೆಡ್ ಟಿಲ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್]] ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಗಳಿಂದ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಬಹುಭಾಗಗಳು [[ಹಿಮಯುಗ]]ದ [[ಹಿಮನದಿ]]ಗಳಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಕ್ಟೆಡ್ ಟಿಲ್ ಪ್ಲೇನ್‌ಗಳು ಹಿಮಗಡ್ಡೆಗಳ ದಾಳಿಯಿಮದಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿವೆ. [[ಒಮಾಹಾ]] ಮತ್ತು [[ಲಿಂಕನ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಡಿಸೆಕ್ಟೆಡ್ ಟಿಲ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶವು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಬಹುತೇಕ ಪಶ್ಚಿಮ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಕೂಡಾ [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಹಿಲ್ಸ್]], ದಿ [[ಪೈನ್ ರಿಡ್ಜ್]], [[ರೇನ್‌ವಾಟರ್ ಬೇಸಿನ್]], [[ಹೈ ಪ್ಲೇನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೈಲ್ಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 5,424 ಅಡಿ(1,653 ಎಂ) ಎತ್ತರದ [[ಪನೋರಮಾ ಪಾಯಿಂಟ್]] ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇದು ಕೊಲರಾಡೋ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಮಿಂಗ್ ಗಡಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ್ದು. [[ಚಿತ್ರ:Nebraska.JPG|thumb|ಕೊಲರಾಡೊ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ 76 ಅಂತರರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಗತ ಚಿಹ್ನೆ]] ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಹಿಂದಿನ [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಉದ್ಗೋಷಣೆಯು "ಪಶ್ಚಿಮ ಆರಂಭವಾಗುವಲ್ಲಿ" (ವೇರ್ ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಬಿಗಿನ್ಸ್) ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನದಿ, ಲಿಂಕನ್ ನಗರದ ಓ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಥರ್ಟೀನ್ಥ್, [[ಸೆಂಚುರಿ ಮೆರಿಡಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಚಿಮ್ನಿ ರಾಕ್‌]]ನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವು ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಯಾವ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಗಡಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ತ್ರಿಕೋನ ಭೂ ಆವೃತ್ತ ರಾಜ್ಯ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>Note that Nebraska's designation as a "triply landlocked" state does not consider the fact that Minnesota, Wisconsin and Illinois have ports with access to the sea on the shores of the [[Great Lakes]].</ref> === ಸಂಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ === [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವೀಸ್]]‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು: * [[ಹ್ಯಾರಿಸನ್]] ಸಮೀಪದ [[ಅಗೇಟ್ ಫಾಸಿಲ್ ಬೆಡ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್]] * [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್]] * [[ಬಯಾರ್ಡ್]] ಸಮೀಪದ [[ಚಿಮ್ನಿ ರಾಕ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್]] * [[ಬಿಯಾಟ್ರೈಸ್‌]]ದಲ್ಲಿನ [[ಹೋಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆಮೇರಿಕಾ]] * [[ಲೂಯಿಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್]] * [[ಪೊಂಕಾ]] ಸಮೀಪದ [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ರೀಕ್ರಿಯೇಶನಲ್ ರಿವರ್]] * [[ಮಾರ್ಮನ್ ಪಯೋನೀರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್]] * [[ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್]] ಸಮೀಪದ [[ನಿಯೋಬ್ರಾರಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆನಿಕ್ ರಿವರ್]] * [[ಓರೆಗಾನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರೈಲ್]] * [[ಪೋನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಟ್ರಯಲ್]] * [[ಗೆರಿಂಗ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಬ್ಲಫ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್]] [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಸರ್ವೀಸ್]]‌ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು: * [[ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್]] * [[ಒಗ್ಲಾಲಾ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] * [[ಸಾಮ್ಯುವೆಲ್ ಆರ್.ಮೆಕೆಲ್ವಿಯೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್]] === ಹವಾಮಾನ === ಎರಡು ಮುಖ್ಯ [[ಹವಾಮಾನ]]ವು ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಭಾಗವು [[ತೇವ ಭೂ ಹವಾಮಾನ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ([[ಕೊಪನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ]] ''Dfa'' ) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಾರ್ಧ ಭಾಗವು [[ಭಾಗಶಃ ಒಣಗಿದ]] [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ]] ಹವಾಮಾನದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ(ಕೋಪನ್ ''BSk'' ). ಇಡೀ ರಾಜ್ಯ ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುವ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಸರಾಸರಿ ಹವಾಮಾನವು ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ರಾಜ್ಯದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 31.5 ಇಂಚುಗಳು (800 ಎಂಎಂ), ಪ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಲ್ಲಿ 13.8 ಇಂಚು (350 ಎಂಎಂ) ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ತೇವಾಂಶವೂ ಕೂಡಾ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಮಂಜು ಬೀಳುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡಾ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ 25 ಇಂಚಿನಿಂದ 35 ಇಂಚಿನವರೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜು ಬೀಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hprcc.unl.edu/products/atlas.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-23 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007011536/http://www.hprcc.unl.edu/products/atlas.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-nebraska.PNG|thumb|300px|ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ನಕ್ಷೆ]] ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾವು [[ಟಾರ್ನಡೋ ಅಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಚಳಿಗಾಲದ ಮಧ್ಯೆ ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಭೀಕರ ಚಂಡಮಾರುತ]] ಮತ್ತು [[ಬಿರುಗಾಳಿ]]ಯು ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗೂ ಮಳೆಗಾಲದ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆ ಹಾಗು ಚಳಿಗಾಲದ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ [[ರಾಕಿ ಪರ್ವತ]]ಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ [[ಚಿನೂಕ್ ಗಾಳಿ]]ಯು ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nebraskaclimateoffice.unl.edu/weather.summary.Dec99 |title=Nebraska Climate Office &#124; Applied Climate Science &#124; SNR &#124; UNL |publisher=Nebraskaclimateoffice.unl.edu |date=2009-07-23 |accessdate=2010-04-17 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207190107/http://www.nebraskaclimateoffice.unl.edu/weather.summary.Dec99 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tcdne.org/climate.htm |title=Climate - Twin Cities Development Association, Inc. - Nebraska: Scottsbluff, Gering, TerryTown, Mitchell, Bayard |publisher=Tcdne.org |date= |accessdate=2009-02-24 |archive-date=2009-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090604023754/http://www.tcdne.org/climate.htm |url-status=dead }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1860 = 28841 |1870 = 122993 |1880 = 452402 |1890 = 1062656 |1900 = 1066300 |1910 = 1192214 |1920 = 1296372 |1930 = 1377963 |1940 = 1315834 |1950 = 1325510 |1960 = 1411330 |1970 = 1483493 |1980 = 1569825 |1990 = 1578385 |2000 = 1711263 |estyear = 2009<ref name=08CenEst/> |estimate = 1796619 }} 2009ರ ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,79,619 ಆಗಿದೆ. ಇದು 2000ದಲ್ಲಿದ್ದ 85,356ರಿಂದ ಶೇ.5ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ 77,995ರಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ (187,564 ಜನನ ಮತ್ತು 109,569 ಸಾವು) ಮತ್ತು 9,319 ಜನರು ನಗರದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗಿನಿಂದ [[ವಲಸೆ]]ಯಿಂದಾಗಿ 27,398 ಜನ ಮತ್ತು ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ 36,717 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2009}} ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ [[ಪೋಕ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ [[ಶೆಲ್ಬಿ]] ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State: 2000 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> 2004ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 84,000 ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.(4.8 ಶೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆ). ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಐದು ಮುಖ್ಯ ಪಂಗಡಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]](38.6%), [[ಐರಿಶ್]](12.4%), [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]](9.6%), [[ಸ್ವೀಡಿಶ್]](4.9%), [[ಝೆಕ್]](4.9%). ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಝೆಕ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಮತ್ತು ನಾನ್-ಮೋರ್ಮನ್ [[ಡ್ಯಾನಿಶ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಪಂಗಡವು ದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. [[ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯು([[ಒಮಾಹಾ]] ಮತ್ತು [[ವಿನ್ನೆಬಾಗೊ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು) [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] ಬಾಹುಳ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಝೆಚ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬಾಹುಳ್ಯವಿರುವ ಎರಡು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಟ್ಲರ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. === ಗ್ರಾಮೀಣ ವಲಸೆ === [[ಚಿತ್ರ:Nebraska population map.png|thumb|400px|ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಶೇ.89ರಷ್ಟು ಪಟ್ಟಣಗಳು 3,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಳಿದ ಐದು ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ([[ಕನ್ಸಾಸ್]], [[ಒಕ್ಲಹಾಮಾ]], [[ಉತ್ತರ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾ]] ಮತ್ತು [[ಇಯೋವಾ]]) ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳು 1,000ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 93 ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ 89 ಪಟ್ಟಣಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1990 ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿರುವುದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ 0.06% ([[ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಕೌಂಟಿ]]) ಯಿಂದ 17.04% ([[ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್ ಕೌಂಟಿ]])ರವರೆಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. 2000ದಲ್ಲಿ ಒಮಾಹಾ ಪಟ್ಟಣವು 390,007 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 414,521 ಆಗಿದೆ(ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ [[ಎಲ್ಕಾರ್ನ್]] ಪಟ್ಟಣವನ್ನೂ ಸೇರಿ 427,872). ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 6.3%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. 2000ದಲ್ಲಿ ಲಿಂಕನ್ ಪಟ್ಟಣವು 225,581 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 251,624 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 6.8%ರಷ್ಟು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕನಿಷ್ಠ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. === ಧರ್ಮ === ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ: * [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] – 90% ** [[ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] – 61% *** [[ಲೂಥರನ್]] – 16% *** ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ – 7% *** [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] – 9% *** [[ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್]] – 4% *** ಇತರೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು – 12% ** [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] – 28% ** ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ – 1% * ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದವರು – 9% * ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕರು – 1% 2002ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಂತೆ ಜನರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಚರ್ಚ್‌ಗಳೆಂದರೆ : ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ (372,791), ಅಮೆರಿಕದ ಇವ್ಯಾಂಗಲಿಕಲ್ ಲೂಥರನ್ ಚರ್ಚ್(128,570), ಲೂಥರನ್ ಚರ್ಚ್ - ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಸಿನೋಡ್(117,419) ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (117,277) == ತೆರಿಗೆಗಳು == ನೆಬ್ರೆಸ್ಕಾ [[ಬೆಳೆಯುವ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ದರವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ: 2.56%>$0 3.57%>$2,400 5.12%>$17,500 6.84%>$27,700 <ref>{{cite web|url=http://www.taxfoundation.org/publications/show/228.html |title=State Individual Income Tax Rates, 2000-2010 |publisher=The Tax Foundation |date=2010-03-25 |accessdate=2010-04-17}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [http://www.bea.gov/ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಅನಲೈಸಿಸ್‌] ನಂತೆ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ನಿವ್ವಳ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು 2004ರಲ್ಲಿ $68 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ತಲಾ ವರಮಾನವು 2004ರಲ್ಲಿ $31,339 ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ 25ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ವಿಶಾಲ ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[ದನದ ಮಾಂಸ]], [[ಹಂದಿ ಮಾಂಸ]], [[ಕಾರ್ನ್ (ಜೋಳ)]] ಮತ್ತು [[ಸೋಯಾಬೀನ್ಸ್]]‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Ag_Overview/AgOverview_NE.pdf |title=Nebraska State Agriculture Overview - 2006 |accessdate=2007-10-17 |format=PDF |publisher=[[United States Department of Agriculture]] |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025084938/http://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Ag_Overview/AgOverview_NE.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳೆಂದರೆ, [[ಸಾರಿಗೆ]] ([[ರೈಲು]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಕ್]]), [[ಉತ್ಪಾದನೆ]], [[ದೂರಸಂಪರ್ಕ]], [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]]. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು 2.6% ರಿಂದ 6.8%ರವರೆಗಿನ ನಾಲ್ಕು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯಕರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾವು 5.5% ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಗರಿಷ್ಠ 1.5% ರವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ [[ಡಕೋಟಾ ಕೌಂಟಿ]]ಯು ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಸಿದುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಎಲ್ಲ [[ನೈಜ ಸಂಪತ್ತು]] ತೆರಿಗೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. 1992ರಿಂದ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಸ್ವತ್ತುಗಳೂ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. [[ಪರಂಪರಾಗತ ತೆರಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕೌಂಟಿ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುವುದು. ಜನವರಿ 2010ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೇವಲ 4.6% ಆಗಿದೆ.<ref>[http://www.bls.gov/lau/ Bls.gov]; ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳು</ref> === ಉದ್ಯಮ === ಅಗಸ್ಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ವಾರಾಂತ್ಯವನ್ನು [http://www.kool-aiddays.com ಕೂಲ್ ಏಡ್ ಡೇಯ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190701171116/http://kool-aiddays.com/ |date=2019-07-01 }} ಜೊತೆ ಆಚರಿಸಲು 1927ರಲ್ಲಿ [[ಕೂಲ್ ಏಡ್‌]]ನ್ನು [[ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌]]ನ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ [[ಎಡ್ವಿನ್ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕೂಲ್ ಏಡ್ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಅಧಿಕೃತ ಲಘುಪಾನೀಯ.<ref>{{cite web |url=http://www.hastingsmuseum.org/koolaid/kahistory.htm |title=History: Kool-Aid: Hastings Museum |publisher=Hastings Museum<! |date= |accessdate=2009-02-24 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205191059/http://hastingsmuseum.org/koolaid/kahistory.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ಹಿಲ್ಲೆಗಸ್‌]]ರಿಂದ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ [[ರೈಸಿಂಗ್ ಸಿಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಕ್ಲಿಫ್ಸ್‌ನೋಟ್ಸ್]] ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೂಲ [[ಕೆನಡಿಯನ್]] ಯೋಜನೆಯಾದ "[[ಕೋಲ್ಸ್ ನೋಟ್ಸ್]]"ನ್ನು ಇವರ ಪ್ರಚಾರವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಮಾಹಾ ಪಟ್ಟಣವು [[ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಥ್‌ವೇ]]ಯ ಮೂಲನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ 2009ರಲ್ಲಿ [[ಜಗತ್ತಿನ ಎರಡನೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ವಾರ್ನ್ ಬಫೆಟ್]] ಬರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಥ್‌ವೇಯ ಸಿಇಓ. [[ಕಾನ್ ಆಗ್ರಾ]], [[ಮ್ಯುಚುವಲ್ ಆಫ್ ಒಮಾಹಾ]], [[ಇನ್ಫೋಯುಎಸ್‌ಎ]], [[ಟಿಡಿಅಮರಿಟ್ರೇಡ್]], [[ವೆಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]], [[ವಾಲ್ಮೋಂಟ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]], [[ವುಡ್‌ಮನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]], ಕೀವಿಟ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್‌ರೋಡ್]] ಕೂಡಾ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ. [[ಯುನಿಫೈ ಕಂಪನಿಗಳು]], [[ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಹಿಲ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ]], ಡಂಕನ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಿಂಕನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. [[ದಿ ಬಕಲ್]] ಕಂಪನಿಯು ಕೆರ್ನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಯು ಚಿಲ್ಲರೆ ವಸ್ತುಗಳ ಹೊರ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಕ್ಯಾಬೆಲಾದ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಟ್ರೇನ್ ಯಾರ್ಡ್ ಆದ [[ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್]] [[ಬೇಯ್ಲಿ ಯಾರ್ಡ್]] [[ನಾರ್ತ್ ಪ್ಲೇಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. 1924ರಲ್ಲಿ ದಿ [[ವೈಸ್ ಗ್ರಿಪ್]]‌ನ್ನು ವಿಲಿಯಮ್ ಪೀಟರ್ಸನ್ ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು, ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಘಟಕವು ಮುಚ್ಚುವವರೆಗೂ [[ಡೆ ವಿಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>ಜಿರೊವ್ಸ್ಕಿ,ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್. "" ನೇಲ್ ಜಾಕ್ ಟೂಲ್ಸ್‌ನ ಒಡೆಯ ಮೊದಲಿನ ವೈಸ್-ಗ್ರಿಪ್ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ''ಲಿಂಕನ್ ಜರ್ನಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್''. ಜನವರು 8, 2009. http://journalstar.com/articles/2009/01/08/news/business/doc4966307080dcd635956810.txt {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210220155811/http://journalstar.com/business/owner-of-nail-jack-tools-wants-to-share-former-vise-grip-plant/article_01c3ecc7-f932-53b2-9c85-e51c644f8657.html |date=2021-02-20 }}</ref> ಲಿಂಕನ್‌ರ ಕವಾಸಕಿ ಮೋಟರ್ಸ್ ಮೆನ್ಯುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಜೆಟ್-ಸ್ಕಿ, ಎಟಿವಿ, ಮ್ಯೂಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಕವಾಸಾಕಿ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 1200ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾರಿಗೆ == === ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು === ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಶ್ರೀಮಂತ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1862ರ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 1, 1862ರಂದು ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಘಟಕವು ನಾರ್ಥ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಬೇಯ್ಲಿ ಯಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳು]] ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳೆಂದರೆ : [[ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್]], [[ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ &amp; ಸಂತಾ ಫೆ ರೈಲ್ವೆ]], [[ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ]] ಮತ್ತು [[ಇಯೋವಾ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ರೈಲ್‌ರೋಡ್]]. === ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು === <center> '''ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹೊರಡುವ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳು''' <br /> {{Click-Inline|image=I-76.svg|link=Interstate 76 (west)|width=44px}} {{Click-Inline|image=I-80.svg|link=Interstate 80|width=44px}} {{Click-Inline|image=I-129.svg|link=Interstate 129|width=55px}} {{Click-Inline|image=I-180.svg|link=Interstate 180 (Nebraska)|width=55px}} {{Click-Inline|image=I-480.svg|link=Interstate 480 (Iowa-Nebraska)|width=55px}} {{Click-Inline|image=I-680.svg|link=Interstate 680 (Iowa-Nebraska)|width=55px}} <br /> '''ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಯು.ಎಸ್. ರಸ್ತೆಗಳು]]''' <br /> {{Click-Inline|image=US 6.svg|link=U.S. Route 6|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 20.svg|link=U.S. Route 20|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 26.svg|link=U.S. Route 26|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 30.svg|link=U.S. Route 30|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 34.svg|link=U.S. Route 34|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 73.svg|link=U.S. Route 73|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 75.svg|link=U.S. Route 75|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 77.svg|link=U.S. Route 77|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 81.svg|link=U.S. Route 81|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 83.svg|link=U.S. Route 83|width=44px}} {{Click-Inline|image=US 136.svg|link=U.S. Route 136|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 138.svg|link=U.S. Route 138|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 159.svg|link=U.S. Route 159|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 183.svg|link=U.S. Route 183|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 275.svg|link=U.S. Route 275|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 281.svg|link=U.S. Route 281|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 283.svg|link=U.S. Route 283|width=55px}} {{Click-Inline|image=US 385.svg|link=U.S. Route 385|width=55px}} </center> == ರಸ್ತೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ == ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಡಿಯುಐ ಕಾನೂನು ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣ 0.08%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ವಾಹನ ಓಡಿಸುವುದು ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. 0.15%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಡಿಯುಐ ಪರಿಮಿತಿ ಮೀರುವಿಕೆಯು 7 ದಿನದ ಜೈಲು ವಾಸ, 400 ರಿಂದ 500 ಡಾಲರ್ ದಂಡ, 6 ತಿಂಗಳ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ 500 ಡಾಲರ್ ದಂಡ, 30ಮದಿನಗಳ ಜೈಲು ವಾಸ, ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಪರಿಮಿತಿ ಮೀರುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವು 600 ರಿಂದ 10,000 ಡಾಲರ್ ದಂಡ, 90 ದಿನಗಳಿಂದ 5 ವರ್ಷದ ವರೆಗಿನ ಜೈಲುವಾಸ, 2ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.autoinsurancetips.com/Nebraska-Auto-Insurance|title=Nebraska Auto Insurance|access-date=2010-06-23|archive-date=2010-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20100708215830/http://www.autoinsurancetips.com/nebraska-auto-insurance|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಮತ್ತಿತರ ಕಾರಣಗಳಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2010ರ ರೀಡರ‍್ಸ್ ಡೈಜೆಸ್ಟ್‌ನ ಉತ್ತಮ ರಸ್ತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ(ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ).<ref>{{cite web|url=http://www.rd.com/your-america-inspiring-people-and-stories/the-best-worst-and-deadliest-roads-in-america-the-rankings/article176005.html|title=The Best, Worst, and Deadliest Roads in America: The Rankings|access-date=2010-06-23|archive-date=2010-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325195028/http://www.rd.com/your-america-inspiring-people-and-stories/the-best-worst-and-deadliest-roads-in-america-the-rankings/article176005.html|url-status=dead}}</ref> ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಕರು ರಸ್ತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.dor.state.ne.us/rca/|title=Nebraska Department of Roads|access-date=2010-06-23|archive-date=2010-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20101014214228/http://www.dor.state.ne.us/rca/|url-status=dead}}</ref> == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == 1875ರಲ್ಲಿ ಎರವಲು ಪಡೆದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆ === ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಗವರ್ನರ್]] [[ಡೇವ್ ಹೇಯ್ನ್‌ಮನ್]]. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯ ಇತರ ಚುನಾಯಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೆಂದರೆ [[ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್]] [[ರಿಕಿ ಶೀಹಿ]](ಗವರ್ನರ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ), [[ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್]] [[ಜಾನ್ ಬ್ರುನಿಂಗ್]], [[ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ಜಾನ್ ಎ. ಗೇಲ್]], [[ರಾಜ್ಯ ಖಜಾಂಚಿ]] [[ಶೇನ್ ಓಸ್ಬಾರ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಜ್ಯ ಲೆಕ್ಕಿಗ]] [[ಮೈಕ್ ಫೊಲೆ]]. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಶಾಖೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾಯಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆ === ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲೇ [[ಏಕಸಭೆಯ]] ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಮನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [["ಲೆಜಿಸ್ಲೇಚರ್"]] ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಏಕಸಭೆಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮನ್ನು "ಸೆನೇಟರ‍್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಶಾಸಕಾಂಗ]]ವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಏಕೈಕ [[ಪಕ್ಷೇತರ]] ಶಾಸಕಾಂಗವಾಗಿದೆ. ಚುನಾಯಿತ ಸೆನೇಟರ್‌ಗಳ ನಾಮಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸ್ಪೀಕರ್ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿ ಮುಖ್ಯರು ಚುನಾಯಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಬಹುದು. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಮೂರನೇ ಐದರ ಬಾಹುಳ್ಯದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್‌ರ ವೆಟೋ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡನೇ ಮೂರು ಬಾಹುಳ್ಯವು ಇತರ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಶಾಸಕಾಂಗ]]ವು 1922 ಮತ್ತು 1932ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೇ [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. It was designed by Bertram G. Goodhue. ಇದು ಬರ್ಟ್ರಮ್ ಜಿ. ಗೂಡ್‌ಹ್ಯೂ ಅವರಿಂದ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇಂಡಿಯಾನಾ ಲೈಮ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನ ಮೂಲ. 400 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವು ಈ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ. ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸೋವರ್ ಎಂಬ 19 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲ್ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟರ್]] [[ಜಾರ್ಜ್ ನೋರ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದವರು ಏಕಸಭೆಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಮತಗಳಿಂದ]] ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ನೋರಿಸ್ ವಾದಿಸಿದಂತೆ: {{cquote|The constitutions of our various states are built upon the idea that there is but one class. If this be true, there is no sense or reason in having the same thing done twice, especially if it is to be done by two bodies of men elected in the same way and having the same jurisdiction.}} ಏಕಸಭೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು [[ದ್ವಿಸಭೆಯ]] ಶಾಸಕಾಂಗವು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೆನೆಟ್ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಲ್ಲದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನವು ಗುಟ್ಟಿನದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡೂ ಮನೆಗಳು ಒಪ್ಪದಿರುವ ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಏಕಸಭೆಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಬಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕಾನೂನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1934ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌]]ನ ಆದಾಯ ಪತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಏಕಸಭೆಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ರಾಜ್ಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಗತವಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯನ್ನು (ಮನೆಯನ್ನು) ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಶಾಸಕರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸೆನೇಟರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಾಖೆ === ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಪ್ಲಾನ್‌]]ನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಜಡ್ಜ್‌ಗಳ ನೇಮಕಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಎಂದರೆ ಕೌಂಟಿ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು. ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿ 12 ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು( ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕೌಂಟಿಗಳನನು ಹೊಂದಿರುವ). ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ಅಪ್ರಾಪ್ತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದೂರನ್ನು [[ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಪೀಲ್ಸ್]] ಆಲಿಸುತ್ತದೆ. ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದೂರುಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮವಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 2008ರಿಂದ 2009ರವರೆಗೆ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನಿನಂತೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ. ಮತ್ತು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಮರಣದಂಡನೆ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. (ಈ ಕಾನೂನಿಗೂ ಮೊದಲು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಮೂಲ ವಿಧಾನವಾದ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು.) ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಬಿಲ್‌ನಂತೆ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಲೀಥಲ್ ಇಂಜಕ್ಷನ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.kolnkgin.com/political/headlines/46424547.html|title=Nebraska Changes Execution Method to Lethal Injection|first=Jason|last=Volentine|date=2009-05-28|accessdate=2009-05-30|publisher=[[KOLN]]}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು [[ನಿಷೇಧಿಸು]]ವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗಳಾಗಿವೆ. === ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:DSCN5022 nebraskacapitolwithfountain e.jpg|upright|thumb|ಲಿಂಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ, ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]] ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೇಟರ್]]‌ಗಳೆಂದರೆ [[ಜೂನಿಯರ್ ಸೆನೇಟರ್]] [[ಮೈಕ್ ಜೋಹಾನ್ಸ್]] (ಆರ್), ಮತ್ತು [[ಸೀನಿಯರ್ ಸೆನೇಟರ್]] ಆದ [[ಬೆನ್ ನೆಲ್ಸನ್]] (ಡಿ). ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು [[ಹೌಸ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌]]ಗಳಾಗಿ ಮೂವರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: [[ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಜೆಫ್ ಫೋರ್ಟನ್‌ಬೆರ್ರಿ]] (ಆರ್), [[ಎರಡನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ [[ಲೀ ಟೆರ್ರಿ]](ಆರ್), ಮತ್ತು [[ಮೂರನೇ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಿಂದ [[ಅಡ್ರಿಯನ್ ಎಂ.ಸ್ಮಿತ್]]. ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತವನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. 1991 ರಿಂದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅದೇವೇಳೆ ಇತರ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತಿ ಮೂರು [[ರಾಜಕೀಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮತ ಗಳಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. [[2008ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಮತಗಳು ಮಾತ್ರ ಒಡೆದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] [[ಒಮಾಹಾ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಎರಡನೇ ರಾಜಕೀಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದ 3,325 ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಗೆಲುವಿನ ಮತವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ [[ಜಾನ್ ಮೆಕ್‌ಕೇನ್]] ರಾಜ್ಯದ ಇನ್ನುಳಿದ ಮತಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಶೇಕಡಾ 15ರಷ್ಟಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಮತಗಳಾಗಿತ್ತು. === ರಾಜಕೀಯ === ಇತಿಹಾಸದ ತುಂಬಾ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾವು ಗಟ್ಟಿಯಾದ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ರಾಜ್ಯ. 1940ರವರೆಗೆ ಒಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು 1964ರಲ್ಲಿನ [[ಲಿಂಡನ್ ಬಿ.ಜಾನ್ಸನ್‌]]ರ ಹೋರಾಟದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ್ದಾರೆ. [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು ಬುಶ್]]‌ರ [[2004ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಐದು ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಮತಗಳನ್ನು ಶೇಕಡಾ 33 ಮತಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾ 65.9% ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದರು. ಎರಡು ಅಮೆರಿಕನ್ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರ]]ವಾದ [[ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ [[ಜಾನ್ ಕೆರ್ರಿ]]ಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಸದ್ಯದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರಭಾವದ ಹೊರತಾಗಿ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್‌ಗೆ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಿ ಕಳುಹಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ: ಜಾರ್ಜ್ ನೋರಿಸ್ (ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಸೆನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ), [[ಜೆ.ಜೇಮ್ಸ್ ಎಕ್ಸಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್ ಕೆರ್ರಿ]]. ಮತದಾರರು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆನ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಮರು ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಒಲವು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿದೆ. ಲಿಂಕನ್ ಪಟ್ಟಣವು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಟ್ಟಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == ಎಲ್ಲಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿಗಳು 2008ರ [[ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ]]ದ ಅಂದಾಜುಗಳು. === ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Skyline of Downtown Lincoln, Nebraska, USA (2015).jpg|thumb|ಲಿಂಕನ್ ಪೇಟೆ]] {|- ! align="left"|100,000+ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! style="text-align:left" colspan="2"|10,000+ ಜನಸಂಖ್ಯೆ |- | valign=top| * [[ಒಮಾಹಾ]] - 438,646 * [[ಲಿಂಕನ್]] - 251,624 | valign=top| * [[ಬೆಲೆವುಯಿ]] - 49,699 * [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] - 45,801 * [[ಕೀಯರ್ನಿ]] - 30,417 * [[ಹ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್]] - 25,394 * [[ಪ್ರಿಮೊಂಟ್]] - 25,224 * [[ನಾರ್ತ್ ಪ್ಲೆಟೆ]] - 24,386 * [[ನೊರ್‌ಫೋಕ್]] - 24,107 | valign=top| * [[ಪ್ಯಾಪಿಲಿಯಾನ್]] - 23,739 (2009) * [[ಕೊಲಂಬಸ್]] - 21,595 * [[ಲಾ ವಿಸ್ತಾ]] - 16,643 * [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್‌ಬ್ಲಫ್]] - 14,785 * [[ಬೀಟ್ರಿಸ್]] - 12,769 * [[ಸೌತ್ ಸಿಯೊಕ್ಸ್ ನಗರ]] - 11,936 * [[ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್]] - 10,126 |} === ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು === {| |- ! align="left"|[[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶ]]ಗಳು ! style="text-align:left" colspan="2"|[[ಮೈಕ್ರೋಪಾಲಿಟನ್]] ಪ್ರದೇಶಗಳು |- | valign=top| * [[ಒಮಾಹಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಬ್ಲಫ್ಸ್]] - 718,943 (ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಭಾಗ); 837,925 (ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಮತ್ತು ಲೊವಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು) * [[ಲಿಂಕನ್]] - 295,485 * [[ಸಿಯಾಕ್ಸ್ ನಗರ, ಐಯೊವಾ]] - 26,467 (ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಭಾಗ); 143,157 (ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಲೊವಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು) | valign=top| * [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] - 70,694 * [[ಕೀಯರ್ನಿ]] - 51,833 * [[ನೊರ್‌ಫೋಕ್]] - 47,561 * [[ಹ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್]] - 39,508 * [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಬಫ್]] - 37,329 | valign=top| * [[ನಾರ್ತ್ ಪ್ಲೆಟೆ]] - 37,289 * [[ಪ್ರಿಮೊಂಟ್]] - 35,827 * [[ಕೊಲಂಬಸ್]] - 32,072 * [[ಲ್ಯಾಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್]] - 26,591 * [[ಬೀಟ್ರಿಸ್]] - 23,035 |} '''ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು''' * ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಹ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೀಯರ್ನಿ ಒಳಗೊಂಡ [["ಮೂರು ನಗರಗಳ"]] ಪ್ರದೇಶ ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ 150,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. * ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯು [[ಸಿಯಾಕ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === <table><tr><td style="vertical-align:top"> '''[[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]''' * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ–ಲಿಂಕನ್]] * [[ಕೀಯರ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವೈಧ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] '''[[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲೇಜ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]''' * [[ಚದ್ರೋನ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್]] * [[ಪೆರು ರಾಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್]] * [[ವೆಯ್ನೆ ರಾಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್]] </td><td style="vertical-align:top"> '''ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳು/ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು''' * [[ಬೆಲೆವುಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ಸನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಕೊನ್ಕೊರ್ಡಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಕ್ರೇಗ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ದಾನಾ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಡೊಯೆನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಗ್ರೇಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಹ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮಿಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೂಥರನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವೆಸ್ಲೆಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] * [[ಸುಮ್ಮಿತ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಯುನಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಯಾರ್ಕ್ ಕಾಲೇಜು]] </td><td style="vertical-align:top"> '''[[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]''' * [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಲಿಟ್ಲ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ ಟ್ರೈಬಲ್ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಮಿಡ್-ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] * [[ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು]] </td></tr></table> {{See|Colleges and universities of Omaha, Nebraska}} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == * [[ಜೆ.ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮೊರ್ಟನ್‌]]ನಿಂದ [[ಆರ್ಬರ್ ಡೇ]] ಸ್ಥಾನೆಯಾಯಿತು. ದ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಬರ್ ಡೇ ಫೌಂಡೇಶನ್]] ಇದರ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯು [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ನಗರ]]ದ ಅವನ ಮನೆಯ ಸಮೀಪವಿದೆ. * [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ನಗರದ ಹೆಬ್ರಾನ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಉಯ್ಯಾಲೆ, ಐದನೇಯ ಮತ್ತು ಜೆಫರ್ಸನ್ ರಸ್ತೆಯ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ದ್ವಾರಮಂಟಪ ಉಯ್ಯಾಲೆಯು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಉದ್ದನೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ,ಹದಿನೆಂಟು ವಯಸ್ಕರು ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ಕಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. * ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಹಸ್ಕರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಹಲವು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಗೊಳಿಸಿದೆ. ತವರಿನ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,ಲಿಂಕನ್ ನಲ್ಲಿನ [[ಮೊಮೊರಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಡಿ]]ಯಂ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 85,500,ಇದು ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಮೂರನೇಯ- ದೊಡ್ಡ ನಗರದಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1128181/index.htm |title=Nebraska Lost, Nebraska Found |publisher=Sports Illustrated |accessdate=2008-05-01 |date=2008-04-21 |archive-date=2008-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080503022454/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1128181/index.htm |url-status=dead }}</ref> * 1920ರಲ್ಲಿ ಇಥೆಲ್ ಟಿ.ವೀಡ್ ಮಿಕ್‌ರಿಂದ ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿ [[ಜಾಬ್ಸ್ ಡಾಟರ್ಸ್]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗ ಪುಣ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ,ಬ್ರೆಜಿಲ್,ಮತ್ತು ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಗಳಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆಗಳು === * [[ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳು]] ** [[ಲಿಂಕನ್ ಸಾಲ್ಟ್‌ಡಾಗ್ಸ್]] – [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]] (ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೆಸ್‌ಬಾಲ್]]) ** [[ಒಮಾಹಾ ಬೀಫ್]] – [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಇನ್‌ಡೋರ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ** [[ಒಮಾಹಾ ರಾಯಲ್ಸ್]] – [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಲೀಗ್]] (ಎಎಎ [[ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೆಸ್‌ಬಾಲ್]]; [[ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಸಿಟಿ ರಾಯಲ್ಸ್]]‌ನ ಅಂಗ * [[ಎನ್‌ಸಿಎಎ]] [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಕಾಲೇಜು ಆಟಗಳು ** [[ಕ್ರೈಗ್ಟನ್ ಬ್ಲೂಜೇಸ್]] ** [[ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕಾರ್ನ್‌ಹಸ್ಕರ್ಸ್]] ** [[ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿನ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಮವೆರಿಕ್ಸ್ ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಒಂದೆ) * [[ಎನ್‌ಸಿಎಎ]] [[ಡಿವಿಜನ್ II]] ಕಾಲೇಜ್ ಆಟಗಳು<ref>{{cite web |url=http://www.siue.edu/ATHLETIC/d2/alpha.html |title=NCAA Division II Home Page |publisher=National Collegiate Athletic Association |accessdate=2007-08-30 |archive-date=2007-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822001230/http://www.siue.edu/ATHLETIC/d2/alpha.html |url-status=dead }}</ref> ** [[ಕೀಯರ್ನಿಯಲ್ಲಿನ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಆ‍ಯ್‌0ತೆಲೋಪ್ಸ್ (ಲೋಪರ್ಸ್) ** [[ಒಮಾಹಾದಲ್ಲಿನ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮವೆರಿಕ್ಸ್ (ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಹೊರತಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಆಟಗಳು) ** [[ವೆಯ್ನೆ ರಾಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್]] ವಿಂಡ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ ** [[ಚದ್ರೋನ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾಲೇಜ್]] ಈಗಲ್ಸ್ * ಕಿರಿಯರ ಮಟ್ಟದ ಆಟಗಳು: [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್]] ** [[ಲಿಂಕನ್ ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] ** [[ಒಮಾಹಾ ಲಾನ್ಸರ್ಸ್]] ** [[ಟ್ರೈ-ಸಿಟಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{refbegin}} === ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು === * <cite>ಚಾಕ್‌ಚೆರ್ರಿ ಪ್ಲೇಸಸ್, ಎಸ್ಸೆ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಹೈ ಪ್ಲೇನ್ಸ್</cite>, ಮೆರಿಲ್ ಗಿಲ್‌‍ಪಿಲ್ಲನ್ ಜಾನ್ಸನ್ ಪ್ರೆಸ್,ಬೌಲ್ಡರ್, ಕೊಲರಾಡೊ, ಟ್ರೇಡ್ ಪೇಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್, ISBN 1-55566-227-7. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=28579910 ಒಲ್ಸನ್ ಜೆಮ್ಸ್ ಸಿ. ಮತ್ತು ರೋನಾಲ್ಡ್ ಸಿ.ನಾಗ್ಲ್ ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ'' 2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ(1997)] * [http://www.kancoll.org/books/andreas_ne/ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ರಿಯಾಸ್,ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ ಟಿ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ'' (1882] ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಇತಿಹಾಸ * ಕ್ರೈಗ್,ದರೊತಿ,ವೇಯರ್ಸ್. ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ: ಎ ಬೈಸೆಂಟೇೀಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1977) * ಫೌಲ್ಕನರ್,ವರ್ಜಿನಿಯಾ,ಆವೃತ್ತಿ. ''ರೌಂಡಪ್:ಎ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರೀಡರ್'' (1957) * ಹಿಕೆ, ಡೋನಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಮೊಮೆಂಟ್ಸ್: ಗ್ಲಿಂಪ್ಸಸ್ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಸ್ ಫಾಸ್ಟ್'' (1992). * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=51597481 ಮಿಯೆವಾಲ್ಡ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿ. ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ & ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್'' (1984)] * ಲ್ಯೂಬ್ಕೆ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಸಿ. ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ:ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೇಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1995) * ಮೊರ್ಟನ್,ಜೆ. ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ಆವೃತ್ತಿ. '' ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೇಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ರೀಜನ್.'' 3 vols. (1905-13) * ವಿಶರ್ಟ್, ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. ಆವೃತ್ತಿ. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ '' (2004), 900 ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ತಕ್ಕ ಲೇಖನಗಳ ಪುಟಗಳು * [http://digitalcommons.unl.edu/cgi/siteview.cgi//nebraskianapubs/2 ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ: ಎ ಗೈಡ್ ಟು ದ ಕಾನ್‌ಹಸ್ಕರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ] (ಡಬ್ಲ್ಯೂಪಿಎ ಗೈಡ್, 1939) ಆನ್‌ಲೈನ್-ಪೂರ್ಣ-ಪಾಠ ಪಿಡಿಎಫ್ ಆವೃತ್ತಿ (442 ಪುಪು., 87 illus.) === ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ತಕ್ಕ ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನಗಳು === * ಬಾರ್ನಾರ್ಟ್,ಜಾನ್ ಡಿ. "ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಮಳೆಸುರಿತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷ." ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ'' 19 (1925): 527-40. * ಬೀಜ್ಲೆ,ವಿಲಿಯಂ ಎಚ್. "ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಸಂಕೀರ್ಣ 1862-1872," ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 53 (ವಸಂತ 1972): 59-75. * ಬೆಂಟ್ಲೆ, ಆರ್ಥರ್ ಎಫ್. ""ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಉಪನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರೈತರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ಜಾನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಆ‍ಯ್‍0ಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್'' 11 (1893): 285-370. * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=89553965 ಚೆರ್ನಿ,ರಾನರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ''ಪಾಪ್ಯುಲಿಜಂ, ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವಿಜಂ, ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, 1885-1915'' (1981)] * ಬೋಗ್ ಅಲೆನ್ ಜಿ. ''ಮನಿ ಎಟ್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್: ದ ಫಾರ್ಮ್ ಮಾರ್ಟ್ಗೆಜ್ ಆನ್ ದ ಮಿಡ್ಲ್ ಬಾರ್ಡರ್ '' (1955) * ಬ್ರುನ್ನರ್, ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ್ ಡೆ ಎಸ್. ''ಇಮಿಗ್ರಂಟ್ ಫಾರ್ಮರ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ದೇರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್'' (1929) * ಚುದಾಕಾಫ್,ಹೋವಾರ್ಡ್ ಪಿ. ''ಮೊಬೈಲ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್: ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಇನ್ ಒಮಾಹಾ, 1880-1920'' (1972) ** ಚುದಾಕಾಫ್,ಹೋವಾರ್ಡ್ ಪಿ. ""ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜನಾಂಗೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿ: ಸ್ಥಳೀಯ ಚೆದುರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ -ಗಾತ್ರದ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 60 (1973): 76-93. ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್‌ನಲ್ಲಿ;ಒಹಾಮಾ ಬಗ್ಗೆ * [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=105476144 ಕೊಲೆಟ್ಟಾ,ಪಯೋಲಿ ಇ. ''ವಿಲಿಯಂ ಜೆನ್ನಿಂಘ್ಸ್ ಬ್ರಯಾನ್''.] 3 vols. 1964-69. * ಡಿಕ್,ಎವರೆಟ್. ''ದ ಸಾದ್-ಹೌಸ್ ಫ್ರಂಟೀಯರ್: 1854-1890'' (1937) * ಫರಾಘರ್,ಜಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್. ''ವುಮನ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ಮೆನ್ ಆನ್ ದ ಒವರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರೇಲ್'' (1979) * ಫುಲ್ಲರ್,ವೆಯ್ನೆ ಇ. ''ದ ಒಲ್ಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಕೂಲ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ರೂರಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಇನ್ ದ ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್'' (1982) * ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್,ಮೈಕೆಲ್ ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್. "ಡೌನ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ಔಟ್ ಆನ್ ದ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫಾರ್ಮ್" (2002) * ಹಾರ್ಪರ್,ಐವಿ. ''ವಾಲ್ಜಿಂಗ್ ಮಟಿಲ್ಡಾ: ಲೈಫ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಸೆನೆಟರ್ ರಾಬರ್ಟ್ Kerrey '' (1992). * ಹೊಲ್ಟರ್,ಡಾನ್ ವಿ ''ಫ್ಲೇಮ್ಸ್ ಆನ್ ದ ಪ್ಲೇನ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಜಂ ಇನ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ '' (1983). * ಜೆಫ್ರೆಯ್,ಜೂಲಿ ರಾಯ್. ''ಫ್ರಂಟೀಯರ್ ವುಮನ್: ದ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ವೆಸ್ಟ್, 1840-1880'' (1979) * ಕ್ಲೇಯ್ನ್ ಮೌರಿ. ''ಯುನಿಯನ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್: ದ ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ಎ ರೇಲ್‌ರೋಡ್, 1862-1893'' (1986) * ಕ್ಲೇಯ್ನ್ ಮೌರಿ. ''ಯುನಿಯನ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್: ದ ರೀಬರ್ತ್, 1894-1969'' (1989). * ಲಾರ್ಸೆನ್,ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಚ್. ''ದ ಗೇಟ್ ಸಿಟಿ: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಒಮಾಹಾ '' (1982) * ಲೊನಿಟ್,ರಿಚರ್ಡ್. ''ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ನೊರ್ರಿಸ್ '' 3 vols. 1971. * ಲ್ಯುಬ್ಕೆ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಸಿ. ''ಇಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ದ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ದ ಜರ್ಮನ್ಸ್ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ, 1880-1900'' (1969) * ಲ್ಯುಬ್ಕೆ, ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಸಿ. "ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿ-ಅಮೆರಿಕಾ ಒಕ್ಕೂಟ, 1910-1917." ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 49 (1969): 165-85. * ಒಸ್ಲಾನ್,ಜೇಮ್ಸ್ ಸಿ. ''ಜೆ.ಸ್ಟೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮಾರ್ಟನ್'' (1942) * ಒವರ್ಟನ್,ರಿಚರ್ಡ್ ಸಿ. ''ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ವೆಸ್ಟ್: ಎಕೊಲೊನೈಸೆಶನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಬರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ರೇಲ್‌‍ರೋಡ್'' (1941) * ಪರ್ಸನ್ಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಬಿ. "ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷದವರು ಯಾರು?" ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 44 (1963): 83-99. * ಪಿಯರ್ಸ್,ನೀಲ್ ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ '' (1973) * ಪೆಡರ್ಸನ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್., ಮತ್ತು ಕೆನ್ನೆತ್ ಡಿ. ವಾಲ್ದ್. ''ಶಲ್ ದ ಪೀಪಲ್ ರೂಲ್? '' ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ ಇನ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ '' (1972) * ರಿಲೆಯ್,ಗ್ಲೆಂಡಾ. ''ದ ಫಿಮೇಲ್ ಫ್ರಂಟೀಯರ್. '' ''ಎ ಕಂಪಾರೇಟಿವ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಆನ್ ದ ಫ್ರೆಯರಿ ಆ‍ಯ್‌0ಡ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ '' (1978) * ವೆಂಗರ್,ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. "ದ ಆ‍ಯ್‌0ಟಿ-ಸಲೂನ್ ಲೀಗ್ ಇನ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್, 1898-1910." ''ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 52 (1971): 267-92. {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks}} * [http://www.nebraska.gov/ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ್] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=NE ನೆಬ್ರಸ್ಕಾಗೆ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080507034702/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=NE |date=2008-05-07 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NE ಯುಎಸ್‌ಜಿ‌ಎಸ್ ರೀಯಲ್ ಟೈಮ್, ಜೀಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅಥರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061230094104/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NE |date=2006-12-30 }} * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/31000.html ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯುರೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121014185328/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/31000.html |date=2012-10-14 }} * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/NE.htm ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ನಿಜಾಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120327183901/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/NE.htm |date=2012-03-27 }} * [http://nebraskaccess.ne.gov/NEfaq.asp ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] * [http://www.nlc.state.ne.us/docs/pilot/pilot.html ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯದ ಪಬ್ಲಿಕೆಷನ್ ಆನ್‌ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511134402/http://www.nlc.state.ne.us/docs/pilot/pilot.html |date=2011-05-11 }} * [https://web.archive.org/web/20060719145314/http://www.city-data.com/city/Nebraska.html ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ನಗರದ-ಮಹಿತಿ] * [http://www.nebraskastudies.org nebraskastudies.org] - ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ, ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೊಸೈಟಿ,ಮತ್ತು ಎನ್‌ಇ‌ಟಿಯಿಂದ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾದ ಇತಿಹಾಸ * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Nebraska ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221725/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Nebraska |date=2008-05-15 }} - ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ರೌಂಡ್‌ಟೇಬಲ್ ಜೊತೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹುಡುಕಬಹುದಾದ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿವೆ. * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Nebraska}} {{Geographic Location |Centre = Nebraska |North = [[South Dakota]] |Northeast = |East = [[Iowa]] |Southeast = [[Missouri]] |South = [[Kansas]] |Southwest = [[Colorado]] |West = [[Wyoming]] |Northwest = }} {{succession | preceded = [[Nevada]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on March 1, 1867 (37th) | succeeded = [[Colorado]] }} {{Coord|display=title|41.5|N|100|W|region:US-NE_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] of1lrz952px32pk5zqc5jddue81bssz 0 24184 1431247 1342540 2026-10-02T20:46:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431247 wikitext text/x-wiki [[File:Kurma,_the_tortoise_incarnation_of_Vishnu.jpg|250px|right|thumb| ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೂರ್ಮ ಅವತಾರ ಮೇರು ಮತ್ತು ಆರಾ ಪರ್ವತದ ಕೆಳಗೆ ಇದ್ದಾನೆ, ವಾಸುಕಿ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಗ್ಗವಾಗಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದೆ, ಹಾಲಿನ ಕಡಲನ್ನು ಅಮೃತಕ್ಕಾಗಿ ಕಡೆಯುವುದು. ಸಿ 1870 ವರ್ಣಚಿತ್ರ.]] [[File:Haridwar Kumbh Mela - 1850s.jpg|250px|thumb|right|ಕುಂಭ ಮೇಳ, ಹರಿದ್ವಾರ, 1850 ರಲ್ಲಿ]] [[File:Kumbh Mela2001.JPG|200px|thumb|right|2001 ರಲ್ಅಲಿ ಖಡಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ, ಕುಂಭ ಮೇಳ ಅಲಹಾಬಾದ್ ನಲ್ಲಿ]] [[File:NorthIndiaCircuit 250.jpg|thumb|ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ, ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ ಹಾಗು ಸರಸ್ವತಿಯ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳ, ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಜಾಗ]] '''ಕುಂಭ ಮೇಳ''' ([[ದೇವನಾಗರಿ]]: कुम्भ मेला) [[ಹಿಂದೂ]]ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ [[ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ]]. ಕುಂಭ ಮೇಳವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಅರ್ಧ'' ಕುಂಭ ಮೇಳವನ್ನು ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹರಿದ್ವಾರ ಹಾಗು ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828666,00.html The Urn Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101008064719/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,828666,00.html|date=2010-10-08}} ''[[TIME]]'', Feb ೦೮, ೧೯೬೦.</ref>, ''ಪೂರ್ಣ'' ಕುಂಭ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ,<ref name="hydro" /> ನಾಲ್ಕು ([[ಪ್ರಯಾಗ]] (ಅಲ್ಲಹಾಬಾದ್), [[ಹರಿದ್ವಾರ]], [[ಉಜ್ಜಯಿನಿ]] ಹಾಗೂ [[ನಾಸಿಕ]]) ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಮಹಾ'' ಕುಂಭ ಮೇಳ ೧೨ 'ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭ ಮೇಳಗಳ' ನಂತರ, ಅಂದರೆ ೧೪೪ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯಾಗ್ರಾಜ್ ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="hydro">[http://books.google.co.nz/books?id=JI65-MygMm0C&amp;pg=PA165&amp;dq=Kumbh+Mela&amp;lr= ಕುಂಭ ಮೇಳ] ''The Basis of Civilization--water Science?: Water Science?'', by J. C. Rodda, Lucio Ubertini, International Association of Hydrological Sciences, IAHS International Commission on Water Resources Systems, Consiglio nazionale delle ricerche (Italy). Published by International Association of Hydrological Science, ೨೦೦೪. ISBN ೧-೯೦೧೫೦೨-೫೭-೦ ''Page ೧೬೫''.</ref><ref>[http://www.indianembassy.org/new/maha_kumbh_mela_2001.htm The Maha ಕುಂಭ ಮೇಳ 2001] ''indianembassy.org''.</ref><ref>[http://www.kumbhamela.net/ardh-kumbh-mela-2007.html ಕುಂಭ ಮೇಳ dates] ''kumbhamela.net''.</ref> ಈ ಹಿಂದಿನ ಅರ್ಧ ಕುಂಭಮೇಳ ಜನವರಿ[[೨೦೦೭]] ರಲ್ಲಿ ೪೫ ದಿನಗಳಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೭ ದಶಲಕ್ಷ[[ಹಿಂದೂ]] ಯಾತ್ರಿಕರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು, ಈ [[ಅರ್ಧ ಕುಂಭ ಮೇಳ]] [[ಪ್ರಯಾಗ]]ದಲ್ಲಿ ನಡಯಿತು, ಹಾಗು ಜನವರಿ ೧೫ [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]]ಯಾ, ಅತಿ ಮಂಗಳಕರ ದಿನದಂದು, ೫ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/15/AR2007011500041.html ದಶಲಕ್ಷs of ಹಿಂದೂs Wash Away Their Sins] ''[[Washington Post]]'', January ೧೫, ೨೦೦೭.</ref> ಆ ಹಿಂದಿನ ''ಮಹಾ ಕುಂಭ ಮೇಳ'', ೨೦೦೧ ನಡೆಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೬೦ ದಶಲಕ್ಷ ಜನ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು,ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ [[ಜನ ಸಮೂಹ]]ವನ್ನಾಗಿಸಿದರು.<ref>Millions bathe at Hindu festival BBC News, January ೩, ೨೦೦೭.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1137833.stm ಕುಂಭ ಮೇಳ pictured from space - probably the largest human gathering in history] ''[[BBC News]]'', January ೨೬, ೨೦೦೧.</ref><ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/travel_images/article3597725.ece ಕುಂಭ ಮೇಳ: the largest ಯಾತ್ರಿಕage - Pictures: ಕುಂಭ ಮೇಳ by Karoki Lewis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100529164905/http://www.timesonline.co.uk/tol/travel/travel_images/article3597725.ece|date=2010-05-29}} ''[[The Times]]'', March ೨೨, ೨೦೦೮.</ref><ref>[http://www.newscientist.com/article/dn360 ಕುಂಭ ಮೇಳ - 25 January 2001 - New Scientist]</ref> ==ಕುಂಭಮೇಳದ ಹಿನ್ನಲೆ - ಕಥೆ== *"ಕುಂಭ" ರಾಶಿ - ಮಾಸ(ಆಕ್ವೇರಿಯಸ್) ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆದ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಕುರುಹ ಮೇಳ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಮಡಕೆ ಅಥವಾ "ಕುಂಭ" ವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೋರಾಡಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ ನೆನಪಿನ ಸಂಕೇತವಿರಬಹುದು. ಕುಂಭವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೇವಿಸಿದವರಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಮರತ್ವ ಸಿಗುವುದು. ಈ ಮೇಳದ ಸಂಕೇತ- ಕುಂಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಹನಿಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದ ಮೇರೆಗೆ ಕುಂಭ ಮೇಳವನ್ನು ನೆಡೆಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕರ್ಣಾಕರ್ಣಿಕೆಯಾಗಿ ಬಂದ ಐತಿಹ್ಯ. ಆದರೆ ಅದು ಪುರಾತನ ಪುರಾಣಕಥೆಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೃತದ ಹನಿಗಳನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದೆ, ಎಂದು ಹೇಳುವ ದಂತಕಥೆಯು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ (ಸಮುದ್ರದ ಮಂಥನ - ಕಡೆಯುವುದು) ಹಲವಾರು ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅದರ ಕಾಲ (ಮೂಲ 3 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 10 ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ) ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ದಂತಕಥೆ, ದೇವತೆಗಳ(ಪರೋಪಕಾರಿ ದೇವತೆಗಳು) ಪಾನೀಯವಾದ ಅಮೃತದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸುರರ (ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ದೇವತೆಗಳು) ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಂಭದಲ್ಲಿ(ಮಡಕೆಯಲ್ಲಿ)ಮಥನದ ನಂತರ ತಯಾರಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಆ ಅಮೃತವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಅಸುರರನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಒಂದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮಡಕೆಯೊಡನೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು. ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಥೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಭಾಗ. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕುಂಭದ ವಾಹಕವು ದೇವವೈದ್ಯ ಧನ್‍ವಂತರಿಯು ಆ ಕುಂಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಕುಂಭಮೇಳವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಈ ದಂತಕಥೆಯು ನಂತರದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆರೀತಿ ಹೇಳಿದೆ, ವಾಹಕವು ಗರುಡ, ಇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಮೋಹಿನಿ ಎಂದಿದೆ. ಅವರು ಅಮೃತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. *ಹಲವಾರು ಪುರಾಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಅಮೃತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿದ ಸಂಗತಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕುಂಭಮೇಳದ ವಿಷಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆರ್. ಬಿ. ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಡಿ. ಪಿ. ದುಬೆ ಮತ್ತು ಕಾಮಾ ಮ್ಯಾಕ್ಲೀನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಂಥಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಥವಾ ಆಧಾರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕುಂಭ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>Maclean 2008, pp. 88-89.</ref><ref>Collins, Charles Dillard (1988). The Iconography and Ritual of Śiva at Elephanta. SUNY Press. p. 36.</ref><ref>Kama MacLean (August 2003). "Making the Colonial State Work for You: The Modern Beginnings of the Ancient Kumbh Mela in Allahabad". The Journal of Asian Studies. 62 (3):</ref> ==೨೦೧೯ ರ ಅರ್ಧ ಕುಂಭಮೇಳ== *ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಹಾ ಕುಂಭಮೇಳವು ಪ್ರಯಾಗ್ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಕಳೆದ 2001ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೇಳ ನಡೆದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 40 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅರ್ಧ ಕುಂಭಮೇಳ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಘ ಮೇಳವು ಸಂಗಮದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಮೈ ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೆದ್ದು ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಸುಮಾರು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಹಾಗೆ ಅನೇಕ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. *ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ‘ಅರ್ಧ ಕುಂಭಮೇಳ’ ಪ್ರಯಾಗ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ.೧೫-೧-೨೦೧೯ ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. 12 ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಕುಂಭಮೇಳವನ್ನು ‘ಪೂರ್ಣ ಕುಂಭಮೇಳ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕುಂಭಮೇಳದ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾತಿಯ ದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 4 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 5 ರವರೆಗೆ ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತಿ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ವಿಶೇಷ. *ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಕುಂಭ ಮೇಳ - ಈ ಬಾರಿ 20 ಕಿ.ಮೀ ತ್ರಿಜ್ಯದಿಂದ 45 ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಅಥವಾ ವಿಸ್ತಾರ: ಕುಂಭ ಮೇಳ ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಭಾರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಹಿಂದೆ 1,600 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಳ ನಡೆದಿತ್ತು. 2019 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು 3,200 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಪವಿತ್ರ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಭಕ್ತಾದಿಗಳು ಅಕ್ಷಯ ವಟದ ನೋಟ, ಹಿಂದೂಗಳ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾದ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ. ಸೂರ್ಯಸ್ವಾತಿ ನದಿಯ ಮೂಲ ನೋಡಬಹುದು, ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://indianexpress.com/article/india/allahabad-prayagraj-kumbh-mela-spread-over-larger-area-5507305/ Kumbh Mela 2019 to be spread over larger area]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/kumbh-mela-608845.html ಕುಂಭ ಮೇಳ ನಡೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಈ ಬಾರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.]</ref> *ಇದು ಶಾಹಿ ಸ್ನಾನ ಅಥವಾ ರಾಜಯೋಗಿ ಸ್ನಾನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿ ದಿನ ಕೊನೆಯ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನದೊಂದಿಗೆ ಕುಂಭಮೇಳಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯದ ತೆರೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/videos/motion-graphics/kumbh-mela-2019-bigger-and-grander/videoshow/67538779.cms timesofindia.indiatimes Videos]</ref><ref>https://kumbh.gov.in/en {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190211141604/https://kumbh.gov.in/en |date=2019-02-11 }} Prayagraj Kumbh</ref> Events Calendar ==ವ್ಯವಸ್ಥೆ== *ಕುಂಭಮೇಳದ ಸಮುದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಗ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಂಭಮೇಳದಲ್ಲಿ ‘ಅಖಾಡ’ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.ವಿವಿಧ ಅಖಾಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಾವಿರಾರು ಭೈರಾಗಿಗಳು ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಳೈಸಿ, ಗಂಗಾ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಬಿಡಾರ ಹೂಡುತ್ತಾರೆ. :'''ಆಡಳಿತ:''' * ಐವರು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯು ಅಖಾಡಗಳ ದೈನಂದಿನ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊತ್ತಿದೆ * ಅಖಾಡಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಖಾಡ ಪರಿಷತ್‌ ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ * ಜುನಾ ಅಖಾಡ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಹಳೆಯ ಅಖಾಡ * ನಿರಂಜನಿ ಮತ್ತು ಮಹಾನಿರ್ವಾಣಿ ಅಖಾಡ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ ==ಅಖಾಡಗಳು== *ಕುಂಭಮೇಳದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಅಖಾಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಸಾಧು–ಸಂತರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅಖಾಡಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ. ಅಖಾಡಗಳು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಅಖಾಡಕ್ಕೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತತ್ವ, ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ನೋಡಲು ಎಲ್ಲ ಸಾಧು–ಸಂತರು ಒಂದೇ ಬಗೆಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗಿವೆ. ಅಖಾಡದ ಸಾಧು–ಸಂತರು ಆರಾಧಿಸುವ ದೇವರು ಮತ್ತು ಅನುಸರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಉದಾಸೀನ ಎಂದು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಅಖಾಡಗಳನ್ನು- ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 13 ಬಗೆಯ ಅಖಾಡಗಳಿವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿರವ ಒಟ್ಟು 13 ಅಖಾಡಗಳಲ್ಲಿ, ಏಳು ಶೈವ ಮತ್ತು ಮೂರು ವೈಷ್ಣವ, ಹಾಗೂ ಮೂರು ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಅಖಾಡ ಪರಿಷತ್‌ (ಎಬಿಎಪಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನರೇಂದ್ರ ಗಿರಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆ (೨೦೧೯).‘ಅಖಂಡ’ ಪದದಿಂದ ಅಖಾಡ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅದು (ಅಖಂಡ)ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅಥವಾ ಒಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವುದು. ಇವರು ಶಿವನನ್ನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಏಳು ಶೈವ ಅಖಾಡಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಆಖಾಡಗಳು:=== ;ಶೈವ *ಶ್ರೀ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಖಾಡ ಮಹಾನಿರ್ವಾಣಿ (ಅಲಹಾಬಾದ್), *ಶ್ರೀ ಪಂಚ ಅಟಲ್‌ ಅಖಾಡ (ವಾರಾಣಸಿ), *ಶ್ರೀ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಖಾಡ ನಿರಂಜನಿ (ಅಲಹಾಬಾದ್), *ತಪೋನಿಧಿ ಶ್ರೀ ಆನಂದ ಅಖಾಡ ಪಂಚಾಯಿತಿ (ನಾಸಿಕ್‌), *ಶ್ರೀ ಪಂಚದಶನಾಮ ಜುನಾ ಅಖಾಡ (ವಾರಾಣಸಿ), ಶ್ರೀ ಪಂಚದಶನಾಮ ಪಂಚಗಣಿ ಅಖಾಡ (ಜುನಾಗಡ, ಗುಜರಾತ್‌). ;ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ವೈಷ್ಣವ ಅಖಾಡಗಳು *ದಿಗಂಬರ ಅಣಿ, *ಶ್ರೀ ನಿರ್ವಾಣಿ ಅಣಿ ಮತ್ತು *ಶ್ರೀ ನಿರ್ಮೋಹಿ ಅಣಿ ;ಸಿಖ್‌ ಧರ್ಮದ ಮೊದಲ ಧರ್ಮಗುರುವಿನ ಪುತ್ರ ಚಂದ್ರದೇವ ಅವರು ಮೂರನೆಯ ‘ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡ’ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು. ಈ ಅಖಾಡದವರು ‘ಓಂ’ಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಶ್ರೀ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಬಡಾ ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡ, *ಶ್ರೀ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಖಾಡ ನಯಾ ಉದಾಸೀನ ಮತ್ತು *ಶ್ರೀ ನಿರ್ಮಲ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಖಾಡ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಲೈಂಗಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಿನ್ನರ ಅಖಾಡ (೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.)<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/kumbha-mela-akharas-607463.html ಕುಂಭಮೇಳದಲ್ಲಿ ‘ಅಖಾಡ’ಗಳ ಸಂಭ್ರಮ, ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಿಂದ ಕುಂಭಮೇಳ;ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ;;15 ಜನವರಿ 2019,]</ref> *[https://kumbh.gov.in/en/making-of-kumbh ವ್ಯವಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190308110514/https://kumbh.gov.in/en/making-of-kumbh |date=2019-03-08 }} ==ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * Kumbha Mela: History and Religion, Astronomy and Cosmobiology, by Subas Rai. Published by Ganga Kaveri Pub. House, ೧೯೯೩. ISBN ೮೧-೮೫೬೯೪-೦೧-X. * The Kumbh Mela, by Mark Tully (Author), Richard Lannoy (Photographer), Ashok Mahendra (Photographer). Indica Books. ೨೦೦೨. ISBN ೧-೮೫೧೫೮-೮೩೩-೭. * ''Kumbha Mela, by Jack Hebner.'', by Jack Hebner. Published by Transition Vendor, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೮೮೬೦೬೯-೯೦-೫೨ * # Pilgrimage and Power: The Kumbh Mela in Allahabad, ೧೭೬೫-೧೯೫೪, by Kama Maclean. Oxford University Press, USA. ೨೦೦೮. ISBN ೦-೧೯-೫೩೩೮೯೪-೪. *[https://www.prajavani.net/stories/national/cm-adityanath-meets-pm-modi-592536.html ‘ಕುಂಭ ಮೇಳ’ ಆಯೋಜನೆ;೭-೧೨-೧೮] {{wikisourcelang|1|कुंभमेला|Kumbh Mela}} {{wikisource|The Story of My Experiments with Truth/Part V/Kumbha Mela|Mahatma Gandhi at Kumbha Mela, 1915}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Kumbha Mela}} *[http://www.kumbh2010haridwar.gov.in Official website of Kumbha mela 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817140016/http://www.kumbh2010haridwar.gov.in/ |date=2010-08-17 }} *[https://web.archive.org/web/20100117153248/http://kumbh-mela.euttaranchal.com/ ಕುಂಭ ಮೇಳ ಹರಿದ್ವಾರ] *[http://blog.knowledge-must.com/archives/13-Kumbh-Mela-The-Most-Wonderful-Sight-in-India.html Comprehensive Research Article on the ಕುಂಭ ಮೇಳ with Photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612042858/http://blog.knowledge-must.com/archives/13-Kumbh-Mela-The-Most-Wonderful-Sight-in-India.html |date=2010-06-12 }} *[https://www.theguardian.com/travel/video/2010/mar/18/kumbh-mela-festival-india-hindu Video of 2010 Maha ಕುಂಭ ಮೇಳ in ಹರಿದ್ವಾರ from Guardian.co.uk] {{HinduFestivals}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Hindu pilgrimage sites]] [[ವರ್ಗ:Pilgrimages]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Fairs of India]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Culture of Uttarakhಹಾಗು]] [[ವರ್ಗ:Allahabad]] [[ವರ್ಗ:ನಾಸಿಕ್]] [[ವರ್ಗ:ಹರಿದ್ವಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರಾಖಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಉಜ್ಜಯಿನಿ]] f8xg4lcl41v312u695uti4q7fljr1sx 0 25285 1431264 1367442 2026-10-03T09:51:47Z ~2026-53210-06 102119 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1431264 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸುನೀಲ್ ರಾವ್ | image = | caption = | birth_place = [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | occupation = ನಟ, ಗಾಯಕ. | years_active = 1987–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | othername = ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ | mother = [[ಬಿ.ಕೆ.ಸುಮಿತ್ರಾ]] | family = ಸೌಮ್ಯಾ ರಾವ್ (ಸಹೋದರಿ) | spouse = ಶ್ರೇಯಾ ಅಯ್ಯರ್ }} '''ಸುನೀಲ್ ರಾವ್''' (ಜನನ ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮) ಭಾರತದ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ನಟ. ಅವರು ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಅನುಭವಿ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ. ಅವರು ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/sunil-raoh-my-next-release-has-a-lot-of-firsts-in-kannada-films-101613893996452.html</ref><ref name="hindu2005">{{cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2005/09/09/stories/2005090903720100.htm |title=Entertainment Bangalore : Small and spicy |date=9 September 2005 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=13 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213172528/http://www.hindu.com/fr/2005/09/09/stories/2005090903720100.htm |work=[[The Hindu]] |url-status=dead }}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ== ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಬಿ. ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರಾ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ [[ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ]] (ಲಘು ಸಂಗೀತ) ಗಾಯಕಿ. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಸೌಮ್ಯ ರಾವ್ ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hindu2005"/> ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ಒಂದಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಆಫರ್‌ಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನಟನೆಯತ್ತ ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ===ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ=== ರಾವ್ ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ''ಕೆಂಡದ ಮಳೆ'' ಮತ್ತು ''[[ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ===ದೂರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದ=== ಇವರು ರೈಲ್ವೇಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು, ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿ, ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref>https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Mar/01/sunil-raoh-to-headline-veer-savarkar-biopic-40507.html</ref> ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾವ್, ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಲ ನಟನೆಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು ''ಜನನಿ'', ''ಚದುರಂಗ'', ''ಪುನರ್ಜನ್ಮ'', ಬಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವರ ''ಸಾಧನೆ'' ಮತ್ತು ಟಿ. ಎನ್. ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರ ''ಮನ್ವಂತರ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗೀರತಿ'' ''ಜನನಿ''ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |last1=Srinivasa |first1=Srikanth |title=Two guys & a goal |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/feb09/ent4.asp |publisher=Deccan Herald |accessdate=23 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031229232939/http://www.deccanherald.com/deccanherald/feb09/ent4.asp |archivedate=29 December 2003 |date=9 February 2003 |url-status=live }}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು "ಪಾಂಚಾಲಿ" ನಂತಹ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಫ್ರೀಕಿ ಚಕ್ರ'' ನಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ದೀಪ್ತಿ ನವಲ್ ಜೊತೆಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ''ದಲ್ಲಿ [[ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ'' (೨೦೦೩) ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಮ್ಯಾ ನೋಡನೆ ನಟಿಸಿದರು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಚಪ್ಪಲೆ'', ''ಮಸಾಲಾ'' ಮತ್ತು ''ಸಖಾ ಸಖಿ'' ನಂತಹ ವಿಫಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯದು ತಮಿಳಿನ ಹಿಟ್ ''ತಿರುಡ ತಿರುಡಿ'' ನ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇತರ ಪುರುಷ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ''ಸಖಾ ಸಖಿ'' ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶಿವರಾಜ್ ಹೊಸ್ಕೆರೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ''ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟ''ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18918.html |title=Sunil Raos back – Bollywood Movie News |work=Indiaglitz.com |date=10 December 2005 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202044356/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18918.html |url-status=live }}</ref> ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೆಸರಾಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ "ಸರಿಗಮ" ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಪ್ರಜ್ವಲ್ ದೇವರಾಜ್]] ಒಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅಜ್ಞಾತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=166&ptype=News&title=SUNIL%20KUMAR%20DESAI%20IS%20BACK%20WITH%20%60SARIGAMA%60 |title=Kannada Movie/Cinema News – SUNIL KUMAR DESAI IS BACK WITH 'SARIGAMA' |publisher=Chitratara.com |date=9 November 2008 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220658/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=166&ptype=News&title=SUNIL%20KUMAR%20DESAI%20IS%20BACK%20WITH%20%60SARIGAMA%60 |url-status=live }}</ref> ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ನಟನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು "ಬೆಂಗಳೂರು ಕಾಲಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅವರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸುನೀಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ನಟ ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಜನಮನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಈಗ ಮುಂಬರುವ ಚಿತ್ರ ಹಯಗ್ರಿವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಘುಕುಮಾರ್ ಒಆರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಯಗ್ರಿವಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟ ಧನ್ವೀರ್ರಾ ಮತ್ತು ನಟಿ ಸಂಜನಾ ಆನಂದ್ ನಾಯಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಯಗ್ರಿವದಲ್ಲಿ ಸುನಿಲ್ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨ ರಂದು ಧನ್ವೀರ್ರಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.news18.com/movies/kannada-actor-sunil-raoh-to-return-to-big-screen-with-hayagrriva-report-8873763.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1729178/report-sunil-rao-to-act-again |title=Sunil Rao to act again? |access-date=11 October 2020 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011214347/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-sunil-raoh-to-act-again-1729178 |url-status=live }}</ref> ==ಸಿನಿಮಾಗಳು== {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ವರ್ಷ !! ಸಿನಿಮಾ ! ಪಾತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="2"| ೧೯೮೭ || ''[[ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ]]'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ''ಕೆಂಡದ ಮಳೆ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | rowspan="2"| ೧೯೯೧ || ''ರೆಡಿಮೇಡ್ ಗಂಡ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ''ಶಾಂತಿ ಕ್ರಾಂತಿ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ೧೯೯೨ || ''[[ಮೈಸೂರು ಜಾಣ]]'' | ಆನಂದ || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | rowspan="2"| ೨೦೦೧ || ''ವಂದೇ ಮಾತರಂ'' | ಅಭಿಷೇಕ || |- | ''ಚಿತ್ರ'' | || |- | rowspan="4"| ೨೦೦೩ || ''ಪಾಂಚಾಲಿ'' | || |- | ''ಫ್ರೀಕಿ ಚಕ್ರ'' | ಅಘೋಷಿತ ಅತಿಥಿ || ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ |- | ''ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ'' | ಸುನಿಲ್ || |- | ''[[ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ]]'' | ವಿವೇಕ || |- rowspan="2"| ೨೦೦೪ || ''[[ಬಾ ಬಾರೋ ರಸಿಕಾ]]'' | ||ವಿಶ್ವ || |- | ||''ಚಪ್ಪಾಳೆ''|| | || |- | rowspan="2"| ೨೦೦೫ || ''ಮಸಾಲಾ'' | ವಿಶ್ವಾ || |- | ''ಸಖಾ ಸಖೀ'' | || |- | rowspan="2"| ೨೦೦೬ || ''ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟ'' | || |- | ''ಜಾಕ್‌ಪಾಟ್'' | || ಅತಿಥಿ ನೋಟ; ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಕೂಡ |- | rowspan="2"| ೨೦೧೦ || ''ಮಿನುಗು'' | ಆದಿತ್ಯ || |- || ''ಪ್ರೇಮಿಸಂ'' | ಪ್ರಸನ್ನ || ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="2"| ೨೦೨೨ || ''[[ಓಲ್ಡ್ ಮಾಂಕ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓಲ್ಡ್ ಮಾಂಕ್]]'' | [[ಕೃಷ್ಣ]] || ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | ''ತುರ್ಥು ನಿರ್ಗಮನ'' | ವಿಕ್ರಮ್ || |- |} ===Web series=== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ಬಿಡುಗಡೆಯ ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೨೦೧೭ || ಲೂಸ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ || ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ವೆಬ್ ಸೀರಿಸ್ |- |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ 'ರೂಪಕಲಾ ಉತ್ಸವ-೨೫' ಅವರಿಗೆ 'ನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದ' ಎಂಬ 'ರೂಪಕಲಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಣ್ಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb name|1343308|ಸುನಿಲ್ ರಾವ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] nfh9yw5l0ffu7h7yruxs09epr36kj1d 0 25286 1431263 1334275 2026-10-03T09:50:14Z ~2026-53210-06 102119 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1431263 wikitext text/x-wiki {{Infobox ನಟ |image = |imagesize = 320px |caption = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |name = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |birthname = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |birthdate = ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೮೦ |location = [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ |height = ೬' |othername = |occupation = ನಟ |yearsactive = ೨೦೦೩—ಪ್ರಸಕ್ತ |homepage = }} '''ಅಜಯ್ ರಾವ್‌''' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ. ಪ್ರೇಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ೨೦೦೩ ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್‌ ಮಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಟ [[ಸುನಿಲ್ ರಾವ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಅವರು "[[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ]]" (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ "ತಾಜ್ ಮಹಲ್" (೧೦೦೮), "[[ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ]]" (೨೦೧೦), "[[ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ]]" (೨೦೧೧) ಮತ್ತು ''[[ಕೃಷ್ಣ-ಲೀಲಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ]]'' (೨೦೧೫) ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ'' (೨೦೧೫) ದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೋಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ ''ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiaglitz.com/ajay-rao-turns-producer-kannada-news-102684 |title=Ajai Rao Turns Producer |access-date=13 February 2015 |archive-date=3 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803131022/http://www.indiaglitz.com/ajay-rao-turns-producer-kannada-news-102684 |url-status=live }}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅವರು ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗೆಳತಿ ಸಪ್ನಾ ಅವರನ್ನು ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಮಗಳು ಚೆರಿಷ್ಮಾ.<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/it-is-a-baby-girl-for-actor-ajai-rao-and-wife-sapna/articleshow/66763567.cms |title=It is a baby girl for actor Ajay Rao and wife Swapna! |website=[[The Times of India]] |access-date=17 January 2020 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011112909/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/it-is-a-baby-girl-for-actor-ajai-rao-and-wife-sapna/articleshow/66763567.cms |url-status=live }}</ref> == ಸಿನಿಮಾಗಳು == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ! scope="col" class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | rowspan="2"| ೨೦೦೩ ! scope="row" | ''ಕಿಚ್ಚ'' | ಕಿಚ್ಚ್‌ಸ್ ಪ್ರೆಂಡ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''[[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ]]'' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೫ ! scope="row" | ''ಸೂರ್ಯ ದಿ ಗ್ರೇಟ್'' | ಸೂರ್ಯ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್'' | ಇಂದ್ರ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೦೬ ! scope="row" | ''ಓ ಪ್ರಿಯತಮಾ'' | ಚಿನ್ನು / ಯಶಸ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="3" | ೨೦೦೭ ! scope="row" |''ಅಮೃತ ವಾಣಿ'' | ಸಮರ್ಥ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಹೆತ್ತರೆ ಹೆಣ್ಣನ್ನೇ ಹೆರಬೇಕು'' | | ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''[[:en:Ganesha (film)|ಗಣೇಶ]]'' | ಶಿವು | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೮ ! scope="row" | ''ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕು'' | | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ತಾಜ್ ಮಹಲ್'' | ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೯ ! scope="row" | ''ಜಾಜಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ'' | ರಾಮು | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಪ್ರೇಮ್ ಕಹಾನಿ'' | ಮಂಜ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೦ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೧ ! scope="row" | ''ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು'' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೨ ! scope="row" | ''ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್'' | ಅರ್ಜುನ್ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೩ ! scope="row" | ''ಅದ್ವೈತ'' | ವಿವೇಕ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="3" |೨೦೧೪ ! scope="row" | ''ಮನದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ'' | ಸ್ವತಃ | ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ರೋಸ್'' | ಅಜಯ್ | ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಎಂದು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಜೈ ಬಜರಂಗಬಲಿ'' | ಅಜ್ಜು/ಅಜಯ್ | ಕೃಷ್ಣ ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಎಂದು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ |style="text-align: center;"| |- | rowspan="4" | ೨೦೨೫ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಎಂದೆಂದಿಗು'' | ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಲವರ್ '' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಮಾಮು ಟೀ ಅಂಗಡಿ'' | ಸ್ವತಃ | ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ<br/> ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೬ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು'' | ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row"| ''ಜಾನ್ ಜಾನಿ ಜನಾರ್ಧನ್'' | ಜನಾರ್ಧನ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೭ ! scope="row"| ''ಧೈರ್ಯಂ'' | ಅಜಯ್ ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/13046-multi-starrer-amar-akbar-antony-starting-in-may.html|title=Multi-starrer Amar Akbar Antony Starting in May|work=Chitraloka|access-date=12 April 2016|archive-date=11 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211162228/https://www.chitraloka.com/news/13046-multi-starrer-amar-akbar-antony-starting-in-may.html|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| ''ಕೃಷ್ಣ ಎಸ್/ಓ ಸಿಎಂ'' | ಕೃಷ್ಣ | | |- |೨೦೧೮ ! scope="row"|''ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ'' |ಮೊಹನ್‍ದಾಸ್ | | |- | rowspan="2" |೨೦೨೧ ! scope="row"|''ಕೃಷ್ಣ ಟಾಕೀಸ್'' |ಕೃಷ್ಣ | |<ref>{{cite news |title=Ajay Rao's Krishna Talkies to be out on April 9 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/mar/11/ajay-raos-krishna-talkies-to-be-out-on-april-9-2274933.html |access-date=11 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> |- ! scope="row"|''ಲವ್ ಯು ರಚ್ಚು'' |ಅಜಯ್ | |<ref>{{Cite web|title=Rachita to romance Ajai Rao in Love You Rachchu|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rachita-to-romance-ajai-rao-in-love-you-rachchu/articleshow/80383392.cms|access-date=2021-01-21|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |rowspan="2"|೨೦೨೨ !scope="row"|''ಶೋಕಿವಾಲಾ'' |ಕಷ್ಣ | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ajay-rao-signs-another-movie-in-kannada/articleshow/68904911.cms|title=Ajay Rao signs another movie in Kannada|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-08-17|archive-date=20 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820213255/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ajay-rao-signs-another-movie-in-kannada/articleshow/68904911.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/sep/12/ajay-rao-plays-shokiwala-2032270.html|title=Ajay Rao plays 'Shokiwala'|website=The New Indian Express|access-date=2019-10-06|archive-date=6 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191006021619/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/sep/12/ajay-rao-plays-shokiwala-2032270.html|url-status=live}}</ref> |- !scope="row"|''ದಿಲ್ಪಸಂದ್'' |ಪ್ರೀತಮ್ |ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ | |} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== *[http://kannada.filmibeat.com/celebs/ajay-rao.html ಫಿಲ್ಮೀಬೀಟ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಜಯ್ ರಾವ್ ವಿವರ] *[https://www.avidhafoundation.com/2021/11/love-you-rachchu-kannada-song-muddu.html Love You Racchu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520002339/https://www.avidhafoundation.com/2021/11/love-you-rachchu-kannada-song-muddu.html |date=2022-05-20 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] 3mnlizibac97uwky0cogwdsfyqhq35k 0 71557 1431236 1339509 2026-10-02T12:20:02Z SSV Jagadeesh 57368 /* ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು */ 1431236 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು=ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ. |ಚಿತ್ರ =[[ಚಿತ್ರ:Mng-univ-horde-power1.png|200px|alt=ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] [[File:SVP Institute of Kannada Studies, Mangalagangotri, Konaje, Mangalore, Karnataka, India (2014).jpg|250px|ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]] |ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ='ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳಕು' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ]], [[ಕೊಣಾಜೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು ='ಕೊಣಾಜೆ' |ರಾಜ್ಯ =[[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು=ಶ್ರೀ ವಜುಭಾಯಿ ರೂಡಭಾಯಿ ವಾಲ.(ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತ ಸರಕಾರ) |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು='ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ'<ref>. P S Yadapadithaya in new vice-chancellor of Mangalore University - Times of India https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/p-s-yadapadithaya-in-new-vice-chancellor-of-mangalore-university/articleshow/69638813.cms</ref>. |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ =ಕೊಣಾಜೆ. |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೬೮]] |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ= '' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ='೧೪೨' |ಅಂತರಜಾಲ= [http://# www.mangaloreuniversity.ac.in] }}{{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ಎಸ್. ವಿ. ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎಸ್.ವಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ== # ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-09-03 |archive-date=2023-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122083555/https://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |url-status=dead }}</ref> # ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಅನುವಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ. ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ,ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಈಗ[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪ್ರಾಚೀನ,ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ,ಛಂದಸ್ಸು,ತೌಲನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ,ಭಾಷಾಂತರ. * ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರಾಧೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಅಧ್ಯಯನ ಐಚ್ಛಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ== * ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ವ್ರಂಧ. * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ‍್ಯವುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್. * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೋಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಆಡಿಯೋ ವೀಡೀಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಮಿನಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರ. ==ವಿಭಾಗೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== [[File:ವಿಬಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[File:ತಾಡ ಓಲೆ.jpg|thumb|ತಾಡ ಓಲೆ]] * ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನವಯುಗ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ... ಮೊದಲಾದ ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹ. [[File:ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ರತಿಗಳು, ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳು. * ಎಂ.ಫಿಲ್,ಪಿ.ಎಚ್ಡಿ, ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು,ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ==ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೀಠಗಳು== # [[ಕನಕದಾಸರು]] ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಆಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ [[ತುಳು]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # [[ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಕೊಡವ[[ಕೊಡವರು]] ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಶ್ರೀ ಪಿ.ಸತೀಶ್ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ.ದಯಾನಂದ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಜೈನ ಕವಿ [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. ==ಕನ್ನಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ== * ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.ಕೃಷಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ[[ಭೂತಾರಾಧನೆ]],ಕೌಟಂಬಿಕ,ದಾರ್ಮಿಕ,ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು,ಕಾಷ್ಠಶಿಲ್ಪ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ==ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು * ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭೀವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ,ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಕ ಅಧ್ಯಯನ). * ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಸಂಶೋಧನೆ ಕನ್ನಡ ಆಧ್ಯಯನ,ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಜಾನಪದ[[ಜಾನಪದ]] ಅಧ್ಯಯನ,ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಡಾ.ಬಿ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ-೧೯೯೯೦ # ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ-ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ-೧೯೯೦ # ಸಂ-ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ- ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಸಾಹಿತ್ಯ-೧೯೮೮ # ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ-ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು-೧೯೮೮ # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== * '''ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ''' :- ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹ 1991ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹವು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರಹಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಿರು ವೇದಿಕೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕವಿಗಳು, ಕಥೆಗಾರರು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರು ಹಲವರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆ ಕೇವಲ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸಿನ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೀಠದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧುನಿಕ ಯುಗದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಇಂತಹ ಬರಹಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾನಲ್ (WhatsApp Channel)<ref>https://whatsapp.com/channel/0029VbAxnNo11ulX3tV3v42g</ref>, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ (Instagram)<ref>https://www.instagram.com/svp_bittibaraha?igsh=dDh3OTdxOXVseXVq</ref> ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] koxkb4gwrgttpxmrxhctbp4ifl6h6os 1431237 1431236 2026-10-02T12:22:08Z SSV Jagadeesh 57368 /* ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು */ 1431237 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು=ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ. |ಚಿತ್ರ =[[ಚಿತ್ರ:Mng-univ-horde-power1.png|200px|alt=ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] [[File:SVP Institute of Kannada Studies, Mangalagangotri, Konaje, Mangalore, Karnataka, India (2014).jpg|250px|ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]] |ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ='ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳಕು' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ]], [[ಕೊಣಾಜೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು ='ಕೊಣಾಜೆ' |ರಾಜ್ಯ =[[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು=ಶ್ರೀ ವಜುಭಾಯಿ ರೂಡಭಾಯಿ ವಾಲ.(ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತ ಸರಕಾರ) |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು='ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ'<ref>. P S Yadapadithaya in new vice-chancellor of Mangalore University - Times of India https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/p-s-yadapadithaya-in-new-vice-chancellor-of-mangalore-university/articleshow/69638813.cms</ref>. |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ =ಕೊಣಾಜೆ. |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೬೮]] |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ= '' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ='೧೪೨' |ಅಂತರಜಾಲ= [http://# www.mangaloreuniversity.ac.in] }}{{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ಎಸ್. ವಿ. ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎಸ್.ವಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ== # ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-09-03 |archive-date=2023-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122083555/https://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |url-status=dead }}</ref> # ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಅನುವಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ. ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ,ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಈಗ[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪ್ರಾಚೀನ,ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ,ಛಂದಸ್ಸು,ತೌಲನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ,ಭಾಷಾಂತರ. * ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರಾಧೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಅಧ್ಯಯನ ಐಚ್ಛಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ== * ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ವ್ರಂಧ. * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ‍್ಯವುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್. * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೋಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಆಡಿಯೋ ವೀಡೀಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಮಿನಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರ. ==ವಿಭಾಗೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== [[File:ವಿಬಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[File:ತಾಡ ಓಲೆ.jpg|thumb|ತಾಡ ಓಲೆ]] * ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನವಯುಗ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ... ಮೊದಲಾದ ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹ. [[File:ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ರತಿಗಳು, ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳು. * ಎಂ.ಫಿಲ್,ಪಿ.ಎಚ್ಡಿ, ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು,ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ==ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೀಠಗಳು== # [[ಕನಕದಾಸರು]] ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಆಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ [[ತುಳು]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # [[ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಕೊಡವ[[ಕೊಡವರು]] ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಶ್ರೀ ಪಿ.ಸತೀಶ್ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ.ದಯಾನಂದ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಜೈನ ಕವಿ [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. ==ಕನ್ನಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ== * ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.ಕೃಷಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ[[ಭೂತಾರಾಧನೆ]],ಕೌಟಂಬಿಕ,ದಾರ್ಮಿಕ,ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು,ಕಾಷ್ಠಶಿಲ್ಪ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ==ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು * ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭೀವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ,ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಕ ಅಧ್ಯಯನ). * ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಸಂಶೋಧನೆ ಕನ್ನಡ ಆಧ್ಯಯನ,ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಜಾನಪದ[[ಜಾನಪದ]] ಅಧ್ಯಯನ,ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಡಾ.ಬಿ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ-೧೯೯೯೦ # ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ-ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ-೧೯೯೦ # ಸಂ-ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ- ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಸಾಹಿತ್ಯ-೧೯೮೮ # ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ-ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು-೧೯೮೮ # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== * '''ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ''' :- ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹ 1991ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹವು ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರಹಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಿರು ವೇದಿಕೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕವಿಗಳು, ಕಥೆಗಾರರು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತರನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದವರು ಹಲವರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆ ಕೇವಲ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸಿನ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪೀಠದ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಂತೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧುನಿಕ ಯುಗದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಇಂತಹ ಬರಹಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾನಲ್ (WhatsApp Channel)<ref>https://whatsapp.com/channel/0029VbAxnNo11ulX3tV3v42g</ref>, ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ (Instagram)<ref>https://www.instagram.com/svp_bittibaraha?stkn=MWtrc2tqdGVzYzQ1ag==</ref> ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] 73bj0yfh5h8d3pfg4ktczrz9qmlk0q2 1431238 1431237 2026-10-02T12:34:17Z SSV Jagadeesh 57368 /* ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು */ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1431238 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು=ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ. |ಚಿತ್ರ =[[ಚಿತ್ರ:Mng-univ-horde-power1.png|200px|alt=ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] [[File:SVP Institute of Kannada Studies, Mangalagangotri, Konaje, Mangalore, Karnataka, India (2014).jpg|250px|ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]] |ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ='ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳಕು' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ]], [[ಕೊಣಾಜೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು ='ಕೊಣಾಜೆ' |ರಾಜ್ಯ =[[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು=ಶ್ರೀ ವಜುಭಾಯಿ ರೂಡಭಾಯಿ ವಾಲ.(ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತ ಸರಕಾರ) |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು='ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ'<ref>. P S Yadapadithaya in new vice-chancellor of Mangalore University - Times of India https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/p-s-yadapadithaya-in-new-vice-chancellor-of-mangalore-university/articleshow/69638813.cms</ref>. |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ =ಕೊಣಾಜೆ. |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೬೮]] |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ= '' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ='೧೪೨' |ಅಂತರಜಾಲ= [http://# www.mangaloreuniversity.ac.in] }}{{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ಎಸ್. ವಿ. ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎಸ್.ವಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ== # ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-09-03 |archive-date=2023-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122083555/https://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |url-status=dead }}</ref> # ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಅನುವಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ. ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ,ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಈಗ[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪ್ರಾಚೀನ,ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ,ಛಂದಸ್ಸು,ತೌಲನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ,ಭಾಷಾಂತರ. * ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರಾಧೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಅಧ್ಯಯನ ಐಚ್ಛಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ== * ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ವ್ರಂಧ. * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ‍್ಯವುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್. * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೋಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಆಡಿಯೋ ವೀಡೀಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಮಿನಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರ. ==ವಿಭಾಗೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== [[File:ವಿಬಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[File:ತಾಡ ಓಲೆ.jpg|thumb|ತಾಡ ಓಲೆ]] * ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನವಯುಗ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ... ಮೊದಲಾದ ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹ. [[File:ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ರತಿಗಳು, ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳು. * ಎಂ.ಫಿಲ್,ಪಿ.ಎಚ್ಡಿ, ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು,ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ==ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೀಠಗಳು== # [[ಕನಕದಾಸರು]] ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಆಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ [[ತುಳು]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # [[ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಕೊಡವ[[ಕೊಡವರು]] ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಶ್ರೀ ಪಿ.ಸತೀಶ್ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ.ದಯಾನಂದ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಜೈನ ಕವಿ [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. ==ಕನ್ನಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ== * ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.ಕೃಷಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ[[ಭೂತಾರಾಧನೆ]],ಕೌಟಂಬಿಕ,ದಾರ್ಮಿಕ,ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು,ಕಾಷ್ಠಶಿಲ್ಪ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ==ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು * ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭೀವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ,ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಕ ಅಧ್ಯಯನ). * ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಸಂಶೋಧನೆ ಕನ್ನಡ ಆಧ್ಯಯನ,ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಜಾನಪದ[[ಜಾನಪದ]] ಅಧ್ಯಯನ,ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಡಾ.ಬಿ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ-೧೯೯೯೦ # ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ-ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ-೧೯೯೦ # ಸಂ-ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ- ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಸಾಹಿತ್ಯ-೧೯೮೮ # ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ-ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು-೧೯೮೮ # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== * '''ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ''' :- ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹವು 1991ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕವನ, ಕಥೆ, ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಂತೆ ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ಇದರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾನಲ್ (WhatsApp Channel)<ref>https://whatsapp.com/channel/0029VbAxnNo11ulX3tV3v42g</ref> ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ (Instagram)<ref>https://www.instagram.com/svp_bittibaraha?stkn=MWtrc2tqdGVzYzQ1ag==</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2025–26ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆಯ 35ನೇ ಸಂಪುಟ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>https://svpbittipatrike35.blogspot.com</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] chaubkvw6vu3dvztb8cp0tnzq8zetyw 1431253 1431238 2026-10-03T06:32:46Z SSV Jagadeesh 57368 /* ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು */ Blog link added 1431253 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು=ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ. |ಚಿತ್ರ =[[ಚಿತ್ರ:Mng-univ-horde-power1.png|200px|alt=ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] [[File:SVP Institute of Kannada Studies, Mangalagangotri, Konaje, Mangalore, Karnataka, India (2014).jpg|250px|ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]] |ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ='ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳಕು' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ]], [[ಕೊಣಾಜೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು ='ಕೊಣಾಜೆ' |ರಾಜ್ಯ =[[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು=ಶ್ರೀ ವಜುಭಾಯಿ ರೂಡಭಾಯಿ ವಾಲ.(ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತ ಸರಕಾರ) |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು='ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ'<ref>. P S Yadapadithaya in new vice-chancellor of Mangalore University - Times of India https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/p-s-yadapadithaya-in-new-vice-chancellor-of-mangalore-university/articleshow/69638813.cms</ref>. |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ =ಕೊಣಾಜೆ. |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೬೮]] |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ= '' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ='೧೪೨' |ಅಂತರಜಾಲ= [http://# www.mangaloreuniversity.ac.in] }}{{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ಎಸ್. ವಿ. ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎಸ್.ವಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ== # ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-09-03 |archive-date=2023-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122083555/https://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |url-status=dead }}</ref> # ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಅನುವಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ. ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ,ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಈಗ[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪ್ರಾಚೀನ,ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ,ಛಂದಸ್ಸು,ತೌಲನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ,ಭಾಷಾಂತರ. * ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರಾಧೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಅಧ್ಯಯನ ಐಚ್ಛಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ== * ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ವ್ರಂಧ. * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ‍್ಯವುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್. * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೋಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಆಡಿಯೋ ವೀಡೀಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಮಿನಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರ. ==ವಿಭಾಗೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== [[File:ವಿಬಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[File:ತಾಡ ಓಲೆ.jpg|thumb|ತಾಡ ಓಲೆ]] * ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನವಯುಗ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ... ಮೊದಲಾದ ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹ. [[File:ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ರತಿಗಳು, ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳು. * ಎಂ.ಫಿಲ್,ಪಿ.ಎಚ್ಡಿ, ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು,ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ==ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೀಠಗಳು== # [[ಕನಕದಾಸರು]] ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಆಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ [[ತುಳು]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # [[ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಕೊಡವ[[ಕೊಡವರು]] ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಶ್ರೀ ಪಿ.ಸತೀಶ್ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ.ದಯಾನಂದ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಜೈನ ಕವಿ [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. ==ಕನ್ನಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ== * ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.ಕೃಷಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ[[ಭೂತಾರಾಧನೆ]],ಕೌಟಂಬಿಕ,ದಾರ್ಮಿಕ,ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು,ಕಾಷ್ಠಶಿಲ್ಪ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ==ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು * ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭೀವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ,ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಕ ಅಧ್ಯಯನ). * ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಸಂಶೋಧನೆ ಕನ್ನಡ ಆಧ್ಯಯನ,ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಜಾನಪದ[[ಜಾನಪದ]] ಅಧ್ಯಯನ,ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಡಾ.ಬಿ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ-೧೯೯೯೦ # ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ-ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ-೧೯೯೦ # ಸಂ-ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ- ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಸಾಹಿತ್ಯ-೧೯೮೮ # ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ-ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು-೧೯೮೮ # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== * '''ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ''' :- ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹವು 1991ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕವನ, ಕಥೆ, ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಂತೆ ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ಇದರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾನಲ್ (WhatsApp Channel)<ref>https://whatsapp.com/channel/0029VbAxnNo11ulX3tV3v42g</ref> ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ (Instagram)<ref>https://www.instagram.com/svp_bittibaraha?stkn=MWtrc2tqdGVzYzQ1ag==</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. <p style="text-align: left;"><span style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp; &nbsp;ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಪುಟ 35 : - 2025–26ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆಯ 35ನೇ ಸಂಪುಟ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.</span></p><p style="text-align: left;"></p><ul style="text-align: left;"><li style="text-align: justify;">ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆ - <a href="https://svpbittipatrike35.blogspot.com" target="_blank">35ನೇ ಸಂಪುಟದ Blog</a>&nbsp;</li></ul><p></p> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] 6aby769r9qlc4p71z3m9va7pdnv270t 1431254 1431253 2026-10-03T06:38:53Z SSV Jagadeesh 57368 1431254 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ |ಹೆಸರು=ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ,ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ,ಮಂಗಳ ಗಂಗೋತ್ರಿ. |ಚಿತ್ರ =[[ಚಿತ್ರ:Mng-univ-horde-power1.png|200px|alt=ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] [[File:SVP Institute of Kannada Studies, Mangalagangotri, Konaje, Mangalore, Karnataka, India (2014).jpg|250px|ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ.ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]] |ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ ='ಜ್ಞಾನವೇ ಬೆಳಕು' |ಪ್ರಕಾರ = ಸಾರ್ವಜನಿಕ |ಸ್ಥಳ = [[ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ]], [[ಕೊಣಾಜೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]], [[ಭಾರತ]] |ಊರು ='ಕೊಣಾಜೆ' |ರಾಜ್ಯ =[[ಕರ್ನಾಟಕ]], |ಕುಲಪತಿಗಳು=ಶ್ರೀ ವಜುಭಾಯಿ ರೂಡಭಾಯಿ ವಾಲ.(ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಕರ್ನಾಟಕ,ಭಾರತ ಸರಕಾರ) |ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು='ಪ್ರೊ.ಪಿ.ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಯಡಪಡಿತ್ತಾಯ'<ref>. P S Yadapadithaya in new vice-chancellor of Mangalore University - Times of India https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/p-s-yadapadithaya-in-new-vice-chancellor-of-mangalore-university/articleshow/69638813.cms</ref>. |ಕ್ಯಾಂಪಸ್ =ಕೊಣಾಜೆ. |ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೧೯೬೮]] |ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣ= '' |ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ='೧೪೨' |ಅಂತರಜಾಲ= [http://# www.mangaloreuniversity.ac.in] }}{{ಉಲ್ಲೇಖ}} == ಎಸ್. ವಿ. ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಎಸ್.ವಿ.ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]] ಮಂಗಳಗಂಗೋತ್ರಿ== # ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಆರಂಭಗೊಂಡಾಗ ಇದ್ದ ಕೆಲವೇ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-09-03 |archive-date=2023-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231122083555/https://vbnewsonline.com/Karavali/119121/ |url-status=dead }}</ref> # ಕನ್ನಡ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ. ಕಲಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್,ಅನುವಾದ,ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತರಭೇತಿ. ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಕೌಶಲ. ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ,ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಈಗ[[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ==ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು== * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಪ್ರಾಚೀನ,ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ, ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನ,ಛಂದಸ್ಸು,ತೌಲನಿಕ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ,ಭಾಷಾಂತರ. * ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಪ್ರಾಧೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕೊಡವ ಅಧ್ಯಯನ ಐಚ್ಛಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ==ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶೇಷತೆ== * ಅನುಭವಿ ತಜ್ಞ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ವ್ರಂಧ. * ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಸೌಲಭ‍್ಯವುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಲ್ಯಾಬ್. * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೋಳಗೊಂಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕೊಠಡಿ ಮತ್ತು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,ಆಡಿಯೋ ವೀಡೀಯೋ ವಿಶುವಲ್ ಮಿನಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಸೆಮಿನಾರ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಬಯಲು ರಂಗ ಮಂದಿರ. ==ವಿಭಾಗೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ== [[File:ವಿಬಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] [[File:ತಾಡ ಓಲೆ.jpg|thumb|ತಾಡ ಓಲೆ]] * ಹಳೆಯ ತಾಳೆಗರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನವಯುಗ, ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ... ಮೊದಲಾದ ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹ. [[File:ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ.jpg|thumb|ವಿಭಾಗ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] * ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಅಮೂಲ್ಯ ಕ್ರತಿಗಳು, ವಿಶೇಷಾಂಕಗಳು. * ಎಂ.ಫಿಲ್,ಪಿ.ಎಚ್ಡಿ, ಸಂಶೋಧನ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಬಂಧಗಳು,ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯ. ==ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೀಠಗಳು== # [[ಕನಕದಾಸರು]] ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. # [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]] ಆಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ [[ತುಳು]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. # [[ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ]] ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಕೊಡವ[[ಕೊಡವರು]] ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಶ್ರೀ ಪಿ.ಸತೀಶ್ ಪೈ ಮತ್ತು ಪಿ.ದಯಾನಂದ ಪೈ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ. # ಜೈನ ಕವಿ [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠ. ==ಕನ್ನಡ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ== * ಕರಾವಳಿಯ ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ.ಕೃಷಿ, ಭೂತಾರಾಧನೆ[[ಭೂತಾರಾಧನೆ]],ಕೌಟಂಬಿಕ,ದಾರ್ಮಿಕ,ನಿತ್ಯ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳು,ಕಾಷ್ಠಶಿಲ್ಪ ಮೊದಲಾದ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪೂರ್ವ ವಸ್ತುಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ==ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಸ್ಯ ಜಾನಪದ. * ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು * ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಭೀವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ,ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಕ ಅಧ್ಯಯನ). * ಪಿ.ಎಚ್.ಡಿ.ಸಂಶೋಧನೆ ಕನ್ನಡ ಆಧ್ಯಯನ,ತುಳುವ ಅಧ್ಯಯನ,ಜಾನಪದ[[ಜಾನಪದ]] ಅಧ್ಯಯನ,ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕ್ರತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ. # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಡಾ.ಬಿ.ಪುರುಷೋತ್ತಮ-ಕರಾವಳಿ ಜಾನಪದ-೧೯೯೯೦ # ಡಾ.ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ-ಭೂತಾರಾಧನೆ ಜನಪದೀಯ ಅಧ್ಯಯನ-೧೯೯೦ # ಸಂ-ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ- ಕಡೆಂಗೋಡ್ಲು ಸಾಹಿತ್ಯ-೧೯೮೮ # ಡಾ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ-ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು-೧೯೮೮ # ==ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು== * '''ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ''' :- ಎಸ್.ವಿ.ಪಿ. ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹವು 1991ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕವನ, ಕಥೆ, ಲೇಖನ, ವಿಮರ್ಶೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಲವು ಲೇಖಕರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಬರಹಗಳನ್ನು ವಾರಕ್ಕೊಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಂತೆ ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲಾನುಸಾರವಾಗಿ ಇದರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾನಲ್ (WhatsApp Channel)<ref>https://whatsapp.com/channel/0029VbAxnNo11ulX3tV3v42g</ref> ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ (Instagram)<ref>https://www.instagram.com/svp_bittibaraha?stkn=MWtrc2tqdGVzYzQ1ag==</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿತ್ತಿ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಪುಟ 35 : - 2025–26ನೇ ಸಾಲಿನ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಗೋಡೆ ಬರಹ ಪತ್ರಿಕೆಯ 35ನೇ ಸಂಪುಟ ‘ಬಿತ್ತಿ’ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುಗರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. * '''35ನೇ ಸಂಪುಟದ Blog'''.<ref>https://svpbittipatrike35.blogspot.com</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] n0i98epppibb1buyqd2u1fa70k1gtau 0 94941 1431241 1334805 2026-10-02T15:53:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431241 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಅನುಷ್ಕಾ ಶರ್ಮಾ|image=Anushka Sharma 2015.jpg|caption=|birth_date=1 ಮೇ 1988 |birth_place=<span style="color:#0645ad;">ಅಯೋಧ್ಯಾ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ</span>|nationality=ಭಾರತೀಯ|education=[[Bangalore University|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]|occupation=ನಟಿ<div>ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ<br> </div><div>ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಕಿ<br> </div>|years active=2007-ಇಂದಿನವರೆಗೆ|years_active=2007–present|spouse=<span style="color:#0645ad;">ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ </span>|relatives=<span style="color:#0645ad;">ಕರ್ನೇಶ್ ಶರ್ಮಾ (ಸಹೋದರ)</span>|awards=}}'''ಅನುಷ್ಕಾ ಶರ್ಮಾ''' (ಜನನ 1 ಮೇ 1988) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕಿ. ಅವರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಟನೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಗರಿಮೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಯೋಧ್ಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವರು.  2007 ರಲ್ಲಿ ವೆಂಡೆಲ್ ರಾಡ್ರಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಕಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ನಂತರ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ತೆರಳಿ ಮಾಡೆಲ್ ಆಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅನುಷ್ಕಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಟು [[ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ]]ರವರ ಪತ್ನಿ. ==ಬಾಲ್ಯ== ಕರ್ನಲ್ ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಆಶಿಮಾ ಶರ್ಮಾ ದಂಪತಿಗಳ ಎರಡನೆಯ ಮಗುವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅನುಷ್ಕಾ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೌಂಟ್ ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಪದವಿಯ ನಂತರ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ನ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮುಂಬೈಗೆ ತೆರಳಿ, ಪ್ರಸಾದ್ ಬಿದ್ದಪ್ಪರ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗೈದರು. ==ಸಿನಿಬದುಕು== ೨೦೦೭ರ ಲಾಕ್ಮೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್ ನಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಅನುಷ್ಕಾ,ಯಶ್ ಛೋಪ್ರಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ರಬ್ ನೇ ಬನಾದಿ ಜೋಡಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಷಾರೂಖ್ ಖಾನ್ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಬದ್ಮಾಷ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಬಾಂಡ್ ಬಾಜಾ ಬಾರಾತ್, ಪಟಿಯಾಲಾ ಹೌಸ್, ಲೇಡೀಸ್ ವೆಸಸ್ ರಿಕ್ಕಿ ಬೆಹಲ್, ಹೀಗೆ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಶ ಕಂಡ ಅನುಷ್ಕಾ, ನವದೀಪ್ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶನದ "ಎನ್. ಹೆಚ್. ೧೦" ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹರ್ಯಾಣದ ಅತಿದಾರುಣ ಹಳ್ಳಿ ಬದುಕಿನ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ ದಂಪತಿ, ೨೪ ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ನರಕಯಾತನೆಯನ್ನು, ನವವಧು ಮತ್ತು ವಿಧವೆ, ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಎಂದೇ ದಿನ ಕಾಣುವ ತರುಣಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ ಅನುಷ್ಕಾ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು. ==ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ===ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಸಿನಿಮಾ ! scope="col" |ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! scope="col" | ವರ್ಗ ! scope="col" | ಫಲಿತಾಂಶ |- | rowspan="5" | ೨೦೦೯ | rowspan="5" |ರಬ್ ನೇ ಬನಾ ದೀ ಜೋಡಿ | scope="row" rowspan="2"| ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref name="debut">{{cite web|url = http://www.radiosargam.com/films/archives/35482/54th-idea-filmfare-awards-nominations.html | publisher = [[Radio Sargam]] | date = 16 February 2009 | title = Nominations for the 54th Filmfare Awards | accessdate = 9 March 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100403023305/http://www.radiosargam.com/films/archives/35482/54th-idea-filmfare-awards-nominations.html | archivedate = 3 April 2010}}</ref> |- | ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ |{{nom}}<ref name="debut"/> |- | scope="row"| ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಮೋಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಮಿಸಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಕಮ್ಮರ್ | {{nom}}<ref name="awards-anushka">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/517 |title=Anushka Sharma: Awards |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=6 June 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150520210111/http://www.bollywoodhungama.com/celebritymicro/awards/id/517 |archivedate=20 May 2015 |df= }}</ref> |- | scope="row"|ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ | {{won}}<ref>{{cite web|url=http://apsaraawards.org/5th_apsara_awards_winners.html |title=5th Apsara Producers Guild Awards Winners |work=Apsara Awards |accessdate=23 July 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://www.webcitation.org/6UDjs4c97?url=http://apsaraawards.org/5th_apsara_awards_winners.html |archivedate=20 November 2014 |df= }}</ref> |- |scope="row"|ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ಟುಮಾರೋ - ಫೀಮೇಲ್ |{{Nom}}<ref name="HungamaNominated">[https://www.bollywoodhungama.com/celebrity/anushka-sharma/awards/nominated/]</ref> |- | rowspan="11" |೨೦೧೧ | rowspan="11" | ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಜಾ ಭಾರತ್ | scope="row"| ಬಿಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಕ್ಟರ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{nom}}<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1686/ |title=Nominations of BIG Star Entertainment Awards |publisher=Bollywood Hungama |date=16 December 2010 |accessdate=8 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150709141742/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1686/ |archivedate= 9 July 2015 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ | ಎಕ್ಸಲೆಂಟ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ | {{won}} <ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/bollywod-stars-happy-after-getting-dadasaheb-phalke-academy-awards-news-national-lfdtumhifjh.html |title=Bollywood stars happy after getting Dadasaheb Phalke Academy Awards |publisher=[[Sify]] |accessdate=27 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140414175528/http://www.sify.com/movies/bollywod-stars-happy-after-getting-dadasaheb-phalke-academy-awards-news-national-lfdtumhifjh.html |archivedate=14 April 2014 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref name="filmfare">{{cite news|title=It's SRK vs Salman at Filmfare |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Nominations-for-56th-Filmfare-Awards-2011/articleshow/7276967.cms |work=The Times of India |accessdate=14 January 2011 |date=13 January 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110115113656/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Nominations-for-56th-Filmfare-Awards-2011/articleshow/7276967.cms |archivedate=15 January 2011 |df= }}</ref> |- | scope="row" rowspan="2"| ಐಫಾ | |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{won}}<ref name="iifa 2011">{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/photos/winners-at-the-big-iifa-awards-2011-10791 |title=Winners at the big IIFA Awards 2011 |publisher=NDTV |accessdate=23 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723224131/http://movies.ndtv.com/photos/winners-at-the-big-iifa-awards-2011-10791 |archivedate=23 July 2015 |df= }}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೋಡಿ<small>( [[ರನ್ವೀರ್ ಸಿಂಗ್]]ರವರ ಜೊತೆ)</small> | {{won}}<ref name="iifa 2011"/> |- | scope="row"| ಲಯನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಫೇವರೇಟ್ ಜೋಡಿ <small>(along with Ranveer Singh)</small> | {{won}}<ref>{{cite web|title=Katrina, Akshay at Lions Gold Awards |url=http://movies.ndtv.com/photos/katrina-akshay-at-lions-gold-awards-8946/slide/6 |publisher=NDTV |accessdate=24 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151226230023/http://movies.ndtv.com/photos/katrina-akshay-at-lions-gold-awards-8946/slide/6 |archivedate=26 December 2015 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref>{{cite news|title=D-DAY nears|url=http://archive.indianexpress.com/news/dday-nears/730316/2|work=The Indian Express|last=Chaya|first=Unnikrishnan|date=31 December 2010|accessdate=17 December 2012}}</ref> |- | scope="row"| ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ | {{won}}<ref>{{cite news|title=Dabangg sweeps Apsara awards |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/dabangg-sweeps-apsara-awards/article1088694.ece |accessdate=26 October 2013 |work=The Hindu |date=13 January 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029213937/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/dabangg-sweeps-apsara-awards/article1088694.ece |archivedate=29 October 2013 |df= }}</ref> |- | scope="row"|ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಕಾಮಿಡಿ / ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ | {{nom}}<ref>{{cite web|title=Nominations of Stardust Awards 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1786/ |date=22 January 2011 |accessdate=4 January 2013 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213022753/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1786/ |archivedate=13 December 2014 |df= }}</ref> |- | scope="row" | ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ಫೀಮೇಲ್ | {{nom}}<ref>{{cite web|title=Nominations for Zee Cine Awards 2011|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2011/01/01/6977/index.html|accessdate=16 February 2015|publisher=Bollywood Hungama|date=1 January 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110105041016/http://www.bollywoodhungama.com/features/2011/01/01/6977/index.html|archivedate=5 January 2011}}</ref> |- | scope="row" | ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ | {{won}}<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/news/features/winners-of-6th-apsara-film-television-producers-guild-awards/ Winners of 6th Apsara Film & Television Producers Guild Awards]</ref> |- |rowspan="2"|೨೦೧೨ |rowspan="2"|ಲೇಡೀಸ್ vs ರಿಕ್ಕಿ ಬಾಲ್ |rowspan="2"|ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಬೆಸ್ಟ್ ಕಾಮಿಡಿ / ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |{{Won}}<ref>[http://bindasreview.blogspot.ch/2012/03/10th-max-stardust-awards-2012-winners.html?m=1/10th Max Stardust Awards 2012 Winners]</ref> |- |ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಫೀಮೇಲ್ |{{Nom}}<ref name="HungamaNominated"/> |- | rowspan="9" | ೨೦೧೩ | rowspan="9" |ಜಬ್ ಥಕ್ ಹೇ ಜಾನ್ | scope="row" rowspan="2"| ಬಿಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಕ್ಟರ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{nom}}<ref name="BIG Star 2012">{{cite web|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/big-star-awards-2012-2013-winners-nominations/ |title=Big Star Awards 2012 / 2013 – Winners, Nominations |publisher=Indicine |accessdate=23 July 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713160948/http://www.indicine.com/movies/bollywood/big-star-awards-2012-2013-winners-nominations/ |archivedate=13 July 2015 |df= }}</ref> |- | ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ರೋಲ್ -ಫೀಮೇಲ್ | {{nom}}<ref name="BIG Star 2012"/> |- | scope="row"|ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ | |ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{won}}<ref name="jthj"/> |- | scope="row"|ಐಫಾ | ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{won}}<ref>{{cite web|title=IIFA Awards 2013: The winners are finally here! |url=http://zeenews.india.com/entertainment/iifa-2013/iifa-awards-2013-the-winners-are-finally-here_138502.html |publisher=Zee News |date=7 July 2013 |accessdate=6 June 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227100505/http://zeenews.india.com/entertainment/iifa-2013/iifa-awards-2013-the-winners-are-finally-here_138502.html |archivedate=27 February 2015 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ | [[:en:Screen Award for Best Supporting Actress|ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್]] | {{nom}}<ref>{{cite news|title=Nominations for the 19th Annual Colors Screen Awards |url=http://archive.indianexpress.com/news/nominations-for-the-19th-annual-colors-screen-awards/1053912/ |work=The India Express |date=4 January 2013 |accessdate=28 April 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140429072314/http://archive.indianexpress.com/news/nominations-for-the-19th-annual-colors-screen-awards/1053912/ |archivedate=29 April 2014 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | [[:en:Star Guild Award for Best Actress in a Supporting Role|ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರೋಲ್]] | {{nom}}<ref>{{cite web|title=8th Star Guild Awards Nominations |url=http://apsaraawards.org/8th_apsara_awards_nominees.html |publisher=Star Guild Awards |accessdate=26 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305015516/http://apsaraawards.org/8th_apsara_awards_nominees.html |archivedate= 5 March 2016 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಕಾಮಿಡಿ /ರೊಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ | {{won}}<ref name="stardust">{{cite web|title=Stardust Awards 2013: list of winners |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/stardust-awards-2013-list-of-winners-610426 |accessdate=17 September 2014 |publisher=NDTV |date=27 January 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140917224935/http://movies.ndtv.com/bollywood/stardust-awards-2013-list-of-winners-610426 |archivedate=17 September 2014 |df= }}</ref> |- | scope="row"| ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ (ಫೀಮೇಲ್) | {{nom}}<ref name="awards-anushka"/> |- | scope="row"| ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರೋಲ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{won}}<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html|title=Zee Cine Awards 2013: Team 'Barfi!', Vidya Balan, Salman Khan bag big honours|publisher=CNN-IBN|date=20 January 2013|accessdate=6 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023122520/http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html|archivedate=23 October 2014}}</ref> |- | rowspan="5" |೨೦೧೫ | rowspan="5" |ಪಿಕೆ |ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ |{{nom}}<ref>{{Cite news|url=http://www.india.com/showbiz/star-guild-awards-2015-nominations-pk-queen-highway-mary-kom-2-states-haider-top-list-242953/|title=Star Guild Awards 2015 nominations: PK, Queen, Highway, Mary Kom, 2 States & Haider top list|last=Parande|first=Shweta|date=2015-01-09|work=India.com|access-date=2018-03-18|language=en}}</ref> |- |ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | [[:en:Stardust Award for Star of the Year – Female|ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ - ಫೀಮೇಲ್]] | {{nom}}<ref name="stard15">{{cite web|title=Stardust Awards: Nominees |url=http://stardustawards.magnamags.com/nominees |publisher=Stardust |accessdate=6 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150421132531/http://stardustawards.magnamags.com/nominees |archivedate=21 April 2015 |df= }}</ref> |- |ಐಫಾ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref>{{cite news|title=IIFA 2015: ‘2 States’ and ‘Haider’ lead nominations |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/2-states-haider-lead-iifa-nominations/ |accessdate=5 June 2015 |work=The Indian Express |date=14 April 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519020615/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/2-states-haider-lead-iifa-nominations/ |archivedate=19 May 2015 |df= }}</ref> |- |ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Nom}} |- | rowspan="5" scope="row" |ಬಿಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | [[:en:BIG Star Entertainment Awards|ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರೋಲ್]] | {{nom}}<ref name="big15">{{cite web|title=Big Star Entertainment Awards 2015 nominations |url=http://www.pinkvilla.com/entertainment/discussion/345882/big-star-entertainment-awards-2015-nominations |publisher=Pinkvilla |date=3 December 2015 |accessdate=5 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151205005839/http://www.pinkvilla.com/entertainment/discussion/345882/big-star-entertainment-awards-2015-nominations |archivedate= 5 December 2015 |df= }}</ref> |- | rowspan="23" |೨೦೧೬ | rowspan="15" | ''[[:en:NH10 (film)|ಎನ್ಎಚ್10]]'' | ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ರೋಲ್ | {{nom}}<ref name="big15"/> |- | [[:en:BIG Star Entertainment Awards|ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಫಿಲ್ಮ್]] | {{nom}}<ref name="big15"/> |- | [[:en:BIG Star Entertainment Awards|ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ರೋಲ್ - ಫೀಮೇಲ್]] | {{nom}}<ref name="big15"/> |- | [[:en:BIG Star Entertainment Awards|ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಫಿಲ್ಮ್]] | {{nom}}<ref name="big15"/> |- | scope="row" | [[:en:IFFM Awards|ಇಂಡಿಯನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] | Best Actress | {{nom}}<ref>{{cite web|title=IFFM nominees |url=http://iffm.com.au/nominees.html |publisher=Indian Film Festival Melbourne |accessdate=23 July 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150723132708/http://iffm.com.au/nominees.html |archivedate=23 July 2015 |df= }}</ref> |- | scope="row" | ಜಾಗರಣ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref>{{cite news|title=6th Jagran Film Festival will leave you spoilt for choice |url=http://www.mid-day.com/articles/6th-jagran-film-festival-will-leave-you-spoilt-for-choice/16560173 |work=Mid Day |date=25 September 2015 |accessdate=19 October 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150926094329/http://www.mid-day.com/articles/6th-jagran-film-festival-will-leave-you-spoilt-for-choice/16560173 |archivedate=26 September 2015 |df= }}</ref> |- | rowspan="2" scope="row" | ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ | {{nom}}<ref name="starg15">{{cite web|title=Nominations for 10th Renault Star Guild Awards |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7741 |publisher=Bollywood Hungama |date=8 January 2015 |accessdate=5 June 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711120004/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/7741 |archivedate=11 July 2015 |df= }}</ref> |- |ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗ್ರತಿಗಾಗಿ ಕೆ.ಎ.ಅಬ್ಬಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | {{won}}<ref>{{cite news|title=Bajirao Mastani wins nine awards at Guild Awards 2015: Ranveer Singh wins Best Actor, Deepika Padukone is Best Actress |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/bajirao-mastani-wins-big-at-the-guild-awards-2016-ranveer-singh-best-actor-deepika-best-actress/ |publisher=The Indian Express |date=24 December 2015 |accessdate=12 January 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111095416/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/bajirao-mastani-wins-big-at-the-guild-awards-2016-ranveer-singh-best-actor-deepika-best-actress/ |archivedate=11 January 2016 |df= }}</ref> |- |ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |[[:en:Stardust Award for Best Actress|ಪರ್ಫಾರ್ಮರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ (ಫೀಮೇಲ್)]] |{{Nom}}<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/news/features/nominations-for-stardust-awards-2015/ Nominations for Stardust Awards 2015]</ref> |- |ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್(ಫೀಮೇಲ್) |{{Nom}}<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nominations-for-the-61st-Britannia-Filmfare-Awards/articleshow/50542166.cms Nominations for the 61st Britannia Filmfare Awards]</ref> |- |ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ |[[:en:Screen Award for Best Actress (Popular Choice)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] |{{Nom}} |- | rowspan="2" |ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Nom}}<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/TOIFA-2016-Complete-list-of-Nominations/articleshow/51250278.cms TOIFA 2016: Complete list of Nominations]</ref> |- |ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ - ಫೀಮೇಲ್ |{{Nom}} |- |ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Nom}}<ref>[http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/zee-cine-awards-2017-viewers-choice-full-nominations-list-dangal-sultan-or-pink-whats-your-pick/ Zee Cine Awards 2017, Viewers’ Choice Full Nominations List: Dangal, Sultan or Pink, what’s your pick?]</ref> |- |ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Nom}} |- | rowspan="8" |ದಿಲ್ ಧಡಕ್ನೇ ದೋ |ಬಿಗ್ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ರೋಲ್ |{{Nom}}<ref>{{Cite web |url=http://www.hotstar.com/tv/big-star-entertainment-awards/6995/the-main-event/1000080773 |title=Big Star Entertainment Awards 2015 |access-date=2019-07-13 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414122625/http://www.hotstar.com/tv/big-star-entertainment-awards/6995/the-main-event/1000080773 |url-status=dead }}</ref> |- |ಸ್ಟಾರ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ರೋಲ್ | {{nom}}<ref name="starg15"/> |- |ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆರ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |{{nom}}<ref name="nh">{{cite news|title=Nominations for the 61st Britannia Filmfare Awards |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |work=Filmfare |date=11 January 2016 |accessdate=11 January 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://www.webcitation.org/6gO32fdDO?url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |archivedate=30 March 2016 |df= }}</ref> |- | ಐಫಾ | ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರೋಲ್ - ಫೀಮೇಲ್ | {{nom}}<ref>{{cite web|title=Nominations for IIFA Awards 2016 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/10604 |publisher=Bollywood Hungama |date=28 May 2016 |accessdate=29 May 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160529123010/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/10604 |archivedate=29 May 2016 |df= }}</ref> |- | rowspan="3" |ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ |[[:en:Screen Award for Best Actress (Popular Choice)|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] |{{Nom}} |- | [[:en:Screen Award for Jodi No. 1|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೋಡಿ]] <small> (along with Ranveer Singh) </small> | {{nom}}<ref name="screen15">{{cite web|title=22nd Star Screen Awards |url=http://starscreenawards.hotstar.com/ |publisher=Screen Awards |accessdate=12 January 2016 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112051712/http://starscreenawards.hotstar.com/ |archivedate=12 January 2016 |df= }}</ref> |- | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಗ್ರ ಪಾತ್ರವರ್ಗ | {{won}}<ref>{{cite news|title=Star Screen Awards 2016: Deepika Padukone, Ranveer Singh, Amitabh Bachchan and Shah Rukh Khan win big! |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-star-screen-awards-2016-deepika-padukone-ranveer-singh-amitabh-bachchan-and-shah-rukh-khan-win-big-2163874 |work=Daily News and Analysis |date=9 January 2016 |accessdate=12 January 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112013954/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-star-screen-awards-2016-deepika-padukone-ranveer-singh-amitabh-bachchan-and-shah-rukh-khan-win-big-2163874 |archivedate=12 January 2016 |df= }}</ref> |- | ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ಸ್ ಗಿಲ್ಡ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ |[[:en:Producers Guild Film Award for Best Actress in a Supporting Role|ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ರೋಲ್]] |{{Nom}}<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/news/features/nominations-for-11th-renault-sony-guild-awards/ Nominations for 11th Renault Sony Guild Awards]</ref> |- | rowspan="12" |೨೦೧೭ | rowspan="7" |''[[:en:Sultan (2016 film)|ಸುಲ್ತಾನ್]]'' |ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Won}}<ref>[http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/zee-cine-awards-2017-complete-winners-list-alia-bhatt-amitabh-bachchan-bag-top-honours-4566303/ Zee Cine Awards 2017 complete winners list: Alia Bhatt, Amitabh Bachchan bag top honours]</ref> |- |ತೆಹ್ರಾನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Won}}<ref>[http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/sultan-salman-khan-tehran-international-sports-film-festival-awards-5035050/ Salman Khan’s Sultan sweeps Tehran International Sports Film Festival]</ref> |- |ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ |[[:en:Screen Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] |{{Nom}} |- |rowspan="3"|ಬಿಗ್ ಜೀ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ - ಫೀಮೇಲ್ |{{Nom}}<ref name="bizasialive.com">[https://www.bizasialive.com/big-zee-entertainment-awards-nominations-list/]</ref> |- |ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ - ಫೀಮೇಲ್ |{{Nom}}<ref>[https://www.bizalive.com/big-zee-entertainment-awards-nominations-list/]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಜೋಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್(ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್ ರವರ ಜೊತೆ) |{{Won}}<ref name="bizasialive.com"/> |- | rowspan="2" |ಸ್ಟಾರ್ ಡಸ್ಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ | rowspan="2" |ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ |{{Won}}<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/stardust-awards-2016-full-winners-list-shah-rukh-khan-priyanka-chopra-aishwarya-rai-bachchan-win-big/|title=Stardust Awards 2016 FULL winners list: Shah Rukh Khan, Priyanka Chopra, Aishwarya Rai Bachchan win BIG|last=Iyengar|first=Aarti|date=20 December 2016 <!-- 2:06 am -->|work=BollywoodLife|access-date=2017-08-07|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221120554/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/stardust-awards-2016-full-winners-list-shah-rukh-khan-priyanka-chopra-aishwarya-rai-bachchan-win-big/|archive-date=2016-12-21|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="5" |ಏ ದಿಲ್ ಹೇ ಮುಷ್ಕಿಲ್ |{{Won}}<ref name=":0" /> |- |ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ |[[:en:Screen Award for Best Actress|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ]] |{{Nom}} |- | scope="row" | ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | {{nom}}<ref name="ff16">{{cite news|title=62nd Jio Filmfare Awards 2017 Nominations |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |work=Filmfare |date=9 January 2017 |accessdate=13 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113122217/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |archivedate=13 January 2017 |df= }}</ref> |- |scope="row"|ಬಿಗ್ ಜೀ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಮೋಸ್ಟ್ ಎಂಟರ್ಟೈನಿಂಗ್ ಆಕ್ಟರ್ ಇನ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ರೋಲ್ |{{Nom}}<ref name="bizasialive.com"/> |- |scope="row"|ಐಫಾ |ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ |{{Nom}}<ref>[https://www.ndtv.com/india-news/18th-iifa-awards-2017-list-of-nominations-1723760 18th IIFA Awards 2017: List Of Nominations]</ref> |- | rowspan="9" |೨೦೧೯ | rowspan="4" |''[[:en:Pari (2018 Indian film)|ಪರೀ]]'' |ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಲ್ಕೆ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸರ್ |{{Won}}<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-anushka-sharma-to-be-honoured-with-dadasaheb-phalke-excellence-award-436387|title=Producer Anushka Sharma to receive Dadasaheb Phalke Excellence Award|date=2018-04-08|access-date=2018-04-16|language=en-US}}</ref> |- |ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{nom}} |- |ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |{{Nominated}}<ref>{{cite news|title=Critics Choice Film Awards nominations announced: Andhadhun, Raazi, Badhaai Ho earn maximum nods|url=https://www.firstpost.com/entertainment/critics-choice-film-awards-nominations-announced-andhadhun-raazi-badhaai-ho-earn-maximum-nods-6415831.html|work=Firstpost|date=9 April 2019|accessdate=9 April 2019}}</ref> |- |rowspan="4"|ಬಿಸಾಸಿಯ ಆನ್ಲೈನ್ ಅವಾರ್ಡ್ |rowspan="4"|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಫೀಮೇಲ್ |{{Pending}}<ref name="Nominations">[https://www.bizasialive.com/bizasia-online-awards-2019-nominations-announced/]</ref> |- |ಸಂಜು |{{Pending}}<ref name="Nominations"/> |- |ಜೀರೋ |{{Pending}}<ref name="Nominations"/> |- | rowspan="3" |''[[:en:Sui Dhaaga|ಸೂಯೀ ಧಾಗಾ : ಮೇಡ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' |{{Pending}}<ref name="Nominations"/> |- |ಜೀ ಸಿನಿ ಅವಾರ್ಡ್ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ - ವೀವರ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ |{{Nominated}}<ref>{{Cite web|url=https://www.zeecineawards.com/|title=Watch ZEE Cine Awards 2018 on 30th December & Online on OZEE.com|website=Zee Cine Awards|language=en-US|access-date=2019-03-01|archive-date=2019-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190301140006/https://www.zeecineawards.com/|url-status=dead}}</ref> |- |ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ |ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಲೀಡಿಂಗ್ ರೋಲ್ - ಫೀಮೇಲ್ |{{Nominated}}<ref>{{Cite web|url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-2019/nominations|title=Filmfare Awards 2019 Nominations {{!}} 64th Filmfare Awards 2019|website=filmfare.com|language=en|access-date=2019-03-13}}</ref> |} ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !scope="col"| ವರ್ಷ !scope="col"| ಶೀರ್ಷಿಕೆ !scope="col"| ಪಾತ್ರ !ನಿರ್ದೇಶಕ !scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | ೨೦೦೮ ! scope="row"| ರಬ್ ನೆ ಬನಾ ದಿ ಜೋಡಿ | ತಾನಿ ಸಾಹ್ನಿ |[[ಆದಿತ್ಯ ಚೋಪ್ರಾ]] |ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್<br/>ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಫೀಮೇಲ್ ಡೆಬ್ಯೂಟ್ |- | ೨೦೧೦ ! scope="row"| ''[[ಬದ್ಮಾಶ್ ಕಂಪನಿ]]'' | ಬಾಬುಲ್ ಸಿಂಗ್ |ಪರ್ಮೀತ್ ಸಿಂಗ್ | |- | ೨೦೧೦ ! scope="row"| ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬಾಜಾ ಭಾರತ್ | ಶ್ರುತಿ ಕಕ್ಕರ್ |ಮನೀಶ್ ಶರ್ಮಾ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೧ ! scope="row"| ''[[:en:Patiala House (film)|ಪಟಿಯಾಲಾ ಹೌಸ್]]'' | ಸಿಮ್ರನ್ ಚಗ್ಗಲ್ |[[:en:Nikkhil Advani|ನಿಖಿಲ್ ಅಡ್ವಾನಿ]] | |- | ೨೦೧೧ ! scope="row"| ಲೇಡೀಸ್ vs ವಿಕ್ಕೀ ಬಾಲ್ | ಇಶಿಕಾ ದೇಸಾಯಿ |ಮನೀಶ್ ಶರ್ಮಾ | |- | ೨೦೧೨ ! scope="row"| ಜಬ್ ತಕ್ ಹೇ ಜಾನ್ | ಅಕೀರಾ ರೈ |ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೩ ! scope="row"|ಮಾತ್ರು ಕೀ ಬಿಜ್ಲೀ ಕಾ ಮಂಡೋಲಾ | ಬಿಜ್ಲೀ ಮಂಡೋಲಾ |ವಿಶಾಲ್ ಭಾರದ್ವಾಜ್ | |- | ೨೦೧೪ ! scope="row"|''[[:en:PK (film)|ಪಿಕೆ]]'' | ಜಗತ್ ಜಗ್ಗು ಜನಿನಿ |[[ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಹಿರಾನಿ]] | |- | ೨೦೧೫ ! scope="row"|''[[:en:NH10 (film)|ಎನ್ಎಚ್ ೧೦]]'' | ಮೀರಾ |[[:en:Navdeep Singh (director)|ನವ್ದೀಪ್ ಸಿಂಗ್]] | ನಿರ್ಮಾಪಕಿ<br/>ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ — ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೫ ! scope="row" | ಬಾಂಬೆ ವೆಲ್ವೆಟ್ |ರೋಸಿ ನೊರೋನ್ಹ |ಅನುರಾಗ್ ಕಶ್ಯಪ್ | |- | ೨೦೧೫ ! scope="row" | ದಿಲ್ ಧಡಕ್ನೆ ದೋ |ಫರಾಹ್ ಆಲಿ |ಜೋಯಾ ಅಖ್ತರ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೬ ! scope="row" | ''[[:en:Sultan (2016 film)|ಸುಲ್ತಾನ್]]'' | ಆರಫ್ ಹುಸೈನ್ |ಆಲಿ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಝಫರ್ | |- | ೨೦೧೬ ! scope="row" | ಏ ದಿಲ್ ಹೇ ಮುಷ್ಕಿಲ್ | ಆಲಿಸೇ ಖಾನ್ |[[ಕರಣ್ ಜೋಹಾರ್]] | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೭ ! scope="row"| ''[[:en:Phillauri (film)|ಫಿಲೌರಿ]]'' | ಶಶಿ ಕುಮಾರಿ |ಅನ್ಶೈ ಲಾಲ್ | ನಿರ್ಮಾಪಕಿ ಮತ್ತು ನೌಟಿ ಬಿಲ್ಲೋ ಹಾಡಿನ ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕಿ<ref name="phillauri"/><ref>{{cite news|title=Phillauri song Naughty Billo: Anushka Sharma raps in Diljit Dosanjh song|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/phillauri-song-naughty-billo-anushka-sharma-raps-in-diljit-dosanjh-song-watch-video-4554275/|accessdate=5 March 2017|work=The indian Express|date=4 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170305200728/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/phillauri-song-naughty-billo-anushka-sharma-raps-in-diljit-dosanjh-song-watch-video-4554275/|archive-date=5 March 2017|dead-url=no}}</ref> |- | ೨೦೧೭ ! scope="row"| ಜಬ್ ಹರೀ ಮೆಟ್ ಸೇಜಲ್ | ಸೇಜಲ್ ಜ಼ವೇರಿ |ಇಮ್ತಿಯಾಜ್ ಅಲೀ | |- | ೨೦೧೮ ! scope="row"| ''[[:en:Pari (2018 Indian film)|ಪರೀ]]'' | ರುಖ್ಸಾನಾ | ಪ್ರೊಸಿತ್ ರಾಯ್ |ನಿರ್ಮಾಪಕಿ |- | ೨೦೧೮ ! scope="row" | ಸಂಜು | ವಿನ್ನಿ ಡಯಾಸ್ |ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್ ಹಿರಾನಿ | |- | ೨೦೧೮ ! scope="row" | ಸೂಯಿ ಧಾಗಾ | ಮಮ್ತಾ |ಶರತ್ ಕತರಿಯಾ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ - ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ರೆಸ್ |- | ೨೦೧೮ ! scope="row" | ''[[:en:Zero (2018 film)|ಜೀರೋ]]'' | ಆಫಿಯಾ ಯುಸುಫ್ಸಾಯ್ ಭಿಂದರ್ |ಆನಂದ್ ಎಲ್.ರೈ | |} ==ಮಾಧ್ಯಮ== ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಿಯಾ ಗುಪ್ತಾ "ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಸ್ಟಾರ್‌ಡಮ್‌ನ ಉತ್ತಮ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರದ ಬಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |title=Anushka Sharma: Virat and I love each other for both the real and right reasons - Times of India ► |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Anushka-Sharma-Virat-and-I-love-each-other-for-both-the-real-and-right-reasons/articleshow/47189050.cms |accessdate=20 March 2020 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮರ್ ಶ್ರೀವಾಸ್ತವ ಅವರನ್ನು "ಭಯವಿಲ್ಲದವರು" ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು "ಶರ್ಮಾ ಅವರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರ ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ನೀವು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತೀರಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು".<ref>{{cite web |title=Anushka Sharma: Hitting Her Stride |url=https://www.forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/anushka-sharma-hitting-her-stride/41765/1 |website=Forbes India |accessdate=20 March 2020 |language=en}}</ref> ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> ಚಿತ್ರ:AnushkaSharma01.jpg|೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಕಾ ಶರ್ಮಾ ಚಿತ್ರ:Anusha Virat Manish M B'day bash.jpg|ತನ್ನ ಪತಿ ವಿರಾಟ್ ಕೊಹ್ಲಿ ರವರ ಜೊತೆ ಅನುಷ್ಕಾ ಶರ್ಮಾ ಚಿತ್ರ:Anushka Sharma at the 58th Idea Filmfare Awards 2013.jpg|೫೮ ನೇ ಐಡಿಯಾ ಫಿಲ್ಮಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಕಾ ಚಿತ್ರ:Anushka Sharma at the HELLO Hall of Fame Awards 2012.jpg|ಹೆಲೋ ಹಾಲ್ ಫೇಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೨ ನಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಕಾ ಶರ್ಮಾ </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೮ ಜನನ]] i4okfaca36kd2lnq9dx55c3n1ntjekp 0 99030 1431262 1431152 2026-10-03T09:44:36Z ~2026-53210-06 102119 /* ಸಿನಿಮಾಗಳು */ 1431262 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ | image = Pranitha at CCL 3's Chennai Rhinos Vs Karnataka Bulldozers match (cropped).jpg | alt = | caption = Pranitha at CCL 3's Chennai Rhinos Vs Karnataka Bulldozers match | native_name = ಪ್ರಣಿತ ಸುಭಾಷ್ | birth_name = ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ | birth_date = 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992 | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟಿ | years_active = 2010-ಪ್ರಸ್ತುತ | religion = ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | website = | imagesize = | spouse = | ethnicity = <!-- Do not add without providing a reliably published source with a reputation for editorial oversight. --> }} '''ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್''' ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ರೂಪದರ್ಶಿ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]], [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೧೦ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾದ ಪೋರ್ಕಿ, ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೊಕಿರಿ ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲೋ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲಡೊದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರ ತಮಿಳು ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ಉದಯನ್ (೨೦೧೧). ಅವರು ಬಾವಾ (೨೦೧೦), ಅತ್ತಾರಿಂಟಿಕಿ ದಾರೇದಿ (೨೦೧೩), ಮಾಸ್ಯು ಎಂಜಿರಾ ಮಸಿಲಮಣಿ (೨೦೧೫), ಸಿಯಿ ಮತ್ತು ಎಣಕು ವೈಥಾ ಆದಿಮಾಗಿಲ್ ಜಾಯಿಯ ಎದುರಾಗಿ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಿತ್ರ ಭೀಮಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ನಟಿಗಾಗಿ ಸೀಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/news-interviews/28321866_1_porki-pranitha-subhash-telugu-film|title=Pranitha moves to Tollywood|date=1 July 2010|publisher=''The Times of India''|access-date=2018-04-07|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029183723/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/news-interviews/28321866_1_porki-pranitha-subhash-telugu-film|url-status=dead}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ== ಪ್ರಣಿತಾ ಅವರು ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೨, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸುಭಾಷ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ತಾಯಿ ಜಯಶ್ರಿಯು ಸ್ತ್ರೀರೋಗತಜ್ಞ. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು. ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/news-interviews/29690244_1_kannada-films-pranitha-subhash-tamil-film|title=I don't like to overwork: Pranitha Subhash|date=23 June 2011|publisher=''The Times of India''|access-date=2018-04-07|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191906/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/news-interviews/29690244_1_kannada-films-pranitha-subhash-tamil-film|url-status=dead}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ ಅವರು 2010 ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪೊರ್ಕಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಪೊರ್ಕಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಬಾವಾಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಆಕೆ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಟಿಸಿದ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ. ನಂತರ ಅವಳು ತನ್ನ ಮೊದಲ ತಮಿಳಿನ ಚಿತ್ರವಾದ ಉದಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಾರ್ತಿ ಎದುರು ಆಕೆಯ ಎರಡನೇ ತಮಿಳು ಯೋಜನೆ ಸಗುನಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಸಾಗುನಿ ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು: ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 1,150 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ. ಆಕೆ ನಂತರ ಜರಾಸಂಧ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ಥೀರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ದುನಿಯಾ ವಿಜಯ್ ಎದುರು ನಕ್ಸಲೀಯರ ನೈಜ-ಕಥೆ. ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಭೀಮವಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಿತ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಇದರ ನಂತರ, ಅವರು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತ್ತಾರಿಂಟಿಕಿ ದಾರೇದಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದು 2013 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ₹ 100 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಪೇಂದ್ರ ವಿರುದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ರವೀನಾ ಟಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಾಬು ನಟಿಸಿದ ಪಾಂಡವುಲು ಪಾಂಡವುಲು ತುಮ್ಮೆಡಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೋಜ್ ಮನೋಜ್ ಎದುರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಉತ್ತಮವಾದವು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಂತರವನ್ನು ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 2014 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಎದುರು ಮತ್ತೊಂದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಮಾಸ್ಸ್ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. [2014 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಚು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದುರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಡೈನಮೈಟ್ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಜೂನ್ 2015 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಒಳಗೊಂಡ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಂನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. == ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು == ಜೋಯಲೂಕಾಸ್, ಎಸ್.ವಿ.ಬಿ ಸಿಲ್ಕ್ಸ್ ಸೇಲಂ, ಬಾಂಬೆ ಜಿವೆಲ್ಲರಿ, ವೆಲ್ತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಷನ್, ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರಿ, ಪಾಂಡಿಚೆರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳಿಗೆ ಪ್ರನಿತಾ ಸುಭಾಷ್ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ನ ಕರ್ನಾಟಕ ಬುಲ್ಡೊಜರ್ಸ್ ತಂಡದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಡರ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು.ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಣಿತ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನು ಪ್ರಭಾಕರನ್ನು ಭಾರತದ ಆಭರಣಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು - ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಆಭರಣ ಪ್ರದರ್ಶನ.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560688_1_pranitha-kerala-strikers-kiccha-sudeep|title=Pranitha's rooting for the Bulldozers|date=8 March 2013|accessdate=9 February 2014|publisher=''The Times of India''|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://archive.today/20140209135706/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560688_1_pranitha-kerala-strikers-kiccha-sudeep|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.newswala.com/Entertainment-News/Anu-Prabhakar-Pranitha-at-inauguration-of-Jewels-of-India-92440.html|title=Anu Prabhakar, Pranitha at inauguration of Jewels of India|date=10 October 2014|publisher=Newswala|access-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018|archive-date=18 ಜನವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118013013/http://www.newswala.com/Entertainment-News/Anu-Prabhakar-Pranitha-at-inauguration-of-Jewels-of-India-92440.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Pranitha-turns-her-passion-into-a-business/articleshow/49582009.cms|title=Pranitha turns her passion into a business - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-04-30}}</ref> ==ಸಿನಿಮಾಗಳು== {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#ffc;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಿತ್ರಗಳು |} {| class="wikitable sortable" |- !No ! ವರ್ಷ !! ಸಿನಿಮಾ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |೧ | rowspan="3" | ೨೦೧೦ || ''[[ಪೊರ್ಕಿ]]'' || ಅಂಜಲಿ ಅಯ್ಯರ್|| [[Kannada language|ಕನ್ನಡ]] || ಕನ್ನಡ ಚೊಚ್ಚಲ |- |೨ |''ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲೊ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲಾಡೊ'' || ಭದ್ರ || rowspan="2" | [[ತೆಲುಗು]] || ತೆಲುಗು ಚೊಚ್ಚಲ |- |೩ |''ಬಾವ''|| ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ || |- |೪ | rowspan="2" | ೨೦೧೧ || ''[[Udhayan (film)|ಉಧಯನ್]]''|| ಪ್ರಿಯ || [[Tamil language|ತಮಿಳು]] |ತಮಿಳು ಚೊಚ್ಚಲ |- |೫ |''[[Jarasandha (film)|ಜರಾಸಂಧ]]'' || ಸಮಂತಾ || rowspan="2" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೬ | rowspan="4" | ೨೦೧೨ || ''[[ಭೀಮಾ ತೀರದಲ್ಲಿ]]'' || ಭೀಮವ್ವ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ, [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ]] <br/> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೭ |''ಸಾಗುಣಿ'' || ಶ್ರೀದೇವಿ ||[[Tamil language|ತಮಿಳು]]|| |- |೮ |''[[ಸ್ನೇಹಿತರು]]'' || ಅಂಜಲಿ || rowspan="3" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೯ |''[[ಮಿಸ್ಟರ್.೪೨೦]]''|| ರುಕ್ಮಿಣಿ || |- |೧೦ | rowspan="2" | ೨೦೧೩ || ''[[Whistle (Kannada film)|ವಿಸೆಲ್]]'' || ಅನು || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೧೧ |''[[ಅಟ್ಟಾರಿಂಟಿಕಿ ಡೇರೆಡಿ]]'' || ಪ್ರಮೀಳಾ || rowspan="2" |[[ತೆಲುಗು]]|| Nominated-[[Filmfare Award for Best Supporting Actress – Telugu|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |೧೨ | rowspan="4" | ೨೦೧೪ || ''[[ಪಡುವುಲು ಪಡುವುಲು ಥುಮ್ಮೆಡಾ]]''|| ಕುಚಲ ಕುಮಾರಿ ಕುಕು || |- |೧೩ |''[[ಅಂಗಾರಕ]]''|| ಪ್ರಿಯ || rowspan="2" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೧೪ |''[[Brahma (2014 film)|ಬ್ರಹ್ಮ]] || ಪ್ರಣಿತ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೧೫ | ರಬಸ || ಭಾಗ್ಯಮ್ ||[[ತೆಲುಗು]]|| |- |೧೬ | rowspan="3" | ೨೦೧೫ || ಮಾಸ್ || ಅನುರಾಧ ||[[Tamil language|ತಮಿಳು]] || |- |೧೭ |''[[Dynamite (2015 film)|ಡೈನಾಮಿಟ್]] || ಅಂಬಿಕ ||[[ತೆಲುಗು]] || |- |೧೮ | ಆ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಲವರ್ || ಸ್ವತಃ || ಕನ್ನಡ || |- |೧೯ | rowspan="2" | ೨೦೧೬ || ''ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಮ್'' || ಬಾಬುಸ್ ಕಸಿನ್ ||[[ತೆಲುಗು]]|| |- | --- | ಜಗ್ಗುದಾದ || ಸ್ವತಃ ||[[ಕನ್ನಡ]]|| Cameo appearance |- |೨೦ | rowspan="3" | ೨೦೧೭ || ''ಎನಕ್ಕು ವೈಥಾ ಅಡಿಮೈಗಲ್'' || ದಿವ್ಯ || rowspan="2" |[[Tamil language|ತಮಿಳು]]|| |- |೨೧ |''ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನಮ್ ಸುರುಲಿ ರಾಜನಮ್''|| ಪ್ರಿಯ || |- |೨೨ |''[[ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್]]'' || ದೀಪ ||[[ಕನ್ನಡ]]||<ref>Sunayana, Suresh (24 January 2017) [http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Pranitha-Subhash-is-the-lead-in-Leader/articleshow/52970710.cms Vamsi Krishna: Pranitha Subhash roped in as the lead in Leader | Kannada Movie News]. ''Times of India''. Retrieved on 11 September 2018.</ref> |- |೨೩ | ೨೦೧೮ ||''ಹಲೋ ಗುರು ಪ್ರೇಮ ಕೊಸಮೆ''|| ರೀತು || rowspan="2" |[[ತೆಲುಗು]]|| |- | --- |೨೦೧೯ |''[[N.T.R: Kathanayakudu|ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್: ಕಥಾನಾಯಕುಡು]]'' |[[Krishna Kumari (actress)|ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |Extended-Cameo Appearance |- |೪ | rowspan="3" |೨೦೨೦ |style="background:#FFFFCC;"| ರಾಮನ ಅವತಾರ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}'' |ಟಿಬಿಎ | ಕನ್ನಡ | ಚಿತ್ರೀಕರಣ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ramana-avatara-finds-its-heroine-in-pranitha/articleshow/67080314.cms|title=Ramana Avatara finds its heroine in Pranitha - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=22 August 2019}}</ref> |- |೨೫ |style="background:#FFFFCC;"| ಬುರ್ಜಿ: ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}'' |ಟಿಬಿಎ | ಹಿಂದಿ | ಹಿಂದಿ ಚೊಚ್ಚಲ <br> Filming<ref>{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bhuj-the-pride-of-india-goes-on-floors-in-hyderabad-sanjay-dutt-starts-shooting-for-war-drama-6875441.html|title=Bhuj: The Pride of India goes on floors in Hyderabad; Sanjay Dutt starts shooting for war drama|work= Firstpost.com|date=25 June 2019|accessdate=25 June 2019}}</ref> |- |೨೬ |style="background:#ffc;"| ಹಂಗಮ ೨{{dagger}} | ಟಿಬಿಎ | ಹಿಂದಿ | ಚಿತ್ರೀಕರಣ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|Pranitha Subhash}} * {{Facebook|PranitaSubhash}} * {{Twitter}} * {{IMDb name|id=3912256}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಜನನ]] lp3flb832ah9tafwquxuo74bt4tpwcv 0 128453 1431270 1361513 2026-10-03T11:40:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431270 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ರಾಧಾಕಿಶನ್ ದಮಾನಿ | image = | alt = | caption = | birth_name = ರಾಧಾಕಿಶನ್ ದಮಾನಿ | birth_date = ೧೯೫೪ | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = ಭಾರತೀಯ | education = | alma_mater = | other_names = | occupation = ಹೂಡಿಕೆದಾರ | known_for = ಡಿಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಕರು | website = }} '''ರಾಧಾಕಿಶನ್ ಎಸ್. ದಮಾನಿ''' ಭಾರತೀಯ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಡಿಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪಕರು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ದಮಾನಿ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref name="rich">{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/industry/d-marts-radhakishan-damani-now-2nd-richest-indian-after-rils-mukesh-ambani/1868150/|title=D-Mart’s Radhakishan Damani now 2nd richest Indian after RIL’s Mukesh Ambani|work=Financial Express|access-date=11 May 2020}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬೈನ]] ಒಂದು ಕೋಣೆಯ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ನಲ್ಲಿ ದಮಾನಿ ಬೆಳೆದರು. [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವಾಣಿಜ್ಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ದಲಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ದಮಾನಿ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದಲ್ಲಾಳಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಾದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Money/pEpN3GZCX10SAj2vi1h26L/Radhakishan-Damani-quiet-as-ever-after-stellar-DMart-listin.html|title=Radhakishan Damani quiet as ever after stellar D-Mart listing|work=Mint|access-date=11 May 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/markets/the-rise-of-dmart-s-radhakishan-damani-who-got-richer-during-lockdown-120042401376_1.html|title=The rise of DMart's Radhakishan Damani, who got richer during lockdown|work=Business Standard|access-date=11 May 2020}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/radhakishan-damani-the-only-indian-tycoon-to-get-richer-under-lockdown/articleshow/75038712.cms|title=Radhakishan Damani, the only Indian tycoon to get richer under lockdown|work=Economic Times|access-date=11 May 2020}}</ref> ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷದ್ ಮೆಹ್ತಾ ಅವರು ಅಕ್ರಮ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಲ್ಪ-ಮಾರಾಟದ ಷೇರುಗಳಿಂದ ಅವರು ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/markets/of-dmart-s-ipo-and-the-legend-of-radhakishan-damani-117030100035_1.html|title=Of D-Mart's IPO and the legend of Radhakishan Damani|work=Business Standard|access-date=11 May 2020}}</ref> ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೋದ ನಂತರ ದಮಾನಿ [[ಎಚ್ ಡಿ ಎಫ್ ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಷೇರುದಾರರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. <ref name="rediff1">{{Cite news|url=https://www.rediff.com/business/special/how-well-do-you-know-d-marts-damani/20170405.htm|title=The silent giant of the stock market|work=Rediff|access-date=11 May 2020}}</ref> ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[:w:Nerul|ನೆರೂಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ನಾ ಬಜಾರ್ ಎಂಬ ಫ್ರ್ಯಾಂಚೈಸ್ ಯಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಇದು ನೆರೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್ ಆಗಿತ್ತು ನೆರೂಲ್, ಆದರೆ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ ಮೂಲಕ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://www.magzter.com/article/Business/Outlook-Business/Make-Way-For-The-New-King-of-Retail|title=Make Way For The New King of Retail|website=Outlook Business|access-date=11 May 2020|archive-date=7 ಜೂನ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607045040/https://www.magzter.com/article/Business/Outlook-Business/Make-Way-For-The-New-King-of-Retail|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/opinion/interviews/exiting-a-business-one-has-nurtured-is-always-painful-ashok-maheshwari-entrepreneur/articleshow/58583839.cms|title=Exiting a business one has nurtured is always painful, says former DMart co-promoter Ashok Maheshwari|work=Economic Times|access-date=11 May 2020}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೈಪರ್ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸರಪಳಿ ಡಿಮಾರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ನಂತರ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಪೊವಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ಸರಪಳಿಯು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ೨೫ ಮಳಿಗೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಅದರ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. <ref name="rediff1"/> <ref name="rediff2">{{Cite news|url=https://www.rediff.com/business/special/the-businessman-who-got-richer-during-the-lockdown/20200508.htm|title=The businessman who got richer during the lockdown|work=Rediff}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/5-facts-about-radhakishan-damani-how-he-became-second-richest-person-in-india|title=This is how Radhakishan Damani became India’s second richest person|work=GQ India|access-date=11 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200607103635/https://www.gqindia.com/get-smart/content/5-facts-about-radhakishan-damani-how-he-became-second-richest-person-in-india|archive-date=7 ಜೂನ್ 2020|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೫೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] bciw9e9fyb4plnke4v2a3v6wx61unn0 0 131312 1431250 1376838 2026-10-03T05:09:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431250 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ |image = |caption = ಡಾ. ಪ್ರೀತಿ, ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ. |birth_name = ಪ್ರೀತಿ |birth_date = 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1957 |nationality = ಭಾರತೀಯ |occupation = ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ, ಕವಯತ್ರಿ, ಲೇಖಕಿ, ವಿಮರ್ಶಕಿ |birth_place = |- }} '''ಡಾ. ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ''' ({{lang-en|Preeti Shubhachandra}} - 1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1957), ವಿಮರ್ಶಕಿಯಾಗಿ, ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ, ಮಹಿಳಾವಾದಿಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದವರು. ವರ್ತಮಾನದ ಮಹಿಳಾ ಸಂವೇದನೆ ಅವರ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆ. ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ. ''ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಜೈನ ಮಹಾಸಮ್ಮೇಳನದ ಉನ್ನತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''ಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿರುವ ಪ್ರೀತಿ, [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ, [[ಕುವೆಂಪು ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ 50 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರು ಪ್ರೀತಿ.<ref>{{Cite news|url=https://vijaykarnataka.com/news/mysuru/kuvempu-institute-of-kannada-studies-the-first-female-director/articleshow/52056690.cms|language=Kannada|title=ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ|trans-title=Preethi Shubhachandra:The first female director of Kuvempu Institute of Kannada Studies|website=Vijayakarnataka.com|author=Manjunathaswamy K.|date=1 May 2016|access-date=15 September 2020}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ == ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ 'ಪ್ರೀತಿ ಶ್ರೀಮಂಧರ್ ಕುಮಾರ್' ಎನಿಸಿದ್ದರೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ' ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತರು. ಸೃಜನಶೀಲ ಬರಹಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತೆ, ಸ್ತ್ರೀಪರ ಜೀವನಪ್ರೀತಿ ಅವರ ಬರಹಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿ.<ref>{{Cite web|url=http://www.aayaama.com/ed7/%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF.php|title=ಸ್ತ್ರೀಪರ ಲೇಖಕಿ ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ|website=aayaama.com|access-date=16 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922213036/http://www.aayaama.com/ed7/%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF.php|archive-date=22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/change-in-thinking-will-help-bring-down-atrocities-on-women-nidumamidi-seer/article7051228.ece|title= ಯೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದು:ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ|website=The Hindu}}</ref> ಸ್ತ್ರೀವಾದವನ್ನು ಅವರು ಹೀಗೆ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ: {{quote box |quote="ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಆಕಾರದೊಳಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿ ಇಡಲಾಗದು. ಸ್ತ್ರೀವಾದವು ಎಲ್ಲ ಕಾಲ, ದೇಶ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಹ ಅಮೂರ್ತ ತತ್ವವಲ್ಲ. ಸ್ತ್ರೀವಾದವು ನವ್ಯವಾದುದು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ತ್ರೀವಾದ ನಿಂತಿದೆ"<br>- ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ ಅವರ '''''ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನದ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಚಳುವಳಿಗಳು''''' ಕೃತಿಯಿಂದ. |bgcolor = #CCDDFF |align = left |salign = right |width = 20em }} ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಿದ್ಧಉಪಮೆಗಳಿಂದ ಹೇಳುವ ಯಾವ ಬಗೆಯನ್ನು ಅವರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. 'ವೀಣೆ-ವೈಣಿಕ', 'ನದಿ-ಸಾಗರ' ಇಂತಹ ಹೋಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನೇ ಮುಂದಿಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವು. ಮಹಿಳಾವಾದವು ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಶಯ.<ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%B3%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B2%A0%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE-%E0%B2%B8%E0%B3%87%E0%B2%B0%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%95%E0%B3%81|title=ಮಹಿಳಾವಾದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು:ಪ್ರೀತಿಶುಭಚಂದ್ರ|website=Prajavani.com|access-date=2020-08-29|archive-date=2016-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624145205/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%B9%E0%B2%BF%E0%B2%B3%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A6-%E0%B2%AA%E0%B2%A0%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE-%E0%B2%B8%E0%B3%87%E0%B2%B0%E0%B2%AC%E0%B3%87%E0%B2%95%E0%B3%81|url-status=dead}}</ref> ==ಕೃತಿಗಳು== * ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವಚನ ಸಾಹಿತ್ಯ: ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ. - ಪಿ ಎಚ್. ಡಿ. ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧ. * ಸೃಜನೆಯ ಮೂಡು.(ಮಹಿಳಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಕಲನ) * ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಯನದ ತಾತ್ವಿಕ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಚಳುವಳಿಗಳು. * ಕನ್ನಡಿ-ಕೈದೀವಿಗೆ.(ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಮರ್ಶಾ ಸಂಕಲನ). * ಸಾಕಾರದತ್ತ ಸಮಾನತೆಯ ಕನಸು. (ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿರೋಧದ ನೆಲೆಗಳು ಸಂಪಾದಿತ ಕೃತಿ) * ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇಸಾಯಿ (ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆ). * ಶ್ರೀಕುಂದ ಕುಂದಾಚಾರ್ಯರು. == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * ಚಾವುಂಡರಾಯ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{cite news|url=https://www.prajavani.net/district/bengaluru-city/ka-sa-pa-award-bengaluru-news-2803199|title=ಚಾವುಂಡರಾಯ ದತ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ ಅವರಿಗೆ|work=Prajaavani|date=11 May 2025}}</ref> * ಸಿದ್ದಯ್ಯ ಪುರಾಣಿಕ ಸ್ಮಾರಕ ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="Preeti">{{Cite web|url=https://www.bookbrahma.com/author/preethi-shubachandra|title=ಸಾಹಿತಿ ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರ|website=bookbrahma.com|access-date=16 September 2020}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಪ್ರೊ. ಸ. ಸ. ಮಾಳವಾಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="Preeti"/> * ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಗೌರಮ್ಮ ಹಾರ್ನಳ್ಳಿ ದತ್ತಿ ಬಹುಮಾನ<ref name="Preeti"/> * ಶ್ರೀಮತಿ ಕಳಂತೆ ಅಕ್ಕಾ ಸ್ತ್ರೀ ಉನ್ನತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ ಜೈನ ಮಹಾಸಮ್ಮೇಳನ<ref name="Preeti"/> * ಮಾತೋಶ್ರೀ ರತ್ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗಡೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="Preeti"/> * ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/content/152762/gomateshwara-vidyapeeta-awards-presented.html|title=ಪ್ರೀತಿ ಶುಭಚಂದ್ರಗೆ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|website=Deccanherald.com}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನರು]] 45bouhdiiek9jhkvnzxy8t9cx5hqxjq 0 144192 1431261 1357931 2026-10-03T08:30:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431261 wikitext text/x-wiki '''ಮಧಾಬಿ ಪುರಿ ಬುಚ್''' ಅವರು ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಬಾಡಿ [[ಭಾರತೀಯ ಬಂ‍‍ಡವಾಳ ಪತ್ರಗಳು|ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]] (SEBI) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು SEBI ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಿಂದ, ಅವರು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಜಯ್ ತ್ಯಾಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಹೌದು. <ref name="Business Standard">{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/about/who-is-madhabi-puri-buch|title=WHO IS MADHABI PURI BUCH?|work=Business Standard India|access-date=2022-04-28}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/madhavi-puri-buch/article65192846.ece|title=Madhavi Puri Buch|last=Mishra|first=Lalatendu|date=2022-03-06|work=The Hindu|access-date=2022-04-28|language=en-IN}}</ref> SEBI ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಬುಚ್ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ತ್ವರಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬುಚ್ [[ಮುಂಬಯಿ.|ಮುಂಬೈ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ನವದೆಹಲಿಯ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪದವಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಐಐಎಂ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಂಬಿಎ ಪಡೆದರು. <ref name="Mint">{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/know-the-sebi-chairperson-madhabi-puri-buch-11646056612248.html|title=Know the Sebi chairperson, Madhabi Puri Buch|last=Gawande|first=Jayshree P. Upadhyay,Priyanka|date=2022-02-28|website=mint|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/all-you-want-to-know-about-madhabi-puri-buch-the-first-ever-woman-to-head-sebi|title=All you want to know about Madhabi Puri Buch, the first-ever woman to head SEBI|date=2022-02-28|website=GQ India|language=en-IN|access-date=2022-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220428040806/https://www.gqindia.com/get-smart/content/all-you-want-to-know-about-madhabi-puri-buch-the-first-ever-woman-to-head-sebi|archive-date=2022-04-28|url-status=dead}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == === ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೃತ್ತಿ === ಆಕೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ICICI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯೯೩ ಮತ್ತು ೧೯೯೫ ರ ನಡುವೆ, ಬುಚ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್ ಚೆಷೈರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇರಿದಂತೆ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಂಪನಿಗಳಾದ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/podcast/current-affairs/who-is-madhabi-puri-buch-the-new-sebi-chief-122030200075_1.html|title=Who is Madhabi Puri Buch, the new SEBI chief?|last=Vanamali|first=Krishna Veera|date=2022-03-02|work=Business Standard India|access-date=2022-05-30}}</ref> ಅವರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ICICI ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೯ ರಿಂದ ಮೇ ೨೦೧೧ ರವರೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು CEO ಆದರು. ಇದರ ನಂತರ ಬುಚ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ಗೆ ಸೇರಲು ಸಿಂಗಾಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.೨೦೧೧ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರ ನಡುವೆ ಅವರು ಝನ್ಸಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್, ಇನ್ನೋವೆನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್‌ನಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಬುಚ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ (ISDM) ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ (BRICS ಬ್ಯಾಂಕ್) ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.cnbctv18.com/market/who-is-madhabi-puri-buch-the-first-woman-to-head-market-regulator-sebi-12653912.htm|title=Who is Madhabi Puri Buch, the first woman to head market regulator Sebi?|date=2022-02-28|website=cnbctv18.com|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> === SEBI ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಬುಚ್ ಅವರನ್ನು SEBI ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊಗಳ <ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/latest/corporate/story/who-is-madhabi-puri-buch-the-first-female-head-of-sebi-324205-2022-02-28|title=Who is Madhabi Puri Buch, the first female head of SEBI?|website=Business Today|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸೆಬಿ ಆಂತರಿಕ-ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು, ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ರಚಿಸಲಾದ ಏಳು-ಸದಸ್ಯರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಮಿತಿಗೆ ಇವರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಅಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ ವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬುಚ್ ಕೆಲವು ಹೆಗ್ಗುರುತು ನಿಯಂತ್ರಕ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು SEBI ಆದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ೧೪೦೦೦ ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ಡಿಬೆಂಚರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಲು ಸಹಾರಾ ಗ್ರೂಪ್ ವಿರುದ್ಧ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದರು, ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆದೇಶಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮರುಪಾವತಿಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದರು. ಜನವರಿ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಬುಚ್ ಸಿಎನ್‌ಬಿಸಿ ಆವಾಜ್ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು, ಅವರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.moneylife.in/article/sebi-confirms-ban-order-against-cnbc-awaaz-ex-co-host-hemant-ghai-his-wife-and-mother/65039.html|title=SEBI Confirms Ban Order against CNBC Awaaz Ex-Co-host Hemant Ghai, His Wife and Mother|website=Moneylife NEWS & VIEWS|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/finance/sebi-debars-host-of-cnbc-awaaz-show-news-topnews-vbsdembhgbaff.html|title=SEBI debars host of CNBC Awaaz show|website=Sify|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಡೀಪ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಬೆಲೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾವ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅಜಿತ್‌ಕುಮಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ಆದೇಶವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/markets/stocks/news/sebi-order-kicks-off-storm-social-media-links-cant-prove-insider-trading/articleshow/63919102.cms|title=Sebi order kicks off storm; social media links can’t prove insider trading|last=Zachariah|first=Reena|work=The Economic Times|access-date=2022-04-28}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, Zee ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಅನ್ಯಾಯದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ೧೫ ಘಟಕಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/markets/3-most-striking-orders-issued-by-new-sebi-chief-madhabi-buch-8174541.html|title=3 most striking orders issued by new SEBI chief Madhabi Buch|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> ೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರಂದು, ಬುಚ್ ಅವರನ್ನು 3 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ SEBI ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸವಾಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ SEBI ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಬುಚ್ ಅನ್ನು ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು NSE ಹಗರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/apr/03/sebi-chairperson-madhabi-puri-buch-likely-to-be-questioned-on-nse-scam-by-parliamentary-panel-2437503.html|title=SEBI chairperson Madhabi Puri Buch likely to be questioned on NSE scam by parliamentary panel|website=The New Indian Express|access-date=2022-04-28}}</ref> ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಬುಚ್ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು, ಸೆಬಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೂಲಂಕುಷ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/market/sebis-buch-taps-pvt-sector-experience-to-boost-productivity-11653850843287.html|title=Sebi’s Buch taps pvt sector experience to boost productivity|last=Upadhyay|first=Jayshree P.|date=2022-05-30|website=mint|language=en|access-date=2022-05-30}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ೧೦೦ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಡೇಟಾದ ಬಳಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕ್ರಮವನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಲು, KRA ಗಳ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬುಚ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇವರು ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳಲು, ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬುಚ್ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವೀಕ್ಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅವರು T+1 ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಲು ಪಾಲಕರು ಮತ್ತು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ನಿಗಮಗಳನ್ನು ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ T+2 ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು, ಬುಚ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.rediff.com/business/report/how-madhabi-puri-buch-is-changing-sebi/20220620.htm|title=How Madhabi Puri Buch Is Changing Sebi|last=Modak|first=Samie|website=Rediff|language=en|access-date=2022-06-21}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFModak">Modak, Samie. [https://www.rediff.com/business/report/how-madhabi-puri-buch-is-changing-sebi/20220620.htm "How Madhabi Puri Buch Is Changing Sebi"]. ''Rediff''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2022-06-21</span></span>.</cite></ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬುಚ್ ಅವರ ತಂದೆ ಕಮಲ್ ಪುರಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಿ ಮಾಧಬಿ ಪುರಿ. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ತಾಯಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://specials.rediff.com/getahead/2009/mar/05slide1-madhabi-puri-buch-you-can-always-make-a-difference.htm|title='I always wanted to be able to make a difference'|website=specials.rediff.com|access-date=2022-04-28}}</ref> ಹದಿನೆಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಫ್‌ಎಂಸಿಜಿ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯುನಿಲಿವರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ ಧವಲ್ ಬುಚ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ 21 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಅವರ ಮಗ ಅಭಯ್‌ಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದರು. ಬುಚ್ ತನ್ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಹುಪಾಲು ತನ್ನ ಮಗ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರ ಪತಿಗೆ ಋಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://bullstrade.in/madhavi-puri-buch-sebis-new-boss-knows-how-to-go-off-the-beaten-path/|title=Madhavi Puri Buch: Sebi’s new boss knows how to go off the beaten path|date=2022-02-28|website=Bulls Trade|language=en-US|access-date=2022-04-28}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[2008ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿ|26/11 ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಬದುಕುಳಿದವರಲ್ಲಿ ಬುಚ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಲಿವರ್ ಮೀಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಅವರು [[ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್, ಮುಂಬಯಿ|ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/market/madhavi-puri-buch-sebis-new-boss-knows-how-to-go-off-the-beaten-path/2447210/|title=Madhavi Puri Buch: Sebi’s new boss knows how to go off the beaten path|website=Financialexpress|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.jagrantv.com/en-show/the-new-chairperson-of-market-regulator-sebi-madhabi-puri-buch-biography-family-education-career-and-contact-rc1028378|title=The new chairperson of market regulator SEBI: Madhabi Puri Buch, biography, Family, Education, Career and Contact|website=jagrantv|language=en|access-date=2022-04-28}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ]] 3pygyvv8owc14erfe6v1yrzfk4xt467 0 144214 1431251 1354416 2026-10-03T05:15:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431251 wikitext text/x-wiki '''ಫಲ್ಗುಣಿ ನಯ್ಯರ್''' (ಜನನ ೧೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೩) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್ [[ಉದ್ಯಮಿ]] <ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/nykaa-clocks-rs-214-cr-revenue-in-2016-17/708190/|title=Nykaa clocks Rs 214 cr revenue in 2016-17|date=2017-06-08|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2021-04-16}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatvnews.com/business/news-international-womens-day-top-5-women-ruling-world-of-business-596255|title=International Women's Day: Top 5 women ruling world of business|last=Bhandari|first=Shashwat|date=2020-03-08|website=www.indiatvnews.com|language=en|access-date=2021-04-16}}</ref> ಅವರು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕಂಪನಿ ನೈಕಾ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು CEO ಆಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/853963/how-online-retailer-nykaa-became-the-byword-for-top-end-beauty-products-in-india|title=How online retailer Nykaa became the byword for top-end beauty products in India|last=Suneera Tandon|first=qz com|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2021-04-16}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/people/for-any-business-the-first-year-is-a-honeymoon-period/articleshow/59335984.cms|title=For any business, the first year is a honeymoon period: Nykaa founder Falguni Nayar - Times of India|last=Pillai|first=Anand J|last2=Pillai|first2=Shalina|date=June 27, 2017|website=The Times of India|language=en|access-date=2021-04-16}}</ref> ನಯ್ಯರ್ ಇಬ್ಬರು ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ ಸ್ತ್ರೀ, ಭಾರತೀಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ನಯ್ಯರ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಬೇರಿಂಗ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರ ತಾಯಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತಿದ್ದರು . <ref>{{Cite web|url=https://www.glowandlovelycareers.in/blog/beautyful-success-story-falguni-nayar-ceo-nykaa-78|title=Success story of Falguni Nayar – Glow & Lovely Careers|language=en-US|access-date=2021-10-11|archive-date=2021-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211020001025/https://www.glowandlovelycareers.in/blog/beautyful-success-story-falguni-nayar-ceo-nykaa-78|url-status=dead}}</ref> <ref name="Kapur">{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|last=Kapur|first=Mallika|date=2017-03-24|website=mint|language=en|access-date=2021-11-10}}</ref> ಅವರು ಸಿಡೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Leisure/EMOmjllb5hPv8Se8T62ZaK/Falguni-Nayar-The-beauty-entrepreneur.html|title=Falguni Nayar: The beauty entrepreneur|last=Kapur|first=Mallika|date=2017-03-24|website=mint|language=en|access-date=2021-04-16}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ, ನಯ್ಯರ್ ೧೯ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ [[ಕೊಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಕೋಟಕ್ ಮಹೀಂದ್ರಾ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ]] ಸೇರಿದರು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/business/giving-advice-on-beauty-is-best-way-to-sell-beauty-products-says-falguni-nayar-nykaa-2497818.html|title=Giving advice on beauty is best way to sell beauty products, says Falguni Nayar, Nykaa-Business News, Firstpost|date=2015-11-06|website=Firstpost|access-date=2021-07-02}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|title=E-beauty space leader Nykaa to open 30 stores by 2020|last=Kazi|first=Zainab S.|date=2016-11-02|website=Indiaretailing.com|language=en-US|access-date=2021-07-02|archive-date=2021-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709185039/https://www.indiaretailing.com/2016/11/02/beauty-and-wellness/e-beauty-space-leader-nykaa-to-open-30-stores-by-2020/|url-status=dead}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ೫೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, <ref>{{Cite web|url=https://www.idiva.com/career/advice/get-a-glimpse-into-the-mind-of-falguni-nayar-the-woman-behind-the-force-that-is-nykaa/17030893|title=Get A Glimpse Into The Mind Of Falguni Nayar, The Woman Behind The Force That Is Nykaa|date=2017-03-08|website=iDiva|language=en-IN|access-date=2021-04-16}}</ref> ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣದಿಂದ ನೈಕಾ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/anuraghunathan/2021/11/10/beauty-retailer-nykaa-lists-at-13-billion-making-founder-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/|title=Beauty Retailer Nykaa Lists At $13 Billion, Making Founder Falguni Nayar India's Richest Self-Made Woman|last=Raghunathan|first=Anu|website=Forbes|language=en|access-date=2021-11-10}}</ref> ೨೦೨೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೨.೩ ಡಾಲರ್ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಯ್ಯರ್ ಅವರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಂದಾಜು ೧.೧ ಡಾಲರ್ ಶತಕೋಟಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ನಯ್ಯರ್ ಭಾರತದ ಎರಡು ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ಮಿತ ಮಹಿಳಾ ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು [[ಕಿರಣ್ ಮಜುಮ್ದಾರ್‌-ಷಾ|ಕಿರಣ್ ಮಜುಂದಾರ್-ಶಾ]] . <ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/get-smart/content/nykaa-owner-net-worth-billionaire-falguna-nayar-is-all-triple-her-net-worth-to-an-estimated-rs-28000-crore|title=Nykaa owner billionaire Falguni Nayar is all set to triple her net worth to an estimated Rs 28,000 crore|date=2021-10-28|website=GQ India|language=en-IN|access-date=2021-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105151808/https://www.gqindia.com/get-smart/content/nykaa-owner-net-worth-billionaire-falguna-nayar-is-all-triple-her-net-worth-to-an-estimated-rs-28000-crore|archive-date=2021-11-05|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.bizzbuzz.news/markets/falguni-nayars-beauty-startup-jolts-her-into-the-ranks-of-the-worlds-richest-1070329|title=Nykaa founder Falguni Nayar's beauty startup jolts her into the ranks of the world's richest|date=10 November 2021|website=Bizz Buzz News}}</ref> ನೈಕಾ ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಂದು ೧೩ ಡಾಲರ್ ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನೈಕಾ [[ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಷೇರು ಬಿಡುಗಡೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೋದ]] ನಂತರ, ನಯ್ಯರ್ ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತ ಮಹಿಳಾ ಭಾರತೀಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಆದರು, ಅವರ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯವು ೬.೫ ಡಾಲರ್ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಏರಿತು ಮತ್ತು ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರ ೨೦ ಭಾರತೀಯರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. <ref name=":0" /> <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/startups/who-is-falguni-nayar-indias-richest-self-made-woman/articleshow/87629451.cms|title=Who is Falguni Nayar, India's richest self-made woman?|last=Singh|first=Tushar Deep|work=The Economic Times|access-date=2021-11-10}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಸಂಜಯ್ ನಯ್ಯರ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು, ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರ ಪತಿ ಕೊಹ್ಲ್ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾವಿಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ CEO ಆಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar|title=Sanjay Nayar - Leaders {{!}} Avendus|website=www.avendus.com|access-date=2022-04-22|archive-date=2021-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124121537/https://www.avendus.com/india/leadership/sanjay-nayar|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Leisure/2wSP9oZ1d0GogZz8eGPDyL/The-power-of-2.html|title=The power of 2|last=Chowdhry|first=Tamal Bandyopadhyay and Seema|date=2008-02-09|website=mint|language=en|access-date=2021-07-02}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://thenewsmen.co.in/high%20flyers/falguni-nayar-the-woman-behind-nykaa/27432|title=Falguni Nayar: The Woman Behind Nykaa|website=thenewsmen|access-date=2021-07-02}}</ref> <ref name="Kapur"/> ಅವರ ೨ ಮಕ್ಕಳು ಅದ್ವೈತ ನಯ್ಯರ್ ಮತ್ತು ಅಂಚಿತ್ ನಯ್ಯರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/article/tycoons-of-tomorrow-2021/anchit-and-adwaita-nayar-grooming-for-glory/72365/1|title=Forbes India - Anchit And Adwaita Nayar: Grooming For Glory|website=Forbes India|language=en|access-date=2022-04-22}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೬೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] avq3gwnzpi4fvfdtfzlnvxihir8ghjy 0 144238 1431242 1378720 2026-10-02T16:05:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431242 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅಭಿಕ್ ಘೋಷ್ | image = abhik-cv.jpg | caption = | birth_name = ಅಭಿಕ್ ಘೋಷ್ | birth_date = {{Birth date|೧೯೬೪|0೬|೧೨}} | birth_place = [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, [[ಭಾರತ]] | death_date = | death_place = |nationality = ಭಾರತ | alma_mater = ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ<br>[[ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]<br>ಸೌತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್<br>ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ | occupation = {{hlist|ಟ್ರೋಮ್ಸೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ|ಇನೋರ್ಗಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ಸ್|ಸೈನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.}} | known_for = {{hlist|ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು: ಅಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅಜೈವಿಕ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ|ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ ಮತ್ತು ಕೊರೊಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ| ರಿಲೇಟಿವಿಸ್ಟಿಕ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್|ಕ್ವಾಡ್ರುಪಲ್ ಬಾಂಡ್ಸ್|ಸೈನ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್|ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ|ಎಲ್‍ಜಿಬಿಟಿ ಹಿಸ್ಟರಿ|}} | children = ಅವ್ರೋನೀಲ್ ಘೋಷ್ (ಮಗ) | parents = ಸುಬೀರ್ ಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್ (ತಂದೆ)<br>ಶೀಲಾ ಘೋಷ್ (ತಾಯಿ) | awards = {{hlist| ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೋಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೫)|<br> ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜೀವಮಾನದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಿಶರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೨೨)}} | honours = ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಗೌರವ ಸದಸ್ಯ (೨೦೨೨) }}   '''ಅಭಿಕ್ ಘೋಷ್''' ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಅಭಿಕ್‍ರವರು ಟ್ರೋಮ್ಸೋದಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ-ಯುಐಟಿಯಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ]].<ref name=":1">{{Cite web|url=https://orcid.org/0000-0003-1161-6364|title=Abhik Ghosh (0000-0003-1161-6364)|last=ORCID|website=orcid.org|language=en|access-date=2020-05-03}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಅಭಿಕ್ ಘೋಷ್ ಅವರು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸುಬೀರ್ ಕುಮಾರ್ ಘೋಷ್, ಅವರು [[ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಶೀಲಾ ಘೋಷ್ (ನೀ ಸೇನ್) ಅವರು ಗೃಹಿಣಿ. ಅವರು ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೭೧-೧೯೮೧) ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (೧೯೮೧-೧೯೮೩) ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜಿ ಇಲಾ ಘೋಷ್ (ನೀ ರಾಯ್) ಅವರಿಂದ [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು]] ಕಲಿತರು. ಅವರು ಈಗಲೂ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಅಭಿಕ್ ಅವರ ಮಗ ಅವ್ರೋನೀಲ್ ಘೋಷ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ [[ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌|ಆಕ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಭಿಕ್‍ರವರು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] [[ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಸ್ಸಿ (ಗೌರವಗಳು) ಪಡೆದರು. ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಅವರು ಮಿನ್ನೇಸೋಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ರೀಜೆಂಟ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಪಾಲ್ ಜಿ. ಗ್ಯಾಸ್‌ಮನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು (ಜಾನ್ ಅಲ್ಮ್‌ಲೋಫ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುವಾಗ) ಮತ್ತು ನಂತರ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಕ್ಯೂ ಜೂನಿಯರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಭಿಕ್ ಜೈವಿಕ ಅಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ ಉನ್ನತ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಬ್ ಇನಿಶಿಯೊ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಈಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಜೈವಿಕ ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡೇವಿಡ್ ಬೋಸಿಯನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ, ಎರಡನೇ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಮ್ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದ ಡಯಾಟೊಮಿಕ್ ಲಿಗಂಡ್ ತಾರತಮ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|last2=Bocian|first2=David F.|date=January 1996|title=Carbonyl Tilting and Bending Potential Energy Surface of Carbon Monoxyhemes|url=https://pubs.acs.org|journal=The Journal of Physical Chemistry|language=en|volume=100|issue=16|pages=6363–6367}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ನಂತರ ಅಭಿಷ್‍ರವರು ಮಿನ್ಸೇನೋಟ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಅವಧಿಯು ಮುಗಿಯಿವ ತನಕ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ನಂತರ, ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಯುಐಟಿ - ದಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ವೆಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಹಿರಿಯ ಫೆಲೋ <ref>{{Cite web|url=https://www.sdsc.edu/pub/envision/v15.1/porphyrins.html#Anchor-29853|title=Understanding the Colors of Life: A Norway-California Collaboration|last=Ghosh|first=Abhik|date=1998|website=www.sdsc.edu|access-date=2020-05-03}}</ref> ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ (೧೯೯೭-೨೦೦೪), ನಾರ್ವೆಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ'' (೨೦೦೪-೨೦೧೦), ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ''ಸಹ-ಪ್ರಧಾನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿ'' (೨೦೦೭-೨೦೧೭), ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಆಕ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರೊಫೆಸರ್(೨೦೦೬-೨೦೧೬) ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳು ಇಂತಿವೆ: ''ದಿ ಸ್ಮಾಲೆಸ್ಟ್ ಬಯೋಮಾಲಿಕ್ಯೂಲ್ಸ್: ಡಯಾಟೊಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೇಮ್ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ಸಂವಹನಗಳು'' (ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್, ೨೦೦೮),<ref>{{Cite web|url=https://www.elsevier.com/books/the-smallest-biomolecules-diatomics-and-their-interactions-with-heme-proteins/ghosh/978-0-444-52839-1|title=The Smallest Biomolecules: Diatomics and their Interactions with Heme Proteins – 1st Edition|website=www.elsevier.com|access-date=2020-05-03}}</ref> ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮೊನೊಗ್ರಾಫ್, ಮತ್ತು ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ಎ ಯಂಗ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್'' (ವೈಲಿ, ೨೦೧೧), ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುಸ್ತಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ.<ref>[http://www.rsc.org/chemistryworld/Issues/2011/September/Reviews/WhatsItLikeToBeAChemist.asp "What's it like to be a chemist?"]. ''Royal Society of Chemistry Website''. review by Simon Cotton</ref><ref>{{Cite journal|title=Chemical counselling|year=2011|last=Haxton|first=Katherine|journal=Nature Chemistry|volume=3|issue=12|page=905}}</ref> ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ, ಅಭಿಷ್‍ರವರು, ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಬರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಲೇಖಕರಾಗಿ ''ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆರೋ ಪುಶಿಂಗ್: ಎ ಲಾಜಿಕಲ್ ಅಪ್ರೋಚ್ ಟು ದಿ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮೇನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ಸ್'' (ವೈಲಿ) ಎಂಬ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು,<ref>{{Cite web|url=https://www.wiley.com/en-us/Arrow+Pushing+in+Inorganic+Chemistry%3A+A+Logical+Approach+to+the+Chemistry+of+the+Main+Group+Elements-p-9781118173985|title=Arrow Pushing in Inorganic Chemistry: A Logical Approach to the Chemistry of the Main-Group Elements {{!}} Wiley|website=Wiley.com|language=en-us|access-date=2020-05-03}}</ref> ನಂತರ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಇದು 'ಭೌತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ'ಕ್ಕಾಗಿ ಗದ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://proseawards.com/winners/2015-award-winners/|title=2015 Award Winners|website=PROSE Awards|language=en-US|access-date=2020-05-03}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uit.no/nyheter/artikkel?p_document_id=415113|title=Award to UiT chemists {{!}} UiT|last=Vibeke|first=Os|website=uit.no|language=nb|access-date=2020-05-03}}</ref> ಅಭಿಷ್ ಅವರು ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ'' ಸಂಪಾದಕೀಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ (೧೯೯೯-೨೦೦೧, ೨೦೦೫-೨೦೦೭) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಥಾಲೋಸೈನೈನ್ಸ್'' (೨೦೦೦-) ಮತ್ತು ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಜೈವಿಕ ಬಯೋಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'' (೨೦೦೭) ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ/ಸಹಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕಾಲರ್ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳನ್ನು ೬೧ ರ ಎಚ್-ಸೂಚ್ಯಂಕದೊಂದಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೧೦೦೦ ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":1" /> ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜೀವಮಾನದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ೨೦೨೨ ರ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಿಶರ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Metallation-rev2.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Metallation-rev2.jpg/220px-Metallation-rev2.jpg|thumb| ೪ಡಿ ಮತ್ತು ೫ಡಿ ಮೆಟಾಲೊಕೊರೊಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಯ್ದ ಮಾರ್ಗಗಳು (ರೆಫ್ ೧೯).]] ಘೋಷ್ ಅವರು ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ -ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಫಿರಿನ್-ಮಾದರಿಯ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ-ಬಲವಾದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಫೋಟೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಸ್ಕೋಪಿ (ಎಕ್ಸ್.ಪಿ.ಎಸ್) ಬಳಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ <ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|last2=Moulder|first2=John|last3=Bröring|first3=Martin|last4=Vogel|first4=Emanuel|date=2001|title=X-Ray Photoelectron Spectroscopy of Porphycenes: Charge Asymmetry Across Low-Barrier Hydrogen Bonds|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=40|issue=2|pages=431–434}}</ref> ಮತ್ತು ಪೋರ್ಫಿರಿನ್‌ಗಳಿಗೆ <ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|date=1998-04-01|title=First-Principles Quantum Chemical Studies of Porphyrins|journal=Accounts of Chemical Research|volume=31|issue=4|pages=189–198}}</ref> ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಅಬ್ ಇನಿಶಿಯೊ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಅಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|date=2006-09-01|title=Transition metal spin state energetics and noninnocent systems: challenges for DFT in the bioinorganic arena|journal=JBIC Journal of Biological Inorganic Chemistry|language=en|volume=11|issue=6|pages=712–724}}</ref> ಅವರು ಲಿಗಾಂಡ್ ನಾನ್‌ನೋಸೆನ್ಸ್ <ref>{{Cite journal|last=Ganguly|first=Sumit|last2=Ghosh|first2=Abhik|date=2019-06-21|title=Seven Clues to Ligand Noninnocence: The Metallocorrole Paradigm|journal=Accounts of Chemical Research|volume=52|issue=7|pages=2003–2014}}</ref> ವಿದ್ಯಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿವರ್ತನೆ ಲೋಹದ ನೈಟ್ರೋಸಿಲ್ <ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|date=2005-12-01|title=Metalloporphyrin−NO Bonding: Building Bridges with Organometallic Chemistry|journal=Accounts of Chemical Research|volume=38|issue=12|pages=943–954}}</ref> ಮತ್ತು ಕೊರೊಲ್ <ref>{{Cite journal|last=Thomas|first=Kolle E.|last2=Alemayehu|first2=Abraham B.|last3=Conradie|first3=Jeanet|last4=Beavers|first4=Christine M.|last5=Ghosh|first5=Abhik|date=2012-08-21|title=The Structural Chemistry of Metallocorroles: Combined X-ray Crystallography and Quantum Chemistry Studies Afford Unique Insights|journal=Accounts of Chemical Research|volume=45|issue=8|pages=1203–1214}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|date=2017-02-22|title=Electronic Structure of Corrole Derivatives: Insights from Molecular Structures, Spectroscopy, Electrochemistry, and Quantum Chemical Calculations|journal=Chemical Reviews|volume=117|issue=4|pages=3798–3881}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೆವಿ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಕೊರೊಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾತ್ರ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗದ ಲೋಹ-ಲಿಗಂಡ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ದೊಡ್ಡದಾದ ೪ಡಿ ಅಥವಾ ೫ಡಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಲೋಹದ ಅಯಾನನ್ನು ಕೊರೊಲ್‌ನ ಸ್ಟೆರಿಕಲ್ ಸಂಕುಚಿತ ಕೇಂದ್ರ ಕುಹರದೊಳಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=Thomas|first2=Kolle E.|last3=Einrem|first3=Rune F.|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2021-07-23|title=The Story of 5d Metallocorroles: From Metal–Ligand Misfits to New Building Blocks for Cancer Phototherapeutics|journal=Accounts of Chemical Research|volume=54|issue=15|language=en|pages=3095–3107}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಟೆಕ್ನೀಶಿಯಮ್|⁹⁹ ಟಿಸಿ]],<ref>{{Cite journal|last=Einrem|first=Rune F.|last2=Braband|first2=Henrik|last3=Fox|first3=Thomas|last4=Vazquez‐Lima|first4=Hugo|last5=Alberto|first5=Roger|last6=Ghosh|first6=Abhik|date=2016|title=Synthesis and Molecular Structure of 99Tc Corroles|journal=Chemistry – A European Journal|language=en|volume=22|issue=52|pages=18747–18751}}</ref> [[ರೀನಿಯಮ್]],<ref>{{Cite journal|last=Einrem|first=Rune F.|last2=Gagnon|first2=Kevin J.|last3=Alemayehu|first3=Abraham B.|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2016|title=Metal–Ligand Misfits: Facile Access to Rhenium–Oxo Corroles by Oxidative Metalation|journal=Chemistry – A European Journal|language=en|volume=22|issue=2|pages=517–520}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=Teat|first2=Simon J.|last3=Borisov|first3=Sergey M.|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2020-04-10|title=Rhenium-Imido Corroles|journal=Inorganic Chemistry|volume=59|issue=9|language=en|pages=6382–6389}}</ref> [[ಆಸ್ಮಿಯಮ್]],<ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=Gagnon|first2=Kevin J.|last3=Terner|first3=James|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2014|title=Oxidative Metalation as a Route to Size-Mismatched Macrocyclic Complexes: Osmium Corroles|journal=Angewandte Chemie International Edition|language=en|volume=53|issue=52|pages=14411–14414}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=McCormick|first2=Laura J.|last3=Vazquez-Lima|first3=Hugo|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2019-02-18|title=Relativistic Effects on a Metal–Metal Bond: Osmium Corrole Dimers|journal=Inorganic Chemistry|volume=58|issue=4|pages=2798–2806}}</ref> [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್|ಪ್ಲಾಟಿನಂ]],<ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|last2=Bendix|first2=Jesper|last3=Gagnon|first3=Kevin J.|last4=Beavers|first4=Christine M.|last5=Vazquez-Lima|first5=Hugo|last6=Alemayehu|first6=Abraham B.|date=2014-08-26|title=Platinum corroles|url=https://archive.org/details/sim_chemical-communications-chem-comm_2014-10-04_50_76/page/11093|journal=Chemical Communications|language=en|volume=50|issue=76|pages=11093–11096}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=McCormick|first2=Laura J.|last3=Gagnon|first3=Kevin J.|last4=Borisov|first4=Sergey M.|last5=Ghosh|first5=Abhik|date=2018-08-31|title=Stable Platinum(IV) Corroles: Synthesis, Molecular Structure, and Room-Temperature Near-IR Phosphorescence|journal=ACS Omega|volume=3|issue=8|pages=9360–9368|url=https://escholarship.org/content/qt9n05q3k2/qt9n05q3k2.pdf?t=pm1cc2}}</ref> ಮತ್ತು [[ಚಿನ್ನ|ಚಿನ್ನದ]] <ref>{{Cite journal|last=Thomas|first=Kolle E.|last2=Alemayehu|first2=Abraham B.|last3=Conradie|first3=Jeanet|last4=Beavers|first4=Christine|last5=Ghosh|first5=Abhik|date=2011-12-19|title=Synthesis and Molecular Structure of Gold Triarylcorroles|journal=Inorganic Chemistry|volume=50|issue=24|pages=12844–12851|url=https://figshare.com/articles/Synthesis_and_Molecular_Structure_of_Gold_Triarylcorroles/2570239}}</ref> ಕೊರೊಲ್ಸ್ ಹೀಗೆ ಕೆಲವು ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.. ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಪಾತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಒರಟಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಂವೇದಕ <ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|last2=Alemayehu|first2=Abraham|last3=Borisov|first3=Sergey M.|date=2016-06-16|title=Osmium-nitrido corroles as NIR indicators for oxygen sensors and triplet sensitizers for organic upconversion and singlet oxygen generation|journal=Journal of Materials Chemistry C|language=en|volume=4|issue=24|pages=5822–5828}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|last2=Alemayehu|first2=Abraham B.|last3=Einrem|first3=Rune F.|last4=Borisov|first4=Sergey M.|date=2019-05-15|title=Ambient-temperature near-IR phosphorescence and potential applications of rhenium-oxo corroles|journal=Photochemical & Photobiological Sciences|language=en|volume=18|issue=5|pages=1166–1170}}</ref> ಮತ್ತು ಫೋಟೊಡೈನಾಮಿಕ್ ಥೆರಪಿ ಮತ್ತು ಡೈ-ಸೆನ್ಸಿಟೈಸ್ಡ್ ಸೌರ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಪದ ಐಆರ್ ಫಾಸ್ಫೊರೆಸೆಂಟ್ ಫೋಟೋಸೆನ್ಸಿಟೈಸರ್‌ಗಳಾಗಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=Day|first2=Nicholas U.|last3=Mani|first3=Tomoyasu|last4=Rudine|first4=Alexander B.|last5=Thomas|first5=Kolle E.|last6=Gederaas|first6=Odrun A.|last7=Vinogradov|first7=Sergei A.|last8=Wamser|first8=Carl C.|last9=Ghosh|first9=Abhik|date=2016-07-27|title=Gold Tris(carboxyphenyl)corroles as Multifunctional Materials: Room Temperature Near-IR Phosphorescence and Applications to Photodynamic Therapy and Dye-Sensitized Solar Cells|journal=ACS Applied Materials & Interfaces|volume=8|issue=29|pages=18935–18942}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Einrem|first=Rune F.|last2=Alemayehu|first2=Abraham B.|last3=Borisov|first3=Sergey M.|last4=Ghosh|first4=Abhik|last5=Gederaas|first5=Odrun A.|date=2020-04-27|title=Amphiphilic Rhenium-Oxo Corroles as a New Class of Sensitizers for Photodynamic Therapy|journal=ACS Omega|volume=5|issue=18|language=en|pages=10596–10601}}</ref> ೪ಡಿ ಮತ್ತು ೫ಡಿ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಘೋಷ್ ಅವರ ಕೆಲಸವು ಲೋಹ-ಲೋಹದ ಬಂಧಗಳು <ref>{{Cite journal|last=Alemayehu|first=Abraham B.|last2=MCormick-MPherson|first2=Laura J.|last3=Conradie|first3=Jeanet|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2021-06-07|title=Rhenium Corrole Dimers: Electrochemical Insights into the Nature of the Metal–Metal Quadruple Bond|journal=Inorganic Chemistry|language=en|volume=60|issue=11|pages=8315–8321}}</ref> ( ಕ್ವಾಡ್ರುಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು ) ಮತ್ತು ಸಾಪೇಕ್ಷತಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|last=Braband|first=Henrik|last2=Benz|first2=Michael|last3=Spingler|first3=Bernhard|last4=Conradie|first4=Jeanet|last5=Alberto|first5=Roger|last6=Ghosh|first6=Abhik|date=2021-07-13|title=Relativity as a Synthesis Design Principle: A Comparative Study of [3 + 2] Cycloaddition of Technetium(VII) and Rhenium(VII) Trioxo Complexes with Olefins|journal=Inorganic Chemistry|volume=60|issue=15|language=en|pages=11090–11097}}</ref> ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಘೋಷ್ ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಟರ್ಮೋಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ಬಂಧಿತ ಸಂಕೀರ್ಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೀ-ಬೇಸ್ ಪೋರ್ಫಿರಿನ್‌ನ ಸ್ಥಿರವಾದ ''ಸಿಸ್'' ಟಾಟೊಮರ್‌ನ ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=Thomas|first=Kolle E.|last2=McCormick|first2=Laura J.|last3=Vazquez-Lima|first3=Hugo|last4=Ghosh|first4=Abhik|date=2017-08-14|title=Stabilization and Structure of the cis Tautomer of a Free-Base Porphyrin|url=https://onlinelibrary.wiley.com|journal=Angewandte Chemie International Edition|language=en|volume=56|issue=34|pages=10088–10092}}</ref> ತರುವಾಯ, ಅವರು ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ ''ಸಿಸ್'' ಟೌಟೋಮರ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ದಾನಿಯ ಎರಡು ಅಣುಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರು ಅಥವಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್) ಸಹ-ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಪೋರ್ಫಿರಿನ್‌ನಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. == ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸೇವೆ == [[ಚಿತ್ರ:Book-cover.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Book-cover.jpg/220px-Book-cover.jpg|thumb| ''ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಣದ ಕವರ್ ಪುಶಿಂಗ್'' ; ಲೇಖಕರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸ.]] ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಕಿಪಾರ್ಸ್ಕಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಘೋಷ್ ಅವರು [[ಪಾಣಿನಿ|ಪಾಣಿನಿಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣದ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆವರ್ತಕ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ( ಶಿವ ಸೂತ್ರಗಳು ), [[ದಿಮಿತ್ರಿ ಮೆಂಡಲೀವ್|ಮೆಂಡಲೀವ್]] ಅವರ [[ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ|ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆ, ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ, ಹೊಸ ಒಳನೋಟ ಆವರ್ತಕ ಕೋಷ್ಟಕದ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.americanscientist.org/article/the-grammar-of-the-elements|title=The Grammar of the Elements|date=2019-10-04|website=American Scientist|language=en|access-date=2021-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829070228/https://www.americanscientist.org/article/the-grammar-of-the-elements|archive-date=2021-08-29|url-status=dead}}</ref> ಘೋಷ್ ಅವರು ವಿವಿಧ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೧ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ಲೆಟರ್ಸ್ ಟು ಎ ಯಂಗ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್'' <ref name=":2">{{Cite book|title=Letters to a Young Chemist|date=2011-03-21|isbn=9781118007099|editor-last=Ghosh|editor-first=Abhik|language=en}}</ref> ಯುವತಿಯನ್ನು ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹಲವಾರು ಕೊಡುಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಮರುಮುದ್ರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಪುಸ್ತಕ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಆಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ೨೦೨೦-೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಘೋಷ್ ಅವರು ಎರಡು ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು <ref>{{Cite journal|last=Ghosh|first=Abhik|year=2021|title=An Exemplary Gay Scientist and Mentor: Martin Gouterman (1931–2020issue=18|pages=9844–9854}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.chemistryworld.com/culture/martin-gouterman-the-gay-man-behind-the-four-orbital-model/4012388.article|title=Martin Gouterman: the gay man behind the four-orbital model|last=Ghosh2020-11-18T09:45:00+00:00|first=Abhik|website=Chemistry World|language=en|access-date=2021-07-24}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು, ಮೊದಲನೆಯದು ದಿವಂಗತ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಗೌಟರ್‌ಮನ್‍ರ ಬಗ್ಗೆ, ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋರ್ಫಿರಿನ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಹಿರಂಗ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ/ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, ನಂತರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ ಕಾಮೆನಿಯವರನ್ನುಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ''ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ'' ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಜರ್ನಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಲೇಖಕರನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ''[[doi:10.1021/acs.inorgchem.2c00729|ಔಟ್ ಇನ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ: ಎ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್ ಆಫ್ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿಕ್ಯೂಐಎಪಿಎನ್ + ಅಜೈವಿಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]]'' ನಲ್ಲಿ ವರ್ಚುವಲ್ ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ-ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] i8qz6pgrb4s48i958xkrq52ud3j408z 0 148679 1431243 1335784 2026-10-02T16:38:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431243 wikitext text/x-wiki {{short description|American singer-songwriter (born 1983)}} {{Use mdy dates|date=October 2021}} {{Infobox musical artist | name = ಅಲೆಲಾ ಡಯಾನ್ | image = Alela Diane.jpg | caption = ಡಯಾನ್ 2009 ರಲ್ಲಿ | birth_name = ಅಲೆಲಾ ಡಯೇನ್ ಮೆನಿಗ್ | alias = | birth_date = {{Birth date and age|1983|4|20}} | birth_place = [[Nevada City, California|Nevada City]], [[California]], U.S. | instrument = {{flatlist| * Vocals * guitar }} | genre = {{hlist|[[Indie folk]]|[[Americana (music)|Americana]]|[[psychedelic folk]]}} | occupation = {{hlist|ಗಾಯಕಿ|ಗೀತರಚನೆಯ ಕಲಾವಿದೆ}} | years_active = 2003–ಪ್ರಸ್ತುತ | label = {{flatlist| * Holocene Music * Names Records * [[Rough Trade Records]] * Rusted Blue Records }} | associated_acts = {{flatlist| * Black Bear * [[Blitzen Trapper]] * Headless Heroes }} | website = {{URL|aleladiane.com}} }}   ಅಲೆಲಾ '''ಡಯೇನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಅಲೆಲಾ ಡಯೇನ್ ಮೆನಿಗ್''' (ಜನನ ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 1983), [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ನೆವಾಡಾ ಸಿಟಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ಗಾಯಕಿ-ಗೀತರಚನೆಯ ಕಲಾವಿದೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ಡಯೇನ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 1983 ರಂದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ನೆವಾಡಾ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಗಾರ ಪೋಷಕರೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಗಾಯಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವಳು ಗಿಟಾರ್ ಅನ್ನುಸ್ವತಃ ಕಲಿತಳು ಮತ್ತು ಮದುರ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ಸಾಹಿತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಉದ್ವಿಗ್ನ, ಟ್ರಾನ್ಸ್ ತರಹದ ಆರ್ಪೆಜಿಯೊಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ ''ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಪರೇಡ್'' ಎಂದು ಸ್ವಯಂ-ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಕೆಯ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಸಹ ನೆವಾಡಾ ನಗರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜೊವಾನ್ನಾ ನ್ಯೂಸಮ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಮೊದಲು ನೆವಾಡಾ ಸಿಟಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಳು. == ವೃತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Alela_Diane_(1).jpg|thumb|2009 ರಲ್ಲಿ ಟಿವೋಲಿ ಡಿ ಹೆಲ್ಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಯೇನ್]] ಅವಳ ಆಲ್ಬಂ ''ದಿ ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ನ'' ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[ಯುರೋಪ್]] ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಆಕೆಯ ತಂದೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಾಗದ ಮತ್ತು ಲೇಸ್ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈ ಅಕ್ಷರದೊಂದಿಗೆ. ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಹೊಲೊಸೀನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.holocenemusic.com/aleladiane/|title=Alela Diane - Holocene Music|website=holocenemusic.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20070108015650/http://www.holocenemusic.com/aleladiane/|archive-date=January 8, 2007}}</ref> ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.seattleweekly.com/music/0650/alela.php|title=Seattle News and Events - News|website=Seattle Weekly|archive-url=https://web.archive.org/web/20070126053719/http://www.seattleweekly.com/music/0650/alela.php|archive-date=January 26, 2007}}</ref><ref>{{Cite web|url={{AllMusic|class=album|id=r860001|pure_url=yes}}|title=The Pirate's Gospel - Alela Diane|last=Raggett|first=Ned|website=AllMusic|access-date=May 4, 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.com/dp/B000I2JTAW|title=Alela Diane - Pirate's Gospel - Amazon.com Music|website=amazon.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.drownedinsound.com/articles/1306973|title=Album Review: Alela Diane - The Pirate's Gospel|last=Grant Purdum|website=DrownedInSound|archive-url=https://web.archive.org/web/20080621012117/http://www.drownedinsound.com/articles/1306973|archive-date=June 21, 2008|access-date=February 1, 2007}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.spin.com/reviews/2006/12/0612_aleladiane|title=Looking to the past, singer/guitarist finds startling voice|website=[[Spin (magazine)|Spin]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929103142/http://www.spin.com/reviews/2006/12/0612_aleladiane/|archive-date=September 29, 2007|access-date=February 1, 2007}}</ref> ನೆವಾಡಾ ಸಿಟಿ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಕಲನದ ಮೇಲೆ ''ಡ್ರೈ ಗ್ರಾಸ್ ಅಂಡ್ ಶಾಡೋಸ್'' ಎಂಬ ಹೊಸ ಹಾಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web|url=https://www.myspace.com/grrfamilyalbum|title=Featured Content on Myspace|website=Myspace}}</ref> ಮತ್ತು ಐದು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ 10'' ವಿನೈಲ್ ಪ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ''ಸಾಂಗ್ಸ್ ವಿಸ್ಲ್ಡ್ ಥ್ರೂ ವೈಟ್ ಟೀತ್.'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]]. ''ದಿ ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅನ್ನು'' UK ನಲ್ಲಿ ನೇಮ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.myspace.com/namesrecords|title=Featured Content on Myspace|website=Myspace}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ''ಟೈಮ್ಸ್'' <ref>{{Cite web|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/cd_reviews/article1619201.ece|title=Alela Diane review|date=April 6, 2007|website=timesonline.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20110517032535/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/cd_reviews/article1619201.ece|archive-date=May 17, 2011}}</ref> ಮತ್ತು ''NME'' ನಲ್ಲಿ ಅನುಕೂಲಕರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/reviews/8344|title=NME Reviews - Alela Diane|website=NME.COM|access-date=August 10, 2015}}</ref> ಅವರು ಸೋಲೋ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಬ್ರೋಸ್ಸೋ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯುಎಸ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಐರನ್ &amp;amp; ವೈನ್, ಅಕ್ರಾನ್ / ಫ್ಯಾಮಿಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಷ್ಟಿ ಬನ್ಯನ್‌ಗಾಗಿ ತೆರೆದರು. ಅವರು 2008 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ (UK, [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್]], [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]], [[ಜರ್ಮನಿ]] ) ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು <ref>{{Cite web|url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile&friendid=18714889&MyToken=a6835d14-2a56-491e-a75b-de32793b4ad6|title=Featured Content on Myspace|website=Myspace|access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2023|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100220011522/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewprofile|url-status=dead}}{{ಮಡಿದ ಕೊಂಡಿ|date=June 2017|bot=InternetArchiveBot}}</ref> ಅವರು ನವೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲವ್ ಎಂಬ'' ಕವರ್ ಹಾಡುಗಳ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು, ಇದನ್ನು ಎಡ್ಡಿ ಬೆಜಲೆಲ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಗೋ ನಿಕೋಲ್ಸನ್ ಅವರು ಸಂಗೀತಗಾರರಾದ ಜೋಶ್ ಕ್ಲಿಂಗ್‌ಹೋಫರ್, ಜೋಯ್ ವಾರೋಂಕರ್, ಗುಸ್ ಸೆಫರ್ಟ್, ಲಿಯೋ ಅಬ್ರಹಾಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ವುಡಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಡ್‌ಲೆಸ್ ಹೀರೋಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.roughtrade.com/site/shop_detail.lasso?sku=307019|title=HEADLESS HEROES / DIANE, ALELA the silence of love|website=[[Rough Trade Records]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716054000/http://www.roughtrade.com/site/shop_detail.lasso?sku=307019|archive-date=July 16, 2011|access-date=February 15, 2009}}</ref> ಆಕೆಯ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಟು ಬಿ ಸ್ಟಿಲ್'', ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ರಫ್ ಟ್ರೇಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.roughtraderecords.com/aleladiane/1088/alela-diane-to-be-still|title=Alela Diane - To Be Still|website=Rough Trade Records|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122123710/http://roughtraderecords.com/aleladiane/1088/alela-diane-to-be-still|archive-date=January 22, 2009|access-date=February 15, 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2009/feb/13/sam-wolfson-alela-diane-to-be-still|title=Folk review: Alela Diane, To Be Still|last=Wolfson|first=Sam|date=February 15, 2009|website=The Guardian|access-date=October 31, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pampelmoose.com/mspeaks/?p=554|title=alela diane at home..|website=pampelmoose.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20070219204608/http://www.pampelmoose.com/mspeaks/?p=554|archive-date=February 19, 2007}}</ref> 2009 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬ್ಲಿಟ್ಜೆನ್ ಟ್ರ್ಯಾಪರ್ಗಾಗಿ US ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಭಾಗವನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಆಕೆಯ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಅಲೆಲಾ ಡಯೇನ್ &amp;amp; ವೈಲ್ಡ್ ಡಿವೈನ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವೈಲ್ಡ್ ಡಿವೈನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ತಂದೆ ಟಾಮ್ ಮೆನಿಗ್ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಆಗಿನ ಪತಿ ಟಾಮ್ ಬೆವಿಟೋರಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳು ಮತ್ತು ವೈಲ್ಡ್ ಡಿವೈನ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು US ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2011 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಫ್ಲೀಟ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಗಾಗಿ ದಿನಾಂಕಗಳ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಅನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯವಾಗಿ ಫ್ಲೀಟ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. 2012 ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹಾಡು ''ಟೇಕ್ ಅಸ್ ಬ್ಯಾಕ್'' ''ನೋ ಟೈಮ್ ಲೆಫ್ಟ್'' ನ ಕೊನೆಯ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಟೆಲ್‌ಟೇಲ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನ ''ವಾಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್'' ಸಾಹಸದ ಐದನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್: ದಿ ಫೈನಲ್ ಸೀಸನ್ ಸಂಚಿಕೆ ''ಟೇಕ್ ಅಸ್ ಬ್ಯಾಕ್'' ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.'' ಅವಳ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''ಅಬೌಟ್ ಫೇರ್ವೆಲ್'', ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಭೌತಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಸ್ವಂತ ಲೇಬಲ್, ರಸ್ಟೆಡ್ ಬ್ಲೂ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.aleladiane.com/home/2013/06/about-farewell-out-in-the-usa/|title=About Farewell out in the USA - ALELA DIANE -|website=aleladiane.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817172927/http://www.aleladiane.com/home/2013/06/about-farewell-out-in-the-usa/|archive-date=August 17, 2013|access-date=July 1, 2013}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಲೈಟ್'' ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ''ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್'' ನಾಲ್ಕನೇ ಸೀಸನ್ ಸೌಂಡ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್, ''ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೈವಲ್ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2''. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2015 ರಂದು, ಡಯೇನ್ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ ರಿಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೋನಿ ಆಲ್ಬಮ್ ''ಕೋಲ್ಡ್ ಮೂನ್ ಅನ್ನು'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ''ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋನಿ [ಮತ್ತು] ಡಯೇನ್ ಅವರ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ, ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತನಶೀಲ ಗಿಟಾರ್ ಪಿಕಿಂಗ್'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.pastemagazine.com/articles/2015/10/alela-diane-and-ryan-francesconi.html|title=Alela Diane and Ryan Francesconi on Collaboration, Inspiration and Cold Moon|last=Vorel|first=Jim|date=October 16, 2015|website=[[Paste (magazine)|Paste]]|publisher=Paste Media Group|access-date=December 18, 2015}}</ref> ''ಎಮಿಗ್ರೆ'' ಏಕಗೀತೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಆಕೆಯ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂ, ''Cusp'', ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2018 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಡಯೇನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಟಾಮ್ ಬೆವಿಟೋರಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು <ref name="sfexam">{{Cite news|url=https://www.sfexaminer.com/entertainment/in-music-and-in-life-alela-diane-says-farewell/|title=In music and in life, Alela Diane says 'Farewell'|date=September 5, 2013|work=[[San Francisco Examiner]]|access-date=October 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029160043/https://www.sfexaminer.com/entertainment/in-music-and-in-life-alela-diane-says-farewell/|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2021|url-status=dead}}</ref> ಅವರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಟೊರೆನ್ ವೋಲ್ಕ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು <ref name="sfexam" /><ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/c11qfCLAgG/|title=Alela Diane on Instagram: ''We got married yesterday!''|date=August 10, 2013|website=Instagram|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20230211095925/https://www.instagram.com/p/c11qfCLAgG/|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 11, 2023|access-date=October 29, 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ, ವೆರಾ ಮೇರಿ (ಜನನ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013) <ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/f_dtKwLAs9/|title=Alela Diane on Instagram: ''Our tiny daughter, Vera Marie, born today at 5:32am. Sweetest thing I've ever known...hardest thing I've ever done. So in love.''|date=October 28, 2013|website=Instagram|url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812130027/https://www.instagram.com/p/f_dtKwLAs9/|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2022|access-date=October 10, 2021|url-status=bot: unknown}}</ref> ಮತ್ತು ಊನಾ (ಜನನ ಫೆಬ್ರವರಿ 2017).<ref>{{Cite web|url=https://www.folkradio.co.uk/2017/12/alela-diane-album-cusp/|title=Alela Diane celebrates motherhood on new album 'Cusp'|date=December 5, 2017|website=www.folkradio.co.uk|access-date=October 10, 2021}}</ref> === ಸಂಕಲನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === * ''ಡ್ರೀಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ #6'' (2006) ನಲ್ಲಿ ''ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್'' * ''ಡ್ರೈ ಗ್ರಾಸ್ ಅಂಡ್ ಶಾಡೋಸ್ (ಲೈವ್ ಇನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋ)'' ''ಗ್ರಾಸ್ ರೂಟ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಕಂ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಲ್ಬಮ್'' (2006, ಗ್ರಾಸ್ ರೂಟ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ದೇರ್ಸ್ ಓನ್ಲಿ ಒನ್'' ''ಆನ್ ಬಿ ಯುವರ್ಸೆಲ್ಫ್: ಎ ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಗ್ರಹಾಂ ನ್ಯಾಶ್'ಸ್ ಸಾಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬಿಗಿನರ್ಸ್'' (2010, ಗ್ರಾಸ್ ರೂಟ್ಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್) * ''ಮೋರ್ ಟೌನ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಝಾಂಡ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ''ಲೈಕ್ ಎ ಸಮ್ಮರ್ ಥರ್ಡೇ'' '' * ''ಹೌ ಕ್ಯಾನ್ ವು ಹ್ಯಾಂಗ್ ಆನ್ ಟು ಎ ಡ್ರೀಮ್'' ಆನ್ ''ರೀಸನ್ ಟು ಬಿಲೀವ್ - ದಿ ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಟಿಮ್ ಹಾರ್ಡಿನ್'' (2013, ಫುಲ್ ಟೈಮ್ ಹವ್ಯಾಸ) * ''ದಿ ಲೈಟ್'' ಆನ್ ''ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್: ಸಾಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೈವಲ್ ಸಂಪುಟ. 2'' (2014, ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ) * ''ಲೇಡಿ ಡಿವೈನ್'' ಆನ್ ''ಲೇಟ್ ನೈಟ್ ಟೇಲ್ಸ್: ಜಾನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್'' (2015, ನೈಟ್ ಟೈಮ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ) === ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === * ''ವಾಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಟೇಕ್ ಅಸ್ ಬ್ಯಾಕ್'': ದಿ ಫೈನಲ್ ಸೀಸನ್ - ಸಂಚಿಕೆ 4'' ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ (2019, ಟೆಲ್‌ಟೇಲ್ ಗೇಮ್ಸ್ / ಸ್ಕೈಬೌಂಡ್ ಗೇಮ್ಸ್ ) == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|http://www.aleladiane.com/}} * {{Imdb name|id=nm2797885|name=Alela Diane}} * [http://www.holocenemusic.com/aleladiane/ Holocene Music] * [https://web.archive.org/web/20080515222817/http://naturalismo.wordpress.com/2008/02/07/alela-diane-the-naturalismo-interview/ Interview with Alela Diane] * [https://www.theguardian.com/music/2009/feb/12/alela-diane/ To Be Still album review from the Guardian Feb 2009] * [https://web.archive.org/web/20090304143735/http://citizendick.org/2009/02/26/alela-diane-condo-fucks/ Alela Diane - ''To Be Still'' album review on Citizen Dick] * [https://web.archive.org/web/20160419181438/http://songbytoad.com/2008/05/toadcast-30-alela-diane-mariee-sioux-toad-session/ Toad Session #30 with Alela Diane (UK) May 2008] * [http://larecord.com/interviews/2009/05/15/alela-diane-not-about-my-cat-no/ May 2009 Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730082449/http://larecord.com/interviews/2009/05/15/alela-diane-not-about-my-cat-no |date=ಜುಲೈ 30, 2012 }} with L.A. Record * [http://www.folkradio.co.uk/2011/04/an-interview-with-alela-diane/ Alela Diane & Wild Divine Interview with Folk Radio UK April 2011] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with short description]] [[ವರ್ಗ:Short description is different from Wikidata]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:Pages using infobox musical artist with associated acts]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] g10i0p7t1h4ghp0avdknec71bowysn0 0 161219 1431256 1377973 2026-10-03T06:42:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431256 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | settlement_type = ನಗರ | official_name = "ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್". | other_name = | nickname = | motto = | image_skyline = {{Photomontage | photo1a =Mofakham Mirror House by Arashk Rajabpour.jpg {{!}} | photo2a =عمارت سردار مفخم بجنورد 1.jpg | photo2b =Jajarmi hosseiniye.jpg{{!}} | spacing = ۲ | size = 266 | foot_montage = }} | imagesize = | image_caption = '''ಮೊಫಖಾಮ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಿರರ್ಸ್, ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಫ್ಖಾಮ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್, ಜಜರ್ಮಿ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್''' }} '''"ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್"''' "ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್" ಇದನ್ನು "ಬುಜ್ನೂರ್ಡ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು "ಬುಜಾನ್ಜಿರ್ಡ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web | title=Maps, Weather, and Airports for Bojnurd, Iran | url=http://www.fallingrain.com/world/IR/30/Bojnurd.html | access-date=2024-12-04 | archive-date=2024-12-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241208061632/http://www.fallingrain.com/world/IR/30/Bojnurd.html | url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ) ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ.ಇರಾನ್ ನ ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬೊಜ್ನಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಕೌಂಟಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="Khorasan Province Structure">{{cite report|title=Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the divisions of Khorasan province, centered in Mashhad|language=fa|website=rc.majlis.ir|via=Islamic Parliament Research Center|url=https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|publisher=Ministry of the Interior, Defense Political Commission of the Government Council|last=Habibi|first=Hassan|archive-date=17 November 2015|date=c. 2015|orig-date=Approved 21 June 1369|id=Proposal 3223.1.5.53; Approval Letter 3808-907; Notification 84902/T125K|access-date=6 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117024415/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/113047|archivedate=17 ನವೆಂಬರ್ 2015}}</ref> ಇದು ಟೆಹ್ರಾನ್ ನಿಂದ {{convert|701|km|abbr=on}} ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tehran.com|title=Tehran}}</ref> ಮತ್ತು ರಝಾವಿ ಖೊರಾಸನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಮಶಾದ್ ನಿಂದ 237&nbsp;ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Distance from Bojnurd to Mashhad |url=https://www.distancecalculator.net/from-bojnurd-to-mashhad |access-date=2022-06-23 |website=www.distancecalculator.net}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಜಯಗಳ ನಂತರ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಖರೈ ಟರ್ಕರು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name=":0" /> ಬೊಜ್ನೂರ್ಡ್ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿಕೂಲ ತುರ್ಕಮೆನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಸಫಾವಿದ್ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಕುರ್ದ್ಸ್ ಸಾಡಿಯನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಫಾವಿದ್ ಇರಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ನಗರವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹನ್ನೊಂದು ವಸತಿಗಳು, ಬಜಾರ್ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name=":0" /> 1849 ರಲ್ಲಿ, ನಗರವು ದಂಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಅದು ನಗರವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು. 1876 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಜಿ.ಸಿ. ನೇಪಿಯರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಕುರ್ದ್ ಆಗಿದ್ದು, ಟೆಹ್ರಾನ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ತೆರಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಗರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":0" /> 1896 ಮತ್ತು 1929 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತೀವ್ರ ಭೂಕಂಪಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಥವಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೋಟೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Ehlers|first=Eckart|last2=Bosworth|first2=C. E.|date=1989|title=BOJNŪRD|url=https://iranicaonline.org/articles/bojnurd-a-town-and-district-in-khorasan|journal=[[Encyclopedia Iranica]]|volume=IV}}</ref> 1997 ರಲ್ಲಿ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 6.5 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪವು ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref name="rw">{{cite news |title=Earthquake Toll Rises in Iran as Aftershocks Hit |url=https://reliefweb.int/report/iran-islamic-republic/earthquake-toll-rises-iran-aftershocks-hit |access-date=10 March 2022 |work=[[Reuters]] |publisher=[[ReliefWeb]] |date=5 February 1997 |location=Tehran, Iran}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== ===ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2006 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 44,217 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 172,772 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="2006 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls|access-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20110920084106/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/28.xls|format=Excel|archive-date=20 September 2011}}</ref> 2011 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 56,761 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 199,791 ಜನರನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="2011 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=irandataportal.syr.edu|via=Iran Data Portal, Syracuse University|url=https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119210728/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/North-Khorasan.xls|archive-date=19 January 2023|access-date=19 December 2022|format=Excel}}</ref> 2016 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 67,335 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ 228,931 ಜನರು ಎಂದು ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="2016 North Khorasan Province">{{cite report|title=Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): North Khorasan Province|language=fa|publisher=The Statistical Center of Iran|website=amar.org.ir|url=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx|access-date=19 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027174651/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_28.xlsx|format=Excel|archive-date=27 October 2020}}</ref> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == 36 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೋಜ್ನೌರ್ಡ್ ನಗರವು ಈಶಾನ್ಯ ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿ 57 ಡಿಗ್ರಿ ಮತ್ತು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು 37 ಡಿಗ್ರಿ ಮತ್ತು 28 ನಿಮಿಷಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕೊಪೆಡಾಗ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲಡಾಗ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬೋರ್ಜ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 1070 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಟೆಹ್ರಾನ್ ಗೆ ಅದರ ದೂರವು 821 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Bojnord |url=https://www.visitiran.ir/destination/bojnord |access-date=2022-06-05 |website=www.visitiran.ir |language=en |archive-date=2022-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605182146/https://www.visitiran.ir/destination/bojnord |url-status=dead }}</ref> {{clear}} ===ಹವಾಮಾನ=== ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ಶೀತ, ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ("ಬಿಎಸ್ಕೆ") ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2019-10-22 |title=Köppen Climate Classification: How to Use the Other Plant Map |url=https://www.lawnstarter.com/blog/landscaping/koppen-climate-classification-map/ |access-date=2022-06-23 |website=Lawnstarter |language=en-US}}</ref> {{Weather box |width = auto |location = ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್ (1991–2020){{efn-lr| Rainy days calculated using parameter codes 46 and 71}} |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C =19.2 | Feb record high C =27.2 | Mar record high C =30.8 | Apr record high C =34.4 | May record high C =37.4 | Jun record high C =40.0 | Jul record high C =41.2 | Aug record high C =40.6 | Sep record high C =39.0 | Oct record high C =33.6 | Nov record high C =27.8 | Dec record high C =25.0 | year record high C = |Jan high C = 6.9 |Feb high C = 8.7 |Mar high C = 13.9 |Apr high C = 19.9 |May high C = 24.9 |Jun high C = 30.3 |Jul high C = 32.8 |Aug high C = 32.1 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 21.8 |Nov high C = 13.9 |Dec high C = 8.8 |Jan mean C = 0.9 |Feb mean C = 2.4 |Mar mean C = 7.0 |Apr mean C = 12.6 |May mean C = 17.8 |Jun mean C = 22.9 |Jul mean C = 25.4 |Aug mean C = 24.4 |Sep mean C = 20.2 |Oct mean C = 13.8 |Nov mean C = 7.0 |Dec mean C = 2.7 |Jan low C = -3.7 |Feb low C = -2.4 |Mar low C = 1.7 |Apr low C = 6.6 |May low C = 11.2 |Jun low C = 15.5 |Jul low C = 18.2 |Aug low C = 16.7 |Sep low C = 12.8 |Oct low C = 6.9 |Nov low C = 1.8 |Dec low C = -1.9 | Jan record low C =-19.0 | Feb record low C =-21.0 | Mar record low C =-13.6 | Apr record low C =-5.4 | May record low C =-0.2 | Jun record low C =4.0 | Jul record low C =10.0 | Aug record low C =5.4 | Sep record low C =1.6 | Oct record low C =-5.0 | Nov record low C =-14.4 | Dec record low C =-18.1 | year record low C = |precipitation colour = green |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation mm = 22.2 |Feb precipitation mm = 31.9 |Mar precipitation mm = 45.3 |Apr precipitation mm = 38.7 |May precipitation mm = 30.4 |Jun precipitation mm = 10.2 |Jul precipitation mm = 6.8 |Aug precipitation mm = 4.8 |Sep precipitation mm = 7.7 |Oct precipitation mm = 12.4 |Nov precipitation mm = 25.8 |Dec precipitation mm = 19.2 |Jan precipitation days = 5.4 |Feb precipitation days = 6.3 |Mar precipitation days = 7.4 |Apr precipitation days = 6.1 |May precipitation days = 4.9 |Jun precipitation days = 1.9 |Jul precipitation days = 1.1 |Aug precipitation days = 0.7 |Sep precipitation days = 1 |Oct precipitation days = 2.8 |Nov precipitation days = 4.5 |Dec precipitation days = 4.5 | Jan rain days =4 | Feb rain days =5.5 | Mar rain days =9.2 | Apr rain days =9.6 | May rain days =7.9 | Jun rain days =2.9 | Jul rain days =2.1 | Aug rain days =1.1 | Sep rain days =1.9 | Oct rain days =4.5 | Nov rain days =7.4 | Dec rain days =5.9 | year rain days = | Jan snow days =7.2 | Feb snow days =7.5 | Mar snow days =4.7 | Apr snow days =0.6 | May snow days =0 | Jun snow days =0 | Jul snow days =0 | Aug snow days =0 | Sep snow days =0 | Oct snow days =0 | Nov snow days =1.2 | Dec snow days =4.1 | year snow days = | Jan humidity =72 | Feb humidity =71 | Mar humidity =68 | Apr humidity =64 | May humidity =58 | Jun humidity =47 | Jul humidity =45 | Aug humidity =42 | Sep humidity =48 | Oct humidity =57 | Nov humidity =69 | Dec humidity =73 | year humidity =59.5 | Jan dew point C =-4.1 | Feb dew point C =-3.0 | Mar dew point C =0.5 | Apr dew point C =4.9 | May dew point C =8.1 | Jun dew point C =9.1 | Jul dew point C =11.0 | Aug dew point C =8.8 | Sep dew point C =7.2 | Oct dew point C =4.0 | Nov dew point C =0.8 | Dec dew point C =-2.3 | Jan sun =152 | Feb sun =152 | Mar sun =174 | Apr sun =211 | May sun =272 | Jun sun =325 | Jul sun =342 | Aug sun =342 | Sep sun =289 | Oct sun =248 | Nov sun =175 | Dec sun =144 | year sun = |source = [[NOAA]]<ref>{{Cite web |url=https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Bojnurd_40723.csv |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Bojnurd-40723 |access-date=18 February 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Oceanic and Atmosoheric Administration |no-pp=y |type=Excel |format=CSV |archive-date=18 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240218073738/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-2-WMO-Normals-9120/Iran/CSV/Bojnurd_40723.csv |url-status=dead }}</ref> (Snow and Sleet days 1981–2010)<ref>{{Cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-II/Iran/WMO_Normals_Excel_IRAN_060719.xls |title=World Meteorological Organization Climate Normals for 1981-2010: Bojnurd(WMO number: 40723) |access-date=18 February 2024 |website=ncei.noaa.gov |publisher=National Oceanic and Atmosoheric Administration |type=Excel |format=XLS |quote=Parameter Code 80: Number of Days with Sleet/Snow |archive-date=20 ನವೆಂಬರ್ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120051914/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-II/Iran/WMO_Normals_Excel_IRAN_060719.xls |url-status=dead }}</ref> }} {{Weather box |width = auto |collapsed =Y |location = Bojnurd (1977–2010) |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 6.2 |Feb high C = 7.8 |Mar high C = 13.0 |Apr high C = 19.8 |May high C = 24.3 |Jun high C = 29.8 |Jul high C = 32.5 |Aug high C = 31.9 |Sep high C = 28.2 |Oct high C = 21.4 |Nov high C = 14.3 |Dec high C = 8.6 |Jan mean C = 1.2 |Feb mean C = 2.6 |Mar mean C = 7.2 |Apr mean C = 13.3 |May mean C = 17.6 |Jun mean C = 22.5 |Jul mean C = 25.2 |Aug mean C = 24.3 |Sep mean C = 20.3 |Oct mean C = 14.1 |Nov mean C = 8.3 |Dec mean C = 3.6 |Jan low C = -3.7 |Feb low C = -2.6 |Mar low C = 1.4 |Apr low C = 6.7 |May low C = 10.9 |Jun low C = 15.2 |Jul low C = 17.9 |Aug low C = 16.6 |Sep low C = 12.5 |Oct low C = 6.9 |Nov low C = 2.2 |Dec low C = -1.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 25.1 |Feb precipitation mm = 32.2 |Mar precipitation mm = 42.9 |Apr precipitation mm = 39.1 |May precipitation mm = 33.3 |Jun precipitation mm = 9.0 |Jul precipitation mm = 8.7 |Aug precipitation mm = 5.5 |Sep precipitation mm = 9.3 |Oct precipitation mm = 12.4 |Nov precipitation mm = 26.0 |Dec precipitation mm = 24.3 |Jan precipitation days = 10.6 |Feb precipitation days = 11.4 |Mar precipitation days = 12.4 |Apr precipitation days = 10.8 |May precipitation days = 9.8 |Jun precipitation days = 3.8 |Jul precipitation days = 2.4 |Aug precipitation days = 1.9 |Sep precipitation days = 2.8 |Oct precipitation days = 5.3 |Nov precipitation days = 8.1 |Dec precipitation days = 9.9 |Jan humidity = 72 |Feb humidity = 71 |Mar humidity = 68 |Apr humidity = 63 |May humidity = 58 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 46 |Aug humidity = 43 |Sep humidity = 48 |Oct humidity = 57 |Nov humidity = 67 |Dec humidity = 72 |Jan sun = 144.4 |Feb sun = 148.6 |Mar sun = 164.7 |Apr sun = 206.8 |May sun = 267.1 |Jun sun = 309.0 |Jul sun = 328.5 |Aug sun = 331.3 |Sep sun = 281.1 |Oct sun = 243.2 |Nov sun = 178.1 |Dec sun = 142.3 |source 1 =[http://worldweather.wmo.int/114/c01446.htm World Meteorological Organisation] |source 2 =[https://irimo.ir] }} {{notelist-lr}} == ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು == ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು:<ref>{{cite web | title=دانستنیهایی از استان خراسان شمالی | url=http://www.irandeserts.com/content/درگاه_کویر/شهرها_و_روستاها/شهرهای_مناطق_کویری_و_بیابانی/استانهای_خراسان_شمالی،_جنوبی_و_رضوی/مطالب_مرتبط_با_استان_خراسان/دانستنیهایی_از_استان_خراسان_شمالی.htm }}</ref> - ಬೋಜ್ನಾರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ * ನಾರ್ತ್ ಖೊರಾಸನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ * ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಜಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೋಜ್ನೌರ್ಡ್ ಶಾಖೆ * [http://www.eshragh.ac.ir/ ಎಸ್ರಾಗ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್, ಉತ್ತರ ಖೊರಾಸನ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241203110213/https://www.eshragh.ac.ir/ |date=2024-12-03 }} * [http://bojnurd.pnu.ac.ir/ ಪಾಯಮ್ ನೂರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೋಜ್ನೂರ್ಡ್] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20150902234535/http%3A//bojnurd.pnu.ac.ir/Portal/Home/ |date=2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 }} * ಕೋಸರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ==ಗಮನಾರ್ಹ ಜನರು== [[File:Official Portrait of Teymourtash.jpg|thumb| 20 ನೇ ಶತಮಾನದ (ಪಹ್ಲವಿ ರಾಜವಂಶ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಇರಾನಿನ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅಬ್ದೊಲ್ಹೊಸೈನ್ ತೈಮೌರ್ತಾಶ್ (ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಝಾಮ್ ಖೊರಾಸಾನಿ) ಬೊಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು|232x232px]] * ಅಬ್ದೋಲ್ಹೊಸೈನ್ ತೈಮೌರ್ತಾಶ್ (ಸರ್ದಾರ್ ಮೊಝಾಮ್ ಖೊರಾಸಾನಿ), 20 ನೇ ಶತಮಾನದ (ಪಹ್ಲವಿ ರಾಜವಂಶ) ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿ * ಅಲಿ-ಅಕ್ಬರ್ ದಾವರ್, ರಾಜಕಾರಣಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನ ಆಧುನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ * ಕಾಜೆಮ್ ಮೌಸವಿ-ಬೊಜ್ನೌರ್ಡಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಕ್ಯುರೇಟರ್ (1997-2005) * ಮೊಹಮ್ಮದ್ ದವಾರಿ, ಪತ್ರಕರ್ತ, 2009-10ರ ಇರಾನಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು * ಮುಸ್ತಫಾ ತಬ್ರಿಜಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ {| | | |[[File:Rainy spring day of Bojnord - 14 April 2018 05.jpg|alt=A rainy spring day in Bojnord|center|thumb|318x318px|ಬೋಜ್ನೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲದ ವಸಂತಕಾಲದ ದಿನ]] |} ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== {{commons category-inline|Bojnord }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] [[ವರ್ಗ:ಇರಾನ್‍ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] osvynrg2fnepxig49u8uyqeckhwaqu9 0 175530 1431248 1350008 2026-10-03T01:52:48Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431248 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Leathertools.jpg|thumb|ಚರ್ಮದ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು]] '''ತೊಗಲು''' ಅಥವಾ '''ಚಕ್ಕಳ''' ಅಥವಾ '''ಚರ್ಮ''' ಎಂದರೆ ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಯ]] [[ಚರ್ಮ]]. ಚರ್ಮ ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ]] '''ಸ್ಕಿನ್''' ಮತ್ತು '''ಹೈಡ್''' ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಸ್ಕಿನ್ ಪದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಆಡು]], [[ಕುರಿ]], [[ಹಂದಿ]], [[ಕರು]]) ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ ಪದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಹಸು]], [[ಕುದುರೆ]], [[ಒಂಟೆ]]) ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತುಪ್ಪಳದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ [[:en:Fur|ಫರ್]] ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಹಲವೆಡೆ '''ಪೆಲ್ಟ್''' ಎಂದೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ [[:en:Leather|ಲೆದರ್]] ಎಂದೂ ಹೆಸರುಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಮಾನವ]] ಜಾತಿಯ ಉಗಮದಿಂದಲೂ, [[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಆದಿಯಿಂದಲೂ ಚರ್ಮದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[ಆದಿಮಾನವ]] ತನ್ನ [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ]] ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ. [[ಮಾಂಸ|ಮಾಂಸವನ್ನು]] ತಿಂದ ಬಳಿಕ ಉಳಿದ ಚರ್ಮವನ್ನು [[ಉಡುಗೆ|ಉಡುಪಾಗಿ]] ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಕ್ರಮೇಣ ಚರ್ಮ ಆದಿವಾಸಿಗಳ [[ಪಾದರಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆ|ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಾಗಿಯೂ]], ಅಲಂಕರಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರತೊಡಗಿತು. ಬಾಯಾರಿದ ಆದಿಮಾನವ [[ನೀರು|ನೀರನ್ನು]] ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲೂ ಚರ್ಮದ [[ಚೀಲ|ಚೀಲಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಚರ್ಮ ಹೊದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಾಂಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೂ ಚರ್ಮದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಸುಮಾರು 3,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ]] ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು [[ಕೆತ್ತನೆ|ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಇಂದೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[:en:British_Museum|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮಿನಂಥ]] [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಂತೂ]] ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ನಮೂನೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳೇ ಮೊದಲಾದ ಅಪೂರ್ವ ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳು ಉಂಟು. ಚರ್ಮದ ಕೆಲಸ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು [[ಕಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿತ್ತೆಂಬ]] ಅಂಶವನ್ನು [[ಗ್ರೀಸ್|ಯವನದೇಶದ]] ಅಭಿಜಾತ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಹಾಗೂ [[ಇತಿಹಾಸ|ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ಜಾತಿಯ [[ಮರ|ಮರಗಳ]] [[ತೊಗಟೆ|ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವುದರ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಚರಿತ್ರಪೂರ್ವ ಮಾನವನಿಗೂ ಇತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರಗಳಿವೆ. [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚರ್ಮವನ್ನು [[:en:Tanning_(leather)|ಹದಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದು]] [[:en:Pliny_the_Elder|ಪ್ಲೈನಿಯಿಂದ]] ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಂತೂ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ ಕಲೆ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡು ಅನೇಕ ನಮೂನೆಯ ಚರ್ಮದ ಪದಾರ್ಥಗಳು [[:en:Moors|ಮೂರ್ ಜನರ]] ಮೂಲಕ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿಗೆ]] ಬಂತು. ಒಂದು ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲು ಈಜಿಪ್ಟಿಯನರು [[:en:Hebrews|ಹೀಬ್ರೂಗಳಿಗೆ]] ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅವನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಲು, ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಾಸಲು ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಆಯುಧಗಳು|ಆಯುಧಗಳನ್ನು]] ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು [[:en:Prophet|ಪ್ರವಾದಿಗಳ]] ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿದಿದೆ. [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು|ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಪಿರಮಿಡ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ]] ದೊರೆತಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಂತೂ ಚರ್ಮದ ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಇತಿವೃತ್ತಿಗಳೇ ಆಗಿವೆ.<ref>https://www.globalegyptianmuseum.org/glossary.aspx?id=218</ref> ಈ ದಾಖಲೆಗಳು ಸುಮಾರು 5,000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನವೆಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಮಧ್ಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Morocco_leather|ಮೊರಾಕೊ ಚರ್ಮ]] ಎಂಬುದು ಇಡೀ ಯೂರೋಪ್ [[ಖಂಡ|ಖಂಡದಲ್ಲೆಲ್ಲ]] ಖ್ಯಾತಿವೆತ್ತದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Habibu|first1=Buhari|last2=Kawu|first2=Mohammed|last3=Makun|first3=Hussaina|last4=Aluwong|first4=Tagang|last5=Yaqub|first5=Lukman|last6=Dzenda|first6=Tavershima|last7=Buhari|first7=Hajarah|date=2017-03-31|title=Influences of breed, sex and age on seasonal changes in haematological variables of tropical goat kids|journal=Archives Animal Breeding|volume=60|issue=1|pages=33–42|doi=10.5194/aab-60-33-2017|issn=2363-9822|doi-access=free}}</ref> ಸುಮಾರು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಮುಖ [[ನಗರ|ನಗರಗಳಲ್ಲಿ]] ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಲವಾರು ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜನಿಸಿದ್ದುವು. [[ಸಸ್ಯ]]ಸಂಜಾತ [[:en:Tannin|ಟ್ಯಾನಿನನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಕರಣಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದವು. ರಾಸಾಯನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ [[:en:Tannic_acid|ಟ್ಯಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ]] ಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯ ಅಂದಿನ [[ವಿಜ್ಞಾನಿ|ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ]] ಇತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ [[ಓಕ್]] ಮರದ ತೊಗಟೆ,<ref>{{Citation |last=Pizzi |first=Antonio |title=Monomers, Polymers and Composites from Renewable Resources |date=2008 |pages=179–199 |chapter=Tannins: Major Sources, Properties and Applications |publisher=Elsevier |doi=10.1016/b978-0-08-045316-3.00008-9 |isbn=9780080453163 |pmc=7155708 |doi-access=free}}</ref> [[:en:Sumac|ಸೂಮಾಕ್]],<ref>{{Cite book |last=Davis |first=Charles Thomas |url=http://archive.org/details/manufactureoflea01davi |title=The Manufacture of Leather: Being a Description of All of the Processes for the Tanning, Tawing, Currying, Finishing and Dyeing of Every Kind of Leather |date=1885 |publisher=Philadelphia, H. C. Baird & co.; etc. |url-access=registration}}</ref> [[:en:Quercus_ithaburensis_subsp._macrolepis|ವೆಲೊನಿಯಾ]], [[:en:Tsuga_canadensis|ಹೆಮ್ಲೊಕ್]] ಮೊದಲಾದ ಸಸ್ಯಸಂಬಂಧವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=Godman |first=R. M. |title=Eastern Hemlock |url=https://www.srs.fs.usda.gov/pubs/misc/ag_654/volume_1/tsuga/canadensis.htm |access-date=2021-12-13 |website=www.srs.fs.usda.gov}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದುವು. ಚರ್ಮದ ತಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ರಸಾಯನ, ಜೀವ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ಸಂಬಂಧವಾದ ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ. ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಆದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಕ್ರೋಮ್ ಲವಣಗಳ (chrome salts) ಉಪಯೋಗ. ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಲ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ದಿನಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತರ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಚರ್ಮದ ತಯಾರಿಕೆ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |title=A history of new ideas in tanning - Leather International |url=http://www.leathermag.com/features/featurea-history-of-new-ideas-in-tanning/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170102171840/http://www.leathermag.com/features/featurea-history-of-new-ideas-in-tanning/ |archive-date=2 January 2017 |access-date=27 April 2018 |website=www.leathermag.com}}</ref> ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ದೊರಕುವೆಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಾಯಿತು. == ಚರ್ಮದ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಗಳು == ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕೇವಲ ಒಂದು [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕಡೇಪಕ್ಷ ಹತ್ತಾರು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಮನ್ವಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಪ್ಪ ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ತೆಳು ಚರ್ಮಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಚರ್ಮಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಇವೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವವರ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿರುವ ಪದಕೋಶವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕಚ್ಚಾಚರ್ಮವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿರುವಂತೆ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಬಹುದು: # ದನಕರು ವಿಭಾಗ, # ಕುರಿ ಮೇಕೆ ವಿಭಾಗ, # ಆಡು ವಿಭಾಗ, # ಕುದುರೆ ವಿಭಾಗ, # ಹಂದಿ ವಿಭಾಗ, # [[ಜಿಂಕೆ]] ವಿಭಾಗ, # [[ಎಮ್ಮೆ]] ವಿಭಾಗ, # [[ಕಾಂಗರೂ]]-[[:en:Wallaby|ವಲಾಬಿ ಕಾಂಗರೂ]] ವಿಭಾಗ, # ಜಲಚರ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು # ಗೌಣ ವಿಭಾಗ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಹಸು, ಹೋರಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು [[ಪಾದರಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಕೆ|ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ]] ಅಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಕುದುರೆಗಳ [[ಜೀನು]], [[ಲಗಾಮು]], ಪ್ರಯಾಣಿಕರ [[ಚೀಲ|ಚೀಲಗಳು]], [[:en:Suitcase|ಸೂಟ್‌ಕೇಸುಗಳು]], [[:en:Briefcase|ಬ್ರೀಫ್‌ಕೇಸುಗಳು]], ಕೈವಸ್ತುಗಳು, [[ಯಂತ್ರ|ಯಂತ್ರಗಳ]] [[:en:Belt_(mechanical)|ಬೆಲ್ಟುಗಳು]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸುವುದಲ್ಲದೆ [[ವಾಹನ]] [[:en:Furniture|ಪೀಠೋಪಕರಣ]] ಮುಂತಾದ ಸಜ್ಜುಗಾರಿಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲಂಕರಣ ಚರ್ಮ ಸಾಮಗ್ರಿ, [[ಪುಸ್ತಕ|ಪುಸ್ತಕದ]] ರಕ್ಷಾಕವಚ, ಕ್ರೀಡಾಸಾಮಗ್ರಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗೂ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ|ಮುದ್ರಣಕಲೆಯಲ್ಲೂ]] ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಪಾತ್ರ ಉಂಟು. ಚಿಕ್ಕ ತಳಿಯ ದನಕರುಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು (ಇದಕ್ಕೆ ಕಿಪ್‌ಸ್ಕಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಂಟು) [[:en:Boot|ಬೂಟುಗಳ]] ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಪ್ರಸಾದನ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ [[:en:Glove|ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು]] ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕರುಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ [[ತಲೆಕಾಪು|ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಗಳಿಗೆ]] ಹಾಗೂ ಕೈಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಉಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಿಗೂ, ಸಾರಿಗೆ ಚೀಲಗಳಿಗೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲಂಕರಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ತೆಳುಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುರಿ-ಮೇಕೆಗಳ ಚರ್ಮ, [[ಉಣ್ಣೆ]]ಚರ್ಮ, ತುಪ್ಪಳ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಖೇಚರರ ಉಡುಪುಗಳು, [[:en:Hat|ಹ್ಯಾಟುಗಳು]], [[:en:Parchment|ಪಾರ್ಚಮೆಂಟುಗಳು]] ಹಾಗೂ ಕೆಲವು [[ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯ|ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು]] ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್]], ಒಂಟೆ, [[:en:Llama|ಲಾಮ]], [[ಅಲ್ಪಾಕ]] ಮತ್ತು [[ಚಮರೀಮೃಗ|ಯಾಕ್]] ಪ್ರಾಣಿಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾದನ ವಸ್ತುಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಹಲ್ಲಿ]], [[ಉಡ]], [[ಹಾವು]], [[ಕತ್ತೆ]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಚರ್ಮ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. == ಚರ್ಮದ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿನ ಹಂತಗಳು == ಒದ್ದೆಯಾದ ಚರ್ಮ ಕ್ರಮೇಣ ದುಂಡಾಣುಜೀವಿಗಳ ಇಲ್ಲವೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣುಜೀವಿಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ಕೊಳೆಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಚರ್ಮವನ್ನು ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಹಾಗೂ ಕೊಳೆಯದಂಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ '''ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವುದು''' ಎಂದು ಹೆಸರು. ಹದಮಾಡುವುದರಿಂದ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಮ್ಯತೆ, [[ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ|ಪುಟಿತತೆ]], ಘರ್ಷಣನಿರೋಧ ಮೊದಲಾದ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಧಿಕೋಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲೂ ಕರಗಿ ಹೋಗದಂಥ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣ ಒದಗಿಬರುತ್ತದೆ. ಹದಮಾಡದ ಚರ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 140⁰ C [[ಉಷ್ಣತೆ|ಉಷ್ಣತೆಯ]] [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಕರಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹದಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಚರ್ಮಗಳು ಮರಳುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕರಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚರ್ಮದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಗುಣವೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕಿರುವ [[ಆವಿ|ನೀರಾವಿ]] [[:en:Transmittance|ಪಾರಗಮ್ಯತಾಗುಣ]]. ಅದರ ಎಳೆಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ [[:en:Capillary_action|ಲೋಮನಾಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ]] ಈ ಗುಣ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಮಯವಾಗಿರುವ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. === ಚರ್ಮವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಿಕೆ === ಪ್ರಾಣಿಯ ಹತ್ಯೆ ನಡೆದ ಬಳಿಕ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊರ ತೆಗೆದು ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ [[ಉಪ್ಪು (ಖಾದ್ಯ)|ಉಪ್ಪನ್ನು]] ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ '''ಕ್ಯೂರಿಂಗ್''' ಎಂದು ಹೆಸರು. ತರುವಾಯ ಇಂಥ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದಮಾಡಲು [[ಕಾರಖಾನೆ|ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಗೆ]] ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದನಗಳ ಚರ್ಮ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ (i) ಚರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ [[ರಕ್ತ]] ಹಾಗೂ ಕಶ್ಮಲಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವುದು; (ii) ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಮಾಂಸ]], [[ಕೊಬ್ಬು]], ಬಂಧಕ ಊತಕಗಳೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೆರೆದುಹಾಕುವುದು; (iii) ಸಂತೃಪ್ತ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ 24-48 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿರುವುದು; (iv) ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಉಪ್ಪನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸವರುವುದು. ಈ ರೀತಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಚರ್ಮ ಮೂರು ದಿವಸಗಳಷ್ಟು ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡು ಸಾಗಣೆಗೆ ತಕ್ಕುದಾಗುತ್ತದೆ. === ಚರ್ಮದ ಊತಕ ಜ್ಞಾನ === ಚರ್ಮವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದಾಗ ಯಾವ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಚರ್ಮದ [[ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ|ಊತಕಜ್ಞಾನವನ್ನು]] (ಹಿಸ್ಟಾಲಜಿ) ತಿಳಿಯುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನೇಕಾನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಘಟಕಗಳಿವೆ: ಜೀವಂತ [[ಜೀವಕೋಶ|ಕೋಶಗಳು]], ತಂತುಗಳು ಹಾಗೂ ಮೃತಕೋಶಗಳು. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪದರಗಳಿವೆ: ಹೊರತ್ವಚ, ನಿಜತ್ವಚ ಮತ್ತು ಒಳತ್ವಚ. ರಚನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇವು ಮೂರು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದವು. ಮೊದಲನೆಯದು ತೆಳ್ಳನೆಯ ಪೊರೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದಪ್ಪವಾದ ನಿಜತ್ವಚ ಉಂಟು. ಚರ್ಮದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ ಪದರವಾಗಿ ಕೊಬ್ಬಿನ [[ಸಸ್ಯ ಅಂಗಾಂಶ|ಊತಕಗಳಿವೆ]] (ಇದನ್ನೇ [[ಮಾಂಸ]] ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ). ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಹೊರತ್ವಚವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿಜತ್ವಚವನ್ನೇ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಎಳೆಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಚರ್ಮದ ತನನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಅನಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಿಳಿಯ ಎಳೆಗಳು ಕುಂದಿಲ್ಲದಂತೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರುವವೊ ಅಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಚರ್ಮ ಸುಂದರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಜತ್ವಚದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಕ ಊತಕಗಳಿದ್ದು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. [[ಕಾಲಜನ್|ಕೊಲ್ಲಾಜಿನ್]] ಎಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಂಚಿ ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮ ಮೃದುವಾಗಿ ಸ್ಪಂಜಿನಂತಾಗುವುದು. ಕೊಲ್ಲಾಜಿನಿನ [[ಬಿಳಿ|ಬಿಳಿಯ]] ಎಳೆಗಳೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇದಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಘಟನೆಯುಳ್ಳ ಹಳದಿ ಎಳೆಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ಇವು [[ಪ್ರೋಟೀನ್]] [[:en:Elastin|ಎಲಾಸ್ಟಿನುಗಳಿಂದ]] ಕೂಡಿವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇವು ಚರ್ಮದ ಗುಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವವು. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರುವ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ - ನೀರು, ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು, ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶ, [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು]] ಹಾಗೂ ಖನಿಜಾಂಶಗಳು. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳ ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಆಹಾರಪದ್ಧತಿ, ಪರಿಸರದ [[ವಾಯುಗುಣ]] ಇವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು ಸಹಜವೆ. ಇವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ [[:en:Enzyme|ಎಂಜೈ಼ಮುಗಳೂ]], ದಂಡಾಣುಜೀವಿಗಳೂ ಇರುವುದುಂಟು. ದನಕರುಗಳ ಒಳತ್ವಚದಲ್ಲಂತೂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅಂಶದ 35% ಭಾಗ ಕೊಲ್ಲಾಜಿನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಶದಲ್ಲಿ [[:en:Glyceride|ಗ್ಲಿಸರೈಡುಗಳೇ]] ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಿವೆ. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೀಸಿನ ಭಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು [[ಸುಣ್ಣ]] [[ಸಾಬೂನು|ಸಾಬೂನುಗಳಾಗಿ]] ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಅವು ತೇಲಿಕೊಂಡು ಹೊರಟುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಸ್ ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಚರ್ಮದಲ್ಲೂ ಅದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಖನಿಜಾಂಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[:en:Sodium_chloride|ಸೋಡಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್]] (NaCl) ಇದ್ದು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಮ್]], [[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಮ್]] ಮತ್ತು [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮುಗಳ]] ಸಲ್ಫೇಟ್, ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಪೇಟುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[:en:Glycogen|ಗ್ಲೈಕೊಜೆನ್]] ಇರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ತುರ್ತು ಬೇಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭವೊದಗಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಶೈತ್ಯಾಗಾರದಲ್ಲಿ 30⁰ ಸೆ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಚ್ಚಾಚರ್ಮವನ್ನು ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಾದರೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಇಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಲೆಗಳಾಗಬಹುದಷ್ಟೆ. === ಹದಮಾಡುವಿಕೆ (ಟ್ಯಾನಿಂಗ್) === ಹದಮಾಡುವ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ನೆನೆಹಾಕುವುದು. ಚರ್ಮವನ್ನು ಸೀಳುಗುಂಡಿಯಿರುವ ತೆರೆದ ಕೊಳಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಟೊಳ್ಳು ಇರಚಿಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಳಗದ ತೆರೆದ ಜಾಗಗಳಿಂದ ಕೊಳೆ ನೀರೆಲ್ಲ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು. ತಿರುಗಣೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ತೇವವಾಗಿಲ್ಲದ ಚರ್ಮದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರ ಚಲನೆಯಿಂದ ಒಡಕುಗಳುಂಟಾಗಿ ಚರ್ಮ ಬಿರಿದು ತನ್ನ ಗುಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅಳ್ಳಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ತೊಳೆತದ ಅನಂತರ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಹುಟ್ಟು ಇರುವಂಥ ಕೊಳಗಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಣಿವು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಚರ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಒಣಗಿಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೆದುಮಾಡಲು [[:en:Sodium_sulfide|ಸೋಡಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೈಡ್]], [[:en:Sodium_polysulfide|ಸೋಡಿಯಮ್ ಪಾಲಿಸಲ್ಫೈಡ್]] ಅಥವಾ [[ಸೋಡಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್|ಸೋಡಾ ಬೂದಿಯಂಥ]] ಕ್ಷಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು.<ref>{{cite web |title=Home Tanning Hides and Furs |url=https://shareok.org/bitstream/handle/11244/331379/oksa_ANSI-3998_2007-06.pdf?sequence=1&isAllowed=y |access-date=16 April 2024 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತೂಕರೀತ್ಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ತೇವವಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದೂ, ಕುರಿ, ಆಡಿನಂಥ ಒಣಗಿದ ಚರ್ಮಗಳಿಗೆ 1:8 ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದೂ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಚರ್ಮ ಅನೇಕ ವಿಧದ [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ದಂಡಾಣುಜೀವಿಗಳಿಂದ]] ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪ [[:en:Antiseptic|ಪೂತಿನಾಶಕವನ್ನು]] ನೆನೆಹಾಕುವ ನೀರಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ತೊಳೆತದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಣ ಲವಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗುವುದು; ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಎಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರಬಹುದಾದ ಗೋಳೀಯ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳು ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗಿ ಚರ್ಮದ ಹೊರಲಕ್ಷಣಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ನೇರವಾಗಿ ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ ನೆನೆಹಾಕುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅನಂತರ ನಡೆಸುವ [[ಕೂದಲು]] ತೆಗೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಾಧಕವಾಗದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೆನೆಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಹೊಸದಾದ ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮವನ್ನು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಉಪ್ಪು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕಿ ಸಂಸ್ಕರಣವಾದ ಬಳಿಕ ಸುಣ್ಣದ ದ್ರಾವಣದ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅದನ್ನು ಯೋಗ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವರು. ಫರ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಮೂನೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಕೂದಲು ತೆಗೆದು ಹದಮಾಡಲಾಗುವುದು. ನೆನೆಹಾಕಿದ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸುಣ್ಣದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಕೂದಲನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದು. ಚರ್ಮದ ತೂಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಇದರ 10%-12%ರಷ್ಟು ಜಲೀಯ ಸುಣ್ಣದೊಡನೆ ಅದನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಟ್ಟಲ್ಲಿ 5-8 ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಕೂದಲುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗುವುವು. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿ ಕ್ರಿಯೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು [[:en:Sulfide|ಸಲ್ಫೈಡ್]], [[ಅಮೀನ್‍ಗಳು|ಅಮೈನ್]] ಅಥವಾ [[:en:Cyanide|ಸಯನೈಡುಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುವರು. ಈ ಸುಣ್ಣ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ 70 –75⁰ C ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸುಣ್ಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಡಿಲಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸುಣ್ಣದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಯಂತ್ರಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೂದಲುಗಳನ್ನು ಹೆರೆದು ತೆಗೆಯಲಾಗುವುದು. ಯಂತ್ರದಿಂದಲೇ ಬಹಳಷ್ಟು ಕೂದಲೆಲ್ಲ ಉದುರಿಹೋಗುವುದು, ಉಳಿದವನ್ನು ದಂಡದಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕೈಗಳಿಂದಲೇ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೂದಲನ್ನು ತೊಳೆದು ಒಣಗಿಸಿ ತೂಕಮಾಡಿ ಒಂದು ಉಪೋತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಇರುವ [[ಪೀಪಾಯಿ|ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಾಕಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಸೋಡಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ದ್ರಾವಣದ ಜೊತೆ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುವರು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೂದಲು ನಾಶಗೊಂಡು ಒಳ್ಳೆಯ ಉಪೋತ್ಪನ್ನ ಹೊರಬರಲಾರದು. ಕೂದಲಿನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಹಾಳಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಹದಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಚರ್ಮವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. 60-70⁰ C ಉಷ್ಣತೆಯ ಹರಿವ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಮೇಲಣ ತಲದ ಸುಣ್ಣವನ್ನೂ, ಕೆಲವು ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಿಭಜನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೂ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲಾಗುವುದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕುವುದರಿಂದ ಸುಣ್ಣದ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುವುದು. ಹದಮಾಡಬೇಕಾದ ಮೊದಲಿಗೆ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದ ಲಘು [[ಆಮ್ಲ]] ಸಮತೋಲನೆ ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊರಬರಬೇಕಾದ ಚರ್ಮದ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಇರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುಣ್ಣ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ '''''pH''''' ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅಟ್ಟೆಗಳು, ಬೆಲ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಳಕೆಯ ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಮೇಲ್ಭಾಗದ [[ಕ್ಷಾರ|ಕ್ಷಾರದ]] ಅಂಶವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದರಷ್ಟೆ ಸಾಕು. ಹಗುರವಾದ ಚರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಅಡ್ಡಛೇಧಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೀತಿಯ '''''pH''''' ಇರುವಂತೆ ಆಮ್ಲೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. ಸುಣ್ಣಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭೌತ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತಮಗೆ ತಾವೆ ಉಂಟಾಗುವುವು. ಕ್ಷಾರೋದಕದಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕುವ ([[:en:Bating_(leather)|ಬೇಟಿಂಗ್]]) ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು [[:en:Ammonium_sulfate|ಅಮೋನಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]] ಅಥವಾ [[ನವಸಾಗರ|ಕ್ಲೋರೈಡ್]] ಹಾಗೂ ಆರಿಸಿ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಕೆಲವು ಎಂಜೈಮುಗಳಿರುವ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಕ್ಷಾರೋದಕದಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕುವುದರಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲಣ ಭಾಗದ ನ್ಯೂನತೆಗಳೆಲ್ಲ ನಾಶಹೊಂದಿ ಎಲಾಸ್ಟಿನ್ ಎಳೆಗಳು ಜಲಸಂಯೋಜನಗೊಳ್ಳುವುವು. '''''pH''''' ಬೆಲೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಂಡು ಚರ್ಮದಿಂದ ಸುಣ್ಣ ತೆಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅನುವಾಗುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ನಮೂನೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಕ್ಷಾರೋದಕದಲ್ಲಿ ಹದಮಾಡುವೆಡೆಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಬಿಡುವರು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹದಮಾಡಬೇಕಾದ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು, ಆಮ್ಲದ್ರಾವಣ ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕೆ (ಪಿಕ್ಲಿಂಗ್) ಗುರಿಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ [[ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾರತೆಯ ಲವಣದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಏಕರೀತಿಯ ಆಮ್ಲೀಯ ಗುಣ ಉಂಟಾಗಿ ಚರ್ಮ ಇನ್ನೂ ಶುದ್ಧಿಗೊಂಡು ಮೃದುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು ಹದಮಾಡುವರು (ಟ್ಯಾನಿಂಗ್). ಮೊದಲಿಗೆ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡಲು [[:en:Tannin|ಟ್ಯಾನಿನ್]] ಅಥವಾ ಟ್ಯಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ ಚರ್ಮದ ತಯಾರಿಕೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನೂ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚರ್ಮ ಹದ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವು ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಸ್ಯಸಂಬಂಧವಾದ ಈ ವಿಧವೇ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಕ್ರೋಮ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಹದಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪರಿಮಾಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತ್ವಪೂರ್ಣವಾದುದು. ಆಧುನಿಕ ಹದಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ [[:en:Phenol|ಫೀನಾಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು|ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಫೀನೊ-ಸಲ್ಫಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳೊಡನೆ [[:en:Formaldehyde|ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡನ್ನು]] ಬೆರೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಿಂಟಾನುಗಳೆಂದು (syntans) ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇವನ್ನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಸಸ್ಯಸಂಜಾತ ಹದಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹದಮಾಡಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹದಮಾಡಲು ಸಿಂಟಾನುಗಳನ್ನು ಸಹಾಯಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ ಬಣ್ಣ, ಗ್ರೀಸಿನ ಇಳಿತ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವು. ಸಿಂಟಾನುಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ರೆಸಿನ್ ಅಥವಾ [[ರಾಳ]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹದಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಅಷ್ಟು ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸುಮಾರಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದ ಮಾಡಬಹುದು: '''ಸಸ್ಯಸಂಜಾತ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಹದ ಮಾಡುವಿಕೆ''' ಮೊದಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾನಿನ್ ಹೊಂದಿರುವ [[ಮರ|ಮರದ]] [[ಕಾಂಡ]] ಅಥವಾ ತೊಗಟೆಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟು ಮಾಡಲು ಬಿಡುವರು. ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಫೀನಾಲ್ ಮತ್ತು [[:en:Hydroxy_group|ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಗುಚ್ಛಗಳು]] ಚರ್ಮದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನುಗಳೊಡನೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೊಳಗಾಗುವುವು. ಸಸ್ಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾನಿನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಮೊದಲಿಗೆ ಓಕ್ ಮರದ ತೊಗಟೆಯನ್ನು ಟ್ಯಾನಿನಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದುಂಟು. ದಪ್ಪ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಈ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಹದಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. * ಮೊದಲಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರರಿಕ್ತ ದ್ರಾವಣಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಿ [[ಬಣ್ಣ]] ಕೊಡುವರು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಇಲ್ಲವೆ ಆಂದೋಲಿಸುವ [[ಪೀಪಾಯಿ|ಪೀಪಾಯಿಗಳನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. * ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಹದಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸಾರತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಾರ ದ್ರಾವಣಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು. * ಮೂರನೆಯದಾಗಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಅವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸಾರ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಪೀಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಘನ ಟ್ಯಾನಿಂಗ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಬಿಡುವರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿನ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದೆರಡಾವರ್ತಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತ ಕೆಲವು ದಿವಸಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಸುವರು. ಹೀಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಉಪಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಅವು ಟ್ಯಾನಿನ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಣಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ [[:en:Acacia_mearnsii|ಮಿಮೊಸಾ]] ತೊಗಟೆಯ ಪುಡಿಯನ್ನೊ ವೆಲೊನಿಯಾ ಪುಡಿಯನ್ನೊ ಸಿಂಪಡಿಸುವರು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೆ ಚರ್ಮ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಉಪಯೋಗವಾಗದ ಟ್ಯಾನಿನ್ ದ್ರಾವಣದ ಉಳಿಕೆಯಿಂದಾದ ಸಾರ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ [[ಚೆಸ್ನಟ್ ಮರ|ಚೆಸ್‌ನಟ್]]<ref name="edlin">''Trees, Woods and Man''. By H.L. Edlin. New Naturalist. 1970. {{ISBN|0-00-213230-3}}.</ref> ಇಲ್ಲವೆ ಓಕ್ ತೊಗಟೆಯ ಸಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅದರೊಳಗೆ ಇಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ವಾರಗಳಿಗೆ ಒಂದಾವರ್ತಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾರತೆಯ ದ್ರಾವಣ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಅನಂತರ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು, ಸ್ವಲ್ಪ [[ಗಾಳಿ|ವಾಯುವಿಗೆ]] ಒಡ್ಡಿ, ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಬೇಡವಾದ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕೆರೆದು ತೆಗೆದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದು. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದುಂಟಾದ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹದ ಮಾಡಿದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದುಂಟು. ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸಸ್ಯಸಂಜಾತ ಸಾರಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಹದ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಈ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳ ಗುಣಗಳೂ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮದೆ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳುಂಟು. ಸಂಯುಕ್ತ ಹದಮಾಡುವಿಕೆ ವಿಧಾನದಿಂದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದ ಉಜ್ಜುವಿಕೆ ನಿರೋಧ ಗುಣ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಸಾರ ವಿಧಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಪ್ಪ ಎರಡೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. '''ಖನಿಜ ಸಂಜಾತ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಹದ ಮಾಡುವಿಕೆ (ಕ್ರೋಮ್ ಹದಮಾಡುವಿಕೆ)''' [[ಖನಿಜ]] ಸಂಜಾತ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಹದಮಾಡುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ [[:en:Sodium_dichromate|ಸೋಡಿಯಮ್]] ಅಥವಾ [[:en:Potassium_dichromate|ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಬೈಕ್ರೋಮೇಟುಗಳಂಥ]] ಖನಿಜ ಲವಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತೆಳು ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹದ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Ullmann">Gerd Anger, Jost Halstenberg, Klaus Hochgeschwender, Christoph Scherhag, Ulrich Korallus, Herbert Knopf, Peter Schmidt, Manfred Ohlinger, "Chromium Compounds" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2005. {{doi|10.1002/14356007.a07_067}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Footwear dermatitis|author1=M. Saha|author2=C. R. Srinivas|author3=S. D. Shenoy|author4=C. Balachandran|journal=Contact Dermatitis|volume=28|issue=5|pages=260–264|date=May 1993|doi=10.1111/j.1600-0536.1993.tb03428.x|pmid=8365123|s2cid=23159708}}</ref> ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮ್ ಹದಮಾಡುವಿಕೆ ವಿಧಾನದಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಖನಜ ಲವಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಹದಮಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ '''ಆಲಮ್ ವಿಧಾನ'''. ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ಕೈಗವಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಪಟಿಕ|ಆಲಮ್]], ಲವಣ, [[ಹಿಟ್ಟು]], [[ಅಂಡ|ಕೋಳಿಮೊಟ್ಟೆಯ]] [[ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಲೋಳೆ|ಲೋಳೆ]] ಇವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರೋಮ್ ಹದ ಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಮೊದಲ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು [[ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್]] ಅಥವಾ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಿಂದ ಆಮ್ಲೀಕರಿಸಿದ ಸಾರರಿಕ್ತ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಅಥವಾ ಸೋಡಿಯಮ್ ಬೈಕ್ರೊಮೇಟ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವರು. ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಚರ್ಮ ಹೀರಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅದನ್ನು [[:en:Sodium_thiosulfate|ಸೋಡಿಯಮ್ ಥಯೊಸಲ್ಫೇಟ್]] (ಹೈಪೊ) ಇರುವ ಬಾನೆಗೆ ರವಾನಿಸುವರು. [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ - ಅಪಕರ್ಷಣ|ಅಪಕರ್ಷಣ]] ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಹೋಗುವರು. ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ [[:en:Sulfurous_acid|ಸಲ್ಫ್ಯೂರಸ್ ಆಮ್ಲ]] ಬೈಕ್ರೋಮೇಟ್ ದ್ರಾವಣದ ಮೇಲೆ ಆಮ್ಲದಿಂದುಂಟಾಗುವ [[:en:Chromic_acid|ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು]] ಅಪಕರ್ಷಣಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ [[:en:Chromium_chloride|ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್]] ಅಥವಾ [[:en:Chromium_sulfate|ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]]‍ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅಪಕರ್ಷಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಥಯೊಸಲ್ಫೇಟ್ ಉತ್ಕರ್ಷಣಗೊಂಡು [[:en:Sodium_tetrathionate|ಸೋಡಿಯಮ್ ಟೆಟ್ರಾಥಯೊನೇಟ್]] ಹಾಗೂ [[:en:Sodium_sulfate|ಸೋಡಿಯಮ್ ಸಲ್ಫೇಟ್]] ಉಂಟಾಗುವುವು. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಎಳೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ಮೇಲೆ [[ಸಲ್ಫರ್]] ನಿಕ್ಷೇಪ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್ ಹದಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಚರ್ಮವನ್ನು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಮ್ ಬೈಕ್ರೋಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವರು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಚರ್ಮ ಎಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೀರುವುದೋ ಅದು ಅಷ್ಟು ಸುಂದರವಾಗಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಹೊರಬರುವುದು. ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಹೀರಿದ ಚರ್ಮ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಲೆ ಹಳದಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಅದನ್ನು ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು ಕನಿಷ್ಠ 24 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗಾದರೂ ಒಣಗಿಸುವರು. ಅನಂತರ ಯಂತ್ರವೊಂದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುಕ್ಕುಗಳೆಲ್ಲ ಹೋಗುವಂತೆ ನೇರ ಮಾಡುವರು. * ಕರುವಿನ ಚರ್ಮದಂಥ ತೆಳುಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಹದಮಾಡಲು ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧದ ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾದುದು. ಅನಿಷ್ಕೃಷ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರಲಾರವು. ಈ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಮೊದಲ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮಿಯಮಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ ಲವಣದ ಪ್ರಭಾವ ಚರ್ಮದ ಎಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಾರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮಿಯಮಿನ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲೀಯ ಲವಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೆ ಒಳಹೋಗಿಸಲಾಗುವುದು. ಸಸ್ಯಸಾರಗಳ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹದ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರಂತೂ ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕೆಲವು ವಾರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ದಿನ ಅಥವಾ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹದಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು. ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮಗಳು ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂಥವು. ಅವುಗಳ ತನನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿವರ್ತಕಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶೀತ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ತಡೆದು ಬರುವಂಥದಾಗಿರುತ್ತವೆ. '''ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಹದ ಮಾಡುವಿಕೆ''' [[ಎಣ್ಣೆ]] ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಚ್ಚಾ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದಮಾಡುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಹಳೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಚರ್ಮದ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ತೇವಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಒಂದು [[:en:Fish_oil|ಮೀನಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪಿಸುವುದೇ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉದ್ದೇಶ. ಮೊದಲು ಚರ್ಮವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ಒತ್ತಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತೇವವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುವುದು. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಒಣಗುವಂತೆ ಅವನ್ನು ನೇತು ಹಾಕಲಾಗುವುದು. ಅದು ತುಂಬ ಒಣಗಿ ಹೋಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೀರಲಾರದು. ಅನಂತರ ಯಂತ್ರವೊಂದರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಡಿದು ಪುನಃ ತೇವ ತೆಗೆದು [[ಕಾಡ್‍ಲಿವರ್ ಎಣ್ಣೆ|ಕಾಡ್‌ಲಿವರ್ ಎಣ್ಣೆಯಂಥ]] ಮೀನೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ತೇವವೆಲ್ಲ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಎಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಅದು ಚರ್ಮಗತವಾಗುವಂತೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುವುದು. ಈಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ತೆಗೆದ ಕುರಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನೂ, ಜಿಂಕೆ, ಚಿಗರೆಯಂಥ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮವನ್ನೂ ಹದ ಮಾಡಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. '''ವಿಲೇಯಕದಿಂದ ಹದ ಮಾಡುವಿಕೆ''' ಹದ ಮಾಡುವ ವಸ್ತುಗಳ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ [[ಅಸಿಟೋನ್|ಅಸಿಟೋನಿನಂಥ]] [[:en:Solvent|ವಿಲೇಯಕಗಳನ್ನು]] ನೇರವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನ ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಚರ್ಮದ ಎಳೆಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಲೇಯಕವು ಸರಾಗವಾಗಿಯೂ, ನೇರವಾಗಿಯೂ ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಬೇಗ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಲೇಯಕ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕೂಡ ಅಂಥ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೇ ಇದೆ. ಇದರಲ್ಲೂ ಚರ್ಮದಿಂದ ತೇವವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳ ಅನಂತರ ವಿಲೇಯಕದ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ, ಹದಮಾಡುವ ಮತ್ತೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ಬಳಸಿ ಸಂತೃಪ್ತಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಹದ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. === ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಅನಂತರದ ಪೂರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು === ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕರಣಗಳು ನಡೆದ ಮೇಲೂ ಚರ್ಮ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದಷ್ಟೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೆರುಗನ್ನು ಕೊಡಲು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುವುದು. ಈ ಪೂರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ [[ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಹಾಗೂ ನಮ್ಯತೆ ದೊರೆತು, ನಷ್ಟ ಹೊಂದಿದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತೈಲಗಳು ಒಳಸೇರುವುವು. ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಬಣ್ಣವನ್ನೂ ಹಾಕಲಾಗುವುದು. ಈ ಹಂತಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಬರೆದಿದೆ. '''ಒಣಗಿಸುವುದು''' ಚರ್ಮವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಒಣಗಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಆರ್ದ್ರತೆ]] ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಚರ್ಮದ ಮೇಲುಭಾಗದ ಎಳೆಗಳು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒದಗುವುದು. ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಲಾಗಿ ಕಂಬಿಗಳಿಗೆ ನೇತುಹಾಕಿ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಹರಿಯಬಿಡುವರು. ಅವು ಮಿತಿಮೀರಿ ಒಣಗದಿರಲೆಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆಯ [[ಲೇಪನ|ಲೇಪನವನ್ನೂ]] ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಒಣಗಿಸುವುದರ ಮೇಲೆಯೇ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಹದ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದಪ್ಪ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೆಳು ಚರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಇನ್ನೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಣಗಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸಸ್ಯಸಾರಗಳಿಂದ ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಕ್ರೋಮ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಹದಗೊಳಿಸಿದ ಚರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಒಣಗಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣತೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿರುವ ಕೊಳಾಯಿಗಳ ಮೂಲಕ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[:en:Infrared_lamp|ಅತಿರಕ್ತ ದೀಪಗಳನ್ನು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಒಣಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದುಂಟು. '''ತೈಲ, ಗ್ರೀಸ್ ಬಳಿಯುವುದು''' ಚರ್ಮವನ್ನು ಹದಮಾಡಿ ಒಣಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಅದು ಒರಟಾಗಿಯೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವುದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅನಮ್ಯತೆ, [[ಸ್ನಿಗ್ಧತೆ]], ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೃದುತ್ವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಕೆಲವು ಮಿಶ್ರಿತ ತೈಲಗಳನ್ನೂ, [[:en:Grease_(lubricant)|ಗ್ರೀಸನ್ನೂ]] ಬಳಿಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮ ಮೃದುವಾಗಿ ಅದರ ಬಾಳಿಕೆ, ತಡೆತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದು ಬೇಗ ಸೀಳು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಎಣ್ಣೆ [[ಎಮಲ್ಷನ್|ಎಮಲ್ಷನುಗಳನ್ನು]] ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ಅವು ಚರ್ಮದ ಎಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಳಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎಣ್ಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದಿರುವುದರಿಂದ, ಎಮಲ್ಷನುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಸಾಬೂನು|ಸಾಬೂನುಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುವುದುಂಟು. ನಮಗೆ ಯಾವ ನಮೂನೆಯ ಎಂಥ ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಮಬೇಕೊ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರೀಸ್ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯ ಪೂರೈಕೆ ಆಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರೀಸ್ ಅಥವಾ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಜ್ಜಿ ನಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಯಂತ್ರಗಳ ಬೆಲ್ಟುಗಳೇ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೀಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹಗುರವಾದ ಚರ್ಮಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜಲನಿರೋಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಫಟಿಕೀಯ ಗ್ರೀಸುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಗಿ ತುಂಬಿ ಅದುಮಬೇಕು. ದಪ್ಪ ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[:en:Paraffin_wax|ಪ್ಯಾರಾಫಿನ್ ಮೇಣದ]] ದ್ರವಿತ ಗ್ರೀಸಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವರು. '''ಬಣ್ಣ ಸೇರಿಸುವುದು''' ಚರ್ಮಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣ ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲವೆ ಮೇಲಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ [[ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ|ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು]] ಲೇಪನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವರ್ಣಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಮೊದಲು ಮೂಲವರ್ಣವೊಂದರ ಸಂಯೋಜನೆ ನಡೆಸಿ ಅನಂತರ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚರ್ಮದ ಮೆರುಗು ಹೆಚ್ಚಿ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗಿ ಕೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅನಿಲಿನ್]] ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳುಂಟು. * ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಇಳಿಯಬಿಟ್ಟು ಬಣ್ಣ ಹಾಕುವರು. ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ನಮೂನೆ ಹಾಗೂ ದರ್ಜೆಯ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಮ್ಲೀಯ ಇಲ್ಲವೆ ಕ್ಷಾರೀಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. * ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತುಂತುರು ತುಂತುರಾಗಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಕರಗಿ ಹೋಗದಂತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಲೇಪನ ಮಾಡಲೂ ಸಿಂಪಡಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಕೆನೀನ್, [[:en:Shellac|ಷೆಲಾಕ್]], [[:en:Lacquer|ಲಾಕ್ವೆರ್]] ಮುಂತಾದ ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು. ದಪ್ಪವಾದ ಚರ್ಮಗಳಿಗೆ [[ಕುಂಚ|ಕುಂಚದಿಂದ]] ಬಣ್ಣ ಹಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಉಂಟು. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆದ ಮೇಲೂ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮೊದಲು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳ ಅಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹದಮಾಡುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಹೊರಗೆ ಕಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ [[ಒತ್ತಡ]] ಹೇರುವರು. ಕೆಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತೇವವಾಗಿರುವ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಒಣಗಿದ ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುದೂ ಉಂಟು. ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಲು ವಾಯುರಂಧ್ರಗಳುಳ್ಳ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ದನಕರುಗಳ ದಪ್ಪ ಚರ್ಮವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಳಿ ತೆಳು ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ತಾಳಿಕೆ, ಬಾಳಿಕೆ, ಬಿಸಿಲಿನ ತಡೆತ, ಘರ್ಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ತಡೆತ ಇವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವರು. ಕೇನಿನ್, [[:en:Albumin|ಆಲ್ಬುಮಿನ್]], [[ಮೇಣ|ಮೇಣಗಳಿಂದ]] ಹಿಡಿದು ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾದ ರೆಸಿನ್ನುಗಳವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವರು. ಅತ್ಯಂತ ಹೊಳಪಿನ ಚರ್ಮ ಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿನ]] [[ಉರುಳೆ]] ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಪದೇ ಪದೇ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾಯುವಂತೆ ಮಾಡುವರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚರ್ಮ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕಿನಂತೆ]] ಮಿರಮಿರನೆ ಮಿನುಗತೊಡಗುವುದು. ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲದೆ ಆಕೃತಿ ಬಿಡಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕಾದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚೆ ಬೇಕಾದ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ ತಟ್ಟೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವರು. ಅಗತ್ಯವಾದ ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಆಕೃತಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು. [[:en:Urethane|ಯೂರೆಥೇನ್]] ಪೂರಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಉಜ್ಜುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ == [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಹುಶಃ ನಾಲ್ಕನೆಯದು. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚರ್ಮದ ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳು ಇವೆ.<ref name="gillan">{{cite book |last1=Gillan |first1=Kevin |url=https://books.google.com/books?id=SSOsDwAAQBAJ |title=Comprehensive Guide to Leather Repair and Restoration: Leather Repair Training Manual |last2=Murray |first2=Jason |date=May 2019 |publisher=Advanced Leather Solutions, Inc. |page=16 |access-date=June 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523032906/https://books.google.com/books?id=SSOsDwAAQBAJ |archive-date=23 May 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="britannica">{{cite encyclopedia|title=Leather|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=March 5, 2020|last=|first=|publisher=|location=|id=|url=https://www.britannica.com/topic/leather|access-date=June 10, 2021|archive-date=12 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512233938/https://www.britannica.com/topic/leather|url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |last1=Kwasny |first1=Melissa |url=https://books.google.com/books?id=PfKADwAAQBAJ |title=Putting on the Dog: The Animal Origins of What We Wear |date=April 17, 2019 |publisher=The University Press |isbn=9781595348654 |access-date=June 10, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230523032905/https://books.google.com/books?id=PfKADwAAQBAJ |archive-date=23 May 2023 |url-status=live}}</ref> [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ರಾಜ್ಯ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 33 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] ಹಾಗೂ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಚರ್ಮ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಜ್ಯಗಳು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಚರ್ಮವನ್ನು ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯೇ ಆಗಿದ್ದರೂ [[ಮದ್ರಾಸ್]], [[ಕಾನ್ಪುರ]], [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತ]] ಹಾಗೂ [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವ ಕೆಲವು ಬೃಹತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಹದಮಾಡುವ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸುಮಾರು 730ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇವೆ. ಕ್ರೋಮ್ ಹದಮಾಡಿದ ಚರ್ಮ, ಆಮ್ಲ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಡಿನ ಚರ್ಮ, ಹದಮಾಡಿದ ಉರಗವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮ, ಆಡುಗಳ ಕೂದಲು ಹಾಗೂ ಹದಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ರಫ್ತಿನಿಂದ 1968-69 ರಲ್ಲಿ 5,379.56 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಸುಮಾರು 20 ಕೋಟಿ (ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೂರರಷ್ಟು). ಇದರಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಚರ್ಮದ ಪಟ್ಟಿಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 7.5 ಕೋಟಿ ಆಡುಗಳು ಹಾಗೂ 4 ಕೋಟಿ ಕುರಿಗಳಿಂದ 3.5 ಕೋಟಿ ಆಡಿನ ಚರ್ಮಗಳೂ, 1.7 ಕೋಟಿ ಕುರಿಯ ಚರ್ಮಗಳೂ ಲಭಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವಿಕೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರ. ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತು ನೀಡಲು ಮುಂಬಯಿ, ಮದ್ರಾಸು, ಕಲ್ಕತ್ತ, [[ರಾಜಕೋಟ್]] ಹಾಗೂ [[ಜಲಂಧರ್|ಜಲಂಧರಗಳಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವೆ. ಮದ್ರಾಸಿನಲ್ಲಿ [[:en:Central_Leather_Research_Institute|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಲೆದರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ (1953). ವಿವಿಧ ನಮೂನೆಗಳ ಚರ್ಮ ತಯಾರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ, ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಇನ್ನಿತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಚರ್ಮದ ತಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] [[ಪದವಿ]] ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮ ಶಿಕ್ಷಣಗಳೂ, [[ಮದ್ರಾಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಉಂಟು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == * {{cite book |author=Beeby, K.J. |url=http://www.harmatan.co.uk/about/wonderful_story_of_leather.pdf |title=The Wonderful Story of Leather |publisher=Harmatan |location=UK |access-date=8 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320234251/https://www.harmatan.co.uk/about/wonderful_story_of_leather.pdf |archive-date=20 March 2021 |url-status=live}} * {{cite book |last=Lefroy |first=George Alfred |author-link=George Lefroy |title=[[s:The leather-workers of Daryaganj|The leather-workers of Daryaganj]] |publisher=Cambridge Mission to Delhi |year=1884 |location=Delhi}} * {{cite book |url=http://www.harmatan.co.uk/about/leathers_for_bookbinding.pdf |title=Leathers for Bookbinding and Upholstery |date=2002 |publisher=Harmatan |location=UK |access-date=8 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320234316/https://www.harmatan.co.uk/about/leathers_for_bookbinding.pdf |archive-date=20 March 2021 |url-status=live}} * {{cite book |url=http://www.harmatan.co.uk/about/leather_for_libraries.pdf |title=Leather for Libraries |publisher=Harmatan |location=UK |access-date=8 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320234302/https://www.harmatan.co.uk/about/leather_for_libraries.pdf |archive-date=20 March 2021 |url-status=live}} * {{cite EB1911|wstitle=Leather|volume=16|pages=330–345|first=F. G.|last=Parsons|short=1|ref=none}} (includes several diagrams) {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಚರ್ಮದ ಕೈಗಾರಿಕೆ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] i89dxw98xsqrw0fitkd06aukykov39u 0 176154 1431240 1316319 2026-10-02T15:24:05Z Xqbot 2569 Fixing double redirect from [[ಜಿಂದಾಲ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಅಂಡ್ ಪವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]] to [[ಜಿಂದಾಲ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌]] 1431240 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಜಿಂದಾಲ್‌ ಸ್ಟೀಲ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌]] fe443lqin0ze3xkd848nzydurqcjky0 0 178474 1431246 1338527 2026-10-02T18:21:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431246 wikitext text/x-wiki {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೬ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ಚಿತ್ರ:ഓട്ടുരുളി.jpg|right|thumb|[[ಕಂಚು|ಕಂಚಿನಿಂದ]] ಮಾಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಉರುಳಿ]] '''''ಉರುಳಿ''''' ಎಂಬುದು ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]], [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಡುಗೆ ಪಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=Chikarmane |first=Poornima |last2=Narayan |first2=Lakshmi |editor2-last= |editor2-first= |title=1800 Histories - Life on the Uruli Landfills |url=https://histecon.fas.harvard.edu/1800_histories/observations/uruli.html |website=Joint Center for History and Economics, Faculty of Arts and Sciences, Harvard University}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Urli - What is it and how to use it? |url=https://smris.com/blogs/blogs/urli |access-date=2024-11-19 |website=Smris |language=en}}</ref> ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ತಾಮ್ರ, ಹಿತ್ತಾಳೆ ಅಥವಾ ಕಂಚಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |date=2021-08-22 |title=The Uruli and my Patti: A story that never was - Museum of Material Memory |url=https://museumofmaterialmemory.com/the-uruli-and-my-patti-a-story-that-never-was/ |access-date=2024-11-19 |website=museumofmaterialmemory.com |language=en-GB}}</ref> ಉರುಳಿಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಆಯುರ್ವೇದ|ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಹೂವುಗಳನ್ನು ತೇಲಿಸಲು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಬಟ್ಟಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=2023-09-20 |title=Uruli: The Timeless Elegance of Indian Handicrafts |url=https://artizenaura.com/blogs/indian-heritage/uruli-the-timeless-elegance-of-indian-handicrafts |access-date=2024-11-19 |website=ArtiZen Aura |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528012154/https://artizenaura.com/blogs/indian-heritage/uruli-the-timeless-elegance-of-indian-handicrafts |archive-date=2025-05-28 |url-status=dead}}</ref> ಇದು ಶಾಖವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>{{Cite web |date=2021-03-25 |title=The Caste Stories Behind Kerala's Traditional Cookware |url=https://www.goya.in/blog/the-caste-stories-behind-keralas-traditional-cookware |access-date=2024-11-19 |website=GOYA |language=en-US}}</ref> ಉರುಳಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಲಯಾಳಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಅವುಗಳು ಹಲವಾರು ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಣ್ಣವು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ " '''ವರ್ಪು''' ". ಆಳವಿಲ್ಲದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ವಿಷುವಿಗಾಗಿ ಕಣಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರವಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಫೋಟೋ ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Urulies.JPG ಚಿತ್ರ:Uruli_medium.JPG ಚಿತ್ರ:Uruli_large.JPG ಚಿತ್ರ:Uruli_festive_arrangement_of_flowers,_Malayali_Hindus_in_Kerala.jpg </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕೇರಳದ ಪಾಕಪದ್ಧತಿ * [[ಕೇರಳ]] * ಅಡುಗೆ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ [[ವರ್ಗ:ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ]] prrgd8hlnv1srhbtxasmuwn3hb50k48 0 187166 1431269 1428770 2026-10-03T11:03:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431269 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox country | common_name = ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | linking_name = ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್<!--Note: "the" required here as this entry used to create wikilinks--> | conventional_long_name = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ | image_flag = Flag of the United Kingdom (1-2).svg | flag_type = ಧ್ವಜ | alt_flag = ಬಿಳಿ ಅಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಂಪು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಓರೆ ಅಡ್ಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಧ್ವಜ, ಇವೆರಡೂ ಬಿಳಿ ಅಂಚನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೀಲಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಓರೆ ಅಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ | image_coat = | other_symbol = [[File:Coat of arms of the United Kingdom (2022, both variants).svg|250px]]<br />[[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]] (ಬಲ) ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆ (ಎಡ) ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ | other_symbol_type = ಲಾಂಛನ: | national_anthem = "[[God Save the King]]"{{Efn|"God Save the King" ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿದೆ, ಕಾನೂನಿನಿಂದಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲ ಪದ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಪದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=National Anthem |url=https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |access-date=10 April 2024 |website=The Royal Family |archive-date=20 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520130352/https://www.royal.uk/encyclopedia/national-anthem |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಸಲಾಗುವ King, he, him, his ಪದಗಳನ್ನು ರಾಣಿಯು ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿರುವಾಗ Queen, she, her ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.}}<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:United States Navy Band - God Save the Queen.ogg|God Save the King / Queen <!-- Do not change file name due to computer error without ensuring that the file is playable. -->]]</div> | image_map = {{Switcher|[[File:Europe-UK (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|ಗ್ಲೋಬ್ ತೋರಿಸು|[[File:Europe-UK.svg|upright=1.15|frameless]]|ಯುರೋಪ್ನ ನಕ್ಷೆ ತೋರಿಸು|[[File:United Kingdom (+overseas territories and crown dependencies) in the World (+Antarctica claims).svg|upright=1.15|frameless]]|[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|[[File:Territorial waters - United Kingdom.svg|upright=1.15|frameless]]|ಅವುಗಳ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸು|default=1}} | map_caption = | capital = [[ಲಂಡನ್]] | coordinates = {{Coord|51|30|N|0|7|W|type:city(9,100,000)_region:GB-LND}} | largest_city = ರಾಜಧಾನಿ | languages_type = [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆ]] | languages = ಇಂಗ್ಲಿಷ್ <!--Note: Just English, don't add "British English".--> | languages2_type = ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳು{{Efn|ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ವೆಲ್ಶ್, ಕಾರ್ನಿಶ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಅನ್ನು [[ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]]ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="reglang">{{Cite web |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |access-date=12 December 2013 |publisher=[[Council of Europe]] |archive-date=12 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&NT=148&VL=1 |url-status=dead}}</ref> ಇವುಗಳು ಆ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Welsh language on GOV.UK – Content design: planning, writing and managing content – Guidance |url=https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |access-date=3 August 2018 |website=gov.uk |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014121/https://www.gov.uk/guidance/content-design/welsh-language-on-gov-uk |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=4 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180804014119/https://www.gov.uk/government/organisations/department-for-transport/about/welsh-language-scheme |url-status=live |postscript=;}} {{Cite news |title=Welsh language scheme |work=GOV.UK |url=https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |access-date=3 August 2018 |archive-date=2 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802010917/https://www.gov.uk/government/organisations/home-office/about/welsh-language-scheme |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ. ವೆಲ್ಶ್ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತ ''ಡಿ ಜ್ಯೂರ್'' ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಒದಗಿಸಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.}} | languages2 = {{Hlist <!--Anglic--> | ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ | ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ <!--Brittonic--> | ವೆಲ್ಶ್ | ಕಾರ್ನಿಶ್ <!--Goidelic--> | ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್<!--Keep "Scottish Gaelic"; people will find "Gaelic" confusing, as the Irish language is also commonly called "Gaelic"--> | ಐರಿಶ್ <!--BANZSL--> | ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ }} | ethnic_groups = {{unbulleted list | 83.1% ಬಿಳಿಯರು | 8.6% ಏಷ್ಯನ್ | 3.7% ಕಪ್ಪು | 2.7% ಮಿಶ್ರ | 2.0% ಇತರೆ }} | ethnic_groups_year = 2021 | ethnic_groups_ref = {{Efn|name=UK-wide2021|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು ಈ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು "ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಜನಗಣತಿಗಳನ್ನು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ UK ಜನಗಣತಿ ಡೇಟಾವು ಹೇಗೆ ಕಾಣಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.}}<ref name=Ethnicity2021>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 06: UK06 - Ethnic group by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> | religion = {{unbulleted list | 46.6% ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ | 37.6% ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ | 6.0% ಇಸ್ಲಾಂ | 1.6% ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | 2.2% ಇತರೆ | 5.9% ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ }} | religion_year = 2021 | religion_ref = {{Efn|name=UK-wide2021}}<ref name=Religion2021>{{cite web|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/censusbasedstatisticsuk2021|title=Table 07: UK07 - Religion by sex by age, United Kingdom|work=Census-based statistics UK: 2021|publisher=Office for National Statistics|date=27 June 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> | demonym = {{hlist |ಬ್ರಿಟಿಷ್ |ಬ್ರಿಟನ್ |ಬ್ರಿಟ್ (ಆಡುಮಾತಿನ) }} | government_type = ಏಕೀಕೃತ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ನೋಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರರ ಜೊತೆಗೆ [[Vernon Bogdanor]] ರಿಂದ ಮುಂದಿಡಲಾದ UK ಒಂದು "ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವರಣೆಯು,<ref>{{Cite book |last=Bradbury |first=Jonathan |url=https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19 |title=Constitutional Policy and Territorial Politics in the UK: Volume 1: Union and Devolution 1997–2012 |date=2021 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-5292-0588-6 |pages=19–20 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204328/https://books.google.com/books?id=c3QWEAAAQBAJ&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA19#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live}}</ref> 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Leith |first=Murray Stewart |url=https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39 |title=Political Discourse and National Identity in Scotland |date=2012 |publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-8862-3 |page=39 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204223/https://books.google.com/books?id=PeBvAAAAQBAJ&q=Uk+%2522unitary+state%2522&pg=PA39#v=onepage&q=Uk%20%2522unitary%20state%2522&f=false |url-status=live}}</ref> ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯವು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದರ ಘಟಕ ಭಾಗಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Gagnon |first1=Alain-G. |url=https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47 |title=Multinational Democracies |last2=Tully |first2=James |date=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-80473-8 |page=47 |access-date=3 October 2021 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002204329/https://books.google.com/books?id=g0ahE2fTxS0C&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA47#v=onepage&q=%2522union%20state%2522%20UK%20unitary&f=false |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Bogdanor |first=Vernon |title=Constitutional Reform in the United Kingdom: Practice and Principles |date=1998 |publisher=Hart Publishing |isbn=978-1-901362-84-8 |editor-last=Beatson |editor-first=Jack |location=Oxford |page=18 |chapter=Devolution: the Constitutional Aspects |chapter-url=https://books.google.com/books?id=YEEgDsCYmbQC&q=%2522union+state%2522+UK+unitary&pg=PA18}}</ref>}} | leader_title1 = ರಾಜ | leader_name1 = [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III]] | leader_title2 = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ | leader_name2 = [[ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್]] | legislature = ಸಂಸತ್ತು | upper_house = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ | lower_house = ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ | sovereignty_type = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_event1 = ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date1 = 1535 ಮತ್ತು 1542 | established_event2 = ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ | established_date2 = 24 ಮಾರ್ಚ್ 1603 | established_event3 = ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದ | established_date3 = 22 ಜುಲೈ 1706 | established_event4 = ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date4 = 1 ಮೇ 1707 | established_event5 = ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು | established_date5 = 1 ಜನವರಿ 1801 | established_event6 = ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾಯಿದೆ | established_date6 = 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1922 | area_label = ಒಟ್ಟು{{efn|name=ONSArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, 'ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ'. ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}} | area_km2 = 244376 | area_footnote = <ref name="ONS Standard Area Measurement">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=<!--Not stated--> |date=31 May 2024 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 |archive-date=7 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607052407/https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |url-status=live}}</ref> | area_rank = 78ನೇ | area_sq_mi = auto | area_label2 = ಭೂಮಿ{{efn|name=ONSLandArea|ONS ಪ್ರಮಾಣಿತ ಪ್ರದೇಶ ಮಾಪನ, "ಒಳನಾಡಿನ ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪ್ರದೇಶ". ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.}} | area_data2 = {{convert|{{UK subdivision area|GSS=K02000001}}|km2|sqmi|abbr=on}}<ref name="ONS mid-year pop est" /> | percent_water = | population_estimate = {{IncreaseNeutral}} {{UK subdivision population|GSS=K02000001}}<ref name="ONS mid-year pop est">{{UK subdivision statistics citation}}</ref> | population_estimate_year = {{UK subdivision statistics year}} | population_estimate_rank = 20ನೇ | population_census = {{IncreaseNeutral}} 66,912,637{{Efn|name=UK-wide2021}}<ref name=Ethnicity2021/> | population_census_year = 2021 | population_census_rank = | population_density_km2 = {{UK subdivision density|GSS=K02000001}} | population_density_sq_mi = auto | population_density_rank = 48ನೇ | pop_den_footnote = <ref name="ONS mid-year pop est" /> | GDP_PPP = {{increase}} $4.721&nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್<ref name="IMFWEO.UK">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=18 April 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 10ನೇ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $67,585<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 33ನೇ | GDP_nominal = {{increase}} $4.265&nbsp;ಟ್ರಿಲಿಯನ್<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 5ನೇ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $61,056<ref name="IMFWEO.UK" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 21ನೇ | Gini = 35.4 | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Income inequality |url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |access-date=12 February 2024 |website=OECD Data |publisher=[[OECD]] |archive-date=1 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220701171540/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |url-status=live}}</ref> | HDI = 0.946<!--number only--> | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year.--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 13ನೇ | currency = ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್<!--The currency is simply called 'sterling' (see its article); originally, the penny (not the pound) was the primary unit. Internationally it is known as 'pound sterling' so the familiar unit is mentioned.-->{{Efn|ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪೌಂಡ್" (ಅದರ ಮೂಲ ಘಟಕದ ಹೆಸರು) ಅಥವಾ "ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ದೇಶಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನೋಟುಗಳು ಅಥವಾ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ನೋಡಿ.}} ([[£]]) | currency_code = GBP | utc_offset = +0 | time_zone = GMT | utc_offset_DST = +1 | time_zone_DST = BST{{Efn|ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಸಹ ಗಮನಿಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಯ ನೋಡಿ.}} | DST_note = | date_format = {{Abbr|dd|ದಿನ}}/{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}/{{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}} (AD){{efn|ಯುಕೆ ಸರ್ಕಾರವು ಯಂತ್ರ-ಓದಬಲ್ಲ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯಗಳಿಗಾಗಿ [[ISO 8601]] ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, {{Abbr|yyyy|ವರ್ಷ}}-{{Abbr|mm|ತಿಂಗಳು}}-{{Abbr|dd|ದಿನ}}.<ref>{{cite web |title=Formatting dates and times in data |url=https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |date=9 August 2022 |website=[[gov.uk]] |publisher=HM Government |access-date=1 June 2024 |archive-date=9 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509092813/https://www.gov.uk/government/publications/open-standards-for-government/date-times-and-time-stamps-standard |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಸಂಕೇತ ನೋಡಿ.}} | calling_code = +44{{Efn|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ನೋಡಿ.}} | cctld = [[.uk]]{{Efn|[[.gb]] ಡೊಮೇನ್ ಸಹ UK ಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.}} }} '''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''' ('''UK''') ಅಥವಾ '''ಬ್ರಿಟನ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ,<!--DO NOT CHANGE ORDER OF INTRO WITHOUT CONSENSUS-->{{Efn|ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]''<ref>{{Cite news |date=2021-04-23 |title=Guardian style guide: U |url=https://www.theguardian.com/guardian-style-guide-u |access-date=2025-12-29 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> ಮತ್ತು ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್''<ref>{{Cite news |date=2025-07-25 |title=Places |url=https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |access-date=2025-12-29 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117111222/https://www.telegraph.co.uk/style-book/places/ |url-status=live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ''ಬ್ರಿಟನ್'' ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಚೇರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಯ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ<ref>{{Cite web |title=Style guide - A to Z - Guidance - GOV.UK |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |access-date=2026-01-02 |website=www.gov.uk |language=en |archive-date=22 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z#great-britain |url-status=live }}</ref> [[gov.uk]] ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ: "ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ಗಿಂತ UK ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ (UK ವ್ಯಾಪಾರ, UK ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆಯುಕ್ತ). ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೂತಾವಾಸ, UK ದೂತಾವಾಸ ಅಲ್ಲ."}} ಇದು ವಾಯುವ್ಯ ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿದೆ, ಖಂಡದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್]], [[ವೇಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್]] ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,{{efn|ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಸಿ]] ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು UK ಯ ಭಾಗವಲ್ಲ.}} 2024 ರಲ್ಲಿ 69 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. UK ಯು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.{{efn|name=ONSArea}} ಇದು ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆ, ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು UK ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವು [[ಲಂಡನ್]] ಆಗಿದೆ; [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]], [[ಕಾರ್ಡಿಫ್]] ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್]] ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು ನವಶಿಲಾಯುಗದಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. AD 43 ರಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ನರ ಬ್ರಿಟನ್ ವಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 383 ಮತ್ತು 410 ರ ನಡುವಿನ ರೋಮನ್ನರ ನಿರ್ಗಮನದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 450 ರಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 1066 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ಮನ್ನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 17 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜತ್ವದ ಪಾತ್ರವು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ. 1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಒಂದಾಯಿತು. 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು 1801 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಗಿ UK ಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1927 ರ ರಾಯಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಕಾಯಿದೆವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. UK ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1815 ಮತ್ತು 1914 ರ ನಡುವಿನ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅದರ ಕೃಷಿ ಸಮೃದ್ಧಿ, ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಲಂಡನ್ನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಿಶ್ವದ ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ಅಲೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. UK ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ{{Efn|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕೃತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪುಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Citation |title=What is the UK Constitution? |date=9 August 2018 |url=https://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/what-uk-constitution/what-uk-constitution |publisher=The Constitution Unit of UCL |access-date=6 February 2020 |archive-date=7 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181107060057/http://www.ucl.ac.uk/constitution-unit/whatis/uk-constitution |url-status=live}}</ref>}} ಆಗಿದ್ದು, ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ನಾಮಮಾತ್ರ GDP ಯಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ಆಮದುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪರಮಾಣು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಬಲ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ನಲ್ಲಿ; ಅದರ ಮೃದು ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವವು ಅನೇಕ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ರಫ್ತು, ಸಾಹಿತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಸಿನೆಮಾ, ಸಂಗೀತ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿ, UK ಹಲವಾರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಭಾಷೆ == {{Anchor|Etymology}}<!--linked--> {{See also|Britain (place name)|Terminology of the British Isles}} 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವು.{{Efn|1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಎರಡರ ವಿಭಾಗ 1 ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ... ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು".}}<ref name="Acts of Union 1707">{{Cite web |title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=23 August 2011 |publisher=Scots History Online |postscript=;}} {{Cite book |last1=Barnett, Hilaire |url=https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165 |title=Constitutional & Administrative Law |last2=Jago, Robert |publisher=Routledge |year=2011 |isbn=978-0-415-56301-7 |edition=8th |location=Abingdon |page=165 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140722/https://books.google.com/books?id=LYc1tSYonrQC&pg=PA165 |url-status=live}}</ref> "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಾಜಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, 1707 ರಿಂದ 1800 ರವರೆಗೆ ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಕೇವಲ "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಆಗಿತ್ತು.<ref>"1707 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಆಯಿತು", ''ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪೇಜೆಂಟ್, ಸಂಪುಟ 1'', ಸೆಂಗೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ (2012); "1707 ರಿಂದ 1801 ರವರೆಗೆ ''ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್'' ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು". ''ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ವರ್ಕ್: ಫಾರ್ ದಿ ಹೋಮ್, ಸ್ಕೂಲ್ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಸಂಪುಟ 3'', ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ (1921); "1707 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ, 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1801 ರಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗಿನ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು". ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸರಣಿ ಸೆಟ್, ಸಂಚಿಕೆ 10; ಸಂಚಿಕೆ 3265'' (1895); {{Cite web |last=Gascoigne, Bamber |author-link=Bamber Gascoigne |title=History of Great Britain (from 1707) |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |access-date=18 July 2011 |publisher=History World |archive-date=27 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527205230/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?historyid=ab07 |url-status=live}}</ref> 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು 1922 ರಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಏಕೈಕ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿತು, 1927 ರಲ್ಲಿ ಹೆಸರನ್ನು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Cottrell, P. |url=https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573 |title=The Irish Civil War 1922–23 |year=2008 |isbn=978-1-84603-270-7 |page=[https://archive.org/details/irishcivilwar00cott_573/page/n85 85] |publisher=Bloomsbury USA |url-access=limited}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾರ್ವಭೌಮ ದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ದೇಶಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation |last1=S. Dunn |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |year=2000 |place=[[Lewiston, New York]] |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |quote=One specific problem – in both general and particular senses – is to know what to call Northern Ireland itself: in the general sense, it is not a country, or a province, or a state – although some refer to it contemptuously as a statelet: the least controversial word appears to be jurisdiction, but this might change. |last2=H. Dawson |postscript=;}} {{Cite web |date=15 December 2011 |title=Changes in the list of subdivision names and code elements |url=http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |access-date=28 May 2012 |website=ISO 3166-2 |publisher=International Organization for Standardization |archive-date=19 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919073956/http://www.iso.org/iso/iso_3166-2_newsletter_ii-3_2011-12-13.pdf |url-status=live}}</ref> UK ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು "ದೇಶದೊಳಗಿನ ದೇಶಗಳು" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬಳಸಿದೆ.<ref name="page823">{{Cite web |date=10 January 2003 |title=Countries within a country |url=http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |archive-date=9 September 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Prime Minister's Office}}</ref> ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಾರಾಂಶಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು NUTS 1 ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅಂತಹವು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರದೇಶಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Statistical bulletin: Regional Labour Market Statistics |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-url=https://web.archive.org/web/20141224045523/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_346117.xml |archive-date=24 December 2014 |access-date=5 March 2014 |postscript=;}} {{Cite web |title=13.4% Fall In Earnings Value During Recession |url=http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103194604/http://www.gmb.org.uk/newsroom/fall-in-earnings-value-during-recession |archive-date=3 January 2014 |access-date=5 March 2014}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು "ಪ್ರಾಂತ್ಯ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Dunn, Seamus |title=An Alphabetical Listing of Word, Name and Place in Northern Ireland and the Living Language of Conflict |last2=Dawson, Helen |publisher=[[Edwin Mellen Press]] |year=2000 |isbn=978-0-7734-7711-7 |location=[[Lewiston, New York]] |postscript=;}} {{Cite book |last=Murphy, Dervla |title=A Place Apart |url=https://archive.org/details/placeapart0000murp |publisher=Penguin |year=1979 |isbn=978-0-14-005030-1 |location=London}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗುವ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಹೆಸರು "ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿರಬಹುದು, ಆಯ್ಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite book |last1=Whyte |first1=John |title=Interpreting Northern Ireland |last2=FitzGerald |first2=Garret |publisher=Clarendon Press |year=1991 |isbn=978-0-19-827380-6 |location=Oxford |author-link=John Henry Whyte |author-link2=Garret FitzGerald}}</ref> "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=19 December 2008 |title=Guardian Unlimited Style Guide |publisher=Guardian News and Media Limited |location=London |url=https://www.theguardian.com/styleguide/page/0,,184840,00.html |access-date=23 August 2011 |postscript=;}} {{Cite news |date=19 August 2002 |title=BBC style guide (Great Britain) |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |access-date=23 August 2011 |archive-date=15 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215074832/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/radio_newsroom/1099593.stm#g |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Key facts about the United Kingdom |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517 |archive-date=15 October 2012 |access-date=8 March 2015 |website=Government, citizens and rights |publisher=HM Government}}</ref> ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಡಿಲವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[[ನ್ಯೂ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ]]: "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಘಟಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ."</ref> ''ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ UK ಹೊರಗಿನ ಜನರು ಮಾಡುವ ತಪ್ಪು.<ref>"ಜನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು - ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲ." — {{Citation |last=George Mikes |title=How To Be An Alien |year=1946 |publisher=Penguin}} {{ISBN|978-0-582-41686-4|postscript=;}} {{Cite web |title=England OR United Kingdom (UK)? {{!}} Vocabulary {{!}} EnglishClub |url=https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |access-date=16 October 2022 |website=englishclub.com |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016192638/https://www.englishclub.com/vocabulary/cw-uk-england.htm |url-status=live}}</ref> "ಬ್ರಿಟನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |title=Britain Meaning in the Cambridge English Dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |website=dictionary.cambridge.org |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024348/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/britain |url-status=live |postscript=;}} {{Cite web |title=Definition of Britain in English by Oxford Dictionaries |url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-url=https://web.archive.org/web/20160926204707/https://en.oxforddictionaries.com/definition/britain |archive-date=26 September 2016 |website=Oxford Dictionaries – English}}</ref><ref name="Britain-Col">{{Cite web |title=Britain definition and meaning |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |website=collinsdictionary.com |publisher=Collins English Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024837/https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britain |url-status=live}}</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೂ ಸಹ.<ref>{{Cite web |title=Britain – Definition for English-Language Learners |url=http://learnersdictionary.com/definition/Britain |website=learnersdictionary.com |publisher=Merriam-Webster's Learner's Dictionary |access-date=19 June 2018 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024648/http://learnersdictionary.com/definition/Britain |url-status=live}}</ref><ref name="Britain-Col" /> ಬಳಕೆಯು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ: UK ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅಥವಾ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" (ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ{{Efn|"UK" ದೂತಾವಾಸಗಳು 1961 ರಲ್ಲಿ "ಬ್ರಿಟಿಷ್" ದೂತಾವಾಸಗಳಾದವು.<ref>{{Cite news |date=21 October 1961 |title='Cold U.K.' Becomes British |work=[[The Times]] |page=8}}</ref>}}) "UK" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |date=21 November 2024 |orig-date=23 February 2016 |title=Style guide: A to Z |url=https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241122222025/https://www.gov.uk/guidance/style-guide/a-to-z |archive-date=22 November 2024 |publisher=UK Government}}</ref> ಆದರೆ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಎರಡೂ ಪದಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ"ವನ್ನು "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸರ್ಕಾರ"ದಂತೆಯೇ ಕನಿಷ್ಠ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="PCGN-uk-guide">{{Cite web |last=Permanent Committee on Geographical Names |title=Toponymic guidelines for the United Kingdom |url=https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |website=gov.uk |date=17 May 2023 |publisher=UK Government |access-date=17 June 2018 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165832/https://www.gov.uk/government/publications/toponymic-guidelines |url-status=live}}</ref> UK ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ಸ್ಥಳನಾಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪದಗಳಾಗಿ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್", "UK" ಮತ್ತು "U.K." ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ "ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುವ 'ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾಮಮಾತ್ರ ಪದವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="PCGN-uk-guide" /> [[BBC]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ಗೆ ಮಾತ್ರ "ಬ್ರಿಟನ್" ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಶೈಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯು "ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್" ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=BBC News style guide – Names |url=https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191110082858/https://www.bbc.co.uk/academy/en/articles/art20130702112133537 |archive-date=10 November 2019 |access-date=9 November 2019 |website=BBC Academy |publisher=BBC |postscript=;}} {{Cite web |title=Alphabetical checklist |url=https://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326162901/http://www.bbc.co.uk/academy/journalism/news-style-guide/article/art20130702112133551 |archive-date=26 March 2018 |access-date=17 June 2018 |website=BBC News |publisher=BBC}}</ref> "ಬ್ರಿಟಿಷ್" ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು UK ಪೌರತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Bradley, Anthony Wilfred |url=https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 |title=Constitutional and administrative law |last2=Ewing, Keith D. |publisher=Pearson Longman |year=2007 |isbn=978-1-4058-1207-8 |edition=14th |volume=1 |location=Harlow |page=36 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=HT_GS2zgN5QC&pg=PA36 |url-status=live}}</ref>{{Efn|ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ''ಬ್ರಿಟಿಷ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಳಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. UK ಸರ್ಕಾರವು 1961 ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ವಿಶೇಷ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಮೊದಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯನ್ನು ಕೋರಿತು.<ref>{{Cite book |last1=Curran |first1=James |title=The Unknown Nation: Australia after Empire |url=https://archive.org/details/unknownnationaus0000curr |last2=Ward |first2=Stuart |date=2010 |publisher=Melbourne University Publishing |isbn=978-0-522-85645-3 |location=Carlton, Vic |pages=[https://archive.org/details/unknownnationaus0000curr/page/26 26]–7}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ward |first=Stuart |title=Untied kingdom: A Global History of the End of Britain |date=2023 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-14599-3 |at=Chapter 1}}</ref>}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಜನರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಸ್ಕಾಟಿಶ್, ವೆಲ್ಶ್, ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಅಥವಾ ಐರಿಶ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು;<ref>{{Cite web |year=2010 |title=Which of these best describes the way you think of yourself? |url=http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |access-date=1 July 2010 |website=Northern Ireland Life and Times Survey 2010 |publisher=ARK&nbsp;– Access Research Knowledge |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923175111/http://www.ark.ac.uk/nilt/2010/Community_Relations/NINATID.html |url-status=live}}</ref> ಅಥವಾ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Ethnicity and National Identity in England and Wales |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |access-date=25 June 2020 |website=Office for National Statistics |archive-date=21 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121012603/https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/ethnicity/articles/ethnicityandnationalidentityinenglandandwales/2012-12-11 |url-status=live |postscript=;}} {{Cite book |last=Schrijver, Frans |url=https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA275 |title=Regionalism after regionalisation: Spain, France and the United Kingdom |publisher=Amsterdam University Press |year=2006 |isbn=978-90-5629-428-1 |pages=275–277 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140905/https://books.google.com/books?id=u8gZklxHTMUC&pg=PA275#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ === [[File:Stonehenge2007 07 30.jpg|thumb|ವಿಲ್ಟ್ಶೈರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೋನ್ಹೆಂಜ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಉಂಗುರವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸುಮಾರು {{Cvt|13|ft|0|order=flip}} ಎತ್ತರ, {{Cvt|7|ft|0|order=flip}} ಅಗಲ ಮತ್ತು 25 ಟನ್, 2400–2200 BC ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಕ್ರೋ-ಮ್ಯಾಗ್ನನ್ಗಳು ಈಗ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/south_west/7069001.stm "ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರವು 'ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯದು'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213081240/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/south_west/7069001.stm |date=13 February 2021}}". [[BBC News]]. 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007. 27 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸುಮಾರು 11,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಿಂದ ದ್ವೀಪವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=9 February 2018 |title=A 12,000-year story - revealing the history of settlers in Britain from the end of the Ice Age to the present day {{!}} University of Oxford |url=https://www.ox.ac.uk/news/2018-02-09-12000-year-story-revealing-history-settlers-britain-end-ice-age-present-day |access-date=6 July 2025 |website=ox.ac.uk |language=en }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇನ್ಸುಲರ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಗೇಲಿಕ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Koch, John T. |url=https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128 |title=Celtic culture: A historical encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |year=2006 |isbn=978-1-85109-440-0 |location=Santa Barbara, CA |page=[https://archive.org/details/celticculturehis00koch_128/page/n1016 973] |url-access=limited}}</ref> AD 43 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ರೋಮನ್ ವಿಜಯ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಟನ್ನ 400-ವರ್ಷಗಳ ರೋಮನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜರ್ಮಾನಿಕ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಸುವವರ ಆಕ್ರಮಣವು ನಡೆಯಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟೋನಿಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಲ್ಸ್, ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ ನೆಲೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತಗಳವರೆಗೆ, ಹೆನ್ ಒಗ್ಲೆಡ್ (ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು) ಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |title=The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales |url=https://archive.org/details/welshacademyency0000unse |publisher=University of Wales Press |year=2008 |isbn=978-0-7083-1953-6 |editor-last=Davies |editor-first=John |editor-link=John Davies (historian) |location=Cardiff |page=[https://archive.org/details/welshacademyency0000unse/page/915 915] |editor-last2=Jenkins |editor-first2=Nigel |editor-link2=Nigel Jenkins |editor-last3=Baines |editor-first3=Menna |editor-last4=Lynch |editor-first4=Peredur I. |editor-link4=Peredur Lynch}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು 10 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಏಕೀಕೃತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite magazine |title=Short Athelstan biography |url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |magazine=BBC History |access-date=9 April 2013 |archive-date=13 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213191353/http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/athelstan.shtml |url-status=live}}</ref> ವಾಯುವ್ಯ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಿಕರು (ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ 5 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ)<ref>{{Cite book |last=Mackie, J.D. |url=https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 |title=A History of Scotland |publisher=Penguin |year=1991 |isbn=978-0-14-013649-4 |location=London |pages=[https://archive.org/details/historyofscotlan00mack_0/page/18 18–19] |author-link=J.D. Mackie |postscript=;}} {{Cite book |last=Campbell |first=Ewan |title=Saints and Sea-kings: The First Kingdom of the Scots |url=https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp |publisher=Canongate |year=1999 |isbn=978-0-86241-874-8 |location=Edinburgh |pages=[https://archive.org/details/saintsseakingsfi0000camp/page/8 8]–15}}</ref> 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪಿಕ್ಟ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾದರು.<ref>{{Cite book |last=Haigh |first=Christopher |url=https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 |title=The Cambridge Historical Encyclopedia of Great Britain and Ireland |publisher=Cambridge University Press |year=1990 |isbn=978-0-521-39552-6 |page=[https://archive.org/details/cambridgehistori0000unse_a9n8/page/30 30]}}</ref> [[File:Roman Baths in Bath Spa, England - July 2006.jpg|alt=Photograph of the Baths showing a rectangular area of greenish water surrounded by yellow stone buildings with pillars. In the background is the tower of the abbey.|thumb|ಬಾತ್, ಸೊಮರ್ಸೆಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಮನ್ ಬಾತ್ಗಳು ರೋಮನ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ''ಥರ್ಮೇ'' ಆಗಿದೆ.]] 1066 ರಲ್ಲಿ, ನಾರ್ಮನ್ನರು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್ನ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಉತ್ತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಂದರು.<ref>{{Cite book |last=Ganshof, F.L. |url=https://archive.org/details/feudalism0000gans_j4b5 |title=Feudalism |publisher=University of Toronto |year=1996 |isbn=978-0-8020-7158-3 |page=165 |url-access=registration}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ನಾರ್ಮನ್ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕೃತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Chibnall, Marjorie |url=https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&pg=PA115 |title=The Debate on the Norman Conquest |publisher=Manchester University Press |year=1999 |isbn=978-0-7190-4913-2 |pages=115–122 |author-link=Marjorie Chibnall |access-date=20 March 2023 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164802/https://books.google.com/books?id=qJl5Jm-IndUC&pg=PA115 |url-status=live}}</ref> ನಂತರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು ವೇಲ್ಸ್ನ ವಿಜಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದರು. 1320 ರ ಅರ್ಬ್ರೋತ್ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=3 June 2023 |title=The Declaration of Arbroath |url=https://www.nms.ac.uk/past-exhibitions/the-declaration-of-arbroath |access-date=6 July 2025 |website=NMS |language=en}}</ref> 1215 ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಗ್ನಾ ಕಾರ್ಟಾ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನಿಗಿಂತ ಮೇಲಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk}} {{Cite web |title=The contents of Magna Carta |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |access-date=27 May 2024 |publisher=parliament.uk |archive-date=28 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220828101448/https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/originsofparliament/birthofparliament/overview/magnacarta/magnacartaclauses/ |url-status=live}} {{Cite web |title=Magna Carta Key Facts |url=https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |archive-date=27 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527191804/https://www.britannica.com/summary/Magna-Carta-Key-Facts |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ರಾಜರು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆನುವಂಶಿಕತೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಿರೀಟದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಕ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಸಂಘರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ರಾಜರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>Keen, Maurice. [https://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml "ದಿ ಹಂಡ್ರೆಡ್ ಇಯರ್ಸ್ ವಾರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214092949/http://www.bbc.co.uk/history/british/middle_ages/hundred_years_war_01.shtml |date=14 December 2013 }}. BBC History.</ref> ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ರಾಜ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಪರಿಚಯದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150515015218/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/479892/Protestantism/41558/The-Reformation-in-England-and-Scotland |date=15 May 2015 }} ಮತ್ತು [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಧಿ & ಎಲಿಜಬೆತ್ I ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150521133445/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/293754/Ireland/22978/The-Reformation-period |date=21 May 2015 }}, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್ಲೈನ್.</ref> ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸುಧಾರಣೆಯು 16 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್. ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಆದರೆ ಆಳವಾಗಿ, ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=English Reformation c1527-1590 |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |access-date=20 January 2023 |website=The National Archives |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202002512/https://www.nationalarchives.gov.uk/education/resources/the-english-reformation-c1527-1590/ |url-status=live}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite magazine |date=5 November 2009 |title=British History in Depth&nbsp;– Wales under the Tudors |url=https://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |magazine=BBC History |access-date=21 September 2010 |archive-date=7 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120207145836/http://www.bbc.co.uk/history/british/tudors/wales_tudors_01.shtml |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಿರೀಟದೊಂದಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Nicholls |first=Mark |url=https://archive.org/details/historyofmodernb0000nich |title=A history of the modern British Isles, 1529–1603: The two kingdoms |publisher=Blackwell |year=1999 |isbn=978-0-631-19334-0 |location=Oxford |pages=171–172 |url-access=registration}}</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕುಲೀನರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿರೀಟವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ನೆಲೆಸುವವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Canny |first=Nicholas P. |url=https://archive.org/details/makingirelandbri00cann |title=Making Ireland British, 1580–1650 |publisher=Oxford University Press |year=2003 |isbn=978-0-19-925905-2 |pages=189–200 |url-access=registration}}</ref> [[File:Adam de Colone (c.1572-1651) - James VI and I (1566–1625), King of Scotland (1567–1625), King of England and Ireland (1603–1625) - PG 2172 - National Galleries of Scotland.jpg|thumb|right|ಜೇಮ್ಸ್ VI, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ, 1603 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದರು.]] ಕಿರೀಟಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು 1603 ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜೇಮ್ಸ್ VI ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಿಂಹಾಸನಗಳನ್ನು ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆದಾಗ, ನಂತರ ಅವರ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನಿಂದ ಲಂಡನ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಏಕೀಕೃತ ರಾಜನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು, ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸತ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದವು.<ref>Ross, D. (2002). ''ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗಣನೆ''. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ: ಗೆಡ್ಡೆಸ್ & ಗ್ರಾಸೆಟ್. ಪು. 56. {{ISBN|978-1-85534-380-1}}; Hearn, J. (2002). ''ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಕೋರುವುದು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಉದಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ''. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ಪು. 104. {{ISBN|978-1-902930-16-9}}.</ref> 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮೂರೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಸಂಪರ್ಕಿತ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವು, ಇದು ರಾಜತ್ವದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉರುಳಿಸುವಿಕೆಗೆ, ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ I ರ ವಧೆಗೆ, ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಏಕೀಕೃತ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{Cite encyclopedia |title=English Civil Wars |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |access-date=28 April 2013 |archive-date=2 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150502204708/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/187936/English-Civil-Wars |url-status=live}}; {{Cite web |date=14 March 2010 |title=Scotland and the Commonwealth: 1651–1660 |url=http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |access-date=9 March 2015 |publisher=Archontology.org |archive-date=16 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716194016/http://www.archontology.org/nations/uk/scotland/01_laws.php |url-status=live}}</ref> ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂತರಿಕಾಲದ ಜೊತೆಗೆ 1688 ರ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಂತರದ 1689 ರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 1689 ರ ಹಕ್ಕಿನ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ ಯುರೋಪಿನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ರಾಜ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಘೋಷಿತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Lodge |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |title=The History of England&nbsp;– From the Restoration to the Death of William III (1660–1702) |publisher=Read Books |year=2007 |isbn=978-1-4067-0897-4 |page=8 |orig-date=1910 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328140723/https://books.google.com/books?id=EBSpvBxGyqcC |url-status=live}}</ref> 1660 ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ನೌಕಾ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯು ವಿದೇಶಿ ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite web |title=Tudor Period and the Birth of a Regular Navy |url=http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103013901/http://www.royal-navy.org/lib/index.php?title=Tudor_Period_and_the_Birth_of_a_Regular_Navy_Part_Two |archive-date=3 November 2011 |access-date=8 March 2015 |website=Royal Navy History |url-status=usurped |publisher=Institute of Naval History}}; {{Cite book |last=Canny |first=Nicholas |url=https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |title=The Origins of Empire, The Oxford History of the British Empire Volume I |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924676-2 |ref=refOHBEv1 |access-date=29 September 2020 |archive-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111135256/https://books.google.com/books?id=eQHSivGzEEMC |url-status=live}}</ref> 1606, 1667 ಮತ್ತು 1689 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಳಗೆ ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದರೂ, 1705 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವು 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದವು. {{Clear left}} === ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಒಕ್ಕೂಟ === [[File:Articles of Union between England and Scotland 28 Jan 1707.png|thumb|right|170px|ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು]] 1 ಮೇ 1707 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ 1707 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Articles of Union with Scotland 1707 |url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |access-date=19 October 2008 |publisher=UK Parliament |archive-date=8 June 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120608152446/http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |url-status=live}}; {{Cite web |title=Acts of Union 1707 |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny |access-date=6 January 2011 |publisher=UK Parliament |archive-date=27 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227033859/http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Treaty (act) of Union 1706 |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |archive-date=27 May 2019 |access-date=3 February 2011 |publisher=Scottish History online}}</ref> 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಲ್ಪೋಲ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು, ಅವರನ್ನು 1721 ರಿಂದ 1742 ರವರೆಗಿನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾಕೋಬೈಟ್ ದಂಗೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಹಾನೋವರ್ ಮನೆಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮನೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. 1746 ರಲ್ಲಿ, ಕುಲೋಡೆನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬೈಟ್ಗಳು ಸೋತರು, ನಂತರ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕುಲ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಸಾಮಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಏಷ್ಯಾ ಕಡೆಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು.<ref>ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, [https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73 ''ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಅಬ್ರಾಡ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240328140724/https://books.google.com/books?id=BQDgr_XvsHoC&pg=PA73 |date=28 March 2024 }}, ಪು. 73.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1662 ಮತ್ತು 1807 ರ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮ ಹಡಗುಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 3.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದವು.<ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, USA |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=12 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA12#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನು ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.<ref>{{Cite book |last=Morgan |first=Kenneth |url=https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA15 |title=Slavery and the British Empire: From Africa to America |publisher=Oxford University Press, US |year=2007 |isbn=978-0-19-156627-1 |page=15 |access-date=5 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141229/https://books.google.com/books?id=SGcwgJz5rQMC&pg=PA15#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಮೂಲನವಾದಿ ಚಳವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ, ಸಂಸತ್ತು 1807 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು, 1833 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.<ref>[https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕಾಯಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103004954/https://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml |date=3 November 2008 }}. BBC Devon. 2007.; {{Cite book |last=Lovejoy |first=Paul E. |url=https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 |title=Transformations in Slavery: A History of Slavery in Africa |publisher=Cambridge University Press |year=2000 |isbn=978-0-521-78012-4 |edition=2nd |location=New York |page=[https://archive.org/details/transformationsi0000love/page/290 290]}}</ref> === ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ === [[File:Victoria in her Coronation robes.jpg|upright|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿಯಾಗಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.]] 1800 ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು, ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ 1 ಜನವರಿ 1801 ರಂದು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದವು.<ref>{{Cite web |title=The Act of Union |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415061235/http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |archive-date=15 April 2012 |access-date=15 May 2006 |publisher=Act of Union Virtual Library}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ (1792–1815) ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು (ಸುಮಾರು 1830 ರಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಲಂಡನ್ ಜೊತೆಗೆ).<ref>Tellier, L.-N. (2009). ''ಅರ್ಬನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಆನ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್''. ಕ್ಯೂಬೆಕ್: PUQ. ಪು. 463. {{ISBN|978-2-7605-1588-8}}.</ref> ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿಲ್ಲದ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ನಂತರ ''ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ("ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಂತಿ") ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ (1815–1914), ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜಾಗತಿಕ ಆಧಿಪತ್ಯವಾಯಿತು<ref>{{Cite book |last=Mathias |first=P. |title=The First Industrial Nation: the Economic History of Britain, 1700–1914 |url=https://archive.org/details/firstindustrialn00unse |publisher=Routledge |year=2001 |isbn=978-0-415-26672-7 |location=London}}; {{Cite book |last=Ferguson |first=Niall |url=https://archive.org/details/empire00nial |title=Empire: The rise and demise of the British world order and the lessons for global power |publisher=Basic Books |year=2004 |isbn=978-0-465-02328-8 |location=New York |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=20th-century international relations |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |url=https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |access-date=6 May 2023 |last=McDougall |first=Walter A. |date=4 May 2023 |author-link=Walter A. McDougall |archive-url=https://web.archive.org/web/20190712124130/https://www.britannica.com/topic/20th-century-international-relations-2085155 |archive-date=12 July 2019 |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪೊಲೀಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>Sondhaus, L. (2004). ''ಆಧುನಿಕ ವಿಶ್ವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು''. ಲಂಡನ್: ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಸ್. ಪು. 9. {{ISBN|978-1-86189-202-7}}.</ref><ref>{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=332 |ref=refOHBEv3}}</ref> 1853 ರಿಂದ 1856 ರವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಇದು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರ್ ರಷ್ಯಾದ ಜೊತೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal |last=Benn |first=David Wedgwood |title=The Crimean War and its lessons for today |journal=International Affairs |volume=88 |issue=2 |date=March 2012 |pages=387–391 |jstor=41428613 |publisher=Oxford University Press |doi=10.1111/j.1468-2346.2012.01078.x}}</ref> 1857 ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಲಾರ್ಡ್ ಪಾಮರ್ಸ್ಟನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತನ್ನದೇ ಆದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ಔಪಚಾರಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Porter |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=oo3F2X8IDeEC |title=The Nineteenth Century, The Oxford History of the British Empire Volume III |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924678-6 |page=8 |ref=refOHBEv3}}; {{Cite book |last=Marshall |first=P.J. |url=https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |title=The Cambridge Illustrated History of the British Empire |publisher=Cambridge University Press |year=1996 |isbn=978-0-521-00254-7 |pages=156–157 |ref=refMarshall |access-date=29 September 2020 |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116094154/https://books.google.com/books?id=S2EXN8JTwAEC |url-status=live}}</ref> ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದ (1837–1901) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರಾಜಕೀಯ ಮನೋಭಾವಗಳು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ''ಲೈಸೆಜ್-ಫೇರ್'' ನೀತಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. 1832 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, ವಿಲಿಯಂ ಗ್ಲಾಡ್ಸ್ಟೋನ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ 1884 ರ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ನಾಟಕೀಯ ದರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ನಗರೀಕರಣ ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite book |last=Tompson |first=Richard S. |url=https://books.google.com/books?id=H5kcJqmXk2oC&pg=PA63 |title=Great Britain: a reference guide from the Renaissance to the present |publisher=Facts on File |year=2003 |isbn=978-0-8160-4474-0 |location=New York |page=63}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಡಿಸ್ರೇಲಿ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಸಾಲಿಸ್ಬರಿ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿದವು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಂದ "ಅದ್ಭುತ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ" ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು, ಇದು ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Fromkin |first=David |date=1980 |title=The Great Game in Asia |url=https://www.jstor.org/stable/20040512 |journal=Foreign Affairs |volume=58 |issue=4 |pages=936–951 |doi=10.2307/20040512 |jstor=20040512 |issn=0015-7120 |access-date=4 June 2023 |archive-date=12 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412053528/https://www.jstor.org/stable/20040512 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Hosch, William L. |title=World War I: People, Politics, and Power |publisher=Britannica Educational Publishing |year=2009 |isbn=978-1-61530-048-8 |series=America at War |location=New York |page=21}}</ref> 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಜರ್ಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Zarembka |first=Paul |url=https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1 |title=Contradictions: Finance, Greed, and Labor Unequally Paid |date=2013 |publisher=Emerald Group Publishing |isbn=978-1-78190-670-5 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=NSrwpggmHigC&pg=PP1#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಯುಗ (1901–1910) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತವು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದವು, ಆದರೆ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1900 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ಮತಾಧಿಕಾರ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಸೋಫಿಯಾ ಎ. ವಾನ್ ವಿಂಗರ್ಡೆನ್, ''ದಿ ವಿಮೆನ್ಸ್ ಸಫ್ರೇಜ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟನ್, 1866–1928'' (1999) ಅಧ್ಯಾಯ 1.</ref> === ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆ === [[File:Wreaths Are Laid at the Cenotaph, London During Remembrance Sunday Service MOD 45152052.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನ ವೈಟ್ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೆನೋಟಾಫ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಭಾನುವಾರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.]] [[File:Spitfire and Hurricane in the Battle of Britain Memorial Flight.jpg|thumb|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಪಿಟ್ಫೈರ್ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇನ್]] ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (1914–1918) ಕೇಂದ್ರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಫ್ರೆಂಚ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು (1917 ರ ನಂತರ) ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಹವರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ,<ref>Turner, John (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಲಂಡನ್: ಅನ್ವಿನ್ ಹೈಮನ್. pp. 22–35. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Westwell&Cove" /> ಅಗೆದಾಟದ ಯುದ್ಧದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುನೋವುಗಳು ಪೀಳಿಗೆಯ ಪುರುಷರ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Westwell&Cove">Westwell, I.; Cove, D. (eds) (2002). ''History of World War I, Volume 3''. ಲಂಡನ್: ಮಾರ್ಷಲ್ ಕ್ಯಾವೆಂಡಿಶ್. pp. 698, 705. {{ISBN|978-0-7614-7231-5}}.</ref> ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1918 ರ ಜನರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮನವೊಲಿಸಿತು.<ref name="Westwell&Cove" /> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಾಜಿ ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲಾಯ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಭೂಮಿಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು.<ref>Turner, J. (1988). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 41. {{ISBN|978-0-04-445109-9}}.</ref> 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ವೇಳೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[BBC]] ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=15 June 2020 |title=100 years of radio since Marconi's big breakthrough |url=https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |access-date=17 November 2020 |website=Ofcom |archive-date=4 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200804031332/https://www.ofcom.org.uk/about-ofcom/latest/features-and-news/100-years-of-radio |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of the BBC: The origins of BBC Local Radio |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |last=Linfoot |first=Matthew |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920232207/https://www.bbc.com/historyofthebbc/research/local-radio/ |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಗಳು 1929 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನಿಗದಿತ BBC ದೂರದರ್ಶನ ಸೇವೆ 1936 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=History of the BBC: 1920s |url=https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |access-date=18 September 2022 |website=[[BBC]] |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926064808/https://www.bbc.com/historyofthebbc/timelines/1920s |url-status=live}}</ref> ಐರಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಸ್ವಯಂ-ಆಡಳಿತದ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಳಗಿನ ವಿವಾದಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1921 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು.<ref>[[SR&O 1921]]/533 of 3 May 1921.</ref> ಈಗ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 1920 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1922 ರವರೆಗೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಯು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಐರಿಶ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ 1922 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1931 ರಲ್ಲಿ ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=The Anglo-Irish Treaty, 6&nbsp;December 1921 |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |access-date=15 May 2006 |website=CAIN Web Service |archive-date=14 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=live}}</ref> 1928 ರ ಸಮಾನ ಮತಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತದಾನದ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. 1920 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಷ್ಕರಗಳು 1926 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ಇನ್ನೂ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್, ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ (1929–1932) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿತು, ಸುಮಾರು 3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು 1931 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>Rubinstein, W.D. (2004). ''Capitalism, Culture, and Decline in Britain, 1750–1990''. ಅಬಿಂಗ್ಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. ಪು. 11. {{ISBN|978-0-415-03719-8}}.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು "ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ, ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದೆ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Edgerton2012">{{Cite book |last=Edgerton |first=David |date=2012 |title=Britain's War Machine |url=https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |access-date=10 May 2020 |publisher=Penguin |postscript=none |archive-date=28 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428080558/https://www.penguin.co.uk/books/55731/britain-s-war-machine/9780141026107.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Britain's War Machine: Weapons, Resources and Experts in the Second World War |url=https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |access-date=10 May 2020 |website=[[Reviews in History]] |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612173058/https://reviews.history.ac.uk/review/1114 |url-status=live}}</ref> 1939 ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟನ್ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೋಲಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="Edgerton2012" /> 1940 ರಲ್ಲಿ, ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ''ಲುಫ್ಟ್ವಾಫೆ'' ಅನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಹಾ ಮೈತ್ರಿ 1941 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕದನ, ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಹೋರಾಟದ ವಿಜಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು 1944 ರ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ವಿಮೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಬರ್ಮಾ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇದರ ಕಾರ್ಯವು ಪರಮಾಣು ಆಯುಧವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |author=Septimus H. Paul |url=https://books.google.com/books?id=fSZpgW-N628C&pg=PA1 |title=Nuclear Rivals: Anglo-American Atomic Relations, 1941–1952 |publisher=Ohio State U.P. |year=2000 |isbn=978-0-8142-0852-6 |pages=1–5}}</ref> === ಯುದ್ಧಾನಂತರದ 20 ನೇ ಶತಮಾನ === [[File:British Empire 1921.png|thumb|right|upright=1.4|1921 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ) ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವರು ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು ಭೇಟಿಯಾದರು;<ref>{{Cite book |last1=Doenecke |first1=Justus D. |url=https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62 |title=Debating Franklin D. Roosevelt's foreign policies, 1933–1945 |last2=Stoler |first2=Mark A. |year=2005 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-8476-9416-7 |access-date=19 March 2016 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141231/https://books.google.com/books?id=xdMF9rX6mX8C&pg=PA62#v=onepage&q&f=false |url-status=live|author-link=Justus Drew Doenecke}}; {{Cite book |last=Kelly |first=Brian |url=https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |title=The Four Policemen and Postwar Planning, 1943–1945: The Collision of Realist and Idealist Perspectives |publisher=Indiana University of Pennsylvania |access-date=25 August 2015 |archive-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151022125442/https://www.iup.edu/WorkArea/DownloadAsset.aspx?id=37681 |url-status=live}}</ref> ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ, ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=22 July 2010 |title=The "Special Relationship" between Great Britain and the United States Began with FDR |work=Roosevelt Institute |url=http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125021103/http://rooseveltinstitute.org/special-relationship-between-great-britain-and-united-states-began-fdr |archive-date=25 January 2018 |access-date=24 January 2018 |quote=and the joint efforts of both powers to create a new post-war strategic and economic order through the drafting of the Atlantic Charter; the establishment of the International Monetary Fund and the World Bank; and the creation of the United Nations.}}; {{Cite press release |title=Remarks by the President Obama and Prime Minister Cameron in Joint Press Conference |date=22 April 2016 |publisher=The White House |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |quote=That's what we built after World War II. The United States and the UK designed a set of institutions – whether it was the United Nations, or the Bretton Woods structure, IMF, World Bank, NATO, across the board. |access-date=24 January 2018 |archive-date=8 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608110653/https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2016/04/22/remarks-president-obama-and-prime-minister-cameron-joint-press |url-status=live}}</ref> ಯುದ್ಧವು UK ಅನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿತ್ತು,<ref>{{Cite news |date=28 December 2006 |title=Britain to make its final payment on World War II loan from U.S. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |access-date=25 August 2011 |archive-date=20 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820022220/http://www.nytimes.com/2006/12/28/business/worldbusiness/28iht-nazi.4042453.html |url-status=live}}</ref> ಆದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news |last=Reynolds |first=David |date=17 April 2011 |title=Britain's War Machine by David Edgerton – review |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |access-date=10 May 2020 |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612130213/https://www.theguardian.com/books/2011/apr/17/britains-war-machine-david-edgerton-review |url-status=live}}</ref> ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ತಕ್ಷಣದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಅಟ್ಲೀ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref>{{Cite book |last=Francis |first=Martin |title=Ideas and policies under Labour, 1945–1951: Building a new Britain |publisher=Manchester University Press |year=1997 |isbn=978-0-7190-4833-3 |pages=225–233}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Lee |first=Stephen J. |url=https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees |title=Aspects of British political history, 1914–1995 |publisher=Routledge |year=1996 |isbn=978-0-415-13103-2 |location=London; New York |pages=[https://archive.org/details/aspectsbritishpo00lees/page/n183 173]–199 |url-access=limited}}</ref> ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆಯು ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಅದರ ಬಹಳಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿಮೋಚನೆಯ ನೀತಿಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Brown |first=Judith |author-link=Judith M. Brown |url=https://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |title=The Twentieth Century, The Oxford History of the British Empire Volume IV |publisher=Oxford University Press |year=1998 |isbn=978-0-19-924679-3 |ref=refOHBEv4 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103114315/http://books.google.com/books?id=CpSvK3An3hwC |archive-date=3 January 2014 |url-status=live}} p. 319.</ref><ref>{{cite book |last=Louis |first=Wm. Roger |url=https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |title=Ends of British Imperialism: The Scramble for Empire, Suez and Decolonization |publisher=I.B. Tauris |year=2006 |isbn=978-1-84511-347-6 |ref=refLouis2006 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222045215/https://books.google.com/books?id=NQnpQNKeKKAC |archive-date=22 February 2017 |url-status=live}} p. 337.</ref><ref>{{cite book |last=Abernethy |first=David |url=https://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |title=The Dynamics of Global Dominance, European Overseas Empires 1415–1980 |publisher=Yale University Press |year=2000 |isbn=978-0-300-09314-8 |ref=refAbernethy2000 |access-date=22 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111214082531/http://books.google.com/books?id=ennqNS1EOuMC |archive-date=14 December 2011 |url-status=live}} p. 146.</ref> 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Larres |first=Klaus |url=https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |title=A companion to Europe since 1945 |publisher=Wiley-Blackwell |year=2009 |isbn=978-1-4051-0612-2 |location=Chichester |page=118 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=7D66_9YOof4C&pg=PA118 |url-status=live}}</ref> ಮುಂದಿನ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅನೇಕವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ ಸದಸ್ಯರಾದವು.<ref>{{Cite web |date=19 March 2009 |title=Country List |url=http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&load=countrylist |archive-url=https://web.archive.org/web/20130506071236/http://www.thecommonwealth.org/Templates/System/YearbookHomePage.asp?NodeID=152099&load=countrylist |archive-date=6 May 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=[[Commonwealth Secretariat]]}}</ref> UK ಪರಮಾಣು ಆಯುಧಗಳ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರನೇ ದೇಶವಾಗಿದೆ, 1952 ರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಆಪರೇಷನ್ ಹರಿಕೇನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾತ್ರದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು 1956 ರ ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ UK ಹೆಚ್ಚು ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾಜವಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Julios |first=Christina |url=https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |title=Contemporary British identity: English language, migrants, and public discourse |publisher=Ashgate |year=2008 |isbn=978-0-7546-7158-9 |series=Studies in migration and diaspora |location=Aldershot |page=84 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141350/https://books.google.com/books?id=s3RQ4dsFEkoC&pg=PA84 |url-status=live}}</ref> 1950 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಮಟ್ಟವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ನಂತಹ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿತ್ತು. 1969 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ತನ್ನ ಮತದಾನದ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Loughran |first1=Thomas |last2=Mycock |first2=Andrew |last3=Tonge |first3=Jonathan |date=3 April 2021 |title=A coming of age: how and why the UK became the first democracy to allow votes for 18-year-olds |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |journal=Contemporary British History |volume=35 |issue=2 |pages=284–313 |doi=10.1080/13619462.2021.1890589 |issn=1361-9462 |s2cid=233956982 |access-date=24 May 2024 |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604093606/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13619462.2021.1890589 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್ ಏಕೀಕರಣದ ದಶಕಗಳ-ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ UK 1954 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1960 ರಲ್ಲಿ UK ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ (EFTA) ನ ಏಳು ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೊರೆದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು (EC) ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 1975 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ 67 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |title=1975: UK embraces Europe in referendum |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |access-date=8 March 2015 |archive-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620044520/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/6/newsid_2499000/2499297.stm |url-status=live}}</ref> EC 1993 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ಆದಾಗ, UK 12 ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1960 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಅರೆಸೈನಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ UK ಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಇದನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1998 ರ ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ "ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ" ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Aughey |first=Arthur |url=https://archive.org/details/politicsnorthern00augh |title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement |publisher=Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-32788-6 |location=London |page=[https://archive.org/details/politicsnorthern00augh/page/n15 7] |url-access=limited}}; "ದಿ ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಮುಗಿದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕೊಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಕೆಲವು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು." {{Cite book |last=Holland |first=Jack |url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 |title=Hope against History: The Course of Conflict in Northern Ireland |publisher=Henry Holt |year=1999 |isbn=978-0-8050-6087-4 |location=New York |page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]}}; Elliot, Marianne (2007). ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಟು ಪೀಸ್ ಇನ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್: ಪೀಸ್ ಲೆಕ್ಚರ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಅಟ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ.'' ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಐರಿಶ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 2. {{ISBN|978-1-84631-065-2}}.</ref> 1970 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಲಹದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಥ್ಯಾಚರ್ ನೇತೃತ್ವದ 1980 ರ ದಶಕದ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನಿಟರಿಸಂ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮುಕ್ತೀಕರಣ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ವಲಯದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1986 ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಾರಾಟ (ಖಾಸಗೀಕರಣ), ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{Cite book |last=Dorey |first=Peter |title=British politics since 1945 |url=https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore |publisher=Blackwell |year=1995 |isbn=978-0-631-19075-2 |series=Making contemporary Britain |location=Oxford |pages=[https://archive.org/details/britishpoliticss0000dore/page/164 164]–223}}</ref> 1982 ರಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ದಕ್ಷಿಣ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಇದು 10-ವಾರಗಳ ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಪಡೆಗಳು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದ್ವೀಪಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು 2013 ರ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ. 1984 ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಗಣನೀಯ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ತೈಲ ಆದಾಯದ ಒಳಹರಿವಿನಿಂದ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite book |last1=Griffiths, Alan |url=http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |title=Applied Economics |last2=Wall, Stuart |publisher=Financial Times Press |year=2007 |isbn=978-0-273-70822-3 |edition=11th |location=Harlow |page=6 |access-date=26 December 2010 |archive-date=23 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090823124048/http://vig.pearsoned.co.uk/catalog/uploads/Griffiths_C01.pdf |url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್,<ref>{{cite wikisource |title=Peace and Friendship Treaty of Utrecht between Spain and Great Britain}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; 2002 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಪೇನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ UK ನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=1 January 1998 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom |journal=Publius: The Journal of Federalism |volume=28 |issue=1 |pages=217–234 |doi=10.1093/oxfordjournals.pubjof.a029948}}</ref> ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. UK ಜಾಗತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು NATO ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.<ref name="David M. McCourt">{{Cite book |last=McCourt |first=David |url=https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |title=Britain and World Power Since 1945: Constructing a Nation's Role in International Politics |publisher=[[University of Michigan Press]] |year=2014 |isbn=978-0-472-07221-7 |access-date=21 October 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141741/https://books.google.com/books?id=lwpOnwEACAAJ&q=Britain+and+World+Power+Since+1945:+Constructing+a+Nation%27s+Role+in+International+Politics |url-status=live}}</ref> === 21 ನೇ ಶತಮಾನ === [[File:Johnson signed Brexit Withdrawal Agreement.jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೋರಿಸ್ ಜಾನ್ಸನ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು EU ನಿಂದ UK ಅನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ"ಕ್ಕೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ವಿಧಾನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |last=McSmith |first=Andy |date=5 July 2016 |title=The inside story of how Tony Blair led Britain to war in Iraq |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |access-date=17 February 2022 |archive-date=4 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160704200931/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/chilcot-report-iraq-war-inquiry-tony-blair-george-bush-us-uk-what-happened-a7119761.html |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಇರಾಕ್ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯು ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಇದು ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite news |last=Adams |first=Tim |date=11 February 2023 |title='A beautiful outpouring of rage': did Britain's biggest ever protest change the world? |work=The Observer |location=London |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |access-date=5 June 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406052000/https://www.theguardian.com/uk-news/2023/feb/11/slugs-iraq-war-london-protest-2003-legacy |url-status=live}}</ref> ಮಹಾ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತ (2007–2010) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು,<ref name="Latest UK GDP data">{{cite web |date=20 December 2013 |title=Quarterly National Accounts – National accounts aggregates (ABMI Gross Domestic Product: chained volume measures: Seasonally adjusted £m, constant prices) |url=http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |publisher=Office for National Statistics |access-date=28 July 2023 |archive-date=29 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929150429/http://www.ons.gov.uk/ons/datasets-and-tables/data-selector.html?cdid=ABMI&dataset=qna&table-id=A2 |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ದುರ್ಬಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲತೆಯ ಅವಧಿಯುಂಟಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Harari |first=Daniel |date=16 July 2024 |title=Low growth: The economy's biggest challenge |url=https://commonslibrary.parliament.uk/low-growth-the-economys-biggest-challenge/#:~: |access-date=16 April 2025 |website=House of Commons Library}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Rees |first1=Tom |last2=Atkinson |first2=Andrew |last3=Aldrick |first3=Philip |date=12 March 2023 |title=A Lost Decade Worse Than Japan's Threatens to Change UK Forever |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |access-date=16 April 2025 |work=[[Bloomberg News]] |archive-date=13 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230313051724/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-03-12/a-lost-decade-worse-than-japan-s-threatens-to-change-uk-forever |url-status=live }}</ref> 2010 ರ ಕ್ಯಾಮರೂನ್-ಕ್ಲೆಗ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಗಣನೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮಿತವ್ಯಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=7 November 2022 |title=What is austerity and where could 'eye-watering' cuts fall now? |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/63304224 |access-date=28 July 2023 |archive-date=28 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230728105646/https://www.bbc.com/news/63304224 |url-status=live}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತದಾರರು 55.3 ರಿಂದ 44.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತಗಳಿಂದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Scottish independence referendum – Results |url=https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |access-date=18 February 2022 |website=BBC News |archive-date=18 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140918212409/https://www.bbc.co.uk/news/events/scotland-decides/results |url-status=live}}</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 51.9 ಪ್ರತಿಶತ ಮತದಾರರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (EU) ತೊರೆಯಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=24 June 2016 |title=In stunning decision, Britain votes to leave the E.U. |newspaper=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |access-date=24 June 2016 |first1=Griff |last1=Witte |first2=Karla |last2=Adam |first3=Dan |last3=Balz |archive-date=30 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130215030/https://www.washingtonpost.com/world/britons-head-to-the-polls-for-historic-vote-on-eu/2016/06/23/0d466fb0-34a7-11e6-ab9d-1da2b0f24f93_story.html |url-status=live}}</ref> UK 2020 ರಲ್ಲಿ EU ಅನ್ನು ತೊರೆದಿತು.<ref>{{Cite news |date=1 January 2021 |title=Brexit: New era for UK as it completes separation from European Union |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |access-date=18 February 2022 |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114212309/https://www.bbc.com/news/uk-politics-55502781 |url-status=live}}</ref> 1 ಮೇ 2021 ರಂದು EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ, UK ಮತ್ತು EU ನಡುವಿನ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref name="commission.europa.eu">{{Cite web |title=The EU-UK Trade and Cooperation Agreement |url=https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325155905/https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/relations-non-eu-countries/relations-united-kingdom/eu-uk-trade-and-cooperation-agreement_en |archive-date=25 March 2023 |access-date=25 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web |access-date=12 September 2025 |title=Free Trade Agreements EU-UK |url=https://rtais.wto.org/UI/PublicShowRTAIDCard.aspx?rtaid=1137}}</ref> COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 2020 ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ದೂರಗಾಮಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿತು.<ref name="GOVUK">{{cite web |url=https://coronavirus.data.gov.uk/ |title=Coronavirus (COVID-19) in the UK |website=[[gov.uk]] |publisher=Government of the United Kingdom |access-date=15 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501022145/https://coronavirus.data.gov.uk/ |archive-date=1 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web |title=Coronavirus and the impact on output in the UK economy: April 2020 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |access-date=2 August 2020 |publisher=Government of the United Kingdom |website=ons.gov.uk |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802031859/https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/articles/coronavirusandtheimpactonoutputintheukeconomy/april2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Walker |first=Andrew |date=10 June 2020 |title=Coronavirus: UK economy could be among worst hit of leading nations, says OECD |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/business-52991913 |access-date=2 August 2020 |archive-date=18 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818031423/https://www.bbc.com/news/business-52991913 |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತ COVID-19 ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ ದೇಶವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ವಿತರಣೆಯು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿರಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |title=Landmark moment as first NHS patient receives COVID-19 vaccination |url=https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194320/https://www.england.nhs.uk/2020/12/landmark-moment-as-first-nhs-patient-receives-covid-19-vaccination/ |archive-date=25 February 2023 |website=NHS |date=8 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oxford University/AstraZeneca COVID-19 vaccine approved |url=https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225194442/https://www.gov.uk/government/news/oxford-universityastrazeneca-covid-19-vaccine-approved |archive-date=25 February 2023 |website=UK Government}}</ref> == ಭೂಗೋಳ == [[File:MODIS - Great Britain and Northern Ireland - 2012-06-04 during heat wave (cropped).jpg|thumb|upright|ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಸರಿಸುಮಾರು {{Convert|244376|km2|sqmi|order=flip}},{{efn|name=ONSArea}}<ref name="ONS Standard Area Measurement" /> ಇದರ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು {{convert|242741|km2|sqmi|order=flip}} ಆಗಿದೆ.<ref name="ONS Standard Area Measurement" /> ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ<ref>[[ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಘಂಟು]]: "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಕರಾವಳಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪದ."</ref> ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ದ್ವೀಪ, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಈಶಾನ್ಯ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಣ್ಣ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="ONS Geography Guide">{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/d1f39e20edb940d58307a54d6e1045cd/about |title=A Beginner's Guide to UK Geography (2023) |author=<!--Not stated--> |date=4 February 2025 |website=Open Geography Portal |publisher=Office for National Statistics |access-date=14 May 2025}}</ref> ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದ ನಡುವೆ ಇದೆ, ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಕರಾವಳಿಯು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ {{Convert|35|km|mi|0|order=flip}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="factbook">{{Cite web |title=United Kingdom |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |access-date=21 January 2007 |website=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom |url-status=dead}}</ref> ಹತ್ತಿರದ ದ್ವೀಪ ರಾಜಕೀಯ ಘಟಕಗಳಾದ ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್, ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಗುರ್ನ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಾಗಿವೆ, ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅಥವಾ ಅದರ ಮೂರು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬಾಹ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ನಡುವೆ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ. ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಗ್ರೀನ್ವಿಚ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು 1884 ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=ROG Learning Team |date=23 August 2002 |title=The Prime Meridian at Greenwich |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107023957/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/history/the-prime-meridian-at-greenwich |archive-date=7 November 2015 |access-date=11 September 2012 |website=Royal Museums Greenwich}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 August 2015 |title=Greenwich Royal Observatory: How the Prime Meridian line is actually 100 metres away from where it was believed to be |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |access-date=13 December 2018 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323081414/https://www.independent.co.uk/news/science/greenwich-royal-observatory-how-the-prime-meridian-line-is-actually-100-metres-away-from-where-it-10452386.html |url-status=live}}</ref> UK 49° ಮತ್ತು 61° N ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು 9° W ಮತ್ತು 2° E ರೇಖಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ {{Convert|499|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="factbook" /> ಮತ್ತು {{Convert|650|km|mi|0|adj=on|order=flip}} ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="NI coastline">{{Cite web |title=Northern Ireland Coastal and Marine Forum |url=https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123094028/https://library2.nics.gov.uk/pdf/dard/2014/EEUD.pdf |archive-date=23 November 2024 |access-date=13 March 2025 |publisher=Northern Ireland Coastal and Marine Forum}}</ref> ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳ ಕರಾವಳಿಯ ಉದ್ದವು ಸುಮಾರು {{Convert|31368|km|mi|0|order=flip}} ಉದ್ದವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನ ಕರಾವಳಿಯು {{Convert|17820|km|mi|0|order=flip}} ಆಗಿದೆ,<ref name="UK coastline">{{Cite web |last=Darkes |first=Giles |date=January 2008 |title=How long is the UK coastline? |url=http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522042745/http://www.cartography.org.uk/default.asp?contentID=749 |archive-date=22 May 2012 |access-date=24 January 2015 |publisher=The [[British Cartographic Society]]}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕರಾವಳಿ ವಿರೋಧಾಭಾಸದ ಕಾರಣ ಅಳತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗಬಹುದು.<ref>{{Cite web |last=Weiner |first=Sophie |date=3 March 2018 |title=Why it's Impossible to Accurately Measure a Coastline |url=https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |access-date=29 June 2024 |website=Popular Mechanics |archive-date=29 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240629025825/https://www.popularmechanics.com/science/environment/a19068718/why-its-impossible-to-accurately-measure-a-coastline/ |url-status=live}}</ref> ಇದು ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಖಂಡದ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು {{Convert|50|km|mi|0|order=flip}} ({{Convert|38|km|mi|0|order=flip}} ನೀರೊಳಗೆ) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ನೀರೊಳಗಿನ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The Channel Tunnel |url=http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218114514/http://www.eurotunnel.com/ukcP3Main/ukcCorporate/ukcTunnelInfrastructure/ukcInfrastructure |archive-date=18 December 2010 |access-date=8 March 2015 |publisher=Eurotunnel}}</ref> UK ನಾಲ್ಕು ಭೂಮಿಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಅಗಲ-ಎಲೆಗಳ ಕಾಡುಗಳು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಗ್ಗುನೆಲ ಬೀಚ್ ಕಾಡುಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೇವಾಂಶ ಮಿಶ್ರ ಕಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯನ್ ಕೋನಿಫರ್ ಕಾಡುಗಳು.<ref>{{Cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |display-authors=1 |year=2017 |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |issn=0006-3568 |pmc=5451287 |pmid=28608869 |doi-access=free |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad}}</ref> UK ನಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು 2023 ರಲ್ಲಿ 3.25 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ 13 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |title=Woodland Statistics, Key findings |work=Forest Research |access-date=8 July 2023 |archive-date=2 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802030149/https://www.forestresearch.gov.uk/tools-and-resources/statistics/statistics-by-topic/woodland-statistics/ |url-status=live}}</ref> === ಹವಾಮಾನ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂಪಾದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="factbook" /> ತಾಪಮಾನವು ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ {{Convert|0|C|lk=on}} ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ {{Convert|30|C}} ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Hottest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=16 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230616173152/https://www.trevorharley.com/hottest-day-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Coldest day of each year from 1900 |url=https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |website=trevorharley.com |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709173537/https://www.trevorharley.com/coldest-days-of-each-year-from-1900.html |url-status=live}}</ref> ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಉಪಧ್ರುವೀಯ ಸಾಗರಿಕ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಗಳು ಖಂಡಾಂತರ ಉಪಾರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳು ತುಂಡ್ರಾ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |date=9 August 2016 |title=English: A map of Köppen climate types in the United Kingdom (SVG version) |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |access-date=23 November 2019 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709202702/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:UK_K%C3%B6ppen.svg |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಚಲಿತ ಗಾಳಿಯು ನೈಋತ್ಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ತೇವದ ಹವಾಮಾನದ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ,<ref name="factbook" /> ಆದರೂ ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು ಶುಷ್ಕವಾಗಿವೆ. ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ನಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುವ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಹಿಮಪಾತ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಆಳಕ್ಕೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Atlantic Ocean Circulation (Gulf Stream) |url=http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |access-date=8 March 2015 |website=UK Climate Projections |publisher=Met Office |archive-date=17 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017162552/http://ukclimateprojections.metoffice.gov.uk/23152 |url-status=live}}</ref> 1971 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು 1,339.7 ಗಂಟೆಗಳು.<ref name="ukaverages">{{cite web |title=UK 1971–2000 averages |url=http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705140124/http://www.metoffice.gov.uk/climate/uk/averages/19712000/areal/uk.html |archive-date=5 July 2009 |access-date=4 August 2007 |publisher=Met Office}}</ref> ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಗಂಟೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1,200 ರಿಂದ ಸುಮಾರು 1,580 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="met off climate series">{{Cite web |url=https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |title=UK temperature, rainfall and sunshine time series |website=Met Office |access-date=31 December 2022 |archive-date=17 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017203556/https://www.metoffice.gov.uk/research/climate/maps-and-data/uk-temperature-rainfall-and-sunshine-time-series |url-status=live}}</ref> ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Smeeton |first1=George |title=Families hit by £605 food bill as extreme weather and energy crisis bites |url=https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |website=Energy & Climate Intelligence Unit |date=28 November 2023 |access-date=19 July 2024 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716124143/https://eciu.net/media/press-releases/2023/families-hit-by-605-food-bill-as-extreme-weather-and-energy-crisis-bites |url-status=live}}</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 180 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 5 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=2024 Environmental Performance Index |url=https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |access-date=27 May 2025 |website=Environmental Performance Index |language=en |archive-date=10 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710023935/https://epi.yale.edu/measure/2024/EPI |url-status=live }}</ref> UK ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=UK net zero target |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainers/net-zero-target#:~:text=In%20June%202019%2C%20parliament%20passed,to%201990%20levels%20by%202050.&text=Prior%20to%20this%2C%20the%20UK,1990%20levels%2C%20also%20by%202050. |access-date=20 March 2024 |website=Institute for Government |date=20 April 2020|last=Shepheard|first=Marcus}}</ref>{{Update after|2050|01|01|category|reason=2024 ರಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ! ನೀವು ಇದನ್ನು ಓದುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆ ಕಾನೂನು 30 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಳೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. UK ಆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ GHG ಗುರಿಯನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ತಲುಪಿದೆಯೇ ಎಂದು ನೀವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದೇ?}} === ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ === [[File:uk topo en.jpg|thumb|right|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ]] ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|130395|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=11 February 2010 |title=England&nbsp;– Profile |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/7327029.stm |access-date=9 October 2010 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415064122/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/7327029.stm |url-status=live}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶವು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref name="Atlapedia">{{Cite web |last=Latimer Clarke Corporation Pty Ltd |title=United Kingdom – Atlapedia Online |url=http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |access-date=26 October 2010 |website=Atlapedia.com |archive-date=21 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321191308/http://www.atlapedia.com/online/countries/unitedki.htm |url-status=live}}</ref> ಇದು UK ಅನ್ನು ತಗ್ಗುನೆಲ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಟೀಸ್-ಎಕ್ಸೆ ರೇಖೆಯ ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಗ್ಗುನೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ನ್ಯೂ ಫಾರೆಸ್ಟ್, ಸೌತ್ ಡೌನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಫೋಲ್ಕ್ ಬ್ರೋಡ್ಸ್ ಸೇರಿವೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್, ಪೆನ್ನೈನ್ಸ್, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಡೇಲ್ಸ್, ಎಕ್ಸ್ಮೂರ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಟ್ಮೂರ್ ಸೇರಿವೆ. ಮುಖ್ಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿವೆಗಳು ಥೇಮ್ಸ್, ಸೆವರ್ನ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವು ಸ್ಕಾಫೆಲ್ ಪೈಕ್ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಲೇಕ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ನಲ್ಲಿ {{Convert|978|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಐಲ್ ಆಫ್ ವೈಟ್ ಆಗಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ಯ 32 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|78772|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Scotland Facts |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |archive-date=21 June 2008 |access-date=16 July 2008 |publisher=Scotland Online Gateway}}</ref> ಇದು ಸುಮಾರು 800 ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref>{{Cite news |last=Winter |first=Jon |date=1 June 2000 |title=The complete guide to the ... Scottish Islands |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |access-date=8 March 2015 |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402164423/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to-the--scottish-islands-633851.html |url-status=live}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್, ಓರ್ಕ್ನಿ ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಅತ್ಯಂತ ಪರ್ವತಮಯ ಘಟಕ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪರ್ವತಮಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ಒರಟಾದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇರ್ನ್ಗಾರ್ಮ್ಸ್, ಲಾಕ್ ಲೊಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೊಸಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು {{Convert|1345|m|ft|0}} ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ<ref>{{Cite web |date=18 March 2016 |title=Great Britain's tallest mountain is taller |work=Ordnance Survey Blog |url=https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller |access-date=9 September 2018 |publisher=Ordnance Survey |archive-date=9 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909000504/https://www.ordnancesurvey.co.uk/blog/2016/03/britains-tallest-mountain-is-taller/ |url-status=live}}</ref> ಬೆನ್ ನೆವಿಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Ben Nevis Weather |url=http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510193022/http://www.bennevisweather.co.uk/index.asp |archive-date=10 May 2012 |access-date=26 October 2008 |publisher=Ben Nevis Weather}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ UK ಯ 9 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, {{Convert|20779|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=9 June 2010 |title=Profile: Wales |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |access-date=7 November 2010 |archive-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180826085704/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/6233450.stm |url-status=live}}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ದಕ್ಷಿಣ ವೇಲ್ಸ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ನೋಡೋನಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ನೋಡೋನ್ ({{Langx|cy|Yr Wyddfa}}) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು {{Convert|1085|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.<ref name="Atlapedia" /> ವೇಲ್ಸ್ ಪೆಂಬ್ರೋಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿ ಸೇರಿದಂತೆ {{Convert|1680|mi|0|abbr=off}} ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="UK coastline" /> ವೇಲ್ಸ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಆಂಗ್ಲೆಸೀ (''Ynys Môn''). ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, {{Convert|14160|km2|sqmi|order=flip|-1}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದು {{Convert|388|km2|sqmi|order=flip|0}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರೋವರವಾದ ಲಾಕ್ ನಿಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,<ref>{{Cite web |title=Geography of Northern Ireland |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |access-date=22 May 2006 |publisher=University of Ulster |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=live}}</ref> ಲಾಕ್ ಎರ್ನ್, ಇದು 150 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು [[UNESCO]] ದಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಜೈಂಟ್ಸ್ ಕಾಸ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವು ಮೌರ್ನ್ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ {{Convert|852|m|ft|0}} ನಲ್ಲಿ ಸ್ಲೀವ್ ಡೊನಾರ್ಡ್ ಆಗಿದೆ.<ref name="Atlapedia" /> == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == | direction = horizontal | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = King Charles III (July 2023).jpg | image2 = Prime Minister Andy Burnham portrait (cropped).jpg | caption1 = {{nowrap|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III}}<br>ರಾಜ | caption2 = {{nowrap|ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್}}<br>{{nowrap|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ}} | alt1 = | alt2 = }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಾಜತ್ವ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿದೆ<ref>[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ, "ವಾಟ್ ಈಸ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನಲ್ ಮೊನಾರ್ಕಿ?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190604151257/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/HowtheMonarchyworks/Whatisconstitutionalmonarchy.aspx|date=4 June 2019}}. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ; [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210109221834/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/|date=9 January 2021}} CIA ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಬುಕ್''. 17 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಮತ್ತು ಇದು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸದೀಯ ರಾಜತ್ವ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Stepan |first1=Alfred |last2=Linz |first2=Juan J. |last3=Minoves |first3=Juli F. |date=2014 |title=Democratic Parliamentary Monarchies |url=http://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |journal=Journal of Democracy |volume=25 |issue=2 |pages=35–36 |doi=10.1353/jod.2014.0032 |issn=1086-3214 |s2cid=154555066 |url-access=subscription |archive-date=31 January 2026 |access-date=11 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260131155632/https://muse.jhu.edu/content/crossref/journals/journal_of_democracy/v025/25.2.stepan.html |url-status=live }}</ref> ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Lewer |first=Andrew |date=5 May 2021 |title=The UK is one of the most centralised advanced democracies – it's time that changed |url=https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |access-date=3 July 2023 |website=[[New Statesman]] |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703131907/https://www.newstatesman.com/spotlight/2021/05/the-uk-is-one-of-the-most-centralised-advanced-democracies-its-time-that-changed |url-status=live|author-link=Andrew Lewer}}</ref><ref>{{Cite web |title=Centralisation Nation: Britain's system of local government and its impact on the national economy |url=https://www.centreforcities.org/?post_type=publication&p=40951 |access-date=3 July 2023 |website=Centre for Cities |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141833/https://www.centreforcities.org/publication/centralisation-nation/ |url-status=live}}</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Parliamentary Sovereignty |url=https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811195135/https://www.parliament.uk/site-information/glossary/parliamentary-sovereignty/ |url-status=live}}</ref> ಸಂಸತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್, ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟವನ್ನು (ರಾಜನಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗತಗೊಳಿಸಿದಂತೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Efn|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವು ಕಿರೀಟದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ರಾಜನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಏಕೈಕ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಮೂಲಕ ಸಂಸತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಮೌರಿಸ್ ಸುಂಕಿನ್ ಅವರು ಕಿರೀಟವು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ "...ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಬೇರೆಡೆ ಇರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |title=Relationship between UK Crown and law in focus as Carolean era begins |author=Polly Botsford |publisher=International Bar Association |publication-date=22 September 2022 |access-date=4 July 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506211218/https://www.ibanet.org/Relationship-between-UK-Crown-and-law-in-focus-as-Carolean-era-begins |url-status=live}}</ref> ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜನನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಸಾರ್ವಭೌಮ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |title=Interpretation Act 1978 (c. 30, s. 10) |publisher=The National Archives |access-date=4 July 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730073659/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1978/30/section/10 |url-status=live}}</ref>}}<ref name="parliament.uk">{{Cite web |title=Parliament |url=https://www.parliament.uk/about/how/role |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=18 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260218150954/https://www.parliament.uk/about/how/role/ |url-status=live }}</ref> ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಎರಡು ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ,<ref name="parliament.uk" /> ಆದರೆ ಮಸೂದೆಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆ (ಅಂದರೆ, ವಿಧಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಆಗಲು ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Royal Assent |url=https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]] |archive-date=16 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210716022947/https://www.parliament.uk/about/how/laws/passage-bill/lords/lrds-royal-assent/ |url-status=live}}</ref> ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ವಿಧಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭಿನ್ನವಾದ ಲಿಖಿತ ಮೂಲಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Carter, Sarah |title=A Guide To the UK Legal System |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505115306/http://www.llrx.com/features/uk2.htm |archive-date=5 May 2012 |access-date=16 May 2006 |publisher=[[University of Kent]] at Canterbury}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತಹ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ ''[[R (Miller) v Prime Minister]]'' [2019] UKSC 41 (ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ), ''[[R (UNISON) v Lord Chancellor]]'' [2017] [http://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html UKSC 51] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104095357/https://www.bailii.org/uk/cases/UKSC/2017/51.html|date=4 January 2023}}, [67] ff (ಕಾನೂನಿನ ನಿಯಮ), ''[[R (Animal Defenders International) v Secretary of State for Culture Media and Sport]]'' [2008] UKHL 15, [48] (ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ), ''[[R v Lyons]]'' [2002] [https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html UKHL 44] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230122064021/https://www.bailii.org/uk/cases/UKHL/2002/44.html|date=22 January 2023}}, [27] (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು).</ref> ರಾಜ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ III ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು 14 ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು "ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಿಯಾಲ್ಮ್ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅವತಾರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು "UK ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಮೂಲಭೂತ" ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite journal |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |title=The Constitutional Role and Working of the Monarchy in the United Kingdom |author=Robert Blackburn |journal=Jahrbuch des Öffentlichen Rechts der Gegenwart |series=Neue Folge |year=2022 |volume=70 |pages=181–201 |editor=O. Lepsius |editor2=A. Nußberger |editor3=C. Schönberger |editor4=C. Waldhoff |editor5=C. Walter |name-list-style=amp |publisher=Mohr Siebeck |doi=10.1628/joer-2022-0009 |s2cid=257830288 |publication-date=2 June 2022 |access-date=19 June 2023 |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619174428/https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/the-constitutional-role-and-working-of-the-monarchy-in-the-united |url-status=live}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ ಸವಲತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಂತಹ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತದಾರರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಕಿರೀಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕೃತ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ "ಸಮಾಲೋಚಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಹಕ್ಕು, ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು" ಇದೆ.<ref>ಬೇಜ್ಹಾಟ್, ವಾಲ್ಟರ್ (1867). ''ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್''. ಲಂಡನ್: ಚಾಪ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಲ್. ಪು. 103.</ref> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರಾಜನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತನ್ನ ವಿಲೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ.{{Efn|ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ರಾಜನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಿರೀಟದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಡುಗೊರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಗೌರವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಮುಂದೂಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ರಾಜ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಅಕ್ರಮ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು, ಇತರ ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ.<ref>{{Cite web |url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |title=The Crown and the Constitution |author=David Torrance |publisher=House of Commons Library |publication-date=11 January 2023 |access-date=19 June 2023 |pages=22 |archive-date=2 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302033737/https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-8885/CBP-8885.pdf |url-status=live}}</ref>}} ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=The Government, Prime Minister and Cabinet |url=http://direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921004951/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/UKgovernment/Centralgovernmentandthemonarchy/DG_073444 |archive-date=21 September 2012 |access-date=9 March 2015 |website=Public services all in one place |publisher=[[Directgov]]}}</ref> ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಹಿರಿಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ, ವಿಧಿಗತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |title=Cabinet |author=Tim Durrant |date=25 March 2020 |publisher=Institute for Government |publication-date=25 March 2020 |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/cabinet |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |title=Parliament and Government |publisher=UK Parliament |access-date=4 July 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704112925/https://www.parliament.uk/about/how/role/relations-with-other-institutions/parliament-government/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mN6SzMefot4C |title=The Monarchy and the Constitution, Chapter 3 – The Basic Constitutional Rules: Influence and the Prerogative |author=Vernon Bogdanor |year=1995 |publisher=Clarendon Press |isbn=978-0-19-829334-7 |publication-date=1995 |access-date=4 July 2023}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{Cite web |last1=Blick |first1=Andrew |last2=Jones |first2=George |date=1 January 2012 |title=The Institution of Prime Minister – History of government |url=https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=21 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210721060401/https://history.blog.gov.uk/2012/01/01/the-institution-of-prime-minister/ |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 1905 ರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಟ್ರೆಷರಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite book |last=Brown |first=Jack |title=The Prime Ministers |publisher=[[Hodder & Stoughton]] |year=2020 |isbn=978-1-5293-1214-0 |editor-last=Dale |editor-first=Iain |page=303}}</ref> 1968 ರಿಂದ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಾ ಸಚಿವ ಆಗಿ,<ref>{{Cite web |title=Minister for the Civil Service |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=2 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170902233116/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-civil-service |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 2019 ರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸಚಿವ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Woodcock |first=Andrew |date=26 July 2021 |title=Boris Johnson accused of 'cynical rebranding' after appointing himself 'Minister for the Union' |work=Independent |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |access-date=19 July 2021 |archive-date=27 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190727080405/https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-minister-union-scotland-independence-referendum-snp-a9022356.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Minister for the Union |url=https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |archive-date=19 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200719053618/https://www.gov.uk/government/ministers/minister-for-the-union |url-status=live}}</ref> ರಾಜನಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಸಮಾವೇಶದಂತೆ, ಒಬ್ಬ MP, ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ, ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=October 2011 |title=The Cabinet Manual |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |access-date=19 July 2021 |website=[[gov.uk]] |pages=7, 21 |archive-date=15 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180415090557/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/60641/cabinet-manual.pdf |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Norton |first=Philip |title=Governing Britain: Parliament, Ministers and Our Ambiguous Constitution |publisher=[[Manchester University Press]] |year=2020 |isbn=978-1-5261-4545-1 |page=130}}</ref> 20 ಜುಲೈ 2026 ರಂತೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ನಾಯಕ ಆಂಡಿ ಬರ್ನ್ಹ್ಯಾಮ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಜರ್ಸಿ, ಗುರ್ನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ನ ಮೂರು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ 14 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಿರೀಟದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{cite book |last=Palan |first=Rolen |editor-last1=Palan |editor-first1=Rolen |editor-last2=Halperin |editor-first2=Sandra |chapter=The second British Empire and the re-emergence of global finance |chapter-url=https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&pg=PA48 |title=Legacies of Empire: Imperial Roots of the Contemporary Global Order |year=2015 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-10946-9 |page=48 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212946/https://books.google.com/books?id=76QyCgAAQBAJ&dq=%22British+overseas+territories%22+%22crown+dependencies%22+UK+%22British+crown%22&pg=PA48#v=onepage&q=%22British%20overseas%20territories%22%20%22crown%20dependencies%22%20UK%20%22British%20crown%22&f=false |url-status=live}}</ref> 2026 ರ V-Dem ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವರದಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕುಸಿತವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.<ref name="j496">{{cite web | title=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era? | url=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf | access-date=2026-03-17}}</ref>{{Relevance inline|date=August 2026|discuss=ಒಂದು ದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಸ್ವತಃ ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲ, ಬದಲಾವಣೆಯು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ದೇಶವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಾರದಿದ್ದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಿಶ್ರ ಆಡಳಿತವಾಗಿ). ಅದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣವೇ? ಹೌದು ಎಂದಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲ ಎಂದಾದರೆ, UK ನ ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಅವಲೋಕನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಈ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬಹುಶಃ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.}} ===ಚುನಾವಣೆಗಳು=== [[File:Houses of Parliament in 2022 (cropped).jpg|thumb|upright=1.25|alt=Large sand-coloured building of Gothic design beside brown river. The building has several large towers, including large clock tower.|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು), ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅನ್ನು 650 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ಒಬ್ಬ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯ (MP) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="parliament.uk-2">{{Cite web |title=General elections |url=https://www.parliament.uk/about/how/elections-and-voting/general |access-date=19 July 2021 |website=[[parliament.uk]]}}</ref> MP ಗಳು ಐದು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮರು-ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು.<ref name="parliament.uk-2" /> ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಪಾರ್ಟಿ (ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಟೋರಿ ಪಾರ್ಟಿ ಅಥವಾ ಟೋರೀಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ದೇಶದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ, ಇದು UK ಅನ್ನು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1920 ರ ದಶಕದಿಂದ ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿವೆ, ಆದರೆ ಎಂದಿಗೂ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ಸ್ ಅಥವಾ ಲೇಬರ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |last=Raymond |first=C |date=2016 |title=Why British Politics is Not a Two-Party System |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |website=Queen's University Belfast |access-date=3 July 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172832/https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/107735631/The_United_Kingdom_is_Not_a_Two_Party_System.pdf |url-status=live}}</ref> 2020 ರ ದಶಕವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=2026-05-08 |title=Sir John Curtice: Election results show politics in the UK has fragmented |url=https://www.bbc.com/news/articles/ce8p4yn448vo |access-date=2026-05-09 |website=[[BBC News]] |language=en-GB}}</ref> === ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು === [[File:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|upright=0.8|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈರ್ಗಳಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಅವಧಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref>ಹ್ಯಾಕ್ವುಡ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ವಿಲಿಯಂ: ''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದಿ ಶೈರ್, ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ಲೋರ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೌಂಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್'' (1851)</ref> ಚುನಾಯಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೌಂಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು: ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ 1888 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1889 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 1898 ರಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ,<ref>{{Cite web |last=United Nations Economic and Social Council |author-link=United Nations Economic and Social Council |date=August 2007 |title=Ninth UN Conference on the standardization of Geographical Names |url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/9th-uncsgn-docs/report%20of%209th%20uncsgn%20n0750902%20en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211213055/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/9th-UNCSGN-Docs/E-CONF-98-48-Add1.pdf |archive-date=11 December 2009 |access-date=21 October 2008 |publisher=UN Statistics Division}}</ref> ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಭಿನ್ನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book |last1=Dewart |first1=Megan |url=https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |title=The Scottish Legal System |date=2019 |publisher=[[Bloomsbury Academic]] |isbn=978-1-5265-0633-7 |location=London |page=57 |quote=ದಿ ಲಾಸ್ ಅಂಡ್ ಲೀಗಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಂಡ್ ವೇಲ್ಸ್ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಮರ್ಜ್ಡ್ ಬೈ ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ 1707. ದಸ್, ದೇ ರಿಮೇನ್ ಸೆಪರೇಟ್ 'ಲಾ ಏರಿಯಾಸ್', ವಿತ್ ಸೆಪರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (ಆಸ್ ಡಸ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್), ಅಂಡ್ ಇಟ್ ಈಸ್ ನೆಸೆಸರಿ ಟು ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಲಾ ಅಂಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲಾ (ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರಿಶ್ ಲಾ). |access-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704040048/https://books.google.com/books?id=XW_EtwEACAAJ |archive-date=4 July 2023 |url-status=live}}; {{Cite web |title=The justice system and the constitution |url=https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/#:~:text=The%20United%20Kingdom%20has%20three,of%20Union%201707%20and%201800. |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521180341/https://www.judiciary.uk/about-the-judiciary/our-justice-system/jud-acc-ind/justice-sys-and-constitution/ |archive-date=21 May 2023 |access-date=13 June 2023 |publisher=Courts and Tribunals Judiciary |quote=ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ತಲಾ ಒಂದು. ಇದು ಅದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 1707 ಮತ್ತು 1800 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಮತ್ತು ನಂತರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯದ ನಿರಂತರ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Barlow |first=I.M. |title=Metropolitan Government |url=https://archive.org/details/metropolitangove0000barl |publisher=Routledge |year=1991 |isbn=978-0-415-02099-2 |location=London}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವಿಭಾಗಗಳು ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Welcome to the national site of the Government Office Network |url=http://www.gos.gov.uk/national |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606073647/http://www.gos.gov.uk/national |archive-date=6 June 2009 |access-date=3 July 2008 |publisher=Government Offices}}</ref> ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್, 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲದ ನಂತರ 2000 ರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ವಿಧಾನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮೇಯರ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=A short history of London government |url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421023053/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp |archive-date=21 April 2008 |access-date=4 October 2008 |publisher=Greater London Authority}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, ಅಬರ್ಡೀನ್ ಮತ್ತು ಡಂಡೀ ನಗರಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್, ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಆದರೆ ಕೇವಲ 200,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="political-studies-association">{{Cite web |title=STV in Scotland: Local Government Elections 2007 |url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222124635/http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf |archive-date=22 February 2011 |access-date=2 August 2008 |publisher=Political Studies Association}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್, ಸ್ವಾನ್ಸೀ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಅವುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="unitary">{{Cite web |year=2014 |title=Unitary authorities |url=http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310210146/http://gov.wales/topics/localgovernment/local-authorities/?lang=en |archive-date=10 March 2015 |access-date=9 March 2015 |publisher=Welsh Government}}</ref> ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಫಸ್ಟ್-ಪಾಸ್ಟ್-ದಿ-ಪೋಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref name="unitary" /> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಜಿಲ್ಲಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನದಿಂದ ಚುನಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ನಾಯಿ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಶಾನಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Devenport">{{Cite news |last=Devenport |first=Mark |date=18 November 2005 |title=NI local government set for shake-up |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |access-date=15 November 2008 |archive-date=12 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081212221731/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm |url-status=live}}</ref> 1973 ರಿಂದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ 26 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ 2008 ರ ನಿರ್ಧಾರದ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite press release |title=Foster announces the future shape of local government |date=13 March 2008 |publisher=Northern Ireland Executive |url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |access-date=20 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm |archive-date=25 July 2008}}</ref> === ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ === [[File:Council of Nations and Regions (54059219744) (cropped).jpg|thumb|right|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಂಡಳಿ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಲ್ಕು UK ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರಕ್ಕೆ - ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ - ಹಾಗೆಯೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ, ಇವುಗಳು 1999 ರಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718065448/https://www.gov.uk/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland#devolved-administrations |archive-date=18 July 2013 |access-date=17 April 2013 |publisher=United Kingdom Government |quote=ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ...}}; {{Cite web |title=Country Overviews: United Kingdom |url=http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100404062853/http://www.transport-research.info/web/countryprofiles/uk.cfm |archive-date=4 April 2010 |access-date=28 March 2010 |url-status=usurped |publisher=Transport Research Knowledge Centre}}</ref> ಈ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ, ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ) ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.<ref>{{cite book |last1=Le Sueur |first1=Andrew |last2=Sunkin |first2=Maurice |last3=Murkens |first3=Jo Eric Khushal |title=Public Law: Text, Cases, and Materials |year=2023 |edition=5th |isbn=978-0-19-287061-2 |publisher=Oxford University Press |page=147 |url=https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3 |access-date=13 April 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002213048/https://books.google.com/books?id=6sLDEAAAQBAJ&dq=Le+sueur+Public+Law%C2%A0fifth+edition&pg=PR3#v=onepage&q=Le%20sueur%20Public%20Law%C2%A0fifth%20edition&f=false |url-status=live}}</ref> UK ಯಾದ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=The progress of devolution - Erskine May - UK Parliament |url=https://erskinemay.parliament.uk/section/4537/the-progress-of-devolution |website=erskinemay.parliament.uk |access-date=1 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=David Mundell speech: 20 years of Scottish devolution |url=https://www.gov.uk/government/news/david-mundell-speech-20-years-of-scottish-devolution |website=GOV.UK |access-date=1 March 2025}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, UK ಸಂಸತ್ತು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು, ಸೆನೆಡ್ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite journal |last=Burrows |first=N. |year=1999 |title=Unfinished Business: The Scotland Act 1998 |journal=The Modern Law Review |volume=62 |issue=2 |pages=241–260 [p. 249] |doi=10.1111/1468-2230.00203 |quote=UK ಸಂಸತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಧೀನವಾಗಿದೆ. ವೈಟ್ ಪೇಪರ್ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಜನರ ಸ್ಥಾಯೀಕೃತ ಇಚ್ಛೆ ಅಥವಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು ಆದರೆ ಅದರ ಉನ್ನತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನತೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಈ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶಾಸನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು...}}; {{Cite journal |last=Elliot |first=M. |year=2004 |title=United Kingdom: Parliamentary sovereignty under pressure |journal=International Journal of Constitutional Law |volume=2 |issue=3 |pages=545–627, 553–554 |doi=10.1093/icon/2.3.545 |quote=ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಗಣನೀಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ UK ಸಂಸತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಸನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ... ಆದರೆ "ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದಾದ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಈ ಅಧಿಕಾರವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದೆ... ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ, ಆದ್ದರಿಂದ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು... |doi-access=free}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2017 ರ ವೇಲ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರ "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಭಾಗ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Scotland Act 2016 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |website=Gov.uk |access-date=28 June 2024 |archive-date=28 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628211304/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2016/11/part/1/crossheading/the-scottish-parliament-and-the-scottish-government#:~:text=(1)The%20Scottish%20Parliament%20and,the%20United%20Kingdom's%20constitutional%20arrangements. |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Wales Act 2017 |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |access-date=13 July 2024 |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212916/https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2017/4/section/1/enacted |url-status=live}}</ref> ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದ�ಕೆಂದರೆ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Gamble |first=A. |year=2006 |title=The Constitutional Revolution in the United Kingdom |journal=Publius |volume=36 |issue=1 |pages=19–35 [p. 29] |doi=10.1093/publius/pjj011 |quote=ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬಹುಮತದ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವೆಲ್ಶ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು ಅನುಮೋದಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಜನರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮತದಾನದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಲೇರ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸರಳ ವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ UK ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹೇರಿದ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Meehan |first=E. |year=1999 |title=The Belfast Agreement – Its Distinctiveness and Points of Cross-Fertilization in the UK's Devolution Programme |journal=Parliamentary Affairs |volume=52 |issue=1 |pages=19–31 [p. 23] |doi=10.1093/pa/52.1.19 |quote=[T]ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಮೀಕರಿಸಬಹುದಾದರೆ, ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ವಿತರಣೆಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಭಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು...ಒಪ್ಪಂದವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ನ 'ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರಗಳು' 'ಪರಿಣಾಮವಿಲ್ಲದೆ' ಉಳಿದಿವೆ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಮೀಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಾಪಸು ಪಡೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಬಹುದು. ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸದೀಯ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮರುಮಾತುಕತೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |doi-access=free}}</ref> UK ಸಂಸತ್ತು 2020 ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="UKIM" /> ==== ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ==== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ,<ref>{{cite web |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |publisher=Institute for Government |access-date=30 August 2024 |date=21 June 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830150949/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution#:~:text=After%201997%20Labour%20governments%20devolved,assembly%20were%20created%20in%202000. |url-status=live}}</ref> ಬದಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1998 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Devolution explained |url=https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |publisher=Local Government Association |access-date=30 August 2024 |archive-date=30 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240830152450/https://www.local.gov.uk/topics/devolution/devolution-hub/devolution-explained |url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 1998 ರಲ್ಲಿ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ಗಾಗಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಲಂಡನ್ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ವಿಧಾನಸಭೆ, ಇದು ಮೇಯರ್ ಮೇಲೆ ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2009 ರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಧದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. CA ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಲುಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಕೆಲವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=6 March 2023 |title=English devolution |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |access-date=4 February 2024 |publisher=Institute for Government |archive-date=2 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241002212917/https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/english-devolution |url-status=live}}</ref> ಸಂಯೋಜಿತ ಕೌಂಟಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2023 ರ ಲೆವೆಲ್ಲಿಂಗ್-ಅಪ್ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ ಹೊರಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಬಹುದು: ಕೌಂಟಿ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು.<ref>{{Cite web |date=6 April 2023 |title=Combined County Authorities – key differences to Combined Authorities |url=https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |access-date=4 February 2024 |website=Local Government Lawyer |archive-date=4 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204170903/https://www.localgovernmentlawyer.co.uk/governance/314-governance-a-risk-articles/53464-combined-county-authorities-key-differences-to-combined-authorities |url-status=live}}</ref> ==== ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ==== [[File:First Minister meets Prime Minister (53840421342).jpg|thumb|ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ನ ಬ್ಯೂಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.]] 1999 ರಿಂದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Scottish Parliament">{{cite web |title=Devolved and Reserved Powers |url=https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |website=parliament.scot |publisher=Scottish Parliament |access-date=28 December 2023 |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920053732/https://www.parliament.scot/about/how-parliament-works/devolved-and-reserved-powers |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 April 1999 |title=Scotland's Parliament&nbsp;– powers and structures |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=18 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218234816/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm |url-status=live}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಕ್ರೌನ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಯೋಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಶಾಸಕಾಂಗ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Devolved and Reserved Matters - Visit & Learn Scottish Parliament |url=http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20170722092046/http://www.parliament.scot/visitandlearn/Education/18642.aspx |url-status=dead |archive-date=22 July 2017 |access-date=1 March 2025 |date=22 July 2017}}</ref> 2012 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು 2016 ರ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವು ತೆರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಗಳಿಸಿದ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಭೂ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಹಿವಾಟು ತೆರಿಗೆ, ಭೂತುಂಬುವ ತೆರಿಗೆ, ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಸುಂಕ, ವಿಮಾನ ನಿರ್ಗಮನ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ರೆವೆನ್ಯೂ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಹಾಗೆಯೇ ಶಕ್ತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಪರವಾನಗಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref name="Devolved Matters in Scotland">{{cite web |url=https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |title=What the Scottish Government does |publisher=Scottish Government |access-date=8 August 2019 |archive-date=8 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708045359/https://www.gov.scot/about/what-the-government-does/ |url-status=live}}</ref><ref name="Scottish Parliament" /> ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವು 2020 ರಲ್ಲಿ UK ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಒಂದು ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{refn|name=UKIM|<ref name="Keating21">{{Cite journal |last=Keating |first=Michael |date=2 February 2021 |title=Taking back control? Brexit and the territorial constitution of the United Kingdom |journal=[[Journal of European Public Policy]] |location=Abingdon |publisher=[[Taylor & Francis]] |volume=28 |issue=4 |pages=6–7 |doi=10.1080/13501763.2021.1876156 |quote=ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ನಾಲ್ಕು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಇವುಗಳು EU ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿಸಲಾದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿವೆ. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ನಂತರವೇ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಮತ್ತು ಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು (ಸೆವೆಲ್ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಸಮಾನ) ವಿನಾಯಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಇವು ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. |hdl-access=free |hdl=1814/70296 |s2cid=234066376}}</ref><ref name="KenMcEw21">{{Cite journal |last1=Kenny |first1=Michael |author-link=Michael Kenny (political scientist) |last2=McEwen |first2=Nicola |author-link2=Nicola McEwen |date=1 March 2021 |title=Intergovernmental Relations and the Crisis of the Union |journal=Political Insight |publisher=[[SAGE Publishing]] |volume=12 |issue=1 |pages=12–15 |doi=10.1177/20419058211000996 |quote=ಆ ಹಂತದ ಜಂಟಿ ಕೆಲಸವು ಜಾನ್ಸನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ ಯುಕೆ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು...ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. |doi-access=free |s2cid=232050477}}</ref><ref name="WolffeDevol">{{Cite journal |last=Wolffe |first=W James |author-link=James Wolffe |date=7 April 2021 |title=Devolution and the Statute Book |url=https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |journal=[[Statute Law Review]] |location=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |doi=10.1093/slr/hmab003 |access-date=18 April 2021 |quote=ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಸೂದೆ - ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮಸೂದೆ; ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ EU ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾಯಿದೆಗಳ 4 ಮತ್ತು 6 ನೇ ವಿಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳು...ಯುಕೆ ಸಂಸತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ವಾಪಸಾತಿ ಒಪ್ಪಂದ) ಕಾಯಿದೆ 2020 ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆ 2020 ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಮೂರು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ ಸಹ. |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421145355/https://academic.oup.com/slr/advance-article/doi/10.1093/slr/hmab003/6213886 |url-status=live |url-access=subscription}}</ref><ref name="Wincott21">{{Cite journal |last1=Wincott |first1=Daniel |author-link=Daniel Wincott |last2=Murray |first2=C. R. G. |last3=Davies |first3=Gregory |date=17 May 2021 |title=The Anglo-British imaginary and the rebuilding of the UK's territorial constitution after Brexit: unitary state or union state? |journal=Territory, Politics, Governance |location=Abingdon/Brighton |publisher=[[Taylor & Francis]]; [[Regional Studies Association]] |volume=10 |issue=5 |pages=696–713 |doi=10.1080/21622671.2021.1921613 |quote=ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಬದಲಾಯಿಸಿದ EU ಏಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಭರವಸೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ. ಮೊದಲ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವ ಲಾರ್ಡ್ ಹೋಪ್, ಶಾಸನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವಂತೆ ಕಂಡರು: 'ಈ ಸಂಸತ್ತು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ'. |doi-access=free}}</ref><ref name="DouganMcEwen20">{{Cite report |url=https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |title=UK and the Internal Market, Devolution and the Union |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hayward |first2=Katy |date=2020 |publisher=[[University of Edinburgh]]; [[University of Aberdeen]] |pages=2–3 |last3=Hunt |first3=Jo |last4=McEwen |first4=Nicola |last5=McHarg |first5=Aileen |last6=Wincott |first6=Daniel |author-link=Michael Dougan |author-link2=Katy Hayward |access-date=16 October 2020 |author-link4=Nicola McEwen |author-link6=Daniel Wincott |department=Centre on Constitutional Change |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union |url-status=live |archivedate=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018185830/https://www.centreonconstitutionalchange.ac.uk/publications/uk-and-internal-market-devolution-and-union }}</ref><ref name="Dougan20Brief">{{Cite report |url=https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |title=Briefing Paper. United Kingdom Internal Market Bill: Implications for Devolution |last=Dougan |first=Michael |date=2020 |publisher=[[University of Liverpool]] |location=Liverpool |pages=4–5 |author-link=Michael Dougan |access-date=15 October 2020 |archive-date=26 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf |url-status=live |archivedate=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201026161836/https://www.liverpool.ac.uk/media/livacuk/law/2-research/eull/UKIM,Briefing,Paper,-,Prof,Michael,Dougan,15,September,2020.pdf }}</ref><ref name="DouHu22">{{cite journal |last1=Dougan |first1=Michael |last2=Hunt |first2=Jo |last3=McEwen |first3=Nicola |last4=McHarg |first4=Aileen |author-link1=Michael Dougan |author-link3=Nicola McEwen |title=Sleeping with an Elephant: Devolution and the United Kingdom Internal Market Act 2020 |journal=[[Law Quarterly Review]] |date=2022 |url=https://dro.dur.ac.uk/35167/ |location=London |publisher=[[Sweet & Maxwell]] |ssrn=4018581 |via=Durham Research Online |access-date=4 March 2022 |quote=ಕಾಯಿದೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ – ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಹಾನಿಕಾರಕ – ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ...ಬ್ರೆಕ್ಸಿಟ್ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ನಂತರ ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಶಾಸನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅಂಶವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ...ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು UK ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. |issn=0023-933X |archive-date=2 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802185022/https://dro.dur.ac.uk/35167/ |url-status=live}}</ref>}} ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿಯ (SNP) ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |title=Humza Yousaf's precarious position puts the SNP – and Scotland – at a crossroads |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |website=Institute for Government |access-date=26 April 2024 |date=26 April 2024 |archive-date=26 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240426221203/https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/humza-yousaf-snp-scotland-crossroads |url-status=live}}</ref> ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾನ್ ಸ್ವಿನ್ನಿ, SNP ಯ ನಾಯಕ. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯಿತು, 55.3 ಪ್ರತಿಶತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು 44.7 ಪ್ರತಿಶತ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 32 ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 1,223 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="political-studies-association" /> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದೆ. ಇದು 129 ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರಿಂದ (MSPs) ಕೂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಕಾನೂನು ರಚನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಶಾಸನದ ಯಾವುದೇ ತುಣುಕನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Devolved Matters in Scotland"/> ==== ವೇಲ್ಸ್ ==== 1999 ರಿಂದ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸೆನೆಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2026 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸದಸ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದವು, ನಂತರ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದ ಪಟ್ಟಿ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 60 ರಿಂದ 96 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಇದು 16 ಆರು-ಸದಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆನೆಡ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=9 April 1999 |title=Structure and powers of the Assembly |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |access-date=21 October 2008 |archive-date=7 February 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040207162926/http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |url-status=live}}</ref> ಇದು ಸೆನೆಡ್ ಸಿಮ್ರು ಕಾಯಿದೆಗಳ ಮೂಲಕ UK ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೀಸಲಿರದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನ ಮಾಡಬಹುದು. ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ಲೈಡ್ ಸಿಮ್ರು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ, ರುನ್ ಅಪ್ ಐಯೋರ್ವರ್ತ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಿಂದ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ==== ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪವು 1998 ರ ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ, ಇದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಂಘರ್ಷದ 30-ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಟ್ರಬಲ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Good Friday Agreement: What is it? |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |website=BBC News |date=3 April 2023 |access-date=11 April 2024 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515131233/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61968177 |url-status=live}}</ref> ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಏಕ ಹಂಚಿಕೆ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲುವ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=8 May 2019 |title=Devolution of powers to Scotland, Wales and Northern Ireland |url=https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |access-date=11 June 2024 |website=GOV.UK |archive-date=7 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307093336/https://www.gov.uk/guidance/devolution-of-powers-to-scotland-wales-and-northern-ireland |url-status=live}}</ref> ಕಾರ್ಯಾಂಗವು ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ದ್ವಿರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="northernireland1">{{Cite web |date=25 September 2015 |title=Your Executive |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |publisher=Northern Ireland Executive |access-date=14 August 2016 |archive-date=21 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821135048/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive |url-status=live}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಪ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=Stormont: Why were NI leaders given unequal job titles? |work=BBC News |date=15 May 2022 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-61393736 |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202190001/https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-61393736 |archive-date=2 February 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=Northern Ireland Executive: Ministerial Code |date=28 September 2015 |url=https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |access-date=2 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202191115/https://www.northernireland.gov.uk/topics/your-executive/ministerial-code |archive-date=2 February 2024}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರವು 2015 ರಿಂದ 11 ಮಂಡಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೀಮಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Devenport" /> === ವಿದೇಶಿ ಸಂಬಂಧಗಳು === [[File:Trump-Starmer bilateral 2025-02-27-16-07.jpg|thumb|right|ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೀರ್ ಸ್ಟಾರ್ಮರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕೈಕುಲುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೋ, ಆಕಸ್, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್, ಜಿ7, ಜಿ20, OECD, WTO, ಯುರೋಪ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು OSCE ಗಳ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=May |first=Theresa |author-link=Theresa May |date=29 March 2017 |title=Prime Minister's letter to Donald Tusk triggering Article 50 |url=https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |via=Gov.uk |access-date=19 June 2017 |archive-date=5 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170605184239/https://www.gov.uk/government/publications/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50/prime-ministers-letter-to-donald-tusk-triggering-article-50 |url-status=live}}</ref> ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. UK ಗಣನೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref name="PaulWirtz2004">{{cite book |last1=Paul |first1=T.V. |url=https://books.google.com/books?id=9jy28vBqscQC&pg=PA59 |title=Balance of Power: Theory and Practice in the 21st century |last2=Wirtz |first2=James |last3=Fortmann |first3=Michel |date=2004 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-5017-2 |page=59}}</ref><ref>{{Cite news |date=10 May 2012 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |access-date=6 July 2025 |work=BBC News |language=en-GB |archive-date=3 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230103160059/https://www.bbc.com/news/world-europe-18023389 |url-status=live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ "ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವನ್ನು" ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - "ಎಂಟೆಂಟೆ ಕಾರ್ಡಿಯಾಲ್" - ಮತ್ತು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಮಾಣು ಆಯುಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ;<ref>{{Cite web |last=Swaine |first=Jon |date=13 January 2009 |title=Barack Obama presidency will strengthen special relationship, says Gordon Brown |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-access=subscription |access-date=30 May 2011 |website=The Telegraph |publication-place=[[London]] |archive-date=4 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200704192159/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/barackobama/4226246/Barack-Obama-presidency-will-strengthen-special-relationship-says-Gordon-Brown.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Kirchner |first1=Emil Joseph |title=Global Security Governance: Competing Perceptions of Security in the 21st century |url=https://archive.org/details/globalsecuritygo0000unse |last2=Sperling |first2=James |publisher=[[Routledge]] |year=2007 |isbn=978-0-415-39162-7 |edition=illustrated |location=London |page=[https://archive.org/details/globalsecuritygo0000unse/page/100 100]}}</ref> ಆಂಗ್ಲೋ-ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬದ್ಧವಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೈತ್ರಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ; ಎರಡು ದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಐರಿಶ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮೂಲಕ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟನ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವು ಅದರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, ಅಧಿಕೃತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತಷ್ಟು ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=The Committee Office, House of Commons |date=19 February 2009 |title=DFID's expenditure on development assistance |url=http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130112222226/http://www.parliament.the-stationery-office.co.uk/pa/cm200809/cmselect/cmintdev/220/22007.htm |archive-date=12 January 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament}}</ref> === ಮಿಲಿಟರಿ === [[File:United Kingdom overseas military installations and operations.png|thumb|upright=1.4| {{Legend|#0000FF|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಘಟಕಗಳು}} {{Legend|#F0002B|2000 ರಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳು: ಪಲ್ಲಿಸರ್ (ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್); ಹೆರಿಕ್ (ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ); ಎಂಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಫ್ರೀಡಮ್ (ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾ); ಟೆಲಿಕ್ (ಇರಾಕ್); ಎಲ್ಲಾಮಿ (ಲಿಬಿಯಾ); ಮತ್ತು ಶೇಡರ್ (ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಲೆವಂಟ್).}}]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಮೂರು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮರೀನ್ಸ್ (ನೌಕಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್.<ref>{{Cite web |title=Ministry of Defence |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/Home |access-date=21 February 2012 |publisher=Ministry of Defence |archive-date=19 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219194140/http://mod.uk/DefenceInternet/Home/ |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಮಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ ಆಗಿದ್ದು, ಪಡೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=30 March 2012 |title=Speaker addresses Her Majesty Queen Elizabeth II |url=http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen |access-date=28 April 2013 |publisher=UK Parliament |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501221305/http://www.parliament.uk/business/news/2012/march/speaker-addresses-hm-the-queen/ |url-status=live}}</ref> ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, UK ನ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಕಾಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು ನ್ಯಾಟೋ (ಮೈತ್ರಿ ವೇಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ದಳ ಸೇರಿದಂತೆ), ಐದು ಶಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ರಿಂಪ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮೈತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಾಗಿವೆ. ವಿದೇಶಿ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಅಸೆನ್ಶನ್ ದ್ವೀಪ, ಬಹ್ರೈನ್, ಬೆಲೀಜ್, ಬ್ರೂನೈ, ಕೆನಡಾ, ಸೈಪ್ರಸ್, ಡಿಯಾಗೋ ಗಾರ್ಸಿಯಾ, ಫಾಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಜರ್ಮನಿ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್, ಕೀನ್ಯಾ, ಒಮಾನ್, ಖತಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=House of Commons Hansard |url=https://publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090309114107/http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&STEMMER=en&WORDS=raf%20diego%20garcia&ALL=RAF&ANY=&PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&CATEGORIES=&SIMPLE=&SPEAKER=&COLOUR=red&STYLE=s&ANCHOR=50221w33.html_spnew0&URL=%2Fpa%2Fcm200405%2Fcmhansrd%2Fvo050221%2Ftext%2F50221w33.htm#50221w33.html_spnew0 |archive-date=9 March 2009 |access-date=23 October 2008 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite web |title=House of Commons Hansard Written Answers for 17 Jun 2013 (pt 0002) |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150214025754/http://www.publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmhansrd/cm130617/text/130617w0002.htm#13061746000236 |archive-date=14 February 2015 |access-date=4 March 2015 |publisher=Publications.parliament.uk}}</ref> ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ<ref>{{Cite web |date=April 2026|title=Trends in Military Expenditure 2025|url=https://www.sipri.org/sites/default/files/2026-04/2604_milex_2025.pdf#page=2|access-date=31 May 2026|publisher=[[Stockholm International Peace Research Institute]]}}</ref> ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{Cite web |title=The Military Balance 2026: Global defence spending|url=https://www.iiss.org/publications/the-military-balance/2026/the-military-balance-2026/global-defence-spending/|access-date=2026-05-31|website=IISS|language=en}}</ref> UK 2025 ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಆರನೇ-ಅಥವಾ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವು ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದ 2.3 ಪ್ರತಿಶತ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Rishi Sunak vows to boost UK defence spending to 2.5% of GDP by 2030 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |access-date=24 April 2024 |publisher=BBC News |date=24 April 2024 |archive-date=23 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423233438/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-68880171 |url-status=live}}</ref> ಶೀತಲ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯು "ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು" ಮೈತ್ರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>''UK 2005: ದಿ ಆಫಿಷಿಯಲ್ ಇಯರ್ಬುಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್''. ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್. ಪು. 89.</ref> === ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ === <!-- Copyedit done to here --> [[File:Middlesex Guildhall (cropped).jpg|thumb|ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ 1706 ರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಪ್ಪಂದವು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="Acts of Union 1707" /> UK ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು. 2009 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಹೊಸ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ನ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=1 October 2009 |title=UK Supreme Court judges sworn in |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |access-date=6 October 2009 |archive-date=7 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200207160453/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8283939.stm |url-status=live}}; {{Cite web |date=July 2003 |title=Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom |url=http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090117132005/http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf |archive-date=17 January 2009 |access-date=13 May 2013 |publisher=Department for Constitutional Affairs}}</ref> ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಂತೆಯೇ ಅದೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Role of the JCPC |url=http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |access-date=28 April 2013 |publisher=Judicial Committee of the Privy Council |archive-date=14 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140114165910/http://www.jcpc.uk/about/role-of-the-jcpc.html |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾನೂನು ಎರಡೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನು (ಅಥವಾ ಮಾದರಿ ಕಾನೂನು) ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite book |last=Bainham |first=Andrew |url=https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&pg=PA298 |title=The international survey of family law: 1996 |publisher=Martinus Nijhoff |year=1998 |isbn=978-90-411-0573-8 |location=The Hague |page=298 |access-date=29 September 2020 |archive-date=28 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328141743/https://books.google.com/books?id=AF303DEl0MkC&pg=PA298#v=onepage&q&f=false |url-status=live}}</ref> ಇದು ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Common Law |url=https://www.britannica.com/topic/common-law |access-date=27 May 2024 |publisher=Britannica |date=19 May 2024 |archive-date=6 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506134920/https://www.britannica.com/topic/common-law |url-status=live}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕ್ರೌನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Australian courts and comparative law |url=http://www.alpn.edu.au/node/66 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130414202207/http://alpn.edu.au/node/66 |archive-date=14 April 2013 |access-date=9 March 2015 |publisher=Australian Law Postgraduate Network}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನು ಸಾಮಾನ್ಯ-ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್-ಕಾನೂನು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೆಷನ್<ref>{{Cite web |title=Court of Session&nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080731094308/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp |archive-date=31 July 2008 |access-date=8 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}</ref> ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಷಿಯರಿ ಆಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=High Court of Justiciary&nbsp;– Introduction |url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20080912204821/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp |archive-date=12 September 2008 |access-date=9 March 2015 |publisher=Scottish Courts}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=House of Lords&nbsp;– Practice Directions and Standing Orders Applicable to Civil Appeals |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206120915/http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm |archive-date=6 December 2013 |access-date=8 March 2015 |publisher=UK Parliament}}</ref> ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ದರಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಳಂಬಗಳಿಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="s576">{{cite journal | last1=Lovett | first1=Jo | last2=Hales | first2=Gavin | last3=Kelly | first3=Liz | last4=Khan | first4=Aneela | last5=Hardiman | first5=Margaret | last6=Trott | first6=Louise | title=What can We Learn from Police Data About Timeliness in Rape and Serious Sexual Offence Investigations in England and Wales? | journal=International Criminology | volume=2 | issue=3 | date=2022 | issn=2662-9976 | doi=10.1007/s43576-022-00069-8 | pages=286–298| pmc=9527390 }}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವು 1981 ಮತ್ತು 1995 ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆ ಉತ್ತುಂಗದಿಂದ 1995 ರಿಂದ 2015 ರವರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 66% ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |title=Crime in England and Wales, Year Ending June 2015 |publisher=Office for National Statistics |website=UK Government Web Archive |access-date=16 March 2023 |archive-date=16 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230316221317/https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/dcp171778_419450.pdf |url-status=bot: unknown}}</ref> UK ಅಪರಾಧ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ. UK ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ, ಕನಿಷ್ಠ 28 ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜೆ, ಪೋಷಕ ರಜೆ, ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅನಾರೋಗ್ಯ ವೇತನ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಉದ್ಯೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. ಸಲಿಂಗ ವಿವಾಹವು 2014 ರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2020 ರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |last1=Wratten |first1=Marcus |title=Tom Allen to host vital new BBC show marking 10th anniversary of same-sex marriage |url=https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |website=PinkNews |date=3 July 2023 |access-date=2 September 2023 |archive-date=2 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902195143/https://www.thepinknews.com/2023/07/03/tom-allen-bbc-my-big-gay-wedding-same-sex-marriage/ |url-status=live}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ LGBT ಸಮಾನತೆಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=5 June 2023 |title=The 203 Worst (& Safest) Countries for LGBTQ+ Travel in 2023 |url=https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |access-date=20 August 2023 |website=Asher & Lyric |archive-date=10 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910063408/https://www.asherfergusson.com/lgbtq-travel-safety/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last1=R. Flores |first1=Andrew |title=Social Acceptance of LGBTI People in 175 Countries and Locations |url=https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |website=Williams Institute |access-date=11 September 2023 |archive-date=13 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230913091254/https://williamsinstitute.law.ucla.edu/publications/global-acceptance-index-lgbt/ |url-status=live}}</ref> EU ಅನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ UK-EU ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಲೋಚನೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬಹುದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೀಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ PCA ನಲ್ಲಿ.<ref name="commission.europa.eu" /><ref>{{Cite web |title=Disputes under the Trade and Cooperation Agreement |date=November 2021 |url=https://www.instituteforgovernment.org.uk/explainer/disputes-trade-and-cooperation-agreement |access-date=26 January 2025 |publisher=Institute for Government}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sandeel fishing ban to remain in place |date=2 May 2025 |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ckgrwxxzxkjo |website=BBC |access-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504203005/https://www.bbc.com/news/articles/ckgrwxxzxkjo |archive-date=4 May 2025}}</ref> EU-UK ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದವು UK ಮತ್ತು EU ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ' ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Good Faith in Public Law |date=20 January 2022 |url=https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |website=ox.ac.uk |access-date=13 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513165454/https://www.law.ox.ac.uk/news/2022-01-20-good-faith-public-law |archive-date=13 May 2025}}</ref> ವಿಂಡ್ಸರ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, EU ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳು ECJ ಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಸ್ಟಾರ್ಮಾಂಟ್ ಬ್ರೇಕ್ ಹೊಸ EU ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[File:Bank junction - 2020-09-20 (2).jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಜಂಕ್ಷನ್ ನಿಂದ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಕ್ಷಿತಿಜ. ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Yanatma |first=Servet |date=16 March 2024 |title=Europe's top financial centres: Where's best to do business? |url=https://www.euronews.com/business/2024/03/16/europes-top-financial-centres-wheres-best-to-do-business |access-date=16 August 2025 |publisher=[[Euronews]] |quote=ಯುಎಸ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಂಬರ್ ಒನ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಲಂಡನ್ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.}}</ref>]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last1=Thane |first1=Pat |year=2019 |title=The Origins of the British Welfare State |journal=The Journal of Interdisciplinary History |volume=50 |issue=3 |pages=427–433 |doi=10.1162/jinh_a_01448 |s2cid=208223636 |doi-access=free}}</ref><ref name="ftms">{{cite web |last1=Griffiths |first1=Alan |last2=Wall |first2=Stuart |date=16 July 2011 |title=Applied Economics |url=http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620120524/http://www.ftms.edu.my/pdf/Download/UndergraduateStudent/BusinessEconomics/BC215001S%20-%20BE%20Key%20Text%20-%20Applied%20Economics.pdf |archive-date=20 June 2013 |access-date=25 September 2014}}</ref> 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ನಾಮಮಾತ್ರ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದೊಂದಿಗೆ (GDP) £2.819 ಟ್ರಿಲಿಯನ್,<ref name="IMFWEO.UK" /> ಇದು ವಿಶ್ವದ ಐದನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದರ ಕರೆನ್ಸಿ, ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್, ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿ-ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗುವ ಕರೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೀಸಲು ಕರೆನ್ಸಿ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡಾಲರ್, ಯುರೋ ಮತ್ತು ಯೆನ್ ನ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=World Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves |url=https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |access-date=10 October 2021 |website=IMF Data |archive-date=12 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160512202858/https://data.imf.org/regular.aspx?key=41175 |url-status=live}}</ref> ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸದ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಔಪಚಾರಿಕ ಪುನರ್ ನಾಮಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾಮಮಾತ್ರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2022 ರಿಂದ UK ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Exports of goods and services (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.GNFS.CD?end=2024&most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]]}} {{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Imports of goods and services (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=22 September 2025 |website=[[World Bank]] |archive-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913065521/https://data.worldbank.org/indicator/NE.IMP.GNFS.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}</ref> ಆಗಿದೆ. [[OECD]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,<ref>{{Cite web |last1=Francis-Devine |first1=Brigid |title=House of Commons Research Briefing on Income inequality in the UK. |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220210104536/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-7484/ |archive-date=10 February 2022 |access-date=1 July 2023 |website=UK Parliament}}</ref><ref>{{Cite web |title=Inequality – Income inequality – OECD Data |url=http://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629183322/https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm |archive-date=29 June 2023 |access-date=3 July 2023 |website=theOECD}}</ref> UK ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ HDI ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸಿದಾಗ. 2025 ರಂತೆ UK ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು 4.7% ಆಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last1=Labiak |first1=Mitchell |last2=Smith |first2=Oliver |date=17 July 2025 |title=UK jobs market weakens as unemployment rate rises |url=https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |access-date=25 September 2025 |website=www.bbc.com |language=en-GB |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915184829/https://www.bbc.com/news/articles/cg754negn75o |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ನೈಜ GDP ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1.1% ಆಗಿದೆ.<ref name="f919">{{cite web | title=GDP quarterly national accounts, UK | website=Office for National Statistics | date=2026 | url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossdomesticproductgdp/bulletins/quarterlynationalaccounts/octobertodecember2025 | access-date=2026-04-24}}</ref> ಎಚ್ಎಮ್ ಟ್ರೆಜರಿ, ಟ್ರೆಜರಿ ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ UK ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. === ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು === [[File:Bank-of-England.jpg|thumb|ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.]] [[File:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ಸುಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟುವ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವನ್ನು 8 ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 3.5 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Celebrating Concorde |url=https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317103939/https://www.britishairways.com/en-gb/information/about-ba/history-and-heritage/celebrating-concorde |archive-date=17 March 2023 |access-date=30 March 2023}}</ref>]] ಸೇವಾ ವಲಯವು 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ ಸುಮಾರು 80 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Hutton |first=Georgina |date=3 October 2024 |title=Industries in the UK |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |access-date=19 May 2025 |website=UK Parliament: House of Commons Library |archive-date=7 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007134640/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-8353/ |url-status=live }}</ref> 2023 ರಂತೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇವೆಗಳ ರಫ್ತುದಾರ<ref>{{Cite web |title=Service exports (BoP, current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=false |access-date=19 May 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=17 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230317140633/https://data.worldbank.org/indicator/BX.GSR.NFSV.CD?most_recent_value_desc=true&year_high_desc=false |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು 2024 ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 January 2025 |title=UK leads world in financial services trade surplus |url=https://www.thecityuk.com/news/uk-leads-world-in-financial-services-trade-surplus/ |access-date=2 June 2025 |website=TheCityUK |language=en}}</ref> ಲಂಡನ್ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, 2022 ರಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಹಿವಾಟಿನ 37.8 ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=30 September 2025 |title=BIS Triennial Survey of Foreign Exchange and Over-The-Counter Interest Rate Derivatives Markets in April 2025 – UK Data |url=https://www.bankofengland.co.uk/news/2025/september/bis-triennial-survey-of-foreign-exchange-and-over-the-counter-interest-rate-derivatives-markets |access-date=7 December 2025 |publisher=Bank of England}}</ref> ಇದು ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |last=Florida |first=Richard |date=16 March 2017 |title=The Economic Power of Cities Compared to Nations |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308074221/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-16/top-metros-have-more-economic-power-than-most-nations |archive-date=8 March 2024 |access-date=22 February 2024 |website=Bloomberg}}</ref> ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರವಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=World Cities 2024 |url=https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |access-date=21 September 2025 |website=GaWC |language=en-US |archive-date=3 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703071437/https://gawc.lboro.ac.uk/gawc-worlds/the-world-according-to-gawc/world-cities-2024/ |url-status=live }}</ref> ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="www.longfinance.net">{{Cite web |title=GFCI 36 Rank - Long Finance |url=https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |access-date=19 May 2025 |website=www.longfinance.net |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925155927/https://www.longfinance.net/programmes/financial-centre-futures/global-financial-centres-index/gfci-36-explore-the-data/gfci-36-rank/ |url-status=live }}</ref> ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್, UK ನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ, ಅದೇ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 29 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="www.longfinance.net" /> UK ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2024 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ 10 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |access-date=5 August 2025 |website=World Bank Open Data |archive-date=7 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107135049/https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.MANF.CD?most_recent_value_desc=true |url-status=live }}</ref> 2024 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 8.6 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=22 May 2025 |title=Manufacturing industries: Economic indicators |url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/sn05206/ |access-date=1 June 2025 |website=House of Commons Library}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದಂತೆ ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ (ಕ್ರಮವಾಗಿ 12.6 ಮತ್ತು 11.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಲಂಡನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು 2.8 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.<ref>Hennik Research. [http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf ''ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ವರದಿ: 2017'' (ಡಿಸೆಂ. 2016)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170131192050/http://www.themanufacturer.com/wp-content/uploads/2017/01/Annual-Manufacturing-Report-2017-Final-Version.pdf|date=31 January 2017}}</ref> ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಲಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ;<ref>{{Cite web |last1=Chan |first1=Kelvin |date=25 April 2023 |title=King Charles' coronation is bringing millions of tourists and a cash infusion to London but it probably won't save the British economy |url=https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502144950/https://fortune.com/2023/04/25/king-charles-coronation-tourists-money-london-british-economy/ |archive-date=2 May 2023 |access-date=9 May 2023 |website=[[fortune.com]] |agency=The Associated Press}}</ref> ಸೃಜನಶೀಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 2019 ರಲ್ಲಿ UK ನ GVA ಯ 5.9 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟಿದ್ದವು,<ref>{{Cite web |title=DCMS Economic Estimates 2019 (provisional): Gross Value Added |url=https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |access-date=31 January 2023 |website=gov.uk |archive-date=31 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131001226/https://www.gov.uk/government/statistics/dcms-economic-estimates-2019-gross-value-added/dcms-economic-estimates-2019-provisional-gross-value-added |url-status=live}}</ref> ಮತ್ತು 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ £111 ಶತಕೋಟಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |year=2020 |title=UK's Creative Industries contributes almost £13 million to the UK economy every hour |url=https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |access-date=21 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221131518/https://www.gov.uk/government/news/uks-creative-industries-contributes-almost-13-million-to-the-uk-economy-every-hour |url-status=live}}</ref> ಲಾಯ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಿಮೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Lloyd's of London – value proposition |url=https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-url=https://web.archive.org/web/20230227100951/https://www.lloyds.com/about-lloyds/value-proposition-coverholder |archive-date=27 February 2023 |website=Lloyd's of London}}</ref> WPP ಪಿಎಲ್ಸಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಹೀರಾತು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Rankings 2025 - Creative 100 |url=https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |website=WARC |access-date=12 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250612162216/https://www.warc.com/creative/rankings/creative-100 |archive-date=12 June 2025}}</ref> UK ಯುರೋಪ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |access-date=18 January 2024 |title=Retail |publisher=great.gov.uk |archive-date=18 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118084416/https://www.great.gov.uk/international/content/investment/sectors/retail/ |url-status=live}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ US$2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖರೀದಿ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Households and NPISHs Final consumption expenditure (current US$) |url=https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |access-date=17 August 2024 |website=World Bank Group |archive-date=12 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143614/https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.CD?year_high_desc=true |url-status=live}}</ref> ಜಾನ್ ಲೂಯಿಸ್ UK ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |access-date=18 January 2024 |title=Employee owned businesses - What the evidence tells us |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202155249/https://employeeownership.co.uk/resources/what-the-evidence-tells-us/ |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಹನ ಉದ್ಯಮವು £47 ಶತಕೋಟಿ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು (UK ನ ಒಟ್ಟು ಸರಕು ರಫ್ತಿನ 12 ಪ್ರತಿಶತ) ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Auto Output 2025" /> 2024 ರಲ್ಲಿ UK 779,584 ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು 125,649 ವಾಣಿಜ್ಯ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು; UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ 10 ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ 8 ರಫ್ತಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Auto Output 2025">{{Cite web |date=15 May 2025 |title=SMMT Motor Industry Facts 2025 |url=https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |access-date=26 May 2025 |website=SMMT |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526074751/https://www.smmt.co.uk/smmt-motor-industry-facts-2025/ |url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್ ಮಿನಿ ಮತ್ತು ಜಾಗ್ವಾರ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite web |date=19 November 2020 |title=Best British cars: Top 50 all-time greatest British-built cars revealed - page 2 |url=https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |access-date=9 March 2024 |website=Auto Express |archive-date=16 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316184015/https://www.autoexpress.co.uk/best-cars-vans/351729/best-british-cars-top-50-all-time-greatest-british-built-cars-revealed/page-2 |url-status=live}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್, ಬೆಂಟ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೇಂಜ್ ರೋವರ್ ನಂತಹ ಐಷಾರಾಮಿ ಕಾರುಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. UK ಎಂಜಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ: 2024 ರಲ್ಲಿ 1.59 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂಜಿನ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Auto Output 2025" /> ಇದು 2023 ರಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಂಜಿನ್ ರಫ್ತುದಾರ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Combustion Engines |url=https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |access-date=26 May 2025 |website=OEC - The Observatory of Economic Complexity |archive-date=26 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526073421/https://oec.world/en/profile/hs/combustion-engines |url-status=live}}</ref> UK ಮೋಟಾರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಉದ್ಯಮವು ಸುಮಾರು £10 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |year=2020 |title=UK motorsport industry in pole position for F1's 70th anniversary |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |access-date=19 February 2023 |publisher=UK Government |archive-date=19 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230219100712/https://www.gov.uk/government/news/uk-motorsport-industry-in-pole-position-for-f1s-70th-anniversary |url-status=live}}</ref> ಹನ್ನೊಂದು ಫಾರ್ಮುಲಾ ಒನ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು UK ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, ಅವುಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮ್ಯಾ�ಕ್ಲಾರೆನ್, ಆಸ್ಟನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಲೋಟಸ್ ನಿಂದ ಸೂಪರ್ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಹೈಪರ್ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Efn|ಇಲ್ಲಿನ ಕಾರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಲವಾರು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬೇಸ್, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಳ, ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಸ್ಥಳ, UK ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿ (ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹ).}} UK ನ ವಾಯುಯಾನ ಉದ್ಯಮವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ<ref>{{cite web |title=United Kingdom - Country Commercial Guide: Aerospace and Defense |url=https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |website=[[International Trade Administration]] |date=3 November 2023 |access-date=17 December 2024 |archive-date=12 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612142750/https://www.trade.gov/country-commercial-guides/united-kingdom-aerospace-and-defense |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತು ಸುಮಾರು £30 ಶತಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Tovey |first=Alan |date=29 June 2016 |title=Britain's aerospace sector soars amid fears Brexit could clip its wings |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |url-status=live |url-access=subscription |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/business/2016/06/29/britains-aerospace-sector-soars-amid-fears-brexit-could-clip-its |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}</ref> UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಮವು 2020/21 ರಲ್ಲಿ £17.5 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 48,800 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.ukspace.org/uk-space-sector-income-reaches-17-5-billion-as-jobs-and-services-grow/ |website=UKspace |date=27 March 2023}}</ref><ref>{{cite web |title=UK space sector income reaches £17.5 billion as jobs and services grow |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-space-sector-income-reaches-175-billion-as-jobs-and-services-grow |website=gov.uk |date=29 March 2023 |access-date=10 August 2025}}</ref> UK ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2023 ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಸಂಬಂಧಿತ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ £1.6 ಶತಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power |title=New funding to support space exploration using Moon resources and nuclear power |access-date=11 March 2023 |archive-date=11 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311195622/https://www.gov.uk/government/news/new-funding-to-support-space-exploration-using-moon-resources-and-nuclear-power}} <!-- (last checked 2023-03-11) --></ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮವು ತೀವ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾನದಂಡಗಳಿಂದ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಪ್ರತಿಶತ ಮತ್ತು ಅದರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 73 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುಮಾರು 0.9 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು (292,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=UK Food Security Index 2024 |url=https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food & Rural Affairs |archive-date=18 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240518072412/https://www.gov.uk/government/publications/uk-food-security-index-2024/uk-food-security-index-2024 |url-status=live}};{{Cite web |title=Agricultural workforce in England at 1 June 2023 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |access-date=19 May 2024 |publisher=Department for the Environment Food & Rural Affairs |archive-date=19 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240519211112/https://www.gov.uk/government/statistics/agricultural-workforce-in-england-at-1-june/agricultural-workforce-in-england-at-1-june-2023 |url-status=live}}</ref> ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. UK ಗಣನೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, 2020 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 49 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು UK ಮೀನುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೀಯವಾಗಿ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://jncc.gov.uk/our-work/ukbi-b2-sustainable-fisheries |title=Sustainable fisheries: fish stocks harvested within safe limits |website=JNCC |access-date=14 December 2024}}</ref> UK ಸಮುದ್ರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವತ್ತುಗಳು 2021 ರಲ್ಲಿ £211 ಶತಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Marine accounts, natural capital, UK: 2021 |date=6 April 2021 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |website=ONS |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250521071820/https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/bulletins/marineaccountsnaturalcapitaluk/2021 |archive-date=21 May 2025}}</ref> ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು, ಉಪ್ಪು, ಜೇಡಿಮಣ್ಣು, ಸೀಮೆಸುಣ್ಣ, ಜಿಪ್ಸಮ್, ಸೀಸ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೃಷಿ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.bgs.ac.uk/mineralsuk/mines/coal/home.html |title=Coal |website=BGS Minerals UK |access-date=7 July 2015 |archive-date=26 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426141109/http://www.bgs.ac.uk/ |url-status=live}}</ref> === ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === [[File:Cambridge Science Park Napp.jpg|thumb|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=WIPO |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |title=Global Innovation Index 2022, 15th Edition |publisher=World Intellectual Property Organization |year=2022 |isbn=978-92-805-3432-0 |doi=10.34667/tind.46596 |access-date=16 November 2022 |archive-date=3 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221203061259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2022/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2021 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021 |access-date=5 March 2022 |website=[[World Intellectual Property Organization]] |publisher=[[United Nations]] |archive-date=5 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220305010458/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2021/ |url-status=live}}; {{Cite web |title=Release of the Global Innovation Index 2020: Who Will Finance Innovation? |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=3 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603121259/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2020/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=Global Innovation Index 2019 |url=https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |access-date=2 September 2021 |website=World Intellectual Property Organization |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902101818/https://www.wipo.int/global_innovation_index/en/2019/index.html |url-status=live}}; {{Cite web |title=RTD – Item |url=https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |access-date=2 September 2021 |website=ec.europa.eu |archive-date=2 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210902140715/https://ec.europa.eu/newsroom/rtd/items/691898 |url-status=live}}</ref>]] 17 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>Gascoin, J. "ಎ ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್", in Lindberg, David C. and Westman, Robert S., eds (1990), ''ರಿಯಾಪ್ರೈಸಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 248. {{ISBN|978-0-521-34804-1}}.</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ 18 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.<ref>Reynolds, E.E.; Brasher, N.H. (1966). ''ಬ್ರಿಟನ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ವೆಂಟೀತ್ ಸೆಂಚುರಿ, 1900–1964''. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 336. {{OCLC|474197910}}</ref> 17 ಮತ್ತು 18 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಚಲನೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಾಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ;<ref>Burtt, E.A. (2003) 1924.[https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&pg=PA207 ''ದಿ ಮೆಟಾಫಿಸಿಕಲ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಸೈನ್ಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=G9WBMa1Rz_kC&pg=PA207 |date=26 March 2023 }}. Mineola, NY: ಕೊರಿಯರ್ ಡೋವರ್. ಪು. 207. {{ISBN|978-0-486-42551-1}}.</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್, ಅವರ ವಿಕಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್, ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಕಿಂಗ್, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಗಳ ತನಿಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref>Hatt, C. (2006). [https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC ''ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಡಿಸ್ಕವರೀಸ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326164803/https://books.google.com/books?id=BVBvehqrAPQC |date=26 March 2023 }}. ಲಂಡನ್: ಇವನ್ಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್. pp. 16, 30 and 46. {{ISBN|978-0-237-53195-9}}.</ref> ವಿಜ್ಞಾನ, ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DSIT) UK ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಅನೇಕವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು ವಿಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.<ref>Castells, M.; Hall, P.; Hall, P.G. (2004). ''ಟೆಕ್ನೋಪೋಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್: ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಟ್ವೆಂಟಿ-ಫಸ್ಟ್-ಸೆಂಚುರಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್''. ಲಂಡನ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್. pp. 98–100. {{ISBN|978-0-415-10015-1}}.</ref> 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ವಿಶ್ವದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳ 6.0 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ 8.8 ಪ್ರತಿಶತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು <abbr>G7</abbr> ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. UK ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫೀಲ್ಡ್-ವೇಯ್ಟೆಡ್ ಸಿಟೇಶನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಗಾಗಿ 1 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=International comparison of the UK research base, 2025 |url=https://www.gov.uk/government/publications/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025/international-comparison-of-the-uk-research-base-2025 |access-date=2025-12-07 |website=GOV.UK |language=en}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ''ನೇಚರ್'', ''ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite journal |last=McCook, Alison |year=2006 |title=Is peer review broken? |url=http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |journal=The Scientist |volume=20 |issue=2 |page=26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816230933/http://gaia.pge.utexas.edu/Good/Materials/scientist_02_28_2006.htm |archive-date=16 August 2011 |access-date=22 June 2011}}</ref> 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ UK ಟೆಕ್ ವಲಯವು US$1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ವಲಯಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Greenberg |first=Elizabeth |date=2025-01-14 |title=UK Innovation Economy Worth a Combined $1.2 trillion |url=https://www.digit.fyi/uk-innovation-economy-worth-a-combined-1-2-trillion/ |access-date=2026-05-26 |publisher=Digit News |language=en |quote=ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ $1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, UK ನಾವೀನ್ಯತೆ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.}}</ref> ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥಾಪಕರನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಂಬರ್ ಒನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=UK tech sector retains #1 spot in Europe and #3 in world as sector resilience brings continued growth |date=21 December 2022 |url=https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |website=gov.uk |access-date=27 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527173044/https://www.gov.uk/government/news/uk-tech-sector-retains-1-spot-in-europe-and-3-in-world-as-sector-resilience-brings-continued-growth |archive-date=27 May 2025}}</ref> UK ನ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಉದ್ಯಮವು ಮೌಲ್ಯದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ<ref>{{Cite web |date=11 June 2024 |title=UK AI sector most valuable in Europe, new report reveals |url=https://www.holyrood.com/news/view,uk-ai-sector-most-valuable-in-europe-new-report-reveals |access-date=20 July 2025 |website=Holyrood |language=en}}</ref> ಮತ್ತು 2026 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಐದನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Which countries are leading in AI? {{!}} Stanford HAI |url=https://hai.stanford.edu/ai-index/global-vibrancy-tool |access-date=2026-05-09 |website=hai.stanford.edu |language=en}}</ref> UK 2025 ರ ಜಾಗತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 6 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025 |url=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/united-kingdom |access-date=16 October 2025 |website=WIPO}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Dutta |first1=Soumitra |url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |title=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads |last2=Lanvin |first2=Bruno |publisher=[[World Intellectual Property Organization]] |year=2025 |isbn=978-92-805-3797-0 |page=19 |language=en |doi=10.34667/tind.58864 |access-date=17 October 2025}}</ref> === ಸಾರಿಗೆ === [[File:An LNER Azuma train on the East Coast Railway Line, geograph 6275180 by Walter Baxter.jpg|thumb|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನಾರ್ಥಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ ರೈಲು]] [[File:London City Airport Sunset.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ ಸಿಟಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಏರುವ ವಿಮಾನ. ಲಂಡನ್ನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇದನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.]] UK ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರವು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ದೂರ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಮೈಲುಗಳು, ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೈಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ (mph) ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಹನಗಳು ವಾಹನದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಂಗ್ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಜ್ಯಾಕಾರದ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವು {{Convert|29145|mi|km}} ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು, {{Convert|2173|mi|km}} ಮೋಟಾರ್ವೇಗಳು ಮತ್ತು {{Convert|213750|mi|km}} ಪಕ್ಕಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="factbook" /> ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ M25, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಬೈಪಾಸ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Moran |first=Joe |url=https://archive.org/details/readingeveryday00mora |title=Reading the Everyday |date=16 November 2005 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-37216-4 |page=[https://archive.org/details/readingeveryday00mora/page/n107 95] |url-access=limited}}</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 41.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನೋಂದಾಯಿತ ವಾಹನಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |title=General facts and figures about roads and road use |url=https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility |access-date=31 May 2025 |archive-date=18 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518191035/https://www.racfoundation.org/motoring-faqs/mobility}}</ref> UK {{Convert|10072|mi|0|abbr=out}} ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು 1994 ಮತ್ತು 1997 ರ ನಡುವೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೈಲ್ವೇಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜಿತ ಸರ್ಕಾರಿ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK 2017 ರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ತೀವ್ರತೆ, ಸೇವೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last1=Sylvain Duranton |last2=Agnès Audier |last3=Joël Hazan |last4=Mads Peter Langhorn |last5=Vincent Gauche |date=18 April 2017 |title=The 2017 European Railway Performance Index |url=https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |publisher=Boston Consulting Group |access-date=4 February 2019 |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531104458/https://www.bcg.com/en-ch/publications/2017/transportation-travel-tourism-2017-european-railway-performance-index.aspx |url-status=live}}</ref> ಒಂದು ರೈಲು ನೇರವಾಗಿ ಲಂಡನ್ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಗೆ ಓಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=London to Paris Trains |url=https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |access-date=11 May 2024 |publisher=Eurostar |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511114452/https://www.eurostar.com/uk-en/train/london-to-paris |archive-date=11 May 2024}}</ref> ಇದನ್ನು ಯುರೋಸ್ಟಾರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲುವೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. 23.5 ಮೈಲುಗಳ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಸಮುದ್ರತಳದ ಸುರಂಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Channel Tunnel, Tunnel, Europe |url=https://www.britannica.com/topic/Channel-Tunnel |access-date=11 May 2024 |publisher=Britannica |date=10 May 2024}}</ref> ಸುರಂಗದ ಮೂಲಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ಗೆ ಕಾರು ಸೇವೆಯೂ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಲೆಶಟಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ನಡುವೆ ಓಡುವ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾದ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು 2016 ರಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ II ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2022 ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=2 January 2012 |title=Crossrail's giant tunnelling machines unveiled |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-16289051 |access-date=20 June 2018 |archive-date=10 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410034914/http://www.bbc.co.uk/news/uk-16289051 |url-status=live}}; {{Cite news |last=Leftly |first=Mark |date=29 August 2010 |title=Crossrail delayed to save £1bn |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |access-date=22 August 2017 |archive-date=16 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116062835/https://www.independent.co.uk/news/business/news/crossrail-delayed-to-save-1631bn-2064629.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crossrail to become the Elizabeth line in honour of Her Majesty the Queen |url=https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225110413/https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/february/crossrail-to-become-the-elizabeth-line-in-honour-of-her-majesty-the-queen |archive-date=25 February 2023 |website=Transport for London}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ 2 (HS2), 2019 ರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು. ಇದು ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ 225 ಮೈಲುಗಳ ವೇಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=What is HS2 |url=https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2 |website=HS2 |access-date=22 June 2022 |archive-date=21 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621190841/https://www.hs2.org.uk/what-is-hs2/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=HS2 Trains |url=https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |website=HS2 |access-date=24 February 2023 |archive-date=24 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230224183953/https://www.hs2.org.uk/building-hs2/trains/ |url-status=live}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ 4 ಶತಕೋಟಿ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಗಳಿದ್ದವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 1.8 ಶತಕೋಟಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 Domestic Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-domestic-travel |website=gov.uk |access-date=14 March 2025}}</ref> ಕೆಂಪು ಡಬಲ್-ಡೆಕ್ಕರ್ ಬಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಐಕಾನ್ ಆಗಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Our Collection |url=http://www.icons.org.uk/theicons/index.html |access-date=16 August 2014 |publisher=icons.org.uk}}</ref> ಲಂಡನ್ ಬಸ್ ಜಾಲವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವಾರದ ದಿನದಂದು 6,800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿಗದಿತ ಸೇವೆಗಳು ಸುಮಾರು 6 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.tfl.gov.uk/corporate/modesoftransport/1548.aspx ಲಂಡನ್ ಬಸ್ಗಳು], ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್. 10 ಮೇ 2007 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುಮಾರು 292.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದವು.<ref name="caastats">{{Cite web |title=Size of Reporting Airports 2024 |url=https://www.caa.co.uk/Documents/Download/11910/4d230d1f-dab6-4c1a-992a-431b9cca89a2/16918 |access-date=17 January 2025 |publisher=Civil Aviation Authority}}</ref> ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (83.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು), ಗ್ಯಾಟ್ವಿಕ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (43.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು) ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (30.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು).<ref name="caastats" /> ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ರಾಜಧಾನಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ {{Convert|15|mi|km|}} ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ-ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ;<ref>{{Cite news |date=25 June 2008 |title=Heathrow 'needs a third runway' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7472432.stm |access-date=17 October 2008}}; {{Cite press release |title=Statistics: Top 30 World airports |date=July 2008 |publisher=Airports Council International |url=http://www.aci.aero/aci/aci/file/Press%20Releases/2008/TOP30_International%20Passengers_2007.pdf |access-date=15 October 2008}}</ref> ಇದು UK ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಹಾಗೆಯೇ ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಗೆ ಹಬ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=29 October 2008 |title=BMI being taken over by Lufthansa |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7697261.stm |access-date=23 December 2009}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ, 18.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 18.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Transport Statistics Great Britain: 2023 International Travel |date=19 December 2024 |url=https://www.gov.uk/government/statistics/transport-statistics-great-britain-2024/transport-statistics-great-britain-2023-international-travel |website=gov.uk |access-date=4 March 2025}}</ref> === ಶಕ್ತಿ === 2021 ರಲ್ಲಿ UK ವಿಶ್ವದ 14 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಆಗಿತ್ತು.<ref name="United Kingdom Energy Profile">{{Cite web |title=United Kingdom Energy Profile |url=https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228165225/https://www.eia.gov/international/overview/country/GBR |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=U.S. Energy Information Administration}}</ref> ಇದು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಇಂಧನ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ - [[BP]] ಮತ್ತು ಶೆಲ್.<ref>{{Cite news |last=Mason |first=Rowena |date=24 October 2009 |title=Let the battle begin over black gold |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=26 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/energy/6424030/Let-the-battle-begin-over-black-gold.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |last=Heath |first=Michael |date=26 November 2010 |title=RBA Says Currency Containing Prices, Rate Level 'Appropriate' in Near Term |work=Bloomberg |location=New York |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-11-25/rba-s-stevens-says-inflation-unlikely-to-fall-much-further.html |access-date=26 November 2010}}</ref> [[File:Ardrossan's fan club. - panoramio.jpg|thumb|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಅರ್ಡ್ರೋಸನ್ ಮೇಲೆ ಗಾಳಿ ಟರ್ಬೈನ್ಗಳು. UK ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=13 September 2023 |title='Success story': Which European countries are leading the way on wind? |url=https://www.euronews.com/green/2023/09/13/winds-of-change-which-european-countries-are-generating-the-most-energy-from-wind |access-date=15 August 2025 |website=[[Euronews]] |language=en}}</ref>]] ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಗಳು 2024 ರಲ್ಲಿ UK ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ನ 51 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿಯು 2024 ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, UK ನ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ನ 30 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ.<ref name="2024 Energy">{{Cite report |title=Britain's Electricity Explained: 2024 Review |url=https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-url=https://web.archive.org/web/20250126085830/https://www.neso.energy/news/britains-electricity-explained-2024-review |archive-date=26 January 2025 |access-date=26 January 2025 |publisher=NESO}}</ref> UK ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ಗಾಳಿ ಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite report |date=14 June 2021 |title=Wind energy in the UK: June 2021 |work=UK Government |url=https://www.ons.gov.uk/economy/environmentalaccounts/articles/windenergyintheuk/june2021 |access-date=8 May 2023}}</ref> 2023 ರಲ್ಲಿ UK ಒಂಬತ್ತು ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, UK ನ ವಿದ್ಯುತ್ನ ಸುಮಾರು 15 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="coal-ref">{{Cite web |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228175735/https://world-nuclear.org/information-library/country-profiles/countries-t-z/united-kingdom.aspx |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=World Nuclear Association}}</ref> ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=April 2013 |title=Nuclear Power in the United Kingdom |url=http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214061431/http://www.world-nuclear.org/info/inf84.html |archive-date=14 February 2013 |access-date=9 April 2013 |publisher=World Nuclear Association}}</ref><ref>{{Cite news |title=Nuclear energy: What you need to know |url=https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228181113/https://www.gov.uk/government/news/nuclear-energy-what-you-need-to-know |archive-date=28 February 2023 |access-date=28 February 2023 |publisher=UK Government}}</ref> 1990 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು UK ನ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 25 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ಇದು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಯಿತು. UK ಸರ್ಕಾರವು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ, ಅವು ಪರಮಾಣು ವಿದಳನದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, "2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗ್ರಿಡ್-ಸಿದ್ಧ ಸಮ್ಮಿಳನ ರಿಯಾಕ್ಟರ್" ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=UKAEA implementing the UK's fusion energy strategy |work=Open Access Government |date=7 March 2024 |url=https://www.openaccessgovernment.org/ukaea-implementing-the-uks-fusion-energy-strategy/174384/ |access-date=27 May 2024 |last1=Belderbos |first1=Harriet}};{{Cite magazine |title=UK nuclear fusion reactor sets new world record for energy output |url=https://www.newscientist.com/article/2415909-uk-nuclear-fusion-reactor-sets-new-world-record-for-energy-output/ |magazine=New Scientist |access-date=27 May 2024}}</ref> 2023 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾದ 1.1 ಬಿಲಿಯನ್ ತೈಲ ಸಮಾನ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳು "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು 2.3 ಬಿಲಿಯನ್ boe "ಸಾಬೀತಾದ" ಮತ್ತು "ಸಂಭವನೀಯ" ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿವೆ, ಇದು ಇಂಧನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite report |title=UK Oil and Gas Reserves and Resources |url=https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250113172052/https://www.nstauthority.co.uk/media/vtjkyqnf/uk-reserves-and-resources-report-as-at-end-2023.pdf |archive-date=13 January 2025 |access-date=1 February 2025 |publisher=North Sea Transition Authority}}</ref> UK ನ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಕಾರ UK ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಿಂತ (LNG) ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |title=North Sea oil and gas claims fact-checked |work=BBC |date=22 January 2024 |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-67945281 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182137/https://www.bbc.com/news/science-environment-67945281 |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು UK ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2024 Energy" /> UK ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶೇಲ್ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಫ್ರಾಕಿಂಗ್ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಒಡೆಯುವಿಕೆ) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |title=UK's last fracking wells to be filled with cement despite dwindling gas stocks |date=29 January 2025 |url=https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250201182917/https://www.cityam.com/uks-last-fracking-wells-to-be-filled-with-cement-despite-dwindling-gas-stocks/ |archive-date=1 February 2025 |access-date=1 February 2025 |work=City AM}}</ref> === ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ === UK ನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ 96 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮನೆಗಳು ಒಳಚರಂಡಿ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/69582/pb6655-uk-sewage-treatment-020424.pdf |title=Sewage Treatment in the UK |publisher=DEFRA |website=assets.publishing.service.gov.uk |date=March 2022 |page=3 |id=PB 6655 |access-date=8 April 2023}}</ref> ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಕಾರ, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ನೀರು ಸೆಳೆಯುವಿಕೆಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ 16,406 ಮೆಗಾಲೀಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |title=Environment Agency |url=http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20091125040346/http://www.environment-agency.gov.uk/research/library/data/112185.aspx |archive-date=25 November 2009}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು 10 ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು 13 ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ "ನೀರು ಮಾತ್ರ" ಕಂಪನಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವಾಟರ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘಟಕವಾದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ವಾಟರ್ ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=About Us |url=https://www.niwater.com/about |access-date=29 August 2020 |publisher=niwater.com}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Elderly British Couple.jpg|thumb|261x261px|ವಯಸ್ಸಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಂಪತಿಗಳು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 24% ಜನರು 60 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=2023-03-31 |title=Age groups |url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/demographics/age-groups/latest/#main-facts-and-figures |access-date=2026-08-16 |website=www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk |language=en}}</ref>]] 2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಗಳು ಯೋಜಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದರೆ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯನ್ನು COVID-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದಿಂದಾಗಿ 2022 ರವರೆಗೆ ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು UK ಯ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 21 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರ ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ UK ನ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ್ದರೆ 66,912,637 ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref name=Ethnicity2021/> UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 22 ನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. 2012 ಮತ್ತು 2013 ರಲ್ಲಿ ಜನನಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದವು, ಆದರೆ 2014 ಮತ್ತು 2015 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಸೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು.<ref name="pop2015">{{Cite web |date=23 June 2016 |title=Population Estimates for UK, England and Wales, Scotland and Northern Ireland, Mid-2015 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/latest |publisher=Office for National Statistics}}</ref> 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ನಡುವೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ 0.7 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="2011census">{{Cite web |date=21 December 2022 |title=Population estimates for the UK, England, Wales, Scotland and Northern Ireland: mid-2021 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/annualmidyearpopulationestimates/mid2021 |access-date=16 April 2025 |publisher=Office for National Statistics}}</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಕಳೆದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, 0–14 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 31 ರಿಂದ 18 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು 65 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವು 5 ರಿಂದ 16 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref name="2011census" /> 2018 ರಲ್ಲಿ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 41.7 ವರ್ಷಗಳು.<ref name="factbook" /> 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 5.48 ಮಿಲಿಯನ್, ವೇಲ್ಸ್ನದು 3.1 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನದು 1.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.<ref name="2011census" /> <!-- Self-maintaining population table --> {{UK population table}} 2021 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 56 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು UK ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 84 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="2011census" /> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿ-ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, 2021 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗೆ 434 ಜನರು,<ref name="2011census" /> ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಂದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ,<ref>{{Cite news |date=2012-05-10 |title=United Kingdom country profile |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 |access-date=2026-07-24 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=United Kingdom - Country Profile {{!}} OpenFactBook World Factbook |url=https://openfactbook.org/countries/united-kingdom/ |access-date=2026-07-24 |website=openfactbook.org |language=en}}</ref> ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=16 September 2008 |title=England is most crowded country in Europe |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080918221002/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/2967374/England-is-most-crowded-country-in-Europe.html |archive-date=18 September 2008 |access-date=5 September 2009 |work=The Telegraph |location=London}}</ref> ಲಂಡನ್ನ ವಿಶಾಲವಾದ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, 2024 ರಲ್ಲಿ 14.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Major Agglomerations |url=http://citypopulation.de/en/world/agglomerations |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004094531/https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |archive-date=4 October 2023 |access-date=16 October 2023}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right;" |+ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ({{UK subdivision statistics year}})<ref name="ONS mid-year pop est" /> |- ! Rowspan=2 | ಪ್ರದೇಶ ! Colspan=2 | ಭೂ ಪ್ರದೇಶ ! Colspan=2 | ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! Rowspan=2 | ಸಾಂದ್ರತೆ<br />(/km²) |- ! (km²) ! (%) ! ಜನರು ! (%) |- | style="text-align:left;" | ಈಶಾನ್ಯ | 8,581 | 6% | 2,683,040 | 5% | 313 |- | style="text-align:left;" | ವಾಯುವ್ಯ | 14,108 | 11% | 7,516,113 | 13% | 533 |- | style="text-align:left;" | ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು ಹಂಬರ್ | 15,404 | 12% | 5,541,262 | 10% | 360 |- | style="text-align:left;" | ಪೂರ್ವ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ | 15,624 | 12% | 4,934,939 | 9% | 316 |- | style="text-align:left;" | ಪಶ್ಚಿಮ ಮಿಡ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ | 12,998 | 10% | 6,021,653 | 11% | 463 |- | style="text-align:left;" | ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ | 19,116 | 15% | 6,398,497 | 11% | 335 |- | style="text-align:left;" | ಗ್ರೇಟರ್ ಲಂಡನ್ | 1,572 | 1% | 8,866,180 | 15% | 5,640 |- | style="text-align:left;" | ಆಗ್ನೇಯ | 19,072 | 15% | 9,379,833 | 16% | 492 |- | style="text-align:left;" | ನೈಋತ್ಯ | 23,836 | 18% | 5,764,881 | 10% | 242 |- ! style="text-align:left;" | ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ! style="text-align:right;" | 130,310 ! style="text-align:right;" | 100% ! style="text-align:right;" | 57,106,398 ! style="text-align:right;" | 100% ! style="text-align:right;" | 438 |} 2021 ರಲ್ಲಿ UK ಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಫಲವತ್ತತೆ ದರವು ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 1.53 ಮಕ್ಕಳು,<ref>{{Cite web |title=Vital statistics: population and health reference tables |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/datasets/vitalstatisticspopulationandhealthreferencetables |access-date=6 March 2018 |website=Office for National Statistics}}</ref> ಇದು 1964 ರಲ್ಲಿ ಶಿಶು ಉತ್ಕರ್ಷದ ಉತ್ತುಂಗದ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 2.95 ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite news |last=Boseley |first=Sarah |date=14 July 2008 |title=The question: What's behind the baby boom? |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2008/jul/14/familyandrelationships.women |access-date=28 August 2009 |work=The Guardian |location=London |page=3}}</ref> ಅಥವಾ 1815 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮಹಿಳೆಗೆ 6.02 ಮಕ್ಕಳ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ<ref>{{Citation |last=Roser |first=Max |title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries |date=2014 |work=[[Our World in Data]], [[Gapminder Foundation]] |url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |access-date=10 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705121623/https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=GBR |archive-date=5 July 2019}}</ref> ಮತ್ತು ಬದಲಿ ದರ 2.1 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2011 ರಲ್ಲಿ, UK ಯಲ್ಲಿ 47.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನನಗಳು ಅವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು.<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=0&language=en&pcode=tps00018 ಟೇಬಲ್ಸ್, ಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (TGM) ಟೇಬಲ್]. ಯುರೋಸ್ಟಾಟ್ (26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2013). 12 ಜುಲೈ 2013 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಕಚೇರಿಯು 2015 ರಲ್ಲಿ 16 ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 1.7 ಪ್ರತಿಶತವು ಸಲಿಂಗ, ಲೆಸ್ಬಿಯನ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿಲಿಂಗಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 1.5 ಪ್ರತಿಶತ ಮಹಿಳೆಯರು); 4.5 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು "ಇತರೆ", "ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |date=5 October 2016 |title=Sexual identity, UK: 2015 – Experimental Official Statistics on sexual identity in the UK in 2015 by region, sex, age, marital status, ethnicity and NS-SEC |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/sexuality/bulletins/sexualidentityuk/2015 |access-date=19 January 2017 |publisher=[[Office for National Statistics]]}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2001 ಮತ್ತು 2008 ರ ನಡುವಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ 65,000 ರಿಂದ 300,000 ರ ನಡುವೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Research report 27: Trans research review |url=http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706020643/http://www.equalityhumanrights.com/about-us/our-work/key-projects/trans-inequalities-reviewed/introduction-to-the-review |archive-date=6 July 2015 |access-date=26 November 2021 |website=equalityhumanrights.com |page=v}}</ref> {{Largest Urban Areas of the United Kingdom}} === ಜನಾಂಗೀಯತೆ === ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜನರು 12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಸೆಲ್ಟ್ಸ್, ರೋಮನ್ನರು, ಆಂಗ್ಲೋ-ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್ಗಳು, ನಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ಮನ್ನರು. ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು UK ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು.<ref>{{Cite news |date=19 June 2012 |title=Welsh people could be most ancient in UK, DNA suggests |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-18489735 |access-date=28 April 2013 |work=BBC News}}</ref> UK ಗೆ ಅಶ್ವೇತ ವಲಸೆಯ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ, ಲಿವರ್ಪೂಲ್ 1730 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಪ್ಪು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite book |last=Winder |first=Robert |url=https://books.google.com/books?id=7ORcaQIgdcEC&q=combed&pg=PT94 |title=Bloody Foreigners: The Story of Immigration to Britain |date=2010 |publisher=Little, Brown Book |isbn=978-0-7481-2396-4}}; {{Cite book |last=Costello |first=Ray |title=Black Liverpool: The Early History of Britain's Oldest Black Community 1730–1918 |url=https://archive.org/details/blackliverpoolea0000cost |date=2001 |publisher=Picton Press |isbn=978-1-873245-07-1 |location=Liverpool}}</ref> ಇದು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಯುರೋಪ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೀನೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Culture and Ethnicity Differences in Liverpool&nbsp;– Chinese Community |url=http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724204513/http://www.mersey-gateway.org/server.php?show=ConWebDoc.1369 |archive-date=24 July 2009 |access-date=9 March 2015 |publisher=Chambré Hardman Trust}}</ref> 2021 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 83.1 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಬಿಳಿಯರು, 8.6 ಪ್ರತಿಶತ ಏಷ್ಯನ್ ಅಥವಾ ಏಷ್ಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್, 3.7 ಪ್ರತಿಶತ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬ್ರಿಟಿಷ್, 2.7 ಪ್ರತಿಶತ ಮಿಶ್ರ ಜನಾಂಗೀಯತೆ, ಮತ್ತು 2.0 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=Ethnicity2021/> ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು UK ಯಾದ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. 2021 ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 46.2 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಶ್ವೇತ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ಬಂದವರು,<ref name=Regionaldiversity>{{cite news|url=https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/uk-population-by-ethnicity/national-and-regional-populations/regional-ethnic-diversity/latest/|title=Regional ethnic diversity|publisher=Office for National Statistics|date=22 December 2022|access-date=28 March 2026}}</ref> ಇದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ನೈಋತ್ಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ, ವೇಲ್ಸ್,<ref name=Regionaldiversity/> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್<ref>{{cite news|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/census-results/at-a-glance/ethnicity/|title=Ethnicity|publisher=National Records of Scotland|date=4 February 2025|access-date=28 March 2026}}</ref> ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b01.xlsx|title=MS-B01: Ethnic group|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023|access-date=28 March 2026}}</ref> 10 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. === ಭಾಷೆ === ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ''ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೊ'' ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=English language&nbsp;– Government, citizens and rights |url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012519 |archive-date=15 October 2012 |access-date=23 August 2011 |website=[[Directgov]]}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Mac Sithigh |first=Daithí |date=17 May 2018 |title=Official status of languages in the UK and Ireland |url=https://pureadmin.qub.ac.uk/ws/portalfiles/portal/141540053/Status_OA_Feb_2018.pdf |journal=Common Law World Review |publisher=Queen's University, Belfast |volume=47 |issue=1 |pages=77–102 |doi=10.1177/1473779518773642 |s2cid=219987922}}</ref> UK ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, UK ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು.<ref>ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ {{Cite web |title=British Council &#124; the UK's international culture and education organisation |url=https://www.britishcouncil.org/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201181104/https://www.britishcouncil.org/ |archive-date=1 February 2023 |access-date=5 December 2018}} (last checked 6 February 2023)</ref><ref>{{Cite web |title=About BBC Learning English |url=https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204204233/https://www.bbc.com/learningenglish/english/hygiene |archive-date=4 February 2023 |access-date=9 February 2023 |website=BBC}}</ref> UK ನಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ರಿಸೀವ್ಡ್ ಪ್ರನನ್ಸಿಯೇಶನ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=British English Pronunciations |url=https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-url=https://web.archive.org/web/20250605075115/https://www.oed.com/information/understanding-entries/pronunciation/british-english-pronunciations/?tl=true |archive-date=5 June 2025 |access-date=5 June 2025 |website=OED}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ವೆಲ್ಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್. ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಬ್ರಮ್ಮಿ, ಕಾಕ್ನಿ, ಜಾರ್ಡಿ, ಮ್ಯಾಂಕ್ಯೂನಿಯನ್, ಸ್ಕೌಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಯಾರ್ಕ್ಶೈರ್ ಮತ್ತು MLE (ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಂಡನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=10 British dialects you need to know |url=https://www.ef.com/wwen/blog/language/british-dialects-you-need-to-know/ |website=EF |access-date=5 June 2025}}</ref> [[File:Bilingual welcome sign Newry.jpg|thumb|ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ನ್ಯೂರಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಭಾಷಾ ಫಲಕ (ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್)]]ಮೂರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು UK ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ: ವೆಲ್ಶ್, ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್. 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಿಲುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾರ್ನಿಶ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಷಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite book |last1=Track |first1=Robert Lawrence |url=https://books.google.com/books?id=oLx9AgAAQBAJ&q=%E2%80%9Cthese+people+speak+the+dead+language+as+a+second+language%E2%80%9D&pg=PA63 |title=Language and Linguistics: The Key Concepts |last2=Stockwell, Peter |date=2007 |isbn=978-0-415-41358-9 |page=63 |publisher=Routledge |access-date=4 August 2019}}; {{Cite web |title=Framework Convention for the Protection of National Minorities, Strasbourg, 1.II.1995 |url=http://conventions.coe.int/Treaty/en/Treaties/Html/157.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=22 February 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050222193410/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/treaties/Html/157.htm |url-status=dead}}; {{Cite web |title=European Charter for Regional or Minority Languages, Strasbourg, 5.XI.1992 |url=http://conventions.coe.int/treaty/en/Treaties/Html/148.htm |access-date=9 March 2015 |publisher=Council of Europe |archive-date=26 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226052008/http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/HTML/148.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="reglang" /> 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಮಾತನಾಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 538,300 (17.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=6 December 2022 |title=Welsh language in Wales (Census 2021) |url=https://gov.wales/welsh-language-wales-census-2021-html |access-date=6 December 2022 |website=gov.wales}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸುಮಾರು 200,000 ವೆಲ್ಶ್ ಭಾಷಿಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Wynn Thomas |first=Peter |date=March 2007 |title=Welsh today |url=https://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml |access-date=5 July 2011 |website=Voices |publisher=BBC}}</ref> 2021 ರ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 12.4 ಪ್ರತಿಶತ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಐರಿಶ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10.4 ಪ್ರತಿಶತವು ಅಲ್ಸ್ಟರ್-ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Census 2021: Main statistics for Northern Ireland |url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240210110853/https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-main-statistics-for-northern-ireland-phase-1-statistical-bulletin-language.pdf |archive-date=10 February 2024 |access-date=10 February 2024}}</ref> 2001 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ 92,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು, ಸ್ವಲ್ಪ ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಇವರಲ್ಲಿ 72 ಪ್ರತಿಶತ ಔಟರ್ ಹೆಬ್ರಿಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Scotland's Census 2001&nbsp;– Gaelic Report |url=http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |archive-date=22 May 2013 |access-date=28 April 2013 |publisher=General Register Office for Scotland}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗೇಲಿಕ್ ಕಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=12 February 2009 |title=Local UK languages 'taking off' |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7885493.stm |work=BBC News}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಸ್, ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಿಂದ ಬಂದ ಭಾಷೆ, ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭೇದವಾದ ಅಲ್ಸ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದ್ಧತೆಗಳಿಲ್ಲದೆ.<ref name="reglang" /><ref>{{Cite web |title=Language Data&nbsp;– Scots |url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623185445/http://eurolang.net/index.php?option=com_content&task=view&id=2449&Itemid=52&lang=en |archive-date=23 June 2007 |access-date=2 November 2008 |publisher=European Bureau for Lesser-Used Languages}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 ರಂತೆ UK ನಲ್ಲಿ ಕಿವುಡ ಜನರು ಬಳಸುವ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ (BSL) ನ ಸುಮಾರು 151,000 ಬಳಕೆದಾರರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Brown |first=Hannah |date=23 April 2020 |title='People are dying because of this': Calls for UK Gov to follow Scotland with sign language interpreter at Covid-19 briefing |url=https://www.scotsman.com/news/politics/people-are-dying-because-calls-uk-gov-follow-scotland-sign-language-interpreter-covid-19-briefing-2547989 |access-date=19 December 2021 |work=The Scotsman}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 95 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಏಕಭಾಷಿಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷಿಕರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC languages">{{Cite web |title=Languages across Europe: United Kingdom |url=https://www.bbc.co.uk/languages/european_languages/countries/uk.shtml |access-date=4 February 2013 |website=BBC}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ, 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಲಸೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ UK ಗೆ ತಂದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="BBC languages" /> ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಷೆಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗುಂಪಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿ, ಉರ್ದು, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಸಿಲ್ಹೆಟಿ, ಹಿಂದಿ, ಪಹಾರಿ-ಪೊತ್ವಾರಿ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಗುಜರಾತಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>Carl Skutsch (2013). ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಮೈನಾರಿಟೀಸ್''. pp.1261. Routledge. 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಷ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತು, 546,000 ಭಾಷಿಕರೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite news |last=Booth |first=Robert |date=30 January 2013 |title=Polish becomes England's second language |url=https://www.theguardian.com/uk/2013/jan/30/polish-becomes-englands-second-language |access-date=4 February 2012 |work=The Guardian |location=London}}</ref> 2019 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮುಕ್ಕಾಲು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news |date=23 April 2019 |title=The teenagers who translate for their parents |url=https://www.bbc.co.uk/news/av/uk-47982494 |access-date=23 April 2019 |work=BBC News}}</ref> === ಧರ್ಮ === [[File:Westminster_Abbey_St_Peter.jpg|thumb|ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆ. ಇದು 1100 ರಿಂದ 40 ರಾಜರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ, 18 ರಾಜ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 16 ರಾಜ ವಿವಾಹಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು 1,400 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>Cannon, John, ed. (2nd edn., 2009). [https://books.google.com/books?id=TYnfhTq2M7EC&pg=PA144 ''ಎ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'']. ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 144. {{ISBN|978-0-19-955037-1}}.</ref> ಬಹುಪಾಲು ನಾಗರಿಕರು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ನಿಯಮಿತ ಚರ್ಚ್ ಹಾಜರಾತಿಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ,<ref>Field, Clive D. (November 2009). [http://www.brin.ac.uk/wp-content/uploads/2011/12/development-of-religious-statistics.pdf "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಿಲಿಜನ್ ಇನ್ ನಂಬರ್ಸ್"]. BRIN ಚರ್ಚಾ ಸರಣಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಚರ್ಚಾ ಪ್ರಬಂಧ 001. 7 ಮಾರ್ಚ್ 2015 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಆದರೆ ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಇತರ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref>Yilmaz, Ihsan (2005). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಾಸ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ನೇಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಡೈನಾಮಿಕ್ ಲೀಗಲ್ ಪ್ಲುರಲಿಸಂಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಟರ್ಕಿ, ಅಂಡ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ'']. ಆಲ್ಡರ್ಶಾಟ್: ಅಶ್ಗೇಟ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್. pp. 55–56. {{ISBN|978-0-7546-4389-0}}.</ref> ಇದು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಿಗೆ UK ಅನ್ನು ಬಹು-ನಂಬಿಕೆಯ,<ref>Brown, Callum G. (2006). [https://books.google.com/books?id=ryrD2YODzxUC&pg=PA291 ''ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಟ್ವೆಂಟೀತ್-ಸೆಂಚುರಿ ಬ್ರಿಟನ್'']. ಹಾರ್ಲೋ: ಪಿಯರ್ಸನ್ ಎಜುಕೇಶನ್. ಪು. 291. {{ISBN|978-0-582-47289-1}}.</ref> ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷ,<ref>Norris, Pippa; Inglehart, Ronald (2004). [https://books.google.com/books?id=dto-P2YfWJIC&pg=PA84 ''ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಅಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುಲರ್: ರಿಲಿಜನ್ ಅಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ವೈಡ್'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 84. {{ISBN|978-0-521-83984-6}}.</ref> ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂತರದ ಸಮಾಜ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>Fergusson, David (2004). [https://books.google.com/books?id=Owz4aBSEINgC&pg=PA94 ''ಚರ್ಚ್, ಸ್ಟೇಟ್ ಅಂಡ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್. ಪು. 94. {{ISBN|978-0-521-52959-4}}.</ref> 2021 ರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 46.2 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರು ತಾವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ನಂತರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಇಸ್ಲಾಂ (6.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ (1.7 ಪ್ರತಿಶತ), ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.9 ಪ್ರತಿಶತ), ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ (0.5 ಪ್ರತಿಶತ), ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳು (0.6 ಪ್ರತಿಶತ). ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವರಲ್ಲಿ, 37.2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ತಾವು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು 6.0 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಐಚ್ಛಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/bulletins/religionenglandandwales/census2021|title=Religion, England and Wales: Census 2021|publisher=Office for National Statistics|first=Michael|last=Roskams|date=29 November 2022|access-date=28 March 2026}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 42.3 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 37.7% ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 1.3 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು, 17.4 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು 1.6 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.nisra.gov.uk/system/files/statistics/census-2021-ms-b19.xlsx|title=MS-B19: Religion|publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency|date=30 November 2023}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ 2022 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, 51.1 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, 20.4 ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್, 13.3 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 5.1 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, 2.2 ಪ್ರತಿಶತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು 0.6 ಪ್ರತಿಶತ ಹಿಂದೂ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ, 1.2 ಪ್ರತಿಶತ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು ಮತ್ತು 6.2 ಪ್ರತಿಶತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/2022-reports/scotland-s-census-2022-ethnic-group-national-identity-language-and-religion/|title=Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion|publisher=National Records of Scotland|date=21 May 2024|access-date=28 March 2026}}</ref> 2007 ರ ಟಿಯರ್ಫಂಡ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಚರ್ಚ್ಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=4 April 2007 |title=United Kingdom: New Report Finds Only One in 10 Attend Church |url=http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20111213155625/http://news.adventist.org/2007/04/uite-kigom-ew-report-fis-oly-oe-i-10-atte-church.html |archive-date=13 December 2011 |access-date=9 March 2015 |website=News.adventist.org}}</ref> 2001 ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ 12 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Philby |first=Charlotte |date=12 December 2012 |title=Less religious and more ethnically diverse: Census reveals a picture of Britain today |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/less-religious-and-more-ethnically-diverse-census-reveals-a-picture-of-britain-today-8406506.html |work=Independent |location=London}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2004 |title=The History of the Church of England |url=http://www.cofe.anglican.org/about/history/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |archive-date=21 February 2010 |access-date=23 November 2008 |website=The Church of England}}</ref> ಇದು UK ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಅದರ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{Cite web |title=Queen and Church of England |url=http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20061008203611/http://www.royalinsight.gov.uk/output/Page4708.asp |archive-date=8 October 2006 |access-date=5 June 2010 |publisher=British Monarchy Media Centre}}</ref> ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಪ್ರವೇಶದ ಮೇಲೆ "ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು" ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Queen and the Church |url=http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605025533/http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandChurch/History.aspx |archive-date=5 June 2011 |publisher=The British Monarchy (Official Website)}}</ref><ref name="reglang" /><ref>{{Cite web |date=22 February 2010 |title=Our structure |url=https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125192732/https://www.churchofscotland.org.uk/about-us/our-structure |archive-date=25 January 2020 |website=churchofscotland.org.uk}}</ref> ವೇಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು 1920 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮೊದಲು 1870 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಚರ್ಚ್ ಇಲ್ಲ.<ref>Weller, Paul (2005). [https://books.google.com/books?id=tHc88PzAPLMC&pg=PA80 ''ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎ ಚೇಂಜ್: ರೀಕಾನ್ಫಿಗರಿಂಗ್ ರಿಲಿಜನ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಅಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ'']. ಲಂಡನ್: ಕಾಂಟಿನ್ಯೂಮ್. pp. 79–80. {{ISBN|978-0-567-08487-3}}.</ref> 2001 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಥಗಳ ಅನುಸರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಡೇಟಾ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 62 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, 13.5 ಪ್ರತಿಶತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, 6 ಪ್ರತಿಶತ ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೇರಿಯನ್, ಮತ್ತು 3.4 ಪ್ರತಿಶತ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇತರ ಪಂಥಗಳ ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ.<ref>Peach, Ceri, [https://books.google.com/books?id=i6ER_z8gcD4C "ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಎ ಮೇಜರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್"], in H. Knippenberg. ed. (2005). ''ದಿ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್''. ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್: ಹೆಟ್ ಸ್ಪಿನ್ಹುಸ್. pp. 44–58. {{ISBN|978-90-5589-248-8}}.</ref> === ವಲಸೆ === {{See also|Foreign-born population of the United Kingdom}} [[File:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|upright=1.35|ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 2008 ರವರೆಗೆ ಜನ್ಮ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜು ವಿದೇಶಿ-ಜನಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]] [[File:British expats countrymap.svg|thumb|upright=1.35|2006 ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಖ್ಯೆ: {{legend|#002255|1,000,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮಾನ}} {{legend|#003380|500,000 - 999,999}} {{legend|#0044aa|100,000 - 499,999}} {{legend|#0055d4|50,000 - 99,999}} {{legend|#0066ff|10,000 - 49,999}} {{legend|#2a7fff|5,000 - 9,999}} {{legend|#5599ff|1,000 - 4,999}} {{legend|#80b3ff|100 - 999}} {{legend|#afc6e9|100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ದತ್ತಾಂಶವಿಲ್ಲ}} {{legend|#000000|UK}} ]] ವಲಸೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ,<ref>{{Cite news |date=21 August 2008 |title=Immigration and births to non-British mothers pushes British population to record high |url=https://www.standard.co.uk/news/immigration-and-births-to-nonbritish-mothers-pushes-british-population-to-record-high-6816318.html |work=London Evening Standard}}</ref><ref name="bbc-23-05-2024">{{cite news |title=Migration: How many people come to the UK and how are the salary rules changing? |url=https://www.bbc.com/news/uk-48785695 |work=BBC News |date=23 May 2024}}</ref> 1991 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಆಗಮನಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ UK-ಜನಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. 2015 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2014 ರಲ್ಲಿ UK ನೇರ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 27 ಪ್ರತಿಶತವು UK ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=15 July 2015 |title=Births in England and Wales: 2014 |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/vsob1/birth-summary-tables--england-and-wales/2014/index.html |website=Office for National Statistics }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 208,000 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕೀಕರಣಗೊಂಡರು, ಇದು 1962 ರಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2014 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 125,800 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. 2009 ಮತ್ತು 2013 ರ ನಡುವೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 195,800 ಆಗಿತ್ತು. 2024 ರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗೀಕರಣಗೊಂಡವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ, ಭಾರತೀಯ, ನೈಜೀರಿಯಾ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ರೊಮೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇರಾನಿಯನ್. ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನೀಡದೆ UK ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸವನ್ನು ನೀಡುವ ನೆಲೆಸುವಿಕೆಯ ಅನುದಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು<ref>{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=11 June 2014 |title=Settlement in the UK |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906232123/http://migrationobservatory.ox.ac.uk/briefings/settlement-uk |archive-date=6 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}</ref> 2013 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 154,700 ಆಗಿತ್ತು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="Blinder2015">{{Cite web |last=Blinder |first=Scott |date=27 March 2015 |title=Naturalisation as a British Citizen: Concepts and Trends |url=http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916052200/http://www.migrationobservatory.ox.ac.uk/sites/files/migobs/Briefing%20-%20Naturalisation%20as%20a%20British%20Citizen%20-%20Concepts%20and%20Trends_0.pdf |archive-date=16 September 2015 |access-date=1 August 2015 |publisher=The Migration Observatory, University of Oxford}}</ref> ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆ (ವಲಸೆ ಬರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ವಲಸೆ ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮೈನಸ್ ಮಾಡಿದಾಗ) 2023 ರಲ್ಲಿ 860,000 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು, 1.326 ಮಿಲಿಯನ್ ವಲಸೆ ಮತ್ತು 466,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ. ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, 2024 ರಲ್ಲಿ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯು 431,000 ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, 948,000 ವಲಸೆ ಮತ್ತು 517,000 ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite web |title=Long-term international migration, provisional: year ending December 2024 |date=22 May 2025 |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/internationalmigration/bulletins/longterminternationalmigrationprovisional/yearendingdecember2024 |website=gov.uk |access-date=22 May 2025}}</ref> ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. 1815 ಮತ್ತು 1930 ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟನ್ನಿಂದ ಸುಮಾರು 11.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಿಂದ 7.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋದರು.<ref>{{Cite book |last=Hammar |first=Tomas |url=https://www.cambridge.org/core/books/european-immigration-policy/10B639425685B0C101619FA11522C409 |title=European Immigration Policy: A Comparative Study |date=1985 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-12437-9 |series=Comparative Ethnic and Race Relations |location=Cambridge}}</ref><ref name="richards-2018">{{Cite book |last=Richards |first=Eric |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvnb7rj2 |title=The genesis of international mass migration: The British case, 1750-1900 |date=2018 |publisher=Manchester University Press |edition=1 |jstor=j.ctvnb7rj2}}</ref> 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="richards-2018" /> 2006 ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ UK-ಜನಿತ ಜನರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು,<ref name="BritsAbroad">{{Cite web |last1=Sriskandarajah |first1=Dhananjayan |last2=Drew |first2=Catherine |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |archive-date=28 August 2007 |access-date=9 March 2015 |publisher=Institute for Public Policy Research}}</ref><ref>{{Cite news |title=Brits Abroad: world overview |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |access-date=20 April 2007 |publisher=BBC}}; {{Cite news |last=Casciani |first=Dominic |date=11 December 2006 |title=5.5&nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |access-date=20 April 2007}}</ref> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ.<ref name="BritsAbroad" /><ref>{{Cite news |date=11 December 2006 |title=Brits Abroad: Country-by-country |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6161705.stm |work=BBC News}}</ref> === ಶಿಕ್ಷಣ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸುಮಾರು 38 ಪ್ರತಿಶತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅಥವಾ ಕಾಲೇಜು ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=24 September 2012 |title=The Most Educated Countries in the World |url=https://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204213400/http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html%3B_ylt%3DAlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG%3B_ylu%3DX3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--%3B_ylg%3DX3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--%3B_ylv%3D3?page=1 |archive-date=4 February 2016 |access-date=20 April 2016 |website=Yahoo Finance }}; {{Cite magazine |date=27 September 2012 |title=And the World's Most Educated Country Is... |url=https://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |magazine=Time |location=New York |access-date=20 April 2016 |archive-date=30 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430040213/http://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/ |url-status=dead }}</ref> UK ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೇರಿವೆ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Times Higher Education World University Rankings 2024 |date=25 September 2023 |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/2024/world-ranking |access-date=17 April 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=QS World University Rankings 2024 |url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2024 |access-date=17 April 2024}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಶಿಕ್ಷಣವು UK ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಎಲ್ಲಾ UK ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗರಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ಆದಾಯವನ್ನು ತಲುಪುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವೇತನ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರು ಮಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Repaying your student loan |url=https://www.gov.uk/repaying-your-student-loan/what-you-pay |website=gov.uk |access-date=21 June 2025}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುವ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಅಥವಾ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು NHS ಕೋರ್ಸ್ಗಳು ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ವೇತನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವೈದ್ಯರು ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ £230,000 ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=20 October 2014 |title=Undergraduate Tuition Fess and Student Loans |url=https://www.ucas.com/money-and-student-life/money/student-finance/undergraduate-tuition-fees-and-student-loans |access-date=24 February 2024 |website=UCAS}}</ref><ref>{{Cite web |title=More undergraduate medical education places |url=https://www.gov.uk/government/news/more-undergraduate-medical-education-places |access-date=24 February 2024 |website=gov.uk}}</ref> 2022 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (PISA) 15 ವರ್ಷದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಓದುವಿಕೆ, ಗಣಿತ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 14 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು 494 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಇದು [[OECD]] ಸರಾಸರಿ 478 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=PISA 2022 UK Results |url=https://www.oecd.org/publication/pisa-2022-results/country-notes/united-kingdom-9c15db47#chapter-d1e11 |access-date=24 February 2024 |website=OECD |date=4 December 2023}}</ref> === ಆರೋಗ್ಯ === [[File:QEUH.jpg|thumb|ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ರಾಣಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಯುರೋಪಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಆವರಣವಾಗಿದೆ]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಆಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ (NHS) ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು 1948 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=The foundation of the NHS |url=https://www.nationalarchives.gov.uk/explore-the-collection/stories/the-foundation-of-the-nhs/ |access-date=6 July 2026 |publisher=The National Archives}}</ref> NHS ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಇದನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Gill |first=Martha |date=9 July 2023 |title=To those who claim the NHS has turned into a British religion, I say: keep the faith |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/jul/09/nhs-british-religion-keep-faith-nhs-at-75 |access-date=16 July 2023 |work=The Observer}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 April 2020 |title=Is the NHS our new national religion? – Religion Media Centre |url=https://religionmediacentre.org.uk/news/is-the-nhs-our-new-national-religion/ |access-date=16 July 2023 |website=religionmediacentre.org.uk}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ (NHS ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, NHS ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ (ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್) ಮತ್ತು NHS ವೇಲ್ಸ್) ತನ್ನದೇ ಆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ UK ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಗತ್ಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಪಾವತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು, 2000 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಹದಿನೈದನೇ-ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/worldhealthrepor00worl |title=The world health report 2000&nbsp;– Health systems: improving performance |publisher=World Health Organization |date=2000 |isbn=978-92-4-156198-3 |editor-last=Haden |editor-first=Angela |location=Geneva |access-date=5 July 2011 |editor-last2=Campanini |editor-first2=Barbara}}; {{Cite web |last=World Health Organization |author-link=World Health Organization |title=Measuring overall health system performance for 191 countries |url=http://pages.stern.nyu.edu/~wgreene/Statistics/WHO-COMP-Study-30.pdf |access-date=5 July 2011 |publisher=New York University}}</ref> 1979 ರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ವೆಚ್ಚವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last=Fisher |first=Peter |title=The NHS from Thatcher to Blair |url=http://www.healthp.org/node/71 |journal=NHS Consultants Association |archive-url=https://web.archive.org/web/20181120124807/http://www.healthp.org/node/71 |archive-date=20 November 2018 |access-date=19 December 2018 |quote=ದಿ ಬಜೆಟ್... NHS ಗೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದಾರವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹಣದುಬ್ಬರ ದರಕ್ಕಿಂತ 7.4 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ GDP ಯ 9.4 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ EU ಸರಾಸರಿ.}}</ref> 2018 ರ [[OECD]] ಡೇಟಾವು, UK ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರೈಕೆ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ, UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £3,121 ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=24 September 2019 |title=Swindells: They aren't 'your' patients |url=https://www.hsj.co.uk/policy-and-regulation/swindells-they-arent-your-patients/7025988.article? |access-date=19 November 2019 |publisher=Health Service Journal}}</ref> 2017 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ £2,989 ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸರಾಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=29 August 2019 |title=How does UK healthcare spending compare with other countries? |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/healthandsocialcare/healthcaresystem/articles/howdoesukhealthcarespendingcomparewithothercountries/2019-08-29 |access-date=5 October 2019 |publisher=Office of National Statistics}}</ref> ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿ, ನರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ವೈಫರಿ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮುಂತಾದ UK-ವ್ಯಾಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿವೆ. ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ; ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು UK ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯು ವೆಲ್ಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |date=28 August 2008 |title='Huge contrasts' in devolved NHS |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm |work=BBC News}}; {{Cite news |last=Triggle |first=Nick |date=2 January 2008 |title=NHS now four different systems |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm}}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರದ ದ್ವೀಪ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಅದರ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕದ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು, ಇದು ಆಂಗ್ಲೋಸ್ಫಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Julian Go |title=Constitutionalism and political reconstruction |date=2007 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15174-1 |editor-last=Arjomand |editor-first=Saïd Amir |pages=92–94 |chapter=A Globalizing Constitutionalism?, Views from the Postcolony, 1945–2000 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=kYmmnYKEvE0C&pg=PA94}}</ref>{{Sfn|Ferguson|2004|p=307}} ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಜಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=The Commonwealth |url=https://www.mfat.govt.nz/en/peace-rights-and-security/the-commonwealth/ |access-date=8 January 2024 |website=[[New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade]] |language=en-NZ}}</ref><ref>{{Cite web |title=Commonwealth of Nations |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/parliament-and-empire/contemporary-context/ |access-date=2026-02-22 |publisher=UK Parliament |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Mazrui |first1=Ali Al Amin |title=Anglo-African Commonwealth |url=https://archive.org/details/angloafricancomm0000mazr |last2=Taylor |first2=D. |last3=Bradley |first3=Kenneth |date=1967 |publisher=Pergamon |isbn=978-0-08-012253-3 |pages=[https://archive.org/details/angloafricancomm0000mazr/page/40 40]–41 |quote=...ಅಂತಿಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ನೆಸ್ನ ಬಂಧಗಳಲ್ಲದೆ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ನವರು ಜಮೈಕಾದವರು ಅಥವಾ ಜಾಂಬಿಯಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು?}}</ref> 2024 ರ ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು UK ಅನ್ನು 'ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇಶಗಳ' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Most Influential Countries |url=https://www.usnews.com/news/best-countries/most-influential-countries |access-date=22 September 2025 |website=[[U.S. News & World Report]]}}</ref> === ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಟಕ === <div style="float:right; margin-left:1em; width:320px;"> <gallery mode="packed" heights="160" widths="160"> File:PG 1063Burns Naysmith.jpg|ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ (1759–1796) File:William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg|ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ (1564–1616) </gallery> <div style="text-align:center; font-size:90%;"> ಬರ್ನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿಗಳು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. </div> </div> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಐಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಚಾನಲ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ, UK ನಲ್ಲಿ 669 ಮಿಲಿಯನ್ ಭೌತಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು, ಇದು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web |title=UK publishing industry reports record-breaking year in 2022 |url=https://www.theguardian.com/books/2023/apr/17/uk-publishing-industry-reports-record-breaking-year-in-2022 |access-date=9 May 2024 |work=[[The Guardian]] |date=17 April 2023}}</ref> ಬ್ರಿಟನ್ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ; ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆಫೊ, ರಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್, ಲೆವಿಸ್ ಕರೋಲ್ ಮತ್ತು ಬಿಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಪಾಟರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಎ.ಎ. ಮಿಲ್ನೆ, ಎನಿಡ್ ಬ್ಲೈಟನ್, ಜೆ.ಆರ್.ಆರ್. ಟೋಲ್ಕಿನ್, ರೋಲ್ಡ್ ಡಾಲ್, ಟೆರ್ರಿ ಪ್ರಾಚೆಟ್ ಮತ್ತು ಜೆ.ಕೆ. ರೌಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Best-selling Book Series Of All Time |url=https://wordsrated.com/best-selling-book-series-of-all-time-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=20 July 2023}}</ref> ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ಷೇಕ್ಸ್ಪಿಯರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದುವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾಟಕಕಾರ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=William Shakespeare (English author) |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |access-date=26 February 2006 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]]}}; {{Cite encyclopedia |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |access-date=26 February 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |archive-date=9 February 2006}}; {{Cite web |title=William Shakespeare |work=TheFreeDictionary.com |publisher=Columbia Electronic Encyclopedia |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |access-date=26 February 2006}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ನಾಟಕವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವೋದಯದಿಂದ ನಾಟಕದ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ''ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್'' ಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್, ಕವಿ ವಿಲಿಯಂ ವರ್ಡ್ಸ್ವರ್ತ್, ಮತ್ತು ಇತರ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕವಿಗಳು, ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್, ಎಚ್.ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್, ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಫ್ಲೆಮಿಂಗ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=19 December 2005 |title=Mystery of Christie's success is solved |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=14 November 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1505799/Mystery-of-Christies-success-is-solved.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}</ref> BBC ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬರಹಗಾರರ 100 ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ 25 ರಲ್ಲಿ 12 ಅನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಎಲಿಯಟ್, ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಎಮಿಲಿ ಬ್ರಾಂಟೆ, ಮೇರಿ ಶೆಲ್ಲಿ, ಜೇನ್ ಆಸ್ಟಿನ್, ಡೋರಿಸ್ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೇಡಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news |last=Ciabattari |first=Jane |date=December 2015 |title=The 25 greatest British novels |work=BBC Culture |url=https://www.bbc.com/culture/article/20151204-the-25-greatest-british-novels |access-date=29 December 2021}}</ref> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಆರ್ಥರ್ ಕೋನನ್ ಡಾಯ್ಲ್ (ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ), ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಜೆ.ಎಂ. ಬ್ಯಾರಿ, ರಾಬರ್ಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸನ್ (ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ ''ಟ್ರೆಷರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'' ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಚಿತ್ರಣದ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು), ಮತ್ತು ಕವಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್ಡಿಯರ್ಮಿಡ್ ಮತ್ತು ನೀಲ್ ಎಂ. ಗನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ನವೋದಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು, ಇಯಾನ್ ರಾಂಕಿನ್ ಮತ್ತು ಇಯಾನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಕಠಿಣ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ UNESCO ನ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ನಗರ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Edinburgh, United Kingdom, UNESCO City of Literature |url=http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-url=https://web.archive.org/web/20130528152834/http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/creativity/creative-industries/creative-cities-network/literature/edinburgh |archive-date=28 May 2013 |url-status=dead |access-date=9 March 2015 |work=Unesco}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಬ್ರಿಟನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ''ವೈ ಗೊಡೊಡಿನ್'', ಬಹುಶಃ 6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕುಂಬ್ರಿಕ್ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ವೆಲ್ಶ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಜ ಆರ್ಥರ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Early Welsh poetry |url=https://www.bbc.co.uk/wales/history/sites/themes/society/language_poetry.shtml |access-date=29 December 2010 |work=BBC Wales}}</ref> ಆರ್ಥೂರಿಯನ್ ದಂತಕಥೆಯನ್ನು ಮೊನ್ಮೌತ್ನ ಜೆಫ್ರಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book |last=Lang, Andrew |url=https://books.google.com/books?id=dKJiPyyTevgC |title=History of English Literature from Beowulf to Swinburne |publisher=Wildside Press |year=2003 |isbn=978-0-8095-3229-2 |location=Holicong, PA |page=42 |orig-date=1913}}</ref> ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ (''fl.''&nbsp;1320–1370) ಅವರನ್ನು ಅವರ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |year=2011 |title=Dafydd ap Gwilym |url=http://www.academi.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324034938/http://www.literaturewales.org/dafydd-ap-gwilym-eng |archive-date=24 March 2012 |url-status=dead |access-date=3 January 2011 |website=Academi.org |quote=ಡಫಿಡ್ ಅಪ್ ಗ್ವಿಲಿಮ್ ಅವರನ್ನು ವೆಲ್ಶ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.}}</ref> ಡೇನಿಯಲ್ ಓವೆನ್ ಅವರು 1885 ರಲ್ಲಿ ''ರೈಸ್ ಲೆವಿಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಶ್-ಭಾಷಾ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಗ್ಲೋ-ವೆಲ್ಶ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರು ಡೈಲನ್ ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್. ಎಸ್. ಥಾಮಸ್, ಇವರನ್ನು 1996 ರಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವೆಲ್ಶ್ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ರಿಚರ್ಡ್ ಲೆವೆಲ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಕೇಟ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್.<ref>{{Cite web |url=http://newsalerts.bbc.co.uk/1/low/wales/551486.stm |title=True birthplace of Wales's literary hero |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316173733/http://newscdn.bbc.net.uk/2/hi/uk_news/wales/551486.stm |archive-date=16 March 2020 |url-status=dead |website=BBC News |date=5 December 1999 |access-date=28 April 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kate Roberts: Biography |url=https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |url-status=dead |access-date=19 February 2017 |website=BBC Wales |archive-url=https://web.archive.org/web/20130308000646/https://www.bbc.co.uk/wales/northwest/halloffame/arts/kateroberts.shtml |archive-date=8 March 2013}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬರಹಗಾರ ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂಯಿಸ್, ಅವರು ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ನಾರ್ನಿಯಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The Chronicles of Narnia Book Series Statistics |url=https://wordsrated.com/the-chronicles-of-narnia-book-series-statistics/ |access-date=18 May 2024 |publisher=Wordsrated |date=19 July 2023}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಐರಿಶ್ ಬರಹಗಾರರು ಆಸ್ಕರ್ ವೈಲ್ಡ್,<ref>{{Cite book |last=Varty |first=Anne |title=A Preface to Oscar Wilde |date=2014 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-89231-1 |pages=[https://books.google.com/books?id=A9YFBAAAQBAJ&pg=PA231 231–232]}}; {{Cite encyclopedia |title=Oscar Wilde |encyclopedia=[[Encyclopedia.com]] |publisher=[[Cengage]] |url=https://www.encyclopedia.com/people/literature-and-arts/english-literature-19th-cent-biographies/oscar-wilde |access-date=10 December 2019}}</ref> ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ (''ಡ್ರಾಕುಲಾ'' ಅನ್ನು ಬರೆದವರು)<ref>{{Cite book |last=Moss |first=Joyce |url=https://archive.org/details/isbn_9780787637286 |title=British and Irish Literature and Its Times: The Victorian Era to the Present (1837–) |publisher=Gale Group |year=2001 |isbn=978-0-7876-3729-3 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780787637286/page/107 107] |url-access=registration}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |last=Holroyd |first=Michael |url=https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 |title=Bernard Shaw, Volume 2: 1898–1918: The Pursuit of Power |publisher=Chatto & Windus |year=1989 |isbn=978-0-7011-3350-4 |page=[https://archive.org/details/bernardshaw00holr/page/384 384]}}; {{Cite web |title=G B Shaw |url=https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |access-date=10 December 2019 |website=Discovering Literature: 20th century |publisher=[[British Library]] |archive-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809155152/https://www.bl.uk/people/g-b-shaw |url-status=dead}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಹೊರಗಿನ ಮೂಲದವರಾದ ಆದರೆ UK ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಬರಹಗಾರರು ಇದ್ದಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ರಾಡ್,<ref>{{Cite book |last=Middleton |first=Tim |url=https://books.google.com/books?id=Azd1f8NBpUoC&pg=PA159 |title=Joseph Conrad |publisher=Routledge |year=2006 |isbn=978-0-415-26851-6 |page=159}}</ref> ಟಿ.ಎಸ್. ಎಲಿಯಟ್,<ref>{{Cite book |last=Cooper |first=John Xiros |url=https://books.google.com/books?id=XqmNjQzhwV4C&pg=PA111 |title=The Cambridge Introduction to T. S. Eliot |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-45790-3 |page=111}}</ref> ಕಾಜುವೊ ಇಷಿಗುರೊ,<ref>{{Cite book |last=Sim |first=Wai-chew |url=https://books.google.com/books?id=WcKLAgAAQBAJ&pg=PT201 |title=Kazuo Ishiguro |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-19867-1 |page=201}}</ref> ಸರ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ರಶ್ದಿ<ref>{{Cite web |title=Salman Rushdie |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100433765 |access-date=10 December 2019 |website=Oxford Reference |publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref> ಮತ್ತು ಎಜ್ರಾ ಪೌಂಡ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |last=Campbell |first=James |date=17 May 2008 |title=Home from home |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/books/2008/may/17/poetry3 |access-date=10 December 2019}}; {{Cite book |last=Nadel |first=Ira |url=https://books.google.com/books?id=ECiGDAAAQBAJ&pg=PA90 |title=Ezra Pound: A Literary Life |date=2004 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-230-37881-0 |page=90}}</ref> === ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದ" ಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಅನುಭವದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ', ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥದ ಶಾಲೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |url=http://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |title=A bibliography of Scottish common sense philosophy: Sources and origins |publisher=Thoemmes Press |year=2000 |editor-last=Fieser, James |location=Bristol |access-date=17 December 2010 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409171906/https://www.rrbltd.co.uk/bibliographies/scottish_v5_bibliog.pdf |url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜಾನ್ ಲಾಕ್, ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ಕ್ಲಿ{{Efn|ಬರ್ಕ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಐರಿಶ್ ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಗಣರಾಜ್ಯ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶವು UK ನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅನುಭವವಾದಿ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.}} ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯೂಮ್; ಆದರೆ ಡಗಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ಥಾಮಸ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ "ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ" ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟನ್ನರು ನೈತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಮೊದಲು ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಮ್ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಾನ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಮಿಲ್ ಅವರ ''ಉಪಯುಕ್ತತಾವಾದ'' ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ನೈತಿಕ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Palmer, Michael |url=https://books.google.com/books?id=s7y5MJOuN30C&pg=PA66 |title=Moral Problems in Medicine: A Practical Coursebook |publisher=Lutterworth Press |year=1999 |isbn=978-0-7188-2978-0 |location=Cambridge |page=66}}; {{Cite book |last=Scarre, Geoffrey |url=https://books.google.com/books?id=8A4xLnzfqYwC&pg=PA82 |title=Utilitarianism |publisher=Routledge |year=1995 |isbn=978-0-415-12197-2 |location=London |page=82}}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮ === 1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[BBC]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿದ ರೇಡಿಯೋ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರಸಾರ ನಿಗಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಸಾರಕವಾಗಿದೆ.<ref name="MediaNewsline">{{Cite web |title=BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005004930/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=5 October 2010 |access-date=23 September 2010 |publisher=Media Newsline}}</ref><ref name="ProspectMag">{{Cite web |title=Digital license |url=http://www.prospectmagazine.co.uk/?p=64654 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111107024637/http://www.prospectmagazine.co.uk/2009/07/digitallicense |archive-date=7 November 2011 |access-date=9 March 2015 |publisher=Prospect}}</ref><ref name="AboutBBC">{{Cite news |title=About the BBC&nbsp;– What is the BBC |work=BBC Online |url=https://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116202334/http://www.bbc.co.uk/info/purpose/what.shtml |archive-date=16 January 2010}}</ref> ಇದು UK ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ದೇಶೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ದೂರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal |date=13 August 2009 |title=BBC: World's largest broadcaster & Most trusted media brand |url=http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |journal=Media Newsline |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510090842/http://www.medianewsline.com/news/151/ARTICLE/4930/2009-08-13.html |archive-date=10 May 2011 |access-date=19 June 2011}}; {{Cite web |date=April 2010 |title=TV Licence Fee: facts & figures |url=https://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427080539/http://www.bbc.co.uk/pressoffice/keyfacts/stories/licencefee.shtml |archive-date=27 April 2011 |publisher=BBC Press Office}}</ref> BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ BBC ಯ ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಾರಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Word – The Work of the BBC World Service 2008–09 HC 334 FINAL.doc |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20201021001645/https://publications.parliament.uk/pa/cm200910/cmselect/cmfaff/334/334.pdf |archive-date=21 October 2020 |access-date=16 February 2011}}</ref> ಇದು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಸುದ್ದಿ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=News in your language – BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/ws/languages |website=BBC}}; {{Cite web |title=BBC World Service |url=https://www.facebook.com/pages/category/Media-News-Company/bbcworldservice/about |website=Facebook.com}}</ref> UK ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರು ITV ಸೇರಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ITV ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವ 15 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಸಾರಕಗಳಲ್ಲಿ 11 ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{Cite web |title=Publications & Policies: The History of ITV |url=http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-url=https://web.archive.org/web/20110411224117/http://www.itv.com/aboutitv/publications-policies |archive-date=11 April 2011 |website=ITV.com}}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಕೈ.<ref>{{Cite journal |title=Direct Broadcast Satellite Television |url=http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |journal=News Corporation |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604095622/http://www.newscorp.com/operations/dbst.html |archive-date=4 June 2011}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ''ಡೈಲಿ ಮೇಲ್'', ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', ''ದಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್'', ''ದಿ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮತ್ತು ''ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=10 October 2008 |title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008 |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing |access-date=17 October 2008}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''ದಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್'', ''ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್'', ''ನ್ಯೂ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ಮನ್'' ಮತ್ತು ''ರೇಡಿಯೋ ಟೈಮ್ಸ್'' ಸೇರಿವೆ. [[File:Media City Footbridge and BBC Offices (geograph 2685261).jpg|thumb|ಗ್ರೇಟರ್ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಾಲ್ಫೋರ್ಡ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.]]ಲಂಡನ್ UK ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಲಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಡಿಯಾಸಿಟಿಯುಕೆ ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ.<ref>William, D. (2010). [https://books.google.com/books?id=7yg45P35KDMC ''ಯುಕೆ ಸಿಟೀಸ್: ಎ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಮೇಜರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್'']. ಈಸ್ಟ್ಬೋರ್ನ್: ಗಾರ್ಡ್ನರ್ಸ್ ಬುಕ್ಸ್. {{ISBN|978-9987-16-021-1}}, pp. 22, 46, 109 and 145.</ref> ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಡೇಟಾಬೇಸ್ಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಧ್ಯಮ, ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ UK ಪ್ರಕಾಶನ ವಲಯವು ಸುಮಾರು £20 ಶತಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 167,000 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=Publishing |url=http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110505104322/http://www.culture.gov.uk/what_we_do/creative_industries/3280.aspx |archive-date=5 May 2011 |publisher=Department of Culture, Media and Sport}}</ref> 2015 ರಲ್ಲಿ UK ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ 2,710 ಪುಸ್ತಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇತರ ಆಂಗ್ಲೋಫೋನ್ ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |date=2016 |title=Annual Report 2015–2016 |url=https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |access-date=14 January 2021 |website=internationalpublishers.org |publisher=International Publishers Association |page=16 |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831205753/https://www.internationalpublishers.org/images/reports/Annual_Report_2016/IPA_Annual_Report_2015-2016_interactive.pdf |url-status=dead}}</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, UK ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 82.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣ.<ref>{{Cite journal |title=Top 20 countries with the highest number of Internet users |url=http://www.internetworldstats.com/top20.htm |journal=Internet World Stats |archive-url=https://web.archive.org/web/20110610104435/http://www.internetworldstats.com/top20.htm |archive-date=10 June 2011 |access-date=19 June 2011}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉದ್ಯಮವು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2022 ರಿಂದ UK ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪ್ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Dring |first=Christopher |date=12 January 2023 |title=European console and PC game sales fall 7.1% in 2022 |url=https://www.gamesindustry.biz/european-console-and-pc-game-sales-fall-71-over-2021 |access-date=30 September 2023 |website=GamesIndustry.biz}}</ref> ಇದು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಉತ್ಪಾದಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=About UK Video Games Industry |url=https://tiga.org/about-tiga-and-our-industry/about-uk-video-games-industry |access-date=6 June 2023 |website=TIGA}}</ref> === ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ === [[File:Angel of the North - 6150534524.jpg|thumb|ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ ಅವರ ಏಂಜೆಲ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಶಿಲ್ಪವು ಉತ್ತರ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.]] ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲಾವಿದರು ವಿಲಿಯಂ ಬ್ಲೇಕ್, ಜಾನ್ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಪಾಮರ್, ಮತ್ತು ಜೆ.ಎಂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಟರ್ನರ್; ಭಾವಚಿತ್ರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು ಸರ್ ಜೋಶುವಾ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯನ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್; ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಥಾಮಸ್ ಗೇನ್ಸ್ಬರೋ ಮತ್ತು ಎಲ್.ಎಸ್. ಲೌರಿ; ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಲಿಯಂ ಮೋರಿಸ್; ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕಾರ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಕನ್; ಪಾಪ್ ಕಲಾವಿದರು ಪೀಟರ್ ಬ್ಲೇಕ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಹಾಕ್ನಿ; ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಕಲೆ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಆರ್ಟ್ & ಲಾಂಗ್ವೇಜ್;<ref>{{Cite news |last=Tate |title=Art & Language – Art Term {{!}} Tate |work=Tate |url=https://www.tate.org.uk/art/art-terms/a/art-language |access-date=8 September 2018}}</ref> ಸಹಯೋಗಿ ಜೋಡಿ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್; ಅಮೂರ್ತ ಕಲಾವಿದ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಹಾಡ್ಕಿನ್; ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಆಂಟನಿ ಗೋರ್ಮ್ಲಿ, ಅನೀಶ್ ಕಪೂರ್ ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ಮೂರ್. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ಸಾಚಿ ಗ್ಯಾಲರಿ "ಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹು-ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು: ಡೇಮಿಯನ್ ಹಿರ್ಸ್ಟ್, ಕ್ರಿಸ್ ಆಫಿಲಿ, ರೇಚೆಲ್ ವೈಟ್ರೀಡ್, ಟ್ರೇಸಿ ಎಮಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ವಾಲಿಂಗರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮ্যাক್ವೀನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಟೇಲರ್-ವುಡ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಸಹೋದರರು ಈ ಸಡಿಲವಾದ ಮೈತ್ರಿಯ ಚಳವಳಿಯ ಹೆಚ್ಚು-ಪರಿಚಿತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಯಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ನಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳು: ಲಂಡನ್ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಆರು-ಶಾಲೆಗಳು), ಇದರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ ಸೇರಿವೆ; ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್ಸ್, ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ; ಸ್ಲೇಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ನ ಭಾಗ); ಗ್ಲಾಸ್ಗೋ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್; ಮತ್ತು ದಿ ರಸ್ಕಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ (ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭಾಗ). ಕೋರ್ಟಾಲ್ಡ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. UK ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೋರ್ಟ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಟೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಮತ್ತು ಟೇಟ್ ಮಾಡರ್ನ್ (ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 4.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರೊಂದಿಗೆ).<ref>{{Cite news |last=Bayley |first=Stephen |date=24 April 2010 |title=The startling success of Tate Modern |work=[[The Times]] |location=London |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429173928/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/visual_arts/article7105032.ece |url-status=dead |archive-date=29 April 2011 |access-date=19 January 2011}} {{Subscription required}}</ref> === ಸಂಗೀತ === <!----Caution should be taken to ensure that the sections are not simply a listing of names or mini biographies of individuals accomplishments.----> [[File:Royal Albert Hall, BBC Proms 2017.jpg|thumb|ದಿ ಪ್ರಾಮ್ಸ್ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಹೆನ್ರಿ ವುಡ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನ ರಾಯಲ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಯೋಜಕರ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತದೆ.]] ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತವು UK ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ನ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ, ವೇಲ್ಸ್ನ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿವೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಬಲವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಕಾರ್ಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪಿಡುಪುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Songs of England |url=https://www.english-heritage.org.uk/visit/inspire-me/songs-of-england}}</ref> ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಜಾನಪದವು ಚುರುಕಾದ ಟೆಂಪೋಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೃತ್ಯ ಟ್ಯೂನ್ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=The influence of traditional Scottish Music |url=https://www.visitscotland.com/things-to-do/events/music-festivals/traditional-folk}}</ref> ವೆಲ್ಶ್ ಜಾನಪದವು ವೇಲ್ಸ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಲ್ಪಡುವ ಸಮೂಹ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ಗೀತ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Celtic connections: the story of folk music in Wales |date=17 February 2020 |url=https://www.wales.com/culture-and-sport/music-and-performance/roots-and-shoots-welsh-folk-music}}</ref> ಉತ್ತರ ಐರಿಶ್ ಜಾನಪದವು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಶ್ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಪಿಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |access-date=15 September 2025 |title=Why you should experience traditional music in Ireland |url=https://www.ireland.com/en-us/magazine/music/traditional-music/}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಟ್ಯೂಡರ್ ಅವಧಿಯ ನವೋದಯ ಸಂಗೀತ ಇದೆ, ಥಾಮಸ್ ಟಾಲಿಸ್, ಜಾನ್ ಟೇವರ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ ಬೈರ್ಡ್, ಓರ್ಲ್ಯಾಂಡೊ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಡೌಲ್ಯಾಂಡ್ ಅವರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಮ್ಯಾಡ್ರಿಗಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಟ್ ಸಂಗೀತ. ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಸೆಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾಟಕೀಯ ಮಾಸ್ಕ್ಗಳು, ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರಗಳ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ನಂತರ ಥಾಮಸ್ ಆರ್ನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು. ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಜಾರ್ಜ್ II ರ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕಾಗಿ ''ಜಡೋಕ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್'' ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು; ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜರ ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂಗೀತವಾಯಿತು. ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ನ ಅನೇಕ ಆರಾಧನಾ ಸಂಗೀತಗಳು, ಅವನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಮೆಸ್ಸಿಯಾ'' ನಂತಹವು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |date=20 July 2009 |title=British Citizen by Act of Parliament: George Frideric Handel |url=http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326164147/http://www.parliament.uk/parliamentary_publications_and_archives/parliamentary_archives/handel_and_naturalisation.cfm |archive-date=26 March 2010 |access-date=9 March 2015 |publisher=UK Parliament}}; {{Cite news |last=Andrews |first=John |date=14 April 2006 |title=Handel all'inglese |work=Playbill |location=New York |url=http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |access-date=11 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516210558/http://www.playbillarts.com/features/article/4236.html |archive-date=16 May 2008}}</ref> 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಗೀತರಚನೆಕಾರ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಎಸ್. ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯ ಸವೊಯ್ ಒಪೆರಾಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್ಗರ್ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಂಯೋಜಕರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗುಸ್ತಾವ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್, ರಾಲ್ಫ್ ವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಆಧುನಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಪೆರಾದ ಪ್ರವರ್ತಕ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅನೇಕ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಗೀತದ ಗುರುತಿನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ: ಪೀಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ವೆಲ್ ಡೇವಿಸ್ (ಓರ್ಕ್ನಿ), ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಬರ್ಟ್ವಿಸಲ್ (ಪೌರಾಣಿಕ), ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಟೇವನರ್ (ಧಾರ್ಮಿಕ).<ref>{{Cite Grove |title=Great Britain |first1=Nicholas |last1=Iemperley |date=2002 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.O006236 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=England (i) |date=2001 |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40044 |url-access=subscription |first1=Stephen |last1=Banfield |first2=Ian |last2=Russell}}; {{Cite Grove |title=Wales |date=2001 |first1=Geraint |last1=Lewis |first2=Lyn |last2=Davies |first3=Phyllis |last3=Kinney |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.41108 |url-access=subscription}}; {{Cite Grove |title=Scotland |first1=Kenneth |last1=Elliott |first2=Francis |last2=Collinson |first3=Peggy |last3=Duesenberry |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.40113 |url-access=subscription |date=2001}}; {{Cite Grove |title=Ireland |first1=Harry |last1=White |first2=Nicholas |last2=Carolan |url=https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.13901 |url-access=subscription |date=2011}}; {{Cite web |title=British 20th century composers |url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/zdjw7p3/revision/1 |access-date=21 April 2022 |website=[[BBC]]}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರು ಆಲ್ಫಿ ಬೊ, ಬ್ರಿನ್ ಟೆರ್ಫೆಲ್, ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಜೆಂಕಿನ್ಸ್, ಮೈಕೆಲ್ ಬಾಲ್, ರೋಡರಿಕ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ರಸೆಲ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಾ ಬ್ರೈಟ್ಮನ್ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ನಿಕೋಲಾ ಬೆನೆಡೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ನಿಗೆಲ್ ಕೆನಡಿ ತಮ್ಮ ಪಿಟೀಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=21 June 2022 |title=30 of the greatest violinists on record |url=https://www.gramophone.co.uk/features/article/30-of-the-greatest-violinists-on-record |access-date=4 March 2024 |website=Gramophone}};{{Cite web |date=1 January 2020 |title=Katherine Jenkins has officially sold the most classical albums this century |url=https://www.classicfm.com/radio/shows-presenters/classic-fm-chart/katherine-jenkins-most-classical-albums/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=6 May 2023 |title=Who is Roderick Williams, the British baritone and composer at the King's coronation? |url=https://www.classicfm.com/discover-music/roderick-williams-composer-baritone-singing-roles/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=23 February 2024 |title=Michael Ball |url=https://www.eno.org/artists/michael-ball-2/ |access-date=4 March 2024 |website=English National Opera}};{{Cite web |title=Alfie Bow |url=https://www.classicfm.com/artists/alfie-boe/ |access-date=4 March 2024 |website=Classic FM}};{{Cite web |date=11 July 2023 |title=Sarah Brightman facts |url=https://www.smoothradio.com/news/music/sarah-brightman-age-husband-songs/ |access-date=4 March 2024 |website=Smooth Radio}}</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂ ಗ್ರೋವ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯೂಸಿಷಿಯನ್ಸ್'' ಪ್ರಕಾರ "ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ" ಎಂಬ ಪದವು 1950 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಅಂಡ್ ರೋಲ್ ನ "ಹೊಸ ಯುವ ಸಂಗೀತ" ದೊಂದಿಗಿನ ಸಮ್ಮಿಳನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.<ref>R. Middleton, et al., [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo "ಪಾಪ್"], ''ಗ್ರೋವ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆನ್ಲೈನ್'', 14 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110113160329/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_gmo|date=13 January 2011}}</ref> ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' ಬೀಟಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್ ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು 1960 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಳ್ಳಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>"ಪಾಪ್", [http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237 ''ದಿ ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್''], 9 ಮಾರ್ಚ್ 2010 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112170116/http://www.oxfordmusiconline.com/public/book/omo_t237|date=12 November 2017}}</ref> ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು, ಬ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸಬಾತ್ 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |title=Birmingham, England ... the unlikely birthplace of heavy metal |work=CNN |date=1 July 2011 |first1=Laura |last1=Allsop |url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/07/01/birmingham.home.of.metal/index.html |access-date=28 February 2022 |postscript=;}} {{Cite web |last=Bentley |first=David |date=4 June 2013 |title=Midlands rocks! How Birmingham's industrial heritage made it the birthplace of heavy metal |url=http://www.birminghampost.co.uk/whats-on/music/birmingham-birthplace-of-heavy-metal-4031445 |access-date=28 February 2022 |website=[[Birmingham Post]]}}</ref> ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ಹಾರ್ಡ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite web |title=The Rolling Stones {{!}} Biography & History |url=https://www.allmusic.com/artist/the-rolling-stones-mn0000894465/biography |access-date=22 July 2020 |website=AllMusic}}</ref> ರಾಗ ರಾಕ್, ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್,<ref>{{Cite book |last=Tom Larson |url=https://books.google.com/books?id=vGJ7XmA8rjIC&pg=PA183 |title=History of Rock and Roll |publisher=Kendall/Hunt Pub. |year=2004 |isbn=978-0-7872-9969-9 |pages=183–187}}</ref> ಸ್ಪೇಸ್ ರಾಕ್, ಗ್ಲಾಮ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite encyclopedia |title=Glam Rock |url=http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |access-date=21 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828224412/http://encarta.msn.com/dictionary_561509274/glam_rock.html |archive-date=28 August 2009 |encyclopedia=[[Encarta]]}}</ref> ಗೋಥಿಕ್ ರಾಕ್,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=NME Originals: Goth |url=https://www.nme.com/originals/4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080126150121/http://www.nme.com/originals/4 |archive-date=26 January 2008 |access-date=30 September 2013 |website=[[NME]]}}</ref> ಸೈಕೆಡೆಲಿಕ್ ರಾಕ್<ref>{{Cite web |title=Pop/Rock » Psychedelic/Garage |url=https://www.allmusic.com/subgenre/psychedelic-garage-ma0000002800 |access-date=6 August 2020 |publisher=[[AllMusic]]}}</ref> ಮತ್ತು ಪಂಕ್ ರಾಕ್ ಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದರು.<ref>{{cite magazine |author1=Charles M. Young |title=Rock is Sick and Living in London |url=https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |magazine=Rolling Stone |access-date=23 February 2026 |date=20 October 1977 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328094721/https://www.rollingstone.com/feature/a-report-on-the-sex-pistols-119989/ |archive-date=28 March 2025}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಲಾವಿದರು ನಿಯೋ ಸೋಲ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref>Henderson, Alex (1 August 2003). [https://web.archive.org/web/20101104165122/http://allmusic.com/explore/essay/british-soul-t2160 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೋಲ್]. Allmusic. 6 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.; [http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465 AllMusic – ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170923151236/http://www.allmusic.com/style/dubstep-ma0000004465|date=23 September 2017}} "ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡ್ರಮ್'ನ್' ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಡಬ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿದೆ"; {{Cite news |last=Goldman |first=Vivien |date=31 January 2012 |title=Local Groove Does Good: The Story Of Trip-Hop's Rise From Bristol |work=NPR |url=https://www.npr.org/sections/therecord/2012/01/31/142607358/local-groove-does-good-the-story-of-trip-hops-rise-from-bristol}}</ref> UK ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ರಾಪರ್ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಝಿ, ಕಾನೊ, ಯ್ಯಾಂಗ್ ಬೇನ್, ರಾಮ್ಜ್, ಲಿಟಲ್ ಸಿಮ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೆಪ್ಟಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite magazine |title=5 U.K. Rappers Primed to Take Over America in 2018 |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/uk-rappers-to-watch-2018-8097878/ |magazine=Billboard |access-date=18 June 2018}}</ref> [[File:The SSE Hydro arena - geograph.org.uk - 6725739.jpg|thumb|right|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿನ ಒವಿಒ ಹೈಡ್ರೋ, 14,500 ಆಸನಗಳ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿಬಿಡಿಯಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ<ref>{{cite web |title=OVO Hydro {{!}} SEC |url=https://www.sec.co.uk/organise-an-event/event-spaces/the-ovo-hydro |website=www.sec.co.uk |access-date=9 February 2026 |language=en}}</ref>]] ಬೀಟಲ್ಸ್ 1 ಶತಕೋಟಿ ಘಟಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Beatles sales">{{Cite web |title=1960–1969 |url=http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969/# |archive-url=https://web.archive.org/web/20140425011032/http://www.emimusic.com/about/history/1960-1969 |archive-date=25 April 2014 |access-date=9 March 2015 |publisher=EMI Group}}</ref><ref name="McCartney">{{Cite magazine |date=8 June 1992 |title=Paul At Fifty |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |magazine=Time |location=New York |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206120350/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975715-2,00.html |archive-date=6 February 2009}}</ref><ref name="Guinness">[https://books.google.com/books?id=rdU1xtIWJz0C ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗುಂಪು] ''[[ದಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್]]'' 1999, p. 230. 19 ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>{{Cite news |date=25 November 2010 |title=Beatles a big hit with downloads |work=Belfast Telegraph |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/entertainment/music/news/beatles-a-big-hit-with-downloads-15013117.html |access-date=16 May 2011}}</ref> ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್, ಪಿಂಕ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್, ಕ್ವೀನ್, ಲೆಡ್ ಝೆಪ್ಪೆಲಿನ್, ಬೀ ಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ಟನ್ ಜಾನ್, ಇವರೆಲ್ಲರೂ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite press release |title=British rock legends get their own music title for PlayStation3 and PlayStation2 |date=2 February 2009 |publisher=[[EMI]] |url=http://www.emimusic.com/news/2009/singstar®-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |access-date=9 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423012539/http://www.emimusic.com/news/2009/singstar%C2%AE-queen-to-be-launched-by-sony-computer-entertainment-europe |archive-date=23 April 2014}}; {{Cite news |last=Khan |first=Urmee |date=17 July 2008 |title=Sir Elton John honoured in Ben and Jerry ice cream |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080730164432/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/2305273/Sir-Elton-John-honoured-in-Ben-and-Jerry-ice-cream.html |archive-date=30 July 2008}}; {{Cite news |last=Alleyne |first=Richard |date=19 April 2008 |title=Rock group Led Zeppelin to reunite |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=31 March 2010 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1562875/Rock-group-Led-Zeppelin-to-reunite.html |archive-date=10 January 2022}}{{Cbignore}}; {{Cite news |date=11 July 2006 |title=Floyd 'true to Barrett's legacy' |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5170644.stm}}; {{Cite news |last=Holton |first=Kate |date=17 January 2008 |title=Rolling Stones sign Universal album deal |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSL1767761020080117 |access-date=26 October 2008}}; {{Cite news |last=Walker |first=Tim |date=12 May 2008 |title=Jive talkin': Why Robin Gibb wants more respect for the Bee Gees |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |access-date=26 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013215157/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/jive-talkin-why-robin-gibb-wants-more-respect-for-the-bee-gees-826116.html |archive-date=13 October 2011}}</ref> ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು BPI ಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂದಾಹು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಕೆಲವು ಸ್ವೀಕರ್ತರಲ್ಲಿ ದಿ ಹೂ, ಡೇವಿಡ್ ಬೋವಿ, ಎರಿಕ್ ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್, ರಾಡ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್, ದಿ ಪೋಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೀಟ್ವುಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ (ಇವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಬ್ಯಾಂಡ್) ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/news/datablog/2012/feb/22/brit-awards-winners-list-2012 "ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ವಿಜೇತರ ಪಟ್ಟಿ 2012: 1977 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವಿಜೇತ"]. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' (ಲಂಡನ್). 28 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> <!-- Please note that the following list of recent musicians and groups includes only those selling more than 30&nbsp;million records. -->ಇತ್ತೀಚಿನ UK ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಮೈಕೆಲ್, ಓಯಸಿಸ್, ಸ್ಪೈಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್, ರೇಡಿಯೋಹೆಡ್, ಕೋಲ್ಡ್ಪ್ಲೇ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಂಕೀಸ್, ರಾಬಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಏಮಿ ವೈನ್ಹೌಸ್, ಸುಸಾನ್ ಬೊಯ್ಲ್, ಅಡೆಲ್, ಎಡ್ ಶೀರನ್, ಲೆವಿಸ್ ಕಪಾಲ್ಡಿ, ವನ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್, ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡುವಾ ಲಿಪಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |date=12 January 2020 |title=Harry Styles Has Weathered the Post-Boy Band Storm Better Than Most |url=https://consequence.net/2020/01/harry-styles-solo-career/ |access-date=15 September 2020 |website=Consequence of Sound}}; {{Cite magazine |date=16 July 2020 |title=10 Years of One Direction: The Story of the World's Biggest Boy Band, Told With the Fans Who Made It Happen |magazine=Billboard |url=https://www.billboard.com/music/pop/one-direction-ten-year-anniversary-fan-interviews-9419436/ |access-date=15 September 2020}}; {{Cite news |last=Corner, Lewis |date=16 February 2012 |title=Adele, Coldplay biggest-selling UK artists worldwide in 2011 |work=Digital Spy |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a366130/adele-coldplay-biggest-selling-uk-artists-worldwide-in-2011.html |access-date=22 March 2012}}; {{Cite web |title=Ed Sheeran's career journey: From street busker to global superstar |url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/celebrity/ed-sheeran-career-timeline/ |access-date=7 January 2023 |website=PlanetRadio.co.uk |last=Magliola |first=Anna Sky |date=30 November 2022}}; {{Cite web |url=https://open.spotify.com/artist/6M2wZ9GZgrQXHCFfjv46we |title=Dua Lipa, 77.5M Monthly listeners |date=6 May 2024 |publisher=Spotify}}</ref> 2024 ರಂತೆ UK ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಗೀತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ನಂತರ,<ref>{{Cite web |last=Paine |first=Andre |date=10 September 2024 |title=IFPI report reveals EU risks falling behind in global market - UK still among top music exporters |url=https://www.musicweek.com/labels/read/ifpi-report-reveals-eu-risks-falling-behind-in-global-market-uk-still-among-top-music-exporters/090424 |access-date=17 November 2025 |website=[[Music Week]] |language=en}}</ref> ಮತ್ತು 2021 ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ನಂತರ ಸಂಗೀತದ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |last=Savage |first=Mark |date=16 June 2021 |title=British music exports reach a record high |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-57486272 |access-date=17 November 2025 |work=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref> ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಗರಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಲಿವರ್ಪೂಲ್ನ ಕಲಾವಿದರು 54 UK ಚಾರ್ಟ್ ನಂಬರ್ 1 ಹಿಟ್ ಸಿಂಗಲ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite news |last=Hughes |first=Mark |date=14 January 2008 |title=A tale of two cities of culture: Liverpool vs Stavanger |work=Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |access-date=2 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618175425/https://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/a-tale-of-two-cities-of-culture-liverpool-vs-stavanger-770076.html?r=RSS |archive-date=18 June 2018}}</ref> ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು 2008 ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು [[UNESCO]] ನಿಂದ ಸಂಗೀತದ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=20 August 2008 |title=Glasgow gets city of music honour |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm |access-date=2 August 2009}}</ref> ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತದ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ, ಬ್ರಿಟ್ಪಾಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಗೀತದ ಉಪ-ಪ್ರಕಾರಗಳಾದ ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪ್ ಹಾಪ್ ನ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite web |title=Out of the melting pot: The origins and evolution of drum'n'bass |url=https://www.redbull.com/gb-en/history-of-drum-and-bass-music |access-date=1 August 2021 |website=Red Bull |date=25 June 2020}}</ref> UK ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ಬ್ಲಾಕ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೌಂಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕಲ್ಚರ್ ಮತ್ತು 60 ಮತ್ತು 70 ರ ದಶಕಗಳ ನ್ಯೂ ಏಜ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ಲರ್ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |date=3 August 2023 |title=Parties, protest and police: the neglected histories of UK dance music |url=https://www.dazeddigital.com/music/article/60511/1/ed-gillet-new-book-party-lines-politics-history-uk-dance-music-clubbing |access-date=27 February 2024 |website=Dazed}}</ref> ಇದು ಶಿಕಾಗೋ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಟೆಕ್ನೋ ದೃಶ್ಯಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. 1980 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತವು ರೇವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಸಿಡ್ ಹೌಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು, ಇವುಗಳು ನವೀನ ರೆಕಾರ್ಡ್ಗಳೊಂದಿಗೆ (ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಇ'ಸ್ ಸೆಸೇಮ್ಸ್ ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಡಿಜಿಯ ಚಾರ್ಲಿ ನಂತಹವು) ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಂದವು<ref>{{Cite web |date=20 January 2001 |title=Rave |url=https://www.oxfordmusiconline.com/search?q=rave |access-date=27 February 2024 |website=Oxford Music Online}}</ref> ಮತ್ತು ಇಬಿಜಾ ಕ್ಲಬ್ ದೃಶ್ಯದಿಂದ ತಂದ ಬಾಲೆರಿಕ್ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇದು ಯುಕೆ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಸ್ಪೀಡ್ ಗ್ಯಾರೇಜ್, ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಬಾಸ್, ಜಂಗಲ್, ಟ್ರಾನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡಬ್ಸ್ಟೆಪ್ ನಂತಹ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ 808 ಸ್ಟೇಟ್, ಆರ್ಬಿಟಲ್, ದಿ ಪ್ರೊಡಿಜಿ, ಅಂಡರ್ವರ್ಲ್ಡ್, ರೋನಿ ಸೈಜ್, ಲೆಫ್ಟ್ಫೀಲ್ಡ್, ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಅಟ್ಯಾಕ್, ಗ್ರೂವ್ ಅರ್ಮಾಡಾ, ಫ್ಯಾಟ್ಬಾಯ್ ಸ್ಲಿಮ್, ಫೇತ್ಲೆಸ್, ಬೇಸ್ಮೆಂಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್, ಕೆಮಿಕಲ್ ಬ್ರದರ್ಸ್, ಡಿಸ್ಕ್ಲೋಷರ್, ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್ ಅಗೇನ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Mixmag's Greatest Dance Act of all Time Revealed |date=19 January 2012 |url=http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed |archive-date=14 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120414045620/http://www.mixmag.net/words/news/mixmags-greatest-dance-act-revealed}};{{Cite web |date=26 February 2024 |title=Fred Again: who is the DJ who has thousands queuing for a 'secret rave' at the Sydney Opera House? |url=https://www.theguardian.com/music/2024/feb/27/fred-again-dj-sydney-opera-house-secret-show-tickets-sell-out-profile-bio-details |access-date=27 February 2024 |website=The Guardian}}</ref> ಇತರ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ UK ಡಿಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಡ್ಜ್ ಜೂಲ್ಸ್, ಪೀಟ್ ಟಾಂಗ್, ಕಾರ್ಲ್ ಕಾಕ್ಸ್, ಪಾಲ್ ಓಕೆನ್ಫೋಲ್ಡ್, ಜಾನ್ ಡಿಗ್ವೀಡ್ ಮತ್ತು ಸಾಷಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Top 100 DJs Poll results 2003 |url=http://djmag.com/top100chart.asp |archive-date=7 December 2003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031207071739/http://djmag.com/top100chart.asp}}</ref> === ಚಲನಚಿತ್ರ === ಚಲನಚಿತ್ರದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಹಿಚ್‌ಕಾಕ್, ಅವರ ''ವೆರ್ಟಿಗೋ'' ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ,<ref>{{Cite news |date=2 August 2012 |title=Vertigo is named 'greatest film of all time' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-19078948 |access-date=18 August 2012}}</ref> ಮತ್ತು ''ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅರೇಬಿಯಾ'' ಅನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡೇವಿಡ್ ಲೀನ್, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The Directors' Top Ten Directors |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517155218/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archive-date=17 May 2012 |publisher=British Film Institute}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ನೋಲನ್, ಸ್ಯಾಮ್ ಮೆಂಡಿಸ್, ಸ್ಟೀವ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೀನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್, ಡ್ಯಾನಿ ಬಾಯಲ್, ಟೋನಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=The 24 Best British Directors of All Time |date=13 May 2023 |url=https://movieweb.com/best-british-directors-of-all-time/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Movieweb}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top 22 U.K. Film Directors |url=https://www.imdb.com/list/ls062383258/ |access-date=17 February 2024 |publisher=IMDb}}</ref><ref>{{Cite web |title=5 of the best ... Richard Curtis films |url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/5-of-the-best-richard-curtis-films-tzxx9fv2h |work=The Times |access-date=4 June 2024 |date=17 April 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=The UK's top 50 film directors |date=23 May 2012 |url=https://www.televisual.com/news/the-uk-s-top-50-film-directors_bid-357/ |access-date=17 February 2024 |publisher=Televisual}}</ref> ಅನೇಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಟರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರ ಸರಣಿಗಳು (''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಮತ್ತು ''ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್'') ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=11 September 2007 |title=Harry Potter becomes highest-grossing film franchise |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/film/2007/sep/11/jkjoannekathleenrowling |access-date=2 November 2010}}</ref> 2019 ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಅವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು £10.3&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯದ ಶೇಕಡಾ 28.7ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |title=UK Film Industry Statistics 2023 |date=10 April 2023 |url=https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217211749/https://www.socialfilms.co.uk/blog/uk-film-industry-statistics |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}</ref> 2019ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್ ಆದಾಯ ಒಟ್ಟು £1.25&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 176&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಪ್ರವೇಶ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=The UK box office in 2019 |url=https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240217214846/https://www2.bfi.org.uk/sites/bfi.org.uk/files/downloads/bfi-uk-box-office-2019.pdf |archive-date=17 February 2024 |access-date=17 February 2024}}</ref> 2023ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 6.9&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 1&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಅಡಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |title=UK Film and Television Studios Market Report |url=https://content.knightfrank.com/research/2439/documents/en/uk-film-and-television-studios-market-2023-10567.pdf |access-date=17 February 2024 |publisher=Knight Frank}}</ref> ವಾರ್ಷಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news |date=26 February 2001 |title=Baftas fuel Oscars race |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1190562.stm |access-date=14 February 2011}}</ref> === ಪಾಕಪದ್ಧತಿ === [[File:Fish, chips and mushy peas.jpg|thumb|[[Fish and chips]], ನಿಂಬೆ, ಟಾರ್ಟರ್ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಶ್ಡ್ ಬಟಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅದರ ಭೂಮಿ, ವಸಾಹತುಗಳು, ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ಆಗಮನ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಹಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸರಳ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Else |first=David |title=Inghilterra |publisher=EDT srl |date=2007 |isbn=978-88-6040-136-6 |page=76}}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೋಮಾಂಸ, ಕುರಿಮಾಂಸ, ಕೋಳಿ ಅಥವಾ ಹಂದಿಮಾಂಸದ ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸ, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಾಕಲ್ಪಟ್ಟ (ಮತ್ತು ಗೋಮಾಂಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನಿಸಲಾದ) ಮಾಂಸವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಸ್ಟ್ ಮಾಂಸವನ್ನು ಹುರಿದ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ತರಕಾರಿಗಳು, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೇವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸದ ಪೈಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯೂಗಳು ಸೇರಿವೆ. 2019ರಲ್ಲಿ [[YouGov]] ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಹಾರಗಳಿಗೆ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಅಳೆಯಲಾಯಿತು. ಶೇಕಡಾ 80ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾನುವಾರದ ರೋಸ್ಟ್, ಯಾರ್ಕ್‌ಷೈರ್ ಪುಡಿಂಗ್, ಫಿಶ್ ಅಂಡ್ ಚಿಪ್ಸ್, ಕ್ರಂಪೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಪಾಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://yougov.co.uk/topics/consumer/articles-reports/2019/06/12/classic-british-cuisine-ranked-britons |date=11 June 2019 |title=Classic British cuisine ranked by Britons }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ''[[The Good Food Guide]]'' ಮತ್ತು ''[[Harden's]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಿವೆ. 2025ರಲ್ಲಿ 197 ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮಿಶೆಲಿನ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು ಮೂರು-ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=https://guide.michelin.com/en/gb/restaurants/all-starred |title=United Kingdom |publisher=Michelin Guide |access-date=12 May 2025}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಆಹಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ದೀರ್ಘ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಚಹಾವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಾದ್ಯಂತದ ಚಹಾ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಹಾದೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಲಘು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಸುಮಾರು 1840ರವರೆಗೆ ಹಿಂದಿನದು.<ref>{{Cite web |title=The tea-rific history of Victorian afternoon tea |work=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/blog/tea-rific-history-victorian-afternoon-tea |access-date=11 April 2023}}</ref> ಜುಲೈ 2024ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 3ರಷ್ಟು ಜನರು ವೀಗನ್ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಶೇಕಡಾ 6ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 13ರಷ್ಟು ಜನರು ಫ್ಲೆಕ್ಸಿಟೇರಿಯನ್ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Dietary choices of Brits (e.g. vegeterian, flexitarian, meat-eater etc) |url=https://yougov.co.uk/topics/society/trackers/dietery-choices-of-brits-eg-vegeterian-flexitarian-meat-eater-etc |access-date=26 November 2024 |date=8 July 2024 |website=YouGov.co.uk}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ "ಬಲವಾದ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ" ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹರಡಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಜನರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಚಿಕನ್ ಟಿಕ್ಕಾ ಮಸಾಲಾಯಂತಹ ಸಂಕರ ಆಹಾರಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite news |date=19 April 2001 |title=Robin Cook's chicken tikka masala speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2001/apr/19/race.britishidentity |access-date=7 September 2021}}; {{Cite news |last=BBC E-Cyclopedia |date=20 April 2001 |title=Chicken tikka masala: Spice and easy does it |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1999/02/99/e-cyclopedia/1285804.stm |access-date=28 September 2007}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಪಬ್‌ಗಳು ಇವೆ ಮತ್ತು ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಇಂಡಿಯಾ ಪೇಲ್ ಏಲ್, ಬಿಟರ್, ಬ್ರೌನ್ ಏಲ್, ಪೋರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೌಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಿಯರ್ ಶೈಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬ್ರೂವರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=A guide to British Beer |url=https://www.expatica.com/uk/lifestyle/food-drink/british-beer-469903/ |access-date=25 November 2024 |website=Expatica}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಚ್ ವಿಸ್ಕಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈನ್, ಜಿನ್, ಪೆರಿ ಮತ್ತು ಸೈಡರ್ ಸೇರಿವೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === [[File:City vs United FA Cup final 2023.jpg|thumb|right|2023ರ ಎಫ್‌ಎ ಕಪ್ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ ವೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ]] [[File:Old 18th tee lr.jpg|thumb|right|ಗಾಲ್ಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅಟ್ ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂಸ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.]] ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಟೆನಿಸ್, ಟೇಬಲ್ ಟೆನಿಸ್, ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್, ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್, ರಗ್ಬಿ ಸೆವೆನ್ಸ್, ಗಾಲ್ಫ್, ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್, ನೆಟ್‌ಬಾಲ್, ವಾಟರ್ ಪೋಲೊ, ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಬಿಲಿಯರ್ಡ್ಸ್, ಡಾರ್ಟ್ಸ್, ರೋಯಿಂಗ್, ರೌಂಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು. ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗಳು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.{{efn|2012ರಲ್ಲಿ ಐಒಸಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ ರೊಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಈ ಮಹಾನ್ ದೇಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡೆಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರೀಡಾಸ್ಫೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಟದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ."<ref>{{Cite web |url=http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |title=Opening Ceremony of the Games of the XXX Olympiad |website=Olympic.org |access-date=30 November 2013 |date=27 July 2012 |archive-date=19 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130819135346/http://www.olympic.org/Documents/Games_London_2012/London_2012_Opening_ceremony_Speech_Jacques_Rogge.pdf |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |title=Unparalleled Sporting History |work=Reuters |access-date=30 November 2013 |last=Mehaffey |first=John |location=London |archive-date=25 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525164121/http://uk.reuters.com/article/uk-oly-preview-ad-idUKBRE86M0I720120723 |url-status=dead}}</ref>}} 2003ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="sports poll">{{Cite web |date=22 December 2003 |title=Rugby Union 'Britain's Second Most Popular Sport' |url=http://www.ipsos-mori.com/researchpublications/researcharchive/928/Rugby-Union-Britains-Second-Most-Popular-Sport.aspx |access-date=28 April 2013 |publisher=Ipsos-Mori}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು [[FIFA]] ಕ್ಲಬ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಈ ರೀತಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಎಬೆನೀಜರ್ ಕಾಬ್ ಮಾರ್ಲಿ ಅವರು 1863ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Rudd |first=Alyson |date=7 April 2008 |title=The father of football deserves much more |work=The Times |location=London |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-access=subscription |access-date=29 January 2015 |archive-date=4 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604183514/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article3694775.ece |url-status=dead}}; {{Cite web |date=24 October 2007 |title=Sheffield FC: 150 years of history |url=https://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025033006/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=621801.html |archive-date=25 October 2007 |access-date=29 January 2015 |publisher=[[FIFA]]}}</ref> ನಾಲ್ಕು ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ಗಳಾದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ FIFA ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ ಉನ್ನತ ವಿಭಾಗವಾದ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Ebner |first=Sarah |date=2 July 2013 |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |work=The Times |location=London |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |url-access=subscription |access-date=30 November 2013}}</ref> ಮೊದಲ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 30&nbsp;ನವೆಂಬರ್ 1872ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಆಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Mitchell, Paul |author-link=Paul Mitchell (broadcaster) |date=November 2005 |title=The first international football match |url=https://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml |access-date=15 December 2013 |publisher=BBC Sport Scotland}}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇಶಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite news |last=Harlow |first=Phil |date=5 August 2008 |title=Why is there no GB Olympics football team? |work=[[BBC Sport]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7529807.stm |access-date=31 December 2010}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name="sports poll" /> ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ವಾರ್ವಿಕ್‌ಶೈರ್‌ನ ರಗ್ಬಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೊದಲ ರಗ್ಬಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯವು 27&nbsp;ಮಾರ್ಚ್ 1871ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-coventry-warwickshire-25946757 |title=Six ways the town of Rugby helped change the world |work=BBC News |access-date=29 January 2015 |date=1 February 2014}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Godwin |first1=Terry |last2=Rhys |first2=Chris |year=1981 |title=The Guinness Book of Rugby Facts & Feats |url=https://archive.org/details/guinnessbookofru0000godw |page=[https://archive.org/details/guinnessbookofru0000godw/page/10 10] |publisher=Guinness Superlatives |isbn=978-0-85112-214-4}}</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಟಲಿ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾದ ಸಿಕ್ಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ರೀಡಾ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book |last1=Louw, Jaco |url=https://books.google.com/books?id=0-IiowvNomMC&pg=PA95 |title=The Girlfriends Guide to Rugby |last2=Nesbit, Derrick |publisher=South Publishers |year=2008 |isbn=978-0-620-39541-0 |location=Johannesburg}}</ref> ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಹೋಮ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ ಲಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಸಂಯುಕ್ತ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು 1908, 1948 ಮತ್ತು 2012ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಈ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಲಂಡನ್ ಆತಿಥೇಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು. ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ 2022ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಒಂದು ದೇಶವು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಏಳನೇ ಸಂದರ್ಭವಾಯಿತು (ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಬಾರಿ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿವೆ).<ref>{{Cite news |title=The journey of India in Commonwealth Games in 2022 |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/readersblog/allaboutsports/the-journey-of-india-in-commonwealth-games-in-2022-44477/ |access-date=29 June 2023}}</ref> === ಚಿಹ್ನೆಗಳು === [[File:Queen Elizabeth II Platinum Jubilee 2022 - Platinum Pageant (52123378222).jpg|thumb|ಲಂಡನ್‌ನ ದಿ ಮಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಧ್ವಜಗಳು]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಧ್ವಜವನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Union Jack or Union Flag? |url=https://www.flaginstitute.org/wp/uk-flags/the-union-jack-or-the-union-flag |access-date=26 September 2022 |website=The Flag Institute}}</ref> ಇದನ್ನು 1606ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಧ್ವಜ (ಇದು ಸೇಂಟ್ ಆಂಡ್ರ್ಯೂರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ)ಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. 1801ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಧ್ವಜವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |title=college-of-arms.gov.uk |url=https://www.college-of-arms.gov.uk/resources/union-flag-approved-designs |access-date=14 January 2022 |publisher=The College of Arms}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ರಚನೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು ವೇಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅನುಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=27 November 2007 |title=Welsh dragon call for Union flag |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm |access-date=17 October 2008}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ "ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್" ಆಗಿದೆ. ರಾಜರು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗೀತೆಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ "ಕಿಂಗ್" ಬದಲಿಗೆ "ಕ್ವೀನ್" ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಹಾಗೂ ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿಯಲ್ಲಿನ ವೆಲ್ಶ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಜೊತೆಗೆ, ಬುಲ್ಡಾಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೂನಿಯನ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Baker |first=Steve |title=Picturing the Beast |url=https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8 |publisher=University of Illinois Press |year=2001 |isbn=978-0-252-07030-3 |page=[https://archive.org/details/picturingbeastan0000bake_x9v8/page/52 52]}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿರೂಪಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ರಿಟಾನಿಯಾ<ref>{{Cite web |title=Britannia on British Coins |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |access-date=25 June 2006 |publisher=Chard}}</ref><ref name="Collins">{{cite dictionary|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/britannia|dictionary=Collins Dictionary|title=Britannia|accessdate=14 February 2021}}</ref> ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಬುಲ್.<ref>{{Cite web |last=<!--Not stated--> |title=Who is John Bull |url=https://www.loc.gov/wiseguide/jan04/johnbull.html |access-date=11 January 2022 |publisher=The Library of Congress}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|auto=yes}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-18023389 ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ನಿಂದ * [https://web.archive.org/web/20260118175542/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-kingdom/ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]. ''ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್''. ಕೇಂದ್ರ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಸ್ಥೆ. * [https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ] — ''UCB Libraries GovPubs''ನಿಂದ (6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009ರಂದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ) * {{Wikiatlas|United Kingdom}} * {{OSM relation|62149}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=GB ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು] — ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ಯೂಚರ್ಸ್ನಿಂದ === ಸರ್ಕಾರ === * [https://www.gov.uk/ HM ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.royal.uk/ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.gov.uk/government/organisations/prime-ministers-office-10-downing-street ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಕಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] === ಪ್ರವಾಸ === * [http://www.visitbritain.com/en/ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] <!-- ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೊದಲು ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ – WP:EL ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಓದಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ.--> {{United Kingdom topics}} {{Navboxes | list = {{United Kingdom constituents and affiliations}} {{British Isles}} {{English official language clickable map}} }} {{Authority control}} {{Coord|55|N|3|W|type:country_region:GB|display=title}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:G20 ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ದ್ವೀಪ ದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NATO ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:OECD ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:1707 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1801 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1922 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] 6twki8rolhw1k18p4ezlatcrszmm14r 2 187532 1431255 1430965 2026-10-03T06:41:30Z Simsar Writer 102064 new 1431255 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಂಘಟಕ}} {{Infobox person | name = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | image = DR Haji S ABUBAKKAR ARLAPADVU.jpg | image_size = 220px | caption = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | birth_place = ಆರ್ಲಪದವು, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | residence = ಆರ್ಲಪದವು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಘಟಕ, ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲೆ | parents = ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ (ತಂದೆ)<br>ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ (ತಾಯಿ) | spouse = ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ | children = ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್, ಖದೀಜತ್ ಸಫರ | awards = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧-೦೨)<br>ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<br>ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು }} '''ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸತತ 8 ಬಾರಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡ ಸಮ್ಮೇಳನ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾ ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಅುತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:DR_Haji_S_ABUBAKKAR_ARLAPADVU.jpg |title=Dr. Haji S. Abubakkar Arlapadavu Details |publisher=Wikimedia Commons |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪನಾಜೆ ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಲಪದವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್ ಆರ್ಲಪದವು ಮತ್ತು ಖದೀಜತ್ ಸಫರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ನಾಡೋಜ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯು, ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಯ್ಯಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಿಂದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವೆಬ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೂ ಗಡಿನಾಡಿನ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಇವರು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಗಡಿನಾಡು ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ.). * '''ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು:''' 'ತುಳು ಮಿನದನ' ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/45137180.cms |title=ತುಳು ಮಿನದನ: ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಭೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ:''' ಖಲೀಲ್ ಸಲಾಹ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಗಾಳಿಮುಖ. * '''ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ:''' ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಸೀರತ್ ಕಮಿಟಿ (ರಿ.). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸುಬೋಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪನಾಜೆ. * '''ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್:''' ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. * '''ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ:''' ದೆಹಲಿಯ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' (ರಿ.), 'ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು' (ಬೆಂಗಳೂರು), ಮತ್ತು 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿ'. == ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳು == ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ೮ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನ"ಗಳನ್ನು ಇವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/-/articleshow/29452559.cms |title=ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಘಟನೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಶಾಸಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಚಳವಳಿ' ಪ್ರೇರಣಾ ಜಾಥಾವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/mla-sanjeev-matandur-inaugurated-kannada-matadu-campaign-at-putturu/articleshow/90729403.cms |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಅಭಿಯಾನ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/art-and-litruter-programe-at-putturu/articleshow-d2k503a |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |publisher=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/925877 |title=ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರದಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001-02):''' ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ. * '''ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.varthabharati.in/amp/article/2017_05_24/75245 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ * ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/bharat-sevarat-award-to-abu-bakr-3105512 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/826065 |title= ಆರ್ಲಪದವು ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ರವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಶಾರ್ಜಾ ಕನ್ನಡ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸನ್ಮಾನ. "...ಸೇರಿದಂತೆ ಇವರ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಪಥಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ." == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://gadinadadhwani.co.in/ ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] k4mbv967ojb9h82pzk0dju7lovs4owj 1431265 1431255 2026-10-03T09:54:46Z Simsar Writer 102064 new 1431265 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಂಘಟಕ}} {{Infobox person | name = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | image = DR Haji S ABUBAKKAR ARLAPADVU.jpg | image_size = 220px | caption = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | birth_place = ಆರ್ಲಪದವು, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | residence = ಆರ್ಲಪದವು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಘಟಕ, ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲೆ | parents = ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ (ತಂದೆ)<br>ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ (ತಾಯಿ) | spouse = ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ | children = ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್, ಖದೀಜತ್ ಸಫರ | awards = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧-೦೨)<br>ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<br>ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು }} '''ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸತತ 8 ಬಾರಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡ ಸಮ್ಮೇಳನ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾ ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಅುತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:DR_Haji_S_ABUBAKKAR_ARLAPADVU.jpg |title=Dr. Haji S. Abubakkar Arlapadavu Details |publisher=Wikimedia Commons |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪನಾಜೆ ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಲಪದವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್ ಆರ್ಲಪದವು ಮತ್ತು ಖದೀಜತ್ ಸಫರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ನಾಡೋಜ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯು, ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಯ್ಯಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಿಂದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವೆಬ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೂ ಗಡಿನಾಡಿನ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಇವರು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಗಡಿನಾಡು ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ.). * '''ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು:''' 'ತುಳು ಮಿನದನ' ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/45137180.cms |title=ತುಳು ಮಿನದನ: ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಭೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್:''' ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. <ref>{{cite web |https://vknews.in/543803/ |title=ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್ |publisher=ವಿಜಯ VK NEWS |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ:''' ಖಲೀಲ್ ಸಲಾಹ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಗಾಳಿಮುಖ. * '''ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ:''' ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಸೀರತ್ ಕಮಿಟಿ (ರಿ.). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸುಬೋಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪನಾಜೆ. * '''ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ:''' ದೆಹಲಿಯ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' (ರಿ.), 'ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು' (ಬೆಂಗಳೂರು), ಮತ್ತು 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿ'. == ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳು == ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ೮ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನ"ಗಳನ್ನು ಇವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/-/articleshow/29452559.cms |title=ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಘಟನೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಶಾಸಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಚಳವಳಿ' ಪ್ರೇರಣಾ ಜಾಥಾವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/mla-sanjeev-matandur-inaugurated-kannada-matadu-campaign-at-putturu/articleshow/90729403.cms |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಅಭಿಯಾನ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/art-and-litruter-programe-at-putturu/articleshow-d2k503a |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |publisher=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/925877 |title=ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರದಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001-02):''' ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ. * '''ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.varthabharati.in/amp/article/2017_05_24/75245 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.vijayavani.net/district/kasturi-sirigannada-award-for-abubakar-arlapadavu |title=ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಿಜಯವಾಣಿ |access-date=2026-10-03}}</ref> * ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ * ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/bharat-sevarat-award-to-abu-bakr-3105512 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/826065 |title= ಆರ್ಲಪದವು ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ರವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಶಾರ್ಜಾ ಕನ್ನಡ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸನ್ಮಾನ. "...ಸೇರಿದಂತೆ ಇವರ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಪಥಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ." == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://gadinadadhwani.co.in/ ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] 1qvlvq6ep6p7iv7zkryej8p3i1n4dxm 1431266 1431265 2026-10-03T09:58:18Z Simsar Writer 102064 new1 1431266 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಂಘಟಕ}} {{Infobox person | name = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | image = DR Haji S ABUBAKKAR ARLAPADVU.jpg | image_size = 220px | caption = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | birth_place = ಆರ್ಲಪದವು, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | residence = ಆರ್ಲಪದವು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಘಟಕ, ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲೆ | parents = ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ (ತಂದೆ)<br>ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ (ತಾಯಿ) | spouse = ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ | children = ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್, ಖದೀಜತ್ ಸಫರ | awards = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧-೦೨)<br>ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<br>ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು }} '''ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸತತ 8 ಬಾರಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡ ಸಮ್ಮೇಳನ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾ ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಅುತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:DR_Haji_S_ABUBAKKAR_ARLAPADVU.jpg |title=Dr. Haji S. Abubakkar Arlapadavu Details |publisher=Wikimedia Commons |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪನಾಜೆ ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಲಪದವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್ ಆರ್ಲಪದವು ಮತ್ತು ಖದೀಜತ್ ಸಫರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ನಾಡೋಜ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯು, ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಯ್ಯಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಿಂದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವೆಬ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೂ ಗಡಿನಾಡಿನ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಇವರು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಗಡಿನಾಡು ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ.). * '''ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು:''' 'ತುಳು ಮಿನದನ' ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/45137180.cms |title=ತುಳು ಮಿನದನ: ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಭೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್:''' ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. <ref>{{cite web |https://vknews.in/543803/ |title=ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್ |publisher=VK NEWS |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ:''' ಖಲೀಲ್ ಸಲಾಹ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಗಾಳಿಮುಖ. * '''ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ:''' ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಸೀರತ್ ಕಮಿಟಿ (ರಿ.). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸುಬೋಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪನಾಜೆ. * '''ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ:''' ದೆಹಲಿಯ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' (ರಿ.), 'ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು' (ಬೆಂಗಳೂರು), ಮತ್ತು 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿ'. == ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳು == ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ೮ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನ"ಗಳನ್ನು ಇವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/-/articleshow/29452559.cms |title=ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಘಟನೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಶಾಸಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಚಳವಳಿ' ಪ್ರೇರಣಾ ಜಾಥಾವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/mla-sanjeev-matandur-inaugurated-kannada-matadu-campaign-at-putturu/articleshow/90729403.cms |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಅಭಿಯಾನ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/art-and-litruter-programe-at-putturu/articleshow-d2k503a |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |publisher=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/925877 |title=ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರದಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001-02):''' ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ. * '''ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.varthabharati.in/amp/article/2017_05_24/75245 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.vijayavani.net/district/kasturi-sirigannada-award-for-abubakar-arlapadavu |title=ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಿಜಯವಾಣಿ |access-date=2026-10-03}}</ref> * ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ * ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/bharat-sevarat-award-to-abu-bakr-3105512 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/826065 |title= ಆರ್ಲಪದವು ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ರವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಶಾರ್ಜಾ ಕನ್ನಡ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸನ್ಮಾನ. "...ಸೇರಿದಂತೆ ಇವರ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಪಥಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ." == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://gadinadadhwani.co.in/ ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] 4tifpoaw0vlx8bsuu68o86oz7e04qkt 1431267 1431266 2026-10-03T09:59:56Z Simsar Writer 102064 new 1431267 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಸಂಘಟಕ}} {{Infobox person | name = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | image = DR Haji S ABUBAKKAR ARLAPADVU.jpg | image_size = 220px | caption = ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು | birth_place = ಆರ್ಲಪದವು, ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರ್ನಾಟಕ | residence = ಆರ್ಲಪದವು, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಪತ್ರಕರ್ತ, ಸಾಹಿತಿ, ಸಂಘಟಕ, ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ,ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು ದ.ಕ ಜಿಲ್ಲೆ | parents = ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ (ತಂದೆ)<br>ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ (ತಾಯಿ) | spouse = ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ | children = ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್, ಖದೀಜತ್ ಸಫರ | awards = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೧-೦೨)<br>ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<br>ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್<br>ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು }} '''ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟಕರು ಹಾಗೂ ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸತತ 8 ಬಾರಿ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡ ಸಮ್ಮೇಳನ'ವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇವರದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾಷಾ ರಕ್ಷಣೆ, ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಸಾರ, ಕಾನೂನು ಅರಿವು ಹಾಗೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ 'ಅುತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ', ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:DR_Haji_S_ABUBAKKAR_ARLAPADVU.jpg |title=Dr. Haji S. Abubakkar Arlapadavu Details |publisher=Wikimedia Commons |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಇವರು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪನಾಜೆ ಗ್ರಾಮದ ಆರ್ಲಪದವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಜನಾಬ್ ಎಸ್. ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಎಸ್. ಬೀಪಾತುಮ್ಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಫಾತಿಮತ್ ಜುಹುರ. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಆಯಿಷತ್ ಬುಶ್ರಾ, ಫಾತಿಮತ್ ಸಂಶೀರ, ಸಿಂಸಾರುಲ್ ಹಕ್ ಆರ್ಲಪದವು ಮತ್ತು ಖದೀಜತ್ ಸಫರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. == ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ == ನಾಡೋಜ ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ ಅವರ ದಿವ್ಯ ಹಸ್ತದಿಂದ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಂಡ 'ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯು, ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವು ಅವರ ಸಾರಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕಯ್ಯಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಹಾಗೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ, ಸುದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯಿಂದ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಇವರು, ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ನಿರಂತರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಚ್ಚಿನ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ವೆಬ್ ನ್ಯೂಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕವೂ ಗಡಿನಾಡಿನ ಸುದ್ದಿ-ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ಇವರು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪರಿಷತ್ತು (ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಮಿತಿ). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''' ಗಡಿನಾಡು ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ.). * '''ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು:''' 'ತುಳು ಮಿನದನ' ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಘಟನೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/45137180.cms |title=ತುಳು ಮಿನದನ: ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಸಭೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್:''' ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ. <ref>{{cite web |url=https://vknews.in/543803/ |title=ಪ್ಯಾರಾ-ಲೀಗಲ್ ವಾಲಂಟೀರ್ |publisher=VK NEWS |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿ:''' ಖಲೀಲ್ ಸಲಾಹ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಗಾಳಿಮುಖ. * '''ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ:''' ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಸೀರತ್ ಕಮಿಟಿ (ರಿ.). * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸಂತ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜು, ಪುತ್ತೂರು. * '''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (PTA):''' ಸುಬೋಧ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಪನಾಜೆ. * '''ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ:''' ದೆಹಲಿಯ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ' (ರಿ.), 'ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು' (ಬೆಂಗಳೂರು), ಮತ್ತು 'ಇಂಡಿಯನ್ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೊಸೈಟಿ'. == ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳು ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳು == ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅನುದಾನದ ಹಂಗಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ೮ ಬಾರಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ "ಕರ್ನಾಟಕ ಗಡಿನಾಡು ಸಮ್ಮೇಳನ"ಗಳನ್ನು ಇವರು ಸಂಘಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/kasaragod/-/articleshow/29452559.cms |title=ಗಡಿನಾಡು ಕನ್ನಡ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಂಘಟನೆ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಗಡಿನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಶಾಸಕರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 'ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಚಳವಳಿ' ಪ್ರೇರಣಾ ಜಾಥಾವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/mla-sanjeev-matandur-inaugurated-kannada-matadu-campaign-at-putturu/articleshow/90729403.cms |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾತಾಡು ಅಭಿಯಾನ |publisher=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ |access-date=2026-09-30}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮಾವೇಶಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kannadaprabha.in/amp/karnataka-news/art-and-litruter-programe-at-putturu/articleshow-d2k503a |title=ಪುತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ |publisher=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ |access-date=2026-09-30}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == * '''ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/925877 |title=ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರದಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಉತ್ತಮ ಯುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2001-02):''' ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಯುವಜನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ. * '''ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.varthabharati.in/amp/article/2017_05_24/75245 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * '''ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' <ref>{{cite web |url=https://www.vijayavani.net/district/kasturi-sirigannada-award-for-abubakar-arlapadavu |title=ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆ ಕಸ್ತೂರಿ ಸಿರಿಗನ್ನಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ವಿಜಯವಾಣಿ |access-date=2026-10-03}}</ref> * ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ * ಸುವರ್ಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://www.prajavani.net/district/dakshina-kannada/bharat-sevarat-award-to-abu-bakr-3105512 |title=ಅಬೂಬಕರ್ ಆರ್ಲಪದವುಗೆಭಾರತ ಸೇವಾರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಪ್ರಜಾ ವಾಣಿ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/826065 |title= ಆರ್ಲಪದವು ಡಾ. ಹಾಜಿ ಎಸ್. ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ರವರಿಗೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |publisher=ಸುದ್ದಿ ಬಿಡುಗಡೆ |access-date=2026-09-30}}</ref> * ವಿಶ್ವಮಾನವ ಸಂದೇಶ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ದುಬೈ ಹಾಗೂ ಶಾರ್ಜಾ ಕನ್ನಡ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಸನ್ಮಾನ. "...ಸೇರಿದಂತೆ ಇವರ ಸುದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಪಥಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಇವರನ್ನು ಅರಸಿ ಬಂದಿವೆ." == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://gadinadadhwani.co.in/ ಗಡಿನಾಡ ಧ್ವನಿ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] 2ps3ouccvlufusqymzoz8tcqq6g7uvh 6 187548 1431235 2026-10-02T12:10:46Z ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ 100279 ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ರಚಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು 1431235 wikitext text/x-wiki == ಸಾರಾಂಶ == ಬಾಗೂರು ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ ರಚಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಯೋಚಿತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು lpz284hawi6zzopq3uugqaz2eh2mj78 3 187549 1431239 2026-10-02T12:53:56Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431239 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Rajesh200320}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೩, ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 11dbfadq0adpzj054sh5b8ez7y3m1n6 0 187550 1431245 2026-10-02T17:55:27Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" |+ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಗಳು (ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರ) |- ! colspan="2" | [[File:China (Beijing) Aerial view of Forbidden City (38884882275).jpg|250px]] |- ! colspan="2" | ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynastie... 1431245 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಗಳು (ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರ) |- ! colspan="2" | [[File:China (Beijing) Aerial view of Forbidden City (38884882275).jpg|250px]] |- ! colspan="2" | ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties in Beijing and Shenyang |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಬೀಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶೆನ್ಯಾಂಗ್, ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (i)(ii)(iii)(iv) |- ! scope="row" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | ೧೯೮೭ (ಬೀಜಿಂಗ್), ೨೦೦೪ (ಶೆನ್ಯಾಂಗ್ ವಿಸ್ತರಣೆ) |- ! scope="row" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | ೮೪.೯೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಬೀಜಿಂಗ್) |- ! scope="row" | ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ | ೧೪೦೬–೧೪೨೦ (ಬೀಜಿಂಗ್) |- ! scope="row" | ಒಟ್ಟು ಕೊಠಡಿಗಳು | ಸುಮಾರು ೯,೯೯೯ (ಬೀಜಿಂಗ್) |- ! scope="row" | ಆಳಿದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು | ೨೪ (೧೪ ಮಿಂಗ್ + ೧೦ ಕ್ವಿಂಗ್) |- ! scope="row" | ದೇಶ | ಚೀನಾ |} '''ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಗಳು''' (ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಬೀಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಶೆನ್ಯಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಚೀನಾದ ಎರಡು ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಾಗಿವೆ. ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರ ೧೪೧೬ರಿಂದ ೧೯೧೧ರವರೆಗೆ ಐದು ಶತಮಾನಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಚೀನೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="unesco">{{cite web |title=Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties in Beijing and Shenyang |url=https://whc.unesco.org/en/list/439 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-23}}</ref> ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ಕಾಲದ ಚೀನೀ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಬೀಜಿಂಗ್ ಅರಮನೆಯನ್ನೂ, ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಶೆನ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕ್ವಿಂಗ್ ಅರಮನೆಯನ್ನೂ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದ ಯೊಂಗ್‌ಲೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನಾನ್‌ಜಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ೧೪೦೬ರಿಂದ ೧೪೨೦ರವರೆಗೆ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲಿ ೧೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ೧ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref name="chinahighlights">{{cite web |title=The Forbidden City: Highlights, Secret of the Name, Facts |url=https://www.chinahighlights.com/beijing/forbidden-city/ |website=China Highlights |access-date=2026-09-23}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಇದಕ್ಕೆ "ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಯಾರೂ ಈ ಗೋಡೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="chinahighlights"/> ಇಲ್ಲಿ ೧೪ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ೧೦ ಕ್ವಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="unesco"/> == ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಮತ್ತು ಹೊರ ಪ್ರಾಂಗಣ == [[File:Meridian Gate (Forbidden City) 2015 December (morning).jpg|thumb|ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು (ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ)]] ಸಂಕೀರ್ಣದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾದ ಮೆರಿಡಿಯನ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಸಂದರ್ಶಕರು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಹೊರ ಪ್ರಾಂಗಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="chinahighlights"/> ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಅರಮನೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯,೯೯೯ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ದಂತಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ — ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಕಾರಣ ಒಂದು ಕೊಠಡಿ ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="chinahighlights"/> == ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಒಂಬತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗೋಡೆ == [[File:Beijing, Forbidden City, Hall of Supreme Harmony (6170352582).jpg|thumb|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ]] ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾದ ಮೂರು ಮಹಾ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ "ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ" ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ರಾಜ ವಿವಾಹಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="chinahighlights"/> [[File:20200110 Hall of Supreme Harmony courtyard-1.jpg|thumb|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಭಾಂಗಣದ ಪ್ರಾಂಗಣ]] ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹೊದಿಕೆಯ ಛಾವಣಿಗಳು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅದೃಷ್ಟವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="chinahighlights"/> [[File:20090528 Beijing Nine Dragon Wall 7989.jpg|thumb|ಒಂಬತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗೋಡೆ]] ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಒಂಬತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಗೋಡೆ" ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮೆರುಗು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಚೀನೀ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂಬತ್ತು ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಚೀನೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹಲವೆಡೆ ಒಂಬತ್ತರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. == ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ತತ್ವಗಳು == [[File:China (Beijing) Aerial view of Forbidden City (38884882275).jpg|thumb|ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರದ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]] ನಿಷಿದ್ಧ ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸ ಚೀನೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ; ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಕೇಂದ್ರ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಸಮ್ಮಿತೀಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನೂ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ "ಸ್ವರ್ಗದ ಪುತ್ರ" ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="fengshui">{{cite web |title=How Was Feng-Shui Used in Forbidden City? |url=https://chinaforbiddencity.com/how-was-feng-shui-used-in-the-forbidden-city/ |website=China Forbidden City |access-date=2026-09-28}}</ref> ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಜಿಂಗ್‌ಷಾನ್ ಗುಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ "ಕಪ್ಪು ಆಮೆ"ಯಂತೆಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಗೋಲ್ಡನ್ ವಾಟರ್ ನದಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಶುಭಸೂಚಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖವಾಗಿವೆ.<ref name="fengshui"/> ಹೊರ ಪ್ರಾಂಗಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ "ಯಾಂಗ್" ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ, ಒಳ ಪ್ರಾಂಗಣ ಖಾಸಗಿ ರಾಜಮನೆತನದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳ "ಯಿನ್" ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="fengshui"/> == ಶೆನ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಮುಕ್ಡೆನ್ ಅರಮನೆ == [[File:Mukden Palace in Shenyang.jpg|thumb|ಶೆನ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆ]] ಶೆನ್ಯಾಂಗ್‌ನ ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನೂರ್ಹಾಚಿ ೧೬೨೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ೧೬೪೪ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವವರೆಗೆ ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="mukden">{{cite web |title=Mukden Palace: History, Ticket, Attractions, Transportation & Map |url=https://www.chinadiscovery.com/liaoning/shenyang/mukden-palace.html |website=China Discovery |access-date=2026-09-28}}</ref> ೧೧೪ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶ ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೊದಲಿನ ಮಂಚು ಜನಾಂಗದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> ಮುಖ್ಯ ದಝೆಂಗ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ೧೬೩೬ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಸಮಾರಂಭ ನಡೆದಿದ್ದು, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಹತ್ತು ಪೆವಿಲಿಯನ್‌ಗಳು ಮಂಚು ಬ್ಯಾನರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mukden"/> ಬೀಜಿಂಗ್‌ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಕ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವೂ ಇದ್ದು, ಇದು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಶೈಲಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ಹೆಚ್ಚು ಸರಳ ಮಂಚು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="unesco"/> ೧೯೧೧ರವರೆಗೂ ದ್ವಿತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಈ ಅರಮನೆಗೆ ನಂತರದ ಕ್ವಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವಜರ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="mukden"/> == ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ == ೧೯೧೨ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಪುಯಿ ಪದತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕವೂ ಕೆಲ ಕಾಲ ಅರಮನೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ೧೯೨೫ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ "ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="chinahighlights"/> ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ೧೮ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪರೂಪದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾದ ಪಿಂಗಾಣಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳು, ಕಂಚಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಜೇಡ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಬಂದವು.<ref name="palacemuseum">{{cite web |title=What Treasures Are Collected in the Palace Museum |url=https://www.chinadiscovery.com/beijing/forbidden-city/palace-museum-collections.html |website=China Discovery |access-date=2026-09-28}}</ref> ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು ೧.೪ ಕೋಟಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="chinahighlights"/> == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಈ ಎರಡೂ ಅರಮನೆಗಳು ಚೀನೀ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಅರಮನೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮಂಚು, ಹಾನ್, ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಜನಾಂಗಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಹೇಳಿದೆ.<ref name="unesco"/> ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಚೀನಾದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟ್ ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಗಾವೋ ಗುಹೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೂ ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref name="unesco"/> ೮೪.೯೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ ಚೀನಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬೀಜಿಂಗ್]] * [[ಚೀನಾ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> [[ವರ್ಗ:ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೀಜಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ]] etqzxkqqq0b97fkt6s8x4q0kc4k53vg 3 187551 1431252 2026-10-03T06:23:35Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431252 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Rajshetty822}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೩, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) sz8dau8ry4wo8iia5ol0pcgsajffbou