ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 880 1431277 1340711 2026-10-03T14:11:52Z ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ 102122 ಬಿ. ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ, ಪತ್ರಕರ್ತ. ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲಿನ ಜೋಡುಬೀಟಿ ಗ್ರಾಮದ ಭೀಮಯ್ಯ, ಕುಸುಮ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಹಾಗೂ ಪ.ಪೂ. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೊನ್ನಂಪೇಟೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ. ಮೈಸೂರು ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ. ಓಯಸಿಸ್ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ. ‘ಕೊಡಗು ವಿಜಯ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಜಿಲ್ಲಾ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ, ಉದಯವಾಣಿ, ಹೊಸದಿಗಂತ, ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಹೋಬಳಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಪತ್ರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೭ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ. ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ೨೦೨೧ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರ 1431277 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ | screenshot = | logo = File:Wikipedia-logo-v3-kn.svg | url = {{URL|kn.wikipedia.org}} | collapsible = yes | commercial = ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ತಾಣವಲ್ಲ | location = [[Miami, Florida]] | type = [[m:en:Internet encyclopedia project|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | registration = ಐಚ್ಛಿಕ | owner = [[m:en:Wikimedia Foundation|ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್]] | author = }} '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶವು''' [http://www.mediawiki.org ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿಯನ್ನು] ಬಳಸಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯು ಜೂನ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅನುವಾದಿಸಲು ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವರು ಈ [[Wikipedia:Community Portal|ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು]] ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಲಿಯಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==ಪೀಠಿಕೆ== ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿನೂತನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ -ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ. ಹವಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿ(wiki) ಎಂದರೆ ಶೀಘ್ರ ಅಥವಾ ತ್ವರಿತಗತಿ ಎಂದರ್ಥ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ (Encyclopedia) ಎಂದರೆ '''ವಿಶ್ವಕೋಶ''' ಎಂದರ್ಥ. ಇವೆರಡೂ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ (wikipedia) ಎಂಬ ಗಣಕೀಕೃತ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ತ್ವರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸ ಬಹುದು. ಇದೊಂದು ಬಹುಭಾಷೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದ್ದು,ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಗೂಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ವಿತರಣ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶವು ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಕರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ತಾಣವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ೮೨೦೦೦ ಮಂದಿ ೧೭ ದಶಲಕ್ಷ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳು, ಆಕರಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ==ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ== ಕೊಡುಗೆದಾರರ ಪರಿಣತಿಯಾಗಲೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮತ್ತಾವುದೇ ಅಂಶವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಖಚಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಬಹಿರಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ತಾಣವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೂಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೂಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತಾಣವು ಹಲವಾರು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ (Portal)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದ್ವಾರಗಳ ಸುತ್ತ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಪರದೆಯ ಬಲ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶೋಧ ಸಂಪುಟ (Search Box)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಮೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಭಾಷಾವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸರಳ ಇಂಗ್ಲೀಷ ಅವತರಣೆಕೆಗಳಲ್ಲದೆ. ಶಬ್ದಕೋಶ (Dictionary) ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು (Quotations), ಗ್ರಂಥಗಳು (Books), ಕೈಪಿಡಿಗಳು (Manuals) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಕರಗಳು (Scientific References) ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳು (News Services) ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಾಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಜ್ಞ ಸಮುದಾಯಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲು ದುರ್ಲಭವಾಗಿರುವಂತಹ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸುಗೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವು ಪಾರಸ್ಪರಿಕ- ಆಕರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಷಿಕವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಬೆಸುಗೆ (Link)ಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದಾಗ ಆ ಬೆಸುಗೆಯು ಯಾವ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಸುಗೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಇತರ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಲೇಖನಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಹ್ಯ ಜಾಲತಾಣಗಳು (Relevant External Websites) ಮತ್ತು ಪುಟಗಳು, ಆಕರ ವಿಷಯಗಳು ಆಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವು. ಇತರ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು, ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಖಚಿತ ವಿವರಣೆಗಳು, ಶ್ರಾವ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಚನ, ಉದ್ಧೃತ ವಾಕ್ಯಗಳು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಅದೇ ಲೇಖನ ಅಥವಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಹ-ಪ್ರಕಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೂರೆಯಬಹುದಾದ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಗಳು, ಇವೇ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವು. ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಸುಗೆಗಳು ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇದು ಆಸಕ್ತರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡುಗೆ. ==ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅವು ಸ್ವಯಂ ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹೀಗೆ ದೊರೆತ ತಧ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳ ದರ್ಜೆ, ಕೆಲವುಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದನ್ನು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ದರ್ಜೆಯವೆಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸತ್ಯದೂರ ಅಥವಾ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. ವಾದ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುದೀರ್ಘ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರವೇ ಒಂದು ಒಮ್ಮತದ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ತಜ್ಞ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಲೇಖನದ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವನ್ನು ತೋರಿದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಹಲವಾರು ಆಂತರಿಕ ವಿವಾದ ನಿವಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಳಿಸಿದೆ. ==ಸಮಯೋಜಿತ ಬಳಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಕೆಲವು ಆದರ್ಶ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಉತ್ತಮ ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಮತೋಲಿತ, ತಟಸ್ಥ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಲ್ಲದೆ ಅವು ವ್ಯಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನ ಆಕರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದುದು ಅವಶ್ಯಕ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗುವಂತೆ ನೆರವಾಗಲು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾಪುಟಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಮುದ್ರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ತುಂಬಾ ಅಗ್ಗ. ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗುವುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯೂ ಬೆಸುಗೆಗಳನ್ನು (Links) ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮುದ್ರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಾಲು ಸಾಲಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಚಕ್ರ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಮುದ್ರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದದೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ವೆಚ್ಚಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರರು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಉತ್ಕೃ಼ಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತಕ್ಷಣವೇ ದಾಖಲಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವುಂಟು. ಅದರಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹಾಗೂ ಧೋರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಹುಮತದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೌದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳೂ ಹೌದು. ==ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಬೌದ್ಧಿಕ ರೂಕ್ಷತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವುಂಟು. ಇಂತಹ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಇಂತಹ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಥವಾ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೆತ್ತುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಗೆ ತಕರಾರುಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿದಾರರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಪಾಲಿಸದೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಬಿಚ್ಚು ಧೋರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸತ್ಯಬಾಹಿರವಾದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೌಜನ್ಯಶೀಲರೂ, ತಟಸ್ಥರೂ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವ ಮುನ್ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸ್ವಾಗತ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯವು ಬಹುಪಾಲು ಒಂದು ಸ್ವ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಂಡ ಸಂಘಟನೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರನೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಬಯಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೂಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಹುತೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ಪರಿಣತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೇಖನಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ರೂಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವುದು. ಗುಣನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೂತನವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತಿತರ ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ==ದುರ್ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾದರಹಿತವಾಗಿರಲಿ== ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಲೆದೋರಬಹುದಾದ ದುರ್ಬಳಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ಈ ವಿದಾನಗಳನ್ನು ತೀವ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ ವೃದ್ಧಿಸಲಿ ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ== == ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ, ಪತ್ರಕರ್ತ. == == ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲಿನ ಜೋಡುಬೀಟಿ ಗ್ರಾಮದ  ಭೀಮಯ್ಯ, ಕುಸುಮ ದಂಪತಿಗಳ ಪುತ್ರ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಪ್ರೌಢ ಹಾಗೂ ಪ.ಪೂ. ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೊನ್ನಂಪೇಟೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆ.  ಮೈಸೂರು ಮಾನಸ ಗಂಗೋತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಪದವಿ. ಓಯಸಿಸ್ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ. == == ‘ಕೊಡಗು ವಿಜಯ ವಾರಪತ್ರಿಕೆ ಜಿಲ್ಲಾ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ, ಉದಯವಾಣಿ, ಹೊಸದಿಗಂತ, ವಿಶ್ವವಾಣಿ ಹೋಬಳಿ ವರದಿಗಾರರಾಗಿ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕು ವರದಿಗಾರರಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಪತ್ರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೭ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ. == == ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ೨೦೨೧ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಸಿಗದ “ಅತಿವೃಷ್ಠಿ ಪರಿಹಾರ, ಬೇರೆಯವರ ಜಗುಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ” ವರದಿಗೆ ಕೋವರ್‌ಕೊಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರೇಶ್ ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಾನವೀಯ ವರದಿಗೆ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದಿAದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. == == ೨೦೨೧ರ ಪತ್ರಿಕಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ನೀಡಿದ  ಮೈಸೂರು ಬ್ಯುರೋದ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್ ಸ್ಟಿçಂರ‍್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. == == ಸನ್ಮಾನ: ೨೦೨೧ ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪ ರೋಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವತಿಯಿಂದ ಪತ್ರಿಕಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಅಂಗವಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸನ್ಮಾನ. == == ೨೦೧೯ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ೧೨ನೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ಸನ್ಮಾನ. == == ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ÷ ಶ್ರೀರಾಮ ಸೇನಾ ಯುವಕ ಸಂಘದಿAದ ಸನ್ಮಾನ. == == ೨೦೧೭ರಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಯುವಕ ಸಂಘದ ಹಿರಣ್ಣ ಕಾಲೋನಿ ಗೌರಿ ಗಣೇಶ ಉತ್ಸವ == == ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ: ವೀರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪಲು ಪ್ರೆಸ್‌ಕ್ಲಬ್ ೨೦೦೯-೧೦ನೇ ಸಾಲಿನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ವೀರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಖಜಾಂಜಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕ, ವೀರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಹಲವು ಸಂಘ-ಸAಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. == == ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳ ಬಂಡಿಯಲಿ" ಎಂಬ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಹಾಗೂ "ಹೆಜ್ಜೆ-ಗೆಜ್ಜೆ" ಸಂಪಾದಿತ ಕವನ ಸಂಕಲನ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದೆ. == == ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಕ್ತಿ" ಪತ್ರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೊಡಗಿನ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಥೆ, ಕವನಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ನಡೆಸಿದ ಯುವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಯುವ ಕವಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತಿ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೊನ್ನಂಪೇಟೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸನ್ಮಾನ, ಪತ್ರಿಕಾ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪ ರೋಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿAದ ಸನ್ಮಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗೌರವಿಸಿವೆ. == == ೨೦೦೫ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕೈಲ್ ಪೋಳ್ದ್ == == ಕವಿಗೋಷ್ಟಿ == == ೨೦೦೫ ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರಾ ಬಹುಭಾಷಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ == == ೨೦೦೬ ಮಡಿಕೇರಿ ದಸರಾ ಬಹುಭಾಷಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ == == ೨೦೦೬ ಹೆಚ್.ಡಿ ಕೋಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ಕಬಿನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೮೦ನೇ ಮನೆ ಮನೆ == == ಕವಿಗೋಷಿ. == == ೨೦೦೮ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್‌ಕೆರೆ ತಾಲೂಕು ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ == == ಆಯೋಜಿಸಿದ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ == == ೨೦೦೯ ವಿರಾಜಪೇಟೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ == == ೨೦೦೯ ಗೋಣೀಕೊಪ್ಪ ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯ == == ಪರಿಷತ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ == == ೨೦೧೦ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೊಡವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ, == == ಗೋಣಿಕೊಪ್ಪ ಆಯೋಜಿಸಿದ ದಸರಾ ಬಹುಭಾಷಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೧ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ಚುಟುಕು ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಶ್ರೀ. ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ == == ಆಯೋಜಿಸಿದ ದಸರಾ ಬಹುಭಾಷಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೫ ಮಡಿಕೇರಿ ನಗರ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ದಸರಾ ಬಹುಭಾಷ == == ಕವಿಗೋಷ್ಟಿ. == == ೨೦೧೫ ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಆಯೋಜಿಸಿದ ವಾಚನಾಭಿರುಚಿ ಕಮ್ಮಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿ. == == ೨೦೧೬ ಮೈಸೂರು ನಾಡ ಹಬ್ಬ ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿ == == ೨೦೧೬ ಸಂಪಾಜೆ ಹೋಬಳಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಸನ್ಮಾನ. == == ೨೦೧೬ ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಬಹುಭಾಷ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೬ ಕುಶಾಲನಗರ ಹೋಬಳಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕಾವೇರಿ == == ಒಡಲಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೭ ವಿರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ == == ಸಮಿತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಬಹುಭಾಷ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೭ ವಿರಾಜಪೇಟೆ ತಾಲೂಕು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಮುಂಗಾರು ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೮ ಕೊಡಗು ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಯುಗಾಧಿ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೮ ಕೊಡಗು ಜಿಲ್ಲಾ ೧೩ನೇ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೮ ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ೨೦೧೯ ಕಾವೇರಿ ದಸರಾ ಸಮಿತಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ೪೧ನೇ ವರ್ಷದ ದಸರಾ ಜನೋತ್ಸವದ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ. == == ಕವಿತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವು. ಪತ್ರಕರ್ತ, ಕವಿ, ಕಥೆಗಾರ, ಲೇಖಕ, ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡವರು ಓದು ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸ ಬರಹ ಅಂಟಿಕೊAಡ ಗೀಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬರಹವೇ ಬದುಕು. == ಕ್ರಿ.ಶ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸುಮಾರು ೪೬ ಲಕ್ಷ ಲೇಖನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸುಮಾರು ೨೮೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ ಸಾವಿರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೂಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು == {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |+ '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು (ಆಟೊ ಅಪ್ಡೇಟ್)''' |- ! ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಕಡತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !!ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ |- | {{NUMBEROFUSERS}} || {{NUMBEROFARTICLES}} || {{NUMBEROFFILES}} || {{NUMBEROFADMINS}} |} ==ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು== ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳನ್ನು (edit-a-thon) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪುಟಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿವೆ. *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> *[http://www.kannadaprabha.com/top-news/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%A6%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F-%E0%B2%B8%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%88%E0%B2%97-%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B7/130695.html ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗೆ ಈಗ ಹತ್ತು ವರ್ಷ | - Kannadaprabha.com<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180922192209/http://www.kannadaprabha.com/top-news/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%A6%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F-%E0%B2%B8%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%88%E0%B2%97-%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B7/130695.html |date=2018-09-22 }} * [http://www.thehindu.com/sci-tech/technology/internet/10-years-on-kannada-wikipedia-lags/article5441007.ece 10 years on, Kannada Wikipedia lags - The Hindu<!-- Bot generated title -->] * [http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/the-struggles-of-keeping-kannada-wikipedia-afloat/article2907798.ece The struggles of keeping Kannada Wikipedia afloat - The Hindu<!-- Bot generated title -->] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]] ojeqtjth6wsjdwdiqdrh2n42kksuray 1431278 1431277 2026-10-03T14:22:06Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ|ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ]] ([[User talk:ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ|talk]]) to last revision by Anzx-ooo(TwinkleGlobal) 1431278 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ | screenshot = | logo = File:Wikipedia-logo-v3-kn.svg | url = {{URL|kn.wikipedia.org}} | collapsible = yes | commercial = ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯ ತಾಣವಲ್ಲ | location = [[Miami, Florida]] | type = [[m:en:Internet encyclopedia project|ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | registration = ಐಚ್ಛಿಕ | owner = [[m:en:Wikimedia Foundation|ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್]] | author = }} '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶವು''' [http://www.mediawiki.org ಮೀಡಿಯಾವಿಕಿಯನ್ನು] ಬಳಸಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನ್ನಡ ಆವೃತ್ತಿಯು ಜೂನ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅನುವಾದಿಸಲು ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವರು ಈ [[Wikipedia:Community Portal|ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು]] ಓದಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಲಿಯಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ==ಪೀಠಿಕೆ== ಆಧುನಿಕ ಬದುಕಿನ ಜ್ಞಾನ-ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅದ್ಭುತ ಅವಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಿನೂತನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ -ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ. ಹವಾಮಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಿ(wiki) ಎಂದರೆ ಶೀಘ್ರ ಅಥವಾ ತ್ವರಿತಗತಿ ಎಂದರ್ಥ. ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ (Encyclopedia) ಎಂದರೆ '''ವಿಶ್ವಕೋಶ''' ಎಂದರ್ಥ. ಇವೆರಡೂ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ (wikipedia) ಎಂಬ ಗಣಕೀಕೃತ ವಿಶ್ವಕೋಶದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 'ತ್ವರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸ ಬಹುದು. ಇದೊಂದು ಬಹುಭಾಷೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶವಾಗಿದ್ದು,ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಗೂಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ವಿತರಣ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ್ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶವು ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ತಾದ ಮತ್ತು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಆಕರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ತಾಣವನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಸಂದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು ೮೨೦೦೦ ಮಂದಿ ೧೭ ದಶಲಕ್ಷ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳು, ಆಕರಗಳು, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಈ ತಾಣಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ==ಮುಕ್ತ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ== ಕೊಡುಗೆದಾರರ ಪರಿಣತಿಯಾಗಲೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮತ್ತಾವುದೇ ಅಂಶವಾಗಲೀ ಇಲ್ಲಿ ಗಣನೆಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಖಚಿತಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಬಹಿರಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ತಾಣವನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವ ಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ತಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೂಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೂಳ್ಳಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತಾಣವು ಹಲವಾರು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ (Portal)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದ್ವಾರಗಳ ಸುತ್ತ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದ ಬಗೆಗಿನ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಪರದೆಯ ಬಲ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಶೋಧ ಸಂಪುಟ (Search Box)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಮೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಲೇಖನಗಳು ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಭಾಷಾವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸರಳ ಇಂಗ್ಲೀಷ ಅವತರಣೆಕೆಗಳಲ್ಲದೆ. ಶಬ್ದಕೋಶ (Dictionary) ನುಡಿಮುತ್ತುಗಳು (Quotations), ಗ್ರಂಥಗಳು (Books), ಕೈಪಿಡಿಗಳು (Manuals) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಕರಗಳು (Scientific References) ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆಗಳು (News Services) ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಾಕಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಜ್ಞ ಸಮುದಾಯಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲು ದುರ್ಲಭವಾಗಿರುವಂತಹ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸುಗೆಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವು ಪಾರಸ್ಪರಿಕ- ಆಕರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಮೂಷಿಕವನ್ನು ಯಾವುದಾದರೂ ಬೆಸುಗೆ (Link)ಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದಾಗ ಆ ಬೆಸುಗೆಯು ಯಾವ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಸುಗೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಇತರ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಲೇಖನಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಹ್ಯ ಜಾಲತಾಣಗಳು (Relevant External Websites) ಮತ್ತು ಪುಟಗಳು, ಆಕರ ವಿಷಯಗಳು ಆಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವು. ಇತರ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು, ಶಬ್ದಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಖಚಿತ ವಿವರಣೆಗಳು, ಶ್ರಾವ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಆಲಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಚನ, ಉದ್ಧೃತ ವಾಕ್ಯಗಳು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದಾದ ಅದೇ ಲೇಖನ ಅಥವಾ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಹ-ಪ್ರಕಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೂರೆಯಬಹುದಾದ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿವರಗಳು, ಇವೇ ಮುಂತಾದುವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲವು. ಯಾವುದಾದರೂ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಸುಗೆಗಳು ಅಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲೂ ಸಹ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಇದು ಆಸಕ್ತರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕೊಡುಗೆ. ==ಬದಲಾವಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅವು ಸ್ವಯಂ ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹೀಗೆ ದೊರೆತ ತಧ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಅವುಗಳ ದರ್ಜೆ, ಕೆಲವುಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದನ್ನು ಒತ್ತಟ್ಟಿಗಿಟ್ಟು ಹೊಸದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ದರ್ಜೆಯವೆಂದು ಬಳಕೆದಾರರು ಭಾವಿಸಬಾರದು. ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಹಲವಾರು ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸತ್ಯದೂರ ಅಥವಾ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. ವಾದ ವಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುದೀರ್ಘ ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರವೇ ಒಂದು ಒಮ್ಮತದ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದು. ಅಲ್ಲದೆ ತಜ್ಞ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಲೇಖನದ ವಿಷಯ ಅಥವಾ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಭೇದವನ್ನು ತೋರಿದರೆ ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಹಲವಾರು ಆಂತರಿಕ ವಿವಾದ ನಿವಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಳಿಸಿದೆ. ==ಸಮಯೋಜಿತ ಬಳಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯ== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಕೆಲವು ಆದರ್ಶ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ಉತ್ತಮ ಶಬ್ದ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಸಮತೋಲಿತ, ತಟಸ್ಥ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವಲ್ಲದೆ ಅವು ವ್ಯಾಪಕ ಹಾಗೂ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧನ ಆಕರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾದುದು ಅವಶ್ಯಕ ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರುಪೇರುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗುವಂತೆ ನೆರವಾಗಲು ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾಪುಟಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಮುದ್ರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ತುಂಬಾ ಅಗ್ಗ. ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಗ್ಗುವುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಹಿತಿಯೂ ಬೆಸುಗೆಗಳನ್ನು (Links) ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಮುದ್ರಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಸಾಲು ಸಾಲಿಗೂ ಸೂಕ್ತ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಚಕ್ರ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಮುದ್ರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು ಮುಂದಿನ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದದೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ವೆಚ್ಚಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರರು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಉತ್ಕೃ಼ಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವತ್ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತಕ್ಷಣವೇ ದಾಖಲಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಯಾಮದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವುಂಟು. ಅದರಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ತುಂಬಾ ವಿಸ್ತಾರವಾದುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹಾಗೂ ಧೋರಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬಹುಮತದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳು ಬರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೌದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳೂ ಹೌದು. ==ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕು== ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಬೌದ್ಧಿಕ ರೂಕ್ಷತೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಸಂಭವವುಂಟು. ಇಂತಹ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಇಂತಹ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಕರಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಥವಾ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೆತ್ತುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರಿಗೆ ತಕರಾರುಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿದಾರರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಧೋರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಪಾಲಿಸದೆ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಬಿಚ್ಚು ಧೋರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸತ್ಯಬಾಹಿರವಾದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಅಧಿಕಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸೌಜನ್ಯಶೀಲರೂ, ತಟಸ್ಥರೂ ಆಗಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವ ಮುನ್ನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸ್ವಾಗತ ಪುಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಹಾಯಕ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನೂ ನೋಡಿ ಮನದಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯವು ಬಹುಪಾಲು ಒಂದು ಸ್ವ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂಂಡ ಸಂಘಟನೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರೂ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಪರಿಷ್ಕರಣಕಾರನೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಬಯಸಿದ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತೂಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಹುತೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲವು ಪರಿಣತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಲೇಖನಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ, ಬೌದ್ಧಿಕ ರೂಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೇಖನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡುವುದು. ಗುಣನಿಯಂತ್ರಣದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನೂತನವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಲೇಖನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗರೂಕರಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತಿತರ ಅಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರವೃತ್ತರಾಗ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ==ದುರ್ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವಾದರಹಿತವಾಗಿರಲಿ== ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಲೆದೋರಬಹುದಾದ ದುರ್ಬಳಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೂಂದಿದೆ. ಈ ವಿದಾನಗಳನ್ನು ತೀವ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಅತಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರ ವೃದ್ಧಿಸಲಿ== ಕ್ರಿ.ಶ. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸುಮಾರು ೪೬ ಲಕ್ಷ ಲೇಖನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಅಲ್ಲದೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸುಮಾರು ೨೮೬ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲದೆ ಸಾವಿರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೂಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ. ==ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು == {| class="wikitable sortable " style="text-align:center" |+ '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು (ಆಟೊ ಅಪ್ಡೇಟ್)''' |- ! ಬಳಕೆದಾರ ಖಾತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !! ಕಡತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ !!ಆಡಳಿತಗಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ |- | {{NUMBEROFUSERS}} || {{NUMBEROFARTICLES}} || {{NUMBEROFFILES}} || {{NUMBEROFADMINS}} |} ==ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು== ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳನ್ನು (edit-a-thon) ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪುಟಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿವೆ. *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> *[http://www.kannadaprabha.com/top-news/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%A6%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F-%E0%B2%B8%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%88%E0%B2%97-%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B7/130695.html ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟ ಸಸಿಗೆ ಈಗ ಹತ್ತು ವರ್ಷ | - Kannadaprabha.com<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180922192209/http://www.kannadaprabha.com/top-news/%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%A6%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F-%E0%B2%B8%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%88%E0%B2%97-%E0%B2%B9%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81-%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B7/130695.html |date=2018-09-22 }} * [http://www.thehindu.com/sci-tech/technology/internet/10-years-on-kannada-wikipedia-lags/article5441007.ece 10 years on, Kannada Wikipedia lags - The Hindu<!-- Bot generated title -->] * [http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/the-struggles-of-keeping-kannada-wikipedia-afloat/article2907798.ece The struggles of keeping Kannada Wikipedia afloat - The Hindu<!-- Bot generated title -->] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟಗಳು]] shzfrbqvaclchdqs6kxg0d4hk2287dl 0 1289 1431319 1375582 2026-10-04T08:03:30Z A826 72368 /* */ 1431319 wikitext text/x-wiki {{databox}} {{Infobox person | honorific_prefix = [[ಮಹಾತ್ಮಾ]] | name = ಗಾಂಧಿ | image = Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg | caption = 1931ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ | other_names = ''ಬಾಪೂ'' (ತಂದೆ), ''ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ|ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಿತಾಮಹ]]) | birth_name = ಮೋಹನದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ | birth_date = {{birth date|df=y|1869|10|2}} | birth_place = [[ಪೋರ್ಬಂದರ್]], ಕಥಿಯಾವಾರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ | death_date = {{death date and age|df=y|1948|1|30|1869|10|2}} | death_place = ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | death_cause = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಹತ್ಯೆ|ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಹತ್ಯೆ]] | monuments = {{plainlist| * [[ರಾಜ್ ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್ ಘಾಟ್]], ದೆಹಲಿ * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ]], ನವದೆಹಲಿ}} | module = {{infobox officeholder|embed=yes | office = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ]] | term = ಡಿಸೆಂಬರ್ 1924 – ಏಪ್ರಿಲ್ 1925 | successor = [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] | predecessor = [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್]]}} | known_for = {{ubli|[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟ]]ದ ನಾಯಕತ್ವ|[[ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ]]ದ ತತ್ವ}} | height_m = | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (1920–1934) | alma_mater = {{ubl|[[ಸಾಮಲ್ದಾಸ್ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]{{efn|ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ}}|[[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]{{efn|1888 ರಿಂದ 1891ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ}}}}[[ಸಿಟಿ ಲಾ ಶಾಲೆ|ಇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = {{hlist|ವಕೀಲ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕ|ರಾಜಕಾರಣಿ}} | years_active = 1893–1948 | spouse = {{marriage|[[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ]]|1883|1944|end=died}} | children = {{hlist|[[ಹರಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್]]|[[ಮನಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮನಿಲಾಲ್]]|[[ರಾಮದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮದಾಸ್]]|[[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್]]}} | parents = {{ubl|[[ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ]]|[[ಪುಟ್ಲಿಬಾಯಿ ಗಾಂಧಿ]]}} | relatives = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಕುಟುಂಬ|ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ]] | signature = Mohandas K. Gandhi signature.svg | signature_alt = ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಸಹಿ | module2 = {{listen|pos=center|embed=yes |filename=Gandhi - His Spiritual Message to the World, 17 October 1931.mp3 |title=ಗಾಂಧಿಯ ಧ್ವನಿ |type=ಭಾಷಣ |description=ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ<br />17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1931ರಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ}} }} '''ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿಯವರು''' ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ:]] મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, {{IPA-hns|moːɦənˈdaːs kəɾəmˈtʂənd ˈɡaːndʱiː||Hi-Mohandas Karamchand Gandhi pronunciation 2.oga}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿತ; ೨ನೇಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೬೯&nbsp;– ೩೦ನೇಯ ಜನವರಿ ೧೯೪೮) [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]]ದ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಬಾಪೂಜೀ ಎಂದು ಸಂಭೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mahatma Gandhi's room at Sabarmati Ashram.jpg|right|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೋಣೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi home.jpg|thumb|left|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ, ಗುಜರಾತ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi-snow-net.jpg|thumb|upright|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ.|link=Special:FilePath/Gandhi-snow-net.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:Mohandas K Gandhi, age 7.jpg|upright|thumb|ಯುವ ಗಾಂಧಿ ಸನ್.೧೮೮೬.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi and Kasturbhai 1902.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ (೧೯೦೨)]] * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ<ref>ಗಾಂಧಿ ಎಂದರೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ "ಕಿರಾಣಿ ವರ್ತಕ" (''L.R.ಗಾಲಾ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಬೈನಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಗುಜರಾತಿ &amp; ಗುಜರಾತಿ-ಗುಜರಾತಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ನವ್‌ನೀತ್‌''), ಅಥವಾ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಸುಗಂಧಕಾರ" (''ಭಾರ್ಗವರ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಇಲ್ಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಹಿಂದಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' ).</ref> ಯವರು ೧೮೬೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ರಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇಂದಿನ [[ಗುಜರಾತ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌‌|ಪೋರಬಂದರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. * ಅವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ(೧೮೨೨-೧೮೮೫)ಯವರು, [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] [[ಮೋಧ್|ಮೋಧ್‌]] ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತ]]ದ [[ಕಾಥಿವಾರ್ ಮಧ್ಯಮ|ಕಾಠೀಯಾವಾಡ್ ನಿಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯ|ರಾಜಾಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌|ಪೋರ ಬಂದರ್ ರಾಜ್ಯ]]ದ ''[[ದೀವಾನ್ (ಬಿರುದು)|ದಿವಾನ್‌]]'' (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="fischer1954">{{Citation |title =Gandhi:His life and message for the world|last=Fischer|first=Louis|date=1954|publisher=Mentor}}</ref> * ಅವರ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಣಾಮಿ [[ವೈಷ್ಣವ]] ಸಮುದಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಮೊದಲ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಶಿಶುಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name= "tendulkar" /> ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಜೈನರು|ಜೈನ್‌]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಬಾಲಕ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅರಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು; * ಚೇತನಾತ್ಮಕ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ,]] ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಹನೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಮೇರುಕಥೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ [[#ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ|ಶ್ರವಣ]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ|ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಹಾರಾಜ]]ರ ಕಥೆಗಳು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. * ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಂತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕಥೆಯು ಬಾಲಕ ಗಾಂಧಿಯ ಮನವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ತಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಅದು ನನ್ನ ನ್ನು ಕಾಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾನೇ ಸ್ವತ: ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದ್ದುಂಟು" ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದಂತಹ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಈ ಮಹಾಕೃತಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಪಿಟಿರಿಮ್‌ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರೊವಿಚ್‌ ಸೊರೊಕಿನ್‌, ದ ವೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪವರ್ ಆಫ್ ಲವ್‌, ೨೦೦೨</ref><ref>[14] ^ ಲಾಯ್ಡ್‌ I. ರುಡಾಲ್ಫ್‌, ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್‌ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕರಿಜ್ಮಾ, ೧೯೮೩</ref> ಮೇ ೧೮೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ಒಂದು [[ನಿಶ್ಚಿತ ಮದುವೆ|ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ]] ಒಂದು [[ಬಾಲ್ಯ ಮದುವೆ|ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ]]ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ೧೩ ವರ್ಷದ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಅವರು ೧೪ ವರ್ಷದ [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರ ಬಾಯಿ ಮಖಾಂಜಿ]] ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. (ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಸ್ತೂರಬಾ" ಎಂದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ವಾಗಿ "ಬಾ " ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು)<ref name="autobio-wedding">{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=5–7}}</ref> * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಹರೆಯದವಳಾದ ವಧು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ತನ್ನ ತವರುಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|p=9}}</ref> ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಸಂತಾನವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಕಲವೇ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆದೇ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=20–22}}</ref> * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ಎಲ್ಲರೂ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೇ: ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಹರಿಲಾಲ್‌ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್‌ ;]] ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಮಣಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮಣಿಲಾಲ್‌;]] ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌;]] ಮತ್ತು ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್‌.]] ಪೋರಬಂದರಿನ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗುಳಿದಿದ್ದರು. * [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಭಾವ್‌ನಗರ್|ಭಾವನಗರ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಮಲ್‌ದಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯಲೇಷನ್|ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರು, ಇದರ ಭಾಗಶ: ಕಾರಣ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರು ಒಬ್ಬ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ (ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್‌)]] ಅಗಲೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿತ್ತು. * ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೮೮ರಂದು ತಮ್ಮ ೧೯ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ]]ಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು [[[[ಲಂಡನ್‌]]|ಲಂಡನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತಾವು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಮದಾಹಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂಬ ಹಿಂದೂ ಆಚಾರ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಾಗಿ ಜೈನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಚಾರ್ಜೀ ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ [[ಲಂಡನ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಲಂಡನ್‌]] ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು.<ref name="brown">{{Citation|last=Brown|first=Judith M|title=Gandhi:Prisoner of Hope|publisher=Yale University Press|place=New Haven|date=1989|page=22}}</ref> * ಗಾಂಧಿಯವರು ನೃತ್ಯ ತರಬೇತಿಯಂತಹ "ಇಂಗ್ಲಿಷ್" ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ವಾಸಗೃಹದ ಒಡತಿಯು ಬಡಿಸಿದ ಸಪ್ಪೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವರು [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ]] ಕೆಲವೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭೋಜನಾಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಸದಾ ಹಸಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಮಾಜ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ <ref name="brown" />, ಆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಯ್ಸ್‌ವಾಟರ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar">{{Citation|first=D. G.|last=Tendulkar|title=Mahatma volume 1|publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|date=1951|place=Delhi}}</ref> * ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು [[ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜ|ಥಿಯೋಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ|ಬೌದ್ಧ]] ಹಾಗೂ [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಅನುವಾದಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಠಿಸಲು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref name = "brown" /> * ಅದುವರೆಗೂ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಮತಗ್ರಂಥಗಳೆರಡನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /><ref name="brown" /> ೧೦ ಜೂನ್ ೧೮೯೧ ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವಕೀಲವೃತ್ತಿಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ೧೨ ಜೂನ್‌ ೧೮೯೧ರಂದು <ref name = "tendulkar" /> ಮರಳಿದರು. ತಾವು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. * ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಸಮಾಚಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="brown" /> [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ]] ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅವರ ಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು [[ರಾಜ್‌ಕೋಟ್|ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌]]ಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ, ಕಕ್ಷಿಗಾರರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಕರಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. * ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದಾಗಿ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಮಾಡಿದ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tendulkar" /><ref name ="brown" /> ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ದಾದಾ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ, ಆಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಸಾಹತು|ನೇಟಲ್ ಕಾಲೊನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು,<ref name="tendulkar" /> ==ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಧ್ಯೇಯಗಳು== * ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]] '' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಅಹಿಂಸೆಯ]] ಮೇಲೆ ದೃಢವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಮೂಲಕ [[ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ|ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ]] ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅವರು ಪಥ (ದಾರಿ)ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಭಾರತವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದತ್ತ ಒಯ್ದಿತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ ಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಗೌರವ== * ಗಾಂಧಿಯವರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ '''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]: महात्मा ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಅಥವಾ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ, ಎಂಬ [[ಗೌರವ ಸೂಚಕ]] <ref>{{Citation|title=The Mahatma and the Poet| last= Bhattacharya| first=Sabyasachi |publisher=National Book Trust, India|place=New Delhi|date=1997|page=1}}</ref> ಪದವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೂರರು]]). * ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಅವರು ''ಬಾಪು'' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]: બાપુ ''ಬಾಪು '' ಅಥವಾ 'ತಂದೆ'). ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರಬೋಸ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಎಂದು ಕರೆದರು. [[ಭಾರತ| ಭಾರತ ದಲ್ಲಿ]] ಅವರನ್ನು ''[[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ]] '' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸ ಲಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ನ್ನು ''[[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] '' ಎಂಬ ಸ್ಮರಣೀಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿಸಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಜೆಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಈ ದಿನವನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.(Netaji Subhas Chandra Bose, who in his address on Singapore Radio on July 6, 1944 has addressed Mahatma Gandhi as Father of the Nation. Thereafter on April 28, 1947 Gandhi was referred with the same title by Sarojini Naidu at a conference. ) <ref>[https://www.ndtv.com/india-news/10-year-olds-rti-on-father-of-the-nation-title-for-gandhi-474827 10-year-old's RTI on 'Father of the Nation' title for Gandhi;India | Indo-Asian News Service | Updated: April 03, 2012]</ref> == ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ== * ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ವಲಸಿಗ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಆಂದೋಲ ನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದ ಬಳಿಕ, ಅತಿಯಾದ ಜಮೀನು ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈತರ, ಬೇಸಾಯಗಾರರ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. * ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಬಡತನದ ನಿವಾರಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸೌಹಾರ್ದ, [[ದಲಿತ್|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]]ಯ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚಳುವಳಿಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವತ್ತ ಅವರು ಗುರಿಯಿಟ್ಟರು. * ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೇರಿದ್ದ ಉಪ್ಪಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ|ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ [[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ದಂಡಿ ಉಪ್ಪಿನ ಯಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *ಆನಂತರ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರು. ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ಯ ಪರಿಪಾಲಕ ರಾದ ಅವರು [[ಸತ್ಯ|ಸತ್ಯವನ್ನೇ]] ನುಡಿಯಲು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *[[ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ|ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಗೃಹ ಸಮುದಾಯ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿರಾಡಂಬರವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ''[[ಚರಕ|ಚರಖಾ]]'' ದ ಮೂಲಕ ತಾವೇ ತೆಗೆದ ನೂಲಿನಿಂದ ನೇಯ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ''[[ಧೋತಿ]]'' ಮತ್ತು ಶಾಲನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಳ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. == ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಂದೋಲನ (೧೮೯೩–೧೯೧೪) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi South-Africa.jpg|left|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ (೧೮೯೫)]] * ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರತ್ತ ತೋರಲಾಗಿದ್ದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸಹ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಡಬ್ಬಿಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ದರ್ಜೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬ ರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="essential">{{Citation|title=Essential Gandhi| last= Fischer |first=Louis|publisher=Random House| place=New York|date=1962}}</ref> * ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ತಾವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಲಕನು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದನು. ಹಲವು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಡರ್ಬನ್|ಡರ್ಬನ್‌]] ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದರ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ [[ಪೇಟ|ಪೇಟವನ್ನು]] ತೆಗೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರೂ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. * ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರನ್ನು ಜಾಗ್ರತಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಆ ನಂತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ವಿರುದ್ಧ [[ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ|ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ,]] [[ಪೂರ್ವಗ್ರಹ|ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ]] ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ]] ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಮಸೂದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಳುವಳಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. * ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ನೇಟಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಅವರು,<ref name= "tendulkar" /><ref name="essential" /> ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಏಕರೂಪವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದರು. ಜನವರಿ ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಡರ್ಬನ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಬಿಳಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿತು. * ಆಗ ಓರ್ವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧೀಕ್ಷಕನ ಪತ್ನಿಯ ಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳದಿರುವುದು ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅವರು ಆ ಗುಂಪಿನ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನ ವಿರುದ್ಧವೂ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /> ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾಲ್‌]] ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. * ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೧ ರಂದು ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನೂ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' (ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆ), ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಹೊಸ ಕಾನೂನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿರೆಂದು ತಮ್ಮ ಸಹ-ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. * ಈ ರಣನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ನೋಂದಾಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಣೆ, ತಮ್ಮ ನೋಂದಣಿ ಪತ್ರಗಳ ದಹನ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇರಿದರು, ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ತಿಂದರು, ಅಥವಾ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದರು. * ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಿದ ಕಟುವಾದ ಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಲ್ [[ಜೆನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಸ್ಮಟ್ಸ್‌]] ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಆಕಾರ ಪಡೆದು ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' == ೧೯೦೬ರ ಜುಲು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ == * ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಹೊಸ ತಲೆಗಂದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಜುಲು]] ಜನಾಂಗದವರು ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜುಲುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯರ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪೌರತ್ವದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುವ ಡೋಲಿವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ತುಕಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಈ ತುಕಡಿಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಯಂತ್ರಣಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೯೦೬ರ ಜುಲೈ ೨೧ರಂದು ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ತುಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರಿದ್ದರು." <ref> * ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol ೫ ದಾಖಲೆ#೩೯೩ ಗಾಂಧಿಯವರ: ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿಯಿಂದ p೧೦೬</ref> ''ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು: “ಮೀಸಲು ಪಡೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅನಿಸಿದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಮರ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಳವಾದ ತರಬೇತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಮೀಸಲು ಪಡೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಬಹುದು".<ref>{{cite web |url= http://www.gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |title= Sergeant Major Gandhi |accessdate= 2009-03-03 |publisher= Gandhism.net |archive-date= 2008-05-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080521075346/http://gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |url-status= dead }}</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ೧೯೦೬ರ ಕರಡು ಅಧಿಶಾಸನವು ಭಾರತೀಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಿಂತಲೂ ಕೀಳುಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತ್ತು. * ಆದ್ದರಿಂದ,[[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|"ಕಾಫಿರ್‌ರ"]] ಜನಾಂಗದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಧಿಶಾಸನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರೆಂದು ಅವರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ನಮಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಬೆರಕೆ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿರ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಕಾನೂನು ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ." <ref>ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ VOL ೫ p ೪೧೦</ref> * ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "(ಜುಲು) 'ದಂಗೆ'ಯಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ [[ಬೊಯೆರ್ ಯುದ್ಧ|ಬೋಯೆರ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ನನಗೆ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನೇನೂ ಹೊತ್ತು ತರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಯುದ್ಧವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಮಾನವ ಬೇಟೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ನನ್ನೊಬ್ಬನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೂಡಾ." <ref>[48] ^ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌. ಮಹಾದೇವ್ ದೇಸಾಯಿ, (ಬೋಸ್ಟನ್, ಬೆಕನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೩) p೩೧೩</ref> == ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ (೧೯೧೬–೧೯೪೫) == ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ವಾಪಸಾದರು. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಾಯಕರಾದ [[ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ]]ಯವರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. === ಚಂಪಾರಣ್ ಮತ್ತು ಖೇಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Kheda 1917.jpg|right|thumb|೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೇಡಾ ಮತ್ತು ಚಂಪಾರಣ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು|link=Special:FilePath/Gandhi_Kheda_1917.jpg]] * ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಚಂಪಾರಣ್|ಚಂಪಾರಣ್‌‌]] ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ''ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಆದರೂ, ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ನೀಲಿ ಗಿಡ|ಇಂಡಿಗೋ]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. * ಜಮೀನುದಾರರ (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ) ಖಾಸಗಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಹಾರ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಅನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಕುಡಿತ, [[ದಲಿತ|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರ್ಧ|ಬುರ್ಖಾ]] ಪದ್ಧತಿಗಳು ಅತಿರೇಕವಾಗಿದ್ದವು. * ಇಂಥಾ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕ್ಷಾಮದ ಹಿಂಸೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ತೆರಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. [[ಗುಜರಾತ್‌‌|ಗುಜರಾತ್‌]]ನ [[ಖೇಡಾ|ಖೇಡಾದಲ್ಲಿಯೂ]] ಸಹ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ನುರಿತ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಹದಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕಟ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಘೋರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರು ನಡೆಸಿದರು. ಹಳ್ಳಿಗರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾದ ಅವರು, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಂತಿರುವ ಹಾಗೂ ಖಂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗರಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವೆಡೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. * ಆದರೆ, ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಲೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. *ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕಾರಾಗೃಹ, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹೊರಗೆ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿ, ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * ಜಮೀನುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸುಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಜಮೀನುದಾರರು ಒಂದು ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇದರನ್ವಯ ಆ ವಲಯದ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರ ಧನ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯದ ಮೇಲಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಿ, ಕ್ಷಾಮದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಕಂದಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಈ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಜನರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ''ಬಾಪು'' (ಅಪ್ಪ) ಮತ್ತು ''ಮಹಾತ್ಮ'' (ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಖೇಡಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]] ಅವರು ರೈತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಭಾವ ರಾಷ್ಟ್ರದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿತು. == ಅಸಹಕಾರ ಅಂದೋಲನ == * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಹಕಾರ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. [[ಪಂಜಾಬ್‌‌ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ)|ಪಂಜಾಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮಾಡಿದ ನಾಗರಿಕರ [[ಜಲಿಯನ್‌ ವಾಲಾ ಭಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ವು (ಇದಕ್ಕೆ [[ಅಮೃತಸರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತ]]ದ ಕೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆಗೀಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. * ಮೊದಲು ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವೂ ಕೆಟ್ಟದು ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವುಕವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>R. *ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೨.</ref> ಆದರೆ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯುವತ್ತ, ಕ್ರಮೇಣ ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವತ್ತ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತು. * ೧೯೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ವರಾಜ್‌'' ಎಂಬ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನ ದೊಂದಿಗೆ ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. * ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಸಮಿತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಂಘಟನೆಯಂತಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು. ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತಹ [[ಸ್ವದೇಶೀ ಚಳುವಳಿ|"ಸ್ವದೇಶಿ" ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಜವಳಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ''[[ಖಾದಿ]]'' ಉಡುಪನ್ನೇ ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರು-ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬಡವರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ''ಖಾದಿ'' ಯನ್ನು ನೂಲಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೯.</ref> * 'ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಒಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ರಣನೀತಿ ಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರೀ ನೌಕರಿಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಿರುದುಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೌರವ]]ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಜನರನ್ನು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳ ಉತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ "ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನ"ವು ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ಚೌರಿ ಚೌರ|ಚೌರಿ ಚೌರಾ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ೧೯೨೨ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅದು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. * ಆಂದೋಲನವು ಹಿಂಸಾಚಾರದತ್ತ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೆಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಮನಗಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತಾ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೦೫.</ref> ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶಾಂತಿಭಂಗ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ, ಆರು ವರ್ಷದ ಕಾರಾಗೃಹ ಸಜೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. * ಅವರು ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮ರಂದು ತಮ್ಮ ಸಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾಗ [[ಕರುಳುನಾಳ ರೋಗ|ಕರುಳುವಾಳ ರೋಗ]]ದ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ೧೯೨೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. * ಒಂದೆಡೆ [[ಚಿತ್ತ ರಂಜನ್‌ದಾಸ್|ಚಿತ್ತರಂಜನ್‌ ದಾಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ನೇತೃತ್ವದ ಬಣವು ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿದರೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಚಾರಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಣವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಹಿಂಸಾ ಆಂದೋಲನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರ ಭಾವವು ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೨೪ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಮೂರು ವಾರಗಳ ಉಪವಾಸವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೩೧.</ref> == ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಉಪ್ಪಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi at Dandi, 5 April 1930.jpg|thumb|5 ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೯೩೦ರಂದು ದಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಂಚಲನದ ಕೊನೆಗೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Mahadev Desai and Gandhi 2 1939.jpg|thumb|left|7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1939ರಂದು ಬಾಂಬೆಯ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿಯವರು (ಎಡ) ವೈಸರಾಯ್‌ರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬಂದ ಪತ್ರವನ್ನು ಓದಿದರು.]] * ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು, ಸ್ವರಾಜ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡುವಿನ ಒಡಕನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು. * ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಸೈಮನ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಯೋಗವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದವು. ೧೯೨೮ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಿ, ಅಥವಾ, ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿ' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಂಡಿಸಿದರು. * ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಯುವ ನಾಯಕರಾದ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ರಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕರೆಗಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೭೨.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೨೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ ೩೧ರಂದು, ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ೧೯೩೦ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಇತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಯೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ೧೯೩೦ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಿಸಿದ ಉಪ್ಪು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೊಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ತಾವೇ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೨ರಂದು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಿ ೪೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ (೨೪೮ ಮೈಲ್‌ಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನಡೆದು, ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬ರಂದು ದಂಡಿ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜತೆಗೂಡಿದರು. ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಯಶಸ್ವೀ ಆಂದೋಲನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ೬೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು. * [[E. F. L. ವುಡ್, 1ನೇ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹಾಲಿಫೆಕ್ಸ್‌|ಲಾರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌]]ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ೧೯೩೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ–ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]] ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. * ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಫಲವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆಮಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕುಮಾರರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದದ್ದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯುಂಟುಮಾಡಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್‌ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಫ್ರೀಮನ್ ಫ್ರೀಮನ್-ಥಾಮಸ್, ೧ನೇ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್|ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಂಗ್ಡನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪುನ: ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಟ್ಟು ಅವರ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹವಣಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ತಂತ್ರವು ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ, ದಲಿತ ನಾಯಕ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]]ರವರ ಚಳುವಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನದಡಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ದಲಿತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಟುವಾಗಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಬದಲಾದ ಪಾಲ್ವಂಕರ್‌ ಬಾಲೂ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮದರ್ಶಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. *ಇದು 'ಹರಿಜನ್‌' ಅಥವಾ 'ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಭಿಯಾನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಹರಿಜನ್‌ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೩ರ ಮೇ ೮ರಂದು ೨೧ ದಿನಗಳ ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೩೦–೩೨.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೊಸ ಆಭಿಯಾನವು [[ದಲಿತ(ಬಹಿಷ್ಕೃತರು)|ದಲಿತ]] ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರಾದ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಳಸಿದ '''ಹರಿಜನ್‌''' ಪದವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇದು ದಲಿತರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಪಕ್ವವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ, ಸವಲತ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಜಾತೀಯ ಭಾರತೀಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಾಯತಾವಾದದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಲಿತರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಯೋಗಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. * ತಾವು ವೈಶ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರಂತಹ ದಲಿತ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ ತಾವು ದಲಿತರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆವು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೪ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪ್ರಾಣಹತ್ಯೆಯ ಮೂರು ವಿಫಲ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. * ಅವರು ಪಕ್ಷದ ನಡೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಗಳು (ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು), ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದವರು (ಟ್ರೇಡ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ನವರು), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ವ್ಯವಹಾರ ಪರವಾದ ಗಾಢ ನಂಬುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ತನಕ ಅನೇಕ ಸ್ತರದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವುಂಟಾಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ತಂತಮ್ಮ ಕೂಗುಗಳಿಗೆ ಓಗೊಡುವಂತೆ ಈ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವಿಸಿದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷವೊಂದರ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೨೪೬.</ref> ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಲಕ್ನೋ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡುವತ್ತ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದರಾದರೂ, ಪಕ್ಷವು ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅವರು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದ ಸುಭಾಷ್ ಬೋಸ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. *ಬೋಸ್‌ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೆಡೆಗಿನ ಬದ್ಧತೆಯ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವಿಶ್ವಾಸವು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್‌ರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಗಾಂಧಿಯವರ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬೋಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತ ರಾದರು; ಆದರೆ, ಗಾಂಧಿಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ಬೋಸ್‌ರ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಬೋಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೭೭–೮೧.</ref> == ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ ಮತ್ತು 'ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನ' == {{Main|Quit India Movement}} [[ಚಿತ್ರ:gandhi-handwrite.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೈಬರಹವನ್ನು, ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.]] *[[ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ]] [[ಪೋಲೆಂಡ್‌|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ]] ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ವು ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಲವು ತೋರಿದರೂ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸದೆ ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರೂ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೮೩–೮೬.</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ, 'ಭಾರತಕ್ಕೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ನೆಪಹೂಡಿ ನಡೆಸಲಾದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಲಾಗದು' ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವು ಮುನ್ನಡೆದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಲಿ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|(ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ)]]'' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತದ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೦೯.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೆಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಪರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ವಿರೋಧೀ ಬಣಗಳುಳ್ಳ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ದುರುಳ ನಾಜಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಬ್ರಿಟನ್‌-ವಿರೋಧದ ತೀವ್ರತೆ ಸಾಲದು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. *ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಚಳುವಳಿಯು ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವತ್ತಾದ ಆಂದೋಲನವಾಯಿತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೧೮.</ref> ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು ಹತರಾದರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಬಂಧಿತರಾದರು. *ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೂಡಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾರೆವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ''"ಆದೇಶಿತ ಅರಾಜಕತೆ"'' ಯು ''"ನೈಜ ಅರಾಜಕತೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದು"'' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದರೂ ಸಹ ಈ ಬಾರಿ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾರೆವು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು. ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಹಿಂಸಾ]] ಮತ್ತು ''ಕರೊ ಯಾ ಮರೊ'' ("ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ") ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸಲು ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. == ಪುಣೆಯ ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿ 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು == [[ಚಿತ್ರ:Kba.121-1.JPG|left|thumb|'ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನ ಆಂಗಣದಲ್ಲೇ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ರವರ ಸಮಾಧಿ'|link=Special:FilePath/Kba.121-1.JPG]] *೧೯೪೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೯ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು [[ಬಾಂಬೆ|ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದರು. [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ|ಅಗಾ ಖಾನ್ ಅರಮನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ರವರನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗೃಹ ಬಂದಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತಗಳುಂಟಾದವು. *ಅವರ ಆಪ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ೫೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ|ಮಹದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ]] ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮೃತರಾದರು, ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೃಹ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ 'ಕಸ್ತೂರಬಾ' ರವರು ೧೯೪೪ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಧಿಯವರ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಂತೆಯೆ ಚಿರನಿದ್ರೆ ಗೈದರು; ಇದಾದ ಆರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. *ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆಯೇ, ೧೯೪೪ರ ಮೇ ೬ರಂದು, ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆವಶ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕುಪಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯು ೧೯೪೩ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತಿತು. *ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು. == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ == *೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ನಿಯೋಗ‌]]ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಿರಿಸ್ಕರಿಸಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ''ಗುಂಪುಗೂಡಿಕೆ'' ಯು ವಿಭಜನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಲಹೆಯಿಂದ (ಆದರೆ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದಲ್ಲ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. * ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌|ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್]]‌ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್‌ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೪೬ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ವರೆಗೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹತರಾದರು. ಭಾರತವು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಿಭಜನೆಯ ಪರ ನಿಂತರು. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾದ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] [[ಪಂಜಾಬ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌,]] [[ಸಿಂಧ್|ಸಿಂಧ್‌,]] [[ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ವಾಯುವ್ಯ ಸೀಮಾಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವರೆಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷವು ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅವರಿಗೆ ಸದೃಢ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. *ವಿಭಜನೆಯೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಕಟ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮರವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌‌|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]]ರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಜರ್ಜರಿತರಾದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಹಾಗೂ [[ಬಂಗಾಳ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *[[೧೯೪೭ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕದನ|೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]]ವು ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ೫೫ [[ಕೋಟಿ]] (೫೫೦ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳು]]) ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಣವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆಂದು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ಪಟೇಲ್]]‌ರಂತಹ ಮುಖಂಡರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರು ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದದತ್ತ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕೂಗುಗಳು ತಿರುಗಿ ಎದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜರ್ಜರಿತರಾದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೬೨.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. * ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ೫೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಂಬ ಹಠಹಿಡಿದು [[ದೆಹಲಿ|ದಿಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಶುರುಗೊಳಿಸಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಯು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹಬ್ಬಬಹುದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ತಮ್ಮ ನೀತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣಸಂದಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭೆ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು ತಾವು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮೂಸಂಬಿ ರಸ ಕುಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೪೬೪–೬೬.</ref> == ಹತ್ಯೆ == [[:en:Assassination of Mahatma Gandhi|Assassination of Mohandas Karamchand Gandhi]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhis ashes.jpg|thumb|right|ರಾಜ್‌ಘಾಟ್: ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವಿರುವ ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ (ಪುಣೆ, ಭಾರತ).]] *ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣದ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರೇ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಆತನು ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೭೨.</ref> ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹಚರ [[ನಾರಾಯಣ ಆಪ್ಟೆ|ನಾರಾಯಣ್ ಆಪ್ಟೆ]] - ಇವರಿಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿ, ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. *[[ನವದೆಹಲಿ|ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ]]ಯ [[ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್‌ ಘಾಟ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ಮಾರಕ (ಅಥವಾ ''ಸಮಾಧಿ)'' ಯ ಶಿಲಾಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಹೇ ರಾಮ್‌" ಎಂಬ ಉಚ್ಚರಣೆಯಿದೆ. ([[ದೇವನಗರಿ|ದೇವನಾಗರಿ]]: ''हे ! '' ''राम'' ಅಥವಾ, ''ಹೇ [[ರಾಮ|{{IAST|ರಾಮ್‌}},]]'' ) ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದಾಗ "ಓ ದೇವರೇ" ಎಂದಾಗುವುದು. ತಾವು ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳೆಂದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಿಖರತೆಯು ವಿವಾದಗ್ರಸ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>ವಿನಯ್ ಲಾಲ್. [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/HeRam_gandhi.html ‘ಹೇ ರಾಮ್‌’: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ’s ಲಾಸ್ಟ್ ವರ್ಡ್ಸ್]. ಹ್ಯೂಮನ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ೮, no. ೧ (ಜನವರಿ ೨೦೦೧): pp. ೩೪–೩೮.</ref> *[[ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]]ರವರು ಬಾನುಲಿಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು:<ref>[[:s:ಬೆಳಕು ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು|ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾದ ನೆಹರೂರವರ ಭಾಷಣ]]. ೧೫ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> {{cquote|Friends and comrades, the light has gone out of our lives, and there is darkness everywhere, and I do not quite know what to tell you or how to say it. Our beloved leader, Bapu as we called him, the father of the nation, is no more. Perhaps I am wrong to say that; nevertheless, we will not see him again, as we have seen him for these many years, we will not run to him for advice or seek solace from him, and that is a terrible blow, not only for me, but for millions and millions in this country.|||[[Jawaharlal Nehru]]|[[s:The Light Has Gone Out|address to Gandhi]]}} *ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕರಂಡಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ರಂದು [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕರಂಡಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Guardian-2008-ashes">[75] ^ [https://www.theguardian.com/world/2008/jan/16/india.international "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿರ ಬೇಕೆ ಹೊರತು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ"] ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೦೮</ref> *೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಡವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಪಡೆದು, [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಾಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು.<ref name="Guardian-2008-ashes" /><ref>[78] ^ [http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811205757/http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html|date=2011-08-11}} ದಿ ಸಿನ್‌ಸಿನತ್ತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌, ೩೦ ಜನವರಿ ೧೯೯೭ "ಕಾರಣಗಳು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ನವದೆಹಲಿಯ ಕಟ್ಟಕ್ [77]ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ತಿಜೋರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. * ೧೯೯೫ರ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಷಯದಿಂದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತು [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೊರೆ ಹೋದರು."</ref> ದುಬೈ-ಮೂಲದ ವರ್ತಕರೊಬ್ಬರು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕರಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕುಟುಂಬವು ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು [[ಗಿರ್‌ಗೌಮ್‌ ಚೌಪಾಟ್ಟಿ|ಗಿರ್‌ಗಾಂವ್‌ ಚೌಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. *[79] ಮತ್ತೊಂದು ಕರಂಡವು (ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ೧೯೪೨ರಿಂದ ೧೯೪೪ರ ವರೆಗೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದ್ದ) ಪುಣೆಯ ಅಗಾ ಖಾನ್‌ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಗದೊಂದು ಕರಂಡವು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಸೆಲ್ಪ್‌-ರಿಯಲೈಸೇಷನ್‌ ಫೆಲೊಷಿಪ್‌ ಲೇಕ್ ಶ್ರೈನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news | last =Ferrell | first =David | title =A Little Serenity in a City of Madness | newspaper = Los Angeles Times | pages =B 2 | date = 2001-09-27}}</ref> ಈ ಚಿತಾಭಸ್ಮಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅರಿವಿದ್ದರೂ, ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref name="Guardian-2008-ashes" /> *'''ಹತ್ಯೆಯ ಹಿನ್ನಲೆ:'''ದೇವರ ದಯೆಯಿಂದ ಏಳು ಬಾರಿ ನಾನು ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ನೋಯಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ನನ್ನ ಶತ್ರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, 125 ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ... ತಮ್ಮ ಹತ್ಯೆಗೆ ಏಳನೇ ಬಾರಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲಗೊಂಡ ನಂತರ 1946ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ಪುಣೆಯ ಬಹಿರಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ತುಂಬಿದ್ದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/ಮಹಾತ್ಮ-ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು-ಕೊಂದವರು-ಯಾರು ದಿನೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಮಟ್ಟುPublished: 30 ಜನವರಿ 2012, Updated: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> ಅವರ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ದೇಶವನ್ನಾಳುವ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ಅವರೆದುರು ಮಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/anuranana/mkgandhi-668983.html ಮಹಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮದು ಎಂಥ ಸಂಬಂಧ?;ನಾರಾಯಣ ಎ;d: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.html ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;Published: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,] *'''ಪ್ರಥಮವರದಿ''':1948ರ ಜನವರಿ 30, ಸಂಜೆ 6.30–7ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು’ ಎಂದು ಈಗ ಮುಂಬೈನ ಮೀರಾ ರೋಡ್‌ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ವಾಲ್ಟರ್‌ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೂರವಾಣಿಯ ಅತ್ತಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಪಿಟಿಐನ ಮುಂಬೈ ವರದಿಗಾರ ಪೋಂಕ್ಷೆ. ಸಂಜೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ದುರಂತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು<ref>https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.htmlಗಾಂಧಿ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;d: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,</ref> == ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳು == {{See also|Gandhism}} {| class="wikitable"- align="right" |- bgcolor="#FFFDD0" {| class="wikitable" align="right" |-bgcolor="#e4e8ff" |<poem> *'''ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಒಂದು ಉದ್ಗಾರ ಹೀಗಿದೆ:–''' '''"ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ''' '''ಎಂದಾದರೂ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದಾಡಿದ್ದ''' '''ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ’."''' -'''ಅವರು ಹೀಗೆಂದುದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಬಗ್ಗೆ.''' - ಗಾಂಧಿಯವರ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡಿದ, ಓದಿದ ಅವರ ಸಂದೇಹ ಇದು.<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,]</ref> </poem> |- |} ===ಸತ್ಯ === *[[ಸತ್ಯ|ನಿಜ]] ಅಥವಾ ''[[ಸತ್ಯ]]'' ದ ಪರಿಶೋಧನೆಯೆಂಬ ವಿಸ್ತೃತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಲೇ ಕಲಿತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. (ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) *ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೈಶಾಚಿಕತೆಗಳನ್ನು, ಅಂಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ತಾವು ಸೆಣಸಿದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸಮರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಿಳಿಸಿದರು. "[[ದೇವರು|ದೇವ]]ರೇ ಸತ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಸತ್ಯವೇ ದೇವರು" ಎಂದು ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸತ್ಯ'' (ನಿಜ)ವೇ "ದೇವರು." *(ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) === ಅಹಿಂಸಾ === *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೃರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last =Asirvatham | first =Eddy | title =Political Theory | publisher =S.chand| year = | isbn=8121903467 }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಹಿಂಸಾಚಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ,]] (''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ) ಮತ್ತು [[ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ|ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ]]ಯು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹಿಂದು, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ್‌, ಯಹೂದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನ ರೀತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: <blockquote>"ನಾನು ಹತಾಶ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಮಾರ್ಗವೇ ಗೆದ್ದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗಾರರು ಒಮ್ಮೆ ಅಜೇಯರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿ" </blockquote> <blockquote>"ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೆಸರಿನಡಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ಬದ ಆರ್ಷನಾಮಗಳಡಿ ಹುಚ್ಚುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಸರ್ವನಾಶವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೃತರಿಗೆ, ಅನಾಥರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೂರಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ?" </blockquote> <blockquote>"ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ನಾಶವಾಗುವುದು."</blockquote> <blockquote>"ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತೆರಲು ಸಿದ್ಧಲಿರಲಿಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ."</blockquote> ಸರ್ಕಾರ, ಪೊಲೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಸೇನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ತನಕ ಒಯ್ಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳನ್ನು "ಫಾರ್ ಪೆಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಭರತನ್‌ ಕುಮಾರಪ್ಪ, M.K. ಗಾಂಧಿಯವರ "ಫಾರ್‌ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್‌"ನ ಸಂಪಾದಕರು, ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌, ಭಾರತ, ೧೯೪೯.</ref> <blockquote>ಯುದ್ಧದ ವಿಜ್ಞಾನವು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದತ್ತ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲದು... ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಪ್ರೇಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರವು ಸಾವಿರಪಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತುಂಬಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪಾಷಂಡಿತನವಾಗುತ್ತದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೇ ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಗಿರುವ ಸನಿಹದ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಲ್ಲದು... ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಮಾಜವು ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಯಾಗುವುದು. </blockquote> <blockquote>ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪೊಲೀಸ್ ದಂಡಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಂಬಿದವರು ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಅವರು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿರುವ ಗಲಾಟೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಾರೆ... ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜಗಳಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೋಮುಗಲಭೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ... </blockquote> <blockquote>ಗಲಾಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸೇನೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಕಚ್ಚಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಂದು, ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸೇನೆಯು ಯಾವುದೇ ತುರ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಜೀವಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲೂ ಸಿದ್ಧವಿರಬೇಕು... ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಸತ್ಯ ಪಡೆ) ದಳಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ,] ಅಹಿಂಸೆಯತ್ತ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಡೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು, ಆದರೆ ಅಕ್ರಮಣಕಾರನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿರುವುದು... ಶರಣಾಗತಿಗಿಂತ ಸಾವಿಗೇ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಜನರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ... ಅಕ್ರಮಣಕಾರನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಲೆಬಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅಗಣಿತ ಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಸುಮ್ಮನೆ ಸಾವನ್ನಪುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನಿಕರ ಮನವು ಕರಗಬೇಕು... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಥವಾ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು ಅಣುಬಾಂಬ್ ಕೂಡ ಗುಲಾಮತನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲು ಶಕ್ಯವಾಗದು... ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಟ್ಟವು ಹೀಗೆ ಬಂದು ಹಾಗೆ ಹೋಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಷ್ಟು ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರಿರುತ್ತದೆ. </blockquote> ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮೆನಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನತೆಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು (''ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ'' ):<ref>{{cite book | last =Gandhi | first =Mahatma | title =Non-violence in peace and war, 1942–[1949] | publisher =Garland Publishing | year =1972 | isbn=0-8240-0375-6 }}</ref> <blockquote>"ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೆಳಗಿರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತು ಎನ್ನಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರೆಂದು ನೀವು ಶ್ರೀಯುತ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಮುಸೊಲಿನಿಯವರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತೀರಿ... ಈ ಮಹಾಶಯರು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತೀರಿ. ಅವರು ನಿಮಗೆ ಮುಕ್ತ ಹಾದಿ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀವೇ ಸ್ವತ: - ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ - ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿರಿ, ಆದರೆ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ." </blockquote> ಯುದ್ಧದ ಆ ನಂತರ, ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಯಹೂದ್ಯರು ಕಸಾಯಿಯ ಕತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಧುಮುಕಬೇಕಿತ್ತು."</blockquote>{{Citation needed|date=May 2009}} ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಮಟ್ಟದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಣಹೇಡಿತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಳಸುವವರಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆದರಿದವರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಲು ಅಶಕ್ತರಾದವರನ್ನು ತಮ್ಮ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ಆಂದೋಲನದೆಡೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 'ರಣಹೇಡಿತನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವೆ' ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದರು."<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೨೮.</ref></blockquote> <blockquote>"ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಹಿಂಸೆಗಿಂತಲೂ ಹಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು ಎದುರಾಗಿ, ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಮುಂಚೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನ: ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಹಾನ್‌ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಬಾದಶಾಹ್‌ ಖಾನ್‌]]ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ರಣಹೇಡಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್‌ಮತ್ಗರ್|ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್ಮತ್‌ಗಾರ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲೇಬಾರದು. ಅವರ ಧೈರ್ಯವು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗುರಿಗಾರರಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಸಾವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗುಂಡುಗಳಿಗೆ ಎದೆಯೊಡ್ಡಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಿರುವುದರಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೧೩೯.</ref></blockquote> === ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವ === *ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಗಶ: ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ಗತ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಪೀರ್ ಶೇಕ್ ಮಹ್ತಾಬ್‌ನ ಒತ್ತಾಯವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು [[ಜೈನ|ಜೈನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಹುಪಟ್ಟು ಹಿಂದುಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಹುಶ: ಎಲ್ಲಾ ಜೈನರೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref> *ಲೇಯ್ಡ್‌ಲಾ, ಜೇಮ್ಸ್‌: ಸಿರಿತನ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ. ಜೈನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ೧೯೯೫, p. ೧೬೬-೧೬೯.</ref><ref>[http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm ಜೈನ ಸಮುದಾಯ: ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227175619/http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm |date=2012-02-27 }}. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೦೯ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ, ತಾವು ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಬೇಚಾರ್ಜೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಪಥ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನೇ ಪಡೆದರು: ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ [[ಕ್ಷೀರ ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಯಾದರು. *ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ಮಾರಲ್ ಬೇಸಿಸ್ ಆಫ್ ವೆಜಿಟೇರಿಯನಿಸಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ ಶಾಖಾಹಾರಿಗಳ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ''ದಿ ವೆಜಿಟೇರಿಯನ್ '' ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ivu.org/history/gandhi/|title=International Vegetarian iUnion&nbsp;— Mohandas K. Gandhi (1869–1948)}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಲವು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಶಾಖಾಹಾರಿ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಜೊಸಿಯಾ ಓಲ್ಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. *[[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಫೆನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಯುವ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ರು ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪ್ರಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಲಂಡನ್‌ ವಾಸ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸು ತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಥ್ಯವು ಶರೀರದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಮಾಂಸಾಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದವಸ, ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. * ಇಂದಿಗೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾರತೀಯರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ದುಸ್ತರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಯೂ ನೋಡಲಾ ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಹಾರದಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ತನಕ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ತನಕ ಅವರು ಆಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *ಸಸ್ಯಾಹಾರವು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ದೆಡೆಗಿನ ಅವರ ಆಳವಾದ ಬದ್ಧತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಯಿ ರುಚಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫಲ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶವು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಫಲಾಹಾರಿ|ಫಲಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು]],<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity ಗೋಖಲೆಯವರ ಚಾರಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604081930/http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity |date=2008-06-04 }}, ''ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌'', M.K. ಗಾಂಧಿ.</ref> ಆದರೆ ಅವರ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೇಕೆಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. *ಅವರು ಹಸುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೈನು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಹಸುಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು|ಹಸುವಿಗೆ ಗಾಳಿ ಹೊಡೆಯುವ]] ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಿಗೆ ಜಿಗುಪ್ಸೆ ತರಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಲು ಮಾನವನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪಥ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಮ್ಮ ಮೃತ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. === ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ === *ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೬ನೇ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ತುಂಬಾ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಗಾಂಧಿ ಯವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಯ್ಯಾಕೋಣೆಗೆ ಹೋದಾಗ ವಿಷಯಲೋಲುಪದಾಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈಥುನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ನಂತರ ಸೇವಕನೊಬ್ಬನು ಬಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆಯವರು ಆಗಷ್ಟೇ ನಿಧನರಾದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. * ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಅತೀವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ವತ: ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ಷಮಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು "ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಅವಮಾನ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ೩೬ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಅವಿವಾಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯನ್ನಾಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |title=Time magazine people of the century |publisher=Time.com |date= |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000621103733/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |archivedate=2000-06-21 |url-status=dead }}</ref> *ಸಂಭೋಗತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು [[ವೈರಾಗ್ಯ|ಸಂನ್ಯಾಸ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯ ತತ್ವದಿಂದ ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯೇ ದೇವರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. *ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಮುಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾಲ್ಯವಧು [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರಬಾ]] ರೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಈರ್ಷ್ಯೆಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯ ಎಂಬುದು "ಆಲೋಚನೆ, ಮಾತು, ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ"ವಾಗಿತ್ತು.<ref>[101] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೬.</ref> === ಸರಳತೆ === ---- *ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸರಳ ಜೀವನ]] ನಡೆಸತಕ್ಕದ್ದು, ಇದು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮನ:ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ [[ಸರಳತೆ|ಸರಳತೆಯು]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸರಳ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಒಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಇದು "ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ" ವಿಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[102] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೭.</ref> *ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಿಷ್ಥಾವಂತ ಸೇವೆಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸಂಬಂಧಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.<ref>[103] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೮೩.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲೂ ಒಂದು ದಿನ ಮೌನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾತನಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವುಳಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ [[ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ|ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯು]] ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ ತತ್ವಗಳಾದ ''ಮೌನ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|मौनं}}&nbsp;— ನಿಶ್ಯಬ್ದ) ಮತ್ತು ''ಶಾಂತಿ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|शांति}}&nbsp;— ಶಾಂತಿ) ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ದಿನಗಳಂದು ಅವರು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೩೭ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿಗಿಂತ ವಿಶ್ವದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯು ತಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. *[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌]] '' ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ''ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌'' ಎಂಬ ಸಮುದಾಯವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಬಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ಅವರು, ತನ್ಮೂಲಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ನೂಲಿನ ಬಟ್ಟೆ (''ಖಾದಿ'' )ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ನೂತ ನೂಲಿನಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ನೇಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೆ ಕೂರಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಯಾರಕರಿಂದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿ ದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಬಹುದೆಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ನೂಲುವ ರಾಟೆ|ನೂಲುವ ರಾಟೆಯನ್ನು]] ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸರಳತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಧೋತಿ|ಧೋತಿಯನ್ನು]] ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು. === ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Smriti.jpg|thumb|right|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ (ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ 4 ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮನೆಯು ಈಗ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ)]] ---- *ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೂಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದರು. ಓರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಂದುವಾಗಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರು, ಬೇರೊಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಅತ್ಯಾಸಕ್ತ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಓದಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು: :ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ನನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ...ಸಂಶಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದಾಗ, ನಿರಾಶೆಗಳು ನನ್ನತ್ತ ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಿರಣವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣದಾದಾಗ, ನಾನು ''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ, ನನಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ತಡೆಯಲಾಗದಂತಹ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ಮುಗುಳ್ನಗಲಾರಂಭಿಸುವೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ತುಂಬ ದುರಂತಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅವು ಉಳಿಸಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪದೇಶಗಳೇ ಕಾರಣ." *ಗಾಂಧಿಯವರು ''ಭಗವದ್ಗೀತೆ'' ಯ ಕುರಿತು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮಹದೇವ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ]]‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>[106] ^ ದೇಸಾಯಿ, ಮಹಾದೇವ್‌. ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌, ಅಥವಾ, ದಿ ಗೀತ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ. (ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌: ಅಹಮದಾಬಾದ್‌: ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿ ೧೯೪೬). ಬೇರೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: ೧೯೪೮, ೧೯೫೧, ೧೯೫೬.</ref><ref>[107] ^ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸೇರಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು: ಅನಾಸಕ್ತಿಯೋಗ: ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌. ಜಿಮ್‌ ರಂಕಿನ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ಲೇಖಕರನ್ನು M.K. ಗಾಂಧಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಅನುವಾದಕ. (ಡ್ರೈ ಬೋನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ೧೯೯೮) ISBN ೧-೮೮೩೯೩೮-೪೭-೩.</ref> *ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮದ ತಿರುಳಲ್ಲಿಯೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ (ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬದ್ಧತೆಯ ನೈತಿಕತೆ|ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸೂತ್ರ]]) ಇರುತ್ತವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿನ ಆಷಾಢಭೂತಿತನ, ದುರಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಮತತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವರು ಓರ್ವ ದಣಿವರಿಯದ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ: :"ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮಹೋನ್ನತ ಧರ್ಮವೆಂದಾಗಲೀ ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವೂ ನನ್ನ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಲಾರದು.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ತುರ್ತಾಗಿ ನನಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಕೊಳೆತ ಭಾಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಮಾಂಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಳಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದ ''ಮೂಲೋದ್ದೇಶ'' ವನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ದೇವರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯುತ ವಚನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಅರ್ಥವೇನಿತ್ತು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬೈಬಲ್‌ ಮತ್ತು ಕೊರಾನ್ ಸಹ ಯಾಕಾಗಿರಬಾರದು? ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆಯೇ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ನನ್ನನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಸೇಠ್‌ ನನಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಅವನ ಬಳಿ ಏನಾದರೊಂದು ಇರುತ್ತಿತ್ತು." (ಮೂಲ: [[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]]) {{Quote_box| width=40%|align=right |quote= ::;ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು: *ಭಾರತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗಾಂಧಿಜೀಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಪ್ತಪಾತಕಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆ ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು ಇಂತಿವೆ. ;# '''ತತ್ವ ರಹಿತ ರಾಜಕಾರಣ,''' ;# '''ದುಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು''', ;# '''ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದ ಸಂತೋಷ,''' ;# '''ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ,''' ;# '''ನೀತಿ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ,''' ;# '''ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನ,''' ;# '''ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ.''' *ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನೆದೆಯುತ್ತಿವೆಯೆಂಬ ದೂರಿದೆ, ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾಲ ನಾಯಕತ್ವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದೆಂದು ಸಜ್ಜನರ ಆಸೆ. :(ಸಂಗತ: ಪ್ರಜಾವಾಣಿ 12-12-2014) |-}} :"ನಾವು ನೈತಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಂತೆಯೇ."ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂಥಾದ್ದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾನವನು ಸುಳ್ಳನಾಗಿ, ಕ್ರೂರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಂಯಮಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ದೇವರು ತನ್ನೊಂದಿಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು." :"ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ನುಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಿಧಿಯಾಗಿವೆ." :"ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವೆ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ." ಅವರ ಜೀವನದ ಆ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ತಾವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರೇ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: :"ಹೌದು. ನಾನೊಬ್ಬ ಹಿಂದು. ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ, ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌, ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಯಹೂದಿ ಸಹ." ( ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು [[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ]], ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.)(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣ ನೋಡಿ) ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವಾದರವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್]]‌ರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ವು ಬಾರಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಂದಿನ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ೧೯೩೪ರ ಜನವರಿ ೧೫ರಂದು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಭೂಕಂಪವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳು ಮಾಡಿದ ಪಾಪದ ಫಲವಿದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು [[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ]]ರು, [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಜನರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭವಿತವ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು). ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಅದೆಷ್ಟೇ ಅಸಂಗತವಾಗಿರಲಿ, ಭೂಕಂಪವು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಗಬಲ್ಲದೇ ಹೊರತು, ನೈತಿಕತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌ರು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಲುವನ್ನು ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatogether.org/2003/may/rvw-gndhtgore.htm |title=Overview of debates between Gandhi and Tagore |publisher=Indiatogether.org |date= |accessdate=2009-03-12}}</ref> == ಬರಹಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Young India.png|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರು ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು]] *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ,]] [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹರಿಜನ್‌]] '' ಪತ್ರಿಕೆ, ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ನವಜೀವನ್‌‌‌ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ನವಜೀವನ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>V.N. ನಾರಾಯಣನ್‌‌ರವರ [http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp ಪೀರ್‌ಲೆಸ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070804022748/http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp |date=2007-08-04 }}. ಲೈಫ್ ಪಾಸಿಟೀವ್‌ ಪ್ಲಸ್‌, ಅಕ್ಟೊಬರ್‌–ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೨</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. *ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯೊಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರೂತ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾದ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ, ''[[ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಹೋಮ್ ರೂಲ್|ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ ಆರ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹೋಮ್‌ ರೂಲ್‌]]'' ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, [[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್‌ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್]]'' ನ್ನು ಕೃತಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Unto this last">{{cite book |last= Gandhi |first= M. K. |authorlink= |title= Unto this Last: A paraphrase |url= http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |year= |publisher= Navajivan Publishing House |location= Ahmedabad |language= English; trans. from Gujarati |isbn= 81-7229-076-4 |format= PDF |access-date= 2009-12-16 |archive-date= 2010-01-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100104063511/http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |url-status= dead }}</ref> *ಈ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *೧೯೬೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆದ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಬರಹಗಳು ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ನೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿವಾದದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ್ದವು. ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081005105027/http://www.gandhiserve.org/cwmg/cwmg_controversy.html ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ (CWMG) ವಿವಾದ] (ಗಾಂಧಿಸರ್ವ್)</ref> === ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು === *ಹಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ: ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, D. G. ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ.'' ''ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ'' ಮತ್ತು ೧೦ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, [[ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್|ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್|ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್‌]]ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''.US ಸೇನಾದಳದ ಕರ್ನಲ್‌ G. B. ಸಿಂಗ್‌ [[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ|ಗಾಂಧಿ: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಡಿವೈನಿಟಿ]] ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ReviewBaldevSingh">{{cite web | title=Gandhi Behind the Mask of Divinity | url=http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | accessdate=2007-12-17 | archive-date=2007-12-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071228114504/http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | url-status=dead }}</ref> *ಈಗಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತಾದ ಬಹುಪಾಲು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ G. B. ಸಿಂಗ್‌‌ರವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ವಂತ ಮಾತುಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಕಪ್ಪುಜನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ವರ್ಣಭೇದವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಕಾಲಾನಂತರ ಡಾ. ಟಿಮ್‌ ವಾಟ್ಸನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ರಚಿಸಿದ [[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌]] (೨೦೦೮) ಎಂಬ ಕೃತಿಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೈಲು ಘಟನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವತಃ ಹಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಸದರಿ ಘಟನೆಯು ಇಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. == ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == *ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಭಾವ ಭೀರಿದರು. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಾಸನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲಾಸನ್]]‌ರವರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು-ಅಮೆರಿಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ (1955–1968)|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿ]]ಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಅಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |title=ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜನ ಪ್ರಯಾಣ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321002316/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/17/king.anniversaryvisit/index.html ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ಮಾರಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತಂದೆಯಂತೆ ರಾಜ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ]</ref><ref>{{cite web |author=Placido P. D'Souza |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2003/01/20/ ED163673. DTL |title=COMMEMORATING MARTIN LUTHER KING JR.: Gandhi's influence on King |publisher=Sfgate.com |date=2003-01-20 |accessdate=2009-03-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾನೀತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ]] ವಿರೋಧಿಸುವ ತೀವ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.<ref name="Mandela-2000">[[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ]], [http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html ಪವಿತ್ರ ಯೋಧ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿಮೋಚಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಭಾರತ ವಿಮೋಚಕರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020031336/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html|date=2008-10-20}}, ''ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'', ೩ ಜನವರಿ ೨೦೦೦.</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಇತರರೆಂದರೆ, [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಖಾನ್‌ ಅಬ್ಧುಲ್ ಗಫರ್ ಖಾನ್‌]],<ref>{{cite web |url=http://findarticles. com/p/ articles/mi_m1295/is_2_66/ai_83246175/print |title=A pacifist uncovered — Abdul Ghaffar Khan, Pakistani pacifist |publisher=Findarticles.com |date=1930-04-23 |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://archive.is/20120709043626/findarticles. |archivedate=2012-07-09 |url-status=dead }}</ref> *[[ಸ್ಟೀವ್ ಬಿಕೊ|ಸ್ಟೀವ್‌ ಬಿಕೊ,]] [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]] <ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040222/spectrum/book1.htm |title=An alternative Gandhi |publisher=Tribuneindia.com |date=2004-02-22 |accessdate=2009-03-12}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಾರ್ಕೋಸ್|ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ಮಾರ್ಕೊಸ್‌]]ರ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ|ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪೀನ್‌ ದೇಶದ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬಿನೈನೋ ಅಕ್ವಿನೊ, Jr.]] *ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಹಲವರು ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹರಡಲು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ '' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ರೊಮೈನ್ ರೊಲೆಂಡ್|ರೊಮೈನ್‌ ರೋಲೆಂಡ್]] ಮೊದಲಿಗರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶದ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ|ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ|ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾ ವಾದಿ]]ಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ದಾ ದೆ ಮೊರಾ|ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ಡ ಡಿ ಮೌರಾ]]ರವರು ಶಾಂತಿಧೋರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರವರು]] ತಾವು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಬರಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿರುವ ಓರ್ವ ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |title=Einstein on Gandhi |publisher=Gandhiserve.org |date=1931-10-18 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117104005/http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |url-status=dead }}</ref> [[ಲಂಜಾ ದೆಲ್ ವಾಸ್ತೊ|ಲಂಜಾ ಡೆಲ್ ವಾಸ್ಟೊ]]ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆ ಬಾಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವರು ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು (ಗಾಂಧಿಯ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು) ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಕ್ ಸಮುದಾಯ|ಆರ್ಕ್‌ನ‌ ಸಮುದಾಯ‌‌]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡ್ಮಿರೆಲ್‌ನ ಓರ್ವರ ಮಗಳಾದ [[ಮೆಡಿಲೈನ್ ಸ್ಲಾದೆ|ಮೆಡೆಲೀನ್‌ ಸ್ಲೇಡ್‌]]ರವರು ("ಮೀರಾಬೆನ್" ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು) ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಲವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಯಂತೆ ಕಳೆದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಜಾನ್ ಲೆನ್ನನ್|ಜಾನ್‌ ಲೆನ್ನನ್‌]]ರವರು ಅಹಿಂಸಾವಾದದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.<ref>[http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever ಲೆನ್ನನ್ ಚಿರಾಯು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070528225215/http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever |date=2007-05-28 }}. ''rollingstone.com'' ನಿಂದ. ೨೦ ಮೇ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ|ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|U.S.]]ನ ಹಿಂದಿನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಯಾದ [[ಅಲ್ ಗೋರ್|ಅಲ್‌ ಗೋರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&amp;news_id=26524&amp;tag=21387&amp;pict=2 ಗಾಂಧಿಗಿರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್‌ ಲಯನ್‌ನಿಂದ, ಅಲ್ ಜಾರ್‌ ಕೇನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111115931/http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&news_id=26524&tag=21387&pict=2 |date=2012-01-11 }}. ''exchange೪media.com'' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಆಗಿನ ಸೆನೆಟರ್‌ ಆಗಿದ್ದ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]]ರವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: :ನನ್ನ ಜೀವನದಾದ್ಯಂತ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಮೈಗೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಜವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕೇವಲ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜನರಿಂದ ಅವು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರವೇ ನಾನು ನನ್ನ ಸೆನೇಟ್‌ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವೆ.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008/07/12/&prd=th& |title=Obama reluctant to seek changes in nuclear deal |publisher=The Hindu |date=2008-12-07 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2008-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080802010430/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008%2F07%2F12%2F&prd=th& |url-status=dead }}</ref> == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:PMBGandhistatue.jpg|right|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi site.jpg|thumb|left|ನವದೆಹಲಿಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ತಂಭವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Memorial.jpg|thumb|left|1948ರಂದು ಭಾರತದ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್‌ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:200705 gandhiWaikiki.jpg|thumb|right|ವೈಕಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಹೊನೊಲುಲು, ಹೊಹಾವೊ, ಹವಾಯಿ.ಮೇ 16, 2007.|link=Special:FilePath/200705_gandhiWaikiki.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:San francisco Gandhi.jpg|thumb|right|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕಡೆರೊ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್, 1 ಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, CA 94199 USA|link=Special:FilePath/San_francisco_Gandhi.jpg]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ಅನ್ನು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನ]]ವೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿ [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ|ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯನ್ನು]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ|ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ]]"ಯು "ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ" ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ನ್ನು "[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]"ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೧೫ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| first=Nilova| last=Chaudhury| url=http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| title=2 October is global non-violence day| work=hindustantimes.com| publisher=Hindustan Times| date=15 June 2007| accessdate=2007-06-15| archive-date=2007-09-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20070930061449/http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| url-status=dead}}</ref> ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಹುತಾತ್ಮರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು, ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ದಿನವಾದ ಜನವರಿ ೩೦ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗಿರುವ ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಎಂಬ ಪದವು ನಾಮಕರಣದ ಹೆಸರು ಎಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು ''ಮಹಾ'' ಎಂದರೆ ''ಉನ್ನತ'' ಹಾಗೂ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂದರೆ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. *ದತ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌ರವರ ''ರವೀಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ'' ಕೃತಿಯಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಮೂಲಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌]]ರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [134] [[ನೌಟಮ್‌ಲಾಲ್ ಭಗವಂಜಿ ಮೆಹ್ತಾ|ನೌತಮ್‌ಲಾಲ್‌ ಭಗವಾನ್‌ಜಿ ಮೆಹತಾ]]ರವರು ೧೯೧೫ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಈ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [136] *ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ತಾನು ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ತಮಗೆಂದೂ ಅನಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm M.K. ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055835/http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ''ಮನ್‌ಪತ್ರ'' ದ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಶಂಸಾತ್ಮಕ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[138] ^ [http://kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ "ಮಹಾತ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055827/http://www.kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು [[ವರ್ಷದ ಪುರುಷ|ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ೧೯೯೯ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ "[[ಶತಮಾನದ ಪುರುಷ|ಶತಮಾನದ ಮನುಷ್ಯ]]"ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರ]] ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಅಂದರೆ [140]ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೦}ದಲೈ ಲಾಮ, [[ಲೆಚ್‌ ವಲೆಸ|ಲೆಕ್‌ ವಲೇಸಾ]], [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|Dr. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr.]], [[ಸೀಜರ್‌ ಚವೆಜ್‌]], [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]], [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬೆನೈನೊ ಅಕ್ವಿನೊ Jr.]], [[ದೆಶ್‌ಮಂಡ್‌ ಟುಟು|ದೆಸ್ಮಡ್‌ ಟುಟು]], ಮತ್ತು [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು]] ''ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಕ್ಕಳು'' ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಂದು ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. [141] *ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ವರ್ಷದ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಹೋರಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಾಯಕರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌ ಮಂಡೇಲಾ]]ರವರು ಒಬ್ಬರು. *೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೫, ೧೦, ೨೦, ೫೦, ೧೦೦, ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ಮುಖಬೆಲೆಯ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|ರೂಪಾಯಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲಾವಣಾ ನೋಟುಗಳ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಣದ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಂಚೆಚೀಟಿ‌ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೊರತಂದಿತು. *ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌‌]] ಸಮೀಪವಿರುವ [[ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಚೌಕ|ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೩೦ರ ದಿನವನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ತೀಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣದಿನ"ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ)|ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಉದ್ಯಾನವನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿನ ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕೆಡೆರೊ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ. ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ರೈಲಿನಿಂದ ಹೊರನೂಕಿದ ಘಟನೆಯ ನಗರವಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಈಗ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಲಂಡನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್|ಮೇಡಮ್‌ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್‌ನ]] ಮೇಣದ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. [[ಅಮೆರಿಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸೇವಾ ಬಳಗ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ೧೯೩೭ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ನಡುವೆ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ನೋಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಾಗಿ ಐದು ಬಾರಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರೂ ಸಹ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm AFSCಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ನೋಬೆಲ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080815101402/https://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm |date=2008-08-15 }}.</ref> ದಶಕಗಳ ತರುವಾಯ, ನೋಬೆಲ್ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಿತ್ತಾದರೂ, ಆದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಯುದ್ಧವೂ ಆ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಂಶವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು.<ref>ಅಮಿತ್‌ ಬರೂಹ. [http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm "ಗಾಂಧಿ ನೋಬೆಲ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೊಪವಾಯಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929071131/http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm|date=2008-09-29}}. ೨೦೦೬ರ ''[[ದಿ ಹಿಂದು|ದ ಹಿಂದು]]'' ವಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಾದ ವರ್ಷವಾದ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, "ಯೋಗ್ಯ ಜೀವಂತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಇರದಿದ್ದ" ಕಾರಣ ಆ ವರ್ಷ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ [[ತೆನ್‌ಜಿನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ|ದಲೈ ಲಾಮ]]ರವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು "ಇದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಉಡುಗೊರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಒಯ್‌ವಿಂದ್‌ ಟನ್ನೆಸ್ಸನ್‌. [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/articles/gandhi/index.html ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌]. ನೋಬೆಲ್‌ ಎ-ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಪೀಸ್‌ ಸಂಪಾದಕರು, ೧೯೯೮–೨೦೦೦. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ೧೯೪೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ದಾಸ್ ಬಿರ್ಲಾ|ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ ದಾಸ್‌ ಬಿರ್ಲಾ]]ರವರ ಮನೆಯಾದ ಬಿರ್ಲಾ ಭವನ ಅಥವಾ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನ್ನು, ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಅಥವಾ "ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣೆ"ಗೆಂದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಡೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಕೋಣೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾತ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಥಂಭವೊಂದನ್ನು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಈಗ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಂದು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾ ದಿನಾಚರಣೆ|ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾದಿನ]]ವೆಂದು ([[DENIP]]) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೬೪ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಶಾಲಾ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ರಂದು ಅಥವಾ ಆಸುಪಾಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು == ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸಾತತ್ವವು]] [[ಶಾಂತಿವಾದ|ಶಾಂತಿ ಧೋರಣೆ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ಬರುವ ಟೀಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. === ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ === ಧಾರ್ಮಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ [[ವಿಭಜನೆ (ರಾಜಕೀಯ)|ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌‌‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೧೦೬–೧೦೮.</ref> [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ೧೯೪೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ರಂದು ''[[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: <blockquote> ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು[ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು) ಇಸ್ಲಾಂ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ಕರೆಯಲು ನಾನು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಕುಲದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಯೇ ಹೊರತು, ಮಾನವ ಕುಟುಂಬದ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸಂಭವನೀಯ ಯುದ್ಧ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯಾರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬದ್ಧ ವೈರಿಗಳು. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಮಾಡಲಾರರು[...] ಬಿರುಸಾದ ಮಾತುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾವು ಬಿಡಬಾರದು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'' ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೩೦೮–೯.</ref> </blockquote> ಆದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಜಿನ್ನಾ]]ರೊಂದಿಗಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸುದೀರ್ಘ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತು ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ರವರು ಒಂದಷ್ಟು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: "ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರೊಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಸಹಕರಿಸಬೇಕು. ಅದಾದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬಾಹುಳ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿತ್ತು." <ref>. ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್ ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-CoOhVEC&pg=PR13&lpg= PR11&#x26;dq=The+Gandhi +Reader :+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&#x26;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', p. ೪೧೮.</ref> ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವುಗಳು ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು. ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಳುಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಮಹಮ್ಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಾಣಕುರುಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ರೀತಿಗೆ ("ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರೇ ಘೋಷಿಸಿದರೂ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ") [[ವಿನಾಯಕ್‌ ದಾಮೋದರ್‌ ಸಾವರ್ಕರ್‌]] ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. [148] ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇತಿಹಾಸಗಾರ್ತಿಯಾದ [[ಆಯೇಶಾ ಜಲಾಲ್‌|ಆಯೆಷಾ ಜಲಾಲ್]]‌ರಂತಹ ಕೆಲವರು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತೋರಿಸಿದ ಅಸಮ್ಮತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳು|ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ]] ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದ [[ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾ|ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾರಂತಹ]] ಇತರರೂ ಸಹ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವ ಹಾಗೂ ನಡೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತಿಯಾದ ದುರ್ಬಲತೆಯೇ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[1947ರ UN ವಿಭಜನೆ ಯೋಜನೆ|ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನ ವಿಭಜನೆ]] ಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ೧೯೩೦ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು [[#ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಜನೆ]]ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ೧೯೩೮ರ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೬ರಂದು ''ಹರಿಜನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಬ್‌-ಯಹೂದ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ</span>]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಹಲವು ಪತ್ರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಈ ತರಹದ ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.ಯಹೂದ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳಿವೆ. ನಾನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಗೆಳೆಯರ ಮೂಲಕ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವೆ. ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದರು[...] ಆದರೆ ನನ್ನ ಈ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಮಾಡಿದ ಕೂಗು ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮನಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಹೂದ್ಯರ ಹಾತೊರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಮೋದನೆಯಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಜನಗಳ ತರಹ, ತಾವು ಹುಟ್ಟಿದ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದ ದೇಶವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯೆಂದು ಅವರೇಕೆ ಭಾವಿಸಬಾರದು?ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿರುವಂತೆಯೇ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ ಅರಬರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ಅರಬರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವುದು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ. ಇಂದು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ‌ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಯಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೨೮೬-೨೮೮.</ref><ref>{{cite web |url=http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |title=SANET-MG Archives - September 2001 (#303) |publisher=Lists.ifas.ufl.edu |date= |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |url-status=dead }}</ref></blockquote> === ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ತಿರಸ್ಕರಣೆ === *ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರೂ ಸಹ ಒಂದಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌]], [[ಸುಖ್‌ದೇವ್‌]], [[ಉದ್ದಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌|ಉಧಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಜ್‌ಗುರು|ರಾಜ್‌ಗುರುರವರನ್ನು]] ನೇಣಿಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬಂದ ಖಂಡನೆಯ ಮೂಲವಾಯಿತು.<ref>[http://www.kamat.com/mmgandhi/onbhagatsingh.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಆನ್‌ ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120604144854/http://india_resource.tripod.com/gandhi.html ಗಾಂಧಿ&nbsp;— 'ಮಹಾತ್ಮ' ಆರ್‌ ಫ್ಲಾಡ್‌ ಜೀನೀಯಸ್‌?].</ref> *ಆ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬಳಿ ಆಯುಧಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೋರಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ...ಆದರೆ ಈಗ ನನ್ನ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ [ಹಿಂದು–ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ] ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದು ನಾನು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜನರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕು."<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) p. ೩೧೧.</ref> ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ನ ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. *ಪ್ರಥಮವಾಗಿ, ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ "ಜಿಯೋನಿಸ್ಮ್‌ ಅಂಡ್ ಆಂಟಿ-ಸೆಮಿಟಿಸ್ಮ್‌,"ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ೧೯೩೦ರ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ- 1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಯ ಕುರಿತು ಗಾಂಧಿಯವರು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, <blockquote> *ನಾನೇನಾದರೂ ಯಹೂದ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಳಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಯಹೂದ್ಯೇತರ ಜರ್ಮನ್‌ ದೈತ್ಯನಂತೆಯೇ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಯೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವಂತೆ ಸವಾಲೆಯೆಸುತ್ತಿದ್ದೆನೇ ವಿನಃ, ತಾರತಮ್ಯ ನೀತಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ನಾನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. * ಇದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಕಾಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರೂ ಸಹ ನನ್ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಯಹೂದ್ಯ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಯಹೂದ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತ ಅಥವಾ ಅವರು ಈಗಿನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಾರರು. ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ಕಷ್ಟವು ಅವರಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಇಂತಹ ಹಗೆತನಗಳ ಘೋಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಉತ್ತರವೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌ನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಯಹೂದ್ಯರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರಣಹೋಮದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯ ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಯುಹೂದಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾರಣಹೋಮವು ಕೂಡಾ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನ ಕೈಗಳಿಂದಲೂ ವರ್ಣಭೇದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜೆಹೊವಾ ದೇವನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಸಾವೆಂದರೆ ಏನೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-GoOhVEC&amp;pg=PR13&amp;lpg=PR11&amp;dq=The+Gandhi+Reader:+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&amp;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌]'', pp. ೩೧೯–೨೦.</ref> </blockquote> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು ಮತ್ತು "ಯಹೂದ್ಯರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: "ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಮನವಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿರುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಎರಡು ಸುದ್ದಿ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿರುವ ಅಪಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಟೀಕಾಕಾರರು ನಾನು ಹೊಸದೇನನ್ನೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೋರಿಕೊಂಡಿರುವೆ <ref name="Homer-322">ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', p. ೩೨೨.</ref> ಯಹೂದ್ಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುತ್ತಿರುವ [[ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಟೀಕಾಕಾರರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>ಡೇವಿಡ್‌ ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಷೆಫರ್‌. [http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp ವಾಟ್‌ ಡಿಡ್ ಗಾಂಧಿ ಡು?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022074713/http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp|date=2008-10-22}}. ''ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ರಿವ್ಯೂವ್‌'', ೨೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ರಿಚರ್ಡ್‌ ಗ್ರೆನಿಯೆರ್‌. [http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt "ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231847/http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt|date=2008-05-16}}. ''[[ಕಮೆಂಟರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೮೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ರಂದು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌ರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದರು. ಬುಬರ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಂತೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ನಾಜಿಗಳು ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ತುಂಬಾ ವಿರುದ್ದವಾಗಿದ್ದವು; ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಹ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಬಲಪ್ರಯೊಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹರ್ಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್, ಆರ್ಥರ್‌. ದಿ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟ್‌ ಐಡಿಯಾ. PA: ಜ್ಯೂಯಿಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ೧೯೯೭, pp. ೪೬೩-೪೬೪.; ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ಗೊರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಹೈಮ್‌. "ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸ್ಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ." ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌'', ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೯೯.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿನ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ನಾಜಿಗಳಿಂದ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> *ಜರ್ಮನ್‌ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾವ ಸಮಾನ ಘಟನೆಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರುಗಳೂ ಸಹ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಹಾಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ದುರಭಿಮಾನದಿಂದ ಅವನು ಆ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಧರ್ಮವೊಂದನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಮಾನವೀಯತೆಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪುರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗಿರುವ ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯುವಕನೋರ್ವನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಅವನ ಸಮಗ್ರ ಜನಾಂಗವು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಉಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. *ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲೇನಾದರೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಯುದ್ಧವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕದನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರೀತಿಯ ಕದನದ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯು ನನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ವಲಯದಿಂದ ಆಚೆಯಿದೆ. *ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ದ ಕದನ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಅದೂ ಕೂಡ ಯಹೂದ್ಯರ ವಿರುದ್ದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಘೋರ ಕೃತ್ಯವೇ ಆಗುತ್ತದೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ ಮತ್ತು ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಶತ್ರುವಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ?" <ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', ''ಹರಿಜನ್‌'', ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮, pp. ೩೧೭–೩೧೮.</ref><ref>ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌K. ಗಾಂಧಿ. [http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&amp;L=sanet-mg&amp;P=31587 ಎ ನಾನ್ ವಯೊಲೆಂಟ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ &amp; ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |date=2018-11-30 }} ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ''ಹರಿಜನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು</ref></blockquote> === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು === *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೦೮ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಾಫೀರ ಬುಟಕಟ್ಟಿನವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಅನಾಗರಿಕರು - ಈ ಖೈದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವರಂತೆಯೇ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಂಟೆಕೋರರು, ಕೊಳಕು ಜನಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ." <ref>{{cite book|title=The Collected Works of Mahatma Gandhi|volume=8|page=199}}</ref> ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಜನಾಂಗದ ಶುದ್ಧತೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತುಂಬಾ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. * ಅವರು ನಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ... ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯರು ಪ್ರಧಾನ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ." [164] ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕರಿಯರ ಜೊತೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, " ಕಾಫೀರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಾವುಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಉತ್ತಮರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [166] ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ಕಾಫೀರ '' ಪದಕ್ಕೆ [[ಕಾಫೀರ್‌ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ)|ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥ]]ವಿತ್ತು, [[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವರ್ಣಭೇಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಧೂಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="guardian_racist">[167] ^ ರೊರಿ ಕ್ಯಾರ್ರಲ್, [https://www.theguardian.com/world/2003/oct/17/southafrica.india "ಗಾಂಧಿ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ರೇಸಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಹಾನರ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡಂ ಫೈಟರ್‌"], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'', ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೩.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌‌ಗಳು, ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್ ಅವರು ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. (ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, ೨೦೦೫). [169] * ಅಧ್ಯಾಯ ೧ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "ವಸಾಹತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು" "ಬಿಳಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ"ಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವರ್ಣಬೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿಯಮಗಳು(ಮತ್ತು ಅವರು ವಾದಿಸುವಂತೆ, ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಿವಾರ್ಯ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳು). ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತರುಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಳಗಾದರು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೪</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗಾದ ಅನುಭವಗಳು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಂತಿವೆ..ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ವವಾದರು; ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಇದ್ದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಕೇವಲ ಒರಟು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಖೈದಿಗಳಿಗೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಿಗಲ್ಲ." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೫</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿ. [172] ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ [[ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. [173] *ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಪುಸ್ತಕದ ಉಪ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಭನ್ನ ಮತ್ತು ವಹೀದ್‌‌ರವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ವತ್ತು," ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಬಿಳಿಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಳುವಳಿಗಾರರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರು". ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ೦}ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು... ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೪೯</ref> ಈ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: pp.೧೫೦–೧</ref> ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟವರು. * ಅವರ ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ; ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯವಾದಿ ಎಂದು ದೂಷಿಸುವ ಮಂದಿ ಒಟ್ಟು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ದೋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೫೧</ref> === ಅರಾಜಕತಾವಾದ === {{See also|Swaraj}} *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸ್ವ-ವರ್ಣಿತ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ|ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು,<ref>ಸ್ನೋ‌, ಎಡ್ಜರ್‌. ''ದಿ ಮೆಸ್ಸೇಜ್‌ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ''. SEP, ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭, ೧೯೪೮. "ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಂತೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಿರ್ಮುಲನೆ ಮಾಡಲು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು 'ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."</ref><ref>[http://www.mkgandhi.org/articles/snow.htm ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು], ೭ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಸನದ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿರದ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ ಅವರ ಕನಸಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜೇಸುದಾಸನ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌. ಅ ಗಾಂಧಿಯನ್ ಥಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಲಿಬರೇಷನ್. *ಗುಜರಾತ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್: ಆನಂದ ಭಾರತ, ೧೯೮೭, pp ೨೩೬–೨೩೭</ref> ಅವರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ "ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅರಾಜಕತೆ." <ref>BG ಖೆರ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದದಂತೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೪೦. ಗಾಂಧಿಯವರು ಚಿಂತನೆಗಳ ಖಜಾನೆ (೧೯೪೨), ದೀವಾನ್ ರಾಮ್ ಪ್ರಕಾಶ್‌ರವರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ, p. ೬೭ ಹಾಗೂ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol. ೭೯ (PDF), p. ೧೨೨</ref> ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರತಿ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನ ಸ್ತರದ ಅಧಿಕಾರ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. * ಆದರೆ ಸಮಾಜ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿವರೆಗೆ(ಕೆಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ) ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗದೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ನಿಜವಾದ [[ಸ್ವರಾಜ್‌|ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ]] ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇರದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ.<ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೩</ref><ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೮೯.</ref> *ಇದನ್ನು ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಸಂಧಾನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು, ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸೇರಬೇಕು, ಇದು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯ ಬದಲು, ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಶ್ವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದಿತ್ತು. ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ನನ್ನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾನವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ".<ref>ಈಸ್ವರನ್, ಏಕನಾಥ್. ''ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮ್ಯಾನ್''. ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೮. Pg. ೩೩.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಸ್ವಸಂತೃಪ್ತ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ([[ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್|ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌‌]]ರವರು ಹೇಳಿರಬಹುದಾದ) ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ೦}ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಸ್ತಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref> *ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಭುದ್ಧದೇವ. ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್: ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ೧೯೬೯, pp ೪೭೯</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿಯ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ<ref name="Chapter">ಅಧ್ಯಾಯ VI ''ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌'' by M.K. ಗಾಂಧಿ</ref>, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರ್ಖಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="Chapter" /> == ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಣನೆ == {{Main|List of artistic depictions of Mohandas Karamchand Gandhi}} *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ರಂಗ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೆನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ಲಿ|ಬೆನ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಲಿಯವರು]] ೧೯೮೨ರ ''ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಂಧಿ]] ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌|ಬಾಲಿವುಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ''[[ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೂಡಾ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್|ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಹರಿಲಾಲ್‌ರ ನಡುವಿನ‌ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೬ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ, ''[[ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಹಾತ್ಮ|ದ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮಹಾತ್ಮ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಕಳೆದ ೨೧ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ (ತೆಲುಗು ನಟ)|ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಬರಲಿರುವ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅದು [[ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ|ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿಯವರ]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Regional_Stars/Srikanths_new_milestone/articleshow/4137862.cms |title=Srikanth's new milestone-Regional Stars-Entertainment-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2009-02-17 |accessdate=2009-03-12}}</ref><ref>{{cite web |author=Entertainment |url=http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |title=Srikanth’s 100th film ‘Mahatma’ - South Cinema - Entertainment - MSN India |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=2009-02-19 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224144902/http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |url-status=dead }}</ref> == ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜಿ == [[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು ಸಂತರಾಗಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಕರಾಗಿ, ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆ ಅಥವಾ ಆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗಲು / ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಅದರ ಅಲ್ಪ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ==== ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ==== ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಗುಜರಾತಿನ ಕರಮಚಂದ್ ಮತ್ತು ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರ ಮಗ, ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದು ಕೊಟ್ಟವರು, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಅಥವಾ ಮೋಹನ ದಾಸ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿತ ಗಾಂಧಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ, ಸಸ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಯೋಗಕಾರ, ನಯೀತಾಲಿಂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಯೋಜಕ, ಅಸಾಧಾರಣ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀವನವಿಡೀ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಸಾಧಕ - ಹರಿಕಾರ, ಆತ್ಮ ಸಾಧಕ. ಅಪ್ಪಟ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ; ಆದರೆ ಇದಾವುದೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಉತ್ತರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಉತ್ತರಗಳು ಅವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸಾಧನೆ, ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ನಿಜವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ ವಿವರಿಸಲಾರವು. ==== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋದ ಮೋಹನ ದಾಸ ಗಾಂಧಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿಯೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತರು. ಅವರು [[ಬೈಬಲ್]] ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ, ದಲಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯನ್ನು ಓದಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಅದು ಅವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೂ ಅವರ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಗ್ರಂಥವಾಯಿತು, ಆವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಭಕ್ತಿ, [[ರಾಮ ನಾಮ]] ಅವರ ಜೀವನದ ಉಸಿರಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲು ಮಾಡಿದ ಗ್ರಂಥ,[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್ನ]]ನ [[ಅನ್ ಟು ದಿ ಲಾಸ್ಟ್]]. ಜೋಹಾನ್ಸ ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಡರ್ಬಿನ್ನಿಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕ. ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 'ನಾನು ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು, ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ'. ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳು ಮೂರು: # ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿತ, ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಹಿತದಲ್ಲಿದೆ. # ಒಬ್ಬ ಲಾಯರನ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕನ ಉದೋಗವಾಗಲೀ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಉಳ್ಳದ್ದು. # ರೈತನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು. ====ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ==== ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿ,ಅವರೊಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಲಾಯರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಟಾಲಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರಂ ಅಥವಾ ಫೀನಿಕ್ಷ್ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ಅಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ, ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು (ಬೇಸಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್) ರೂಪಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು (೧೮೯೩-೧೯೧೫). ====ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆ==== *ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಶಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬರೆದವರು ವಿರಳ. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಂಬಿದ ದೇವರು ಸತ್ಯ. ಸತ್ಯ ವೆಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ [[ಸತ್]] ಅರ್ಥಾತ್ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ - ನಡೆಸುವ ಚೇತನ. ಅದರ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಶಬ್ದರೂಪವೇ ಅವರು ನಂಬಿದ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ತಾರಕ ಮಂತ್ರ]]. *ಅವರು ಗೀತೆ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು,ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಜಪಗಳ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವಿಚಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಶೋಧನೆ ಸಾಧನೆಗಳು, ವಿಶ್ವ ಚೇತನವಾದ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ವಸ್ತುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಸತ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಧರ್ಮ,ಧ್ಯಾನ, ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ, ತೊಡಕು ಉಂಟಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವೆಂದು ನಂಬಿದ ಅವರ ಮಿತ್ರರೂ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆದ ಬೊಂಬಾಯಿನ (ರಾಜಕೋಟೆ ಯವರು) [[ರಾಯಚಂದ ಭಾಯಿ]]ಯವರಿಂದ ಪತ್ರ ಮುಖೇನ ಸಂಶಯ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ====ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ==== *ಗಾಂಧೀಜಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರ ತರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, *[[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ]]ಯವರು ಅವರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳೂ ಮಿತ್ರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿತ್ರರು ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಯನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಆನೇಕ ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶ ಗುಣಗಳಾದ ದಾನ-ಧರ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮಹತ್ವ, ದೇವನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವದೂತನಲ್ಲಿ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಗಾಂಧೀಜೀ ಯವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾದುದು ಜ್ಞಾನಿಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಇವರ ಮಿತ್ರರೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗುರುಗಳೂ ಆದ ಶ್ರೀ [[ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ]] ಯವರು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ತಾವು ಇರುವ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ದಲ್ಲಿ ಏನಾದೂ ಕೊರತೆ ಇದೆಯೇ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದೇ, ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು. *ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಯವರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, " ಶ್ರೀಮದ್ ರವರ ಉತ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ತಾರ್ಕಿಕವೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹದೂ ಆಗಿತ್ತು". "ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯ ಗಳೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಆ ನಂತರ ನನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೆಂದು ಅವರು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಭಾವಿಸಿ ದ್ದೆ", ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ - ಪರಿಚಯ==== * ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ : (೯-೧೧-೧೮೬೭ ;: ೯-೪-೧೯೦೧); * ಶ್ರೀ ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು, ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ರಾವ್‌ಜೀ ಭಾಯಿ ಮೆಹ್ತಾ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ]]ರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆವರ ಆ ಉಪದೇಶಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಜೈನರಾದರೂ [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.. * ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿಯೂ, ಸಾಹಿತ್ಯ-ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಗುಜರಾತಿನ ವವಾನಿಯಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ೯-೧೧-೧೮೬೭ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು; [[ರಾಜಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಿ.೯-೪-೧೯೦೧ರಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದ್ ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ (ಶ್ರೀಮದ್ )ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದವರೆಗೂ (೧೯೦೧), ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿತು. *[[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು, ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.(ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಬಾಗದ, ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ)ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಬಹಿರಂಗ ಜೀವನದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗ ಅವರು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಜಕೀಯವಿರಲಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಇರಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಗವಿರಲಿ, ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿರೋಧವುಂಟಾಗದಂತೆ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು. ====ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ==== *[[ಗಾಂಧೀಜೀ]] ಅವರ ನಿರ್ಭಯತೆ, ಅಗಾಧ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಫಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿ ಜನರ, ವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಅವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಹೆಂಗಸರ,ಮಕ್ಕಳ, ಹೃದಯವನ್ನು ತಟ್ಟಿದ, ಮಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಇಂಥವರು ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಾರರು; ಮುಂದೆ ಸಿಗುವರೆಂಬ ಭರವಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. *[[ವಿವೇಕಾನಂದ]]ರ ನಂತರ ಬಂದ ಮಹಾಯೋಗಿ [[ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ]]ರು, [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಆತ್ಮ ಪ್ರಭೆಯು (ಅವುರಾ) ಅವರ ದೇಹದಿಂದ ಬಹು ದೂರದ ವರೆಗೆ ಅಲೆ ಅಲೆಯಾಗಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿರವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಯೋಗ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. (ಯೋಗಾನಂದರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ). ಅವರು, ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ದೇಹ ಭಾವ ಮತ್ತು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು(ಗಾಂಧೀಜಿ) ತಮ್ಮ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ಆಪರೇಶನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರವಳಿಕೆ (ಅನಿಸ್ತೀಶಿಯ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದವರೊಡನೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ,ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ವಾಣಿ ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದುದಾಗಿ ಹೇಳತ್ತಿದ್ದರು. *ರಾಷ್ಟ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರು ಗಾಂಧೀಜೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕುಬ್ಜರು, ಅಲ್ಪರು. ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. *ಒಬ್ಬ ಸಂತನ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದು ಅಲ್ಪತನವಾಗುವುದು. *ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾದಾಗ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್]] [[ಪೋಪ]]ರು ತಾವು ಒಬ್ಬ [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] [[ಸಂತ]]ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೇ ದುಃಖವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟಿನ್]] ರಕ್ತ ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಡೆದಾಡಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ನಂಬುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು, ಎಂದರು. *ಅಹಿಂಸೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮದ ಸಿದ್ಧಿ ಅವರ ಗುರಿ. ದ್ವೇಷವೇ ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತು ಅವರ ಕನಸು. ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮ ಅವರ ಬದುಕು. ತಮ್ಮಂತೆ ಇತರರೂ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತೋರಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಸೆ ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಮುಳುವಾಯಿತು. *ಆದರೆ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, [[ರಾಮರಾಜ್ಯ]]ದ ಕನಸು, ಸ್ವಯಂ ಪೂರ್ಣ [[ಗ್ರಾಮ ರಾಜ್ಯ]]ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಸದಾ ಜೀವಂತ. ಸಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳಿವಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಾವಿಲ್ಲ. *ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ || <ref>An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda.</ref> === ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ === * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕನ್ನಡ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ]] *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆರೋಗ್ಯದ ತೊಂದರೆ:[https://www.prajavani.net/stories/district/gandhi-health-record-623761.html ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು ಬೋಸ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟ;; ಐಸಿಎಂಆರ್‌ನಿಂದ ಗಾಂಧೀಜಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಿರಂಗ ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;d: 26 ಮಾರ್ಚ್ 2019] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಸಂಚಿನ ವಿವರಗಳು ಹತ್ಯೆಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. 1948ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಐದನೆಯ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ನಡೆದಿತ್ತು. 1934ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪುಣೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು ಗಾಂಧೀಜಿ. ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅವರ ಕಾರಿನತ್ತ ತೂರಿ ಬಂದಿತ್ತು ಬಾಂಬು. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳಿಬ್ಬರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲೀ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ₹ 55 ಕೋಟಿ ನೀಡುವ ವಿಚಾರವಾಗಲೀ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html ಡಿ. ಉಮಾಪತಿ;ನಾಥೂರಾಮನನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು;23 Jan, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125181310/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html |date=2017-01-25 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಕೋಮು ಸಂಘರ್ಷ: ಗಾಂಧಿವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ;3 Mar, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170302233903/http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html |date=2017-03-02 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಕನಾದ ಗಾಂಧಿ;12 May, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511223848/http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html |date=2017-05-11 }} *[https://www.prajavani.net/stories/national/mahatma-gandhiji150-gandhi-577459.html ಸುದೀರ್ಘ ಕಥನ: ‘ಗಾಂಧಿ@150’ ಕರುನಾಡಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನ ಹೆಜ್ಜೆ;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/h-d-kumaraswamys-special-577921.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;‘ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹಚ್ಚಿದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ...’: ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಲೇಖನ;ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/review-about-mahatma-gandhi-577917.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾನೆ: ಗಾಂಧಿಯ ಹೆಗಲೇರಿದ ಗಾಂಧಿ;ಡಾ. ಸಿದ್ದನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/stories/national/gandhiji-had-said-he-will-610872.html ಭದ್ರತೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಹತ್ಯೆ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು: ಕಲ್ಯಾಣಮ್‌;ಪಿಟಿಐ;30 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೇ?; ಡಾ> ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶೀರ್ಲಾಲು;೨-೧೦-೨೦೧೮] == ಆಧಾರ == *ಗಾಂಧೀಜೀಯವರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ - ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ( ಅನುವಾದ- ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ ) *An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda. *ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ - ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ತಾಣಗಳು *ಯೋಗಿ "ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಸ್ವಂತ ಅಂತರ್ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು. *http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/rajchandra.html *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಲೇಖನಗಳು. *The Last Phase part 1 and 2: By Pyarelal *Unto The Last (Ruskin) - By Gandhiji *http://en.wikipedia.org/wiki/Shrimad_Rajchandra == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ === * ಭನ್ನ,ಸುರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್. ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, 1893–1914..'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, 2005. * ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, ಜಾನ್‌ V. ''ಕಂಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಗಾಂಧಿಯನ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ UP, 1988 ISBN 0-691-02281-X * ಚರ್ನಸ್‌, ಇರಾ. ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಾನ್‌ವಯಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆನ್ ಐಡಿಯಾ'', ಅಧ್ಯಾಯ 7. ISBN 1-57075-547-7 * ಚಧಾ, ಯೊಗೇಶ್. ''ಗಾಂಧಿ: ಎ ಲೈಫ್‌.'' ISBN 0-471-35062-1 * ಡಾಲ್ಟನ್‌, ಡೆನ್ನಿಸ್‌ (ed). ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ: ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಇಂಡಿಯನಾಪೊಲಿಸ್‌/ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: [[ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ|ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿ]], 1996. ISBN 0-87220-330-1 * [[ಏಕನಾಥ್ ಈಸ್ವರನ್|ಈಸ್ವರನ್‌, ಏಕನಾಥ್‌]]. ''ಗಾಂಧಿ ದಿ ಮ್ಯಾನ್‌''. ISBN 0-915132-96-6 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್‌, ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌''. ವಿಂಟೇಜ್‌: ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 2002. (ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿ) ISBN 1-4000-3050-1 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''. ಹಾರ್ಪರ್ & ರೊ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1950. ISBB 0-06-091038-0 (1983 pbk.) * ಗಾಂಧಿ, M.K. [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ]] * ಗಾಂಧಿ, M.K. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಹೋಮರ್‌ ಜಾಕ್‌ (ed.) ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1956. * ಗಾಂಧಿ, ಮಹಾತ್ಮ. ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ.'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಭಾಗ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಾ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 1994. * ಗಾಂಧಿ, ರಾಜ್‌ಮೋಹನ್‌. ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌''. ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, 1990 ISBN 81-7229-138-8 * ಗ್ರೈನೆರ್, ರಿಚರ್ಡ್‌. ''[http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323080801/http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt |date=2011-03-23 }}''. ವಿಮರ್ಶೆ, ಮಾರ್ಚ್‌ 1983 * ಗೊರ್ಡನ್‌, ಹೈಮ್. ''ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ.'' '' ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌,.'', 22 ಜೂನ್‌ 1999. * ಹಂಟ್, ಜೇಮ್ಸ್‌ D. ''ಗಾಂಧಿ ಇನ್ ಲಂಡನ್‌''. ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರೊಮಿಲ್ಲ & Co., ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್‌, 1978. * ಮನ್ನ್‌, ಬರ್ನಾರ್ಡ್, ''ದಿ ಪೆಡೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಪೌಲ್ ಫ್ರೈಯರೆ.'' In: ಕ್ಲಾಬೆನ್‌, B. (Ed.) ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೋಷಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್. Bd. 8. ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್ 1996. ISBN 3-926952-97-0 * ರ್ಯುಹೆ, ಪೀಟರ್. ''ಗಾಂಧಿ:ಎ ಪೊಟೊಬಯಾಗ್ರಫಿ.'' ISBN 0-7148-9279-3 * ಶಾರ್ಪ್, ಜೀನ್. ''ಗಾಂಧಿ ಆಸ್ ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಸ್ಟ್, ವಿತ್ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆನ್ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್‌''. ಬೋಸ್ಟನ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಂಡಿಂಗ್ ಹೊರೈಜನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1979. * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ''[[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ]]''. [[ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್]], 2004. ISBN 978-1573929981 * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌, Dr. ಟಿಮ್‌ ''[[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್]]'', ಸವರನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2008. ISBN 0981499201 * ಸೋಫ್ರಿ, ಜಿಯನ್ನಿ. ''ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಭಾರತ: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಇನ್ ಫೋಕಸ್.'' (1995) ISBN 1-900624-12-5 == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Mohandas K. Gandhi|author=yes}} * [[:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ ಅಥವಾ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]] * {{gutenberg author| id=Mahatma+Gandhi | name=Mahatma Gandhi}} * [http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/Gandhi.htm Gandhi's biography from Stanford's King Encyclopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409170336/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/gandhi.htm |date=2010-04-09 }} * [http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html ಗಾಂಧಿ- ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಗುರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118032131/http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html |date=2009-11-18 }} * [http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ&nbsp;— ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712110932/http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp |date=2007-07-12 }} * [http://www.gandhiserve.org/ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆ] * [http://www.boloji.com/people/04004.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಎ ವೋಟರಿ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಲಿವಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013113352/http://www.boloji.com/people/04004.htm |date=2008-10-13 }} * [http://www.gandhi-manibhavan.org/ ಮಾಣಿ ಭವನ ಗಾಂಧಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಗಾಂಧಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ & ಲೈಬ್ರರಿ] * [http://www.mkgandhi.org/ ಗಾಂಧಿ ಪುಸ್ತಕ ಕೇಂದ್ರ] * [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೆಲಸಗಳು]] * [[ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದ ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ [http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 ಗಾಂಧಿ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430234842/http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 |date=2008-04-30 }} * {{worldcat id|id=lccn-n79–41626}} * [http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp ಗಾಂಧಿಯವರು ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924200158/http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp |date=2009-09-24 }} {{ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ}} {{ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್}} {{ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ|27-50}} {{ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ}} {{Hindu reform movements}} {{ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ}} {{Lifetime|1869|1948|Gandhi, Mohandas Karamchand}} {{Persondata |NAME=Gandhi, Mohandas Karamchand |ALTERNATIVE NAMES=Gandhi, Mahatma |SHORT DESCRIPTION=Political leader |DATE OF BIRTH={{birth date|1869|10|2|mf=y}} |PLACE OF BIRTH=[[Porbandar]], [[Gujarat]], India |DATE OF DEATH={{death date|1948|1|30|mf=y}} |PLACE OF DEATH=[[Birla House]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]], India }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೬೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕದನ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚರಿತ್ರಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂದಾಯ ವಿರೋಧಿ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌‌‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಲ್ಲದ ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಬೋಯರ್‌ ಕದನದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಸರ್‌-ಇ-ಹಿಂದ್‌ ಪದಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ವರ್ಷದ ಪುರುಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 64bxj1ss4g725683m54vyihc2g2m2jm 1431329 1431319 2026-10-04T09:44:04Z A826 72368 1431329 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[ಮಹಾತ್ಮಾ]] | name = ಗಾಂಧಿ | image = Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg | caption = 1931ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ | other_names = ''ಬಾಪೂ'' (ತಂದೆ), ''ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ|ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಿತಾಮಹ]]) | birth_name = ಮೋಹನದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ | birth_date = {{birth date|df=y|1869|10|2}} | birth_place = [[ಪೋರ್ಬಂದರ್]], ಕಥಿಯಾವಾರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ | death_date = {{death date and age|df=y|1948|1|30|1869|10|2}} | death_place = ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | death_cause = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಹತ್ಯೆ|ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಹತ್ಯೆ]] | monuments = {{plainlist| * [[ರಾಜ್ ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್ ಘಾಟ್]], ದೆಹಲಿ * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ]], ನವದೆಹಲಿ}} | module = {{infobox officeholder|embed=yes | office = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ]] | term = ಡಿಸೆಂಬರ್ 1924 – ಏಪ್ರಿಲ್ 1925 | successor = [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] | predecessor = [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್]]}} | known_for = {{ubli|[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟ]]ದ ನಾಯಕತ್ವ|[[ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ]]ದ ತತ್ವ}} | height_m = | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (1920–1934) | alma_mater = {{ubl|[[ಸಾಮಲ್ದಾಸ್ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]{{efn|ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ}}|[[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]{{efn|1888 ರಿಂದ 1891ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ}}}}[[ಸಿಟಿ ಲಾ ಶಾಲೆ|ಇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = {{hlist|ವಕೀಲ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕ|ರಾಜಕಾರಣಿ}} | years_active = 1893–1948 | spouse = {{marriage|[[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ]]|1883|1944|end=died}} | children = {{hlist|[[ಹರಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್]]|[[ಮನಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮನಿಲಾಲ್]]|[[ರಾಮದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮದಾಸ್]]|[[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್]]}} | parents = {{ubl|[[ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ]]|[[ಪುಟ್ಲಿಬಾಯಿ ಗಾಂಧಿ]]}} | relatives = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಕುಟುಂಬ|ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ]] | signature = Mohandas K. Gandhi signature.svg | signature_alt = ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಸಹಿ | module2 = {{listen|pos=center|embed=yes |filename=Gandhi - His Spiritual Message to the World, 17 October 1931.mp3 |title=ಗಾಂಧಿಯ ಧ್ವನಿ |type=ಭಾಷಣ |description=ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ<br />17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1931ರಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ}} }} '''ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿಯವರು''' ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ:]] મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, {{IPA-hns|moːɦənˈdaːs kəɾəmˈtʂənd ˈɡaːndʱiː||Hi-Mohandas Karamchand Gandhi pronunciation 2.oga}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿತ; ೨ನೇಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೬೯&nbsp;– ೩೦ನೇಯ ಜನವರಿ ೧೯೪೮) [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]]ದ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಬಾಪೂಜೀ ಎಂದು ಸಂಭೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mahatma Gandhi's room at Sabarmati Ashram.jpg|right|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೋಣೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi home.jpg|thumb|left|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ, ಗುಜರಾತ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi-snow-net.jpg|thumb|upright|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ.|link=Special:FilePath/Gandhi-snow-net.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:Mohandas K Gandhi, age 7.jpg|upright|thumb|ಯುವ ಗಾಂಧಿ ಸನ್.೧೮೮೬.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi and Kasturbhai 1902.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ (೧೯೦೨)]] * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ<ref>ಗಾಂಧಿ ಎಂದರೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ "ಕಿರಾಣಿ ವರ್ತಕ" (''L.R.ಗಾಲಾ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಬೈನಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಗುಜರಾತಿ &amp; ಗುಜರಾತಿ-ಗುಜರಾತಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ನವ್‌ನೀತ್‌''), ಅಥವಾ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಸುಗಂಧಕಾರ" (''ಭಾರ್ಗವರ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಇಲ್ಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಹಿಂದಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' ).</ref> ಯವರು ೧೮೬೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ರಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇಂದಿನ [[ಗುಜರಾತ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌‌|ಪೋರಬಂದರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. * ಅವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ(೧೮೨೨-೧೮೮೫)ಯವರು, [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] [[ಮೋಧ್|ಮೋಧ್‌]] ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತ]]ದ [[ಕಾಥಿವಾರ್ ಮಧ್ಯಮ|ಕಾಠೀಯಾವಾಡ್ ನಿಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯ|ರಾಜಾಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌|ಪೋರ ಬಂದರ್ ರಾಜ್ಯ]]ದ ''[[ದೀವಾನ್ (ಬಿರುದು)|ದಿವಾನ್‌]]'' (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="fischer1954">{{Citation |title =Gandhi:His life and message for the world|last=Fischer|first=Louis|date=1954|publisher=Mentor}}</ref> * ಅವರ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಣಾಮಿ [[ವೈಷ್ಣವ]] ಸಮುದಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಮೊದಲ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಶಿಶುಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name= "tendulkar" /> ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಜೈನರು|ಜೈನ್‌]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಬಾಲಕ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅರಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು; * ಚೇತನಾತ್ಮಕ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ,]] ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಹನೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಮೇರುಕಥೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ [[#ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ|ಶ್ರವಣ]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ|ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಹಾರಾಜ]]ರ ಕಥೆಗಳು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. * ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಂತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕಥೆಯು ಬಾಲಕ ಗಾಂಧಿಯ ಮನವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ತಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಅದು ನನ್ನ ನ್ನು ಕಾಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾನೇ ಸ್ವತ: ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದ್ದುಂಟು" ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದಂತಹ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಈ ಮಹಾಕೃತಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಪಿಟಿರಿಮ್‌ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರೊವಿಚ್‌ ಸೊರೊಕಿನ್‌, ದ ವೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪವರ್ ಆಫ್ ಲವ್‌, ೨೦೦೨</ref><ref>[14] ^ ಲಾಯ್ಡ್‌ I. ರುಡಾಲ್ಫ್‌, ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್‌ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕರಿಜ್ಮಾ, ೧೯೮೩</ref> ಮೇ ೧೮೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ಒಂದು [[ನಿಶ್ಚಿತ ಮದುವೆ|ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ]] ಒಂದು [[ಬಾಲ್ಯ ಮದುವೆ|ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ]]ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ೧೩ ವರ್ಷದ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಅವರು ೧೪ ವರ್ಷದ [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರ ಬಾಯಿ ಮಖಾಂಜಿ]] ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. (ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಸ್ತೂರಬಾ" ಎಂದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ವಾಗಿ "ಬಾ " ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು)<ref name="autobio-wedding">{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=5–7}}</ref> * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಹರೆಯದವಳಾದ ವಧು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ತನ್ನ ತವರುಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|p=9}}</ref> ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಸಂತಾನವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಕಲವೇ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆದೇ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=20–22}}</ref> * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ಎಲ್ಲರೂ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೇ: ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಹರಿಲಾಲ್‌ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್‌ ;]] ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಮಣಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮಣಿಲಾಲ್‌;]] ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌;]] ಮತ್ತು ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್‌.]] ಪೋರಬಂದರಿನ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗುಳಿದಿದ್ದರು. * [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಭಾವ್‌ನಗರ್|ಭಾವನಗರ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಮಲ್‌ದಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯಲೇಷನ್|ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರು, ಇದರ ಭಾಗಶ: ಕಾರಣ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರು ಒಬ್ಬ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ (ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್‌)]] ಅಗಲೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿತ್ತು. * ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೮೮ರಂದು ತಮ್ಮ ೧೯ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ]]ಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು [[[[ಲಂಡನ್‌]]|ಲಂಡನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತಾವು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಮದಾಹಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂಬ ಹಿಂದೂ ಆಚಾರ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಾಗಿ ಜೈನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಚಾರ್ಜೀ ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ [[ಲಂಡನ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಲಂಡನ್‌]] ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು.<ref name="brown">{{Citation|last=Brown|first=Judith M|title=Gandhi:Prisoner of Hope|publisher=Yale University Press|place=New Haven|date=1989|page=22}}</ref> * ಗಾಂಧಿಯವರು ನೃತ್ಯ ತರಬೇತಿಯಂತಹ "ಇಂಗ್ಲಿಷ್" ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ವಾಸಗೃಹದ ಒಡತಿಯು ಬಡಿಸಿದ ಸಪ್ಪೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವರು [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ]] ಕೆಲವೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭೋಜನಾಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಸದಾ ಹಸಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಮಾಜ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ <ref name="brown" />, ಆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಯ್ಸ್‌ವಾಟರ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar">{{Citation|first=D. G.|last=Tendulkar|title=Mahatma volume 1|publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|date=1951|place=Delhi}}</ref> * ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು [[ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜ|ಥಿಯೋಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ|ಬೌದ್ಧ]] ಹಾಗೂ [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಅನುವಾದಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಠಿಸಲು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref name = "brown" /> * ಅದುವರೆಗೂ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಮತಗ್ರಂಥಗಳೆರಡನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /><ref name="brown" /> ೧೦ ಜೂನ್ ೧೮೯೧ ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವಕೀಲವೃತ್ತಿಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ೧೨ ಜೂನ್‌ ೧೮೯೧ರಂದು <ref name = "tendulkar" /> ಮರಳಿದರು. ತಾವು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. * ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಸಮಾಚಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="brown" /> [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ]] ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅವರ ಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು [[ರಾಜ್‌ಕೋಟ್|ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌]]ಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ, ಕಕ್ಷಿಗಾರರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಕರಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. * ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದಾಗಿ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಮಾಡಿದ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tendulkar" /><ref name ="brown" /> ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ದಾದಾ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ, ಆಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಸಾಹತು|ನೇಟಲ್ ಕಾಲೊನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು,<ref name="tendulkar" /> ==ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಧ್ಯೇಯಗಳು== * ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]] '' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಅಹಿಂಸೆಯ]] ಮೇಲೆ ದೃಢವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಮೂಲಕ [[ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ|ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ]] ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅವರು ಪಥ (ದಾರಿ)ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಭಾರತವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದತ್ತ ಒಯ್ದಿತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ ಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಗೌರವ== * ಗಾಂಧಿಯವರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ '''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]: महात्मा ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಅಥವಾ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ, ಎಂಬ [[ಗೌರವ ಸೂಚಕ]] <ref>{{Citation|title=The Mahatma and the Poet| last= Bhattacharya| first=Sabyasachi |publisher=National Book Trust, India|place=New Delhi|date=1997|page=1}}</ref> ಪದವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೂರರು]]). * ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಅವರು ''ಬಾಪು'' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]: બાપુ ''ಬಾಪು '' ಅಥವಾ 'ತಂದೆ'). ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರಬೋಸ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಎಂದು ಕರೆದರು. [[ಭಾರತ| ಭಾರತ ದಲ್ಲಿ]] ಅವರನ್ನು ''[[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ]] '' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸ ಲಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ನ್ನು ''[[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] '' ಎಂಬ ಸ್ಮರಣೀಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿಸಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಜೆಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಈ ದಿನವನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.(Netaji Subhas Chandra Bose, who in his address on Singapore Radio on July 6, 1944 has addressed Mahatma Gandhi as Father of the Nation. Thereafter on April 28, 1947 Gandhi was referred with the same title by Sarojini Naidu at a conference. ) <ref>[https://www.ndtv.com/india-news/10-year-olds-rti-on-father-of-the-nation-title-for-gandhi-474827 10-year-old's RTI on 'Father of the Nation' title for Gandhi;India | Indo-Asian News Service | Updated: April 03, 2012]</ref> == ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ== * ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ವಲಸಿಗ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಆಂದೋಲ ನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದ ಬಳಿಕ, ಅತಿಯಾದ ಜಮೀನು ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈತರ, ಬೇಸಾಯಗಾರರ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. * ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಬಡತನದ ನಿವಾರಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸೌಹಾರ್ದ, [[ದಲಿತ್|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]]ಯ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚಳುವಳಿಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವತ್ತ ಅವರು ಗುರಿಯಿಟ್ಟರು. * ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೇರಿದ್ದ ಉಪ್ಪಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ|ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ [[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ದಂಡಿ ಉಪ್ಪಿನ ಯಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *ಆನಂತರ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರು. ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ಯ ಪರಿಪಾಲಕ ರಾದ ಅವರು [[ಸತ್ಯ|ಸತ್ಯವನ್ನೇ]] ನುಡಿಯಲು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *[[ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ|ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಗೃಹ ಸಮುದಾಯ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿರಾಡಂಬರವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ''[[ಚರಕ|ಚರಖಾ]]'' ದ ಮೂಲಕ ತಾವೇ ತೆಗೆದ ನೂಲಿನಿಂದ ನೇಯ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ''[[ಧೋತಿ]]'' ಮತ್ತು ಶಾಲನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಳ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. == ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಂದೋಲನ (೧೮೯೩–೧೯೧೪) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi South-Africa.jpg|left|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ (೧೮೯೫)]] * ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರತ್ತ ತೋರಲಾಗಿದ್ದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸಹ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಡಬ್ಬಿಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ದರ್ಜೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬ ರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="essential">{{Citation|title=Essential Gandhi| last= Fischer |first=Louis|publisher=Random House| place=New York|date=1962}}</ref> * ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ತಾವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಲಕನು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದನು. ಹಲವು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಡರ್ಬನ್|ಡರ್ಬನ್‌]] ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದರ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ [[ಪೇಟ|ಪೇಟವನ್ನು]] ತೆಗೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರೂ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. * ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರನ್ನು ಜಾಗ್ರತಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಆ ನಂತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ವಿರುದ್ಧ [[ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ|ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ,]] [[ಪೂರ್ವಗ್ರಹ|ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ]] ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ]] ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಮಸೂದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಳುವಳಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. * ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ನೇಟಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಅವರು,<ref name= "tendulkar" /><ref name="essential" /> ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಏಕರೂಪವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದರು. ಜನವರಿ ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಡರ್ಬನ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಬಿಳಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿತು. * ಆಗ ಓರ್ವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧೀಕ್ಷಕನ ಪತ್ನಿಯ ಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳದಿರುವುದು ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅವರು ಆ ಗುಂಪಿನ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನ ವಿರುದ್ಧವೂ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /> ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾಲ್‌]] ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. * ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೧ ರಂದು ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನೂ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' (ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆ), ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಹೊಸ ಕಾನೂನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿರೆಂದು ತಮ್ಮ ಸಹ-ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. * ಈ ರಣನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ನೋಂದಾಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಣೆ, ತಮ್ಮ ನೋಂದಣಿ ಪತ್ರಗಳ ದಹನ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇರಿದರು, ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ತಿಂದರು, ಅಥವಾ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದರು. * ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಿದ ಕಟುವಾದ ಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಲ್ [[ಜೆನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಸ್ಮಟ್ಸ್‌]] ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಆಕಾರ ಪಡೆದು ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' == ೧೯೦೬ರ ಜುಲು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ == * ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಹೊಸ ತಲೆಗಂದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಜುಲು]] ಜನಾಂಗದವರು ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜುಲುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯರ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪೌರತ್ವದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುವ ಡೋಲಿವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ತುಕಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಈ ತುಕಡಿಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಯಂತ್ರಣಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೯೦೬ರ ಜುಲೈ ೨೧ರಂದು ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ತುಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರಿದ್ದರು." <ref> * ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol ೫ ದಾಖಲೆ#೩೯೩ ಗಾಂಧಿಯವರ: ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿಯಿಂದ p೧೦೬</ref> ''ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು: “ಮೀಸಲು ಪಡೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅನಿಸಿದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಮರ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಳವಾದ ತರಬೇತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಮೀಸಲು ಪಡೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಬಹುದು".<ref>{{cite web |url= http://www.gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |title= Sergeant Major Gandhi |accessdate= 2009-03-03 |publisher= Gandhism.net |archive-date= 2008-05-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080521075346/http://gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |url-status= dead }}</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ೧೯೦೬ರ ಕರಡು ಅಧಿಶಾಸನವು ಭಾರತೀಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಿಂತಲೂ ಕೀಳುಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತ್ತು. * ಆದ್ದರಿಂದ,[[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|"ಕಾಫಿರ್‌ರ"]] ಜನಾಂಗದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಧಿಶಾಸನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರೆಂದು ಅವರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ನಮಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಬೆರಕೆ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿರ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಕಾನೂನು ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ." <ref>ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ VOL ೫ p ೪೧೦</ref> * ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "(ಜುಲು) 'ದಂಗೆ'ಯಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ [[ಬೊಯೆರ್ ಯುದ್ಧ|ಬೋಯೆರ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ನನಗೆ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನೇನೂ ಹೊತ್ತು ತರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಯುದ್ಧವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಮಾನವ ಬೇಟೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ನನ್ನೊಬ್ಬನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೂಡಾ." <ref>[48] ^ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌. ಮಹಾದೇವ್ ದೇಸಾಯಿ, (ಬೋಸ್ಟನ್, ಬೆಕನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೩) p೩೧೩</ref> == ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ (೧೯೧೬–೧೯೪೫) == ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ವಾಪಸಾದರು. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಾಯಕರಾದ [[ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ]]ಯವರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. === ಚಂಪಾರಣ್ ಮತ್ತು ಖೇಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Kheda 1917.jpg|right|thumb|೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೇಡಾ ಮತ್ತು ಚಂಪಾರಣ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು|link=Special:FilePath/Gandhi_Kheda_1917.jpg]] * ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಚಂಪಾರಣ್|ಚಂಪಾರಣ್‌‌]] ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ''ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಆದರೂ, ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ನೀಲಿ ಗಿಡ|ಇಂಡಿಗೋ]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. * ಜಮೀನುದಾರರ (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ) ಖಾಸಗಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಹಾರ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಅನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಕುಡಿತ, [[ದಲಿತ|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರ್ಧ|ಬುರ್ಖಾ]] ಪದ್ಧತಿಗಳು ಅತಿರೇಕವಾಗಿದ್ದವು. * ಇಂಥಾ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕ್ಷಾಮದ ಹಿಂಸೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ತೆರಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. [[ಗುಜರಾತ್‌‌|ಗುಜರಾತ್‌]]ನ [[ಖೇಡಾ|ಖೇಡಾದಲ್ಲಿಯೂ]] ಸಹ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ನುರಿತ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಹದಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕಟ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಘೋರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರು ನಡೆಸಿದರು. ಹಳ್ಳಿಗರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾದ ಅವರು, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಂತಿರುವ ಹಾಗೂ ಖಂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗರಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವೆಡೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. * ಆದರೆ, ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಲೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. *ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕಾರಾಗೃಹ, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹೊರಗೆ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿ, ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * ಜಮೀನುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸುಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಜಮೀನುದಾರರು ಒಂದು ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇದರನ್ವಯ ಆ ವಲಯದ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರ ಧನ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯದ ಮೇಲಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಿ, ಕ್ಷಾಮದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಕಂದಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಈ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಜನರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ''ಬಾಪು'' (ಅಪ್ಪ) ಮತ್ತು ''ಮಹಾತ್ಮ'' (ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಖೇಡಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]] ಅವರು ರೈತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಭಾವ ರಾಷ್ಟ್ರದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿತು. == ಅಸಹಕಾರ ಅಂದೋಲನ == * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಹಕಾರ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. [[ಪಂಜಾಬ್‌‌ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ)|ಪಂಜಾಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮಾಡಿದ ನಾಗರಿಕರ [[ಜಲಿಯನ್‌ ವಾಲಾ ಭಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ವು (ಇದಕ್ಕೆ [[ಅಮೃತಸರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತ]]ದ ಕೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆಗೀಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. * ಮೊದಲು ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವೂ ಕೆಟ್ಟದು ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವುಕವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>R. *ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೨.</ref> ಆದರೆ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯುವತ್ತ, ಕ್ರಮೇಣ ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವತ್ತ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತು. * ೧೯೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ವರಾಜ್‌'' ಎಂಬ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನ ದೊಂದಿಗೆ ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. * ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಸಮಿತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಂಘಟನೆಯಂತಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು. ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತಹ [[ಸ್ವದೇಶೀ ಚಳುವಳಿ|"ಸ್ವದೇಶಿ" ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಜವಳಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ''[[ಖಾದಿ]]'' ಉಡುಪನ್ನೇ ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರು-ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬಡವರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ''ಖಾದಿ'' ಯನ್ನು ನೂಲಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೯.</ref> * 'ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಒಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ರಣನೀತಿ ಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರೀ ನೌಕರಿಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಿರುದುಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೌರವ]]ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಜನರನ್ನು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳ ಉತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ "ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನ"ವು ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ಚೌರಿ ಚೌರ|ಚೌರಿ ಚೌರಾ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ೧೯೨೨ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅದು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. * ಆಂದೋಲನವು ಹಿಂಸಾಚಾರದತ್ತ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೆಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಮನಗಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತಾ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೦೫.</ref> ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶಾಂತಿಭಂಗ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ, ಆರು ವರ್ಷದ ಕಾರಾಗೃಹ ಸಜೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. * ಅವರು ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮ರಂದು ತಮ್ಮ ಸಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾಗ [[ಕರುಳುನಾಳ ರೋಗ|ಕರುಳುವಾಳ ರೋಗ]]ದ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ೧೯೨೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. * ಒಂದೆಡೆ [[ಚಿತ್ತ ರಂಜನ್‌ದಾಸ್|ಚಿತ್ತರಂಜನ್‌ ದಾಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ನೇತೃತ್ವದ ಬಣವು ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿದರೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಚಾರಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಣವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಹಿಂಸಾ ಆಂದೋಲನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರ ಭಾವವು ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೨೪ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಮೂರು ವಾರಗಳ ಉಪವಾಸವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೩೧.</ref> == ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಉಪ್ಪಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi at Dandi, 5 April 1930.jpg|thumb|5 ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೯೩೦ರಂದು ದಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಂಚಲನದ ಕೊನೆಗೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Mahadev Desai and Gandhi 2 1939.jpg|thumb|left|7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1939ರಂದು ಬಾಂಬೆಯ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿಯವರು (ಎಡ) ವೈಸರಾಯ್‌ರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬಂದ ಪತ್ರವನ್ನು ಓದಿದರು.]] * ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು, ಸ್ವರಾಜ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡುವಿನ ಒಡಕನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು. * ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಸೈಮನ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಯೋಗವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದವು. ೧೯೨೮ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಿ, ಅಥವಾ, ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿ' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಂಡಿಸಿದರು. * ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಯುವ ನಾಯಕರಾದ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ರಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕರೆಗಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೭೨.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೨೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ ೩೧ರಂದು, ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ೧೯೩೦ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಇತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಯೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ೧೯೩೦ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಿಸಿದ ಉಪ್ಪು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೊಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ತಾವೇ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೨ರಂದು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಿ ೪೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ (೨೪೮ ಮೈಲ್‌ಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನಡೆದು, ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬ರಂದು ದಂಡಿ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜತೆಗೂಡಿದರು. ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಯಶಸ್ವೀ ಆಂದೋಲನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ೬೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು. * [[E. F. L. ವುಡ್, 1ನೇ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹಾಲಿಫೆಕ್ಸ್‌|ಲಾರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌]]ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ೧೯೩೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ–ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]] ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. * ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಫಲವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆಮಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕುಮಾರರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದದ್ದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯುಂಟುಮಾಡಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್‌ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಫ್ರೀಮನ್ ಫ್ರೀಮನ್-ಥಾಮಸ್, ೧ನೇ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್|ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಂಗ್ಡನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪುನ: ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಟ್ಟು ಅವರ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹವಣಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ತಂತ್ರವು ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ, ದಲಿತ ನಾಯಕ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]]ರವರ ಚಳುವಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನದಡಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ದಲಿತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಟುವಾಗಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಬದಲಾದ ಪಾಲ್ವಂಕರ್‌ ಬಾಲೂ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮದರ್ಶಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. *ಇದು 'ಹರಿಜನ್‌' ಅಥವಾ 'ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಭಿಯಾನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಹರಿಜನ್‌ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೩ರ ಮೇ ೮ರಂದು ೨೧ ದಿನಗಳ ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೩೦–೩೨.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೊಸ ಆಭಿಯಾನವು [[ದಲಿತ(ಬಹಿಷ್ಕೃತರು)|ದಲಿತ]] ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರಾದ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಳಸಿದ '''ಹರಿಜನ್‌''' ಪದವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇದು ದಲಿತರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಪಕ್ವವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ, ಸವಲತ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಜಾತೀಯ ಭಾರತೀಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಾಯತಾವಾದದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಲಿತರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಯೋಗಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. * ತಾವು ವೈಶ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರಂತಹ ದಲಿತ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ ತಾವು ದಲಿತರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆವು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೪ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪ್ರಾಣಹತ್ಯೆಯ ಮೂರು ವಿಫಲ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. * ಅವರು ಪಕ್ಷದ ನಡೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಗಳು (ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು), ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದವರು (ಟ್ರೇಡ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ನವರು), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ವ್ಯವಹಾರ ಪರವಾದ ಗಾಢ ನಂಬುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ತನಕ ಅನೇಕ ಸ್ತರದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವುಂಟಾಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ತಂತಮ್ಮ ಕೂಗುಗಳಿಗೆ ಓಗೊಡುವಂತೆ ಈ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವಿಸಿದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷವೊಂದರ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೨೪೬.</ref> ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಲಕ್ನೋ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡುವತ್ತ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದರಾದರೂ, ಪಕ್ಷವು ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅವರು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದ ಸುಭಾಷ್ ಬೋಸ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. *ಬೋಸ್‌ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೆಡೆಗಿನ ಬದ್ಧತೆಯ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವಿಶ್ವಾಸವು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್‌ರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಗಾಂಧಿಯವರ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬೋಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತ ರಾದರು; ಆದರೆ, ಗಾಂಧಿಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ಬೋಸ್‌ರ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಬೋಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೭೭–೮೧.</ref> == ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ ಮತ್ತು 'ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನ' == {{Main|Quit India Movement}} [[ಚಿತ್ರ:gandhi-handwrite.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೈಬರಹವನ್ನು, ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.]] *[[ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ]] [[ಪೋಲೆಂಡ್‌|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ]] ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ವು ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಲವು ತೋರಿದರೂ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸದೆ ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರೂ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೮೩–೮೬.</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ, 'ಭಾರತಕ್ಕೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ನೆಪಹೂಡಿ ನಡೆಸಲಾದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಲಾಗದು' ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವು ಮುನ್ನಡೆದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಲಿ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|(ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ)]]'' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತದ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೦೯.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೆಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಪರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ವಿರೋಧೀ ಬಣಗಳುಳ್ಳ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ದುರುಳ ನಾಜಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಬ್ರಿಟನ್‌-ವಿರೋಧದ ತೀವ್ರತೆ ಸಾಲದು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. *ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಚಳುವಳಿಯು ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವತ್ತಾದ ಆಂದೋಲನವಾಯಿತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೧೮.</ref> ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು ಹತರಾದರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಬಂಧಿತರಾದರು. *ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೂಡಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾರೆವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ''"ಆದೇಶಿತ ಅರಾಜಕತೆ"'' ಯು ''"ನೈಜ ಅರಾಜಕತೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದು"'' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದರೂ ಸಹ ಈ ಬಾರಿ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾರೆವು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು. ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಹಿಂಸಾ]] ಮತ್ತು ''ಕರೊ ಯಾ ಮರೊ'' ("ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ") ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸಲು ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. == ಪುಣೆಯ ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿ 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು == [[ಚಿತ್ರ:Kba.121-1.JPG|left|thumb|'ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನ ಆಂಗಣದಲ್ಲೇ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ರವರ ಸಮಾಧಿ'|link=Special:FilePath/Kba.121-1.JPG]] *೧೯೪೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೯ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು [[ಬಾಂಬೆ|ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದರು. [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ|ಅಗಾ ಖಾನ್ ಅರಮನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ರವರನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗೃಹ ಬಂದಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತಗಳುಂಟಾದವು. *ಅವರ ಆಪ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ೫೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ|ಮಹದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ]] ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮೃತರಾದರು, ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೃಹ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ 'ಕಸ್ತೂರಬಾ' ರವರು ೧೯೪೪ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಧಿಯವರ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಂತೆಯೆ ಚಿರನಿದ್ರೆ ಗೈದರು; ಇದಾದ ಆರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. *ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆಯೇ, ೧೯೪೪ರ ಮೇ ೬ರಂದು, ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆವಶ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕುಪಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯು ೧೯೪೩ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತಿತು. *ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು. == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ == *೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ನಿಯೋಗ‌]]ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಿರಿಸ್ಕರಿಸಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ''ಗುಂಪುಗೂಡಿಕೆ'' ಯು ವಿಭಜನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಲಹೆಯಿಂದ (ಆದರೆ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದಲ್ಲ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. * ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌|ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್]]‌ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್‌ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೪೬ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ವರೆಗೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹತರಾದರು. ಭಾರತವು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಿಭಜನೆಯ ಪರ ನಿಂತರು. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾದ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] [[ಪಂಜಾಬ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌,]] [[ಸಿಂಧ್|ಸಿಂಧ್‌,]] [[ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ವಾಯುವ್ಯ ಸೀಮಾಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವರೆಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷವು ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅವರಿಗೆ ಸದೃಢ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. *ವಿಭಜನೆಯೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಕಟ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮರವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌‌|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]]ರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಜರ್ಜರಿತರಾದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಹಾಗೂ [[ಬಂಗಾಳ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *[[೧೯೪೭ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕದನ|೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]]ವು ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ೫೫ [[ಕೋಟಿ]] (೫೫೦ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳು]]) ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಣವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆಂದು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ಪಟೇಲ್]]‌ರಂತಹ ಮುಖಂಡರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರು ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದದತ್ತ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕೂಗುಗಳು ತಿರುಗಿ ಎದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜರ್ಜರಿತರಾದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೬೨.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. * ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ೫೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಂಬ ಹಠಹಿಡಿದು [[ದೆಹಲಿ|ದಿಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಶುರುಗೊಳಿಸಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಯು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹಬ್ಬಬಹುದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ತಮ್ಮ ನೀತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣಸಂದಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭೆ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು ತಾವು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮೂಸಂಬಿ ರಸ ಕುಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೪೬೪–೬೬.</ref> == ಹತ್ಯೆ == [[:en:Assassination of Mahatma Gandhi|Assassination of Mohandas Karamchand Gandhi]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhis ashes.jpg|thumb|right|ರಾಜ್‌ಘಾಟ್: ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವಿರುವ ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ (ಪುಣೆ, ಭಾರತ).]] *ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣದ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರೇ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಆತನು ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೭೨.</ref> ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹಚರ [[ನಾರಾಯಣ ಆಪ್ಟೆ|ನಾರಾಯಣ್ ಆಪ್ಟೆ]] - ಇವರಿಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿ, ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. *[[ನವದೆಹಲಿ|ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ]]ಯ [[ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್‌ ಘಾಟ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ಮಾರಕ (ಅಥವಾ ''ಸಮಾಧಿ)'' ಯ ಶಿಲಾಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಹೇ ರಾಮ್‌" ಎಂಬ ಉಚ್ಚರಣೆಯಿದೆ. ([[ದೇವನಗರಿ|ದೇವನಾಗರಿ]]: ''हे ! '' ''राम'' ಅಥವಾ, ''ಹೇ [[ರಾಮ|{{IAST|ರಾಮ್‌}},]]'' ) ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದಾಗ "ಓ ದೇವರೇ" ಎಂದಾಗುವುದು. ತಾವು ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳೆಂದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಿಖರತೆಯು ವಿವಾದಗ್ರಸ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>ವಿನಯ್ ಲಾಲ್. [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/HeRam_gandhi.html ‘ಹೇ ರಾಮ್‌’: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ’s ಲಾಸ್ಟ್ ವರ್ಡ್ಸ್]. ಹ್ಯೂಮನ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ೮, no. ೧ (ಜನವರಿ ೨೦೦೧): pp. ೩೪–೩೮.</ref> *[[ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]]ರವರು ಬಾನುಲಿಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು:<ref>[[:s:ಬೆಳಕು ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು|ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾದ ನೆಹರೂರವರ ಭಾಷಣ]]. ೧೫ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> {{cquote|Friends and comrades, the light has gone out of our lives, and there is darkness everywhere, and I do not quite know what to tell you or how to say it. Our beloved leader, Bapu as we called him, the father of the nation, is no more. Perhaps I am wrong to say that; nevertheless, we will not see him again, as we have seen him for these many years, we will not run to him for advice or seek solace from him, and that is a terrible blow, not only for me, but for millions and millions in this country.|||[[Jawaharlal Nehru]]|[[s:The Light Has Gone Out|address to Gandhi]]}} *ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕರಂಡಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ರಂದು [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕರಂಡಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Guardian-2008-ashes">[75] ^ [https://www.theguardian.com/world/2008/jan/16/india.international "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿರ ಬೇಕೆ ಹೊರತು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ"] ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೦೮</ref> *೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಡವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಪಡೆದು, [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಾಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು.<ref name="Guardian-2008-ashes" /><ref>[78] ^ [http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811205757/http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html|date=2011-08-11}} ದಿ ಸಿನ್‌ಸಿನತ್ತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌, ೩೦ ಜನವರಿ ೧೯೯೭ "ಕಾರಣಗಳು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ನವದೆಹಲಿಯ ಕಟ್ಟಕ್ [77]ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ತಿಜೋರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. * ೧೯೯೫ರ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಷಯದಿಂದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತು [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೊರೆ ಹೋದರು."</ref> ದುಬೈ-ಮೂಲದ ವರ್ತಕರೊಬ್ಬರು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕರಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕುಟುಂಬವು ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು [[ಗಿರ್‌ಗೌಮ್‌ ಚೌಪಾಟ್ಟಿ|ಗಿರ್‌ಗಾಂವ್‌ ಚೌಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. *[79] ಮತ್ತೊಂದು ಕರಂಡವು (ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ೧೯೪೨ರಿಂದ ೧೯೪೪ರ ವರೆಗೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದ್ದ) ಪುಣೆಯ ಅಗಾ ಖಾನ್‌ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಗದೊಂದು ಕರಂಡವು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಸೆಲ್ಪ್‌-ರಿಯಲೈಸೇಷನ್‌ ಫೆಲೊಷಿಪ್‌ ಲೇಕ್ ಶ್ರೈನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news | last =Ferrell | first =David | title =A Little Serenity in a City of Madness | newspaper = Los Angeles Times | pages =B 2 | date = 2001-09-27}}</ref> ಈ ಚಿತಾಭಸ್ಮಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅರಿವಿದ್ದರೂ, ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref name="Guardian-2008-ashes" /> *'''ಹತ್ಯೆಯ ಹಿನ್ನಲೆ:'''ದೇವರ ದಯೆಯಿಂದ ಏಳು ಬಾರಿ ನಾನು ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ನೋಯಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ನನ್ನ ಶತ್ರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, 125 ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ... ತಮ್ಮ ಹತ್ಯೆಗೆ ಏಳನೇ ಬಾರಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲಗೊಂಡ ನಂತರ 1946ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ಪುಣೆಯ ಬಹಿರಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ತುಂಬಿದ್ದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/ಮಹಾತ್ಮ-ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು-ಕೊಂದವರು-ಯಾರು ದಿನೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಮಟ್ಟುPublished: 30 ಜನವರಿ 2012, Updated: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> ಅವರ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ದೇಶವನ್ನಾಳುವ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ಅವರೆದುರು ಮಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/anuranana/mkgandhi-668983.html ಮಹಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮದು ಎಂಥ ಸಂಬಂಧ?;ನಾರಾಯಣ ಎ;d: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.html ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;Published: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,] *'''ಪ್ರಥಮವರದಿ''':1948ರ ಜನವರಿ 30, ಸಂಜೆ 6.30–7ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು’ ಎಂದು ಈಗ ಮುಂಬೈನ ಮೀರಾ ರೋಡ್‌ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ವಾಲ್ಟರ್‌ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೂರವಾಣಿಯ ಅತ್ತಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಪಿಟಿಐನ ಮುಂಬೈ ವರದಿಗಾರ ಪೋಂಕ್ಷೆ. ಸಂಜೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ದುರಂತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು<ref>https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.htmlಗಾಂಧಿ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;d: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,</ref> == ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳು == {{See also|Gandhism}} {| class="wikitable"- align="right" |- bgcolor="#FFFDD0" {| class="wikitable" align="right" |-bgcolor="#e4e8ff" |<poem> *'''ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಒಂದು ಉದ್ಗಾರ ಹೀಗಿದೆ:–''' '''"ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ''' '''ಎಂದಾದರೂ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದಾಡಿದ್ದ''' '''ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ’."''' -'''ಅವರು ಹೀಗೆಂದುದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಬಗ್ಗೆ.''' - ಗಾಂಧಿಯವರ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡಿದ, ಓದಿದ ಅವರ ಸಂದೇಹ ಇದು.<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,]</ref> </poem> |- |} ===ಸತ್ಯ === *[[ಸತ್ಯ|ನಿಜ]] ಅಥವಾ ''[[ಸತ್ಯ]]'' ದ ಪರಿಶೋಧನೆಯೆಂಬ ವಿಸ್ತೃತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಲೇ ಕಲಿತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. (ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) *ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೈಶಾಚಿಕತೆಗಳನ್ನು, ಅಂಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ತಾವು ಸೆಣಸಿದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸಮರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಿಳಿಸಿದರು. "[[ದೇವರು|ದೇವ]]ರೇ ಸತ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಸತ್ಯವೇ ದೇವರು" ಎಂದು ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸತ್ಯ'' (ನಿಜ)ವೇ "ದೇವರು." *(ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) === ಅಹಿಂಸಾ === *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೃರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last =Asirvatham | first =Eddy | title =Political Theory | publisher =S.chand| year = | isbn=8121903467 }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಹಿಂಸಾಚಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ,]] (''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ) ಮತ್ತು [[ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ|ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ]]ಯು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹಿಂದು, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ್‌, ಯಹೂದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನ ರೀತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: <blockquote>"ನಾನು ಹತಾಶ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಮಾರ್ಗವೇ ಗೆದ್ದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗಾರರು ಒಮ್ಮೆ ಅಜೇಯರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿ" </blockquote> <blockquote>"ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೆಸರಿನಡಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ಬದ ಆರ್ಷನಾಮಗಳಡಿ ಹುಚ್ಚುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಸರ್ವನಾಶವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೃತರಿಗೆ, ಅನಾಥರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೂರಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ?" </blockquote> <blockquote>"ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ನಾಶವಾಗುವುದು."</blockquote> <blockquote>"ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತೆರಲು ಸಿದ್ಧಲಿರಲಿಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ."</blockquote> ಸರ್ಕಾರ, ಪೊಲೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಸೇನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ತನಕ ಒಯ್ಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳನ್ನು "ಫಾರ್ ಪೆಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಭರತನ್‌ ಕುಮಾರಪ್ಪ, M.K. ಗಾಂಧಿಯವರ "ಫಾರ್‌ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್‌"ನ ಸಂಪಾದಕರು, ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌, ಭಾರತ, ೧೯೪೯.</ref> <blockquote>ಯುದ್ಧದ ವಿಜ್ಞಾನವು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದತ್ತ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲದು... ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಪ್ರೇಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರವು ಸಾವಿರಪಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತುಂಬಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪಾಷಂಡಿತನವಾಗುತ್ತದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೇ ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಗಿರುವ ಸನಿಹದ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಲ್ಲದು... ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಮಾಜವು ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಯಾಗುವುದು. </blockquote> <blockquote>ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪೊಲೀಸ್ ದಂಡಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಂಬಿದವರು ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಅವರು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿರುವ ಗಲಾಟೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಾರೆ... ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜಗಳಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೋಮುಗಲಭೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ... </blockquote> <blockquote>ಗಲಾಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸೇನೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಕಚ್ಚಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಂದು, ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸೇನೆಯು ಯಾವುದೇ ತುರ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಜೀವಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲೂ ಸಿದ್ಧವಿರಬೇಕು... ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಸತ್ಯ ಪಡೆ) ದಳಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ,] ಅಹಿಂಸೆಯತ್ತ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಡೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು, ಆದರೆ ಅಕ್ರಮಣಕಾರನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿರುವುದು... ಶರಣಾಗತಿಗಿಂತ ಸಾವಿಗೇ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಜನರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ... ಅಕ್ರಮಣಕಾರನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಲೆಬಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅಗಣಿತ ಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಸುಮ್ಮನೆ ಸಾವನ್ನಪುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನಿಕರ ಮನವು ಕರಗಬೇಕು... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಥವಾ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು ಅಣುಬಾಂಬ್ ಕೂಡ ಗುಲಾಮತನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲು ಶಕ್ಯವಾಗದು... ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಟ್ಟವು ಹೀಗೆ ಬಂದು ಹಾಗೆ ಹೋಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಷ್ಟು ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರಿರುತ್ತದೆ. </blockquote> ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮೆನಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನತೆಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು (''ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ'' ):<ref>{{cite book | last =Gandhi | first =Mahatma | title =Non-violence in peace and war, 1942–[1949] | publisher =Garland Publishing | year =1972 | isbn=0-8240-0375-6 }}</ref> <blockquote>"ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೆಳಗಿರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತು ಎನ್ನಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರೆಂದು ನೀವು ಶ್ರೀಯುತ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಮುಸೊಲಿನಿಯವರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತೀರಿ... ಈ ಮಹಾಶಯರು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತೀರಿ. ಅವರು ನಿಮಗೆ ಮುಕ್ತ ಹಾದಿ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀವೇ ಸ್ವತ: - ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ - ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿರಿ, ಆದರೆ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ." </blockquote> ಯುದ್ಧದ ಆ ನಂತರ, ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಯಹೂದ್ಯರು ಕಸಾಯಿಯ ಕತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಧುಮುಕಬೇಕಿತ್ತು."</blockquote>{{Citation needed|date=May 2009}} ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಮಟ್ಟದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಣಹೇಡಿತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಳಸುವವರಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆದರಿದವರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಲು ಅಶಕ್ತರಾದವರನ್ನು ತಮ್ಮ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ಆಂದೋಲನದೆಡೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 'ರಣಹೇಡಿತನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವೆ' ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದರು."<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೨೮.</ref></blockquote> <blockquote>"ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಹಿಂಸೆಗಿಂತಲೂ ಹಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು ಎದುರಾಗಿ, ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಮುಂಚೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನ: ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಹಾನ್‌ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಬಾದಶಾಹ್‌ ಖಾನ್‌]]ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ರಣಹೇಡಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್‌ಮತ್ಗರ್|ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್ಮತ್‌ಗಾರ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲೇಬಾರದು. ಅವರ ಧೈರ್ಯವು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗುರಿಗಾರರಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಸಾವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗುಂಡುಗಳಿಗೆ ಎದೆಯೊಡ್ಡಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಿರುವುದರಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೧೩೯.</ref></blockquote> === ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವ === *ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಗಶ: ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ಗತ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಪೀರ್ ಶೇಕ್ ಮಹ್ತಾಬ್‌ನ ಒತ್ತಾಯವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು [[ಜೈನ|ಜೈನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಹುಪಟ್ಟು ಹಿಂದುಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಹುಶ: ಎಲ್ಲಾ ಜೈನರೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref> *ಲೇಯ್ಡ್‌ಲಾ, ಜೇಮ್ಸ್‌: ಸಿರಿತನ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ. ಜೈನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ೧೯೯೫, p. ೧೬೬-೧೬೯.</ref><ref>[http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm ಜೈನ ಸಮುದಾಯ: ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227175619/http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm |date=2012-02-27 }}. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೦೯ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ, ತಾವು ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಬೇಚಾರ್ಜೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಪಥ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನೇ ಪಡೆದರು: ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ [[ಕ್ಷೀರ ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಯಾದರು. *ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ಮಾರಲ್ ಬೇಸಿಸ್ ಆಫ್ ವೆಜಿಟೇರಿಯನಿಸಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ ಶಾಖಾಹಾರಿಗಳ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ''ದಿ ವೆಜಿಟೇರಿಯನ್ '' ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ivu.org/history/gandhi/|title=International Vegetarian iUnion&nbsp;— Mohandas K. Gandhi (1869–1948)}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಲವು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಶಾಖಾಹಾರಿ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಜೊಸಿಯಾ ಓಲ್ಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. *[[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಫೆನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಯುವ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ರು ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪ್ರಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಲಂಡನ್‌ ವಾಸ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸು ತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಥ್ಯವು ಶರೀರದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಮಾಂಸಾಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದವಸ, ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. * ಇಂದಿಗೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾರತೀಯರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ದುಸ್ತರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಯೂ ನೋಡಲಾ ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಹಾರದಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ತನಕ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ತನಕ ಅವರು ಆಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *ಸಸ್ಯಾಹಾರವು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ದೆಡೆಗಿನ ಅವರ ಆಳವಾದ ಬದ್ಧತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಯಿ ರುಚಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫಲ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶವು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಫಲಾಹಾರಿ|ಫಲಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು]],<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity ಗೋಖಲೆಯವರ ಚಾರಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604081930/http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity |date=2008-06-04 }}, ''ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌'', M.K. ಗಾಂಧಿ.</ref> ಆದರೆ ಅವರ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೇಕೆಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. *ಅವರು ಹಸುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೈನು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಹಸುಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು|ಹಸುವಿಗೆ ಗಾಳಿ ಹೊಡೆಯುವ]] ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಿಗೆ ಜಿಗುಪ್ಸೆ ತರಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಲು ಮಾನವನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪಥ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಮ್ಮ ಮೃತ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. === ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ === *ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೬ನೇ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ತುಂಬಾ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಗಾಂಧಿ ಯವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಯ್ಯಾಕೋಣೆಗೆ ಹೋದಾಗ ವಿಷಯಲೋಲುಪದಾಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈಥುನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ನಂತರ ಸೇವಕನೊಬ್ಬನು ಬಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆಯವರು ಆಗಷ್ಟೇ ನಿಧನರಾದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. * ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಅತೀವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ವತ: ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ಷಮಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು "ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಅವಮಾನ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ೩೬ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಅವಿವಾಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯನ್ನಾಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |title=Time magazine people of the century |publisher=Time.com |date= |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000621103733/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |archivedate=2000-06-21 |url-status=dead }}</ref> *ಸಂಭೋಗತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು [[ವೈರಾಗ್ಯ|ಸಂನ್ಯಾಸ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯ ತತ್ವದಿಂದ ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯೇ ದೇವರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. *ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಮುಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾಲ್ಯವಧು [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರಬಾ]] ರೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಈರ್ಷ್ಯೆಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯ ಎಂಬುದು "ಆಲೋಚನೆ, ಮಾತು, ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ"ವಾಗಿತ್ತು.<ref>[101] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೬.</ref> === ಸರಳತೆ === ---- *ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸರಳ ಜೀವನ]] ನಡೆಸತಕ್ಕದ್ದು, ಇದು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮನ:ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ [[ಸರಳತೆ|ಸರಳತೆಯು]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸರಳ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಒಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಇದು "ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ" ವಿಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[102] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೭.</ref> *ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಿಷ್ಥಾವಂತ ಸೇವೆಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸಂಬಂಧಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.<ref>[103] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೮೩.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲೂ ಒಂದು ದಿನ ಮೌನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾತನಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವುಳಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ [[ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ|ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯು]] ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ ತತ್ವಗಳಾದ ''ಮೌನ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|मौनं}}&nbsp;— ನಿಶ್ಯಬ್ದ) ಮತ್ತು ''ಶಾಂತಿ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|शांति}}&nbsp;— ಶಾಂತಿ) ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ದಿನಗಳಂದು ಅವರು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೩೭ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿಗಿಂತ ವಿಶ್ವದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯು ತಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. *[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌]] '' ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ''ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌'' ಎಂಬ ಸಮುದಾಯವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಬಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ಅವರು, ತನ್ಮೂಲಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ನೂಲಿನ ಬಟ್ಟೆ (''ಖಾದಿ'' )ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ನೂತ ನೂಲಿನಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ನೇಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೆ ಕೂರಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಯಾರಕರಿಂದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿ ದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಬಹುದೆಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ನೂಲುವ ರಾಟೆ|ನೂಲುವ ರಾಟೆಯನ್ನು]] ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸರಳತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಧೋತಿ|ಧೋತಿಯನ್ನು]] ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು. === ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Smriti.jpg|thumb|right|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ (ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ 4 ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮನೆಯು ಈಗ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ)]] ---- *ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೂಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದರು. ಓರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಂದುವಾಗಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರು, ಬೇರೊಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಅತ್ಯಾಸಕ್ತ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಓದಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು: :ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ನನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ...ಸಂಶಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದಾಗ, ನಿರಾಶೆಗಳು ನನ್ನತ್ತ ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಿರಣವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣದಾದಾಗ, ನಾನು ''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ, ನನಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ತಡೆಯಲಾಗದಂತಹ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ಮುಗುಳ್ನಗಲಾರಂಭಿಸುವೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ತುಂಬ ದುರಂತಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅವು ಉಳಿಸಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪದೇಶಗಳೇ ಕಾರಣ." *ಗಾಂಧಿಯವರು ''ಭಗವದ್ಗೀತೆ'' ಯ ಕುರಿತು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮಹದೇವ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ]]‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>[106] ^ ದೇಸಾಯಿ, ಮಹಾದೇವ್‌. ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌, ಅಥವಾ, ದಿ ಗೀತ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ. (ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌: ಅಹಮದಾಬಾದ್‌: ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿ ೧೯೪೬). ಬೇರೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: ೧೯೪೮, ೧೯೫೧, ೧೯೫೬.</ref><ref>[107] ^ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸೇರಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು: ಅನಾಸಕ್ತಿಯೋಗ: ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌. ಜಿಮ್‌ ರಂಕಿನ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ಲೇಖಕರನ್ನು M.K. ಗಾಂಧಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಅನುವಾದಕ. (ಡ್ರೈ ಬೋನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ೧೯೯೮) ISBN ೧-೮೮೩೯೩೮-೪೭-೩.</ref> *ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮದ ತಿರುಳಲ್ಲಿಯೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ (ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬದ್ಧತೆಯ ನೈತಿಕತೆ|ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸೂತ್ರ]]) ಇರುತ್ತವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿನ ಆಷಾಢಭೂತಿತನ, ದುರಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಮತತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವರು ಓರ್ವ ದಣಿವರಿಯದ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ: :"ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮಹೋನ್ನತ ಧರ್ಮವೆಂದಾಗಲೀ ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವೂ ನನ್ನ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಲಾರದು.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ತುರ್ತಾಗಿ ನನಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಕೊಳೆತ ಭಾಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಮಾಂಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಳಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದ ''ಮೂಲೋದ್ದೇಶ'' ವನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ದೇವರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯುತ ವಚನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಅರ್ಥವೇನಿತ್ತು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬೈಬಲ್‌ ಮತ್ತು ಕೊರಾನ್ ಸಹ ಯಾಕಾಗಿರಬಾರದು? ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆಯೇ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ನನ್ನನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಸೇಠ್‌ ನನಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಅವನ ಬಳಿ ಏನಾದರೊಂದು ಇರುತ್ತಿತ್ತು." (ಮೂಲ: [[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]]) {{Quote_box| width=40%|align=right |quote= ::;ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು: *ಭಾರತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗಾಂಧಿಜೀಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಪ್ತಪಾತಕಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆ ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು ಇಂತಿವೆ. ;# '''ತತ್ವ ರಹಿತ ರಾಜಕಾರಣ,''' ;# '''ದುಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು''', ;# '''ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದ ಸಂತೋಷ,''' ;# '''ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ,''' ;# '''ನೀತಿ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ,''' ;# '''ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನ,''' ;# '''ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ.''' *ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನೆದೆಯುತ್ತಿವೆಯೆಂಬ ದೂರಿದೆ, ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾಲ ನಾಯಕತ್ವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದೆಂದು ಸಜ್ಜನರ ಆಸೆ. :(ಸಂಗತ: ಪ್ರಜಾವಾಣಿ 12-12-2014) |-}} :"ನಾವು ನೈತಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಂತೆಯೇ."ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂಥಾದ್ದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾನವನು ಸುಳ್ಳನಾಗಿ, ಕ್ರೂರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಂಯಮಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ದೇವರು ತನ್ನೊಂದಿಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು." :"ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ನುಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಿಧಿಯಾಗಿವೆ." :"ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವೆ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ." ಅವರ ಜೀವನದ ಆ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ತಾವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರೇ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: :"ಹೌದು. ನಾನೊಬ್ಬ ಹಿಂದು. ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ, ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌, ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಯಹೂದಿ ಸಹ." ( ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು [[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ]], ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.)(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣ ನೋಡಿ) ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವಾದರವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್]]‌ರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ವು ಬಾರಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಂದಿನ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ೧೯೩೪ರ ಜನವರಿ ೧೫ರಂದು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಭೂಕಂಪವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳು ಮಾಡಿದ ಪಾಪದ ಫಲವಿದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು [[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ]]ರು, [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಜನರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭವಿತವ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು). ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಅದೆಷ್ಟೇ ಅಸಂಗತವಾಗಿರಲಿ, ಭೂಕಂಪವು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಗಬಲ್ಲದೇ ಹೊರತು, ನೈತಿಕತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌ರು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಲುವನ್ನು ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatogether.org/2003/may/rvw-gndhtgore.htm |title=Overview of debates between Gandhi and Tagore |publisher=Indiatogether.org |date= |accessdate=2009-03-12}}</ref> == ಬರಹಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Young India.png|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರು ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು]] *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ,]] [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹರಿಜನ್‌]] '' ಪತ್ರಿಕೆ, ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ನವಜೀವನ್‌‌‌ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ನವಜೀವನ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>V.N. ನಾರಾಯಣನ್‌‌ರವರ [http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp ಪೀರ್‌ಲೆಸ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070804022748/http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp |date=2007-08-04 }}. ಲೈಫ್ ಪಾಸಿಟೀವ್‌ ಪ್ಲಸ್‌, ಅಕ್ಟೊಬರ್‌–ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೨</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. *ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯೊಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರೂತ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾದ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ, ''[[ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಹೋಮ್ ರೂಲ್|ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ ಆರ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹೋಮ್‌ ರೂಲ್‌]]'' ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, [[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್‌ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್]]'' ನ್ನು ಕೃತಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Unto this last">{{cite book |last= Gandhi |first= M. K. |authorlink= |title= Unto this Last: A paraphrase |url= http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |year= |publisher= Navajivan Publishing House |location= Ahmedabad |language= English; trans. from Gujarati |isbn= 81-7229-076-4 |format= PDF |access-date= 2009-12-16 |archive-date= 2010-01-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100104063511/http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |url-status= dead }}</ref> *ಈ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *೧೯೬೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆದ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಬರಹಗಳು ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ನೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿವಾದದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ್ದವು. ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081005105027/http://www.gandhiserve.org/cwmg/cwmg_controversy.html ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ (CWMG) ವಿವಾದ] (ಗಾಂಧಿಸರ್ವ್)</ref> === ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು === *ಹಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ: ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, D. G. ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ.'' ''ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ'' ಮತ್ತು ೧೦ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, [[ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್|ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್|ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್‌]]ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''.US ಸೇನಾದಳದ ಕರ್ನಲ್‌ G. B. ಸಿಂಗ್‌ [[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ|ಗಾಂಧಿ: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಡಿವೈನಿಟಿ]] ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ReviewBaldevSingh">{{cite web | title=Gandhi Behind the Mask of Divinity | url=http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | accessdate=2007-12-17 | archive-date=2007-12-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071228114504/http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | url-status=dead }}</ref> *ಈಗಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತಾದ ಬಹುಪಾಲು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ G. B. ಸಿಂಗ್‌‌ರವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ವಂತ ಮಾತುಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಕಪ್ಪುಜನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ವರ್ಣಭೇದವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಕಾಲಾನಂತರ ಡಾ. ಟಿಮ್‌ ವಾಟ್ಸನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ರಚಿಸಿದ [[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌]] (೨೦೦೮) ಎಂಬ ಕೃತಿಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೈಲು ಘಟನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವತಃ ಹಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಸದರಿ ಘಟನೆಯು ಇಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. == ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == *ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಭಾವ ಭೀರಿದರು. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಾಸನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲಾಸನ್]]‌ರವರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು-ಅಮೆರಿಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ (1955–1968)|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿ]]ಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಅಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |title=ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜನ ಪ್ರಯಾಣ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321002316/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/17/king.anniversaryvisit/index.html ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ಮಾರಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತಂದೆಯಂತೆ ರಾಜ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ]</ref><ref>{{cite web |author=Placido P. D'Souza |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2003/01/20/ ED163673. DTL |title=COMMEMORATING MARTIN LUTHER KING JR.: Gandhi's influence on King |publisher=Sfgate.com |date=2003-01-20 |accessdate=2009-03-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾನೀತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ]] ವಿರೋಧಿಸುವ ತೀವ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.<ref name="Mandela-2000">[[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ]], [http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html ಪವಿತ್ರ ಯೋಧ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿಮೋಚಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಭಾರತ ವಿಮೋಚಕರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020031336/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html|date=2008-10-20}}, ''ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'', ೩ ಜನವರಿ ೨೦೦೦.</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಇತರರೆಂದರೆ, [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಖಾನ್‌ ಅಬ್ಧುಲ್ ಗಫರ್ ಖಾನ್‌]],<ref>{{cite web |url=http://findarticles. com/p/ articles/mi_m1295/is_2_66/ai_83246175/print |title=A pacifist uncovered — Abdul Ghaffar Khan, Pakistani pacifist |publisher=Findarticles.com |date=1930-04-23 |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://archive.is/20120709043626/findarticles. |archivedate=2012-07-09 |url-status=dead }}</ref> *[[ಸ್ಟೀವ್ ಬಿಕೊ|ಸ್ಟೀವ್‌ ಬಿಕೊ,]] [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]] <ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040222/spectrum/book1.htm |title=An alternative Gandhi |publisher=Tribuneindia.com |date=2004-02-22 |accessdate=2009-03-12}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಾರ್ಕೋಸ್|ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ಮಾರ್ಕೊಸ್‌]]ರ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ|ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪೀನ್‌ ದೇಶದ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬಿನೈನೋ ಅಕ್ವಿನೊ, Jr.]] *ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಹಲವರು ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹರಡಲು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ '' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ರೊಮೈನ್ ರೊಲೆಂಡ್|ರೊಮೈನ್‌ ರೋಲೆಂಡ್]] ಮೊದಲಿಗರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶದ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ|ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ|ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾ ವಾದಿ]]ಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ದಾ ದೆ ಮೊರಾ|ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ಡ ಡಿ ಮೌರಾ]]ರವರು ಶಾಂತಿಧೋರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರವರು]] ತಾವು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಬರಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿರುವ ಓರ್ವ ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |title=Einstein on Gandhi |publisher=Gandhiserve.org |date=1931-10-18 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117104005/http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |url-status=dead }}</ref> [[ಲಂಜಾ ದೆಲ್ ವಾಸ್ತೊ|ಲಂಜಾ ಡೆಲ್ ವಾಸ್ಟೊ]]ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆ ಬಾಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವರು ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು (ಗಾಂಧಿಯ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು) ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಕ್ ಸಮುದಾಯ|ಆರ್ಕ್‌ನ‌ ಸಮುದಾಯ‌‌]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡ್ಮಿರೆಲ್‌ನ ಓರ್ವರ ಮಗಳಾದ [[ಮೆಡಿಲೈನ್ ಸ್ಲಾದೆ|ಮೆಡೆಲೀನ್‌ ಸ್ಲೇಡ್‌]]ರವರು ("ಮೀರಾಬೆನ್" ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು) ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಲವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಯಂತೆ ಕಳೆದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಜಾನ್ ಲೆನ್ನನ್|ಜಾನ್‌ ಲೆನ್ನನ್‌]]ರವರು ಅಹಿಂಸಾವಾದದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.<ref>[http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever ಲೆನ್ನನ್ ಚಿರಾಯು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070528225215/http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever |date=2007-05-28 }}. ''rollingstone.com'' ನಿಂದ. ೨೦ ಮೇ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ|ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|U.S.]]ನ ಹಿಂದಿನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಯಾದ [[ಅಲ್ ಗೋರ್|ಅಲ್‌ ಗೋರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&amp;news_id=26524&amp;tag=21387&amp;pict=2 ಗಾಂಧಿಗಿರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್‌ ಲಯನ್‌ನಿಂದ, ಅಲ್ ಜಾರ್‌ ಕೇನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111115931/http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&news_id=26524&tag=21387&pict=2 |date=2012-01-11 }}. ''exchange೪media.com'' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಆಗಿನ ಸೆನೆಟರ್‌ ಆಗಿದ್ದ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]]ರವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: :ನನ್ನ ಜೀವನದಾದ್ಯಂತ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಮೈಗೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಜವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕೇವಲ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜನರಿಂದ ಅವು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರವೇ ನಾನು ನನ್ನ ಸೆನೇಟ್‌ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವೆ.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008/07/12/&prd=th& |title=Obama reluctant to seek changes in nuclear deal |publisher=The Hindu |date=2008-12-07 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2008-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080802010430/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008%2F07%2F12%2F&prd=th& |url-status=dead }}</ref> == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:PMBGandhistatue.jpg|right|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi site.jpg|thumb|left|ನವದೆಹಲಿಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ತಂಭವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Memorial.jpg|thumb|left|1948ರಂದು ಭಾರತದ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್‌ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:200705 gandhiWaikiki.jpg|thumb|right|ವೈಕಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಹೊನೊಲುಲು, ಹೊಹಾವೊ, ಹವಾಯಿ.ಮೇ 16, 2007.|link=Special:FilePath/200705_gandhiWaikiki.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:San francisco Gandhi.jpg|thumb|right|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕಡೆರೊ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್, 1 ಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, CA 94199 USA|link=Special:FilePath/San_francisco_Gandhi.jpg]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ಅನ್ನು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನ]]ವೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿ [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ|ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯನ್ನು]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ|ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ]]"ಯು "ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ" ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ನ್ನು "[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]"ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೧೫ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| first=Nilova| last=Chaudhury| url=http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| title=2 October is global non-violence day| work=hindustantimes.com| publisher=Hindustan Times| date=15 June 2007| accessdate=2007-06-15| archive-date=2007-09-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20070930061449/http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| url-status=dead}}</ref> ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಹುತಾತ್ಮರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು, ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ದಿನವಾದ ಜನವರಿ ೩೦ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗಿರುವ ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಎಂಬ ಪದವು ನಾಮಕರಣದ ಹೆಸರು ಎಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು ''ಮಹಾ'' ಎಂದರೆ ''ಉನ್ನತ'' ಹಾಗೂ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂದರೆ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. *ದತ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌ರವರ ''ರವೀಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ'' ಕೃತಿಯಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಮೂಲಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌]]ರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [134] [[ನೌಟಮ್‌ಲಾಲ್ ಭಗವಂಜಿ ಮೆಹ್ತಾ|ನೌತಮ್‌ಲಾಲ್‌ ಭಗವಾನ್‌ಜಿ ಮೆಹತಾ]]ರವರು ೧೯೧೫ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಈ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [136] *ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ತಾನು ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ತಮಗೆಂದೂ ಅನಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm M.K. ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055835/http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ''ಮನ್‌ಪತ್ರ'' ದ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಶಂಸಾತ್ಮಕ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[138] ^ [http://kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ "ಮಹಾತ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055827/http://www.kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು [[ವರ್ಷದ ಪುರುಷ|ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ೧೯೯೯ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ "[[ಶತಮಾನದ ಪುರುಷ|ಶತಮಾನದ ಮನುಷ್ಯ]]"ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರ]] ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಅಂದರೆ [140]ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೦}ದಲೈ ಲಾಮ, [[ಲೆಚ್‌ ವಲೆಸ|ಲೆಕ್‌ ವಲೇಸಾ]], [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|Dr. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr.]], [[ಸೀಜರ್‌ ಚವೆಜ್‌]], [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]], [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬೆನೈನೊ ಅಕ್ವಿನೊ Jr.]], [[ದೆಶ್‌ಮಂಡ್‌ ಟುಟು|ದೆಸ್ಮಡ್‌ ಟುಟು]], ಮತ್ತು [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು]] ''ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಕ್ಕಳು'' ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಂದು ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. [141] *ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ವರ್ಷದ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಹೋರಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಾಯಕರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌ ಮಂಡೇಲಾ]]ರವರು ಒಬ್ಬರು. *೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೫, ೧೦, ೨೦, ೫೦, ೧೦೦, ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ಮುಖಬೆಲೆಯ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|ರೂಪಾಯಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲಾವಣಾ ನೋಟುಗಳ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಣದ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಂಚೆಚೀಟಿ‌ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೊರತಂದಿತು. *ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌‌]] ಸಮೀಪವಿರುವ [[ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಚೌಕ|ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೩೦ರ ದಿನವನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ತೀಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣದಿನ"ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ)|ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಉದ್ಯಾನವನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿನ ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕೆಡೆರೊ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ. ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ರೈಲಿನಿಂದ ಹೊರನೂಕಿದ ಘಟನೆಯ ನಗರವಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಈಗ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಲಂಡನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್|ಮೇಡಮ್‌ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್‌ನ]] ಮೇಣದ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. [[ಅಮೆರಿಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸೇವಾ ಬಳಗ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ೧೯೩೭ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ನಡುವೆ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ನೋಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಾಗಿ ಐದು ಬಾರಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರೂ ಸಹ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm AFSCಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ನೋಬೆಲ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080815101402/https://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm |date=2008-08-15 }}.</ref> ದಶಕಗಳ ತರುವಾಯ, ನೋಬೆಲ್ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಿತ್ತಾದರೂ, ಆದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಯುದ್ಧವೂ ಆ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಂಶವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು.<ref>ಅಮಿತ್‌ ಬರೂಹ. [http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm "ಗಾಂಧಿ ನೋಬೆಲ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೊಪವಾಯಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929071131/http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm|date=2008-09-29}}. ೨೦೦೬ರ ''[[ದಿ ಹಿಂದು|ದ ಹಿಂದು]]'' ವಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಾದ ವರ್ಷವಾದ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, "ಯೋಗ್ಯ ಜೀವಂತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಇರದಿದ್ದ" ಕಾರಣ ಆ ವರ್ಷ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ [[ತೆನ್‌ಜಿನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ|ದಲೈ ಲಾಮ]]ರವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು "ಇದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಉಡುಗೊರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಒಯ್‌ವಿಂದ್‌ ಟನ್ನೆಸ್ಸನ್‌. [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/articles/gandhi/index.html ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌]. ನೋಬೆಲ್‌ ಎ-ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಪೀಸ್‌ ಸಂಪಾದಕರು, ೧೯೯೮–೨೦೦೦. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ೧೯೪೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ದಾಸ್ ಬಿರ್ಲಾ|ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ ದಾಸ್‌ ಬಿರ್ಲಾ]]ರವರ ಮನೆಯಾದ ಬಿರ್ಲಾ ಭವನ ಅಥವಾ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನ್ನು, ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಅಥವಾ "ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣೆ"ಗೆಂದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಡೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಕೋಣೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾತ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಥಂಭವೊಂದನ್ನು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಈಗ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಂದು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾ ದಿನಾಚರಣೆ|ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾದಿನ]]ವೆಂದು ([[DENIP]]) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೬೪ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಶಾಲಾ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ರಂದು ಅಥವಾ ಆಸುಪಾಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು == ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸಾತತ್ವವು]] [[ಶಾಂತಿವಾದ|ಶಾಂತಿ ಧೋರಣೆ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ಬರುವ ಟೀಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. === ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ === ಧಾರ್ಮಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ [[ವಿಭಜನೆ (ರಾಜಕೀಯ)|ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌‌‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೧೦೬–೧೦೮.</ref> [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ೧೯೪೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ರಂದು ''[[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: <blockquote> ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು[ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು) ಇಸ್ಲಾಂ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ಕರೆಯಲು ನಾನು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಕುಲದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಯೇ ಹೊರತು, ಮಾನವ ಕುಟುಂಬದ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸಂಭವನೀಯ ಯುದ್ಧ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯಾರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬದ್ಧ ವೈರಿಗಳು. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಮಾಡಲಾರರು[...] ಬಿರುಸಾದ ಮಾತುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾವು ಬಿಡಬಾರದು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'' ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೩೦೮–೯.</ref> </blockquote> ಆದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಜಿನ್ನಾ]]ರೊಂದಿಗಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸುದೀರ್ಘ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತು ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ರವರು ಒಂದಷ್ಟು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: "ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರೊಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಸಹಕರಿಸಬೇಕು. ಅದಾದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬಾಹುಳ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿತ್ತು." <ref>. ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್ ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-CoOhVEC&pg=PR13&lpg= PR11&#x26;dq=The+Gandhi +Reader :+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&#x26;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', p. ೪೧೮.</ref> ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವುಗಳು ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು. ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಳುಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಮಹಮ್ಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಾಣಕುರುಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ರೀತಿಗೆ ("ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರೇ ಘೋಷಿಸಿದರೂ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ") [[ವಿನಾಯಕ್‌ ದಾಮೋದರ್‌ ಸಾವರ್ಕರ್‌]] ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. [148] ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇತಿಹಾಸಗಾರ್ತಿಯಾದ [[ಆಯೇಶಾ ಜಲಾಲ್‌|ಆಯೆಷಾ ಜಲಾಲ್]]‌ರಂತಹ ಕೆಲವರು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತೋರಿಸಿದ ಅಸಮ್ಮತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳು|ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ]] ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದ [[ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾ|ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾರಂತಹ]] ಇತರರೂ ಸಹ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವ ಹಾಗೂ ನಡೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತಿಯಾದ ದುರ್ಬಲತೆಯೇ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[1947ರ UN ವಿಭಜನೆ ಯೋಜನೆ|ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನ ವಿಭಜನೆ]] ಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ೧೯೩೦ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು [[#ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಜನೆ]]ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ೧೯೩೮ರ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೬ರಂದು ''ಹರಿಜನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಬ್‌-ಯಹೂದ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ</span>]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಹಲವು ಪತ್ರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಈ ತರಹದ ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.ಯಹೂದ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳಿವೆ. ನಾನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಗೆಳೆಯರ ಮೂಲಕ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವೆ. ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದರು[...] ಆದರೆ ನನ್ನ ಈ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಮಾಡಿದ ಕೂಗು ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮನಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಹೂದ್ಯರ ಹಾತೊರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಮೋದನೆಯಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಜನಗಳ ತರಹ, ತಾವು ಹುಟ್ಟಿದ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದ ದೇಶವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯೆಂದು ಅವರೇಕೆ ಭಾವಿಸಬಾರದು?ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿರುವಂತೆಯೇ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ ಅರಬರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ಅರಬರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವುದು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ. ಇಂದು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ‌ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಯಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೨೮೬-೨೮೮.</ref><ref>{{cite web |url=http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |title=SANET-MG Archives - September 2001 (#303) |publisher=Lists.ifas.ufl.edu |date= |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |url-status=dead }}</ref></blockquote> === ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ತಿರಸ್ಕರಣೆ === *ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರೂ ಸಹ ಒಂದಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌]], [[ಸುಖ್‌ದೇವ್‌]], [[ಉದ್ದಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌|ಉಧಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಜ್‌ಗುರು|ರಾಜ್‌ಗುರುರವರನ್ನು]] ನೇಣಿಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬಂದ ಖಂಡನೆಯ ಮೂಲವಾಯಿತು.<ref>[http://www.kamat.com/mmgandhi/onbhagatsingh.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಆನ್‌ ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120604144854/http://india_resource.tripod.com/gandhi.html ಗಾಂಧಿ&nbsp;— 'ಮಹಾತ್ಮ' ಆರ್‌ ಫ್ಲಾಡ್‌ ಜೀನೀಯಸ್‌?].</ref> *ಆ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬಳಿ ಆಯುಧಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೋರಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ...ಆದರೆ ಈಗ ನನ್ನ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ [ಹಿಂದು–ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ] ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದು ನಾನು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜನರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕು."<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) p. ೩೧೧.</ref> ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ನ ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. *ಪ್ರಥಮವಾಗಿ, ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ "ಜಿಯೋನಿಸ್ಮ್‌ ಅಂಡ್ ಆಂಟಿ-ಸೆಮಿಟಿಸ್ಮ್‌,"ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ೧೯೩೦ರ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ- 1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಯ ಕುರಿತು ಗಾಂಧಿಯವರು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, <blockquote> *ನಾನೇನಾದರೂ ಯಹೂದ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಳಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಯಹೂದ್ಯೇತರ ಜರ್ಮನ್‌ ದೈತ್ಯನಂತೆಯೇ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಯೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವಂತೆ ಸವಾಲೆಯೆಸುತ್ತಿದ್ದೆನೇ ವಿನಃ, ತಾರತಮ್ಯ ನೀತಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ನಾನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. * ಇದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಕಾಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರೂ ಸಹ ನನ್ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಯಹೂದ್ಯ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಯಹೂದ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತ ಅಥವಾ ಅವರು ಈಗಿನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಾರರು. ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ಕಷ್ಟವು ಅವರಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಇಂತಹ ಹಗೆತನಗಳ ಘೋಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಉತ್ತರವೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌ನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಯಹೂದ್ಯರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರಣಹೋಮದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯ ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಯುಹೂದಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾರಣಹೋಮವು ಕೂಡಾ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನ ಕೈಗಳಿಂದಲೂ ವರ್ಣಭೇದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜೆಹೊವಾ ದೇವನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಸಾವೆಂದರೆ ಏನೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-GoOhVEC&amp;pg=PR13&amp;lpg=PR11&amp;dq=The+Gandhi+Reader:+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&amp;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌]'', pp. ೩೧೯–೨೦.</ref> </blockquote> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು ಮತ್ತು "ಯಹೂದ್ಯರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: "ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಮನವಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿರುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಎರಡು ಸುದ್ದಿ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿರುವ ಅಪಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಟೀಕಾಕಾರರು ನಾನು ಹೊಸದೇನನ್ನೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೋರಿಕೊಂಡಿರುವೆ <ref name="Homer-322">ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', p. ೩೨೨.</ref> ಯಹೂದ್ಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುತ್ತಿರುವ [[ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಟೀಕಾಕಾರರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>ಡೇವಿಡ್‌ ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಷೆಫರ್‌. [http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp ವಾಟ್‌ ಡಿಡ್ ಗಾಂಧಿ ಡು?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022074713/http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp|date=2008-10-22}}. ''ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ರಿವ್ಯೂವ್‌'', ೨೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ರಿಚರ್ಡ್‌ ಗ್ರೆನಿಯೆರ್‌. [http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt "ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231847/http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt|date=2008-05-16}}. ''[[ಕಮೆಂಟರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೮೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ರಂದು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌ರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದರು. ಬುಬರ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಂತೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ನಾಜಿಗಳು ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ತುಂಬಾ ವಿರುದ್ದವಾಗಿದ್ದವು; ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಹ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಬಲಪ್ರಯೊಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹರ್ಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್, ಆರ್ಥರ್‌. ದಿ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟ್‌ ಐಡಿಯಾ. PA: ಜ್ಯೂಯಿಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ೧೯೯೭, pp. ೪೬೩-೪೬೪.; ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ಗೊರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಹೈಮ್‌. "ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸ್ಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ." ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌'', ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೯೯.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿನ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ನಾಜಿಗಳಿಂದ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> *ಜರ್ಮನ್‌ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾವ ಸಮಾನ ಘಟನೆಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರುಗಳೂ ಸಹ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಹಾಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ದುರಭಿಮಾನದಿಂದ ಅವನು ಆ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಧರ್ಮವೊಂದನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಮಾನವೀಯತೆಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪುರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗಿರುವ ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯುವಕನೋರ್ವನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಅವನ ಸಮಗ್ರ ಜನಾಂಗವು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಉಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. *ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲೇನಾದರೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಯುದ್ಧವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕದನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರೀತಿಯ ಕದನದ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯು ನನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ವಲಯದಿಂದ ಆಚೆಯಿದೆ. *ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ದ ಕದನ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಅದೂ ಕೂಡ ಯಹೂದ್ಯರ ವಿರುದ್ದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಘೋರ ಕೃತ್ಯವೇ ಆಗುತ್ತದೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ ಮತ್ತು ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಶತ್ರುವಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ?" <ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', ''ಹರಿಜನ್‌'', ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮, pp. ೩೧೭–೩೧೮.</ref><ref>ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌K. ಗಾಂಧಿ. [http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&amp;L=sanet-mg&amp;P=31587 ಎ ನಾನ್ ವಯೊಲೆಂಟ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ &amp; ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |date=2018-11-30 }} ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ''ಹರಿಜನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು</ref></blockquote> === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು === *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೦೮ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಾಫೀರ ಬುಟಕಟ್ಟಿನವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಅನಾಗರಿಕರು - ಈ ಖೈದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವರಂತೆಯೇ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಂಟೆಕೋರರು, ಕೊಳಕು ಜನಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ." <ref>{{cite book|title=The Collected Works of Mahatma Gandhi|volume=8|page=199}}</ref> ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಜನಾಂಗದ ಶುದ್ಧತೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತುಂಬಾ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. * ಅವರು ನಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ... ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯರು ಪ್ರಧಾನ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ." [164] ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕರಿಯರ ಜೊತೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, " ಕಾಫೀರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಾವುಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಉತ್ತಮರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [166] ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ಕಾಫೀರ '' ಪದಕ್ಕೆ [[ಕಾಫೀರ್‌ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ)|ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥ]]ವಿತ್ತು, [[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವರ್ಣಭೇಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಧೂಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="guardian_racist">[167] ^ ರೊರಿ ಕ್ಯಾರ್ರಲ್, [https://www.theguardian.com/world/2003/oct/17/southafrica.india "ಗಾಂಧಿ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ರೇಸಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಹಾನರ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡಂ ಫೈಟರ್‌"], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'', ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೩.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌‌ಗಳು, ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್ ಅವರು ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. (ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, ೨೦೦೫). [169] * ಅಧ್ಯಾಯ ೧ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "ವಸಾಹತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು" "ಬಿಳಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ"ಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವರ್ಣಬೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿಯಮಗಳು(ಮತ್ತು ಅವರು ವಾದಿಸುವಂತೆ, ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಿವಾರ್ಯ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳು). ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತರುಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಳಗಾದರು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೪</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗಾದ ಅನುಭವಗಳು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಂತಿವೆ..ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ವವಾದರು; ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಇದ್ದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಕೇವಲ ಒರಟು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಖೈದಿಗಳಿಗೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಿಗಲ್ಲ." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೫</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿ. [172] ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ [[ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. [173] *ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಪುಸ್ತಕದ ಉಪ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಭನ್ನ ಮತ್ತು ವಹೀದ್‌‌ರವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ವತ್ತು," ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಬಿಳಿಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಳುವಳಿಗಾರರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರು". ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ೦}ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು... ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೪೯</ref> ಈ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: pp.೧೫೦–೧</ref> ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟವರು. * ಅವರ ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ; ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯವಾದಿ ಎಂದು ದೂಷಿಸುವ ಮಂದಿ ಒಟ್ಟು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ದೋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೫೧</ref> === ಅರಾಜಕತಾವಾದ === {{See also|Swaraj}} *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸ್ವ-ವರ್ಣಿತ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ|ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು,<ref>ಸ್ನೋ‌, ಎಡ್ಜರ್‌. ''ದಿ ಮೆಸ್ಸೇಜ್‌ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ''. SEP, ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭, ೧೯೪೮. "ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಂತೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಿರ್ಮುಲನೆ ಮಾಡಲು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು 'ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."</ref><ref>[http://www.mkgandhi.org/articles/snow.htm ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು], ೭ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಸನದ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿರದ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ ಅವರ ಕನಸಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜೇಸುದಾಸನ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌. ಅ ಗಾಂಧಿಯನ್ ಥಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಲಿಬರೇಷನ್. *ಗುಜರಾತ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್: ಆನಂದ ಭಾರತ, ೧೯೮೭, pp ೨೩೬–೨೩೭</ref> ಅವರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ "ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅರಾಜಕತೆ." <ref>BG ಖೆರ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದದಂತೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೪೦. ಗಾಂಧಿಯವರು ಚಿಂತನೆಗಳ ಖಜಾನೆ (೧೯೪೨), ದೀವಾನ್ ರಾಮ್ ಪ್ರಕಾಶ್‌ರವರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ, p. ೬೭ ಹಾಗೂ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol. ೭೯ (PDF), p. ೧೨೨</ref> ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರತಿ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನ ಸ್ತರದ ಅಧಿಕಾರ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. * ಆದರೆ ಸಮಾಜ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿವರೆಗೆ(ಕೆಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ) ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗದೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ನಿಜವಾದ [[ಸ್ವರಾಜ್‌|ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ]] ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇರದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ.<ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೩</ref><ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೮೯.</ref> *ಇದನ್ನು ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಸಂಧಾನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು, ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸೇರಬೇಕು, ಇದು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯ ಬದಲು, ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಶ್ವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದಿತ್ತು. ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ನನ್ನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾನವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ".<ref>ಈಸ್ವರನ್, ಏಕನಾಥ್. ''ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮ್ಯಾನ್''. ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೮. Pg. ೩೩.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಸ್ವಸಂತೃಪ್ತ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ([[ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್|ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌‌]]ರವರು ಹೇಳಿರಬಹುದಾದ) ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ೦}ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಸ್ತಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref> *ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಭುದ್ಧದೇವ. ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್: ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ೧೯೬೯, pp ೪೭೯</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿಯ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ<ref name="Chapter">ಅಧ್ಯಾಯ VI ''ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌'' by M.K. ಗಾಂಧಿ</ref>, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರ್ಖಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="Chapter" /> == ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಣನೆ == {{Main|List of artistic depictions of Mohandas Karamchand Gandhi}} *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ರಂಗ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೆನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ಲಿ|ಬೆನ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಲಿಯವರು]] ೧೯೮೨ರ ''ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಂಧಿ]] ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌|ಬಾಲಿವುಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ''[[ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೂಡಾ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್|ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಹರಿಲಾಲ್‌ರ ನಡುವಿನ‌ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೬ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ, ''[[ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಹಾತ್ಮ|ದ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮಹಾತ್ಮ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಕಳೆದ ೨೧ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ (ತೆಲುಗು ನಟ)|ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಬರಲಿರುವ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅದು [[ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ|ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿಯವರ]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Regional_Stars/Srikanths_new_milestone/articleshow/4137862.cms |title=Srikanth's new milestone-Regional Stars-Entertainment-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2009-02-17 |accessdate=2009-03-12}}</ref><ref>{{cite web |author=Entertainment |url=http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |title=Srikanth’s 100th film ‘Mahatma’ - South Cinema - Entertainment - MSN India |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=2009-02-19 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224144902/http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |url-status=dead }}</ref> == ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜಿ == [[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು ಸಂತರಾಗಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಕರಾಗಿ, ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆ ಅಥವಾ ಆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗಲು / ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಅದರ ಅಲ್ಪ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ==== ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ==== ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಗುಜರಾತಿನ ಕರಮಚಂದ್ ಮತ್ತು ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರ ಮಗ, ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದು ಕೊಟ್ಟವರು, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಅಥವಾ ಮೋಹನ ದಾಸ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿತ ಗಾಂಧಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ, ಸಸ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಯೋಗಕಾರ, ನಯೀತಾಲಿಂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಯೋಜಕ, ಅಸಾಧಾರಣ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀವನವಿಡೀ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಸಾಧಕ - ಹರಿಕಾರ, ಆತ್ಮ ಸಾಧಕ. ಅಪ್ಪಟ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ; ಆದರೆ ಇದಾವುದೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಉತ್ತರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಉತ್ತರಗಳು ಅವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸಾಧನೆ, ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ನಿಜವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ ವಿವರಿಸಲಾರವು. ==== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋದ ಮೋಹನ ದಾಸ ಗಾಂಧಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿಯೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತರು. ಅವರು [[ಬೈಬಲ್]] ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ, ದಲಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯನ್ನು ಓದಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಅದು ಅವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೂ ಅವರ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಗ್ರಂಥವಾಯಿತು, ಆವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಭಕ್ತಿ, [[ರಾಮ ನಾಮ]] ಅವರ ಜೀವನದ ಉಸಿರಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲು ಮಾಡಿದ ಗ್ರಂಥ,[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್ನ]]ನ [[ಅನ್ ಟು ದಿ ಲಾಸ್ಟ್]]. ಜೋಹಾನ್ಸ ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಡರ್ಬಿನ್ನಿಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕ. ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 'ನಾನು ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು, ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ'. ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳು ಮೂರು: # ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿತ, ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಹಿತದಲ್ಲಿದೆ. # ಒಬ್ಬ ಲಾಯರನ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕನ ಉದೋಗವಾಗಲೀ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಉಳ್ಳದ್ದು. # ರೈತನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು. ====ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ==== ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿ,ಅವರೊಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಲಾಯರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಟಾಲಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರಂ ಅಥವಾ ಫೀನಿಕ್ಷ್ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ಅಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ, ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು (ಬೇಸಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್) ರೂಪಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು (೧೮೯೩-೧೯೧೫). ====ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆ==== *ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಶಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬರೆದವರು ವಿರಳ. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಂಬಿದ ದೇವರು ಸತ್ಯ. ಸತ್ಯ ವೆಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ [[ಸತ್]] ಅರ್ಥಾತ್ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ - ನಡೆಸುವ ಚೇತನ. ಅದರ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಶಬ್ದರೂಪವೇ ಅವರು ನಂಬಿದ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ತಾರಕ ಮಂತ್ರ]]. *ಅವರು ಗೀತೆ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು,ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಜಪಗಳ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವಿಚಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಶೋಧನೆ ಸಾಧನೆಗಳು, ವಿಶ್ವ ಚೇತನವಾದ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ವಸ್ತುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಸತ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಧರ್ಮ,ಧ್ಯಾನ, ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ, ತೊಡಕು ಉಂಟಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವೆಂದು ನಂಬಿದ ಅವರ ಮಿತ್ರರೂ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆದ ಬೊಂಬಾಯಿನ (ರಾಜಕೋಟೆ ಯವರು) [[ರಾಯಚಂದ ಭಾಯಿ]]ಯವರಿಂದ ಪತ್ರ ಮುಖೇನ ಸಂಶಯ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ====ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ==== *ಗಾಂಧೀಜಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರ ತರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, *[[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ]]ಯವರು ಅವರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳೂ ಮಿತ್ರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿತ್ರರು ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಯನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಆನೇಕ ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶ ಗುಣಗಳಾದ ದಾನ-ಧರ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮಹತ್ವ, ದೇವನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವದೂತನಲ್ಲಿ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಗಾಂಧೀಜೀ ಯವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾದುದು ಜ್ಞಾನಿಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಇವರ ಮಿತ್ರರೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗುರುಗಳೂ ಆದ ಶ್ರೀ [[ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ]] ಯವರು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ತಾವು ಇರುವ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ದಲ್ಲಿ ಏನಾದೂ ಕೊರತೆ ಇದೆಯೇ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದೇ, ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು. *ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಯವರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, " ಶ್ರೀಮದ್ ರವರ ಉತ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ತಾರ್ಕಿಕವೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹದೂ ಆಗಿತ್ತು". "ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯ ಗಳೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಆ ನಂತರ ನನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೆಂದು ಅವರು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಭಾವಿಸಿ ದ್ದೆ", ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ - ಪರಿಚಯ==== * ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ : (೯-೧೧-೧೮೬೭ ;: ೯-೪-೧೯೦೧); * ಶ್ರೀ ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು, ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ರಾವ್‌ಜೀ ಭಾಯಿ ಮೆಹ್ತಾ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ]]ರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆವರ ಆ ಉಪದೇಶಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಜೈನರಾದರೂ [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.. * ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿಯೂ, ಸಾಹಿತ್ಯ-ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಗುಜರಾತಿನ ವವಾನಿಯಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ೯-೧೧-೧೮೬೭ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು; [[ರಾಜಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಿ.೯-೪-೧೯೦೧ರಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದ್ ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ (ಶ್ರೀಮದ್ )ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದವರೆಗೂ (೧೯೦೧), ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿತು. *[[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು, ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.(ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಬಾಗದ, ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ)ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಬಹಿರಂಗ ಜೀವನದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗ ಅವರು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಜಕೀಯವಿರಲಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಇರಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಗವಿರಲಿ, ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿರೋಧವುಂಟಾಗದಂತೆ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು. ====ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ==== *[[ಗಾಂಧೀಜೀ]] ಅವರ ನಿರ್ಭಯತೆ, ಅಗಾಧ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಫಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿ ಜನರ, ವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಅವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಹೆಂಗಸರ,ಮಕ್ಕಳ, ಹೃದಯವನ್ನು ತಟ್ಟಿದ, ಮಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಇಂಥವರು ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಾರರು; ಮುಂದೆ ಸಿಗುವರೆಂಬ ಭರವಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. *[[ವಿವೇಕಾನಂದ]]ರ ನಂತರ ಬಂದ ಮಹಾಯೋಗಿ [[ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ]]ರು, [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಆತ್ಮ ಪ್ರಭೆಯು (ಅವುರಾ) ಅವರ ದೇಹದಿಂದ ಬಹು ದೂರದ ವರೆಗೆ ಅಲೆ ಅಲೆಯಾಗಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿರವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಯೋಗ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. (ಯೋಗಾನಂದರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ). ಅವರು, ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ದೇಹ ಭಾವ ಮತ್ತು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು(ಗಾಂಧೀಜಿ) ತಮ್ಮ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ಆಪರೇಶನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರವಳಿಕೆ (ಅನಿಸ್ತೀಶಿಯ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದವರೊಡನೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ,ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ವಾಣಿ ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದುದಾಗಿ ಹೇಳತ್ತಿದ್ದರು. *ರಾಷ್ಟ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರು ಗಾಂಧೀಜೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕುಬ್ಜರು, ಅಲ್ಪರು. ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. *ಒಬ್ಬ ಸಂತನ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದು ಅಲ್ಪತನವಾಗುವುದು. *ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾದಾಗ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್]] [[ಪೋಪ]]ರು ತಾವು ಒಬ್ಬ [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] [[ಸಂತ]]ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೇ ದುಃಖವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟಿನ್]] ರಕ್ತ ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಡೆದಾಡಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ನಂಬುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು, ಎಂದರು. *ಅಹಿಂಸೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮದ ಸಿದ್ಧಿ ಅವರ ಗುರಿ. ದ್ವೇಷವೇ ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತು ಅವರ ಕನಸು. ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮ ಅವರ ಬದುಕು. ತಮ್ಮಂತೆ ಇತರರೂ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತೋರಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಸೆ ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಮುಳುವಾಯಿತು. *ಆದರೆ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, [[ರಾಮರಾಜ್ಯ]]ದ ಕನಸು, ಸ್ವಯಂ ಪೂರ್ಣ [[ಗ್ರಾಮ ರಾಜ್ಯ]]ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಸದಾ ಜೀವಂತ. ಸಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳಿವಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಾವಿಲ್ಲ. *ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ || <ref>An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda.</ref> === ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ === * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕನ್ನಡ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ]] *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆರೋಗ್ಯದ ತೊಂದರೆ:[https://www.prajavani.net/stories/district/gandhi-health-record-623761.html ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು ಬೋಸ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟ;; ಐಸಿಎಂಆರ್‌ನಿಂದ ಗಾಂಧೀಜಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಿರಂಗ ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;d: 26 ಮಾರ್ಚ್ 2019] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಸಂಚಿನ ವಿವರಗಳು ಹತ್ಯೆಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. 1948ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಐದನೆಯ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ನಡೆದಿತ್ತು. 1934ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪುಣೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು ಗಾಂಧೀಜಿ. ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅವರ ಕಾರಿನತ್ತ ತೂರಿ ಬಂದಿತ್ತು ಬಾಂಬು. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳಿಬ್ಬರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲೀ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ₹ 55 ಕೋಟಿ ನೀಡುವ ವಿಚಾರವಾಗಲೀ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html ಡಿ. ಉಮಾಪತಿ;ನಾಥೂರಾಮನನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು;23 Jan, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125181310/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html |date=2017-01-25 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಕೋಮು ಸಂಘರ್ಷ: ಗಾಂಧಿವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ;3 Mar, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170302233903/http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html |date=2017-03-02 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಕನಾದ ಗಾಂಧಿ;12 May, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511223848/http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html |date=2017-05-11 }} *[https://www.prajavani.net/stories/national/mahatma-gandhiji150-gandhi-577459.html ಸುದೀರ್ಘ ಕಥನ: ‘ಗಾಂಧಿ@150’ ಕರುನಾಡಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನ ಹೆಜ್ಜೆ;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/h-d-kumaraswamys-special-577921.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;‘ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹಚ್ಚಿದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ...’: ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಲೇಖನ;ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/review-about-mahatma-gandhi-577917.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾನೆ: ಗಾಂಧಿಯ ಹೆಗಲೇರಿದ ಗಾಂಧಿ;ಡಾ. ಸಿದ್ದನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/stories/national/gandhiji-had-said-he-will-610872.html ಭದ್ರತೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಹತ್ಯೆ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು: ಕಲ್ಯಾಣಮ್‌;ಪಿಟಿಐ;30 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೇ?; ಡಾ> ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶೀರ್ಲಾಲು;೨-೧೦-೨೦೧೮] == ಆಧಾರ == *ಗಾಂಧೀಜೀಯವರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ - ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ( ಅನುವಾದ- ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ ) *An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda. *ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ - ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ತಾಣಗಳು *ಯೋಗಿ "ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಸ್ವಂತ ಅಂತರ್ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು. *http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/rajchandra.html *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಲೇಖನಗಳು. *The Last Phase part 1 and 2: By Pyarelal *Unto The Last (Ruskin) - By Gandhiji *http://en.wikipedia.org/wiki/Shrimad_Rajchandra == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ === * ಭನ್ನ,ಸುರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್. ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, 1893–1914..'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, 2005. * ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, ಜಾನ್‌ V. ''ಕಂಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಗಾಂಧಿಯನ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ UP, 1988 ISBN 0-691-02281-X * ಚರ್ನಸ್‌, ಇರಾ. ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಾನ್‌ವಯಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆನ್ ಐಡಿಯಾ'', ಅಧ್ಯಾಯ 7. ISBN 1-57075-547-7 * ಚಧಾ, ಯೊಗೇಶ್. ''ಗಾಂಧಿ: ಎ ಲೈಫ್‌.'' ISBN 0-471-35062-1 * ಡಾಲ್ಟನ್‌, ಡೆನ್ನಿಸ್‌ (ed). ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ: ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಇಂಡಿಯನಾಪೊಲಿಸ್‌/ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: [[ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ|ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿ]], 1996. ISBN 0-87220-330-1 * [[ಏಕನಾಥ್ ಈಸ್ವರನ್|ಈಸ್ವರನ್‌, ಏಕನಾಥ್‌]]. ''ಗಾಂಧಿ ದಿ ಮ್ಯಾನ್‌''. ISBN 0-915132-96-6 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್‌, ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌''. ವಿಂಟೇಜ್‌: ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 2002. (ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿ) ISBN 1-4000-3050-1 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''. ಹಾರ್ಪರ್ & ರೊ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1950. ISBB 0-06-091038-0 (1983 pbk.) * ಗಾಂಧಿ, M.K. [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ]] * ಗಾಂಧಿ, M.K. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಹೋಮರ್‌ ಜಾಕ್‌ (ed.) ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1956. * ಗಾಂಧಿ, ಮಹಾತ್ಮ. ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ.'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಭಾಗ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಾ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 1994. * ಗಾಂಧಿ, ರಾಜ್‌ಮೋಹನ್‌. ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌''. ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, 1990 ISBN 81-7229-138-8 * ಗ್ರೈನೆರ್, ರಿಚರ್ಡ್‌. ''[http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323080801/http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt |date=2011-03-23 }}''. ವಿಮರ್ಶೆ, ಮಾರ್ಚ್‌ 1983 * ಗೊರ್ಡನ್‌, ಹೈಮ್. ''ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ.'' '' ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌,.'', 22 ಜೂನ್‌ 1999. * ಹಂಟ್, ಜೇಮ್ಸ್‌ D. ''ಗಾಂಧಿ ಇನ್ ಲಂಡನ್‌''. ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರೊಮಿಲ್ಲ & Co., ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್‌, 1978. * ಮನ್ನ್‌, ಬರ್ನಾರ್ಡ್, ''ದಿ ಪೆಡೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಪೌಲ್ ಫ್ರೈಯರೆ.'' In: ಕ್ಲಾಬೆನ್‌, B. (Ed.) ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೋಷಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್. Bd. 8. ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್ 1996. ISBN 3-926952-97-0 * ರ್ಯುಹೆ, ಪೀಟರ್. ''ಗಾಂಧಿ:ಎ ಪೊಟೊಬಯಾಗ್ರಫಿ.'' ISBN 0-7148-9279-3 * ಶಾರ್ಪ್, ಜೀನ್. ''ಗಾಂಧಿ ಆಸ್ ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಸ್ಟ್, ವಿತ್ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆನ್ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್‌''. ಬೋಸ್ಟನ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಂಡಿಂಗ್ ಹೊರೈಜನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1979. * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ''[[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ]]''. [[ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್]], 2004. ISBN 978-1573929981 * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌, Dr. ಟಿಮ್‌ ''[[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್]]'', ಸವರನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2008. ISBN 0981499201 * ಸೋಫ್ರಿ, ಜಿಯನ್ನಿ. ''ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಭಾರತ: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಇನ್ ಫೋಕಸ್.'' (1995) ISBN 1-900624-12-5 == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Mohandas K. Gandhi|author=yes}} * [[:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ ಅಥವಾ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]] * {{gutenberg author| id=Mahatma+Gandhi | name=Mahatma Gandhi}} * [http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/Gandhi.htm Gandhi's biography from Stanford's King Encyclopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409170336/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/gandhi.htm |date=2010-04-09 }} * [http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html ಗಾಂಧಿ- ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಗುರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118032131/http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html |date=2009-11-18 }} * [http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ&nbsp;— ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712110932/http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp |date=2007-07-12 }} * [http://www.gandhiserve.org/ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆ] * [http://www.boloji.com/people/04004.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಎ ವೋಟರಿ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಲಿವಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013113352/http://www.boloji.com/people/04004.htm |date=2008-10-13 }} * [http://www.gandhi-manibhavan.org/ ಮಾಣಿ ಭವನ ಗಾಂಧಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಗಾಂಧಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ & ಲೈಬ್ರರಿ] * [http://www.mkgandhi.org/ ಗಾಂಧಿ ಪುಸ್ತಕ ಕೇಂದ್ರ] * [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೆಲಸಗಳು]] * [[ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದ ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ [http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 ಗಾಂಧಿ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430234842/http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 |date=2008-04-30 }} * {{worldcat id|id=lccn-n79–41626}} * [http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp ಗಾಂಧಿಯವರು ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924200158/http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp |date=2009-09-24 }} {{ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ}} {{ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್}} {{ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ|27-50}} {{ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ}} {{Hindu reform movements}} {{ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ}} {{Lifetime|1869|1948|Gandhi, Mohandas Karamchand}} {{Persondata |NAME=Gandhi, Mohandas Karamchand |ALTERNATIVE NAMES=Gandhi, Mahatma |SHORT DESCRIPTION=Political leader |DATE OF BIRTH={{birth date|1869|10|2|mf=y}} |PLACE OF BIRTH=[[Porbandar]], [[Gujarat]], India |DATE OF DEATH={{death date|1948|1|30|mf=y}} |PLACE OF DEATH=[[Birla House]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]], India }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೬೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕದನ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚರಿತ್ರಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂದಾಯ ವಿರೋಧಿ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌‌‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಲ್ಲದ ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಬೋಯರ್‌ ಕದನದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಸರ್‌-ಇ-ಹಿಂದ್‌ ಪದಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ವರ್ಷದ ಪುರುಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 9mb3nncme1f36evu4mqec7njzet7kx8 0 2088 1431288 1336180 2026-10-03T21:04:51Z Ananya Taye 102127 eplaced with revised map as per historical records. Removed the Kamrup and Darrang Duar regions since these were under Bhutanese rule. Removed the Doboka region, which was under Kachari rule, and fixed the Raha region as the southern border. Removed the Dimapur region, which was a forested buffer region between Ahom-Kachari states and never occupied by the Ahoms 1431288 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ| state_name=ಅಸ್ಸಾಂ | image_map=Assam_in_India_(disputed_hatched).svg‎ | capital=[[ದಿಸ್ಪುರ್]] | latd = 26.15|longd=91.77| largest_city=[[ಗುವಾಹಾಟಿ|ಗುವಾಹತಿ]]| abbreviation=IN-AS | official_languages=[[ಅಸ್ಸಾಮಿ|ಅಸ್ಸಾಮೀಸ್]],[[ಬೋಡೋ]],[[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]]| legislature_type=Unicameral| legislature_strength=126| governor_name=[[ಸಯ್ಯದ್ ಸಿಬ್ತೆ ರಜಿ]] | chief_minister=[[ತರುಣ್ ಗೊಗೋಯ್]] | established_date=[[ಆಗೋಸ್ತು ೧೫]],[[೧೯೪೭]] | area=78,438 | area_magnitude=11 | area_rank=16th | population_year=2004 | population=26,655,528 | population_rank=14th | population_density=340 | districts=27 | website=www.assam.gov.in | seal=[[image:Assam_logo.png‎|150px|center]] | footnotes = | }} ==ಪೀಠಿಕೆ== (ಬ್ಲಾಗ್ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಬಂಧ ?) *ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಿತ್ಯ,ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದರೂ ಅಸ್ಸಾಮ್ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ,ಇದರಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಳಿದ ಈಶಾನ್ಯ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಾದ ಮೇಘಾಲಯ, ತ್ರಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಮ್, ಮಣೀಪುರ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸಪ್ತ ಸೋದರಿಯರ ನಾಡು ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಈ ಸಾಮ್ಯತೆ ಇದೆ. ಅಸ್ಸಾಮ್ ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. *ಅಸ್ಸಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜನತೆ ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮೂಹವನ್ನು ಆರ್ಯನರು,ಅನಾರ್ಯರು ಅಥವಾ ಮಂಗೋಲಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಇರಾನಿಯನ್ ಎಂದು ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬೋಡೋ, ಕಾರ್ಬಿ, ರಾಜಬನ್ಸಿ,ಮಿರಿ,ಮಿಶಿಮ ಮತ್ತು ರಭ ಮುಂತಾದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳೂ ಇವೆ. ಇಂದಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಸೋಮ್ದೇವ ದೇವ್ ವರ್ಮನ್ ಗೌಹಾಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈತ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಈತ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಐಕಾನ್ ಇದ್ದಂತೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶ ನಮ್ಮ ಮಿಲಿಟರಿಯ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರೆಜಿಮೆಂಟ್' ಇವು ಬ್ರಿಟಿಶರ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಈಗ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಶಿಲ್ಲಾಂಗನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. *ಅಸ್ಸಾಮ್ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳ ನಾಡು. ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯಗಳೇ ಇವೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಹೆಸರಾಗದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾಮಾಕ್ಯಾ ದೇವಾಲಯದ ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ '''’ಬಹಿಷ್ಟೆಯಾಗುವ ಭಗವತಿ’'''ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಪಾರ್ಕ್,ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಅಸ್ಸಾಮ್ ಇವೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯಗಳ ನಾಡು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಏಳೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಗುಚ್ಚವನ್ನು ’ಸಿಲಿಗುರಿ ಕಾರಿಡಾರ್’ ಅಥವಾ ’ಚಿಕನ್ ನೆಕ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಏಳೂ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕೋಳಿಯ ಕತ್ತಿನಂತೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳು ಮಣಿಪುರಿ, ಖಾಸಿ, ಕಾಕೋ, ಹಮರ್, ಕುಕಿ ಮತ್ತು ಜೆಮೆನಾಗ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಮಾಕ್ಯಾ ದೇವಾಲಯ ಇದ್ದು ಅಸ್ಸಾಮ್ ಕಾಮಾಕ್ಯಾ ಮಾತೆಯ ಮಡಿಲಂತೆ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಲು ಇಚ್ಚಿಸುವ ಜನ ಗೌಹಾಟಿ, ತೇಜ್ಪುರ ಮತ್ತು ದಿಬ್ರೂಗಡಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಬಹುದು. ==ಇತಿಹಾಸ== *ಅಸ್ಸಾಂನ [[ಇತಿಹಾಸ]] ಕ್ರಿಸ್ತ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಆದಿಮಾನವರ ಕೆಲ ಕುರುಹುಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ರೋಂಗ್ರಾಮ್ ಬೆಟ್ಟ-ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಎಂಬ ಪದದ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಾದಗಳಿವೆ.ಈ ಪದ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದ"ಅಹೋಂ" ವಂಶಸ್ಥರಿಂದ ಬಂದಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು ಏರು-ತಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಜ್ಯವಾದುದರಿಂದ ’ಅಸಮ’ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಂತರ ಅಸ್ಸಾಂ ಆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಆರ್ಯನರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹರಡಿದರು.ನಂತರ ಬಂದ ಮಂಗೋಲಿಯನರು, ದ್ರಾವಿಡರು, ಇರಾನಿಯರು, ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಬೌದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತರು ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು ಇಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋದರೂ ತಮ್ಮ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅಸ್ಸಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. [[File:Kamarupa map.png|thumb|ಕಾಮರೂಪ ೭-೮ನೇ ಶತಮಾನ AD]] ==ಪೌರಾಣಿಕ== *ಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾದ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾಮರೂಪ ರಾಜ್ಯದ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ.ವರ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರು ಅಂದು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದು ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತತಿಷ್ಯಪುರ ಅವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.ಈ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋೊತಿಷ್ಯಪುರವೇ ಇಂದಿನ ಗೌಹಾತಿ ನಗರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ವರ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರ ನಂತರ ಶಲಸ್ಥಂಭ,ಪಾಲ ಮತ್ತು ತಾಯ್-ಶನ್ ವಂಶಸ್ಥರು ಒಟ್ಟು ಒಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯಭಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.ಇವರು ವಿಷ್ಣು ಪೂಜಕರು. [[File:Ahom-kingdom-c1826p1.png|thumb|ಅಹೋಮ್ ರಾಜ್ಯ-c1826p]] [[File:Sukapha.jpg|thumb|ಅಹೋಮ್ ರಾಜ:ಸುಖಾಪ]] ==ಮಧ್ಯ ಕಾಲೀನ== *೧೩ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಹೋಂ ವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಉನ್ನತಿಗೆ ಬಂತು.ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಕಣಿವೆಯ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಕಚೂರಿ,ಚುತಿಯಾ ಇತರ ಕುಲದವರೊಂದಿಗೆ ಅಹೋಮರ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯಿತು.ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ ಅಹೋಮರು ಮುಂದಿನ ೬೦೦ ವರ್ಷಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅರಸರನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ೧೫ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹರಿಕಾರ ಶ್ರೀ ಮಾತ ಶಂಕರದೇವ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಏಳಿಗೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.ಈತನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಚಾರ ’ಸತ್ರ’ಗಳ (ಅಸ್ಸಾಮಿ ’ಕ್ಸೋತ್ರೋ’) ಮೂಲಕ ನಡೆಯಿತು.ಈ ಕ್ಸತ್ರಗಳು ಅಸ್ಸಾಮ್ನಣ ಜನಜೀವನದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಹೋಗಿವೆ. *ಮುಂದೆ ಮೊಘಲರ ಮತ್ತು ಮುಸಲ್ಮಾನ್ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದ ಈ ರಾಜ್ಯ ಸುಮಾರು ೧೮೨೪ ರಲ್ಲಿ ಟೀ ತೋಟಗಳ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಬ್ರಿಟೀಶರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.ಆಂಗ್ಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿತು.ಇವರ ಹಿಂದೆ ಬಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಿಶನರಿಗಳು ಇವರನ್ನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಮೂಲಕ ನಾಗರೀಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು.ಮಿಶನರಿಗಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವ ಜನರ ಮನ ಗೆದ್ದವು. ೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. *ಅಸ್ಸಾಮರ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮರು ಅಡಿಕೆ,ಗಮೋಸ ವಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೇಶ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಹಾಗೂ ಕ್ಸೋರೈ ಎಂಬ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.’ತಮುಲಪಾನ’ ಅಥವಾ ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವೀಳ್ಯ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದರ ವಿನಿಮಯದಿಂದ ಗೌರವ, ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವೃದ್ದಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಗಮೋಸಾ ಎಂಬ ವಸ್ತ್ರ ಮೂರು ಬದಿ ಕೆಂಪು ಅಂಚುಗಳನ್ನು, ನಾಲ್ಕನೆ ಬದಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಹೆಗಲಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಉನ್ನತ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಗಮೋಸಾ ಪದದ ಮೂಲ ಕಾಮರೂಪದಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಗಾಮ ಎಂದರೆ ’ಚಾದರ್’ ಎಂಬರ್ಥವಿದೆ. *’ಕ್ಸೊರೈ’ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ವಸ್ತು.ಇದನ್ನು ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಹೂದಾನಿ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮೇಲೆ ತಟ್ಟೆಯಾಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೂರುಕಾಲುಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ಟೂಲನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ವೀರಶೈವರು ನೈವೇದ್ಯದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನಿಡಲು (ತವಗೆ ಮಣೆ) ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವೀಳ್ಯ ಮತ್ತು ಗಮೋಸವನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿಟ್ಟು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ವಾಡಿಕೆ ಇದೆ.ಇದು ಅವರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತ. ಜಾಪಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಹ್ಯಾಟ್ ಧರಿಸುವಿಕೆಯೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==೨೦ನೇ ಶತಮಾನ-ಜನ ಜೀವನ == [[File:Assam in 1950s.png|thumb|1950ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಮ್]] *೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಅಸ್ಸಾಮ್ನ ಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ೨.೬೬ ಕೋಟಿ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೭೮೫೨೩ ಚದರ ಕಿ.ಮಿ. ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತಿನ್ಸುನಖಿಯಾ, ದಿಬ್ರುಘರ್, ಶಿಬ್ಸಾಾಗರ್, ಧೇಮ್ಜಿದ, ಜೋರ್ಹಟ್, ಲಖಿಮ್ಪುುರ, ಗೋಲಾಘಾಟ್, ಸೋನಿತ್ಪುಿರ, ಕಾರ್ಬಿ ಆಂಗ್ಲಾಂಾಗ್,ನಾಗಾಂವ್,ಡುರಾಂಗ್,ಕಾಮರೂಪ,ನಲಬಾರಿ,ಬಾರ್ ಪೇಟ,ಬೊಂಗಾಯ್ ಗಾಂವ್,ಗೋಲಪಾರ,ಕೋಕ್ರಜಾರ್,ಧುಬ್ರಿ,ಉತ್ತರ ಕಾಚಾರ್ ಹಿಲ್ಸ್, ಕಾಚಾರ್, ಹೈಲಕಂಡಿ,ಕರೀಂಗಂಜ್,ಕಾಮರೂಪ ಮೆಟ್ರೊ,ಬಕ್ಸಾ, ಉದಾಲ್ಗು್ರಿ, ಮತ್ತು ಚಿರಾಂಗ್ ಮುಂತಾದ ೨೭ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ.೮೯ ಗ್ರಾಮ ವಾಸಿಗಳು. ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮಿಗೆ ಜನ ಸಾಂದ್ರತೆ ೩೪೦ ಇದೆ. ಸ್ತ್ರಿ-ಪುರುಷರ ಅನುಪಾತ ೯೩೨:೧೦೦೦ ಇದೆ.ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ವರೆಗೆ ೧೯ ಜನ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ತರುಣ್ ಗೋಗೊಯ್ ಈಗಿನ ಮುಖಮಂತ್ರಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯ ಬೇಕಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ೧೨೬ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿವೆ,ಲೋಕಸಭೆಗೆ ೧೪ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಗೆ ೭ ಸ್ಥಾನಗಳು ಇವೆ. ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್,ಅಸ್ಸಾಂ ಗಣ ಪರಿಷತ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು.ಅಸ್ಸಾಮ್ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೫ ಭಾಷೆ-ಉಪ ಭಾಷೆಗಳಿವೆ. *ಅಸ್ಸಾಮ್ನಅ ದೇಸಿ ನೃತ್ಯ ಬಿಹು, ರಾಜ್ಯ ಪುಷ್ಪ ಕೊಪೋ ಪೂಲ್,ರಾಜ್ಯದ ಮರ ಹೋಲೋಂಗ್, ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಿ ಬಿಳಿ ಕೊಕ್ಕಿನ ಮರ ಕುಟುಕ, ನಾಡಗೀತೆ-’ಓ ಮೋರ್ ಆಪೋನಾರ್ ದೇಸ್...’ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮ್ಯುಸಿಯಂಗಳು,ಲಲಿತ ಕಲಾ ಭವನಗಳು,[[ಸಂಗೀತ]]-ನಾಟಕ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು,ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪಾರ್ಕ್ಗ್ಳು, ಜ಼ೂಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಂ‍ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ.ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌಹಾತಿ,ಬಾಲಿಪುರ ಮತ್ತು ತೇಜ್ಪುಗರ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. *ಗೌಹಾತಿ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ನಗರ. ಅಸ್ಸಾಮ್ ನ ಬೋಡೋ ಜನರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೋಡೋ ಲ್ಯಾಂಡ್ಗಾಾಗಿ ಬೋಡೋ ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೂ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ಕೋಕ್ರಜಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಡೋಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಉಲ್ಫಾ ಅಥವಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಲಿಬರೇಶನ್ & ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ರಂಗ/National Democratic Front of Bodoland ಅಸ್ಸಾಂ ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟನೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಆದುದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಕೊಡಿ ಎಂಬುದು ಇವರ ಬೇಡಿಕೆ.ಇವರ ಅಟಾಟೋಪಗಳಿಂದ ಜನಜೀವನ ಆಗಾಗ ಅಸ್ಥವ್ಯಸ್ಥವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸನ್ನಿವೇಶ-ಪ್ರಕೃತಿ== [[File:Rhinoceros unicornis, Kaziranga (2006).jpg|thumb|ಒಂದೇಕೊಂಬಿನ ಘೇಂಡಾ ಮೃಗ-ಖಜಿರಂಗ(2006)]] *ಅಸ್ಸಾಂನ ಗಡಿ ಭೂತನ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.ಚೀನ ಆಗಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂಟೆ ಮಾಡುವುದುಂಟು. ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗಡಿ.ಈ ಸಪ್ತ ಸೋದರಿಯರ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಚೀನದ ಭೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮೇಘಾಲಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ ಕಳ್ಳ ವಲಸೆಗಾರರ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಮಿಜೋರಾಂ,ಮಣಿಪುರ ಮತ್ತು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಂತರಿಕ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ನೋವಿನಲ್ಲಿವೆ.ಈ ಬಡ ಸೋದರಿಯರ ಕಡೆಗೆ ಭಾರತ ಅಷ್ಟೆನೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡದೇ ಅವಗಣನೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ ಸಹಾ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ. *ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪುರುಷನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ನದಿ ಇದು. ಈ ನದೀ ತಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸಾಯ,ಪಶುಪಾಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಜಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೭೦ ರಿಂದ ೧೨೫ ಇಂಚು ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫ ಜಾತಿಯ ಮರ-ಮುಟ್ಟುಗಳು ಇವೆ. ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಘೇಂಡಾಮೃಗ,ಆನೆಗಳಂತಹ ಭಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು,ಬಾರಸಿಂಗ ಜಿಂಕೆ,ಕೋತಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಾಣಿ ವರ್ಗ ಹಾಗೂ ನೂರಾರು ಜಾತಿಯ ಆರ್ಕಿಡ್ಗಳಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಕಾಜಿರಂಗ ಇಲ್ಲಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ-ಧರ್ಮ== *ಅಸ್ಸಾಮ್ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯನ್ನು ಕಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯ.ಮಧ್ಯ ಏಶ್ಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಆರ್ಯನರು,ಇರಾನಿ ಜನರು,ಬುಡ ಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆತು ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ಹೊಸ ಜನಾಂಗ ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ.ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಾತ ಶಂಕರದೇವನ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು. ಆತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸತ್ರಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೇ ನೀಡಿವೆ. ೧೪೪೯ ರಲ್ಲಿ ನಾಗೊವ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಈತ ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ಬಸವಣ್ಣನಿದ್ದಂತೆ. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಸತ್ರಗಳೆಂಬ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕ್ಸಾತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಎಂಬ ಹೊಸ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವೊಂದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ.ವಿಶೇಷವಾದ ಉಡುಪು,ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ಆಭಿನಯದೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಮಾತ ಶಂಕರದೇವ ೧೫೬೭ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ. ಈತನ ಸತ್ರಗಳು ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಈ ಮುಂದಿನವು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಮೋದ್ಪುೆರ ಸತ್ರ,ಶ್ರೀ ದುಹತ್ ಬೆಲಗುರಿ ಸತ್ರ,ಪತ್ ಚಶಿ ಸತ್ರ,ಗಣಕ್ಕುಚಿ ಸತ್ರ,ಜನಿಯಾ ಸತ್ರ, ಸುಂದರಿದಿಯಾ ಸತ್ರ,ಬಾರ್ ಪೇಟ ಸತ್ರ, ಬರಾಡಿ ಸತ್ರ ಮತ್ತು ಸತ್ರ ಕನಾರ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಅಸ್ಸಾಮಿಯರು ಧರಿಸುವ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣಗಳೆಂದರೆ ದುಗದುಗಿ, ಕೆರುಮೊನಿ,ತುರಿಯಾ,ಗಾಮ್ ಖಾರು, ಮತಿ ಖಾರು,ಧೋಲ್ ಬಿರಿ ಇತ್ಯಾದಿ. *ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸಂಖ್ಯೆ ಆದಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಮೆ.ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜೋರ್ಹಟ್,ಗೊಲಾಪಾರ ಮತ್ತು ಗೌಹಾಟಿ ಸುತ್ತಾಮುತ್ತಾ ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇವರ ಉಪನಾಮಗಳು ಶರ್ಮಾ, ಬರುವಾ,ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇತ್ಯಾದಿ.ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಗೋತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಜ್ನಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಸಾಹಿತಿ ಬೀರೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು. ==ಹಬ್ಬಗಳು== *ಅಸ್ಸಾಂ ಬಹುತೇಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೀಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯ.ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಬಹಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಬಿಹು ಹಬ್ಬ.ಇದನ್ನು ನಮ್ಮ ಸುಗ್ಗಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಬಿಹು ಮೂರು ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಬೇಸಾಯಗಾರರ ಹಬ್ಬವಾದ ಇದು ಮೊದಲಿಗೆ ರೊಂಗಾಲಿ ಅಥವಾ ಬೊಹಾಗ್ ಎಂಬ ಘಟ್ಟದಿಂದ ವಸಂತನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.ಬಿಹು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ವಸಂತ ತಮಗೆ ಒಳಿತನ್ನು ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಬೆಳೆಯ ನಾಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡನೇ ಘಟ್ಟ ಕೊಂಗಾಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಟಿ.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಲಗಳು ಬೆಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತವೆ.ಒಳ್ಳೆ ಬೆಳೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯ ಹಂತ ಭೋಗಾಲಿ ಅಥವಾ ಮಘ.ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆ ಬಂದು ಕಣಜ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಕೃತಜ್ನತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ಘಟ್ಟದ ಆರಂಭದ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು ’ಉರುಕಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ರೊಂಗಾಲಿ ಬಿಹುವಿನ ಮೊದಲ ದಿನವನ್ನು’ಗೋರು ಕಾ ಬಿಹು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದು ಹಸುಗಳನ್ನು ನದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಸು ಅಸ್ಸಾಮಿಯರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದೆ. *ಅಸ್ಸಾಮಿಯರು ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ,ಡೋಲ್ ಜಾತ್ರಾ ಅಥವಾ ಫ಼ಕುವಾ,ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಇತರೆ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಮೆಡಂ ಮಧೆ,ಅಲೀ ಆಯ್ ಲಿಗಾಂಗ್,ಕೋರೈ,ಗಾರ್ಜಾ,ಹಾಪ್ಸ ಹಾತಮೈ,ಜಾನೈ,ಸ್ವರಕ್, ರಂಗ್ ಕೇರ್,ಹಾಜಾ ಕೇಕನ್, ಪೋರನ್ ಇತ್ಯಾದಿ.ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಟೀ ಹಬ್ಬ, ಅಂಬುಬಾಸಿ ಮೇಳ,ಜೋನ್ ಬೀಲ್,ಬೈಶಾಗು,ಬೊಹಾಗ್ಗಿಯೋ ಬಿಶು, ಬೈಕೋ,ಅಲಿ ಅಯ್ ಲಿಗಾಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ನಾಟಕ-ಸಿನೆಮಾ== *ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ನಾಟಕಗಳ ಸ್ಥಾನ ದೊಡ್ಡದು.ಇದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು ಶ್ರೀಮಾತ ಶಂಕರದೇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನ್ನು ವಿಶೇಷ ಉಡುಪು,ಆಭರಣ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ಪ್ರಕಾರ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದು,ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ. *ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಚಳುವಳಿ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು. ಇದು ಸುಮಾರು ೨೫-೩೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿದೆ.ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ’ಬ್ರೆಮಮನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ದೃಶ್ಯಗಳು,ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ಇವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. (ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಸೀನರಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ೫೦ ವಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಂಗ ಕಲಾವಿದ ಶ್ರೀ.ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು).ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಕೇವಲ ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಾಲಿವುಡ್ ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ಟೈಟಾನಿಕ್,ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾನ್, ಅನಕೊಂಡಾ,ಹಿಂದಿಯ ಶೋಲೆ, ಧೂಮ್-೨,ಡಾನ್,ಒಸಾಮ ಬಿನ್ ಲಾಡೆ‍ನ ಕಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ರಂಗದಮೇಲೆ ಬರುತ್ತವೆ.ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು ಈ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದುಂಟು. ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ವಹಿವಾಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ರೂ.೧೦ ಕೋಟಿ ಮೀರುತ್ತದೆ. ಫಣೀ ಶರ್ಮ,ಬಹಾರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾವಿದರು.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೪ ಪ್ರಮುಖ ಮೊಬೈಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ ತಂಡಗಳಿವೆ. ಭಗವತಿ ಥಿಯೇಟರ್,ಬಿನಪಾಣಿ ಥಿಯೇಟರ್ ೨೫ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಳೆಯವು. ಅಸ್ಸಾಂ ರಂಗ ಕಲಾಭ್ಯಾಸ ಈ ಮೊಬೈಲ್ ಥಿಯೇಟರುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದೆ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [[File:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|thumb|ಡಾ.ಭೂಪೆನ್ ಹಜಾರಿಕಾ, ಅಸ್ಸಾಮ್;ಭಾರತ]] *ಅಸ್ಸಾಮ್ ಚಿತ್ರ ರಂಗವನ್ನು ’ಜಾಲಿವುಡ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಸ್ಸಾಂನ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ’ಜೋತಿಮತಿ’ ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.ಕೇವಲ ರೂ.೬೦೦೦-೦೦ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ಚಿತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.೧೯೫೫ ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ’ಪಿಯಾಲಿ ಪುಕನ್’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿತು.ಅಸ್ಸಾಮ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ರಂಗಕ್ಕೆ ರಂಗು ತಂದವರು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ [[ನಟ]]ನಾಗಿ ಬಂದ '''ಶ್ರೀ.ಭೂಪೆನ್ ಹಜಾರಿಕಾ.''' ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿರುವ ಇವರು ಇಂದಿಗೂ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ.ಇವರು ೧೯೫೯ ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಪಾರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆದು ೧೯೬೭ ರಿಂದ ೧೯೭೨ ರ ವರೆಗೆ ಶಾಸಕರಾಗಿದ್ದರು.ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಬಾಲನಟನಾಗಿ ’ಇಂದ್ರ ಮಾಲತಿ’ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ಇವರು ನಟನೆ,ನಿರ್ದೇಶನ,ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ, ಗಾಯನ, ನಿರ್ಮಾಣ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಆಲ್ ರೌಂಡರ್.೧೯೬೦,೧೯೬೪ ಮತ್ತು ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ’ತಮ ಶಕುಂತಲಾ’, ’ಪ್ರತಿದ್ವನಿ’ ಮತ್ತು ’ಲೋಟಿ ಪೋಟಿ’ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು.೧೯೮೧ ರಿಂದ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಬೋಡ೯ನ ಚೇರಮೆನ್ ಆಗಿದ್ದರು. *ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಂಗಾಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರವೊಂದಕ್ಕೂ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ (ರುಡಾಲಿ). ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಲಾವಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಸುಶಾವ್ಯವಾಗಿ ಹಾಡಬಲ್ಲರು.ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಧ್ಯಾರಾಗ (೧೯೭೭), ಅನಿರ್ಬನ್ (೧೯೮೧), ಅಗ್ನಿ ಸ್ನಾನ್ (೧೯೮೫),ಕೋಲಾಹಲ್ (೧೯೮೮), ಸರೋತಿ (೧೯೯೧), ಅಬರ್ಟನ್ (೧೯೯೩),ಇತಿಹಾಸ್ (೧೯೯೫), ಹಾಗೂ ಕಾಲ್ ಸಂಧ್ಯಾ(೧೯೯೭). ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ದಾದಾ ಸಾಹೇಬ್ ಫ಼ಾಲ್ಕೆ[[ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಅಭಿಲೇಖ)|ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ನೂರಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಂದು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.ಭಗವಂತ ಈ ಹಿರಿಯ ಕಲಾಜೀವಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಯುಸ್ಸು ನೀಡಲಿ. *೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಹಜಾರಿಕಾರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ’ಚಮೇಲೆ ಮೇಮ್ಸಾತಬ್’ ಚಿತ್ರದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರಕಿತು.೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ಮಲಯಾ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಉತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಡಾ.ಭಬೇಂದ್ರನಾಥ ಸೈಕಿಯಾ,ಜಾಹ್ನು ಬರುವಾ,ಮಲಯಾ ಗೋಸ್ವಾಮಿ,ಬಿಜು ಪುಕುವ್,ತಪನ್ದಾಗಸ್,ಪ್ರಸ್ತುತಿ ಪರಾಶರ್ ಸಿನೆಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರುಗಳು. ಗೌಹಾತಿಯಲ್ಲಿ ೯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಚಿತ್ರಗಳು, ನಂತರ ಬೆಂಗಾಲಿ,ಹಿಂದಿ ಹಾಗೂ ಆಂಗ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಟಿವಿ ಚಾನಲಗಳಿವೆ.ಎನ್ಇ, ಟೀವಿ, ನ್ಯೂಸ್ ಲೈವ್,ಡಿವೈ ೩೬೫, ನ್ಯೂಸ್ ಟೈಮ್ ಅಸ್ಸಾಂ, ಮತ್ತು ಡಿಡಿ ನಾರ್ತ್ ಈಸ್ಟ್. ==ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ== *ಅಸ್ಸಾಂನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ನೃತ್ಯ ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದಿವಾಸಿ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಹು ನೃತ್ಯ,ಬುಗುರುಂಬಾ (ಬೋಡೋ ನೃತ್ಯ),ದಿಯೋರಾನಿ (ಸರ್ಪದೇವತೆ ನೃತ್ಯ) ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಜಾನಪದ ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ’ಜೂಮರ್’ ಟೀ ತೋಟದ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಅಭಿನಯಿಸಲ್ಪಡುವ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಾಕಾರ. ಮತ್ತೊಂದು ಸತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ ಅಥವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯ. ಇದು ಭರತನ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾತ ಶಂಕರದೇವನ ಸತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಸ್ಸಾಂನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯವು ಸವಾಗುವ ಮತ್ತು ರಂಗ್ಗುರವ,ಓಜಾಪಲಿ ನೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ದೇವಘರಾ ಮತ್ತು ದೇವನಾಟರ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು.ಜಾನಪದ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಮರೂಪ.ಗೋಲ್ಪುರರಿಯ,ಓಜಾಪಲಿ,ಜುಮುರ್ ಮತ್ತು ಬಿಹು ಗೀತೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು.ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅಯಾಯ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಶ್ರೀಮಾತ ಶಂಕರದೇವನ ಕೊಡುಗೆ ಅನನ್ಯವಾದದ್ದು.ಈತನ ಸತ್ರಿಯ ಗಾಯನ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಅಸ್ಸಾಮ್ನ್ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗೀತ ಸಾಧನಗಳಾದ ಡೋಲ್, ಫ಼ೆಪ,ತಾಲ್,ಗೊಗೋವ,ಟೋಕಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸತ್ರಿಯಾ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ದೃಶ್ಯಗಳ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೋಲು. ತಾಳ, ಕೊಳಲು,ವಯಲಿನ್,ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ,ಘಂಟೆ,ಶಂಖ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಸತ್ರಿಯ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಉಡುಪುಗಳು ವೈವಿಧ್ಯವಾದವು.ಲೊಹಂಗಾ ಎಂಬ ಕೆಳ ಉಡುಪು,ಕಸೋಲಿ ಎಂಬ ಶಲ್ಯ, ತಂಗ್ಲಿ ಎಂಬ ತಲೆಗೆ ಧರಿಸುವ, ಎರಡೂ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಉಡುಪು,ಪಾಗುರಿ ಎಂಬ ಪೇಟ,ಸದರ್ ಎಂಬ ಮೇಲುಡುಪು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಪಾಲಿ ಎಂಬ ತಲೆಗೆ ಧರಿಸುವ ಆಭರಣ,ಗೋಲ್ಪೊಿಟ,ಜೂನ್ ಬರಿ,ದುಗದುಗಿ ಎಂಬ ನೆಕ್ಲೇಸ್ಗ್ಳು, ಲುಕಪಾರೊ, ಕೇರು.ತುರಿಯಾ,ಸೋನಾ ಎಂಬ ಕಿವಿಯ ಅಭರಣಗಳು,ಗಾಮ್ಖೋರು,ಮುತಿಖರು ಎಂಬ ಬಳೆಗಳು,ಜುಮಕಾ ಎಂಬ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಹುತೇಕ ನಮ್ಮ ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.ತುಮಕೂರು ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿರುವ ವೀರಗಾಸೆ ನೃತ್ಯ, ನೃತ್ಯಗಾರರ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಹಳ ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಐದು ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ, ೪೪ ವಿಧದ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ೭ ವಿಧದ ತಾಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳಾದ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸಾದ,ಕಾಳಿದಮನ,ಕೇಳಿ ಗೋಪಾಲ,ರುಕ್ಮಿಣೀ ಹರಣ,ಪಾರಿಜಾತ ಹರಣ,ಶ್ರೀ ರಾಮ ವಿಜಯ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಈ ನಾಟಕ-ನೃತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ== *ಸುಮಾರು ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿನ ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಡುಗಳು, ಲಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬದ ಹಾಡುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ದವಾಗಿದೆ. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಕೃಷಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾಧವ ಕಂದಲಿ,ಹೇಮಾ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತುಹರಿವರ ಬಿಪ್ರ ಇವರ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.ಮೊದಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಎಪಿಕ್ಗರಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥನಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಾತ ಶಂಕರದೇವ ಮತ್ತು ಮಾಧವ ದೇವ ಇವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೂಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಇದ್ದು ನಂತರ ಬ್ರಜವಳಿ ಎಂಬ ಭಾಷೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು.ಈ ಭಾಷೆ ನಂತರ ಮರೆಯಾದರೂ ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ನೆರಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗಿದೆ. *ಅಹೋಮರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ’ಬುರಂಜಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬುರಾಂಜಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ’ತಾಯ್’ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಓದಿದವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆರನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹದಿನೈದನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಪುರಾತನ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಎಂದೂ,೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಎಂದೂ ೧೯ ನೆ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಅಧುನಿಕ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕಾಲ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ೧೮೪೬ ರಲ್ಲಿ ’ಅರುಣೋದಯ’ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮಿಶನರಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಅರುಣೋದಯ ಕಾಲ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಕಾಲವಾದ ಅಂದು ಆನಂದ ರಾಮ ದೇಬಿಯಾಲ್, ಲಕ್ಷ್ಮಿಕಾಂತ್ ಬೇಜ್ಬದರುವ,ಹೇಮಚಂದ್ರ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಮುಂತಾದವರು ಪ್ರಮುಖ ಬರಹಗಾರರು. ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೊಸ ಚಿಂತನೆಗಳು ಅಂದು ಆರಂಭವಾದವು. ೨೦ ನೆ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಕಾಲವನ್ನು ಜಾನಕಿ ಕಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆಗ ಆರಂಭವಾದ ಜಾನಕಿ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿ ನಿಂತಿತ್ತು. *ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳು-ಅಸ್ಸಾಮಿಯ ಪ್ರತಿದಿನ್,ಅಸ್ಸಾಮಿಯ ಖಬರ್,ಅಗ್ರದೂತ್ ಹಾಗೂ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್( ಆಂಗ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆ). ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ಗರಳು- ಬಿಸ್ಮೊಯಯ್, ಪ್ರಾಂತಿಕ್,ಮಾಯ ತ್ರಿಶೂಲ್ ಇತ್ಯದಿ. ಅಸ್ಸಾಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಭೆ ಹಾಗೂ ಬೋಡೋ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಭಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇಂದಿನ ನವೋದಯ ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ==ವಿವಾಹ== *ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವೋತ್ತರಗಳು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ವಿವಾಹ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಹೋಲಿದರು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಅಸ್ಸಾಮೀಯರ ವಿವಾಹ ಆಚರಣೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಅವಧಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವರನ ತಾಯಿ ವಧುವಿನ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಚಿನ್ನದ ಒಡವೆಯೊಂದನ್ನು ಸೊಸೆಗೆ ನೀಡಿ ಹರಸಿ ವಧುವಿನ ಬೈತಲೆಗೆ ಕುಂಕುಮ ಇಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹ ಆಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಧುವಿಗೆ ಮದುವೆಯ ವಿಶೇಷ ಉಡುಗೆಯೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದನ್ನು ’ಜುರಾನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *’ತೇಲ್ ದಿಯ’ ಎರಡನೇ ಹಂತ.ವರನ ತಾಯಿ ವಧುವಿಗೆ ಮೂರುಬಾರಿ ಎಣ್ಣೆ ಎರೆಯುತ್ತಾಳೆ.ನಂತರ ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ. ಮದುವೆಯ ದಿನ ವಧುವಿನ ಮನೆಗೆ ಮೊಸರಿನ ಕುಡಿಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆ ’ದೈಯಾನ್ ದಿಯ’. ವಧು ಆ ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತಿಂದು ವರನ ಮನೆಗೆ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾಳೆ.ನಂತರ ವರ ಮತ್ತು ವಧುವಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಾಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಧು ’ಮೆಖಲಾ ಚಾದರ್’ ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ವರ ರೇಷ್ಮೆ ಕುರ್ತಾ ಮತ್ತು ಧೋತಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆರತಕ್ಷತೆ ಇರುತ್ತದೆ.ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಮೀನು ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಊಟ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಿಯರ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. *ನಂತರ ವರನಿಗೆ ವಧುವಿನತಾಯಿ ಆರತಿ ಬೆಳಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾಳೆ.ವರ ವಧುವಿನ ತಂಗಿಗೆ ಭಾರಿ ವಧು ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.ವಧುವಿನ ತಂಗಿ ವರನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮುಂದೆ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ. ವರನನ್ನು ವಧುವಿನ ಸೋದರ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ತಂದು ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಧು ತುಪ್ಪ, ಜೇನು,ಮೊಸರು,ಹಾಲು,ಸಕ್ಕರೆ ಒಳಗೊಂಡ ’ಅಮೃತ’ ಎಂಬ ರಸಾಯನ ಸೇವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ಅವಳ ಸೋದರ ಮಾವ ತನ್ನ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ತಂದು ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುತ್ತಾನೆ. *ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯ ಮುಂದೆ ಪಂಡಿತರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಾರಗಳನ್ನು ವಧು ವರರು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ವರ ಮಂಗಳ ಸೂತ್ರವನ್ನು ವಧುವಿನ ಕೊರಳಿಗೆ ತೊಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಿವಾಹ ಸಮಾರಂಭ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿ ವಧು ವರನ ಮನೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪದ್ದತಿಗಳು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಇಂತಹ ವಿಶೇಷಗಳಿಂದಲೇ ಭಾರತೀಯ ವಿವಾಹಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== *ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.೬೫ ಇದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ೧೪ ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೪೦ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬೆಂಗಾಲೀ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಿಯ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಿಶನರಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅನೇಕ ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಆಂಗ್ಲ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೊಸ ಮನ್ವಂತರವನ್ನೇ ತೆರೆದಿವೆ. *ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಅವಕಾಶ ಇದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಗೌಹಾತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ದಿಬ್ರೂಘರ್ ಮತ್ತು ತೇಜ್ಪುಿರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿನ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆ, ವಿಜ್ಞಾನ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಹಾಗು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಈಗ ೪ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ೪ ಎಂಜಿನೀರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಇವೆ. ಗೌಹಾತಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ಐ.ಐ.ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದೆ.೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಾಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ. ಸಿಲ್ಚಾನರ್ ನಲ್ಲಿ ಎನ್ಐ.ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಹಾ ಇದೆ. ಜೋರ್ಹಟ್ನನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ,ರೋಹಾದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಕಾಲೇಜು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲೂ ಸಹ ಶಾಲೆ ಬಿಡುವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೧೦ ನೇ ತರಗತಿ ನಂತರ ಶೇ.೭೫ ಇದೆ. ==ಕಾಡು-ಕೃಷಿ-ವಾಣಿಜ್ಯ== *ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಾ ನದಿ ಅಸ್ಸಾಮ್ನಿ ಜೀವನದಿ.ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಂತೆ ಅಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಜನರನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯ ಪ್ರದೇಶ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪.೭೭ ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೆರುಗಳಷ್ಟು ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿ ಇದೆ. *ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆ ಗೋಧಿ, ಭತ್ತ, ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಾಗಿ ಅಡಕೆ,ಎಣ್ಣೆ ಕಾಳು, ಸಣಬು, ಕೊಬರಿ ಇದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಇಡಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಡಕೆ ಬೆಳೆಯುವ ೩ ನೇ ರಾಜ್ಯ. ಟೀ ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆದಾಯದ ಮೂಲ. ಆದರೆ ಟೀ ತೋಟಗಳ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಿಂತಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಜನ ಈ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ. ಇವರ ಇತರೇ ಆದಾಯದ ಮೂಲ ಗೃಹ ಮತ್ತು ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ. ಬೊಂಬಿನ ಕುಶಲ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಹಾಗು ಇತರ ಲೋಹಗಳ ಸಲಕರಣೆ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ರೇಷ್ಮೆ ಉದ್ಯಮ ಸಹಾ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ '''ವಿಶಿಷ್ಟ ರೇಷ್ಮೆ''' ’ಮುಗ’ ವಿಶ್ವದ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ನವಿರಾದ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇದು ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ. ಎರಿ, ಟಸ್ಸಾರ್,ಮತ್ತು ಮಲಬಾರಿ ಇತರೆ ಜಾತಿಯವು. *ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿನ ತಲಾ ಆದಾಯ ದೇಶದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಾ ಕಡಮೆ ಇದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆ '''ತೈಲೋತ್ಪಾದನೆ'''. ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ '''ದಿಗ್ಬೋಬಯ್''' ಹಳೆಯ ತೈಲೋತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕ. ಬೊಂಗಾಯ್ಗಾಷವ್ ಮತ್ತು ನುಮಲಿಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆರಡು ಘಟಕಗಳಿವೆ.ಭಾರತೀಯ ತೈಲ ನಿಗಮ ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ರೂ.೨೬೦೦ ಕೋಟಿವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತೈಲ ಬಾವಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಗ್ಯಾಸ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನೇನೂ ನೀಡಿಲ್ಲ. *ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ವ್ಯಾಪಾರದ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ವ್ಯಾಟ್ ೨೦೦೯-೧೦ ರಲ್ಲಿ ರೂ.೪.೪೦ ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರಾ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಟ್ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ವಾರ್ಷಿಕ ರೂ.೨೨,೦೦೦ ಕೋಟಿ. *ಅಸ್ಸಾಂ‍ನ ಕಾಡುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮರ-ಮುಟ್ಟು,ಔಷದೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಸಾಂ‍ನಲ್ಲಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಸಸ್ಯಗಳ ಬಳಕೆ ಬಹಳ. ತುಳಸಿ, ಕಂಟಕಾರಿ, ಭಂಗಿ ಸೊಪ್ಪು, ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಬಹಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ರಸ ಮತ್ತು ತೈಲಗಳನ್ನು ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಈಗ ಒಂದು ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಹಾಗೆಂದೇ ಇಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಫಿಸಿಯೋಥೆರಪಿ ಕಾಲೇಜುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರು ಅಸ್ಸಾಮಿಯರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. *ಅಸ್ಸಾಮ್ ಕಾಡುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಏಕದಂತ ಘೇಂಡಾ ಮೃಗಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು ೩೦೫ ಇಂಚು. ==ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು== *ಅಸ್ಸಾಂ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳ ನಾಡು.ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ೧೭ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು, ೯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು (ಕಾಜಿರಂಗ, ಮಾನಸ, ದಿಬ್ರು, ನಮೇರಿ, ಒರಾಂಗ್ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್, ಪೊಬಿತಾರ, ಗಿಬ್ಬನ್, ಗರಂಪಾನಿ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಶಿಲಾ), ೩ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು (ಮಾನಸ,ನಮೇರಿ ಮತ್ತು ಕಾಜಿರಂಗ), ೫ ಆನೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ೩೩ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯ ಪಾರ್ಕ್ಗಾಳು ಇವೆ. *ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಕಾಜಿರಂಗ. ಈ ಪಾರ್ಕ್ ಗೌಹಾತಿಯಿಂದ ೨೧೭ ಕಿಮಿ ಮತ್ತು ಜೋರ್ಹಟ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೯೬ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ನವೆಂಬರ್'ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಜೀಪ್ ಸಫಾರಿ,ಆನೆ ಸಫಾರಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಲಾಡ್ಜ್ಗಿಳಿವೆ. ಇದು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೭೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧದ ಮರ-ಮುಟ್ಟುಗಳು, ೧೧೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿ ವೈವಿಧ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಗಳು ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವು ಸುಮಾರು ೮೫೮.೯೮ ಚದರ ಕಿ.ಮಿ. ದೊಡ್ಡದು. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪವಾದ ಒಂಟಿ ಕೊಂಬಿನ ಘೇಂಡಾಮೃಗ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ೨ ಮೀಟರು ಉದ್ದ, ೨-೩ ಟನ್ ತೂಕದ ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸಾವಿರ ಒಂಟಿಕೊಂಬಿನ ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳು ಇದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿನ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್'ನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಕಾನೂನು ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಂಬು ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಇವನ್ನು ಕಳ್ಳ ಬೇಟೆಗಾರರು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳ ಸಂತತಿ ಕಡಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಆನೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಕರ್ಷಣೆ.ಸ್ವಾಂಪ್ ಜಿಂಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿ.೧೫೦ ಕೇಜಿ ತೂಗುವ ಇವುಗಳ ತುಪ್ಪಳ ಮತ್ತು ಕೊಂಬುಗಳೇ ಇವುಗಳ ಜೀವಕ್ಕೆ ಎರವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇವನ್ನು ಬಾರಾಸಿಂಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ವಿರಳವಾಗಿರುವ ಪಿಗ್ಮಿ ಹಾರ್ ಎಂಬ ಹಂದಿ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಇಲ್ಲಿವೆ.ಕೆಂಪು ಕೂದಲಿನ ಗೋಲ್ಡನ್ ಲಂಗೂರ್ ಕೋತಿಗಳು ಅಸ್ಸಾಂ ಭೂತಾನ್ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಗಿಬ್ಬನ್ ಜಾತಿಯ ಕೋತಿಗಳೂ ಸಹಾ ಈ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿವೆ. *ಸ್ಟಾರ್ಕ್,ಮಂಗಟ್ಟೆ (ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಹಾರ್ನ್ಬಿಜಲ್) ಮುಂತಾದ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾದ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಸೈಬೀರಿಯಾದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುವ ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮಾನಸ್ ಉದ್ಯಾನ ಗೌಹತಿಯಿಂದ ೧೭೬ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳು,ಆನೆಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ. ನಮೇರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಗೌಹಾತಿಯಿಂದ ೩೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಭಾಲುಕ್ ಪಂಗ್ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ. ದಿಬ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಗೌಹಾಟಿಯಿಂದ ೪೮೩ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವಿಧಗಳ ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಗಳು ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಓರಂಗ್ ರಾಜೀವ್'ಗಾಂಧಿ ಪಾರ್ಕ್ ಗೌಹಾಟಿಯಿಂದ ೧೫೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲೂ ಸಹ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಆಹಾರ-ಅಭ್ಯಾಸ== *ಬಹುತೇಕ ಅಸ್ಸಾಮಿಗಳು ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು. ಇವರ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಸಾಲೆಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಮೆ. ಆದರೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಹಾರದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೀನು ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆ ಜಾಸ್ತಿ. ರೋಹು, ಇಲ್ಲಿಶ್ ಮತ್ತು ಚಿತಲ್ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಮೀನು ಪದಾರ್ಥ ’ತೆಂಗಾ’. ಊಟದೊಂದಿಗೆ ಹುರಿದ ಹಂದಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಅನ್ನವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಹುರಿದು ತಿನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಿಯರ್ ಬಳಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ. *ಕಾಲಿಫ್ಲವರ್, ಬೀಟ್ರೂಗಟ್, ಕೂಲ್ದಿಲ್(ಬಾಳೆ ಹೂ), ಬಾಳೆ ಕಂದು, ಕುಂಬಳ, ಸೋರೆಕಾಯಿ (ಜಲಿಲಾನ್), ಪಡುವಲಕಾಯಿ (ದುಂದುಲಿ), ಬೂದುಗುಂಬಳ (ಕೋಮೋರ), ಹಾಗಲ (ಖೆರಲ), ಬೆಂಡೆ, ಕ್ಯಾರಟ್, ಟೊಮೋಟೋ, ಪಪ್ಪಾಯ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಬನ್ನು ಅಪೀಲ್’ಎಂದು, ಬಾಳೆಯನ್ನು ಕೋಲ್ ಎಂದೂ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿಗೆ ನಹಾರೋ, ಸೀಬೆಗೆ ಮಧುರಿಮ್ ಮತ್ತು ಕಡಲೇಬೀಜಕ್ಕೆ ಮೋಟುರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಎರಿಪೋಲು ಎಂಬ ಪದಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ದ.ಇದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ರೇಶ್ಮೆ ’ಎರಿ’ಯ ಗೂಡಿನಿಂದ ನೂಲು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ಪ್ಯೂಪದಿಂದ ಹುರಿದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ. ಇಲ್ಲಿ ಟೀ ಬಳಕೆ ಜಾಸ್ತಿ ಇದೆ. [೧][೨][೩][೪] ==ಜಿಲ್ಲೆಗಳು== [[File:Districts of Assam (2014).svg|640x450px|thumb|ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು (2014). ಆಗಸ್ಟ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಲ್ಲಿ 32 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ.. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2015 ರಂದು, ಹಿಂದಿನ 27 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಐದು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ವನಾಥ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೋನಿತಪುರದಿಂದ, ಚರೈದೇವೊ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿವಸಾಗರದಿಂದ, ಹೊಜಾಯ್ ಜಿಲ್ಲೆ ನಾಗಾವ್ ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಸಲಮಾರಾ ಮಂಕಚರ್ ಧೂಬ್ರಿ ಯಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರ್ಬಿ ಅಂಗಲಾಮಗ್’ ಕರ್ಬಿ ಅಂಗಲಾಮಗ್ ನಿಂದ ಒಡೆದು ಹೊಸ 5 ಜಿಲ್ಲೆಗಲನ್ನು ರಚಿಲಾಯಿತು.]] ಅಸ್ಸಾಮ್ನುಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೨೭ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇವೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಅಸ್ಸಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು,ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಉತ್ತರ ಅಸ್ಸಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಸ್ಸಾಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು. ;ಧೇಮ್ಜಿ್ ಜಿಲ್ಲೆ: ಪಶ್ಚಿಮ ಅಸ್ಸಾಮ್ನಜಲ್ಲಿ ಬರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಡಿಸ್ಪುರರದಿಂದ ೫೦೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಗೇರುಕಾ ಮುಖ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೪೪ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಸ್ಥಳ.ಇಲ್ಲಿ ಜಲ ವಿದ್ಯುದಾಗಾರವೊಂದಿದೆ. ;ಮಾಲಿನಿ ಥಾನ್: ಧೇಮ್ ಜಿಯಿಂದ ೪೨ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನಿ ದೇವಿಯ ಪುರಾತನ ಮಂದಿರವಿದೆ.ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಉತ್ಖನನದಿಂದ ದೊರೆತಿವೆ. ;ಗುಗುಹಾ ಧೋಲ್: ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೨೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಅಹೋಂ ಅರಸ ಗೌರಿನಾಥ ಸಿಂಘಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಘತರ್,ಘರಾಕಿಯಾ ಥಾನ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ ಘರ್ ಆಲಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳು. ;ತೀನ್ಸುಲಖಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ: ಗೌಹಾತಿಯಿಂದ ೫೦೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿರುವ ಈ ಪಟ್ಟಣ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಟೀ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಿತ್ತಳೆ ಬೆಳೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ದಹಿಂಗ್ ಪಟ್ಕಾಯ ಟೀ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಬ್ಬದ ಅಚರಣೆಯ ಸ್ಥಳ ತೀನ್ಸುರಖಿಯಾದಿಂದ ೭೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಬಹುದು.ಇಲ್ಲಿ ಶಿವಧಾಮ ಮತ್ತು ಮಾರುಕ್ ನಂದನ್ ಕಾನನ್ ಪಾರ್ಕ್ ನೋಡಬಹುದು.ತಂಗಲು ಉತ್ತಮ ಹೋಟೆಲುಗಳಿವೆ.ತೀನ್ಸುತಖಿಯಾದ ಬಳಿ ಟಿಬೆಟ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಇದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾದ ಕಾರ್ಪೆಟ್ಗವಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ದಿಬ್ರು ಸೈಕೋವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್== ತೀನ್ಸುಯಖಿಯಾದಿಂದ ೧೪ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ತೀರ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಕಾಡು ಕುದುರೆಗಳು,ಆನೆಗಳು,ವುಡ್ ಡಕ್,ಕಾಡೆಮ್ಮೆ,ಗಿಬ್ಬನ್ ಕೋತಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.ಬೇರ್ಜಾನ್-ಬೋರ್ಜಾನೀ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ತೀನ್ಸುಸಖಿಯಾದಿಂದ ೬ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಗಿಬ್ಬನ್ ಕೋತಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ;ಘಂಟೆ ದೇವಾಲಯ''' ತೀನ್ಸುನಖಿಯದಿಂದ ೧೭ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ ಹಳೆಯ ಅರಳಿ ಮರವೊಂದಿದೆ.ಭಕ್ತರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಹರಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡು ಶಿವನಿಗೆ ಘಂಟೆಯೊಂದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಮರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿದರೆ ಅವರ ಆಸೆ ಈಡೇರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ;ದಿಗ್ಬೋ್ಯ್''': ೧೮೮೯ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಎಣ್ಣೆ ಭಾವಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋಡಲಾಯ್ತು.ಬ್ರಿಟೀಷರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ 'ಡಿಗ್ ಬಾಯ್, ಡಿಗ್’ ಎಂದು ಅಗೆಯಲು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣ ಆ ಪದ ಅಪಭ್ರಂಶವಾಗಿ ದಿಗ್ಬೋತಯ್ ಆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆ ಭಾವಿಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮತ್ತು ಬರ್ಮೀಯರ ನಡುವೆ ಯುದ್ದ ನಡೆದು ಅದು ಆಂಗ್ಲೊ-ಬರ್ಮಾ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಈ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ವೊಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ. ;ಸಾದಿಯ: ತೀನ್ಸು್ಖಿಯಾದಿಂದ ೭೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಈ ಸ್ಥಳ ಮೊದಲು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಸರಕಿನ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಆಗಿತ್ತು. ;ಪರಶುರಾಮ ಕುಂಡ ತೀನ್ಸುಮಖಿಯಾದಿಂದ ೧೫೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಈ ಕೊಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯಂದು ನೂರಾರು ಭಕ್ತರು ಬಂದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ತೃಪ್ತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ;ಮಾರ್ಗರೀಟಾ''' ಟೀ ತೋಟಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಈ ಸ್ಥಳ ತನ್ನ ದೈವೀಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಸುತ್ತಬಹುದು. ಮಾರ್ಗರೀಟದಲ್ಲಿ ಪ್ಲೈ-ವುಡ್ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಿದೆ. ;ಪಂಗ್ನೌೀ ಪಾಸ್''' ತೀನ್ಸುೀಖಿಯಾದಿಂದ ೧೩೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದ್ದು ಮೈನ್ಮಾರ್ ದೇಶದ ಗಡಿ ಬಳಿಇದೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಹಾದಿ ಇದೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾದ ’ಲೇಕ್ ಆಫ಼್ ನೋ ರಿಟರ್ನ್’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವಿದೆ.ಇದು ಮೈ‍ನ್ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ೧೫ ಮತ್ತು ೩೦ ರಂದು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ವಿಮಾನವೊಂದು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆ ಆಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ಶಿಬ್‍ಸಾಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆ''' ಜೋರ್ಹಟ್ನಿಂ್ದ ೫೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಸಿಮಲ್ಗು್ರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ೧೬ ಕಿಮಿ ಇದೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿತ್ತು.ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೦೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶಿವನ ವಿಗ್ರಹ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ.ಇಲ್ಲಿ ೧೭೦೩ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಏಕಶಿಲಾ ಸೇತುವೆ ಇದೆ.ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಸುಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಇದರ ಮೇಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೩೭ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ;ರಂಗ್ ಘರ್''' ೧೭೪೬ ರಲ್ಲಿ ಅಹೋಂ ಅರಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಆಟದ ಮೈದಾನ ಇದೆ. ;ಕರೆಂಗ್ ಘರ್ ಮತ್ತು ತಾತಾಲ್ ಘರ್''' ೧೭೦೦ ರಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆಗಳು ಅಹೋಂ ಅರಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.ಈ ಅರಮನೆಗಳಿಂದ ಭೂಗತ ದಾರಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸರಕು ದಾಸ್ತಾನಿಗೆ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗಳಿವೆ. ;ಚಾರೈಡಿಯೋ''' ಇದು ಅಹೋಂ ಅರಸರ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮಗಳಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ೧೭೩೪ ರಲ್ಲಿ ೧೨೯ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕೆರೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯ್ತು.ಈ ಕೆರೆಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಶಿವನ ದೇವಾಲಯವೊಂದಿದೆ. ;ಜೋಯ್ಸಾಯಗರ್ ಕೆರೆ''' ೩೧೮ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವ ಇದು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು.ಗೌರೀ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ರುದ್ರ ಸಾಗರ ಕೆರೆಗಳು ನೋಡ ತಕ್ಕವು. ;ಆಜನ್ ಪೀರ್ ದರ್ಗಾ ಶರೀಫ್''' ಶಿವಸಾಗರದಿಂದ ೨೨ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದ್ದು ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಂತ ಆಜನ್ ಪೀರ್‌ನ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮುಸ್ಲೀಮರು ಬಂದು ಈ ಸಂತನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ;ದಿಬ್ರುಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆ''' ಅರುಣಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಕ ಇರುವ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಟೀ ತೋಟಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹೊಂದಿದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೩೭ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.ರೈಲು ಅನುಕೂಲ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ.ಕೋಲ್ಕತ್ತದಿಂದ ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆ.ದಿಬ್ರೂಘರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇದೆ. ;ಕೋಲಿ ಆಯಿ ಮಂದಿರ''' ಕೋಲಿ ಆಯಿ ಎಂಬಾಕೆ ದಿಬಾರು ಸತ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಪೂಜಾರಿಯ ಮಗಳು. ಈಕೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯ ಹೇಳುವ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿ ಇತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಈಕೆಯ ಮರಣಾನಂತರ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆಕೆಯ ಸಮಾಧಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಸಹಸ್ರಾರು ಅಸ್ಸಾಮಿಯರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.ದಿನೋಯ್ ಸತ್ರ,ದೆಹಿಂಘ್ ನಾಮ್ಟಿ್ ಸತ್ರ,ದಿನ್ ಜೋಯ್ ಸತ್ರ,ಮೊಡರ್ ಕಾಲ್ ಸತ್ರ,ಘರ್ ಪಾರ ಸತ್ರ ಮುಂತಾದುವುಗಳಿವೆ. ;ಜೋರ್‌ಹಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಜೋರ್‌ಹಟ್ ಅಹೋಂ ಅರಸರ ಕೊನೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೩೫ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಟೀ ತೋಟಗಳಿವೆ.ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೫ ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.೧೮೫೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಥಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಸ್ಸಾಮ್ ಕೃಷಿ ಕಾಲೇಜು ಇದೆ. ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಖೆಡ್ಡಾ ಈಗಲೂ ಗಾಜ್ಪುರರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಂ‍ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಿನ್ನಮೋರ್ ಟೀ ತೋಟ ೧೮೫೦ ರಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ;ಮಜುಲಿ ಮಜುಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದು ದ್ವೀಪದಂತಾಗಿದೆ.ಇದು ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ಸ್ಥಳ.ಇಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ನಾಲ್ಕು ಸತ್ರಗಳಿವೆ.ಆಯುನಿಯಾತಿ, ದಕ್ಷಿಣಾಪಥ, ಘರಾಮುರ್,ಮತ್ತು ಕಮಲಬಾರಿ ಇವು ಶ್ರೀಮಾತ ಶಂಕರದೇವನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ಬಿಲ್ಲೇಶ್ವರ ಶಿವದೇವಾಲಯ, ಬುರಿ ಗೋಸಾಯ್ ದೇವಾಲಯಗಳು ನೋಡತಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳು. ಬಂಗಾಲ ಪುಕುರಿ ಕೆರೆ ರೂಪ್ ಸಿಂಗ್ ಬಂಗಾಲನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಯ್ತು.ರೂಪ್ ಸಿಂಗ್ ಈ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೊಲೆಗೆ ಪ್ರತಿಫ಼ಲವಾಗಿ ಪಡೆದ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನ ಇದರ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ;ಗೋಲಾಘಾಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೆ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಇದೆ. ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಪಾರ್ಕ್ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಪಾರ್ಕನ್ನು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ನವೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಉತ್ತಮ ಕಾಲ. ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀಪ್ ಸಫ಼ಾರಿ,ಆನೆ ಸಫ಼ಾರಿ ಇದೆ.ತಂಗಲು ಅಸ್ಸಾಮ್ ಸರಕಾರದ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ಲಾಡ್ಜ್ ಇದೆ. ಗೋಲಾಘಾಟ್‌ನಿಂದ ೧೮ ಕಿಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೀರ ಬುಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿಯರು ಗರಂ ಪಾನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದು ದಿಮಾಪುರ ರಸ್ತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೩೯ ರ ಬಳಿಯೆ ಇದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ತುಸು ದೂರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಬಾರ್ಡೊವಾ,ಬಾರ್‌ಪೇಟ,ಮಾದುಪುರಗಳಲ್ಲಿ ವೈಷ್ನವ ಸತ್ರಗಳಿವೆ.ನುಮಿಲಿ ಘರ್‌ನ ಶಿವದೇವಾಲಯ ಅಹೋಂ ಅರಸರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು.ಇಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೋತಿಗಳಿವೆ. ;ನಲಬಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಇದು ಗೌಹಾತಿಯಿಂದ ೯೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಮುಬಾರಿ ದಾಸ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಅಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಬ್ಬ.ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಸ ಲೀಲಾ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ದೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರಿ ದೇವಾಲಯದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಬ್ಬ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾಸುದೇವ ದೇವಾಲಯ,ಕಾಲ ಭೈರವ ಲಿಂಗರಾಜ ಮಂದಿರ,ಬಾಗೇಶ್ವರಿ,ಗೌರಿ ದೇವಾಲಯ,ಹರಿ ಮಂದಿರ,ಬಿಲ್ಲೇಶ್ವರ ಮಂದಿರ,ಅಡಬಾರಿ ಕಾಳಿ ದೇವಾಲಯ ನೋಡತಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳು. ಗೋ ಹೈ ಕಮಾಲ್ ಅಲಿ ರಸ್ತೆಯು ಕೋಚ್ ಅರಸ ಕಮಾಲ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಲಖಿಂಪುರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಈ ರಸ್ತೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ;ಬಾರ್‌ಪೇಟಾ ಜಿಲ್ಲೆ ಬಾರ್‌ಪೇಟ ಪಟ್ಟಣವು ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ೧೪೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ-೩೧ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಹೋಳಿಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ದೌಲಿ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ವಸಂತ ಹಬ್ಬ ಎಂದೂ ಕರೆಯಬಹುದು.ವಸಂತನ ಆಗಮನವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇದೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ಸತ್ರಗಳಾದ ಬಾರ್‌ಪೇಟ ಸತ್ರ,ಸೌಂದರಿಯ ಸತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಕ್ಕುಚಿ ಸತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಶಾವತಾರದ ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಸತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ಲೋಕಸಂಗೀತ, ಲಾವಣಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇನು ಮುಂದುವರೆಯದ ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ==ಪಾಠಶಾಲ== [[File:Kamakhya Temple, Nilachal Hills, Guwahati.JPG|640×427px|thumb|ಕಾಮಾಖ್ಯ ದೇವಾಲಯ]] *ಇದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಹಾಲಿವುಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯ ಬಹುದು.ಇದು ಬಾರ್‌ಪೇಟದಿಂದ ೩೭ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ರಂಗ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸದಾಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಮಾನಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾರ್ಕ್ ಇದೆ. ;ಬೊಂಗಾಯ್ಗಾಾವ್ ಜಿಲ್ಲೆ *ಜೋಗಿ ಗೋಪಾ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ.ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಅಭಯಪುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಇಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ ಅಷ್ಟಮಿಯ ದಿನ ಸಹಸ್ರಾರು ಭಕ್ತರು ನೆರೆದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಾಗೇಶ್ವರಿ ಬೆಟ್ಟ ಬೊಂಗಾಯ್ಗಾಾವ್ನಿಂುದ ೧ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಈ ಪ್ರದೇಶ ಬಿಜೋರ ಟೀ ತೋಟದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿರುವ ಶಿವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀ ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ಸಹಸ್ರಾರು ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಶಿವನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಗಳು ಇದ್ದು ಇವು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಗುಹೆಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.ಇವೆ ಬಹುಶಃ ಸಲಸ್ಥಂಭರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ಗೋಲಾಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆ *ತುಕ್ರೇಶ್ವರಿ ದೇವಾಲಯ: ಇದು ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಸತ್ತ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸತೀ ಹೋದ ಪತಿವ್ರತೆಯೋರ್ವಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇವಾಲಯ.ಇದು ಗೋಲಾಪರದಿಂದ ೧೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಮದುವೆಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ತಮ್ಮ ಗಂಡನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮುತೈದೆತನಕ್ಕಾಗಿ ತುಕ್ರೇಶ್ವರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ:ಇದು ೧೦-೧೧ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ. ಶಿವರಾತ್ರಿಯಂದು ನೂರಾರು ಭಕ್ತರು ಆಗಮಿಸಿ ಶಿವನಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. *'''ಶ್ರೀ ಜೋಯಬಂ ಕಾಮಾಕ್ಯ ದೇವಾಲಯ''': ಗೋಲಾಪಾರದಿಂದ ೫೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯ ಭಾರತ ದೇಶದ ೫೧ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಭಾರಿ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ದಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. *ಸೂರ್ಯ ಪಹಾಡ್: ಇದು ಪುರಾತನ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ.ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನರು ಸದಾ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ೧ ಲಕ್ಷ ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಧುಬ್ರಿ ಜಿಲ್ಲೆ== ಧುಬ್ರಿ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ೨೯೫ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಧುಬ್ರಿಯನ್ನು ಅಸ್ಸಾಮಿನ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಭಾಷೆಗಳ ಜನತೆ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳ ವಿಶಿಷ್ಟಗಳ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆ ಗೋಲ್ಪೋರಿಯ. ;ಚಕ್ರಶಿಲಾ ಪ್ರಾಣಿಧಾಮ: ಧುಬ್ರಿಯಿಂದ ೬೮ ಕಿಮಿ ದೂರ ಮತ್ತು ಗೌಹಾಟಿಯಿಂದ ೨೧೯ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಇದನ್ನು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯ್ತು.೪೫೫೬ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶ ಒಳಗೊಂಡ ಈ ಪ್ರಾಣಿಧಾಮ ಲಂಗೂರ್ ಕೋತಿ,ಚಿರತೆ,ಪ್ಯಾಂಗೋಲಿನ್,ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಸಿಖ್ ಗುರುದ್ವಾರ,ಪಾಂಚ್ಪೀವರ್ ದರ್ಗಾ,ದುಭಾನಿಘಾಟ್,ದೂಧ್ನಾಗಥ್ ಮಂದಿರ,ರಂಗ್ಮಳತಿ ಮಸೀದಿ,ರಾಮ್ ರಾಯ್ ಕುಟಿ ಸತ್ರ (೪೫ ಕಿಮಿ),ಮೀರ್‌ಜುಮ್ಲಾ ಟೂಂಬ್ (೫೫ ಕಿಮಿ) ನೋಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು. ==ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾಮರೂಪ ಮೆಟ್ರೋ ಜಿಲ್ಲೆ== *ಇಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿದ್ದರೂ ಎರಡಕ್ಕೂ ಗೌಹಾಟಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ.ಈ ಸ್ಥಳ ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಕಾಮರೂಪದ ಉಲ್ಲೇಖ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋ್ತಿಷ್ಯಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳಂತೆ ಈಶ್ವರ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖದಲ್ಲಿದಾಗ ಆತನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ದೇವತೆಗಳು ಕಾಮನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕಾಮದೇವ ಶಿವನಮೇಲೆ ಮದನ ಬಾಣವನು ಬಿಟ್ಟಾಗ ಸಿಟ್ಟಿಗೆದ್ದ ಶಿವ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಡುತ್ತಾನೆ.ಇದು ಕಾಮದಹನ.ಕಾಮನ ರೂಪವನ್ನು ಸುಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಮರೂಪ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಕಾಮನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮದನ ಕಾಮದೇವ ದೇವಾಲಯ ಇಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ೧೦-೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.ಈ ದೇವಾಲಯ ಗೌಹಾಟಿಯಿಂದ ೪೦ ಕಿಮಿ ದೂರವಿದೆ.ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ;ಗೌಹಾತಿ ನಗರ *ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡನಗರ. ಸುಮಾರು ೯ ಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಳ್ಳ ಈ ನಗರ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿಯಂತೆ ಇದೆ.ಇದು ಪುರಾತನ ನಗರವಾದುದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳು ಜಾಸ್ತಿ. ಈ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭರಿಸಲಾಗದ ಅತೀ ಟ್ರಾಫ಼ಿಕ್,ಕಿರುಗುಟ್ಟುವ ಆಟೋಗಳು, ಅಡ್ಡಿಮಾಡುವ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲೇ ಬರುವ ಸಿಟಿ ಬಸ್ಸುಗಳು ತುಂಬಿವೆ.(ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕಲಾಸಿಪಾಳ್ಯ!) ಇಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಲೋಕಪ್ರಿಯ ಗೋಪೀನಾಥ ಬಾರ್ಡೋಯ್ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ನೋಡತಕ್ಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಪಾನ್ ಬಜಾರ್,ಫ಼್ಯಾನ್ಸಿ ಬಜಾರ್,ಪಲ್ತಾನ್ ಬಜಾರ್.ಸುತ್ತಲು ಆಟೋ ಮತ್ತು ಬಸ್ ಸೌಕರ್ಯವಿದೆ.ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಡ್ಜ್ಗಬಳಿವೆ.ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಈಕ್ವೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.ಇದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.ಗೌಹಾತಿ ಬಳಿಯ ಕಾಮಾಕ್ಯ ಮಾತೆಯ ದೇವಾಲಯ ಸುಪಸಿದ್ದ.ಇದು ಸದಾ ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ;ಭಸ್ಮಾಚಲ *ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ಶಿವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆ ಊರ್ವಶಿ ಶಿವನಿಗಾಗಿ ಜೇನು ತುಪ್ಪವನ್ನು ತಂದಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಊರ್ವಶಿ ದ್ವೀಪ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅದ್ಭುತ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ನವಗ್ರಹ ದೇವಾಲಯ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು.ಎಲ್ಲ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಪೂಜಿಸುವ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಹಳೆಯ ದೇವಾಲಯ.ಜನರು ಸದಾಇಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ.ಉಮಾನಂದ ದೇವಾಲಯ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ನನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ರುದ್ರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.ಬುರಬುರಿ ದೇವಾಲಯ,ಚೈತನ್ಯ ಗೌಡಿಯ ಮಠ,ಶಾಮರಾಯ ಸತ್ರ,ಪೀರ್ ಮಜಹರ್ ಸಮಾಧಿ,ಹಜ಼ರತ್ ಸೈಯದ್ ಆಲಿಯ ದರ್ಗಾ ನೋಡತಕ್ಕ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳು. ==ಸರಾಯ್ಘಾತಟ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ== *೧೬೭೧ ರಲ್ಲಿ ಅಹೋಮರು ಮತ್ತು ಮುಘಲರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಡವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ;ಸುವಲ್ಕುತಚ್ಚಿ *ಇದು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ರೇಷ್ಮೆ ನೇಯ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ.ಅದ್ಭುತ ಕಲಾಕಾರಿಕೆ ಉಳ್ಳ ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ರೇಷ್ಮೆ ನೇಯ್ಗೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸರಕಾರ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.೧೯೮೬ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿುಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ರೂ.೬೫೦ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹಯಗ್ರೀವ ಮಾಧವ ದೇವಾಲಯ,ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತ ದೇವಾಲಯ.ಜನಾರ್ಧನ ದೇವಾಲಯ,ಉಗ್ರತಾರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ದಿರ್ಗೇಶ್ವರದೇವಾಲಯಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ.ಗೌಹಾತಿ ಬಳಿ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಾಲಯವೊಂದಿದ್ದು ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಿರುಪತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದೇವಾಲಯದಂತೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬಾಲಾಜಿಯ ವಿಗ್ರಹ ೯ ಟನ್ ತೂಕವಿದೆ. ==ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ== *ಆಗಸ್ಟ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಲ್ಲಿ 32 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ.. ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2015 ರಂದು, ಹಿಂದಿನ 27 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಐದು ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ವನಾಥ ಜಿಲ್ಲೆ ಸೋನಿತಪುರದಿಂದ, ಚರೈದೇವೊ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿವಸಾಗರದಿಂದ, ಹೊಜಾಯ್ ಜಿಲ್ಲೆ ನಾಗಾವ್ ನಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಸಲಮಾರಾ ಮಂಕಚರ್ ಧೂಬ್ರಿ ಯಿಂದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕರ್ಬಿ ಅಂಗಲಾಮಗ್’ ಕರ್ಬಿ ಅಂಗಲಾಮಗ್ ನಿಂದ ಒಡೆದು ಹೊಸ 5 ಜಿಲ್ಲೆಗಲನ್ನು ರಚಿಲಾಯಿತು. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಉಪವಿಭಾಗ 54 "ಉಪ-ವಿಭಾಗ" ಅಥವಾ ಮೊಖುಮಾ ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಚೇರಿ, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಚೇರಿ, ಆಡಳಿತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೇಂದ್ರ ದಲ್ಲಿ ಇದೆ. *ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಉಪ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ನದಿಗಳು, ಬೆಟ್ಟಗಳ, ಕಾಡುಗಳು, ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಹುತೇಕ ಹೊಸದಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಸರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ, ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ, ಅಸ್ಸಾಂ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ (ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಗವರ್ನರ್’ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ 126-ಸದಸ್ಯರ ಬಹುಮತ ಗುಂಪಿನ ಬೆಂಬಲವುಳ್ಳವನು ನಾಯಕ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. ಶಾಸನಸಭೆಯು ಏಕಸಭೆಯ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಆಗಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಶಾಸನಸಭೆಯಅವಧಿ ಗರಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ. ಅದರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ವಯಸ್ಕ ಮತದಾರರ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದ ಗಾತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>Government of Assam, website http://assam.gov.in/</ref> ;೨೦೧೧ ರಿಂದ ೨೦೧೬ ರ ಅವಧಿಯ ಸರ್ಕಾರ: *ಭಾರತದ ಅಸ್ಸಾಂನ 13ನೆಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ 126 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುವ ಚುನಾವಣೆ, 4 ಮತ್ತು 11 ಏಪ್ರಿಲ್, 2011 ರಂದು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಮೇ 13 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. [1] ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಹಾಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿರುವ ತರುಣ್ ಗೊಗೋಯ್ ಪ್ರಚಂಡ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದು (79 ಸ್ಥಾನಗಳು) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ==ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾ ವಲಸಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆ== *ಬಾಂಗ್ಲಾ ವಲಸಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ವಸಾಹತು­ಶಾಹಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಚಹಾ ತೋಟ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕರೆತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಿನ್ನೂ ದೇಶ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ­ಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. 47ರ ದೇಶ ವಿಭಜನೆ ಬಳಿಕವೂ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ­ದಿಂದ ವಲಸೆ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. 71ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರವೂ ಅಸ್ಸಾಂಗೆ ಜನ ಬರುವುದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. *ಅಸ್ಸಾಮಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರ ನಡುವೆ ತಿಕ್ಕಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭೂಮಿ ಮೇಲಿನ ಒಡೆತನ. ಭಾಷೆ– ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜನ ಆರಂಭಿಸಿರುವ ಹೋರಾಟವು ಕ್ರಮೇಣ ಮತೀಯವಾದದ ರೂಪ ಪಡೆದಿದೆ. ‘ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನುಸುಳಿರುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಭೂಮಿ ಹಕ್ಕು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮ ಭಾಷೆ– ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮೇಲೆ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬೋಡೊ ಚಳವಳಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು. ಅನಂತರ ಬೋಡೊ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದು. *1971ರ ಬಳಿಕ ನಡೆದಿರುವ ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ವಲಸಿಗರ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ವಲಸೆ ಸಮಸ್ಯೆ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದ ‘ಅಖಿಲ ಅಸ್ಸಾಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘ’ (ಎಎಎಸ್‌ಯು)ದ ನಾಯಕರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಅಸ್ಸಾಂ ಗಣ ಪರಿಷತ್‌’ (ಎಜಿಪಿ) ಮೂರು ದಶಕದ ಹಿಂದೆ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮೆರೆಯಿತು. ವಲಸೆ ಸಮಸ್ಯೆ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದ ಎಜಿಪಿ 1985ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಲ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%85%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%BE%E0%B2%82-%E0%B2%B5%E0%B2%B2%E0%B2%B8%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B0-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B7%E0%B2%AF%E0%B2%B5%E0%B3%87-%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A3%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%95]</ref> ==ಅಸ್ಸಾಂನ ಮತಾಧಾರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಂಗಡಣೆ== *2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 61.5% ರಷ್ಟು ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದು, 34.22% ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು (3.7%) ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಡುವೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 13%. ಇದರಲ್ಲಿ ಬೋಡೋಗಳು 40% ನಷ್ಟು. ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳು: ಜೈನ ಧರ್ಮ (0.1%), ಬೌದ್ಧ (0.2%), ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ (0.1%) ಮತ್ತು ಪಶುಪತಿ? (ಖಮ್ತಿ ನಡುವೆ, ಫಾಕೆ, ಅಯಿತೊನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಮುದಾಯಗಳು) ಸೇರಿವೆ. *ಭಾರತದ 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸ್ಸಾಂನ 32 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, 9 ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಾಹುಳ್ಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಅವು, ಧುಬ್ರಿ, ಗೊಅಲಾಪುರ, ಬರಾಪೇತ, ಮೋರಿಗಾಂ, ನಾಗೋಂನ್, ಕರೀಂಗಂಜ್, ಹೈಲಿಖಂಡಿ, ದರ್ರಾಂಗ ಮತ್ತು ಬೊಂಗೈಗಾಂವ್.<ref>Government of Assam Census 2011. "onlineassam". Retrieved 6 June 2012.</ref> ==ಭಾಷೆ== *ಬಂಗಾಳಿಯು ಬರಾಕ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ (27.5%) ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಮತ್ತು ಬೋಡೋ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳಾಗಿವೆ. *ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ಕಮತಪುರ, ಕಚಾರಿ, ಸುತಿಯ,ಬೊರಾಹಿ, ಅಹೋಮಾ ಮತ್ತು ಕೋಚ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆ (ಭಾಷೆಯು ಆಸ್ಟ್ರೊ, ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಪ್ರಾಕೃತ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಮೂಲದ್ದು) ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾಷೆ ಕುರುಹುಗಳು ಚರ್ಯಪದ (ಸಿ. 7 ನೇ -8 ನೇ ಶತಮಾನದ AD) ಲಯಿಪ, ಸರಹಪ, ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವಾರು ಕವನಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಮಪುರಿ, ಗೊಅಲ್ಪರಿಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ. *ಬೋಡೊ ಅಸ್ಸಾಂನ ಪುರಾತನ ಭಾಷೆ. ಜನಾಂಗೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಂಪುಗಳ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಬೊಡೊ-ಕಚಾರಿ ಪದಗಳು, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪೂರ್ವ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಈಭಾಷೆಯವು.<ref>Distribution of the 22 Scheduled Languages". Census of India. Registrar General & Census Commissioner, India.</ref><ref>2001.Census Reference Tables, A-Series - Total Population". Census of India. Registrar General & Census Commissioner, India. 2001.</ref> ==ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಆಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯ’ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್== *[[:en:Bodoland|Bodoland]] [[File:Bodoland Territorial Area Districts.svg|thumb|ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು-ಅಸ್ಸಾಂನೊಳಗಿನ ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್]] *ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ದಶಕಗಳಿಂದ (೧೯೨೯ ರಿಂದ) ಬೋಡೊ ಜನರು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ೨೦೨೦ ರ ‘ಬೋಡೊ ಅಕಾರ್ಡ್‌’ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅರೆಸ್ವಾಯತ್ತ ಬೋಡೊ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ‘ಬೋಡೊ ಅಕಾರ್ಡ್‌’ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕೊನೆ ಹಾಕಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಬಹುಪಾಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್‌ನತ್ತ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. *ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ: *ಈಗ ಬಿಟಿಎಡಿಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸಮಿತಿ (ಬಿಟಿಸಿ) 40 ಸದಸ್ಯರ ಬಲ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಟಿಎಡಿಗಿಂತಲೂ ಬಿಟಿಆರ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಬಿಟಿಸಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ 40ರಿಂದ 60ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಆಗಲಿದೆ. *ಬಿಟಿಆರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುವಿಂಗಡನೆ; ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ 65ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬೋಡೊ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವುದು; ಬಿಟಿಆರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಡೊ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿರಿಸಲಿಡುವುದು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/explainer/bodo-accord-big-step-towards-separate-bodoland-703762.html ಅಸ್ಸಾಂನೊಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ರಾಜ್ಯ’ ಬೋಡೊಲ್ಯಾಂಡ್ ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾ;ರ್ತೆd: 08 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020;]</ref><ref>[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bodoland-celebrates-accord/articleshow/73687323.cms Jan 28, 2020, Bodoland celebrates Accord]</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು 2016|ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು ೨೦೧೬]] *[[ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನ ಸಭೆ]] *[[ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೬]]| *[[ಅಸ್ಸಾಂ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ೨೦೧೧]] *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *[[ತಮಿಳುನಾಡು]]-[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]-[[ಕೇರಳ]]-[[ಪುದುಚೇರಿ]]-ಅಸ್ಸಾಂ *[[:w:State Assembly elections in India|State Assembly elections in India]] *[https://www.prajavani.net/op-ed/editorial/assam-nrc-report-561791.html ವಲಸಿಗರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌರತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆ;೬-೮-೨೦೧೮] ==ಆಧಾರ== *೧.Barpujari, H. K. (ed.) (1990), The Comprehensive History of Assam, 1st edition, Guwahati, India: Assam Publication Board *೨.Tej Ram Sharma,1978,"Personal and geographical names in the Gupta inscriptions. (1.publ.)", Page 254, *೩.Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 2008 *೪.Census 2011 http://www.iloveindia.com/states/assam/economy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710050533/http://www.iloveindia.com/states/assam/economy.html |date=2010-07-10 }} *೫.Government of Assam, website http://assam.gov.in/ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ???? {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] tv0zrywwrl63uiz407uk6tt76tp6esa 0 20483 1431279 1431268 2026-10-03T14:22:25Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-53210-06|~2026-53210-06]] ([[User talk:~2026-53210-06|talk]]) to last revision by Anzx-ooo(TwinkleGlobal) 1431279 wikitext text/x-wiki '''ಸಿನಮಾ'''ವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು, ಒಂದು [[ಕಲೆ|ಕಲಾ]] ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ, ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಿ|ಕ್ಯಾಮೆರಾದಿಂದ]] [[ಮುದ್ರಣ|ಮುದ್ರಿಸಿ]], ಅಥವಾ [[ಅನಿಮೇಶನ್]] ತಂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ [[ಸ್ಪೆಶಲ್ ಇಫೆಕ್ಟ್]]‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಚಿತ್ರ'', ಚಲನಚಿತ್ರ, ನಾಟಕೀಯ ಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಫೋಟೊಪ್ಲೇ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚಿತ್ರ, ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸುವಾಗ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. (ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರ ಪದಗಳ ಗ್ಲಾಸರಿ ನೋಡಿ.) ಈ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಭ್ರಮೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಮೋಷನ್-ಪಿಕ್ಚರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾದೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆನಿಮೇಷನ್ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿಕಣಿ ಮಾದರಿಗಳು; ಸಿಜಿಐ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ಮೂಲಕ; ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಇತರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು.[[File:Muybridge race horse animated.gif|thumb|ಮ್ಯೂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಓಟದ ಕುದುರೆ ಅನಿಮೇಟೆಡ್,೧೮೭೮ ರಲ್ಲಿ ಇಡ್ವಾರ್ಡ್ ಮುಯ್ಬ್ರಿಜ್ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗ್ಯಾಲೊದಲ್ಲಿನ ಸಲೀ ಗಾರ್ಡ್ನರ್, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ]] ಸಿನೆಮಾಟೋಗ್ರಫಿಗಾಗಿ "ಸಿನೆಮಾ" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿನೆಮಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಕಥೆಗಳು, ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು, ಭಾವನೆಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ಡ್ ಮೂವಿಂಗ್ ಇಮೇಜ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ಸಂವೇದನಾ ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡಲು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ದ್ಯುತಿರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಕ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿವೆ, ಆದರೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಸೌಂಡ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ (ಮಾತನಾಡುವ ಪದಗಳ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಇತರ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರತ್ಯೇಕ]]ವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತವಾಗಿಲ್ಲ). ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ-ಅಥವಾ ಉಪದೇಶ-ನಾಗರಿಕರಿಗೆ [[ಪ್ರಬಲ]] [[ಮಾಧ್ಯಮ]]ವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಆಧಾರವು ಸಂವಹನದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ [[ಹಿಂಸಾಚಾರ]]ದ ವೈಭವೀಕರಣವನ್ನು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು [[ಮಹಿಳೆ]]ಯರಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ [[ವರ್ತನೆ]]ಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಅವರು ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ-ಅಥವಾ ಉಪದೇಶ-ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಚಲನಚಿತ್ರದ ದೃಶ್ಯ ಆಧಾರವು ಸಂವಹನದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ವೈಭವೀಕರಣವನ್ನು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ವರ್ತನೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣದಲ್ಲಿ, ತಿರುಗುವ ಶಟರ್ ಪ್ರತಿ ಫ್ರೇಮ್ನಂತೆ ಕತ್ತಲೆಯ ಮಧ್ಯಂತರಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಯೋಜಿತಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಕಾರಣದಿಂದ ವೀಕ್ಷಕನು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಮೂಲವು ಕಣ್ಮರೆಯಾದಾಗ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಶ್ಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆ ಎನ್ನುವುದು ಫಿ ವಿದ್ಯಮಾನ ಎಂಬ ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮದ ಕಾರಣ. "ಫಿಲ್ಮ್" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರ (ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚಿತ್ರ, ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರ, ಫೋಟೊಪ್ಲೇ ಮತ್ತು ಫ್ಲಿಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಇತರ ಪದಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದವು ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಯುರೋಪ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಯ, ಬೆಳ್ಳಿ ಪರದೆ, ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಸಿನೆಮಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವಾಗಿ, ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಪರದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಪದ ಶೀಟ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ===ಇತಿಹಾಸ=== '''ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು''' ಪೂರ್ವದ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಆರಂಭದ ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳು ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ: ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಗಳು, ಸೆಟ್ಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು, ಉತ್ಪಾದನೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ನಟರು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಸ್ಟೋರಿಬೋರ್ಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಗಳು. ನಂತರ ಸಿನೆಮಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಿಸ್ ಎನ್ ಸ್ಕೆನ್ (ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರ) ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಯಾವುದೇ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಚಲಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.[[File:Bundesarchiv Bild 146-1988-035-15, Berlin, Wintergarten.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ವಿಂಟರ್ಗಾರ್ಟನ್ ರಂಗಮಂದಿರವು ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೫ ರಂದು ಸ್ಕ್ಲಾಡಾನೋಸ್ಕಿ ಸಹೋದರರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾದ ಕಿರುಚಿತ್ರವು. (ಜುಲೈ ೧೯೪೦ ರಲ್ಲಿ ಥಿಯೇಟರ್ನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು.)]] 1650 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಹ್ಯೂಗೆನ್ಸ್ ರಚಿಸಿದ ಮಾಯಾ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್, ಅನಿಮೇಷನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳಿಂದ ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಎರಡು ಗಾಜಿನ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು, ಚಿತ್ರದ ಸ್ಥಿರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಭಾಗವನ್ನು ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದನ್ನು ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಂತರ ಚಲಿಸುವ ಸ್ಲೈಡ್ ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸನ್ನೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಾನದಿಂದ. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಅಮೂರ್ತ ರೇಖಾಗಣಿತದ ಮಾದರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳ ಕಣ್ಣಿನ-ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕ್ರೊಮೊಟ್ರೋಪ್ ಸ್ಲೈಡ್ಗಳು ಗಾಜಿನನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ರಾಟೆ ಚಕ್ರದ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ಲೇಟೌವಿನ ಫಿನಾಕಿಸ್ಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಝೊಟ್ರೋಪ್ನಂತಹ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನುಕ್ರಮವು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಗೋಚರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟವು, ಅವುಗಳು ಒಂದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ದರದಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧನಗಳು ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವವರ್ತಿ ಕೇವಲ ಗ್ಲಿಂಪ್ಸ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲು ದೃಷ್ಟಿ ನಿರಂತರತೆಯ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅನುಕ್ರಮವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಚಕ್ರದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ೧೮೮೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವೆಂದರೆ ಪ್ರೆಕ್ಸಿನೋಸ್ಕೋಪ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ನೂರಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಲ್ಯಾಂಟರ್ನ್ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಡ್ಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಎಮಲ್ಷನ್ಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಡಿಮೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ೧೮೭೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈಡ್ವೇರ್ಡ್ ಮುಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಪ್ರತೀ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಗಾಜಿನ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು ಎರಡು ಡಜನ್ಗಳಷ್ಟು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಯ್ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತನ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಷಯಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಿದನು. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆತನ ಝೂಪ್ರ್ರಾಕ್ಸಿಪ್ಪ್ನ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು''' [[File:Le Voyage dans la lune.jpg|thumb|ಜಾರ್ಜಸ್ ಮೆಲಿಯಸ್ ಲೆ ವಾಯೇಜ್ ಡಾನ್ಸ್ ಲಾ ಲುನ್ (ಎ ಟ್ರಿಪ್ ಟು ದಿ ಮೂನ್) (೧೯೦೨), ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ನಿರೂಪಣಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಾಟ್.]]೧೮೮೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸೆಲ್ಯುಲಾಯ್ಡ್ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣದ ಚಿತ್ರದ ಉದ್ದಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನೆಯ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮಸೂರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸರಣಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಬಲ್ಲವು, ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಲವಾರು ನಿಮಿಷಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು. ಚಿತ್ರದ ಒಂದೇ ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ರೀಲ್. ಕಿನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಟೊಸ್ಕೋಪ್ನಂತಹ "ಪೀಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೆಲವೊಂದು ಆರಂಭಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇತರರು ಕ್ಯಾಮರಾಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೋಲುವ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದೇ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು,ಇಡೀ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಕಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಲೆನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಈ "ಮೂವಿಂಗ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್" ಅನ್ನು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಕೈನೆಟೋಸ್ಕೋಪ್ ಚಲನಚಿತ್ರವು ೧೮೩೦ ರಲ್ಲಿ ಎಡಿಸನ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್ ಕಂಪೆನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಮಿತ್ ಸೀನ್ ಆಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಎಡಿಸನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದು, ದಿ ಕಿಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಆರಂಭಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೨೦೦ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು. ೧೮೯೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಡ್ವಿಲ್ಲೆ ಲಾಥಮ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪುತ್ರರು ತಮ್ಮ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಮತ್ತು ವಾದ್ಯ-ಮೇಳದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಹೋದರರು ಆಗಸ್ಟೆ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸ್ ಲುಮಿಯರೆ ತಮ್ಮ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. [ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಬೇಕಾಗಿದೆ] ಖಾಸಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದವು, ಲಥಮ್ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಲುಮಿಯೆರ್ ಸಹೋದರರ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. [ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ] ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿತ ಚಲನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ೯ ಮೇ ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. '''ಆರಂಭಿಕ ವಿಕಸನ''' ಮೊದಲಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸರಳವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಶಾಟ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ಯಾವುದೇ ಸಂಪಾದನೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಿನಿಮೀಯ ತಂತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಅನೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಅಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಕೋನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ ಹೊಡೆತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಮರಾ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂತಾದ ಇತರ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಚಲನಚಿತ್ರವು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವವರೆಗೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ನವೀನ ಮೂಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ನ ಶಬ್ದದ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಂಗಭೂಮಿ ಮಾಲೀಕರು ಪಿಯಾನೋ ವಾದಕ ಅಥವಾ ಆರ್ಗನ್ ವಾದಕ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ನಗರದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ಣ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಶೀಟ್ [[ಸಂಗೀತ]]ದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಿಲ್ಮ್ ಸ್ಕೋರ್ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.filmsite.org Film Site]&nbsp;– Reviews of classic films * {{dmoz|Arts/Movies/|Movies}} * [http://www.rottentomatoes.com Rottentomatoes.com]&nbsp;– Movie reviews, previews, forums, photos, cast info, and more. * [http://imdb.com/ The Internet Movie Database (IMDb)]&nbsp;– Information on current and historical films and cast listings. {{ಚುಟುಕು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮನೋರಂಜನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರರಂಗ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]] 0nq6u78lc0mxwty9tmrrozfnhk7pkoi 0 24821 1431287 1378678 2026-10-03T20:35:13Z Д.Ильин 77458 1431287 wikitext text/x-wiki [[File: 1f4j.jpg|thumb|300 px|catalase tetramer, Human erythrocyte.]] {{FixBunching|beg}} {{enzyme | Name = Catalase | EC_number = 1.11.1.6 | CAS_number = 9001-05-2 | IUBMB_EC_number = 1/11/1/6 | GO_code = 0004096 | image = | width = | caption = }} {{FixBunching|mid}} {{Pfam_box | Symbol = Catalase | Name = Catalase | image = PDB 7cat EBI.jpg | width = | caption = | Pfam= PF00199 | InterPro= IPR011614 | SMART= | PROSITE = PDOC00395 | SCOP = 7cat | TCDB = | PDB = {{PDB2|1a4e}}, {{PDB2|1cf9}}, {{PDB2|1dgb}}, {{PDB2|1dgf}}, {{PDB2|1dgg}}, {{PDB2|1dgh}}, {{PDB2|1e93}}, {{PDB2|1f4j}}, {{PDB2|1gg9}}, {{PDB2|1gge}}, {{PDB2|1ggf}}, {{PDB2|1ggh}}, {{PDB2|1ggj}}, {{PDB2|1ggk}}, {{PDB2|1gwe}}, {{PDB2|1gwf}}, {{PDB2|1gwh}}, {{PDB2|1h6n}}, {{PDB2|1h7k}}, {{PDB2|1hbz}}, {{PDB2|1iph}}, {{PDB2|1m7s}}, {{PDB2|1m85}}, {{PDB2|1mqf}}, {{PDB2|1nm0}}, {{PDB2|1p7z}}, {{PDB2|1p80}}, {{PDB2|1qf7}}, {{PDB2|1qqw}}, {{PDB2|1qwl}}, {{PDB2|1qwm}}, {{PDB2|1qws}}, {{PDB2|1si8}}, {{PDB2|1tgu}}, {{PDB2|1th2}}, {{PDB2|1th3}}, {{PDB2|1th4}}, {{PDB2|1u5u}}, {{PDB2|2a9e}}, {{PDB2|2cag}}, {{PDB2|2cah}}, {{PDB2|2iqf}}, {{PDB2|4blc}}, {{PDB2|7cat}}, {{PDB2|8cat}} }} {{FixBunching|mid}} {{PBB|geneid=847}} {{FixBunching|end}} '''ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ''' ವೆಂಬುದು ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಜೀವಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದೆ. ಇದು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಕ್ಕೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ವಿಭಜನೆಯ ವೇಗವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid14745498">{{cite journal | author = Chelikani P, Fita I, Loewen PC | title = Diversity of structures and properties among catalases | journal = Cell. Mol. Life Sci. | volume = 61 | issue = 2 | pages = 192–208 | year = 2004 | month = January | pmid = 14745498 | doi = 10.1007/s00018-003-3206-5 | url =https://archive.org/details/sim_cellular-and-molecular-life-sciences_2004-01_61_2/page/192}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕ ಬಳಕೆಯ ಸಂಖ್ಯಾಬಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಒಂದು ಕಣ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಕಣವನ್ನು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು.<ref>{{cite web | title = Catalase | author = Goodsell DS | work = Molecule of the Month | publisher = RCSB Protein Data Bank | url = http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion/molecule_of_the_month/pdb57_1.html | date = 2004-09-01 | accessdate = 2007-02-11 | archive-date = 2020-10-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201001021106/http://www.rcsb.org/pdb/static.do?p=education_discussion%2Fmolecule_of_the_month%2Fpdb57_1.html | url-status = dead }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವು ನಾಲ್ಕು ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಸರಣಿ ಗಳ ಟೆಟ್ರಾಮರ್ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುಮಾರು 500 ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳಷ್ಟು ಸಮೀಕರಣದ ಉದ್ದವಿದೆ.<ref name="Boon_a">{{cite web | author = Boon EM, Downs A, Marcey D |title = Catalase: H₂O₂: H₂O₂ Oxidoreductase | work = Catalase Structural Tutorial Text | url = http://biology.kenyon.edu/BMB/Chime/catalase/frames/cattx.htm | accessdate = 2007-02-11}}</ref> ಇದು ನಾಲ್ಕುಪೊರ್ಫಿರಿನ್ ಹೀಮ್ (ಕಬ್ಬಿಣ)ನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಿಣ್ವವವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 7,<ref name="Maehly_1954">{{cite journal | author = Maehly A, Chance B | title = The assay of catalases and peroxidases | journal = Methods Biochem Anal | volume = 1 | issue = | pages = 357–424 | year = 1954 | pmid = 13193536 | doi = 10.1002/9780470110171.ch14 | url = }}</ref> ರಷ್ಟು pH(ಪಿಎಚ್) ಪ್ರಮಾಣ ಮಾನವ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಗರಿಷ್ಠ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.(6.8 ಮತ್ತು 7.5 ನಡುವೆ ಇರುವ pHs ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ).<ref name="pmid6727660">{{cite journal | author = Aebi H | title = Catalase in vitro | journal = Meth. Enzymol. | volume = 105 | issue = | pages = 121–6 | year = 1984 | pmid = 6727660 | doi = 10.1016/S0076-6879(84)05016-3 | url = | issn = }}</ref> ಆಯಾ ವಿಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳ ಆಧರಿಸಿ ಇತರ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ pH 4 ಮತ್ತು 11 ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.<ref name="urlEC 1.11.1.6 - catalase">{{cite web | url = http://www.brenda-enzymes.org/php/result_flat.php4?ecno=1.11.1.6&Suchword=&organism%5B%5D=&show_tm=0 | title = EC 1.11.1.6 - catalase | author = | authorlink = | coauthors = | date = | format = | work = BRENDA: The Comprehensive Enzyme Information System | publisher = Department of Bioinformatics and Biochemistry, Technische Universität Braunschweig | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-05-26}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿತಕರವಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶವೂ ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Bucknell">{{cite web | title = A Quantitative Enzyme Study; CATALASE | author = Toner K, Sojka G, Ellis R | date = | work = | publisher = bucknell.edu | url = http://www.facstaff.bucknell.edu/toner/gb/lab121/labs34.html | accessdate = 2007-02-11 | archive-date = 2000-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20000612104029/http://www.facstaff.bucknell.edu/toner/gb/lab121/labs34.html | url-status = bot: unknown }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು 1818 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. H₂O₂ (ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್) ವನ್ನು ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಂತಹ [[ಲೂಯಿಸ್ ಜಾಕಸ್ ಥೆನಾರ್ಡ್]] ರವರು ಇದರ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣ ಅದರಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುವಿನ ಅಂಶ, ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಒಸ್ಕರ್ - ಎಂಬುವವರು 1900 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಟಲೇಸ್ (ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ), ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref name="pmid17751716">{{cite journal | author = Loew O | title = A New Enzyme of General Occurrence in Organisms | journal = Science (journal) | volume = 11 | issue = 279 | pages = 701–702 | year = 1900 | month = May | pmid = 17751716 | doi = 10.1126/science.11.279.701 | url = }}</ref> 1937ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ B. ಸಮ್ನರ್<ref name="pmid17776781">{{cite journal | author = Sumner JB, Dounce AL | title = Crystalline catalase | journal = Science (journal) | volume = 85 | issue = 2206 | pages = 366–367 | year = 1937 | month = April | pmid = 17776781 | doi = 10.1126/science.85.2206.366 | url =https://archive.org/details/sim_science_1937-04-09_85_2206/page/366}}</ref> ಎಂಬುವವನು ಧನದ ಯಕೃತ್ ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಹರಳುಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ 1938 ರಲ್ಲಿ ಅಣುವಿನ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="pmid17831682">{{cite journal | author = Sumner JB, Gralén N | title = The molecular weight of crystalline catalase | journal = Science (journal) | volume = 87 | issue = 2256 | pages = 284 | year = 1938 | month = March | pmid = 17831682 | doi = 10.1126/science.87.2256.284 | url =https://archive.org/details/sim_science_1938-03-25_87_2256/page/283}}</ref> 1969ರಲ್ಲಿ, ಬೋವೈನ್(ಜಡ) ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲದ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="pmid4892021">{{cite journal | author = Schroeder WA, Shelton JR, Shelton JB, Robberson B, Apell G | title = The amino acid sequence of bovine liver catalase: a preliminary report | journal = Arch. Biochem. Biophys. | volume = 131 | issue = 2 | pages = 653–5 | year = 1969 | month = May | pmid = 4892021 | doi = 10.1016/0003-9861(69)90441-X | url =https://archive.org/details/archives-of-biochemistry-and-biophysics_1969-05_131_2/page/653}}</ref> ನಂತರ 1981 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ನ 3D ರಚನೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.<ref name="pmid7328661">{{cite journal | author = Murthy MR, Reid TJ, Sicignano A, Tanaka N, Rossmann MG | title = Structure of beef liver catalase | journal = J. Mol. Biol. | volume = 152 | issue = 2 | pages = 465–99 | year = 1981 | month = October | pmid = 7328661 | doi = 10.1016/0022-2836(81)90254-0 | url =https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1981-10-25_152_2/page/465}}</ref> == ಕ್ರಿಯೆ == ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಕ್ರಿಯೆ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ: : 2 H₂O₂ → 2 H₂O + O₂ == ಅಣು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರದ ಕಾರಣ,<ref name="Boon_b" /> ಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ: : H₂O₂ + Fe(III)-E → H₂O + O=Fe(IV)-E(.+) : H₂O₂ + O=Fe(IV)-E(.+) → H₂O + Fe(III)-E + O₂<ref name="Boon_b">{{cite web | author = Boon EM, Downs A, Marcey D | title = Proposed Mechanism of Catalase | work = Catalase: H₂O₂: H₂O₂ Oxidoreductase: Catalase Structural Tutorial | url = http://biology.kenyon.edu/BMB/Chime/catalase/frames/cattx.htm#Proposed%20Mechanism%20of%20Catalase | accessdate = 2007-02-11}}</ref> : ಇಲ್ಲಿ Fe()-E, ಕಿಣ್ವಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೀಮ್ ಗುಂಪಿನ ಕಬ್ಬಿಣ ದ (ಅಯಸ್ಸಿನ ಅಂಶದ) ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. Fe(IV)-E(.+) ಎಂಬುದು Fe(V)-E ಯ ಮೆಸೊಮೆರಿಕ್ ರೂಪವಾಗಿದೆ.ಇದು +V ಗೆ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಕೆಲವೊಂದು ಬೆಂಬಲಯುತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳನ್ನು ಹೀಮ್ ಲಿಗಂಡ್ ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಹೀಮ್ ಅನ್ನು, ಪರಮಾಣು ಗುಚ್ಛ್ ದ ಧನ ಅಯಾನು(ರಾಡಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಟಯಾನು) ವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ(.+). ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಕ್ಟಿವ್ ಸೈಟ್ (ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸ್ಥಾನ)ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲ ಎಎಸೆನ್147 (147 ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪ್ಯಾರಜಿನ್) ಮತ್ತು ಎಚ್ ಐಎಸ್ 74 ನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ,ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರೋಟಾನ್(ಜಲಜನಕದ ಅಯಾನು) ವಿನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮುಕ್ತ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸಹಯೋಜಕವು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡ ನೀರಿನ ಅಣುವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ Fe(IV)=O. Fe(IV)=O, Fe(III)-E ಯನ್ನು ಮತ್ತೇ ರೂಪಿಸಲು ಹಾಗು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎರಡನೆಯ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Boon_b" /> ಐದನೇ ಅಯಸ್ಸಿನ ಲಿಗಂಡ್ದಲ್ಲಿರುವ Tyr357 ನ ಫೆನೊಲೇಟ್ ಲಿಗಂಡ್ ನ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಅಯಸ್ಸಿನ ಕೇಂದ್ರದ ಕ್ರಿಯೆ ಬಹುಶಃ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು Fe(III) ಯಿಂದ Fe(IV) ಗೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಮಧ್ಯಂತರಗಳೊಡನೆ His74 ಮತ್ತು Asn147 ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕವೂ ಕೂಡ ಕ್ರಿಯೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref name="Boon_b" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಿಕೆಲಿಸ್-ಮೆನ್ಟೆನ್ ಸಮೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="urlRe: How does the concentration of hydrogen peroxide affect the reaction...">{{cite web | url = http://www.madsci.org/posts/archives/aug98/900981784.Bc.r.html | title = How does the concentration of hydrogen peroxide affect the reaction | author = Maass E | authorlink = | coauthors = | date = 1998-07-19 | work = | publisher = MadSci Network | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 009-03-02 }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ, ಫಾರ್ಮ್ಯಾಲ್ಡಿಹೈಡ್, ಫಾರ್ಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಫೀನಾಲ್, ಮತ್ತು ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ನಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಾಣುವಿಷಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಬಲ್ಲದು. ಕೆಳಗೆ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಇದು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ: : H₂O₂ + H₂R → 2H₂O + R ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಭಾರ ಲೋಹದ ಅಯಾನು (ತಾಮ್ರದ(II) ಸಲ್ಫೇಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಾಮ್ರದ ಧನ ಅಯಾನುವಿನಂತೆ) ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಮೇಲೆ ಪೈಪೋಟಿಯಿಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಷಕಾರಿಯಾದ ಸೈನೈಡ್ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಹೀಮ್ಅನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಿಣ್ವಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆರ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಟೆಡ್ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಮಧ್ಯಂತರಗಳ ತ್ರಿವಿಮೀತಿಯ ಪ್ರೋಟೀನ್ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಡಾಟಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆಯಾ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಕಿಣ್ವಗಳ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಕೋಶಗಳ ಪಾತ್ರ == ಅನೇಕ ಸಹಜವಾದ ಚಯಾಪಚಯಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇತರ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ವಿಭಜನೆ ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅನಿಲರೂಪದ ಆಮ್ಲಜನಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕಣಗಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಉತ್ಕರ್ಷಿಸಲು ಕೋಶಗಳು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref name="Gaetani_1996">{{cite journal | author = Gaetani G, Ferraris A, Rolfo M, Mangerini R, Arena S, Kirkman H | title = Predominant role of catalase in the disposal of hydrogen peroxide within human erythrocytes. | url = https://archive.org/details/sim_blood_1996-02-15_87_4/page/1595 | journal = Blood | volume = 87 | issue = 4 | pages = 1595–9 | year = 1996 | pmid = 8608252}}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ನಿಜವಾದ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸರಳವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ: ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಇಲಿಗಳು ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣದಂತೆ ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ಕಿಣ್ವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Ho_2004">{{cite journal | author = Ho YS, Xiong Y, Ma W, Spector A, Ho D | title = Mice Lacking Catalase Develop Normally but Show Differential Sensitivity to Oxidant Tissue Injury. | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2004-07-30_279_31/page/32804 | journal = J Biol Chem | volume = 279 | issue = 31 | pages = 32804–812 | year = 2004 | pmid = 15178682 | doi = 10.1074/jbc.M404800200}}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಕೊರತೆಯ ವಿಧವಾಗಿರುವ ಟೈಪ್ II ಮಧುಮೇಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂಭವವಿದೆ.<ref name="Goth_2001">{{cite journal | author = László Góth, Ágota Lenkey, William N. Bigler | title = Blood Catalase Deficiency and Diabetes in Hungary | journal = Diabetes Care | volume = 24 | issue = 10 | pages = 1839–1840 | year = 2001 | pmid = 11574451 | doi = 10.2337/diacare.24.10.1839 | url = http://care.diabetesjournals.org/content/24/10/1839.full }}</ref><ref name="Goth_2008">{{cite journal | author = László Góth | title = Catalase Deficiency and Type 2 Diabetes | journal = Diabetes Care | volume = 24 | issue = 10 | pages = e93 | year = 2008 | pmid = 19033415 | doi = 10.2337/dc08-1607 | url = http://care.diabetesjournals.org/content/31/12/e93.full }}</ref> ಕೆಲವು ಜನರು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು (ಆಕ್ಟಲೇಷಿಯ) ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸಹಜವಾದ ಸಸ್ತನಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ H₂O₂ ನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಕ್ಕಿಂತ ಪೆರಾಕ್ಸಿರೆಡಾಕ್ಸಿನ್ ಗಳನ್ನು ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2009}} ಮಾನವನ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ 37&nbsp;°C ನಷ್ಟು ಹಿತಕರವಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಮಾನವನ ದೇಹದ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid6727660"/> ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಹಿತಕರವಾದ 90&nbsp;°C ನಷ್ಟು ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಪರ್ ಥರ್ಮೊಫಿಲ್ ಅರ್ಕೇಯ ''ಪೈರೊಬ್ಯಾಕ್ಯುಲಂ ಕ್ಯಾಲ್ದಿಫೊನ್ಟೀಸ್'' ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12029047">{{cite journal | author = Amo T, Atomi H, Imanaka T | title = Unique presence of a manganese catalase in a hyperthermophilic archaeon, Pyrobaculum calidifontis VA1 | journal = J. Bacteriol. | volume = 184 | issue = 12 | pages = 3305–12 | year = 2002 | month = June | pmid = 12029047 | pmc = 135111 | doi = 10.1128/JB.184.12.3305-3312.2002 | url = }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕೋಶಗಳ ಆರ್ಗೆನಲ್ ನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="MBOC">{{cite book | author = Alberts B, Johnson A, Lewis J, Raff M, Roberts K, Walter P | authorlink = | editor = | others = | title = Molecular Biology of the Cell | edition = 4th | language = | publisher = Garland Science | location = New York | year = 2002 | origyear = | pages = | chapter = Peroxisomes | chapterurl = http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=catalase&rid=mboc4.section.2194 | quote = | isbn = 0-8153-3218-1 | oclc = | doi = | url = | accessdate = }}</ref> ಸಸ್ಯಗಳ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಾಕ್ಸಿಸಮ್ ಗಳು ಪೋಟೋರೆಸ್ಪಿರೇಷನ್ (ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು.) ಅಲ್ಲದೇ ಸಹಜೀವಿಯ ನೈಟ್ರೊಜನ್ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ (ಡೈಆಟಾಮಿಕ್(ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳಿರುವ) ನೈಟ್ರೋಜನ್ (N₂) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಪರಮಾಣುವಾಗಿ ಒಡೆಯುವುದು)ದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೋಶಗಳು ರೋಗಾಣುಗಳಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದಾಗ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಂಟಿ ಮೈಕ್ರೊಬಿಯಲ್ (ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿ ನಿರೋಧಕ)ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಕೊಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ'' ಟ್ಯುಬರ್ಕ್ಯುಲೋಸಿಸ್'' (ಕ್ಷಯರೋಗ), ''ಲೀಜನಲ ನ್ಯುಮೋಫಿಲ'', ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಂಪಿಲೊಬ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಜೆಜುನಿ'' ಯಂತಹ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಕ್ಕೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವ ರೋಗಾಣುಗಳು, ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ರಾಡಿಕಲ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳು ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದೇ ಜೀವಿಯೊಳಗೆ ಬದಕಲು ಅವುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12949187">{{cite journal | author = Srinivasa Rao PS, Yamada Y, Leung KY | title = A major catalase (KatB) that is required for resistance to H₂O₂ and phagocyte-mediated killing in Edwardsiella tarda | journal = Microbiology (Reading, Engl.) | volume = 149 | issue = Pt 9 | pages = 2635–44 | year = 2003 | month = September | pmid = 12949187 | doi = 10.1099/mic.0.26478-0 | url =https://archive.org/details/microbiology-gb_2003-09_149_9/page/2635}}</ref> == ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ವಿತರಣೆ == ಚಿರಪರಿಚಿತವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಬಾಂಬಿಗ ಜೀರುಂಡೆ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜೀರುಂಡೆ ಎರಡು ಜೊತೆ ರಾಸಾಯನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕೋಣೆ ಅಥವಾ ಕೋಶ ಹೈಡ್ರೊಕ್ವಿನೋನ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಗ್ರಂಥಿಯು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಕೋಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜೀರುಂಡೆ, ಅಪಾಯಕರ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಎರಡೂ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಲಜನಕವು ಹೈಡ್ರೊಕ್ವಿನೋನ್ ಗಳನ್ನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ(ನೋದಕ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10449758">{{cite journal | author = Eisner T, Aneshansley DJ | title = Spray aiming in the bombardier beetle: photographic evidence | journal = Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. | volume = 96 | issue = 17 | pages = 9705–9 | year = 1999 | month = August | pmid = 10449758 | pmc = 22274 | doi = 10.1073/pnas.96.17.9705| url = http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10449758 | issn = }}</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಕ್ರಿಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಬಹಿರುಷ್ಣಕ (ΔH = −202.8 kJ/mol)ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Beheshti_2006">{{cite journal | author = Beheshti N, McIntosh AC | journal = Int. Journal of Design & Nature | year = 2006 | volume = 1 | issue = 1 | pages = 1–9 | url = http://www.heveliusforum.org/Artykuly/Biomimetics.pdf | title = ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | access-date = 2010-09-21 | archive-date = 2011-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110726145856/http://www.heveliusforum.org/Artykuly/Biomimetics.pdf | url-status = dead }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವು ಸಸ್ಯಗಳೊಳಗೂ ಸರ್ವತ್ರಕವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳೂ ಕೂಡ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದಕಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="pmid16503295">{{cite journal | author = Isobe K, Inoue N, Takamatsu Y, Kamada K, Wakao N | title = Production of catalase by fungi growing at low pH and high temperature | journal = J. Biosci. Bioeng. | volume = 101 | issue = 1 | pages = 73–6 | year = 2006 | month = January | pmid = 16503295 | doi = 10.1263/jbb.101.73 | url = }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಬಳಸದಂತಹ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಏರೋಬಿಕ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ(ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಇಲ್ಲದೇ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು)ಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ''ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೊಕೊಕಸ್'' ಜಾತಿಗಳು ಏರೋಬಿಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ಇವು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಆನೇರೋಬಿಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು(ಆಮ್ಲಜನಕವಿಲ್ಲದೇ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲ) ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಮೆಥನೊಸಾರ್ಸಿನ ಬಾರ್ಕೆರಿ''.<ref name="pmid16735730">{{cite journal | author = Brioukhanov AL, Netrusov AI, Eggen RI | title = The catalase and superoxide dismutase genes are transcriptionally up-regulated upon oxidative stress in the strictly anaerobic archaeon Methanosarcina barkeri | journal = Microbiology (Reading, Engl.) | volume = 152 | issue = Pt 6 | pages = 1671–7 | year = 2006 | month = June | pmid = 16735730 | doi = 10.1099/mic.0.28542-0 | url = }}</ref>.. == ಉಪಯೋಗಗಳು == [[File:Wasserstoffperoxid.svg|left|thumb|ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್]] ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೊದಲು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="urlCatalase - Worthington Enzyme Manual">{{cite web | url = http://www.worthington-biochem.com/CTL/default.html | title = Catalase | author = | authorlink = | coauthors = | date = | work = Worthington Enzyme Manual | publisher = Worthington Biochemical Corporation | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref> ಆಹಾರದ ಸುತ್ತುಕಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಇದರ ಮತ್ತೊಂದು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ತುಕ್ಕು ಸೇರುವುದನ್ನು(ಹಾಳಾಗುವುದು) ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="urlRe: how is catalase used in industry?">{{cite web | url = http://madsci.org/posts/archives/mar99/921636249.Gb.r.html | title = Re: how is catalase used in industry? | author = Hengge A | authorlink = | coauthors = | date = 1999-03-16 | work = General Biology | publisher = MadSci Network | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190907080521/http://madsci.org/posts/archives/mar99/921636249.Gb.r.html | archivedate = 2019-09-07 | quote = | accessdate = 2009-03-01 | url-status = dead }}</ref> ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಬಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="urltextile industry">{{cite web | url = http://www.p2pays.org/ref/11/10842.htm | title = textile industry | author = | authorlink = | coauthors = | date = | work = Case study 228 | publisher = International Cleaner Production Information Clearinghouse | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref> ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟ್ ಲೆನ್ಸ್(ತಾಕುಮಸೂರ)ನ ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಸೂರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲವೊಂದು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡಿಸಿನ್ಫೆಕ್ಟ್, ಇದು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮಸೂರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{US patent reference | number = 5521091 | y = 1996 | m = 05 | d = 28 | inventor = Cook JN, Worsley JL | title = Compositions and method for destroying hydrogen peroxide on contact lens }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖದ ಅನೇಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಹೊರಚರ್ಮ ದ ಮೇಲ್ಪದರದಲ್ಲಿ ಕೋಶಗಳ ಆಕ್ಸಿಜನೀಕರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. === ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಪರೀಕ್ಷೆ === ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೂಡುವ ಮೂರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಕಿಣ್ವದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕಕ್ಕೆ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವವು), ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ''ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಪರೀಕ್ಷೆ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ನ ಒಂದು ಹನಿಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಚಿತ್ರಫಲಕದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೇಪಕ ಸಾಧನ(ಕೋಲು)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು ಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಹಾಗು ನಂತರ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಹನಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು(ಸ್ಯಾಂಪಲ್) ಲೇಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗುಳ್ಳೆ ಬಂದರೆ ಅಥವಾ ಸಂಭವನೀಯ ಆಕಾರವನ್ನು ತೋರಿದರೆ, ಜೀವಿಯ ಜೈವಿಕ ''ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ-ಧನಾತ್ಮಕ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೊಕೊಸ್ಸಿ<ref name="urlBSCI 424 Pathogenic Microbiology -- Bacterial Pathogen List">{{cite web | url = http://www.life.umd.edu/classroom/bsci424/pathogendescriptions/PathogenList.htm | title = Bacterial Pathogen List | author = Rollins DM | authorlink = | coauthors = | date = 2000-08-01 | work = BSCI 424 Pathogenic Microbiology | publisher = University of Maryland | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref> ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಕೋಸ್ಸಿ<ref name="urlBiochemical Tests">{{cite web | url = http://www.mc.maricopa.edu/~johnson/labtools/Dbiochem/cat.html | title = Catalase Production | author = Johnson M | authorlink = | coauthors = | date = | work = Biochemical Tests | publisher = Mesa Community College | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081211073437/http://www.mc.maricopa.edu/~johnson/labtools/Dbiochem/cat.html | archivedate = 2008-12-11 | quote = | accessdate = 2009-03-01 | url-status = dead }}</ref> ಗಳು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ-ಧನಾತ್ಮಕಗಳಾಗಿವೆ. * ಒಂದು ವೇಳೆ ಗುಳ್ಳೆ ಬರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆ ಜೀವಿಯ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ''ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ-ಋಣಾತ್ಮಕ'' ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಟೊಕೊಸ್ಸಿ<ref name="urlStreptococcus pneumoniae and Staphylococci">{{cite web | url = http://pathmicro.med.sc.edu/fox/strep-staph.htm | title = Streptococcus pneumoniae and Staphylococci | author = Fox A | authorlink = | coauthors = | date = | work = | publisher = University of South Carolina | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref> ಮತ್ತು ಎಂಟರೊಕೊಸ್ಸಿ ಗಳು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ-ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಿಂದಲೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಜೀವಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಜೀವಕ ಪ್ರತಿರೋಧದಂತಹ ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜೀವಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕವು ಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಳಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. === ನೆರೆ ಕೂದಲು === ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಾನವನ ಕೂದಲು ನೆರೆಕೂದಲಾಗುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಬಹುದು. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ದೇಹದಿಂದ ಸಹಜವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಹಾಗು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಇದನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪರಾಕ್ಸೈಡ್ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕೂದಲನ್ನು ಬಿಳಿಯಾಗಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಎಂದಾದರೂ ನೆರೆ ಕೂದಲಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ನೆರೆ ಕೂದಲು(ಮುಪ್ಪಾಗುವದ ತಪ್ಪಿಸಲು) ಕಪ್ಪಾಗುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid19237503">{{cite journal | author = Wood JM, Decker H, Hartmann H, Chavan B, Rokos H, Spencer JD, Hasse S, Thornton MJ, Shalbaf M, Paus R, Schallreuter KU | title = Senile hair graying: H₂O₂-mediated oxidative stress affects human hair color by blunting methionine sulfoxide repair | journal = FASEB J. | volume = 23| issue = 7| pages = 2065–75| year = 2009 | month = February | pmid = 19237503 | doi = 10.1096/fj.08-125435 | url =https://archive.org/details/sim_faseb-journal_2009-07_23_7/page/n58}}</ref><ref name="urlWhy Hair Goes Gray">{{cite web | url = http://www.webmd.com/skin-problems-and-treatments/news/20090225/why-hair-goes-gray | title = Why Hair Goes Gray | author = Hitti M | authorlink = | coauthors = | date = 2009-02-25 | format = | work = Health News | publisher = WebMD | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref><ref name="ScienceDaily_Grey_Hair">{{cite web | url = https://www.sciencedaily.com/releases/2009/02/090223131123.htm | title = Why Hair Turns Gray Is No Longer A Gray Area: Our Hair Bleaches Itself As We Grow Older | author = | authorlink = | coauthors = | date = 2009-02-24 | work = Science News | publisher = ScienceDaily | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-01}}</ref> == ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರ == ಪೆರಾಕ್ಸಿಮಾಲ್ ಡಿಸ್ ಆರ್ಡರ್ (ಒಂದು ಜೀವಿಯಲ್ಲಿನ ಅನುವಂಶೀಯ ಆಕಾರ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆ ಸಂಕೇತ)ಆಕ್ಟಲ್ಯಾಷಿಯ ಎಂಬ ರೋಗವು ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕದ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯುಂಟಾದಾಗ ಬರುತ್ತದೆ. ==ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ== ಕ್ರಿಯಾವರ್ಧಕ ಎಬಿಎಲ್2<ref name="pmid12777400">{{cite journal |last=Cao |first=Cheng |authorlink= |coauthors=Leng Yumei, Kufe Donald |year=[[2003]]|month=Aug. |title=Catalase activity is regulated by c-Abl and Arg in the oxidative stress response |journal=J. Biol. Chem. |volume=278 |issue=32 |pages=29667–75 |publisher= |location = United States| issn = 0021-9258| pmid = 12777400 |doi = 10.1074/jbc.M301292200 | bibcode = | oclc =| id = | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-biological-chemistry_2003-08-08_278_32/page/29667| language = | format = | accessdate = | laysummary = | laysource = | laydate = | quote = }}</ref> ಮತ್ತು ಎಬಿl ವಾಹಿನಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12777400" /> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಕಿಣ್ವ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ * ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸೆಸ್ * ಸೂಪರ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಡಿಸ್ ಮ್ಯುಟೇಸ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{cite web | url = http://genomics.senescence.info/genes/entry.php?hugo=CAT | title = GenAge entry for CAT (Homo sapiens) | author = | authorlink = | coauthors = | date = | format = | work = | publisher = Human Ageing Genomic Resources | pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-05}} * {{cite web | url = http://madsci.org/FAQs/catalase.html | title = Catalase | author = | authorlink = | coauthors = | date = | work = MadSci FAQ | publisher = madsci.org | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090309011654/http://www.madsci.org/FAQs/catalase.html | archivedate = 2009-03-09 | quote = | accessdate = 2009-03-05 | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://www.tgw1916.net/video_pages/catalase.html | title = Catalase and oxidase test video | author = | authorlink = | coauthors = | date = | work = | publisher = Regnvm Prokaryotae | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090715094206/http://www.tgw1916.net/video_pages/catalase.html | archivedate = 2009-07-15 | quote = | accessdate = 2009-03-05 | url-status = dead }} *{{cite web | url = http://www.brenda-enzymes.info/php/result_flat.php4?ecno=1.11.1.6 | title = EC 1.11.1.6 - catalase | author = | authorlink = | coauthors = | date = | format = | work = | publisher = Brenda: The Comprehensive Enzyme Information System| pages = | language = | archiveurl = | archivedate = | quote = | accessdate = 2009-03-05}} * {{cite web | url = http://peroxibase.isb-sib.ch/ | title = PeroxiBase - The peroxidase database | author = | authorlink = | coauthors = | date = | format = | work = | publisher = Swiss Institute of Bioinformatics | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20081013084336/http://peroxibase.isb-sib.ch/ | archivedate = 2008-10-13 | quote = | accessdate = 2009-03-05 | url-status = dead }} * {{cite web | url = http://microbeid.com/Methods/catalase.html | title = Catalase Procedure | author = | authorlink = | coauthors = | date = | work = | publisher = MicrobeID.com | pages = | language = | archiveurl = https://web.archive.org/web/20101002161624/http://microbeid.com/Methods/catalase.html | archivedate = 2010-10-02 | quote = | accessdate = 2009-04-22 | url-status = dead }} {{Peroxidases}} {{Peroxisomal metabolism enzymes}} {{PBB_Controls | update_page = yes | require_manual_inspection = no | update_protein_box = yes | update_summary = no | update_citations = no }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:EC 1.11.1]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಟಿ ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಮೊಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಿಣ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೇಗವರ್ಧನೆ]] 16ugvglntjlh7yppoibhbejred9ylm0 0 25285 1431280 1431264 2026-10-03T14:23:07Z A826 72368 unnecessary changes 1367442 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಸುನೀಲ್ ರಾವ್ | image = | caption = | birth_place = [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ | occupation = ನಟ, ಗಾಯಕ. | years_active = 1987–ಇಂದಿನವರೆಗೆ | othername = ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ | mother = [[ಬಿ.ಕೆ.ಸುಮಿತ್ರಾ]] | family = ಸೌಮ್ಯಾ ರಾವ್ (ಸಹೋದರಿ) | spouse = ಶ್ರೇಯಾ ಅಯ್ಯರ್ }} '''ಸುನೀಲ್ ರಾವ್''' (ಜನನ ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮) ಭಾರತದ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ನಟ. ಅವರು ಕೆಲವು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ ಅನುಭವಿ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಗೀತರಚನೆಕಾರ. ಅವರು ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/sunil-raoh-my-next-release-has-a-lot-of-firsts-in-kannada-films-101613893996452.html</ref><ref name="hindu2005">{{cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2005/09/09/stories/2005090903720100.htm |title=Entertainment Bangalore : Small and spicy |date=9 September 2005 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=13 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213172528/http://www.hindu.com/fr/2005/09/09/stories/2005090903720100.htm |work=[[The Hindu]] |url-status=dead }}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ== ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಬಿ. ಕೆ. ಸುಮಿತ್ರಾ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ [[ಸುಗಮ ಸಂಗೀತ]] (ಲಘು ಸಂಗೀತ) ಗಾಯಕಿ. ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಸೌಮ್ಯ ರಾವ್ ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hindu2005"/> ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ಒಂದಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ ಚಿತ್ರರಂಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೂ ಆಫರ್‌ಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನಟನೆಯತ್ತ ತಮ್ಮ ಹಾದಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ===ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ=== ರಾವ್ ಅವರು ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ''ಕೆಂಡದ ಮಳೆ'' ಮತ್ತು ''[[ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ]]'' ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಾಲ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ===ದೂರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದ=== ಇವರು ರೈಲ್ವೇಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು, ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿ, ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref>https://www.cinemaexpress.com/kannada/news/2023/Mar/01/sunil-raoh-to-headline-veer-savarkar-biopic-40507.html</ref> ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕನಾಗಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದ ರಾವ್, ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಲ ನಟನೆಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅವರು ''ಜನನಿ'', ''ಚದುರಂಗ'', ''ಪುನರ್ಜನ್ಮ'', ಬಿ. ಸುರೇಶ್ ಅವರ ''ಸಾಧನೆ'' ಮತ್ತು ಟಿ. ಎನ್. ಸೀತಾರಾಮ್ ಅವರ ''ಮನ್ವಂತರ'' ಮತ್ತು ''ಭಾಗೀರತಿ'' ''ಜನನಿ''ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಪಾತ್ರದ ಮೊಮ್ಮಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |last1=Srinivasa |first1=Srikanth |title=Two guys & a goal |url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/feb09/ent4.asp |publisher=Deccan Herald |accessdate=23 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031229232939/http://www.deccanherald.com/deccanherald/feb09/ent4.asp |archivedate=29 December 2003 |date=9 February 2003 |url-status=live }}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು "ಪಾಂಚಾಲಿ" ನಂತಹ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಿಂಗ್ಲಿಷ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಫ್ರೀಕಿ ಚಕ್ರ'' ನಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ದೀಪ್ತಿ ನವಲ್ ಜೊತೆಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯಿಂದ ಮೋಹಕ್ಕೊಳಗಾದ ಚಿಕ್ಕ ಹುಡುಗನಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಕವಿತಾ ಲಂಕೇಶ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ''ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ''ದಲ್ಲಿ [[ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿಹರೆಯದ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ'' (೨೦೦೩) ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಮತ್ತು ರಮ್ಯಾ ನೋಡನೆ ನಟಿಸಿದರು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ''ಚಪ್ಪಲೆ'', ''ಮಸಾಲಾ'' ಮತ್ತು ''ಸಖಾ ಸಖಿ'' ನಂತಹ ವಿಫಲ ಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯದು ತಮಿಳಿನ ಹಿಟ್ ''ತಿರುಡ ತಿರುಡಿ'' ನ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಇತರ ಪುರುಷ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ''ಸಖಾ ಸಖಿ'' ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿತ್ತು. ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಶಿವರಾಜ್ ಹೊಸ್ಕೆರೆ ನಿರ್ದೇಶನದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ ''ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟ''ದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18918.html |title=Sunil Raos back – Bollywood Movie News |work=Indiaglitz.com |date=10 December 2005 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=2 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161202044356/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/18918.html |url-status=live }}</ref> ೨೦೦೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೆಸರಾಂತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಸುನೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ದೇಸಾಯಿ]] ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ "ಸರಿಗಮ" ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಪ್ರಜ್ವಲ್ ದೇವರಾಜ್]] ಒಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿರುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಅಜ್ಞಾತ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.chitratara.com/show-content.php?id=166&ptype=News&title=SUNIL%20KUMAR%20DESAI%20IS%20BACK%20WITH%20%60SARIGAMA%60 |title=Kannada Movie/Cinema News – SUNIL KUMAR DESAI IS BACK WITH 'SARIGAMA' |publisher=Chitratara.com |date=9 November 2008 |accessdate=1 December 2016 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220658/http://www.chitratara.com/show-content.php?id=166&ptype=News&title=SUNIL%20KUMAR%20DESAI%20IS%20BACK%20WITH%20%60SARIGAMA%60 |url-status=live }}</ref> ವಿರಾಮದ ನಂತರ ಅವರು ಮತ್ತೆ ನಟನೆಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು "ಬೆಂಗಳೂರು ಕಾಲಿಂಗ್" ಎಂಬ ಅವರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸುನೀಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತು ಕನ್ನಡದ ನಟ ಸುನಿಲ್ ರಾವ್ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಜನಮನದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಈಗ ಮುಂಬರುವ ಚಿತ್ರ ಹಯಗ್ರಿವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪುನರಾಗಮನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ರಘುಕುಮಾರ್ ಒಆರ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹಯಗ್ರಿವಾ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟ ಧನ್ವೀರ್ರಾ ಮತ್ತು ನಟಿ ಸಂಜನಾ ಆನಂದ್ ನಾಯಕರಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಹಯಗ್ರಿವದಲ್ಲಿ ಸುನಿಲ್ ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨ ರಂದು ಧನ್ವೀರ್ರಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>https://www.news18.com/movies/kannada-actor-sunil-raoh-to-return-to-big-screen-with-hayagrriva-report-8873763.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1729178/report-sunil-rao-to-act-again |title=Sunil Rao to act again? |access-date=11 October 2020 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011214347/https://www.dnaindia.com/entertainment/report-sunil-raoh-to-act-again-1729178 |url-status=live }}</ref> ==ಚಲನಚಿತ್ರಕಲೆ== {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#FFFFCC;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ |} {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ ! ಪಾತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | rowspan="2"| ೧೯೮೭ || ''[[ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆ]]'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ''ಕೆಂಡದ ಮಳೆ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | rowspan="2"| ೧೯೯೧ || ''ರೆಡಿಮೇಡ್ ಗಂಡ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ''ಶಾಂತಿ ಕ್ರಾಂತಿ'' | || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | ೧೯೯೨ || ''[[ಮೈಸೂರು ಜಾಣ]]'' | ಆನಂದ || ಬಾಲ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ |- | rowspan="2"| ೨೦೦೧ || ''ವಂದೇ ಮಾತರಂ'' | ಅಭಿಷೇಕ || |- | ''ಚಿತ್ರ'' | || |- | rowspan="4"| ೨೦೦೩ || ''ಪಾಂಚಾಲಿ'' | || |- | ''ಫ್ರೀಕಿ ಚಕ್ರ'' | ಅಘೋಷಿತ ಅತಿಥಿ || ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ |- | ''ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ'' | ಸುನಿಲ್ || |- | ''[[ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಣಯ]]'' | ವಿವೇಕ || |- rowspan="2"| ೨೦೦೪ || ''[[ಬಾ ಬಾರೋ ರಸಿಕಾ]]'' | ||ವಿಶ್ವ || |- | ||''ಚಪ್ಪಾಳೆ''|| | || |- | rowspan="2"| ೨೦೦೫ || ''ಮಸಾಲಾ'' | ವಿಶ್ವಾ || |- | ''ಸಖಾ ಸಖೀ'' | || |- | rowspan="2"| ೨೦೦೬ || ''ಬೆಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟ'' | || |- | ''ಜಾಕ್‌ಪಾಟ್'' | || ಅತಿಥಿ ನೋಟ; ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ ಕೂಡ |- | rowspan="2"| ೨೦೧೦ || ''ಮಿನುಗು'' | ಆದಿತ್ಯ || |- || ''ಪ್ರೇಮಿಸಂ'' | ಪ್ರಸನ್ನ || ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | rowspan="2"| ೨೦೨೨ || ''[[ಓಲ್ಡ್ ಮಾಂಕ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಓಲ್ಡ್ ಮಾಂಕ್]]'' | [[ಕೃಷ್ಣ]] || ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |- | ''ತುರ್ಥು ನಿರ್ಗಮನ'' | ವಿಕ್ರಮ್ || |- |} ===Web series=== {| class="wikitable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! ಬಿಡುಗಡೆಯ ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೨೦೧೭ || ಲೂಸ್ ಕನೆಕ್ಷನ್ || ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ವೆಬ್ ಸೀರಿಸ್ |- |} ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ 'ರೂಪಕಲಾ ಉತ್ಸವ-೨೫' ಅವರಿಗೆ 'ನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದ' ಎಂಬ 'ರೂಪಕಲಾ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಣ್ಮಣಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb name|1343308|ಸುನಿಲ್ ರಾವ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] jcfu6541tjfi48q3ecj0gk0u6u68fm4 0 25286 1431282 1431263 2026-10-03T14:23:07Z A826 72368 unnecessary changes 1334275 wikitext text/x-wiki {{Infobox ನಟ |image = |imagesize = 320px |caption = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |name = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |birthname = ಅಜಯ್ ರಾವ್‌ |birthdate = ೨೪ ಜನವರಿ ೧೯೮೦ |location = [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ |height = ೬' |othername = |occupation = ನಟ |yearsactive = ೨೦೦೩—ಪ್ರಸಕ್ತ |homepage = }} '''ಅಜಯ್ ರಾವ್‌''' ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಟ. ಪ್ರೇಮ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ೨೦೦೩ ರ ಬ್ಲಾಕ್ಬಸ್ಟರ್ [[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್‌ ಮಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಟ [[ಸುನಿಲ್ ರಾವ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರ ರಂಗ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರು. ==ವೃತ್ತಿ== ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಅವರು "[[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ]]" (೨೦೦೩) ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಾಯಕರಾಗಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಂತರ "ತಾಜ್ ಮಹಲ್" (೧೦೦೮), "[[ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ]]" (೨೦೧೦), "[[ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ]]" (೨೦೧೧) ಮತ್ತು ''[[ಕೃಷ್ಣ-ಲೀಲಾ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ]]'' (೨೦೧೫) ಮುಂತಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ''ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ'' (೨೦೧೫) ದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೋಮ್ ಬ್ಯಾನರ್ ''ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕ್ರಿಯೇಷನ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.indiaglitz.com/ajay-rao-turns-producer-kannada-news-102684 |title=Ajai Rao Turns Producer |access-date=13 February 2015 |archive-date=3 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803131022/http://www.indiaglitz.com/ajay-rao-turns-producer-kannada-news-102684 |url-status=live }}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಅವರು ತಮ್ಮ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗೆಳತಿ ಸಪ್ನಾ ಅವರನ್ನು ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಮಗಳು ಚೆರಿಷ್ಮಾ.<ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/it-is-a-baby-girl-for-actor-ajai-rao-and-wife-sapna/articleshow/66763567.cms |title=It is a baby girl for actor Ajay Rao and wife Swapna! |website=[[The Times of India]] |access-date=17 January 2020 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011112909/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/it-is-a-baby-girl-for-actor-ajai-rao-and-wife-sapna/articleshow/66763567.cms |url-status=live }}</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | ವರ್ಷ ! scope="col" | ಶೀರ್ಷಿಕೆ ! scope="col" | ಪಾತ್ರ ! scope="col" class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ! scope="col" class="unsortable" | ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | rowspan="2"| ೨೦೦೩ ! scope="row" | ''ಕಿಚ್ಚ'' | ಕಿಚ್ಚ್‌ಸ್ ಪ್ರೆಂಡ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''[[ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಯೂಸ್ ಮಿ]]'' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೫ ! scope="row" | ''ಸೂರ್ಯ ದಿ ಗ್ರೇಟ್'' | ಸೂರ್ಯ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್'' | ಇಂದ್ರ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೦೬ ! scope="row" | ''ಓ ಪ್ರಿಯತಮಾ'' | ಚಿನ್ನು / ಯಶಸ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="3" | ೨೦೦೭ ! scope="row" |''ಅಮೃತ ವಾಣಿ'' | ಸಮರ್ಥ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಹೆತ್ತರೆ ಹೆಣ್ಣನ್ನೇ ಹೆರಬೇಕು'' | | ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''[[:en:Ganesha (film)|ಗಣೇಶ]]'' | ಶಿವು | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೮ ! scope="row" | ''ಹುಟ್ಟಿದರೆ ಕನ್ನಡ ನಾಡಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕು'' | | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ತಾಜ್ ಮಹಲ್'' | ಅಜಯ್ ಕುಮಾರ್ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೦೯ ! scope="row" | ''ಜಾಜಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ'' | ರಾಮು | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಪ್ರೇಮ್ ಕಹಾನಿ'' | ಮಂಜ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೦ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣನ್ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೧ ! scope="row" | ''ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತು'' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣನ್ ಮ್ಯಾರೇಜ್ ಸ್ಟೋರಿ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೨ ! scope="row" | ''ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್'' | ಅರ್ಜುನ್ | |style="text-align: center;"| |- | ೨೦೧೩ ! scope="row" | ''ಅದ್ವೈತ'' | ವಿವೇಕ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="3" |೨೦೧೪ ! scope="row" | ''ಮನದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ'' | ಸ್ವತಃ | ವಿಶೇಷ ಪಾತ್ರ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ರೋಸ್'' | ಅಜಯ್ | ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಎಂದು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಜೈ ಬಜರಂಗಬಲಿ'' | ಅಜ್ಜು/ಅಜಯ್ | ಕೃಷ್ಣ ಅಜಯ್ ರಾವ್ ಎಂದು ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ |style="text-align: center;"| |- | rowspan="4" | ೨೦೨೫ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣ ಲೀಲಾ'' | ಕೃಷ್ಣ |ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ-[[ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ - ಕನ್ನಡ) |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಎಂದೆಂದಿಗು'' | ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಲವರ್ '' | ಅಜಯ್ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row" | ''ಮಾಮು ಟೀ ಅಂಗಡಿ'' | ಸ್ವತಃ | ವಿಶೇಷ ಪ್ರದರ್ಶನ<br/> ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೬ ! scope="row" | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು'' | ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| |- ! scope="row"| ''ಜಾನ್ ಜಾನಿ ಜನಾರ್ಧನ್'' | ಜನಾರ್ಧನ್ | |style="text-align: center;"| |- | rowspan="2" | ೨೦೧೭ ! scope="row"| ''ಧೈರ್ಯಂ'' | ಅಜಯ್ ಕೃಷ್ಣ | |style="text-align: center;"| <ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/13046-multi-starrer-amar-akbar-antony-starting-in-may.html|title=Multi-starrer Amar Akbar Antony Starting in May|work=Chitraloka|access-date=12 April 2016|archive-date=11 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181211162228/https://www.chitraloka.com/news/13046-multi-starrer-amar-akbar-antony-starting-in-may.html|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| ''ಕೃಷ್ಣ ಎಸ್/ಓ ಸಿಎಂ'' | ಕೃಷ್ಣ | | |- |೨೦೧೮ ! scope="row"|''ತಾಯಿಗೆ ತಕ್ಕ ಮಗ'' |ಮೊಹನ್‍ದಾಸ್ | | |- | rowspan="2" |೨೦೨೧ ! scope="row"|''ಕೃಷ್ಣ ಟಾಕೀಸ್'' |ಕೃಷ್ಣ | |<ref>{{cite news |title=Ajay Rao's Krishna Talkies to be out on April 9 |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2021/mar/11/ajay-raos-krishna-talkies-to-be-out-on-april-9-2274933.html |access-date=11 March 2021 |work=The New Indian Express}}</ref> |- ! scope="row"|''ಲವ್ ಯು ರಚ್ಚು'' |ಅಜಯ್ | |<ref>{{Cite web|title=Rachita to romance Ajai Rao in Love You Rachchu|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/rachita-to-romance-ajai-rao-in-love-you-rachchu/articleshow/80383392.cms|access-date=2021-01-21|website=The Times of India|language=en}}</ref> |- |rowspan="2"|೨೦೨೨ !scope="row"|''ಶೋಕಿವಾಲಾ'' |ಕಷ್ಣ | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ajay-rao-signs-another-movie-in-kannada/articleshow/68904911.cms|title=Ajay Rao signs another movie in Kannada|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-08-17|archive-date=20 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190820213255/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ajay-rao-signs-another-movie-in-kannada/articleshow/68904911.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/sep/12/ajay-rao-plays-shokiwala-2032270.html|title=Ajay Rao plays 'Shokiwala'|website=The New Indian Express|access-date=2019-10-06|archive-date=6 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191006021619/http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/sep/12/ajay-rao-plays-shokiwala-2032270.html|url-status=live}}</ref> |- !scope="row"|''ದಿಲ್ಪಸಂದ್'' |ಪ್ರೀತಮ್ |ಅತಿಥಿ ಪಾತ್ರ | |} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== *[http://kannada.filmibeat.com/celebs/ajay-rao.html ಫಿಲ್ಮೀಬೀಟ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಅಜಯ್ ರಾವ್ ವಿವರ] *[https://www.avidhafoundation.com/2021/11/love-you-rachchu-kannada-song-muddu.html Love You Racchu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220520002339/https://www.avidhafoundation.com/2021/11/love-you-rachchu-kannada-song-muddu.html |date=2022-05-20 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References/> {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಾಯಕರು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿನಿಮಾ ತಾರೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] 3zlu6g5uzlalbpdqyo3om35fggdu2dl 0 26269 1431271 1430506 2026-10-03T12:21:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431271 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=October 2010}} {{US state | Name = Rhode Island| Fullname = State of Rhode Island | Common Name - Rhode Island | Flag = Flag of Rhode Island.svg | Flaglink = [[Flag of Rhode Island|Flag]] | Seal = Seal of Rhode Island.svg | Map = Map of USA RI.svg | Nickname = The Ocean State<br />Little Rhody<ref>{{cite web|author=RI.gov |url=http://www.ri.gov/facts/history.php |title=Rhode Island Government : Government |publisher=RI.gov |date= |accessdate=July 31, 2010}}</ref> | Motto = Hope | Former = Colony of Rhode Island <br />and Providence Plantations | Demonym = Rhode Islander | Capital = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | LargestCity = [[Providence, Rhode Island|Providence]] | Governor = [[Donald Carcieri]] (R) | Lieutenant Governor = [[Elizabeth H. Roberts]] (D) | Legislature = [[Rhode Island General Assembly|General Assembly]] | Upperhouse = [[Rhode Island Senate|Senate]] | Lowerhouse = [[Rhode Island House of Representatives|House of Representatives]] | Senators = [[Jack Reed]] (D)<br /> [[Sheldon Whitehouse]] (D)| Representative=[[Rhode Island's 1st congressional district|1]]: [[Patrick J. Kennedy]] (D)<br />[[Rhode Island's 2nd congressional district|2]]: [[James Langevin]] (D)| PostalAbbreviation = RI | BorderingStates = [[Connecticut]], [[Massachusetts]]| OfficialLang = '''[[De jure]]''': None <br /> '''[[De facto]]''': English | AreaRank = 50th | TotalAreaUS = 1,214<ref>http://sos.ri.gov/library/history/facts/</ref> | TotalArea = {{convert|1214|sqmi|km2|disp=output number only}} | LandAreaUS = 1,045 | LandArea = 2,706 | WaterAreaUS = 500 | WaterArea = 6,687 | PCWater = 32.4 | PopRank = 43rd | 2000Pop (old) = 1,048,319 | 2000Pop = 1,053,209 (2009 est.)<ref name=09CenEst>{{cite web | title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = United States Census Bureau | accessdate = December 23, 2009 | url = http://www.census.gov/popest/states/NST-ann-est.html}}</ref>| DensityRank = 2nd | 2000DensityUS = 1,012.3 | 2000Density = 390.78 |State Symbol MedianHouseholdIncome = $44,619 | IncomeRank = 17th | AdmittanceOrder = 13th | AdmittanceDate = May 29, 1790 | TimeZone = [[Eastern Standard Time Zone|Eastern]]: [[UTC]]-5/[[Daylight saving time|-4]] | Longitude = 71° 07' W to 71° 53' W | Latitude = 41° 09' N to 42° 01' N | WidthUS = 37 | Width = 60 | LengthUS = 48| Length = 77 | HighestPoint = [[Jerimoth Hill]]<ref name=usgs>{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| accessdate =November 7, 2006| archive-date =ಜೂನ್ 1, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20080601170143/http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 812 | HighestElev = 247 | MeanElevUS = 200 | MeanElev = 60 | LowestPoint = Atlantic Ocean<ref name=usgs/> | LowestElevUS = 0| LowestElev = 0 | ISOCode = US-RI | Website = www.ri.gov| Footnotes = * Total area in [[acres]]<br /> is approximately {{convert|776957|acre|km2|0}} }} '''ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್''',<ref name="constitution">{{cite web|url = http://www.rilin.state.ri.us/RiConstitution/ConstFull.html|title = Constitution of the State of Rhode Island|accessdate = September 9, 2007|publisher = State of Rhode Island General Assembly|archive-date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080919035215/http://www.rilin.state.ri.us/RiConstitution/ConstFull.html|url-status = dead}}</ref> ಇದನ್ನು '''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್''' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Audio-IPA|en-us-Rhode Island.ogg|/ˌroʊd ˈaɪlɨnd/}}ಅಥವಾ{{IPA-en|rɵˈdaɪlɨnd|}}, ಇದು ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಗಡಿ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]‌ನ ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜತೆ ಇದು ನೀರಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 13 ಮೂಲ ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ವಸಾಹತು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಉಪನಾಮ " ದಿ ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್". ಈ ಉಪನಾಮವು ರಾಜ್ಯದ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಲವಾರು ದೊಡ್ಡ ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡಲಚಾಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇವು ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 30% ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಇದರ ಭೂವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 1,೦45 ಚದರ ಮೈಲುಗಳು(2706 ಕಿಮೀ²), ಆದರೆ ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.(ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮೂರು ನಾವಿಕ ಮೈಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದ ಎಲ್ಲ ಸಾಗರ ತಳಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಜಲಪ್ರದೇಶವು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.) == ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ == ಹೆಸರಿನ ನಡುವೆಯೂ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬಹುಭಾಗವು ಅಮೆರಿಕದ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್'' ಎರಡು ವಸಾಹತುಗಳಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಲೀನದಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್'' ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ವಸಾಹತಿನ ಹೆಸರು. ಇದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ವಸಾಹತು ಸ್ಥಳವಾದ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌'' ‌ನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ದಿನದ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ನರ್ರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ.<ref name="water">http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117053440/http://www.dlt.ri.gov/lmi/map.htm |date=ಜನವರಿ 17, 2013 }} 2007 ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅಕ್ವಿಡಿಕ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪ ಹೇಗೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. 1524ರಲ್ಲಿ ಪರಿಶೋಧಕ ಜಿಯೊವಾನಿ ಡಾ ವೆರಂಜಾನೊ ನರ್ರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವೇಶದ ಬಳಿ ದ್ವೀಪವೊಂದರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ದ್ವೀಪ ರೋಡ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು. ವೆರೆಜಾನೊ ಯಾವ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಯಾತ್ರಿಗಳು ಅಕ್ವಿಡಿಕ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1637ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಈ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ 1644ರಲ್ಲಿ ಈ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಇಡಲಾಯಿತು "ಅಕ್ವೆತ್‌ನೆಕ್‌ನ್ನು ಇನ್ನುಮೇಲೆ ಇಲೆ ಆಫ್ ರಾಡ್ಸ್ ಅಥವಾ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ" "ಐಸಲ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ಸ್"ನ್ನು 1646ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಕಾನೂನಿನ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.<ref>http://sos.ri.gov/library/history/name/</ref><ref>ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ B. ಸ್ಟೇಪಲ್ಸ್, "ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿಯನ್",ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂಟಿಕ್ವೇರಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಸಂಪುಟ. 68 (1882): [https://books.google.com/books?id=msILAAAAIAAJ&amp;lpg=PA368&amp;ots=MxZLoQLqKW&amp;dq=%22commemorated%20the%20fiery%20aspect%20of%20the%20place%22&amp;pg=PA367#v=onepage&amp;q=%22commemorated%20the%20fiery%20aspect%20of%20the%20place%22&amp;f=false ಗೀಗಲ್ ಡಾಕ್ಸ್, ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿಯನ್]</ref> ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ 1627ರ ಯಾತ್ರೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗಿದ್ದು, 1625ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸದ ವಿವರಗಳ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ "ಕೆಂಪು ನೋಟದ ದ್ವೀಪ"(17ನೇ ಶತಮಾನದ ಡಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "een rodlich Eylande") ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.s4ulanguages.com/delaet.html ''Nieuwe Wereldt ofte Beschrijvinghe van West-Indien, uit veelerhande Schriften ende Aen-teekeningen van verscheyden Natien (Leiden, Bonaventure &amp; Abraham Elseviers, 1625)'' ]. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಠ್ಯದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದ: "ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (1916): https://archive.org/stream/documentaryhisto02chap/documentaryhisto02chap_djvu.txt</ref> 1659ರಷ್ಟು ಮುಂಚಿನ ಡಚ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು "ರೂಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಟ್‌" ಅಥವಾ ರೆಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಶರತ್ಕಾಲದ ಎಲೆಗೊಂಚಲು ಅಥವಾ ತೀರದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಜೇಡಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಡಚ್ ನಾಗರಿಕನಿಂದ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ(ಬಹುಶಃ ಸ್ವತಃ ಆಡ್ರಿಯನ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಅವರಿಂದ).<ref>ಎಲಿಶಾ ಪಾಟ್ಟರ್, 1835. ದಿ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್. ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ, v3. https://books.google.com/books?id=RDIqdXhz9A4C&amp;ots=4A087c9MfB&amp;dq=potter's%20early%20history%20of%20narragansett&amp;pg=PA22#v=snippet&amp;q=dutch%20name&amp;f=false</ref><ref name="books.google.com">ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ G. ಆರ್ನಾಲ್ಡ್, ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (1859). https://books.google.com/books?id=iUJg2uqb7LgC&amp;pg=PA70#v=onepage&amp;q&amp;f=false</ref><ref name="books.google.com"/> [[ಚಿತ್ರ:Verrazzano monument.jpg|250px|right|thumb|ವೆರಾಜಾನೊ ಸ್ಮಾರಕ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್.]] ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಎಂಬ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ,ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ, ಗುಲಾಮ ಪದ್ಧತಿ ರದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಸಮಾನ ನಡವಳಿಕೆ ಕುರಿತು ಬೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರು. ಅವರನ್ನು ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿನಿಂದ ಹೊರಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಹನೆಯನ್ನು ಅರಸುತ್ತಾ ಅವರ ಜತೆಗೆ ಇತರರು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್‌ನ್ನು ಮುಕ್ತ ಒಡೆತನದ ವಸಾಹತನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. "ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್"ದೈವಾನುಗ್ರಹವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್" ಪದವು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ವಸಾಹತಿನ ಪದವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.(ಜನರು ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವುದು). ಹೀಗೆ, ಈ ಹೆಸರು ನಂತರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಗುಲಾಮ ವಸಾಹತುಗಳ ಜತೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ನಂತರ,ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಎಂಬ ವಸಾಹತಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್" ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಅತೀ ಉದ್ದನೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. 2009 ಜೂನ್ 23ರಂದು ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ(ಶಾಸನ ಸಭೆ) ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ಹೆಸರು ಇರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಕೈಬಿಡಬೇಕೇ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಜನರ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡಲು ಮತದಾನ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಹೆಸರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದೆಂಬ ತಪ್ಪುಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jcjT9yQ3eiJ9uywggCR_IuT7O9lwD9922KB80 RI ಕ್ಲೋಸರ್ ಟು ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನೇಮ್ ಓವರ್ ಸ್ಲೇವರಿ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್ 2009ರ ಜೂನ್‌ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2010ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುರಿತ ಜನಾದೇಶದ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಉಪನಾಮವು "ದಿ ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ(ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಕೊಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲಚಾಚುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ 30%ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ.) == ಬೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island - NED500.jpg|225px|thumb|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ]] {{See|List of counties in Rhode Island}} [[ಚಿತ್ರ:National-atlas-rhode-island.png|thumb|225px|left|ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ನಕ್ಷೆ.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1,535 ಚದರ ಮೈಲಿ (4,002 ಕಿಮಿ²) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಗಡಿ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜಲಸಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಜತೆ ಬ್ಲಾಕ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಲಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಡುವೆ ಕಿರಿದಾದ ಕಡಲಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರವು 200 ಅಡಿ(60 ಮೀ). ಸಾಗರ ರಾಜ್ಯ(ಓಷನ್ ಸ್ಟೇಟ್)ಎಂದು ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಗರ ಕಿನಾರೆಗಳಿವೆ. ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿದ್ದು,ನೈಜ ಪರ್ವತಗಳಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರ್ವತಶೃಂಗವು ಜೆರಿಮೋತ್ ಪರ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 812 ಅಡಿ(247ಮೀ)ಎತ್ತರವಿದೆ.<ref name="usgs"/> ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೂರ್ವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕೆಳಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಒಳಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಾಡುಗಳು ಈಶಾನ್ಯ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="ecoregions">{{cite journal |author = Olson, D. M, E. Dinerstein, ''et al'' |title = Terrestrial Ecoregions of the World: A New Map of Life on Earth |journal = [[BioScience]] |year = 2001 |volume=51 |issue=11 |pages= 933-938 |url = http://gis.wwfus.org/wildfinder/ |doi = 10.1641/0006-3568(2001)051[0933:TEOTWA]2.0.CO;2 }}</ref> ನರಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಕ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮುಖ್ಯಭೂಭಾಗದ ದಕ್ಷಿಣ ತೀರಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 12 ಮೈಲುಗಳು(19 ಕಿಮೀ)ದೂರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕೊಲ್ಲಿಯೊಳಗೆ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಅತೀ ದೊಡ್ಡದು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್,ಮಿಡಲ್‌ಟೌನ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಪುರಸಭೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವು ಕೊನಾನಿಕಟ್, ಪ್ರೂಡೆನ್ಸ್‌ ಮೂರನೇ ಅತೀದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. === ಬೌಗೋಳಿಕತೆ === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಅಪರೂಪ ವಿಧದ [[ಕಲ್ಲು]] ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡೈಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಬರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ)ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಖನಿಜದ ಎರಡು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿದ್ದು, ಇದು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದುರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅದರ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬಿಸಿಯಾದ, ಮಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ತಣ್ಣನೆಯ ಚಳಿಯ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ಖಂಡೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶವು 104&nbsp;°F (40&nbsp;°C), 1975 ಆಗಸ್ಟ್ 2ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0001416.html ರೆಕಾರ್ಡೆಡ್ ಹೈಯೆಸ್ಟ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ಸ್ ಬೈ ಸ್ಟೇಟ್] ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ -25&nbsp;°F (-32&nbsp;°C), 1996 ಫೆಬ್ರವರಿ 5ರಂದು ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.infoplease.com/ipa/A0001416.html ರೆಕಾರ್ಡಡ್ ಲೋಯೆಸ್ಟ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ಸ್ ಬೈ ಸ್ಟೇಟ್] ಇನ್ಪೋರ್ಮೇಷನ್ ಪ್ಲೀಸ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್</ref> ಮಾಸಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಗರಿಷ್ಠ 83&nbsp;°F (28&nbsp;°C) ನಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 20&nbsp;°F (-7&nbsp;°C)ವರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.rssweather.com/climate/Rhode%20Island/Providence/temp.png ಎವರೇಜ್ ಟೆಂಪರೇಚರ್ ರೇಂಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117053431/http://www.rssweather.com/climate/Rhode%20Island/Providence/temp.png |date=ಜನವರಿ 17, 2013 }}, RSSWeather.com.</ref> {{Weather box |location = Rhode Island |single line = Yes |Jan record high F = 70 |Feb record high F = 72 |Mar record high F = 90 |Apr record high F = 98 |May record high F = 96 |Jun record high F = 98 |Jul record high F = 102 |Aug record high F = 104 |Sep record high F = 100 |Oct record high F = 88 |Nov record high F = 81 |Dec record high F = 77 |Jan high F = 26 |Feb high F = 39 |Mar high F = 48 |Apr high F = 58 |May high F = 69 |Jun high F = 77 |Jul high F = 83 |Aug high F = 81 |Sep high F = 73 |Oct high F = 63 |Nov high F = 52 |Dec high F = 42 |Jan low F = 20 |Feb low F = 23 |Mar low F = 30 |Apr low F = 39 |May low F = 49 |Jun low F = 58 |Jul low F = 64 |Aug low F = 63 |Sep low F = 55 |Oct low F = 43 |Nov low F = 43 |Dec low F = 26 |Jan record low F = -23 |Feb record low F = -17 |Mar record low F = 1 |Apr record low F = 11 |May record low F = 29 |Jun record low F = 39 |Jul record low F = 48 |Aug record low F = 49 |Sep record low F = 32 |Oct record low F = 20 |Nov record low F = 6 |Dec record low F = -12 |Jan precipitation inch = 4.37 |Feb precipitation inch = 3.45 |Mar precipitation inch = 4.43 |Apr precipitation inch = 4.16 |May precipitation inch = 3.66 |Jun precipitation inch = 3.38 |Jul precipitation inch = 3.17 |Aug precipitation inch = 3.90 |Sep precipitation inch = 3.70 |Oct precipitation inch = 3.69 |Nov precipitation inch = 4.40 |Dec precipitation inch = 4.14 |source 1 = <ref>{{cite web |url=http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/USRI0014?from=36hr_bottomnav_business |title=Average Weather Rhode Island - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |accessdate=August 6, 2009}}</ref> |date=August 2010 }} == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Rhode Island}} ==== ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಶಕೆ: 1636-1770 ==== [[File:Providence, Rhode Island, Original Deed.jpg|thumb|200px|right|ಮುಖಂಡ ಕ್ಯಾನೋನಿಕಸ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿರುವ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ 1636ರ ಮೂಲ ಕಾನೂನು ಪತ್ರ. ]] [[ಚಿತ್ರ:Roger Williams and Narragansetts.jpg|thumb|225px|ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು.]] {{Main|Colony of Rhode Island and Providence Plantations}} 1636ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದಾಗಿ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವಿನಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇದು ನರ್ರಾಗಾನ್‌ಸೆಟ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಭೂಮಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು '''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿರೋಧಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಅಲೆಮಾರಿಗಳ ದ್ವೀಪ(ರೋಗ್ಸ್ ಐಲೆಂಡ್) ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book | publisher = Penguin (Non-Classics) | isbn = 0140082689 | page = [https://archive.org/details/pilgrimsintheiro00mart/page/77 77] | last = Marty | first = Martin E. | title = Pilgrims in Their Own Land: 500 Years of Religion in America | url = https://archive.org/details/pilgrimsintheiro00mart | date = August 6, 1985 }}</ref> 1638ರಲ್ಲಿ, ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಜತೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ ನಂತರ ಅನ್ನೆ ಹುಚ್ಚಿಸನ್, ವಿಲಿಯಂ ಕಾಡಿಂಗ್‌ಟನ್, ಜಾನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಫಿಲಿಪ್ ಶರ್ಮನ್ಹಾಗು ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಿನ್ನಮತೀಯರುಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ (ಆಗ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು) ನೆಲೆಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಗಿದ್ದು,ಅದನ್ನು ಪೊಕಾಸೆಟ್ ಎಂದು ಅವರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ವಸಾಹತಿನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ದಾಖಲೆ ಪ್ರಕಾರ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾಪಕರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಾಹತಾಯಿತು. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಗೋರ್ಟನ್ 1642ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಶಾವೊಮೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿದ್ದು, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿನ ಜತೆ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1644ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ಮೌತ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ಸ್ ವಸಾಹತು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿತು ಹಾಗು ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು "ಅಧ್ಯಕ್ಷ" ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಗೋರ್ಟನ್ 1648ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕ ವಾರ್ವಿಕ್ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://lonang.com/exlibris/organic/1663-cri.htm |title=Charter of Rhode Island (1663) |publisher=Lonang.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126053349/http://lonang.com/exlibris/organic/1663-cri.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಸಾಹತುಗಳು 1663ರ ಸನ್ನದಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, 1842ರವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಉಳಿದರೂ,ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಹೆಚ್ಚು ಹಳಸಿತ್ತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಾಯಕತ್ವದ ಶಾಂತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಡುವೆಯೂ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ರಕ್ತಪಾತಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ(1675–1676), ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತಟಸ್ಥ ನೀತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರು. ಜನರಲ್ ಜೋಸಿಯ ವಿನ್‌ಸ್ಲೋ ನೇತೃತ್ವದ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಸೈನ್ಯವು ಭದ್ರವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ವಾಂಪ್‌ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾದ ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಗ್ರಾಮವನ್ನು 1675ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ನಾಶಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್'ಸ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608035001/http://www.historyplace.com/specials/kingphilip.htm |date=ಜೂನ್ 8, 2010 }} ಇನ್ [http://www.historyplace.com historyplace.com].</ref> ನರಾಗ್ಗನ್‌ಸೆಟ್ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ನಗರಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಜನರನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡುವಂತೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಅಂತಿಮ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಪಡೆಗಳು ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್‍‌ನನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಹತ್ಯೆಮಾಡಿದವು. ವ್ಯಾಂಪನೋವಗ್ ಯುದ್ಧವೀರ ಮೆಟಾಕಾಮ್‌(ಕಿಂಗ್‌ ಫಿಲಿಪ್‌)ನನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕರೆದು ಹತ್ಯೆಮಾಡಿತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜೇಮ್ಸ್ II, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತನ್ನು 1686ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 1688ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್‌ ನಂತರ, ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಒಳಗೊಂಡ ಕೃಷಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮರುಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ದಾಖಲೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಕತಾಳೀಯವಾಗಿ, ವಸಾಹತು ಗುಲಾಮರ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್‌ರ ಜತೆ ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಲಾಭದಾಯಕ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ರಮ್ ಮದ್ಯವನ್ನು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.projo.com/extra/2006/slavery/day1/ |title="The Unrighteous Traffick", in '&#39;The Providence Journal'&#39; Sunday, March 12, 2006 |publisher=Projo.com |date=March 12, 2006 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1776ರ ಮೇ 4ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ಇದು 1790ರ ಮೇಲೆ 29ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನ]]ವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತಾಗಿದೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>[http://www.usconstitution.net/rat_ri.html "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರ‌್ಯಾಟಿಫಿಕೇಷನ್ ಆಫ್ ದಿ U.S. ಕಾನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಷನ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180906161642/https://www.usconstitution.net/rat_ri.html |date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 6, 2018 }}.</ref> ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನೆಲೆಯಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುನ್ನ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೀಡಿದ 8 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ==== ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದವರೆಗೆ: 1770–1860 ==== [[ಚಿತ್ರ:King Philip's Seat.jpg|thumb|225px|right|ಕಿಂಗ್ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಆಸನ," ಮೌಂಟ್ ಹೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬೇಟಿ ಸ್ಥಳ.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಮತದಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಥಮ ರಕ್ತಪಾತವು 1772ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅಪ್ರಿಯವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಲಂಗರು ಹಾಕಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಡಗಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಗ್ಯಾಸ್ಪೀ ಅಫೇರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌(ಮೇ4,1776 )ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಮೂಲ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ವಸಾಹತು ಎನಿಸಿದೆ. ಅದರ ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಹೇರುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ನಂತರವೇ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref name="KnowRhode">[http://sos.ri.gov/library/history/independence/ ನೊವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್], RI ಸೆಕ್ರೇಟರಿ ಆಫ್ ಸ್ಟೇಟ್ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಹೊರದೂಡಲು ಹೋರಾಡಿತು. ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಮೌತ್ ಮೊದಲನೇ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕವಾದ ಪ್ರಥಮ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತುಕಡಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 1778 ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು ನಡೆದ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ U.S.ಪರ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತನಗಿಂತ ತುಂಬ ಬಲಾಢ್ಯವಾದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಶರಣಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತನ್ನ ನೌಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಾರಿಯಾಯಿತು. ವಿರ್ಜಿನಿಯದ ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 1781ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌನ್ ಮುತ್ತಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಜನರಲ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ ಲೂವಿಸ್ XVIಕಳಿಸಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಕಾಮ್ಟೆ ಡೆ ರೊಚಾಂಬು ಜಂಟಿ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಸಮರ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಮಿತ್ರಪಡೆಗಳು ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಸಭಾಂಗಣ ಸೇರಿದಂತೆ ರೋಡ್‌ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆಯಿತು ಹಾಗು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಸಕಾಲಿಕ ಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ದೇಶಭಕ್ತರು ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. ರಾಯಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ವಾರ್ಡ್, ರಾಯಲ್ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಬ್ರೌನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಚಾನ್ಸಲರ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್, ರೆವೆರೆಂಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್, ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಚೆಲ್ ವಾರ್ನಮ್, ಜಾನ್ ಬ್ರೌನ್, ಡಾ.ಸೋಲೋಮನ್ ಡ್ರೌನ್, ಯೇಲ್ ಕಾಲೇಜು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಜ್ರಾ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಥಿಯೋಡರ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರು. [[ಚಿತ್ರ:Providence, Rhode Island, 1858.jpg|thumb|250px|right|19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್]] ಥಾಮಸ್ ಸೋಮರ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌‌ನಿಂದ ಆಮದುಮಾಡಿಕೊಂಡ ಜವಳಿ ಯಂತ್ರದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ 1787ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಮಾಸಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ ಬೆವರ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವರು ನೆರವಾದರು. ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಲೇಟರ್ ಜತೆ ಸೇರಿದ ಮಾಸಸ್ ಬ್ರೌನ್ ಜಲಚಾಲಿತಶಕ್ತಿಯ ಜವಳಿ ಗಿರಣಿಯಾದ ಎರಡನೇ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾದರು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕಾಯಂ ಭೂರಹಿತ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ವರ್ಗ ಬೆಳೆಯಿತು. 1829ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ 60% ಮುಕ್ತ ಬಿಳಿ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷರು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Former Stable at Brenton Point State Park, Newport, Rhode Island 1968.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಹೊರೆಗೆ ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲಾದ ಗಿರಣಿ (1968)]] ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. 1842ರಲ್ಲಿ,ಥಾಮಸ್ ಡೋರ್ ಉದಾರವಾದಿ [[ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಜನಾದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಕಿಂಗ್ ಜನರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಡಾರ್ ದಂಗೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಇದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗದಿದ್ದರೂ, ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ನವೀಕೃತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಳಿಯ ಜನಾಂಗದ ಪುರುಷ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ $1ಚುನಾವಣೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಅದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಕ್ರಾಂತಿ ನಂತರದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣದ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 1652ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಗುಲಾಮಪದ್ಧತಿಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. 1774ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗುಲಾಮರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಯಾವುದೇ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಸಾಹತಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಅಂದರೆ 6.3%ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಯಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವರು ಬ್ರೌನ್ ಕುಟುಂಬದ ಸಹೋದರರಾದ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲಾಸ್. ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆದರೂ ಕೆಲವು ಬ್ರೌನರು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಸಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ರದ್ದತಿ ವಾದಿಗಳಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರ ಅಮೆರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ 60% ರಿಂದ 90%ರ ನಡುವೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.slavenorth.com/rhodeisland.htm ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್], ಫ್ರಂ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref><ref>[http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Info/Slavery.html ಸ್ಲೇವರಿ, ದಿ ಬ್ರೌನ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್, ಎಂಡ್ ಬ್ರೌನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090615153948/http://www.brown.edu/Administration/News_Bureau/Info/Slavery.html |date=ಜೂನ್ 15, 2009 }}, ಬ್ರೌನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಯೂರೊ 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ 17ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==== ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಯುಗ: 1860–1929 ==== [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲಿಂಕನ್‌ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 25,236 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ 1,685 ಮಂದಿ ಅಸುನೀಗಿದರು. ನಾಗರಿಕರಂಗಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಇತರ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಒಕ್ಕಟೂದ ಸೇನೆಗೆ ಸಮರ ಜಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಾಗಣೆಯಾಯಿತು. 1866ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt5.html |title=Rhode Island History: CHAPTER V: Change, Controversy, and War, 1846-1865 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060203064148/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt5.html |url-status=dead }}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ವಲಸೆಯಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು. 1860ರ ದಶಕದಿಂದ 1880ರ ದಶಕದವರೆಗೆ,ಅನೇಕ ವಲಸೆಗಾರರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್,ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯುಬೆಕ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ವಲಸೆಗಾರರು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt6.html |title=Rhode Island History: CHAPTER VI: The Gilded Age, 1866-1899 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925071033/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt6.html |url-status=dead }}</ref> ಶತಮಾನದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ವಲಸೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಿತು. ದೇಶದ ಉಳಿದ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಗಾಮಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ 18ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.coolquiz.com ಕೂಲ್ ಕ್ವಿಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201114001104/http://www.coolquiz.com/ |date=ನವೆಂಬರ್ 14, 2020 }}.</ref> ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪವು 28,817 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ 612 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರವು ರಾಜ್ಯವು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಫ್ಲೂ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಲಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/RhodeIslandHistory/chapt7.html |title=Rhode Island History: CHAPTER VII: Boom, Bust, and War, 1900-1945 |accessdate=March 28, 2006 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060302040555/http://www.rilin.state.ri.us/studteaguide/rhodeislandhistory/chapt7.html |url-status=dead }}</ref> 1920ಮತ್ತು 1930ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಕು ಕ್ಲುಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್|ಕು ಕ್ಲಕ್ಸ್ ಕ್ಲಾನ್]] ಸದಸ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಲಸೆಗಾರರ ಅಲೆಗೆ ಇದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಕಿಟುಯೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಚ್‌ಮನ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಶಾಲೆಗೆ ಅಗ್ನಿಗಾಹುತಿ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ಲಾನ್(ರಹಸ್ಯ ಸಮಾಜ) ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಶಾಲೆಯು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು.<ref>ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಮಿತ್, [http://www.projo.com/specials/century/month4/426nw1.htm ಇನ್ ದಿ 1920s ದಿ ಕ್ಲಾನ್ ರೂಲ್ಡ್ ದಿ ಕಂಟ್ರಿಸೈಡ್], ದಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸೆಂಚುರಿ ''ದಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'',ಏಪ್ರಿಲ್ 26, 1999.</ref> ==== ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ: 1929–ಇಂದಿನವರೆಗೆ ==== 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಆದರೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು. ದೇಶದ ಉಳಿದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ ನಗರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹಾಗೂ GI ಮಸೂದೆ‌ಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಪನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಇದು ಪಟ್ಟಣ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತಂದಿತು.{{Citation needed|reason=Too broad and inclusive a statement which needs rewording|date=February 2010}} ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದ ತರುವಾಯ,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಿತು. ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆ ಜಾಲನ್ನು ದ್ವೀಪವು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅನೇಕ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಹರಿವಿನಿಂದಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮನೆಗಳ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ ಫಲವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ವಸತಿಹೀನರಾದರು.<ref>{{cite web | url = http://204.17.79.244/profiles/cw_pro.html | title = Providence Neighborhood Profiles | access-date = ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2006 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060425093125/http://204.17.79.244/profiles/cw_pro.html | url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:N3419822 37931820 6163Providence.jpg|thumb|250px|right|21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಿ "ಉತ್ತಮ ಸರ್ಕಾರ" ಸುಧಾರಣೆವಾದಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅತಿರೇಕಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಈಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್‌ನ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ Aಬಡ್ಡಿ ಸಿಯಾನ್ಸಿ(ಅವರು ನಂತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜಕೀಯ ನೇತಾರರಾದರು ಹಾಗೂ RICO (ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ) ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು)ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸುಧಾರಣೆವಾದಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ{{When|date=January 2010}} ಸದನದ ಮಾಜಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಜಾನ್ ಹಾರ್ವುಡ್, ರಾಜ್ಯ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಜಾನ್ ಸೆಲೋನ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸೆನೆಟ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ವಿಲಿಯಂ ಐರನ್ಸ್ ಹಗರಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.{{Citation needed|date=January 2010}} 2003ರಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ವಾರ್ವಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಕ್ಲಬ್ ಅಗ್ನಿದುರಂತವು ಒಂದು ನೂರು ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಬೆಂಕಿದುರಂತದ ಫಲವಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Butler">{{cite news | last= Butler | first= Brian | title = Nightclub Fire Kills 39 People |date=February 21, 2003 | publisher= CNN | url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0302/21/bn.09.html}}</ref> 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿಹರಿದಿದ್ದರಿಂದ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು. ಮಾರ್ಚ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ಹವೆಯ ಮೊದಲ ಅವಧಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಎರಡು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯಿಂದ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವು ಪ್ರವಾಹಪೀಡಿತವಾದವು. 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 29 -30ರಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಮಳೆಯು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಲ್ಲಿ 14 ಇಂಚುಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ನದಿಗಳು ಉಕ್ಕಿಹರಿದವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಪಾವ್‌ಟಕ್ಸೆಟ್ ನದಿ. ಪಾವ್‌ಟಕ್ಸೆಟ್ ನದಿಯು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ{{convert|11|ft|m}} ಪ್ರವಾಹದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಉಕ್ಕಿಹರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಕೊಳಚೆನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಘಟಕವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಜ್ಯ 95ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ 5 ಮೈಲುಗಳ(8ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ ರಸ್ತೆ ಬಂದ್ ಆಯಿತು. ಇದರ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಗಡಿ ಮಳಿಗೆಗಳು, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಾರ್ವಿಕ್‌, ವೆಸ್ಟ್‌ವಾರ್ವಿಕ್, ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ಮುಳುಗಿದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಮಧ್ಯೆಯಿರುವ ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರವಾಹದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಒಬಾಮಾ ನೆರೆಯ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರವಾಸಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು FEMA (ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಂಸ್ಥೆ)ವನ್ನು ಕೂಡ ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು. 2010ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಮಳಿಗೆಯೊಂದು ಇನ್ನೂ ಪುನಾರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳು ಪುನಾರಂಭಕ್ಕಾಗಿ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:79%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- style="background:lightgrey" ! ವರ್ಷ ! ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ! ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ |- | style="background:#f0f0ff"|2008 | style="background:#fff3f3"|35.21% ''165,391'' | style="background:#f0f0ff"| '''63.13%''' ''296,571'' |- | style="background:#f0f0ff"|2004 | style="background:#fff3f3"|38.67% ''169,046'' | style="background:#f0f0ff"|'''59.42%''' ''259,760'' |- | style="background:#f0f0ff"|2000 | style="background:#fff3f3"|31.91% ''130,555'' | style="background:#f0f0ff"|'''60.99%''' ''249,508'' |- | style="background:#f0f0ff"|1996 | style="background:#fff3f3"|26.82% ''104,683'' | style="background:#f0f0ff"|'''59.71%''' ''233,050'' |- | style="background:#f0f0ff"|1992 | style="background:#fff3f3"| 29.02% ''131,601'' | style="background:#f0f0ff"|'''47.04%''' ''213,299'' |- | style="background:#f0f0ff"|1988 | style="background:#fff3f3"| 43.93% ''177,761'' | style="background:#f0f0ff"|'''55.64%''' ''225,123'' |- | style="background:#fff3f3"|1984 | style="background:#fff3f3"| '''51.80%''' ''212,080'' | style="background:#f0f0ff"| 49.90% ''197,106'' |- | style="background:#f0f0ff"|1980 | style="background:#fff3f3"| 37.20% ''154,793'' | style="background:#f0f0ff"|'''47.70%''' ''198,342'' |- | style="background:#f0f0ff"|1976 | style="background:#fff3f3"| 44.10% ''181,249'' | style="background:#f0f0ff"|'''55.40%''' ''227,636'' |- | style="background:#fff3f3"|1972 | style="background:#fff3f3"| '''53.00%''' ''220,383'' | style="background:#f0f0ff"| 46.80% ''194,645'' |} ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹಾಲಿ ಗವರ್ನರ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ L. ಕಾರ್ಸೀರಿ (R) ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ H. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಇದರ ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರು ಜ್ಯಾಕ್ ರೀಡ್(D)ಮತ್ತು ಶೆಲ್ಡನ್ ವೈಟ್‌ಹೌಸ್ (D). ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ J. ಕೆನಡಿ (D-1) ಮತ್ತು ಜಿಮ್ ಲ್ಯಾಂಗೆವಿನ್(D-2). ''ನೋಡಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ನಕ್ಷೆ.'' ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ಗವರ್ನರ್ ನಿವಾಸ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಕೆಲವೇ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗವರ್ನರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಯು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಾಗಿದ್ದು, 75 ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆ ಮತ್ತು 38 ಸದಸ್ಯರಸೆನೆಟ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ವಿಸಭೆಯ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಫೆಡರಲ್ ಹೌಸ್ (ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆ) ಮತ್ತು ಎಲಕ್ಟೋರಲ್ ಕಾಲೇಜು(ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು) ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮತಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಗೆ 8ನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲಕ್ಟೋರಲ್ ಮತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೂಡ ಎಲೆಕ್ಟರೋಲ್ ಮತಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>http://www.270towin.com/states/New_Jersey www.270towin.com/states/New_Jersey</ref> ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. 1980ರ U.S.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ 6 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರೇಗನ್ 1984ರಲ್ಲಿ 49 ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಯದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ವನ್ನು ಒಯ್ದಿದ್ದರು.ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವು ರೇಗನ್ ಗೆದ್ದ ಎರಡನೇ ಅತೀ ದುರ್ಬಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1988 ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 1996 ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯವು 1908ರವರೆಗೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ನರಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ 24 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ೭ ಬಾರಿ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದಿತ್ತು. 2004ರಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜಾನ್ ಕೆರಿ ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ 59.4% ಮತಗಳೊಂದಿಗೆ 20ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಂತರದ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು(ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ) ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮೂರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವೂ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು. ಈಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್,ವೆಸ್ಟ್ ಗ್ರೀನ್‌ವಿಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಟಿಯೇಟ್ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/cstewart/www/nationwide2004.xls|title=nationwide2004|author=Stewart, Charles|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=August 28, 2007}} taken from http://web.mit.edu/cstewart/www/election2004.html</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರಿಗೆ 29 ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಂತರದ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಸ್ಕಿಚುಯೇಟ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಲ್ಲ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/ELECTION/2008/results/county/#RIP00p1 |title=CNN Election Results by town in Rhode Island |accessdate=January 6, 2009}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ [[ಮರಣದಂಡನೆ]]ಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ 15 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪವು ಬಹು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಿಚಿಗನ್ ನಂತರ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು(ಮಿಚಿಗನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ಮೊದಲನೇ ರಾಷ್ಟ್ರ) ಹಾಗು 1840ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತಂದಿತ್ತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಅದು ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.signonsandiego.com/news/nation/20050910-0019-sexforsale.html|title=Rhode Island police seek stricter anti-prostitution laws|author=Eric Tucker |accessdate=April 13, 2008| publisher=Union-Tribune Publishing Co.}}</ref> 2009ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ 9ನೇ ಸುರಕ್ಷಿತ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.walletpop.com/insurance/safest-states ಸೇಫೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205081617/http://www.walletpop.com/insurance/safest-states |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 }} 2009 ಏಪ್ರಿಲ್ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಧಿಕ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿವೆ.ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 7ನೇ ದರ್ಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ,ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ 6ನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="taxes">{{cite web|url=http://www.projo.com/news/content/projo_07102007_ndown.5f1e041a.html|author=Downing, Neil|title=Rhode Island taxes rising, now seventh in the country|accessdate=April 24, 2008}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಜಾ(ಮರಿಜುವಾನಾ) ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಅಮೆರಿಕದ ಮೂರನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. {{Further|[[Political party strength in Rhode Island]]}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1790 = 68825 |1800 = 69122 |1810 = 76931 |1820 = 83059 |1830 = 97199 |1840 = 108830 |1850 = 147545 |1860 = 174620 |1870 = 217353 |1880 = 276531 |1890 = 345506 |1900 = 428556 |1910 = 542610 |1920 = 604397 |1930 = 687497 |1940 = 713346 |1950 = 791896 |1960 = 859488 |1970 = 946725 |1980 = 947154 |1990 = 1003464 |2000 = 1048319 |estyear = 2009<ref name=09CenEst/> |estimate = 1053209 }} {{US Demographics}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt|title=Population and Population Centers by State: 2000|publisher=US Census Bureau|accessdate=April 24, 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡು ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನದಿಯಿಂದ ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್‌ವರೆಗೆ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಿರಣಿಗಳು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ ಪ್ರಕಾರ,2005ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಂದಾಜು 1,076,189ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದು ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 3,727ಅಥವಾ 0.3%ಕಡಿಮೆ ಹಾಗು 2000ನೇ ವರ್ಷದಿಂದ 27, 870ಅಥವಾ 2.7%ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 15,220ರಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದು(ಅಂದರೆ 66,973 ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 51,753ರಷ್ಟು ಮರಣವನ್ನು ಕಳೆದು)ಸೇರಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 14,001 ಜನರ ನಿವ್ವಳ ವಲಸೆಯಿಂದ ಈ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಹೊರಭಾಗದ ವಲಸೆಯು ಒಟ್ಟು 18,965 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಕಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯಿಂದ ಒಟ್ಟು 4,964ಜನರ ನಿವ್ವಳ ಇಳಿಮುಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island population map.png|thumb|225px|left|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ನಕ್ಷೆ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಪೀಳಿಗೆ ಗುಂಪುಗಳು:<br /> {{flagicon|Italy}} 19% ಇಟಲಿಯನ್<br /> {{flagicon|Ireland}} 19% ಐರಿಷ್<br /> {{flagicon|Quebec}} 17.3% ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್<br /> {{flagicon|England}} 12% ಇಂಗ್ಲಿಷ್<br /> {{flagicon|Portugal}} 8.7% ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 11%ಇದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್,ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://64.233.169.104/search?q=cache:xd5yzrxIP4QJ:www.prsasene.org/events/files/070322_Hispanic_panel/EBP_RI_Hispanic_Market.pdf+number+hispanics+%22rhode+island%22&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;cd=12&amp;gl=us&amp;lr=lang_en</ref> 2000ನೇ U.S.ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ,5 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ 8.07%ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪಾನಿಷ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. 3.80% [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ,1.96%[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು 1.39% ಜನರು [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D44%26mode%3Dstate_tops |title=Language Map Data Center |publisher=Mla.org |date=July 17, 2007 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205100552/http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D44%26mode%3Dstate_tops |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 6.1% 5ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು,23.6%ಜನರು 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನವರು ಮತ್ತು 14.5%ರಷ್ಟು ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 52%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ(ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ).ಅವರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಕೇಪ್ ವರ್ಡಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ,ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೈಬೀರಿಯ ವಲಸೆಗಾರರು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು,15,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://runningafrica.com/news-03212009DED-Extension.html|title=Obama grants 12 month extension to Liberians on DED|accessdate=January 4, 2009|publisher=The Providence Journal c/o The African Media Network|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090418080005/http://runningafrica.com/news-03212009DED-Extension.html|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ಉತ್ತರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೌಂಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕೆಂಟ್ ಕೌಂಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ತಲೆಮಾರಿನ ಯಾಂಕೀಗಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಸ್ವಾಂಪ್ ಯಾಂಕೀಸ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಪ್ ವರ್ಡಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು,ಲೈಬೀರಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು,ನೈಜೀರಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಘಾನಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ವಲಸೆಗಾರರು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎಲ್ಲ 50 ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,ಇದು ಅಮೆರಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದಾಗಿದೆ. === ಧರ್ಮ === [[ಚಿತ್ರ:Grace Church Providence.jpg|250px|thumb|right|ಗ್ರೇಸ್ ಚರ್ಚ್, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ 175 ಮ್ಯಾಥೀವ್‌ಸನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್.]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref name="religion">{{cite web |url=http://www.adherents.com/adhloc/Wh_284.html#631 |publisher=Adherents.com |title=Religion by Location |date=April 23, 2007 |accessdate=February 13, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713213151/http://www.adherents.com/adhloc/Wh_284.html#631 |url-status=dead }}</ref> * [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] – 87.5% : :* ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ – 49% (ಪ್ರತಿ 2008 ARIS ದಾಖಲೆ) :* ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ – 21.6% :: ::* ಎಪಿಸ್ಟಕೋಪ್ಯಾಲಿಯನ್ – 8.1% ::* ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ – 6.3% ::* ಎವಾಂಗ್ಲಿಕಲ್ – 4% ::* ಇತರೆ – 3.2% :* ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ : <2.3% * ಸ್ವಯಂ-ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕೇತರರು – 6% * ಇತರ ಧರ್ಮದವರು : <4.5% ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಪಿಸ್ಕೋಪಾಲಿಯನ್ಸ್ 26,756ಜನರಿದ್ದು,ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪೈಕಿ 20,997 ನಿಷ್ಠರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/44_2000.asp |title=The Association of Religion Data Archives &#124; Maps & Reports |publisher=Thearda.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091211072046/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/44_2000.asp |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯಹೂದ್ಯ ಸಮುದಾಯವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಟೌರೊ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತೀ ಹಳೆಯ ಆರಾಧಾನಾ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಶೇಕಡವಾರು ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="catholic">{{cite web | url = http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html | publisher = Adherents.com | title = The Largest Roman Catholic Communities | accessdate = February 13, 2009 | year = 2000 | archive-date = ಮಾರ್ಚ್ 21, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200321150325/https://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html | url-status = dead }}</ref> ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಐರಿಷರು,ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರ ವಲಸೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ(ಈ ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು ರಾಜ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 55%–60%ರಷ್ಟಾಗುತ್ತಾರೆ). ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್(ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಮುದಾಯಗಳು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ)ಹಾಗು ವಿವಿಧ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಸಮುದಾಯಗಳು(ರಾಜ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡು ಸಮುದಾಯಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 20%ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ)ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೌಂಟಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ 10ಅತ್ಯಧಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಏಕೈಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉಟಾ]] ಮಾತ್ರ. === ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Newport Rhode Island USA.jpg|300px|right|thumb|ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಿ ಬೀದಿ]] {{Main|Cities and towns in Rhode Island}} {{See also|Rhode Island locations by per capita income}} {{See also|Category:Villages in Rhode Island}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ 39 ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಂಶಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೆಳೆದಿವೆ-ಜಲಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಗಿರಣಿಯಿಂದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್,ಸೀಕಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ನದಿತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶ್ರೇಣಿ ಕ್ರಮದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಅತೀದೊಡ್ಡ 15 ಪುರಸಭೆಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref>[http://www.citypopulation.de/USA-RhodeIsland.html ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಿಟೀಸ್ ಎಂಡ್ ಟೌನ್ಸ್] 2009 ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (175,255)<ref>{ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ{/1} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ವಾರ್ವಿಕ್ (85,925)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4474300.html ವಾರ್ವಿಕ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120063005/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4474300.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ (81,479)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4419180.html ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120061126/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4419180.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ (72,998)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4454640.html ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120060545/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4454640.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (49,123)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4422960.html ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120035538/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4422960.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ವೀನ್‌ಸಾಕೆಟ್ (43,940)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4480780.html ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120045846/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4480780.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಕಾವೆಂಟ್ರಿ (33,668)<ref name="Rhode Island populations">[http://www.dlt.ri.gov/lmi/pdf/townpop.pdf PDF ಆಫ್ ಟೌನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628185647/http://www.dlt.ri.gov/lmi//pdf/townpop.pdf |date=ಜೂನ್ 28, 2010 }} {{Cite web |url=http://www.dlt.ri.gov/lmi//pdf/townpop.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100628185647/http://www.dlt.ri.gov/lmi//pdf/townpop.pdf |archive-date=ಜೂನ್ 28, 2010 |url-status=bot: unknown}} "ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್".ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ (ri.gov)2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ನಾರ್ತ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ (32,411)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಕಂೂರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ (31,840)<ref name="Rhode Island populations"/> # ವೆಸ್ಟ್ ವಾರ್ವಿಕ್ (29,581)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್ (28,195)<ref name="Rhode Island populations"/> # ಸೌತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್ (27,921)<ref name="Rhode Island populations"/> # ನಾರ್ತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್ (26,726)<ref name="Rhode Island populations"/> # ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ (26,475)<ref>[http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4449960.html ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸಿಟಿ US ಸೆನ್ಸಸ್ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120051629/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44/4449960.html |date=ಜನವರಿ 20, 2013 }} 2009ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 13ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> # ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ (22,469)<ref name="Rhode Island populations"/> ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಗ್ರಾಮಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವು ನಂತರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ಗ್ರಾಮಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್‌ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್‌ನ ವಿಕ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಉತ್ಸವದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Providencetextronside.JPG|220px|right|thumb|ಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಜತೆಯಲ್ಲಿ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಯಿತು. ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ರಿವರ್ ಕಣಿವೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ". ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಸ್ಲೇಟರ್ 1793ರಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇಟರ್ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.slatermill.org|publisher=Slater Mill Historic Site|title=Slater Mill|accessdate=April 13, 2008}}</ref> ತಮ್ಮ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ನದಿಯ ಜಲಚಾಲಿತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಕಾಲದವರೆಗೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಹಾ ಹಿಂಜರಿತದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮವು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿ ಈಗಿಲ್ಲ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಿಂದಿನ ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೇಷಾಭರಣ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಇತಿಹಾಸದ ಆಸಕ್ತಿಕರ ಉಪಉತ್ಪನ್ನವು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈಗ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ವಸತಿಗಳಿಗೆ,ಹಿರಿಯರ ಗೃಹಗಳಿಗೆ, ಸಹಸ್ವಾಮ್ಯಭವನಗಳಿಗೆ, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂದು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Providence-Economy.html|publisher=Advameg, Inc.|title=Providence: Economy - Major Industries and Commercial Activity|accessdate=April 13, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://stats.bls.gov/eag/eag.ri.htm|title=Rhode Island Economy at a Glance|publisher=US Dept. of Labor|accessdate=April 13, 2008}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:RI towns Narragansett.png|right|thumb|220px|ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಟವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಟೌನ್ ಬೀಚ್,ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು.]] ಅಮೆರಿಕದ 14ನೇ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://nyjobsource.com/banks.html |title=Nation's Largest Banks |publisher=Nyjobsource.com |date=June 30, 2009 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100805055605/http://nyjobsource.com/banks.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಫಾರ್ಚ್ಯುನ್ 500 ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ CVS ಕೇರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾನ್ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. FM ಗ್ಲೋಬಲ್, GTECH ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಹ್ಯಾಸ್‌ಬ್ರೊ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಪವರ್ ಕನ್ವರ್ಷನ್, ನಾರ್ಟೆಕ್, ಮತ್ತು ಅಮಿಕಾ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಎಲ್ಲವೂ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್ 10000 ಕಂಪೆನಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/snapshots/387.html |title=Fortune 500 2009: Top 1000 American Companies - Exxon Mobil - XOM - FORTUNE on CNNMoney.com |publisher=Money.cnn.com |date= |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403001804/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2009/snapshots/387.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 2000ದ ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು $33ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು 45^{(th ) ನೇ}ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ. ಇದರ 2000ನೇ ಇಸವಿಯ ''ತಲಾ'' ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು $29,685ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ 16^{th ನೇ} ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ತಲಾ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.eia.doe.gov/emeu/aer/txt/ptb0106.html|title= State-Level Energy Consumption, Expenditures, and Prices, 2004|publisher=US Dept. of Energy|accessdate=April 13, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/compendia/statab/ranks/rank30.htm|title=Energy consumption per capita, 2003|publisher=US Census Bureau|accessdate=June 26, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080414201433/http://www.census.gov/compendia/statab/ranks/rank30.htm |archivedate = April 14, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sustainablemiddleclass.com/energy-consumption.html|title=Energy Consumption: Red State and Blue State Comparisons|publisher=sustainablemiddleclass.com|accessdate=June 26, 2008|archive-date=ಜೂನ್ 2, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080602114044/http://sustainablemiddleclass.com/energy-consumption.html|url-status=dead}}</ref> ಮೇ 2010 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ 12.5% ಇತ್ತು.[162] ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, 39, ೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಗಿದೆ. 2000ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾರಾಟಗಳು $3.26ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ. ಮೂರನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.visitrhodeisland.com/facts_history/rifacts.aspx|title=Facts about Rhode Island|publisher=VisitRhodeIsland.com|accessdate=April 13, 2008|archive-date=ಮೇ 12, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512002351/http://www.visitrhodeisland.com/facts_history/rifacts.aspx|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವೇಷಾಭರಣಗಳು, ತಯಾರಿಸಿದ ಲೋಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣ,ಯಂತ್ರ,ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದೋಣಿನಿರ್ಮಾಣ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನ, ತರಕಾರಿಗಳು, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಗಳು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆಗಳು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.<ref name="taxes"/> ಏಕೆಂದರೆ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯು ಪಾವತಿದಾರನ ಫೆಡರಲ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯ 25%ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.taxadmin.org/fta/rate/ind_inc.pdf|accessdate=April 13, 2008|publisher=Federation of Tax Administrators|title=State Individual Income Taxes|format=PDF|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080414005744/https://www.taxadmin.org/fta/rate/ind_inc.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಗವರ್ನರ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಉದ್ಯಮ ಪರಿಸರದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಕರೆನೀಡಿದರು. 2010ರಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಆದಾಯತೆರಿಗೆ ರಚನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಕಾರ್ಸಿಯೇರಿ 2010 ಜೂನ್9thರಂದು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಾಗಿಸಿ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://newsblog.projo.com/2010/06/carcier-signs-law-changing-inc.html |title=Carcieri signs law changing income tax structure - Projo 7 to 7 News Blog &#124; Rhode Island news &#124; The Providence Journal |publisher=Newsblog.projo.com |date=June 9, 2010 |accessdate=July 31, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613014203/http://newsblog.projo.com/2010/06/carcier-signs-law-changing-inc.html |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಯತೆರಿಗೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆ ದರವನ್ನು 5.99%ಗೆ ಇಳಿಮುಖಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗು ತೆರಿಗೆ ದರ ಬದಲಾಗುವ ಹಂತಗಳನ್ನು ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇತರೆ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.projo.com/business/yourmoney/content/state_tax_overhaul_plan_06-05-10_ECIOV59_v13.1839414.html |title=R.I. General Assembly approves income tax overhaul &#124; Your money &#124; projo.com &#124; The Providence Journal |publisher=projo.com |date=June 5, 2010 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಆದಾಯತೆರಿಗೆಯನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.rilin.state.ri.us/rhodeislandhistory/chapt8.html |title=CHAPTER VIII, The Era of Transition. 1946-1983 |date=December 29, 2009 |work=Chapter VIII:Era of Transition |publisher=State of Rhode Island General Assembly |access-date=ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902080009/http://www.rilin.state.ri.us/rhodeislandhistory/chapt8.html |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:RIPTA Gillig Low Floor 0517.jpg|200px|thumb|left|ಕೆನಡಿ ಪ್ಲಾಜಾದಲ್ಲಿರುವ RIPTAಬಸ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Claiborne Pell Newport Bridge.jpg|thumb|200px|ಕ್ಲೇರ್‌ಬಾರ್ನ್ ಪೆಲ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸೇತುವೆ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ(RIPTA)ವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌‌ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ 39ರ ಪೈಕಿ 38ಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. RIPTA58ಬಸ್ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು,LINKಎಂದು ಹೆಸರಾದ 2 ಪ್ರವಾಸಿ ಟ್ರಾಲಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಋತುಯೋಗ್ಯವಾದ ದೋಣಿ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ripta.com/about/index.php?section=0|title=About RIPTA|publisher=RIPTA|accessdate=December 16, 2007|archive-date=ಜನವರಿ 5, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105123442/http://ripta.com/about/index.php?section=0|url-status=dead}}</ref> MBTA ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲಿನ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್/ಸ್ಟೌಟನ್ ಮಾರ್ಗದ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣವು ಕೂಡ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟೋನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೋಣಿ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಬ್ಲಾಕ್ ದ್ವೀಪ, ಪ್ರೂಡೆನ್ಸ್ ದ್ವೀಪ,ಮತ್ತುಹಾಗ್ ದ್ವೀಪ ವನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮುಖ್ಯನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ವಾರ್ವಿಕ್‌ನ T. F. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಲೋಗಾನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು T.F. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅದು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ 95 ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕರ್ಣೀಯವಾಗಿ ಸಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಹಾಯಕ ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ 295 ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸುತ್ತ ಉಪಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ನರಾಂಗ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಅನೇಕ ಸೇತುವೆ ಅಡ್ಡಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಇದು ಅಕ್ವಿಡ್‌ನೆಕ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಕನಾನಿಕಟ್ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಮುಖ್ಯನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದು ಕ್ಲೈಬಾರ್ನ್ ಪೆಲ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ಟೌನ್ ವೆರೆಜಾನೊ ಸೇತುವೆ I-95ಹೆದ್ದಾರಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮಾರಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. "2004 ಮತ್ತು 2008ರಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ 36ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಘಾತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಮೈಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಪಘಾತದ ದರದಲ್ಲಿದೆ." <ref>{{cite web|url=http://www.golocalprov.com/index.php/news/deadliest-highway/ |title=News &#124; RI Has One of the Deadliest Highways |publisher=GoLocalProv |date=June 7, 2010 |accessdate=July 31, 2010}}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Rhode Island}} == ಶಿಕ್ಷಣ == [[ಚಿತ್ರ:Manning Chapel.jpg|thumb|225px|right|ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್ ಹಾಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Histor1.jpg|thumb|225px|right|ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬೆಲ್ಲೊ ಕೇಂದ್ರ.]] === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು === {{See|Rhode Island schools}} === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === {{Main|List of colleges and universities in Rhode Island}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <div> * ಬ್ರೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜು * ಜಾನ್ಸನ್ & ವೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ * ನೇವಲ್ ವಾರ್ ಕಾಲೇಜು * ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ * ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕಾಲೇಜು * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್ * ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * ಸಾಲ್ವೆ ರೆಜಿನಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ </div> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[ಚಿತ್ರ:beavertailwater.jpg|225px|thumb|ಬೀವರ್‌ಟೇಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಕೆಲವು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಾಸಿಗಳು ನಾನ್ ರೋಹ್ಟಿಕ್(R ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಯಿಲ್ಲದೇ) ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನೇಕ ಮಂದಿ "ಬ್ರೂಕ್‌ಲಿನ್‌"ಗೆ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ನಡುವೆ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ.("water" ಉಚ್ಚಾರಣೆ "wata"ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುವ ''ಆವ್'' ಶಬ್ದವನ್ನು{{IPA-en|ɔː|}} ವಿಶಿಷ್ಠವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾ., ''ಕಾಫೀ'' ಪದವು {{pron|ˈkɔːfiː}} {{respell|KAW|fee}} ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="rilang">{{cite web|url=http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=43|title=Guide to Rhode Island Language Stuff|accessdate=May 30, 2007|publisher=Quahog.org|archive-date=ಜುಲೈ 14, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714083823/http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=43|url-status=dead}}</ref> ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ನರು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದಾಗ, ಈ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಕೆಟ್ ಫಿಷರ್, ಆಲ್ಬಿಯನ್ಸ್ ಸೀಡ್: ಫೋರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಫೋಕ್‌ವೇಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ (ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1989), pg. 13-207 (ISBN 0-19-506905-6)</ref> "ಸಾಗರ ರಾಜ್ಯ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮ ಹೊಂದಿರುವ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೌಗೋಳಿಕತೆಯ ಕಡಲಿನ ಸಂಬಂಧವು ಅದರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬಂದರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಹಾರ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ T. F. ಗ್ರೀನ್ ಮೊಗಸಾಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಹಜಗಾತ್ರದ ದೋಣಿಯಿದೆ<ref>{{cite web|url=http://www.pvdairport.com/main.aspx?guid=E41AC564-9E66-4D80-B6B6-B5037AD944EA|title=Terminal Improvement Project|publisher=Rhode Island Airport Corporation|accessdate=May 13, 2008|archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813150108/http://www.pvdairport.com/main.aspx?guid=E41AC564-9E66-4D80-B6B6-B5037AD944EA|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯದ ಪರವಾನಗಿ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಸಾಗರದ ಅಲೆ ಅಥವಾ ತೇಲುವ ದೋಣಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.worldlicenceplates.com/usa/US_RIXX.html|publisher=PlatesUSA.com|accessdate=April 13, 2008|title=United States:Rhode Island|author=Michael Kusterman|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 20, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420134941/http://www.worldlicenceplates.com/usa/US_RIXX.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೇ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿಯ ಅನೇಕ ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ಅನೇಕ ಮಂದಿ ರೋಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆ ಕಳೆಯಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳುವಂತೆ ಪ್ರಲೋಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=105|title=Quahog.org: Rhode Island Beaches|accessdate=May 30, 2007|publisher=Quahog.org|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070226163934/http://www.quahog.org/factsfolklore/index.php?id=105|url-status=dead}}</ref> 1950ರ ದಶಕದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದವರೆಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ರಾಜ್ಯವು ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾರ್ಕ ಅಪರಾಧಿ ಕುಟುಂಬವೆಂಬ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧ ಕೂಟವು ತನ್ನ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಿಂದ ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂಘಟಿತ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಭಾವ ಬಹುತೇಕ ಕುಂಠಿತವಾಗಿದ್ದರೂ,ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೀತಗೊಳಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಕ ಲಂಚ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕಳಂಕಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋನ್‌ಎಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.warwickri.gov/heritage/damatoshistory/conimicut3.htm|title=Warwick’s Villages & Historic Places|author=Don D’Amato|publisher=City of Warwick|accessdate=April 13, 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927205528/http://www.warwickri.gov/heritage/damatoshistory/conimicut3.htm |archivedate = September 27, 2007}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಕ್ಟರಿ ಓವರ್ ಜಪಾನ್ ಡೇ (ಜಪಾನ್ ಶರಣಾಗತಿ ದಿನ)ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "VJ ದಿನ" ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ "ವಿಜಯದ ದಿನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.sec.state.ri.us/library/riinfo/riinfo/knowrhode |title=Know Rhode Island: History And Facts About The Ocean State |publisher=Rhode Island Office of the Secretary of State |access-date=ನವೆಂಬರ್ 17, 2010 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 |archive-url=https://archive.ph/20121224152355/http://www.sec.state.ri.us/library/riinfo/riinfo/knowrhode |url-status=dead }}</ref> === ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Snail salad.jpg|225px|left|thumb|ಸ್ಥಳೀಯ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟಿನಿಂದ ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್]] ಅನೇಕ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ತಿನಿಸುಗಳು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದು ವಿರಳ. ''ಹಾಟ್ ವೈನರ್‌ಗಳು'', ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ''ಗ್ಯಾಗರ್ಸ್'', ''ವೀನಿಸ್'', ಅಥವಾ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವೀನರ್ಸ್'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಟ್ ಡಾಗ್‌ಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸದ ಸಾಸ್, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿ,ಸಾಸಿವೆ, ಮತ್ತು ಸೆಲರಿಉಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಿನಿಸು ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್. ಇದನ್ನು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಿನಿಸನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುಟುಂಬ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಿನಿಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಇತರೆ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಐದು ಪೌಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಸವನಹುಳುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://thecuttingedgeofordinary.blogspot.com/2008/06/scungilli-snail-salad.html ಸ್ಟಂಗಿಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಲ್ ಸಲಾಡ್ ] ಕಟ್ಟಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಡಿನೆರಿ, 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗ್ರೈಂಡರ್ಸ್‌ ಸಬ್‌ಮೆರೀನ್ ಆಕಾರದ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗ್ರೈಂಡರ್ ಆಗಿದೆ.ಇವುಗಳನ್ನು ತಣ್ಣನೆಯ ಮಾಂಸದ ಹೋಳುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹ್ಯಾಮ್,ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯುಟೊ, ಕ್ಯಾಪಿಕೋಲಾ, ಸಲಾಮಿಮತ್ತುಪ್ರೊವೋಲೋನ್ ಚೀಸ್). ''ಲಿಂಗುಯಿಕಾ'' (ಮಸಾಲೆಯ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಸೇಜು)ಮತ್ತು ಮೆಣಸುಗಳನ್ನು ಬ್ರೆಡ್ ಜತೆ ಸೇವಿಸುವುದು ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ದೊಡ್ಡ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ. ''ಪಿಜ್ಜಾ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ಸ್'' ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಕರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಸೂಪರ್‌ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಆಹಾರ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಗಿಣ್ಣುರಹಿತ ಆಯತಾಕಾರದ ಪಿಜ್ಜಾ ತುಂಡುಗಳಾಗಿದ್ದು, ತಣ್ಣಗಿರುವಾಗ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ಪಾರ್ಟಿ ಪಿಜ್ಜಾ" ಈ ಪಿಜ್ಜಾ ತುಂಡುಗಳ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ''ಸ್ಪೈನಾಕ್ ಪೈಸ್'' ಕಾಲ್ಜೋನ್‌ನನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾಂಸ, ಸಾಸ್ ಅಥವಾ ಗಿಣ್ಣಿನ ಬದಲಾಗಿ ಋತುವಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಸ್ಪೈನಾಕ್ (ಬಸಲೆಸೊಪ್ಪು)ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಆಲೀವ್‍‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬಸಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೆಪ್ಪೆರೋನಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಸಲೆ ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರೊಕೋಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ದಿನಗಳಂತೆ, ''ಜಾನಿ ಕೇಕ್‌'' ಗಳನ್ನು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ನಂತರ ಪ್ಯಾನ್‌ಕೇಕ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ''ಡಫ್ ಬಾಯ್ಸ್'' (ಬೇಯಿಸಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ) ರುಚಿಯನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹುರಿದ ನಾದಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಪ್ಲೇಟ್ ಗಾತ್ರದ ಗುಂಡಗಿನ ಆಕಾರವಿದ್ದು, ಪುಡಿಮಾಡಿದ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಉದುರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅಥವಾ ಪಿಜ್ಜಾ ಸಾಸ್). ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜೆಪ್ಪೋಲಾ ಅಥವಾ ಜೆಪ್ಪೋಲಿಸ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು; ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್‍‌ರ ದಿನಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ದಿನದ ಜೆಪ್ಪೋಲಿಸ್ ಸಿಹಿವಡೆ ರೀತಿಯ ಅಟ್ಟಕಣಕವಾಗಿದ್ದು, ವನಿಲಾ ಹೂರಣ ರಿಕೋಟಾಕ್ರೀಮ್, ಮೇಲ್ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಚೆರಿ. [[ಚಿತ್ರ:Waterplacepark.JPG|225px|thumb|right|ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ವಾಟರ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಅನೇಕ ಕರಾವಳಿ ರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ, ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ತಕ್ಷಣವೇ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಪ್ಪುಮೀನು ತೀವ್ರ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ) (ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿ)ಯನ್ನು ಬಹುವಿಧದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಕ್ವುಯಹಾಗ್'' (ಅಥವಾ ''ಕ್ವಾಹಾಗ್'',ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪದ "ಪೋಕ್ವಾಹಾಕ್‌"ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ - ನೋಡಿ ''ಎ ಕೀ ಇಂಟು ದಿ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ'' ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ 1643 ಅವರಿಂದ) ದೊಡ್ಡ ಮಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಚೌಡರ್‌(ಸೂಪ್ ಅಥವಾ ಭಕ್ಷ್ಯ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಮಸಾಲೆ ಹೂರಣದ ಜತೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ(ಮತ್ತು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಮಸಾಲೆ ತುಂಬಿದ ಮಾಂಸ)ನಂತರ ಅದರ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ''ಸ್ಟಫಿ'' ಯನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಗಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಳಿ(ಚಿಪ್ಪಿನ ಪ್ರಾಣಿ) ಸಹ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. ''ಕಲಮಾರಿ'' (ದಶಪದಿ)ಯನ್ನು ಉಂಗುರಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹುರಿದು ಅನೇಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ತಿನಿಸಾಗಿ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತರಿಸಿದ ಬಾಳೆಮೆಣಸಿನಕಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಿನಾರಾ ಸಾಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಉಳಿದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಮ್ ಚೌಡರ್(ಮಳಿ ಭಕ್ಷ್ಯ) ಬಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಳಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿಧ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ರೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ ವಿಧಗಳೆರಡೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕ್ಲಾಮ್ ಚೌಡರ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಿಳಿ ಚೌಡರ್ ಅನೇಕ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಗುಡ್ ಈಟ್ಸ್(ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪಾಕ ಪ್ರದರ್ಶನ)ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಲಿನ ಬದಲಿಗೆ ಟೊಮೇಟೊಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಲಸೆಗಾರರ ಕೃತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಟೊಮೆಟೊ ಆಧಾರಿತ ತಿನಿಸುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಾಕಶಾಲೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಹಾಲು ಟೊಮೇಟೊಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗರು ಈ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು "ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್ ಶೈಲಿ"ಯ ಮಳಿ ಭಕ್ಷ್ಯ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ನಿಂದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಕಪದ್ಧತಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ''ಕ್ಲಾಮ್ ಕೇಕ್'' (ಮಳಿ ಕೇಕ್) ತಯಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ) ಕೇಕ್(ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಹೊರಗೆ ಮಳಿ ಪನಿಯಾಣ ಎಂದೂ ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ಅತಿಯಾಗಿ ಹುರಿದ ಬೆಣ್ಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಉಂಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಳಗೆ ಮಳಿಯ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಚೂರುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಮುದ್ರಾಹಾರ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಡಜನ್ ಅಥವಾ ಡಜನ್ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಬೇಸಿಗೆ ಬೋಜನವು ಚೌಡರ್ ಮತ್ತು ಮಳಿ ಕೇಕ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಲಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್‌ನ ಕಡಲತಡಿಯ ಟವರ್ಸ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಕ್ಯಾಸಿನೊದ ಊಟದ ಕೋಣೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಜೂಲಿಯಸ್ ಕೆಲ್ಲರ್ ಇದನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Gourmet">ರತ್ ರೈಚಲ್, ಜಾನ್ ವಿಲ್ಲೋಗ್‌ಬೈ, ಜಾನೆ ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ದಿ ಗೋರ್‌ಮೆಟ್ ಕುಕ್‌ಬುಕ್:ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ 1000 ರಿಸೈಪ್ಸ್ ಹೌಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್, 2006 ISBN 0-618-80692-X,9780618806928 1056 ಪುಟಗಳು ಪುಟ 50 [https://books.google.com/books?id=PwJgZhXZVNkC&amp;pg=PA50&amp;dq=clams+casino+rhode+island ದಿ ಗೌರ್‌ಮೆಟ್ ಕುಕ್‌ಬುಕ್]</ref> ಕ್ಲಾಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ತುಂಬಿದ ಕ್ವುಆಹಾಗ್(ಗಟ್ಟಿಚಿಪ್ಪಿನ ಮಳಿ)ಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಲಿಟಲ್‌ನೆಕ್ ಅಥವಾ ಚೆರಿಸ್ಟೋನ್ ಮಳಿ(ಮೃದ್ವಂಗಿ)ಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಂದಿ ಮಾಂಸದ ಚೂರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯವು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ತಲಾ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕಾಫೀ/ಡಫ್‌ನಟ್(ಸಿಹಿವಡೆ) ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 342 ಕಾಫೀ/ ಡಫ್‌ನಟ್ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಡಂಕಿನ್ ಡಾನಟ್ಸ್ ಒಂದೇ 225 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು<ref>{{cite web|url=http://www.urbanplanet.org/forums/lofiversion/index.php/t5597.html|title=Chewing over why we love doughnut shops|author=Patinkin, Mark|accessdate=January 20, 2007|archive-date=ಜುಲೈ 4, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704024257/http://www.urbanplanet.org/forums/lofiversion/index.php/t5597.html|url-status=dead}}</ref> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ಪಾನೀಯ ''ಕಾಫೀ ಮಿಲ್ಕ್'',<ref>[http://www.ri.gov/facts RI ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ].</ref> ಕಾಫೀ ಸಿರಪ್ ಜತೆ ಹಾಲನ್ನು ಬೆರೆಸುವ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಾನೀಯ. ಆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಾನಕವನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸೂಪರ್‌‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳ್ಲಲಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಫೀ ಮಿಲ್ಕ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಕೆಫೀನ್ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಯ ಕ್ಯಾಫಿಟೀರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಹಾರು ಕೂಡ ಚಾಕೋಲೆಟ್ ಹಾಲಿನಂತೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ''ಘನೀಕರಿಸಿದ ಲೆಮನೇಡ್'' (ಲಿಂಬೆ ಪಾನೀಯ) ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಕರಗಿಸಿದ ನೀರ್ಗಡ್ಡೆ, ತಾಜಾ ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‍‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದಿರುವ ಡೆಲ್‌ನ ಘನೀಕರಿಸಿದ ಲೆಮನೇಡ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು === {{Infobox U.S. state symbols |Name = Rhode Island |Bird = [[Rhode Island Red Chicken]] |Fish = [[Striper Bass]] |Flower = [[Violet (plant)|Violet]] |Tree = [[Red maple]] |Beverage = [[Coffee milk]] |Food = Rhode Island Greening Apple |Mineral = [[Bowenite]] |StateRock = [[Cumberlandite]] |Shell = Northern [[Quahog]] |Slogan = ''Unwind'',"Hope" |Soil = [[Narragansett (soil)|Narragansett]] |Song = ''[[Rhode Island (song)|Rhode Island]]'',<br />''[[Rhode Island, It's for Me]]'' |Tartan = [http://www.standrewsri.org/tartan.htm Rhode Island Tartan]{{Dead link|date=March 2010}} |Route Marker = Rhode Island 3.svg |Quarter = 2001 RI Proof.png |QuarterReleaseDate = 2001 }} {{Main|Famous people from Rhode Island}} === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:DSC1194283181risummerhome.jpg|thumb|ಕೆಲವು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ "ಬೇಸಿಗೆ ಮನೆ"ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.]] {{Main|Rhode Island in popular culture}} ಫ್ಯೆರೆಲಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೇತ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಫಾರ್ಲೇನ್‌ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯಮಯ ವಿಡಂಬನೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮ್ಯಾಕ್‌ಫರ್ಲೇನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಗೈಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಗರ ಕ್ವುಹಾಗ್ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಿಂಗ್ ಕ್ರಾಸ್‌ಬೈ, ಗ್ರೇಸ್ ಕೆಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಸಿನಾಟ್ರಾ ಪಾತ್ರವಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಹೈಸೊಸೈಟಿ'' ಯನ್ನು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. 1974ರ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸ್‌ಬೈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕೂಡ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಕ್ವೆಲಿನ್ ಬೋವಿಯರ್ ಕೆನಡಿ ಒನಾಸಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ F. ಕೆನಡಿ]] ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್,RIನ ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಆರತಕ್ಷತೆ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಬೋವಿಯರ್ ಬೇಸಿಗೆ ಮನೆಯ ಹ್ಯಾಮರ್‌ಸ್ಮಿತ್ ಫಾರಂನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಡಾನ್ ಬೌಸ್‌ಕ್ವೆಟ್ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ. ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'' ಮತ್ತು ''ಯಾಂಕೀ '' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕ್ವುಹಾಹಾಗ್ ಕಾಗದದ ರಟ್ಟಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿ (''I ಬ್ರೇಕ್ ಫಾರ್ ಕುವಾಹಾಗ್ಸ್'', ''ಬಿವೇರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕುವಾಹಾಗ್'' ''ದಿ ಕುವಾಹಾಗ್ ವಾಕ್ಸ್ ಎಮಾಂಗ್ ಅಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೌಸ್‌ಕ್ವೆಟ್ ಹಾಸ್ಯಲೇಖಕ ಮತ್ತು ''ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'' ಅಂಕಣಕಾರ ಮಾರ್ಕ್ ಪಾಟಿನ್‌ಕನ್ ಜತೆ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳಾದ ದಿ ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನಿಘಂಟು'' ಮತ್ತು ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಕೈಪಿಡಿ'' ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್ ಲ್ಯಾಫ್‌ಲೀಚ್ ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್ ಅರೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಗರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ''ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್ 04167'' ಮತ್ತು''ಎ ವೀಕ್ ವಿತೌಟ್ ಸನ್‌ಶೈನ್'' ಎಂಬ ಎರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ("ಥಂಡರ್‌ಮಿಸ್ಟ್‌"ನ್ನು ವೂನ್‌ಸಾಕೆಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಹೆಸರಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.) 1998ರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಮೀಟ್ ಜೋಯಿ ಬ್ಲಾಕ್ ಆಲ್ಡ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ವಿಕ್, RIನ ವಾರ್ವಿಕ್ ನೆಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. === ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಥಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:N3419822 34808146 7175northernRI.jpg|thumb|right|ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ, ನಾರ್ತ್ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟೌನ್, RI]] [[ಚಿತ್ರ:Rhodeislandcoastline.jpg|thumb|left|ಕರಾವಳಿ RI (ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯ]] [[ಚಿತ್ರ:N3419822 34808159 585southeastern.jpg|thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ RIನ ಬಳಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ದೃಶ್ಯ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕೆಲವು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಥಮಗಳಲ್ಲಿ 1652ರ ಮೇ 18ರಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ [[ಕಾನೂನು]] ಸೇರಿದೆ.<ref name="history">{{cite web|url=http://www2.sec.state.ri.us/special_projects/0304_Owners_Manual/pdf/history.pdf|publisher=Rhode Island State Library|title=Rhode Island history and facts of interest|accessdate=August 28, 2007|format=PDF|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041027005730/http://www2.sec.state.ri.us/special_projects/0304_Owners_Manual/pdf/history.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಲೇಟರ್ ಗಿರಣಿಯು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಹತ್ತಿ ನೂಲುವ ಗಿರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, USನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.slatermill.org/?pg=about|title=Slater Mill Today|publisher=Slater Mill Historic Site|accessdate=August 28, 2007}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಫೋರ್ತ್ ಆಫ್ ಜುಲೈ ಪೆರೇಡ್‌ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು 1638ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.fbcia.org/page110.html ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100113185728/http://www.fbcia.org/page110.html |date=ಜನವರಿ 13, 2010 }}.</ref> ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿಯ ಆನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಫ್ರಾಂಕ್‌ಲಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಸಂಪಾದಕಿ(1762ರ ಆಗಸ್ಟ್ 22) ಅವರು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿಯ ಸಂಪಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಟೌರೊ ಸಿನಗಾಗ್,ಪ್ರಥಮ ಯಹೂದ್ಯರ ಆರಾಧನ ಮಂದಿರವನ್ನು 1763ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಥಮ ಕೃತ್ಯವು 1772ರ ಜೂನ್ 10ರಂದು ನರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ರೆವಿನ್ಯೂ ಸ್ಕೂನರ್ ಗ್ಯಾಸ್ಪಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. 1774ರ ಮೇ 17ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಪಟ್ಟಣ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಾದ ಸ್ಟೀಫನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ವಾರ್ಡ್ ಅವರನ್ನು 1774ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ 1775ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 12ರಂದು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕಾಯಂ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.(1,500 ಪುರುಷರು) 1775ರ ಜೂನ್ 15ರಂದು ಅಮೆರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಥಮ ನೌಕಾ ಕಾಳಗವು ಕ್ಯಾ.ಅಬ್ರಾಹಂ ವಿಪಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯದ ವಸಾಹತು ನೌಕೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ದೋಣಿ ಫ್ರೈಗೇಟ್ ರೋಸ್ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿತು. ದೋಣಿಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ''ಕೇಟಿ'' ಮತ್ತು ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌'' ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಯುದ್ಧಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕನ್ ನೌಕಾದಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇವು 24 ಬಂದೂಕುಗಳಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅಬ್ರಾಹಂ ವಿಪಲ್ ಆಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸಿದ್ದರು.ಅವರಿಗೆ ಕಾಮಡೋರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ 1776ರ ಮೇ 4ರಂದು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ವಸಾಹತು.<ref name="history" /> 1806ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪೆಲ್ಲಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಲದದೀಪವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಮಹಿಳೆಯರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಮುಷ್ಕರವು 1824ರಲ್ಲಿ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="history" /> ವಾಚ್ ಹಿಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಿರಗಟ್ಟೆ(ಮೆರ್ರಿ ಗೊ ರೌಂಡ್)ಯಾಗಿದ್ದು, 1850ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="history" /> ಚಲನಚಿತ್ರದ ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ (ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಯಂತ್ರ) 1867 ಏಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಂಟು(ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕು) ಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಉಪಾಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯಾಗನ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1872ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ 9 ರಂಧ್ರಗಳ ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನವನ್ನು 1890ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು 1894 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="history" /> ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಗೋಪುರದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಪ್ರಥಮ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ(1895-1901 ) 1896ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಪಥ(ಟ್ರಾಕ್)ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ರೇಸ್ ಕ್ರಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಪೆರೇಡ್(ಪಥಸಂಚಲನ)1899 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನ ಬೆಲ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಮಹಲಿನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref name="history" /> ಪ್ರಥಮ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|NFL]] ರಾತ್ರಿ ಆಟವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಕಿನ್ಸ್‌ಲೆ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 1929ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಚಿಕಾಗೊ(ಈಗ ಅರಿಜೋನಾ) ಕಾರ್ಡಿನಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್ ರಾಲರ್ ತಂಡವನ್ನು 16 -0ಗೋಲುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿತು. 1980ಲ್ಲಿ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವೇಶ್ಯವಾಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ(ನಿಷೇಧ)ವಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ನೋಡಿ (ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ನ ವೇಶ್ಯವಾಟಿಕೆ ). == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:Soccstadbryant.jpg|thumb|225px|ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬ್ರಯಾಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] [[ಚಿತ್ರ:McCoy Stadium Pan.jpg|thumb|left|225px|ಪಾವ್‌ಕಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಷ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುವ ಮೆಕಾಯ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] [[ಚಿತ್ರ:1884grays.jpg|thumb|left|225px|1884 ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:MeadeStadium1.jpg|thumbnail|225px|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಿಯೇಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ರಯಾನ್ ಕೇಂದ್ರ]] ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಎರಡು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಿರಿಯ ಲೀಗ್ ಅಂಗಗಳಾಗಿವೆ. AAA ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ ‌ನ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ತಂಡವು ಬೋಸ್ಟೋನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್‌ ಪಾವ್‌ಟಕೆಟ್‌ನ ಮೆಕೋಯಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇದು 1973 ಮತ್ತು 1984ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಲೀಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಇತರೆ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಣ್ಣ ಲೀಗ್ ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್, ಅದು ಬೋಸ್ಟೊನ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್‌ನ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಬ್ರೂನ್ಸ್ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಡಂಕಿನ್ ಡೋನಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. 1998–99 AHL ಕ್ರೀಡಾಋತುನಲ್ಲಿ ಇದು AHLನ ಕಾಲ್ಡರ್ ಕಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಟ್ಸ್ ಸಮೀಪದ ಫಾಕ್ಸ್‌ಬರೊ,ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಗಿಲ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ಗೆ ಅಂದಾಜು {{convert|18|mi|km}}ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು NCAAಡಿವಿಷನ್ 1 ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ತಂಡಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರೌನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಬಿಯರ್ಸ್ ಐವಿ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಯಾಂಟ್ ಬುಲ್‌ಡಾಗ್ಸ್ ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಫ್ರಿಯಾರ್ಸ್ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಮ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್-10 ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ನ FCS ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರೌನ್,ಬ್ರಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪ್ರಸಕ್ತ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆಡಿಸುವ ಮೂರು ಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸಹ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ತಂಡಗಳ ಮಹಾ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಬೆಂಬಲಿತ ತಂಡಗಳಾಗಿ ಮಹಾನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿವೆ. ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್ 1884ರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ತಂಡವು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನ ಓಲ್ಡ್ ಮೆಸ್ಸರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಸ್ಥಳದ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿತು. ಗ್ರೇಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ 1878ರಿಂದ 1885ರವರೆಗೆ ಆಡಿತು. ಅದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ಸ್ ತಂಡವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಪೊಲೊ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐದು ಆಟಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮೂರು ನೇರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಚಾಂಪಿಯೆನ್ಸ್ ಎನಿಸಿತು. ಬೇಬ್ ರಥ್ 1914ರ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಗ್ರೇಸ್ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್‌‌‌ ಪರ ಆಟವಾಡಿ, ಆ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಏಕಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಹೋಮ್ ರನ್(ಬ್ಯಾಟರ್ ರನ್ ಸ್ಕೋರು ಮಾಡುವ ಬೇಸ್ ಹೊಡೆತ) ಹೊಡೆದರು. ನಂತರ ಬೋಸ್ಟೊನ್ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಗ್ರೇಸ್ ಪೇರೆಂಟ್ ಕ್ಲಬ್ ಅವರನ್ನು ವಾಪಸು ಕರೆಯಿತು. ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದ(ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ) ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡವಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್ ರೋಲರ್ 1928ರ NFL ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು 10,೦೦೦ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾದ ಸೈಕಲ್‌ಡ್ರೋಮ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದ್ದರು.<ref>[http://www.nfl.com/history/chronology/1921-1930#1928 NFL ಹಿಸ್ಟರಿ ಬೈ ಡಿಕೇಡ್].</ref> ಇದೇ ಹೆಸರಿನ ತಂಡವಾದ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೀಮ್‌ರೋಲರ್ಸ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದೆ. ಅದು ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಯಿತು. 1930ರಿಂದ 1983ರವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ`ಸ್ ಕಪ್ ದೋಣಿ ಪಂದ್ಯಗಳು ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಸಾಹಸ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾದ X ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾವಿಟಿ ಗೇಮ್ಸ್ ಆರಂಭಿಸಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನಿಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 1881ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ U.S. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್ ನಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 1954ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ "ಆಟದ ಆದರ್ಶಗಳ ಮಂದಿರ"ವಾಗಿ 1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದು 12ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ 13 ಹುಲ್ಲಿನಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯು ಅಮೆರಿಕದ ಹುಲ್ಲಿನ ಅಂಕಣಗಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಏಕೈಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ. 1955ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಪ್ರಥಮ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 207 ಆಟಗಾರರು, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರಿದ್ದರು. {{Clear}} == ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Rhode Island State Capitol (north facade).jpg|right|200px|thumb|ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:The Breakers Newport.jpg|200px|thumb|ದಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಷನ್]] {{See also|List of Registered Historic Places in Rhode Island}} ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್(ಶಾಸನಸಭೆ)ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಬಿಳಿಯ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಅಮೃತಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಯಂ ಬೆಂಬಲಿತ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಗುಮ್ಮಟವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.visitrhodeisland.com/attractions/propertyDetail.aspx?id=1251&amp;ref=/attractions/index.aspx VisitRhodeIsland.com :: ಅಟ್ರಾಕ್ಷನ್ಸ್ :: ಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080428040406/http://www.visitrhodeisland.com/attractions/propertyDetail.aspx?id=1251&ref=%2Fattractions%2Findex.aspx |date=ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2008 }}.</ref> ಇದು 1663ರ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸನ್ನದಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯದ ಅಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಥಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಟ್ಸ್ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದ್ದು, 1638ರಲ್ಲಿ ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯು ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕಡಲತಡಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಹಲುಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ದಿ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್, ಮಾರ್ಬಲ್ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ 1763ರ ಡಿಸೆಂಬ್ಬರ್ 2ರಂದು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟ ಟೌರೊ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧನೆ ಮಂದಿರ ಕೂಡ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಥಮ ಯಹೂದ್ಯ ಆರಾಧಾನಾ ಮಂದಿರವೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದ್ದು,( ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ)ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರವು ರೋಜರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಸೆಫಾರ್ಡಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ಹುಲ್ಲಿನ ಕೋರ್ಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೀನಿಕ್ ರೂಡ್ 1A(ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಓಷನ್ ರೋಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ) ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ದಿ ಟವರ್ಸ್ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಕಮಾನು ನರಾಗ‌ನ್‌ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನರ್ರಾಗನ್‌ಸೆಟ್ ಕ್ಯಾಸಿನೊ(ವಿನೋದ ಮಂದಿರ)ಗೆ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾಸಿನೊ 1900ರಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಟವರ್ಸ್ ಈಗ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ಟವರ್ ವೈಕಿಂಗ್ ಮೂಲದ್ದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಇದು ವಸಾಹತು ಯುಗದ ಗಾಳಿಯಂತ್ರವೆಂದು ಅನೇಕ ತಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. {{Clear}} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|North America|United States|Rhode Island}} {{Main|Outline of Rhode Island|Index of Rhode Island-related articles}} {{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == {{Refbegin}} === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು === * ಡಿವೈಟ್, ತಿಮೋತಿ ''ಟ್ರಾವೆಲ್ಸ್ ಥ್ರೂ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂಡ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್'' (ಸಿರ್ಕಾ 1800) 4 ಸಂಪುಟಗಳು (1969) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎಟ್: [http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN244525439 vol 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110138/http://www-gdz.sub.uni-goettingen.de/cgi-bin/digbib.cgi?PPN244525439 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }}; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6116 vol 2]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6784 vol 3]; [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D6003 vol 4] {{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=ADH0309 ಮೆಕ್‌ಫೆಟ್ರೇಸ್, S. ''1868ರ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಕೈಪಿಡಿಯನ್ನು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಳಕೆಗೆ,ಪ್ರತಿ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ'' (1868). ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110139/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=ADH0309 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }} * [http://www.sec.state.ri.us/resources_for/library/riinfo/riinfo/knowrhode ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ಸ್ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿ ಎಂಡ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್] === ದ್ವಿತೀಯ ಮೂಲಗಳು === * [http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610082313/http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm |date=ಜೂನ್ 10, 2020 }}[http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm '''' ದಿ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್/0} (1921)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610082313/http://www.dinsdoc.com/adams-1-0a.htm |date=ಜೂನ್ 10, 2020 }} * ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ''ರಿವಾಲ್ಯೂಷನರಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 1691–1776'' (1923) * ಅಡಾಮ್ಸ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಟ್ರಸ್ಲೊ ''ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, 1776–1850'' (1926) * ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ M.''ದಿ ಫಾದರ್ಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: ಎ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ಸ್'' (1919). ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಸಮೀಕ್ಷೆ. * ಆಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ಜೇಮ್ಸ್, ed. ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪೀಪಲ್ ಇನ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (1973), ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸ * ಬ್ರೀವರ್, ಡೇನಿಯಲ್ ಚಾನ್ಸಿ ''ಕನ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬೈ ದಿ ಇಮ್ಮಿಗ್ರಾಂಟ್(1926).'' * ಕೋಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಪೀಟರ್ J. ''ದಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್, 1790–1860'' (1963) * ಕಾನ್ಫಾರ್ಟಿ, ಜೋಸೆಫ್ A. ''ಇಮ್ಯಾಜಿನಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್: ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಜನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಫ್ರಂ ದಿ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್ ಟು ದಿ ಮಿಡ್-ಟ್ವೆಂಟಿಯತ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (2001) * ಡೆನ್ನಿಸನ್, ಜಾರ್ಜ್ M. ''ದಿ ಡೋರ್ ವಾರ್: ರಿಪಬ್ಲಿಕಾನಿಸಂ ಆನ್ ಟ್ರಯಲ್, 1831–1861'' (1976) * ಹಾಲ್, ಡೊನಾಲ್ಡ್, ed. ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (2005) * ಕಾರ್ಲ್‌ಸನ್, ಕ್ಯಾರೊಲ್ F. ''ದಿ ಡೆವಿಲ್ ಇನ್ ದಿ ಶೇಪ್ ಆಫ್ ಎ ವುಮೆನ್: ವಿಚ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಇನ್ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (1998) * ಲವ್‌ಜಾಯ್, ಡೇವಿಡ್ S. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್, 1760–1776'' (1969) * ಮೆಕ್‌ಲಾಫ್ಲಿನ್, ವಿಲಿಯಂ. ''ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್: ಎ ಬೈಸೆಂಟಿನಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1976) * [http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=AJA1967 ಪಾಲ್‌ಫ್ರೆ, ಜಾನ್ ಗೋರ್ರಾಮ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110137/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=AJA1967 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }}[http://www.hti.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa;idno=AJA1967 ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್'' (5 ಸಂಪುಟ 1859–90)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728110137/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=moa&idno=AJA1967 |date=ಜುಲೈ 28, 2020 }} * ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ - ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ {{cite web |url=http://www.slavenorth.com/rhodeisland.htm |title=Slavery in Rhode Island |publisher=Slavenorth.com |date= |accessdate=July 31, 2010 }} * ಸ್ಲೆಚರ್, ಮೈಕೇಲ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ (2004). * ಸ್ಟೀಫನ್‌ಸನ್, ನಥಾನಿಯಲ್ ರೈಟ್ ''ನೆಲ್ಸನ್ W. ಆಲ್ಡ್ರಿಕ್, ಎ ಲೀಡರ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್'' (1930). * WPA. ''ಗೈಡ್ ಟು ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್'' (1939). * ಜಿಮ್ಮರ್‌‌ಮ್ಯಾನ್, ಜೋಸೆಫ್ F. ''[http://www.questia.com/library/book/the-new-england-town-meeting-democracy-in-action-by-joseph-f-zimmerman.jsp ದಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಟೌನ್ ಮೀಟಿಂಗ್: ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಇನ್ ಆಕ್ಷನ್].'' (1999) {{Refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} {{osmrelation|165795}} * [http://www.ri.gov/index.php ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515221317/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Rhode_Island |date=ಮೇ 15, 2008 }} - ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ದತ್ತಾಂಶಸಂಗ್ರಹಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಗವರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ರೌಂಡ್‌ಟೇಬಲ್‌ನಿಂದ ಸಂಗ್ರಹ. * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Rhode_Island}} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=RI ಎನರ್ಜಿ & ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಡಾಟಾ ಫಾರ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123145019/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=RI |date=ಜನವರಿ 23, 2011 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=RI USGS ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್, ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಎಂಡ್ ಅದರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ರಿಸೋರ್ಸ್‌ಸ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209131720/https://www2.usgs.gov/state/state.asp?State=RI |date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2016 }} * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html U.S. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015091121/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/44000.html |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2010 }} * [http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಲಾಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120810123727/http://www.rilin.state.ri.us/Statutes/ |date=ಆಗಸ್ಟ್ 10, 2012 }} * [http://www.scituateartfestival.org ಸ್ಕಿಚುಯೇಟ್ ಆರ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್] * [https://web.archive.org/web/20130227124218/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/RI.HTM ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಸ್] * [http://encyclopedia.jrank.org/RAY_RHU/RHODE_ISLAND.html ಡೀಟೈಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಫ್ರಂ ದಿ 1911 ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630224121/http://encyclopedia.jrank.org/RAY_RHU/RHODE_ISLAND.html |date=ಜೂನ್ 30, 2010 }} * [http://imdb.com/LocationTree?Rhode+Island,+USA ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮಿಂಗ್ ಲೊಕೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಟೇಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://usmapserver.com/Rhode_Island ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017225906/http://usmapserver.com/Rhode_Island/ |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 2007 }} * [http://www.oldstratforduponavon.com/rhodeisland ಓಲ್ಡ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್] * [http://www.mrnussbaum.com/riflash2.htm ಓಲ್ಡ್ ಇಂಟರಾಕ್ಟಿವ್ ರೋಡ್ ಐಲೆಂಡ್ ಫಾರ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102202907/http://mrnussbaum.com/riflash2.htm |date=ಜನವರಿ 2, 2010 }} {{Geographic Location |Centre = Rhode Island |North = [[Massachusetts]] |Northeast = |East = [[Massachusetts]] |Southeast = |South = [[Atlantic Ocean]] |Southwest = |West = [[Connecticut]] |Northwest = }} {{Template group |title = <span style="font-size:11pt;">Articles Related to Rhode Island and The Providence Plantations</span> <br /> ''The Ocean State'' |list = {{Rhode Island|expanded}} {{New England}} }} {{United States}} {{United States topics}} {{Succession | preceded = [[North Carolina]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Ratified [[Constitution of the United States of America|Constitution]] on May 29, 1790 (13th) | succeeded = [[Vermont]] }} {{Coord|41.7|N|71.5|W|region:US-RI_type:adm1st_scale:1000000|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] kcb8683pxutrf2rznmzf9icdlrcioj5 0 28249 1431284 1431218 2026-10-03T17:00:22Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431284 wikitext text/x-wiki {{Dablink|This article is about the book. For other uses, see information about [[Harry Potter and the Philosopher's Stone (film)|the film]] and [[Harry Potter and the Philosopher's Stone (video game)|video game]].}} {{italic title}} {{HPBooks | Image = [[File:Harry Potter and the Philosopher's Stone.jpg|200px]] | Name = Harry Potter and the Philosopher's Stone | Illustrator = [[Thomas Taylor (artist)|Thomas Taylor]] (UK)<br />[[Mary GrandPré]] (US) | Release date =30 June 1997 (UK)<br />1 September 1998 (US) | Number in series = One | Sales = Unknown | Page Count =223 (UK) <br />309 (US) | Story timeline = 31 October 1981<br /> 22 June 1991–5 June 1992 | isbn = 0747532699 | Followed by = ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್]]'' | Chapter Count = 17 }} '''''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ''' ಜೆ.ಕೆ. ರೋಲಿಂಗ್ ಬರೆದ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಎಂಬ ಬಾಲ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಕಥೆಯಿರುವ ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್|ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌]]'' ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯು ಹೇಗೆ ತಾನೊಬ್ಬ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ವಿಚ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಂಡ್ ವಿಜಾರ್ಡ್ರಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗೆಳೆಯರ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ತಾನು ಒಂದು ವರ್ಷದವನಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ತಂದೆತಾಯಿಯರನ್ನು ಕೊಂದ ಕೆಟ್ಟ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ನ ಮತ್ತೆ ಬರುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ೩೦&nbsp;ಜೂನ್ ೧೯೯೭ ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ ಪ್ರಕಾಶನವು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್‌ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಾರಲು '''''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಅಂಡ್ ದ ಸೋರ್ಸರರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಕಾದಂಬರಿ ಯು.ಕೆ.ಯ ಮಕ್ಕಳು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಾನೆಚ್ಚು ಎಲ್ಲಾ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್.ಎ ನಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಫಿಕ್ಶನ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯ ರಂದು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ೧೯೯೯ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ರ ಪೂರ್ತಿ ವರ್ಷ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯತು. ಇದನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ಪುಸ್ತಕದ ಪರವಾಗಿದ್ದು, ರೋಲಿಂಗ್‌ರ ಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರತಿಭೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ, ಸರಳ, ನೇರವಾದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಜಾಣ್ಮೆಯ ಕಥಾ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಕೊನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಬರಹವನ್ನು ರೋಲಿಂಗ್‌ರ ಪ್ರೀತಿಯ ಲೇಖಕಿಯಾದ ಜೇನ್ ಆಸ್ಟಿನ್‌ರ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಬರುವ ಮೊದಲು ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ರೊವಾಲ್ಡ್ ದಹಲ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಲೇಖಕ ಹೋಮರ್‌ನ ಬರಹದ ಶೈಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಪುಸ್ತಕ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರಾದರೂ, ಇತರರು ಅದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಪುಸ್ತಕವೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಮತ್ತು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌'' ಸರಣಿಯ ಉಳಿದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಟೀಕೆ ಮಾಡಿವೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಭಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡಾ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮಂತ್ರವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ವಿಮರ್ಶಕರು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ದೃಷ್ಠಿಕೋನಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಠಾಂತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಆತ್ಮ-ಬಲಿದಾನದ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬಂತ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದಿನ ಪುಸ್ತಕಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ|ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[wikt:object lesson|ಪ್ರದರ್ಶನ ಪಾಠ]]ಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ==ಸಾರಾಂಶ== ===ಕಥಾವಸ್ತು=== ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಕಥೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ದುಷ್ಟ ಮಾಂತ್ರಿಕ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯ ಪಾಲಕರನ್ನು ಕೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನೂ ಸಹಾ ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸೋತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಅಚ್ಚರಿಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇಡೀ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಕ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ನ ಸೋಲನ್ನು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೊನೆಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ ಮೂವರು ಈ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅನಾಥ ಬಾಲಕನನ್ನು ಆತನ ಮಗಲ್‌ (ಮಾಂತ್ರಿಕ-ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತರಾದ) ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪರಾದ ವರ್ನನ್‌ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ಯೂನಿಯಾ ಡರ್ಸ್‌ಲೇ ಅವರ ಮನೆಯ ಬಳಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ, ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗನಾದ ಡಡ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿಯ ಹನ್ನೊಂದನೇ ವರ್ಷದ ಜನ್ಮದಿನದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, ಅವನ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸರಣಿ ಪತ್ರಗಳು ಬರತೊಡಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ವರ್ನನ್‌ ಅವುಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾರಿ ಓದುವ ಮೊದಲೇ ಹರಿದು, ಸುಟ್ಟು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ಪತ್ರಗಳು ಬರತೊಡಗಿದಾಗ ಆತ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಒಂದು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುರಿದು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಡರ್ಸ್‌ಲೀ ಕುಟುಂಬದವರು ಹೇಳದೇ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವ ಸತ್ಯವೊಂದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದು: ಹ್ಯಾರಿ ಒಬ್ಬ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಡಯಾಗಾನ್ ಆ‍ಯ್‌ಲೆ ಎಂಬ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಮಾಯಾಜಾಲದಿಂದ ಅಡಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪೇಟೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೋದಾಗ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ತಾನು ಮಂತ್ರವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅವನನ್ನು "the boy who lived" ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಆತ, ತಾನು ಶ್ರೀಮಂತನೆಂದೂ, ತನ್ನ ಪಾಲಕರು ತನಗಾಗಿ ಗ್ರಿಂಗಾಟ್ಸ್ ವಿಜಾರ್ಡಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆಂದೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆತ ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆತ ಅಲ್ಲಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮಂತ್ರದಂಡದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆತನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದುವಂತಹ ದಂಡವು ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ನ ಮಂತ್ರದಂಡದ ಅವಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಮಂತ್ರದಂಡಗಳು ಒಂದೇ [[ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಪಕ್ಷಿ|ಫೀನಿಕ್ಸ್‌]] ಹಕ್ಕಿಯ ಪುಕ್ಕದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ.<ref>ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌, US ಆವೃತ್ತಿ, ಪುಟ ೮೫</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿ ಡರ್ಸ್‌ಲೀ ಕುಟುಂಬ ಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಫ್ರೆಸ್‌ ಹಿಡಿಯಲು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಶನ್ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಆತ ವೀಸ್ಲೇ‌ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಮಾಯಾಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ದಾಟಿ ರೈಲು ಹತ್ತಬೇಕಾದ ಪ್ಲ್ಯಾ‌ಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ೯¾ ಗೆ ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ರಾನ್‌‌ ವೀಸ್ಲೇ‌ಯೊಡನೆ ಗೆಳೆತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಗ್ರಿಂಗಾಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ದರೋಡೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ಮಾಲ್‌ಫೋಯ್‌, ತನ್ನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕ್ರ್ಯಾಬೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗರಿ ಗಾಯ್ಲ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದವನು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹ್ಯಾರಿಗ ಡ್ರ್ಯಾಕೋ‌ನ ಸೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯ ಗ್ರೇಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಮಹಾಭೋಜನದ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೌಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಟೊಪ್ಪಿಯ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿಯ ಸರದಿ ಬಂದಾಗ, ಟೊಪ್ಪಿಯು ಈತ ಸ್ಲಿದರಿನ್‌ಗೆ ಸೇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಗ ಹ್ಯಾರಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ಟೊಪ್ಪಿಯು ಆತನನ್ನು ವೀಸ್ಲೇ‌ಗಳಿರುವ ಗ್ರಿಫಿಂಡರ್‌‌ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ನೇಪ್‌ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಮಾಡಿಹೋಗಿದ್ದ ಗುರುತಿನಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಭಯಾನಕವಾದ ಮೊದಲ ಪೋಷನ್‌‍ (ವಿಷೌಷಧ) ಪಾಠವನ್ನು ಸ್ನೇಪ್‌ನ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತ ನಂತರ‌, ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ರಾನ್‌‌ ಇಬ್ಬರೂ ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆತ ಫಾರ್ಬಿಡ್ಡನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ (ನಿಷೇಧಿತ ಕಾಡು)ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಗ್ರಿಂಗಾಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ದರೋಡೆ ಯತ್ನವು ಹ್ಯಾರಿ ಹಣ ತೆಗೆದ ದಿನವೇ ಆಯಿತು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ ಆ ಮೊದಲು ಹುಡುಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಚೀಲವನ್ನು ಆ ಚಾವಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಹ್ಯಾರಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೊದಲ ಪೊರಕೆ-ಹಾರಾಟದ ಪಾಠದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೇವಿಲ್ಲೆ ಲಾಂಗ್‌ಬಾಟಮ್‌ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಪೆಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ಮರೆಗುಳಿಯಂತಿರುವ ನೇವಿಲ್ಲೆಯ ರಿಮೆಂಬರ್‌ಆಲ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಎಸೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹ್ಯಾರಿ ತನ್ನ ಪೊರಕೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾರಿ ಆ ರಿಮೆಂಬರ್‌ಆಲ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಇನ್ನೇನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಲಿದ್ದಾಗ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೊನೆಗಲ್‌ ಆತನನ್ನು ಗ್ರಿಫಿಂಡರ್‌‌ ಕಿಡ್ಡಿಚ್‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸೀಕರ್ (ಹುಡುಕುವವನು) ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.<ref>ಈ ಘಟನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ; ನೋಡಿ{{cite book|last=Rowling|first=J.K.|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone|publisher=Bloomsbury|year=1997|pages=109–113|isbn=0747532745}}</ref> ಡ್ರಾಕೊ ಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ ರೊನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಇವರು ನೆವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೊಸ್ಸಿ ಹರ್ಮೊಯಿನ್‌ ಗ್ರೆಂಗರ್‌ ಇವರನ್ನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾದ ನಂತರ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಕಟ್ಟಡವೊಂದರ ಚಾವಣಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಲೆಯ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ನಾಯಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಭಯವಾಗಿ ಅವಸರದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹರ್ಮೊನಿಯನ್‌ ಆ ನಾಯಿಯು ಉಪಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹ್ಯಾರಿಯು ಮಾನ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ ಸಾಮಾನು ತುಂಬುವ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ನನ್ನು ಗ್ರಿಂಗಾಟ್‌ನಿಂದ ಹುಡುಕಿ ತರಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾರ್ಮೊನಿಯನ್‌ಳನ್ನು ರಾನ್‌ ಅವಳ ಅಜಾಗರೂಕ ಜಾಣ್ಮೆಗಾಗಿ ವಿಮರ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಫ್ರೋಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರಿಲ್‌ ಸಂತೋಷವು ದುರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂತೋಷ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು ಶಾಚಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರ್ಮೊಯಿನ್‌ಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಹ್ಯಾರಿ ತನ್ನ ತೆಳುಕೋಲಿನ ಹೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದಾಗ, ಸಂತೋಷವನ್ನು ತನ್ನ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಅಮುಕಲು ರಾನ್‌ ದೆವ್ವದಂತೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತೇಲಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಹಲವಾರು ಫ್ರೊಫೆಸರುಗಳು ಆಗಮಿಸಿ ಜಗಳ ಕಾಯ್ದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬೈಯ್ಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯಾನ್‌ ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಹುಡುಗರ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತೆಯಾದಳು. ಹ್ಯಾರಿಯ ಕುತರ್ತ ಪಂದ್ಯವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲ ಸಂಜೆ ಸ್ನೆಪ್‌‌, ಮೂರು ತಲೆಯ ನಾಯಿಯು ಅವನ ಕಾಲಿಗೆ ಕಚ್ಚಿದ್ದರಿಂದಾದ ಗಾಯಕ್ಕೆ ಫಿಲ್ಚ್ಚ್‌ನಿಂದ ಔಷದೋಪಚಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆಟದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯ ಪೊರಕೆ ಕುದುರೆಯು ಆತನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಆತನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿತು,ಹ್ಯಾರಿಯು ಗೊಣಗಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹಾರ್ಮೊಯಿನ್‌ ಗಮನಿಸಿದಳು. ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಅತ್ತಕಡೆ ಹೋಗುವ ರಭಸದಲ್ಲಿ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ ನಿಂತಿರುವಾಗ ಆತನಿಗೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ಆತನ್ನು ದೂಡಿಕೊಂಡು ಹೋದಳು ಮತ್ತು ದಿಢಿರನೆ ಸ್ನಾಪ್‌ನ ನಿಲುವಂಗಿಗೆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿ ತನ್ನ ಪೊರಕೆ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ಬುಗುರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಗ್ರೆಫೈಂಡರ್‌ನ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದನು. ಆದರೆ ಹಾಗ್ರಿಡ್‌ ಸ್ನೆಪ್‌ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಬಂದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ದನಾಗಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮೂರು ತಲೆಯ ನಾಯಿಯನ್ನು ತಂದಿರುವುದಾಗಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಜಾರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು ಮೊಸ್ಟರ್‌ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ ಅದು ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಡಂಬ್ಲೆಡೊರ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಅದು ನಿಕೊಲಸ್‌ ಪ್ಲೆಮೆಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಲೆ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗ್ವಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಅನಾಮಧೇಯವಾದ ಪಾಲಕರು ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಅದೃಶ್ಯ ಪರದೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿಯು ಆ ಪರದೆಯನ್ನು, ಮಾಟಗಾರ ಪುಸ್ತಕವು ಮಾಡಿದ ಕೀರಲು ದ್ವನಿಯಿಂದಾಗಿ ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿಯಿರುವ ಕೋಣೆಯೊಳಗೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ಸ್ನೆಪ್‌ ಮತ್ತು ಪಿಲ್ಚ್‌ನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನಿಗೂಢವಾದ ಪ್ಲಾಮೆಲ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ವಿಷಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ ಆ ಕನ್ನಡಿಯು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಅನಾಮಧೇಯ ಪಾಲಕರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹ್ಯಾರಿ ಆ ಕನ್ನಡಿಯ ಮೋಡಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೋಫೆಸರ್‌ ಡಂಬ್ಲೆಡೊರ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಅದು ನೊಡುಗರು ಯಾವುದರಲ್ಲಿ ನಿರಾಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಹುಡುಗರು ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಡಾರ್ಕೊ ನೆವಿಲ್‌ ಮೇಲೆ ಹುಚ್ಚು ಹುಚ್ಚಾಗಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಯು ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ನೆವಿಲ್‌ನ ಜೋತೆ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಾನೆ. ಸಂಗ್ರಹಯೋಗ್ಯ ಪತ್ರಗಳು ಸಿಹಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೆರಿದ್ದರಿಂದ ಪ್ಲೆಮೆಲ್‌ ಒಬ್ಬ [[ರಸವಿದ್ಯೆ|ರಸವಾದಿ]]ಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹರ್ಮೊಯಿನ್‌ ಬಹುಬೇಗನೆ ಇವನೊಬ್ಬ ೬೬೫ ವರ್ಷಗಳ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೊನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಷಮಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ನಿಷೇಧಿತ ಕಾಡುಗಳ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೆಪ್‌ ಕಳ್ಳದಂದೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಹ್ಯಾರಿಯು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ.ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕದ್ದು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ವರವನ್ನು ಅರ್ದಂಬರ್ಧ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ ಆ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ನನ್ನು ಸ್ನೆಪ್‌ ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ನನ್ನು ಮೂರು ತಲೆಯ ನಾಯಿಯನ್ನು ಸಂಬಾಳಿಸುವ ಯಾವುದಾದರೂ ಮಾರ್ಗವು ಗೊತ್ತಿದೆಯೋ, ನಿನು ಯಾರ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರುವೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡು ಎಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೆಪ್‌ ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕಳ್ಳಲು ಹೊಂಚು ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ನನ್ನು ಮುಂದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್ ಒಂದು ಮರಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮೂವರು ಗೆಳೆಯರು ಸಂಶೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ರೀತಿಯ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆಯು ವಿಜಾರ್ಡ್ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಘಂಟೆಯನ್ನು ಬಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತೊಂದರೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ನೇವಿಲ್ಲೆಯು ಅವರಿಗೆ ಡ್ರ್ಯಾಕೋನ ಈ ಉದ್ಧಟತನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ರಾನ್‌‌ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನಿಂದ ಘಾಸಿಗೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ ಅನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಅದೃಶ್ಯವಾಗಬಲ್ಲ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ, ಹ್ಯಾರಿ, ಹರ್ಮಿಯೋನೆ, ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ಮತ್ತು ನೇವಿಲ್ಲೆ ಇವರುಗಳು ಫಾರ್ಬಿಡ್ಡನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ-ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ (ಒಂದು ಕೊಂಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ) ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ರಕ್ತದ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಅನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತೊಗಲಿನ (ಚರ್ಮದ) ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಆಕೃತಿಯು ಪ್ರಾಣಿಯ ಶವದ ಮೇಲೆ ಎರಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರ್ಯಾಕೋ ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಾರುತ್ತಾನೆ. ತೊಗಲಿನ ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಆಕೃತಿಯು ಗಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇಹದೆಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪಾರ ನೋವಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೊರಗುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹ್ಯಾರಿಯೆಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದ ನಂತರ, ತೊಗಲಿನ ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಆಕೃತಿಯು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸೆಂಟಾರ್ (ನರಾಶ್ವ), ಫೈರೆಂಝ್ ಅವನಿಗೆ ವಾಪಸು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಸವಾರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಪ್ರಾಣಿಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವಿಕೆಯು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಘಾಸಿಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಇರಿಸುತ್ತದೆ (ಯಾವುದೇ ಇತರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸದ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬ ಅರ್ಥ) ಎಂಬುದಾಗಿ ಸೆಂಟಾರ್ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌‌‌ನಿಂದ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಂಜೀವಿನಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ನ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯಿತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಫೈರೆಂಝ್ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಿರುಗಿ ಬರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿ ತನ್ನ ಶೀಟ್‌ನ ಕೆಳಗಡೆಯಿಂದ ಯಾರೋ ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಅವಧಿಯ-ಕೊನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ ವಿಶ್ರಾಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌ನ ಮೊಟ್ಟೆಯಂತೆಯೇ ಕಂಡುಬರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಂಡು ಹ್ಯಾರಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ತೊಗಲಿನ ಮುಸುಕನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಅಪಚರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನೀಡಿದನೆಂದು ಗೇಮ್‌ಕೀಪರ್‌ನು (ಬೇಟೆ ಕಾವಲುಗಾರ) ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವನಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಮೂರು-ತಲೆಗಳುಳ್ಳ ನಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹಿಡಿಯುವುದೆಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿದನು, ಅದಕ್ಕೆ ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ನು ಅದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭದ ಸಂಗತಿಯೆಂಬುದಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ - ಆ ನಾಯಿಯು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿದ್ದೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌‌‌ನ ರಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಹ್ಯಾರಿಯು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌ಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ಹೋದನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಪ್ ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌ ಅನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕರೆತರುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಸ್ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಕದಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅದೃಶ್ಯವಾಗುವ ಗಡಿಯಾರದಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಇಬ್ಬರು ಗೆಳೆಯರು ಮೂರು-ತಲೆಗಳುಳ್ಳ ನಾಯಿಯ ಕೋಣೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯು ಒಂದು ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನಿದ್ದೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಟ್ರ್ಯಾಪ್-ಬಾಗಿಲನ್ನು ಎತ್ತಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಗಂಡಾಂತರಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಎಲ್ಲ ಗಂಡಾಂತರಗಳೂ ಆ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಬಳಿಯಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೌಶಲವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪಾಯವು ರಾನ್ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗಮಾಡುವ ಹಂತದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಇರುವ ಹ್ಯಾರಿಯು ಸ್ನೇಪ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ವಿರೆಲ್ ಅನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹರ್ಮೋಯಿನ್ ಅನ್ನು ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ತಾನು ನಿರಾತಂಕದಿಂದ ಇದ್ದೇನೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಮೊದಲ ಕಿಡ್ಡಿಚ್‌ ಪಂದ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಹರ್ಮೋಯಿನ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕ್ವಿರೆಲ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ನೇಪ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಕ್ವಿರೆಲ್ ಅನ್ನು ಸಂಶಯಿಸಿತು. ಕ್ವಿರೆಲ್ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌‌ರ ಆಜ್ಞಾವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು, ಗ್ರಿಂಗಾಟ್ಸ್‌ರಿಂದ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌‌ ಅನ್ನು ಕದಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದೇ ಒಂದು ವಸ್ತುವೆಂದರೆ ಮಿರರ್ ಆಫ್ ಎರಿಸ್ಡ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಿರೆಲ್ ‌ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋನ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಕುರುಹುಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌‌ನ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ, ಕ್ವಿರೆಲ್ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಸ್ಟೋನ್ ತನ್ನ ಜೇಬಿನೊಳಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಭೂತಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕ್ವಿರೆಲ್ ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌‌ನ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ರುಮಾಲನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ. ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌/ಕ್ವಿರೆಲ್ ಹ್ಯಾರಿಯಿಂದ ಸ್ಟೋನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮುಟ್ಟುವಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ನ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹೋರಾಟಗಳ ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಶಾಲೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌ ಅವನಿಗೆ ಅವನ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಬದುಕುಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೊರಗೆಡವುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಅಂತಹ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರೇಮದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್ ಅನ್ನು ಸಾಯುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ವಾಪಸಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕನ್ನಡಿಯು ವೋಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌/ಕ್ವಿರೆಲ್ ಇವರುಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಜೀವನಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಕಂಡಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌‌ ಅನ್ನು ''ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ'' ಆಶಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಹ್ಯಾರಿಯು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟೋನ್ ಅನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅದನು ''ನೋಡು'' ವುದಕ್ಕೆ ಬಯಸಿದನು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಟೋನ್ ಈಗ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹ್ಯಾರಿಯು ಬೇಸಗೆಯ ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಡರ್ಸ್‌ಲೀ ಕುಟುಂಬದವರಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌‌ನ ಹೊರಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ-ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಅವರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡುತ್ತಾನೆ. <div style="background:#66fcfc;border:solid 1px silver"> ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಹ್ಯಾರಿ ೧೧ ವರ್ಷದ ಹುಡುಗನಾಗಿ ತಯಾರಾದ. ಡರ್ಸಲೇ ಕುಟುಂಬದವರು ಹ್ಯಾರಿಯ ಪೋಷಕರ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಆತನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ ರೂಬಿಯಸ್ ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್‌ ಮೂಲಕ ಈ ಸತ್ಯವು ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾರಿಯು ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಶಾಲೆಗೆ ಶರತ್ಕಾಲದ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹ್ಯಾರಿಯು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಿಂದ ಟ್ರೈನ್ ಹಿಡಿದು ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಾನೆ. ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯು ರಾನ್ ವೀಸ್ಲೇ ಎಂಬಾತನ ಪಕ್ಕ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಬಹುಬೇಗ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನೆವಿಲ್ಲೆ ಲಾಂಗ್‌ಬಾಟಮ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಗ್ರೇಂಜರ್ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಪೋಯ್ ಎಂಬಾತನು ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರಾದ ಕ್ರಾಬ್ ಮತ್ತು ಗಾಯ್ಲ್ ಎಂಬುವರ ಜತೆ ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ರಾನ್‌ ನ ಕಂಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಗೆ ಬಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡ. ಡ್ರಾಕೋನ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ರಾನ್‌ ನಕ್ಕುಬಿಟ್ಟ. ಆಗ ಡ್ರಾಕೋ ಪಾಟರ್‌ಗೆ ತಪ್ಪು ಪ್ರಕಾರದ ಮಂತ್ರವಾದಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪಾಟರ್ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.</div> ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ ಶಾಲೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಯು ಹರ್ಮಿಯೋನ್, ನೇವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ರಾನ್ ಮೂವರನ್ನು ಗ್ರಿಫಿಂಡರ್‌‌ ಹೌಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಹೌಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಡ್ರಾಕೋ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಸ್ಲಿಥೆರಿನ್ ಹೌಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊರಕೆ-ಹತ್ತಿ ಹಾರುವ ಆಟದಲ್ಲಿ ನೆವಿಲ್ಲೆಯ ರಿಮೆಂಬರ್‌ಆಲ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿಯು ಗ್ರಿಫಿಂಡರ್‌‌ನ ಕ್ವಿಡ್ಡಿಚ್ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಅತೀ ಚಿಕ್ಕ ಸೀಕರ್ ಆದ ಹುಡುಗನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಶಾಲೆ ಆರಂಭವಾದ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಗ್ರಿಂಗಾಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಂತ್ರಿಕರ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೊದಲೇ ಖಾಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಕಮಾನನ್ನು ಯಾರೋ ಮುರಿದು ಹಾಕಿರುವ ವಿಷಯ ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಭಯಾನಕವಾದ ಮೂರು ತಲೆಗಳುಳ್ಳ ನಾಯಿ ಫ್ಲಫಿ ಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವರಿಗೆ ಈ ಕೌತಕವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ಮಹಡಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯ ನಿಷೇಧಿತ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಕಾವಲುಗಾರ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದನು. [[ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್‌|ಹ್ಯಾಲೋವಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ಒಂದು ಶೌಚಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಿಯೋನ್‌ನನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ರಾನ್‌ ಆಕೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಫ್ರೊಫೆಸರ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಗೊನಾಗಲ್ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಿಯೋನೆ ಅವರನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಈ ಮೂವರು ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿಯ ಬ್ರೂಮ್‌ (ಉದ್ದವಾದ ಹಿಡಿಯುಳ್ಳ ಕಸಬರಿಗೆ)ಮೊದಲ ಕ್ಷುಲ್ಲಕವಾದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರದೃಷ್ಟಕರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿತು,ಹ್ಯಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದಿಂದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಬೀಳುವ ಮೂಲಕ ಪಂದ್ಯವು ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಸ್ನೇಪ್‌ ಹಿಡಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಿ ನಿಲುವಂಗಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಚಾಡಿಕೋರನ್ನು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಗ್ರೈಫೇಂಡರ್‌ನನ್ನು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಿಸಿದನೆಂದು ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಭಾವಿಸಿದನು. [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್|ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯು ಅವನ ತಂದೆಯಿಂದ ಅದೃಶ್ಯ ಕೈಗಡಿಯಾರವೊಂದನ್ನು ತಿಳಿಯದ ಮೂಲದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತಯ ಹ್ಯಾರಿಯು ಮಾಯಾ ಕನ್ನಡಿಯೊಂದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ತಿಳಿಯದೇ ಹೋದ ಆತನ ಪರಿವಾರದವರು ಆತನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿಯು ಅಂಕಸೂಚಿ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ನಿಕೊಲಾಸ್‌ ಪ್ಲೆಮೆಲ್‌ ಮಾಡುವವನೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ಈ ಕಲ್ಲು ಚಿರವಾದ ಆಯುಶ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಲಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಸ್ನೇಪ್‌ ಫ್ರೋಫೆಸರ್‌ ಕ್ವಿರೆಲ್‌ನನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಜನಜಂಗುಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಹ್ಯಾರಿ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಶಂಕೆಗೊಳಗಾಗುವಂತೆ ಸ್ನೆಪ್‌ ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ವೊಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ದೈತ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹೊರಬರುವುದನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟ್ರಿಯೋ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ.ದೈತ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ಸಾಕಣಿಕೆಯು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಬಿಡುವಂತೆ ಹಾಗ್ರಿಡ್‌ನ ಮನವೊಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ನಾಬರ್ಟ್‌‌ನನ್ನು ಕಳಿಸಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವಾಪವಾಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿತ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗ್ರಿಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ದಸ್ತಗಿರಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯು ಒಂದು ಮುಖಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಆಕಾರವೊಂದು ಗಾಯಗೊಂಡ ಏಕಶೃಂಗಿಹ ರಕ್ತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ನರಾಶ್ವವಾದ ಪೈರೆಂಜ್‌, ಮುಖಗವುಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಕಾರವೇ ವೊಲ್ಡಮೋರ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಹಾರ್ಗಿಡ್‌ ಅಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಹ್ಯಾರಿ,ರೊನ್‌, ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್‌ಗೆ ಹೇಗೆ ಹಿಂದಿನ ತುಪ್ಪಳವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅಲ್ಬಸ್‌ ಡಂಬ್ಲೆಡೋರ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಓಡಿದನು, ಮತ್ತು ಅವರು ಏನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಅವನನ್ನು ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆಯೋ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಡಂಬೆಲ್ಡೋರ್‌ನನ್ನು ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಆಜ್ಞೆಯಾದಾಗ ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ತಂಡ ತಂಡವಾಗಿರುವ ಮೀನು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅವನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಟ್ರಿಯೋನನ್ನು ಮೊದಲು ಕಲ್ಲನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಏರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಲು ಸಾಲು ಸಂಕೀರ್ಣ ಜಾದೂ ಸವಾಲುಗಳ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿ ಒಬ್ಬನೇ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಒಳಸುಳಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಪುಕ್ಕಲ ಕಲ್ಲಿನ ನಂತರದಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಕ್ವೆರಲ್‌ ಸ್ನೇಪ್‌ ಅಲ್ಲವೆಂದು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿತ್ತು. ಕೊನೆಯ ಸವಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಕನ್ನಡಿಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಅಡಗಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆ ಕ್ವೆರೆಲ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಯು ಎಲ್ಲ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಅವರ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಲಾರ್ಡ್‌ ವೊಲ್ಡೆಮೋರ್ಟ ದ್ವಾರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕ್ವಾರೆಲ್‌ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುತ್ತಾ ಆತನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗಿ ಭೀಕರ ಮುಖ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಕ್ವೆರಲ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವುದು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ತುಂಬ ದುಖಃದ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ವೊಲ್ಡೆಮಾಟ್‌ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಡಂಬ್ಲೆಡೊರ್‌ ಹ್ಯಾರಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಕ್ವಾರೆಲ್‌ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನು. ಹ್ಯಾರಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಡಂಬೆಲ್ಡೊರ್‌, ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಮಗುವಿನಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗಿ ಲಿಲ್ಲಿ ಮೃತಳಾದಳೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದನು. ಅವಳ ನಿಶ್ಕಲ್ಮಶವಾದ ಪ್ರೀತಿಯು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ವೊಲ್ಡೆಮೋರ್ಟನ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಹಲ್ಲೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಡಂಬಲ್ಡೊನ್‌ ಕೂಡ ವೊಲ್ಡೆಮೋರ್ಟ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು. ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಯಾರು ಆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೇವಲ ಹುಡುಕುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ''ಬಳಸಲು'' ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆಡವಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಹ್ಯಾರಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹೊಂದಿದನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು. ಹ್ಯಾರಿಯು ತಾನು ಸಣ್ಣವನಿರುವಾಗ ತನ್ನನ್ನು ಏಕೆ ವೊಲ್ಡೆಮಾರ್ಟ್‌ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದನೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅದನ್ನು ನೀನು ದೊಡ್ಡವನಾದ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆ ವರ್ಷದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ನಾಯಕನಂತೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಯಿತು. ಡಂಬೆಲ್ಡೊರ್‌ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಹ್ಯಾರಿ, ರೊನ್‌,ಹರ್ಮಿಯೊನ್‌ ಮತ್ತು ನೆವಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. </div hidden> ===ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳು=== ತಾನೋರ್ವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿರುವ ಮಾಂತ್ರಿಕನೆಂಬ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದ ಎಲುಬುಗೂಡಾಗಿರುವ ದೇಹದ, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ, ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸಿದ ಹುಡುಗ ಎಂದು ರೋಲಿಂಗ್ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಓರ್ವ ಅನಾಥ.<ref name="jkrbio">{{cite web |url=http://www.jkrowling.com/textonly/en/biography.cfm |title=J. K. Rowling Official Site: Biography |accessdate=11 January 2009 |publisher=J. K. Rowling |year=2007 |archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217022342/http://www.jkrowling.com/textonly/en/biography.cfm |url-status=deviated |archivedate=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081217022342/http://www.jkrowling.com/textonly/en/biography.cfm }}</ref> ಹ್ಯಾರಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಆತನ ಬದುಕು ಹೇಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸಲು ಅವಳು ಕಥಾ ಮಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು.<ref name="RehmInterviewRowling">"ನಾನು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಬಹಳ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿದೆ... ಮತ್ತು ಅವನು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು... ಮತ್ತು ನಾನು ಆ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ, ಅವನು ಏನಾಗಿರುವನು ಎಂದು ಅವನೇ ತಿಳಿದಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಲು... ಅವನು ಒಂದು ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಅತಿ ದುಷ್ಟ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವನು ಹ್ಯಾರಿಯ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕೊಂದ, ಮತ್ತೆ ನಂತರ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ... ಆದರೆ ಕೆಲವು ರಹಸ್ಯಮಯವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹ್ಯಾರಿಯ ಮೇಲೆ ಶಾಪ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಮಿಂಚಿನ ಬಾಣದ ಆಕಾರದ ಗಾಯದ ಗುರುತು ಅವನ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅಡುಗಿ ಕೂತಿದ್ದ ದುಷ್ಟ ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಮೇಲೆ ಶಾಪ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ."{{cite interview |last=Rowling |first=J. K. |subjectlink=J. K. Rowling |interviewer=[[Diane Rehm]] |title=Interview with J. K. Rowling |type= |url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |format=transcript |program=[[The Diane Rehm Show]] |callsign=[[WAMU]] |city=Washington |date=20 October 1999 |accessdate=2 March 2009 |access-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2011 |archive-date=30 ಜುಲೈ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070730185157/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೊರತಾಗಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಇತರ ಘಟನೆಗಳು ಹ್ಯಾರಿಯ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬದ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಅದರ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್'ನ ಆಕ್ರಮಣವು ಹ್ಯಾರಿಯ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿಂಚಿನ ಹಿಡಿಯಂತಹ ಗಾಯದ ಗುರುತನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದು<ref name="RehmInterviewRowling" /> ಇದು ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಮಾಂತ್ರಿಕನ ಆಪ್ತ ಸಹಚರ ಯಾವುದಾದರೂ ಗಂಭೀರ ಭಾವೋದ್ವೇಗಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು, ತನ್ನ ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಗೆಳೆಯರನ್ನು ಒಲಿಸುವ ಚಾತುರ್ಯವೂ ಇವನಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾರಿಯ ತಾಯಿ ಲಿಲಿಯ ಸಹೋದರಿ ಪೆಟುನಿಯ ಡರ್ಸ್ಲೆ ನೆರೆಹೊರೆಯವರತ್ತ ಸದಾ ಹೊಂಚುಹಾಕಲು ತಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉದ್ದವಾದ ಕತ್ತು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೃಶಕಾಯ ಹೊಂದಿದ ಮಹಿಳೆ. ಅವಳು ಮಾಂತ್ರಿಕ ಮೋಡಿ ವಿದ್ಯೆ ಬಲ್ಲ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ, ವಿಚಿತ್ರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅವಳು ಜೀವಿಸಿಯೇ ಇಲ್ಲವೇನೋ ಎಂಬಂತೆ ನಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಗಂಡ ವರ್ನಾನ್ ಸಂಕುಚಿನ ಮನೋಭಾವ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಅಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭಯಭೀತನಾಗುವ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತಹ ಮುಂಗೋಪದ ಆರ್ಭಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದಢೂತಿ ಕಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರ ಮಗ ಡೂಡ್ಲೆ ಅಧಿಕ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಗೂಂಡಾಗಿರಿಯಿಂದ ಕೆಟ್ಟುಹೋಗಿರುವಾತ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಗಾರರಾಗಿದ್ದರೂ, ತದ್ರೂಪಿ ಅವಳಿಗಳಾದ ಫ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ವಿಡಿಚ್ ಆಟಗಾರರು. ಅವರ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವನೇ. ಅಲ್ಲದೆ, ರಾಲಿಂಗ್ ಈತನನ್ನು ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೆಳೆಯ, "ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ಯಾವತ್ತೂ ಇರುತ್ತಾನೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ.<ref name="Harry Potter and Me">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2001/1201-bbc-hpandme.htm|title=Harry Potter and Me|date=28 December 2001|publisher=British Broadcasting Corporation|accessdate=12 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20070305182235/http://www.accio-quote.org/articles/2001/1201-bbc-hpandme.htm|archive-date=5 ಮಾರ್ಚ್ 2007|url-status=dead}}</ref> ರಾನ್ ತನ್ನ ಮೂವರು ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಫ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್‌ ಗಳಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟುವ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ, ಜನತೆಯು ಊರುಬಿಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಂತ್ರಿಕ [[ಚದುರಂಗ (ಆಟ)|ಚದುರಂಗ]] ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗಿದ್ದ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯವು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ "ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ಶಿಲೆ" ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್ ನ್ನು ತಲುಪುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಅಡಚಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿತು. ಆಲ್-ಮುಗಲ್ ಮನೆತನದ ಮಗಳಾದ ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಗ್ರಾಂಗರ್ ವ್ಯಾಸಂಗಾವಧಿಯು ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ, ದರ್ಪದ ಹುಡುಗಿ. ರಾಲಿಂಗ್ ಹರ್ಮಿಯೋನೆ‌ಳನ್ನು "ತನ್ನ ಬೆವರುವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತುಂಬಾ ಭಯಹೊಂದಿರುವಾಕೆ"<ref name="EBF 2004">{{cite web |url=http://www.accio-quote.org/articles/2004/0804-ebf.htm |title=J K Rowling at the Edinburgh Book Festival |last=Fraser |first=Lindsey |date=15 August 2004 |accessdate=12 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180929085702/http://www.accio-quote.org/articles/2004/0804-ebf.htm |archive-date=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018 |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಗೆ "ತುಂಬಾ ತರ್ಕ ನೈಪುಣತೆ ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯ ದಿಟ್ಟನಿಲುವಿನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ" ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="EBF 2004" /> ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ರಾನ್‌ರನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಆಕೆಯ ಒತ್ತಾಯದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆಕೆ ಇಬ್ಬರು ಹುಡುಗರ ಆಪ್ತ ಗೆಳತಿಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮೋಡಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಚಾತುರ್ಯವು ಚೈತನ್ಯದಾಯಕವಾಗಿ "ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಯ ಶಿಲೆ" ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್ ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ಡ್ರಾಕೋ ಮಾಲ್ಫೋಯ್ ಓರ್ವ ನೀಳಕಾಯದ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎಳೆದೆಳೆದು ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬೇಸರ ತರಿಸುವ ನಿಸ್ತೇಜ ಹುಡುಗ. ಕ್ವಿಡಿಚ್ ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನೈಪುಣ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವನು ದುರಂಹಂಕಾರ ಉಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರೆಯಿಂದ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಮಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಮಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಈತ ಉಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಹೆತ್ತವರು ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಆದರೆ, ಕರಿಮಾಂತ್ರಿಕನ ಮಾಯವಾದ ತಕ್ಷಣ ತಮ್ಮ ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಡ್ರಾಕೋ ನೇರ ಮುಖಾಮುಖಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯರು ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ನೆವಿಲ್ಲೆ ಲಾಂಗ್‌ಬಾಟಮ್ ಕೊಬ್ಬಿದ, ಸಂಕೋಚ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ಹುಡುಗ, ಆತನ ಅಜ್ಜಿಯೇ ಆತನಿಗೆ ಒಂದು ರಿಮೆಂಬ್ರಲ್ (ನೆನಪು ಮಾಡುವಿಕೆ) ನೀಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರೆವು ಇರುವಾತ. ನೆವಿಲ್ಲೆಯ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಅರ್ಹತೆಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅವನು ಎಂಟು ವರ್ಷದವನಾಗಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಅಂಜುಬುರುಕತನದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ತುಸು ಧೈರ್ಯತುಂಬಿದರೆ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಅದು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಾನೇ ಮನಗಂಡ ಮೇಲೆ ನೆವಿಲ್ಲೆ ಯಾರೊಡನೆಯೂ ಕಾದಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಂಬಲ್ಡೋರ್, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಕೃತಿಯ ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸುವ ನೀಳ ಕಾಯದ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು, ನರೆತ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾತ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನ ಗಡ್ಡವು ಅವನ ಬೆಲ್ಟಿನ ಒಳಗೆ ತುರುಕಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈತ ಹೊಗ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು, ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್ಸ್ ಭಯಪಡುವ ಏಕೈಕ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಾತ. ಡಂಬಲ್ಡೋರ್, ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಾಗ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯಾಸಪಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವಿಲಕ್ಷಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಶ್ಲಾಘನೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ರೋಲಿಂಗ್‌ ಅವನನ್ನು "ಎಪಿಟೋಮ್ ಆಫ್ ಗುಡ್‌ನೆಸ್ (ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಮೂರ್ತರೂಪ)" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="Solomon">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2000/0700-hottype-solomon.htm|title=J.K. Rowling Interview|last=Solomon|first=Evan|date=13 July 2000|publisher=CBCNewsWorld Hot Type|accessdate=12 January 2009|archive-date=23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110423011613/http://www.accio-quote.org/articles/2000/0700-hottype-solomon.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಗೊನಗಲ್, ನೀಳಕಾಯದ, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲನ್ನು ಬನ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ, ನಿಷ್ಠುರವಾಗಿ ಕಾಣುವ ರೂಪ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮಹಿಳೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಬೆಕ್ಕಿನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಗ್ರಿಫ್ಫಿಂಡೋರ್ ಮನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ ಮತ್ತು, ತನ್ನ ಮನೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಕಡೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಮಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ನಾಪ್‌ರಂತಲ್ಲದೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಗ್ರಿಫ್ಫಿಂಡೋರ್‌ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವೊದಗಿದರೂ ಅದನ್ನು ತಾನೇ ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಲೇಖಕರ ಪ್ರಕಾರ, "ಸಿಡುಕಿನ ಬಾಹ್ಯರೂಪದ ಕೆಳಗೆ" " ಹಳೆಯ ತುಸು ಮೃದುತ್ವ" ಕೂಡಾ ಇದೆ.<ref name="Scholastic.com">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/2000/1000-scholastic-chat.htm|title=About the Books: transcript of J.K. Rowling's live interview on Scholastic.com|date=16 October 2000|publisher=Scholastic.com|accessdate=12 January 2009|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025064927/http://www.accio-quote.org/articles/2000/1000-scholastic-chat.htm|url-status=dead}}</ref> ಮುದುಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ತೊದಲುವುದು ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಕ್ವಿರ್ರೆಲ್ಲ್ ಕಪ್ಪು ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆತ ಓರ್ವ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿಧ್ವಾಂಸನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ, ಅವನ ನರಗಳು [[ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿ|ರಕ್ತಪಿಶಾಚಿಗಳೊಂದಿಗಿನ]] ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ವಿರ್ರೆಲ್ಲ್ ತಲೆಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್‌ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಡುವುದಕ್ಕೆ ಕ್ವಿರ್ರೆಲ್ಲ್ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ರುಮಾಲನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊಕ್ಕೆಯಾಕಾರದ ಮೂಗು, ಕಂದುಹಳದಿ ಬಣ್ಣ, ಕಪ್ಪಾದ ಜಿಡ್ಡಿನ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ನಾಪ್ ಪೋಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ, ಕಪ್ಪು ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಕುತೂಹಲವುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯಾದ ಸ್ಲಿಥೆರಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಈತ ಶ್ಲಾಘಿಸುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ ಇತರರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನಾದರೂ, ತಾನೇ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಲವಾರು ಘಟನೆಗಳು, ಮೊದಲ ಭೋಜನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯ ಗಾಯದ ಗುರಿತಿನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಗುಂಡುಹೊಡೆತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೋವಿನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಗೆಳೆಯರು ಸ್ನಾಪ್ ವೋಲ್ಡಮೋರ್ಟ್‌ನ ಅನುಯಾಯಿ ಎಂದು ನಂಬುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. ಹಾಗ್ರಿಡ್, ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ-ರಾಕ್ಷಸ ಗಾತ್ರದ{{convert|12|ft|m}} ಎತ್ತರವಿರುವ ಜಡೆಗಟ್ಟಿದ ಸಿಕ್ಕು ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಗಡ್ಡ ಹೊಂದಿರುವ, ಹೊಗ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಮಂತ್ರದಂಡವು ಮುರಿದಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಡಂಬಲ್ಡೋರ್ ಈತನಿಗೆ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಡನೆ ಯಥೇಚ್ಛ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪೂರ್ವಕ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ "ಶಾಲೆಯ ಬೇಟೆಕಾವಲುಗಾರ" ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಹ್ಯಾಗ್ರಿಡ್ ಡಂಬಲ್ಡೋರ್‌ಗೆ ಉತ್ಕಟವಾದ ನಿಷ್ಠೆಯುಳ್ಳವನು ಮತ್ತು ಬಹಳ ಬೇಗ ಹ್ಯಾರಿ, ರಾನ್ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಮಿಯೋನ್‌ಳ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನಾಗುತ್ತಾನೆ ಆದರೆ, ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಅಜಾಗರೂಕತೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷವು ಆತನನ್ನು ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅನರ್ಹನೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯ ಪಾಲಕರಾದ ಫಿಲ್ಚ್ ಶಾಲೆಯ ರಹಸ್ಯ ದಾರಿಗಳನ್ನು ವೀಸ್ಲೆ ಅವಳಿಗಳಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಇತರರಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ಅವನ ಬೆಕ್ಕು, ಶ್ರೀಮತಿ. ನೋರ್ರಿಸ್, ಅನುಚಿತವಾಗಿ, ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊಗ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌ನ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು: ಕುಬ್ಜ, ಗಿಡಮೂಲಿಕಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಿಕ್ಷಕ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಸ್ಪ್ರೌಟ್, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಫ್ಲಿಟ್‌ವಿಕ್, ಹ್ಯಾರಿಯ ಜೊತೆ ವಿವೇಕಯುತ ಸ್ನೇಹ ಹೊಂದಿದ ಪುಟ್ಟದಾದ ಮತ್ತು ಉದ್ರೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಮಂತ್ರಶ್ಲೋಕದ ಶಿಕ್ಷಕ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ನಿದ್ರಾಜನಕ ಚರಿತ್ರೆ, ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಬಿನ್ನ್ಸ್, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಇಷ್ಟಪಡದ ದೆವ್ವ ಮತ್ತು, ಶಿಸ್ತಿನ ಆದರೆ, ದಾಕ್ಷಿಣ್ಯಪರರಾದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ಕ್ವಿಡಿಚ್ ತರಬೇತುದಾರರಾದ ಮೇಡಮ್ ಹೂಚ್‌ರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತಂಟಲಮಾರಿ ಪಿಶಾಚಿ ಪೀವ್ಸ್ ಕಟ್ಟಡದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸುತ್ತಾಡಿ ತನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. <div style="display:none; background:#66fcfc; border:solid 1px silver;" comment=""****** used ********"> ರೋಲಿಂಗ್ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವೆರ್ನೋನ್ ಡರ್ಸ್ ಲೇ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವರು ಹ್ಯಾರಿಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹ್ಯಾರಿ ಪಾರ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಾಮಸೂಚಕ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಇಲ್ಲದ ತಬ್ಬಲಿ ಮಗುವಾದ ಹ್ಯಾರಿ ಯು ತನ್ನ ಡರ್ಸ್ ಲೇ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ತನಗಾದ ದುಃಖದ ಬಾಲ್ಯ ಜೀವನದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ. ರ್ರೋಲಿಂಗ್ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು "ಬಡಕಲ ಶರೀರದ, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿರುವ, ಕನ್ನಡಕ ಹಾಕಿದ ಬಾಲಕನನ್ನಾಗಿ ಊಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಗೆ ತನಗೆ ಇರುವ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರುವುದಿಲ್ಲ"<ref name="jkrbio" /> ಮತ್ತು ಅವಳು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ದುಃಖದ ಸ್ವಲ್ಪ ಪಾಲನ್ನು ಆವನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ.<ref name="hilary" /> ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಹ್ಯಾರಿಯು ಇಬ್ಬರನ್ನು ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ರೋನಾಲ್ಡ್ ವೆಸ್ಲೇ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಗ್ರಾಂಜರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾನ್‌ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯ ಉತ್ತುಂಗದ ಉತ್ತಮ ಗೆಳೆಯನನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ‘ಆತ ಯಾವಾಗಲೂ ನೀವು ಬಯಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ’.<ref name="Harry Potter and Me" /> ರಾಲಿಂಗ್ ಹರ್ಮಿಯೋನ್‌ಳನ್ನು "ಅವಳ ಸ್ವೊಟಿನೆಸ್‌ನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಯ"ದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದ<ref name="EBF 2004" /> ಜೊತೆಗೆ "ಬಹಳ ತರ್ಕಬದ್ಧ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಒಳ್ಳೆಯ" ಸ್ನೇಹಿತೆಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="EBF 2004" /> ರೋಲಿಂಗ್ ಈ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ವಯಸ್ಕರನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ. ಶಕ್ತಿಹೊಂದಿದ ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಅತಿಮಾನುಶ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್‌ ನ ಮುಖ್ಯಶಿಕ್ಷಕರಾದ ಆಲ್ಬಸ್ ಡಂಬ್ಲೆಡೋರ್ ಎಂಬುರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಹ್ಯಾರಿಗೆ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ‘ಒಳ್ಳೆಯತನದ ಮೂರ್ತರೂಪವಾಗಿ ರೋಲಿಂಗ್’ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಷ್ಠುರವಾದಿ ಮಿನರ್ವಾ ಮೆಕ್ ಗೊಂಗಾಲ್ ಈತನ ಬಲಗೈ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಲೇಖರ ಪ್ರಕಾರ ‘ತೋರ್ಕೆಯ ಸಿಡುಕು ಸ್ವಭಾವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.’ "ಹಳೆಯ ಮೃದುತನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ"<ref name="Scholastic.com" />. ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಅರೆ ರಾಕ್ಷಸ (half-giant) ರುಬೈಸ್ ಹಾಗ್ರಿಡ್ ವು ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಆತನ ಡರ್ಸ್ ಲೇ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟತನದಿಂದ ಆ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸೆವರಸ್ ಸ್ನೇಪ್‌ರನ್ನು ದುಷ್ಟನೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="The Connection">{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm|title=Lydon, Christopher. J.K. Rowling interview transcript|date=12 October 1999|publisher=The Connection (WBUR Radio)|accessdate=12 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320014759/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm|archive-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2018|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರೊಫೆಸರ್ ಕ್ವೈರೆಲ್ ಅವರನ್ನೂ ಸಹ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಎದುರಾಳಿಯಾಗಿ ಡಾರ್ಕೋ ಮಾಲ್ಫೋಯ್ ಎಂಬಾತ ಇದ್ದಾನೆ. ಈತ ಗಣ್ಯರ ನಾಯಕತ್ವವಾದಿ<ref>{{cite web|url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm#p12|title=J.K. Rowling interview transcript|last=Lydon|first=Christopher|date=12 October 1999|publisher=The Connection|accessdate=22 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320014759/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1099-connectiontransc2.htm#p12|archive-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2018|url-status=dead }}</ref>, ಹಣಪಾತಕಿ ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ವೋಲ್ಡೆಮೋರ್ಟ್, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದುಷ್ಟ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಈತ ಹ್ಯಾರಿಯು ಮುಗುವಾಗಿದ್ದಾಗ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದನು. ೧೯೯೯ರ ರೋಲಿಂಗ್ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಕಾರ, ವೋಲ್ಡೆಮೋರ್ಟ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹ್ಯಾರಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇವನ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿಲ್ಲ: {{blockquote|The basic idea... Harry, I saw Harry very very very clearly. Very vividly. And I knew he didn't know he was a wizard. [...] And so then I kind of worked backwards from that position to find out how that could be, that he wouldn't know what he was. [...] When he was one year old, the most evil wizard for hundreds and hundreds of years attempted to kill him. He killed Harry's parents, and then he tried to kill Harry—he tried to curse him. [...] And—so—but for some mysterious reason, the curse didn't work on Harry. So he's left with this lightning bolt shaped scar on his forehead and the curse rebounded upon the evil wizard, who has been in hiding ever since.<ref>{{cite interview |last=Rowling |first=J. K. |subjectlink=J. K. Rowling |interviewer=[[Diane Rehm]] |title=Interview with J. K. Rowling |type= |url=http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |format=transcript |program=[[The Diane Rehm Show]] |callsign=[[WAMU]] |city=Washington |date=20 October 1999 |accessdate=2 March 2009 |access-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2011 |archive-date=30 ಜುಲೈ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070730185157/http://www.accio-quote.org/articles/1999/1299-wamu-rehm.htm |url-status=dead }}</ref>}} </div hidden cmt="***** end of old content to be mined out ****"> ==ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಜನಮನ್ನಣೆ== ===ಬೆಳವಣಿಗೆ === ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಜೋ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಅವಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ<ref>J.K. ರೌಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಜೊನ್ ರೌಲಿಂಗ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು, ಮಧ್ಯದ ಹೆಸರಿಲ್ಲದೆ, ಮತ್ತು ನೊಮ್ ಡೆ ಪ್ಲಮ್ J.K. ರೌಲಿಂಗ್ ಎಂದು ಪ್ರಕಾಶನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು: {{Cite book | url=http://burrow.sub.jp/library/original/03122001b.html | title="Red Nose Day" Online Chat Transcript | publisher=BBC Online | date=12 March 2001 | accessdate=16 April 2008 | archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081204113541/http://burrow.sub.jp/library/original/03122001b.html | url-status=dead }}<br>ಅವರು ಎಂದಿಗೂ "ಜೊ" ಎಂದು ಪರಿಚಿತರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:{{Cite book | publisher=Canadian Broadcasting Corporation | url=http://www.angelfire.com/mi3/cookarama/cbcint_1.html | title=J.K. Rowling: CBC Interview #1 | date=26 October 2000 | accessdate=19 March 2006 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20011027070501/http://www.angelfire.com/mi3/cookarama/cbcint_1.html | archivedate=27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | url-status=live }}<br>ಪುಸ್ತಕದ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪುಟ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು "ಜೊನ್ ರೌಲಿಂಗ್" ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ:{{cite book|last=Rowling|first=J.K.|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone|publisher=Bloomsbury|year=1997|page=copyright notice| isbn=0747532745}}</ref> ಅವಳ ಗೆಳೆಯನನ್ನು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್|ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ವಾಸಸ್ತಳಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, " ಒಂದುವಾರದ ವಾಸಥಳದ ಹುಡುಕಾಟದ ನಂತರ ನಾನು ಉಗಿಬಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿದ್ದ ’ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌’ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋದೆನು. ಚಕ್ಕಮಕ್ಕಳ ಎಲುಬಿನ ಸಣ್ಣ, ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ, ಕನ್ನಡಕ ಧರಿಸಿದ ಬಾಲಕನೇ ತಾನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮಾಂತ್ರಿಕನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೋಲುವವನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ’''ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್'' ‌’ನ್ನು ಅದೇ ಸಂಜೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಮೊದಲ ಒಂದೆರಡು ಪುಟಗಳು ಯಾಕೋ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಂತೆ ನನಗನ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ".<ref name="hilary">{{cite web|url=http://www.hilary.com/career/harrypotter.html|title=Interview with JK Rowling, Author of Harry Potter|last=Riccio|first=Heather|date=1995–2009|publisher=Hilary Magazine|accessdate=12 January 2009|archive-date=31 ಜನವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131195036/http://www.hilary.com/career/harrypotter.html|url-status=deviated|archivedate=31 ಜನವರಿ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131195036/http://www.hilary.com/career/harrypotter.html}}</ref> ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಲಿಂಗ್‌ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು. ಈ ನೋವನ್ನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರದಾರಿಯಾದ ಹ್ಯಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಿಸಿ ಆತನನ್ನು ತಬ್ಬಲಿಯಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="hilary" /> ರಾಲಿಂಗ್‌ ಅವಳು ತನ್ನ ಆರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಮೇಲೆ ವ್ಯಯಿಸಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ £೪,೦೦೦ ಗೌರವಧನವನ್ನು ಸ್ಕೊಟಿಷ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ ಕೌಂನ್ಸಿಲ್‌ ಇವರಿಂದ ಪಡೆದಳು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ರಾಲಿಂಗ್‌ಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಅವರು ನಂತರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ನಂತರ ಅವರು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಸಂಧಿಸಿದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯು ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಮಾರಲು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು, ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಇದೊಂದು ತುಂಬ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೯೦,೦೦೦ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರ ಮೂಲಕ ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಕಲ್ಪನಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾರಿ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" />, ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ ಎಂಟು-ವರ್ಷ-ವಯಸ್ಸಿನ ಮಗಳು "ಇದು ಎಲ್ಲದರಕ್ಕಿಂತ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.<ref>{{cite journal|date=3 July 2005|title=Revealed: the eight-year-old girl who saved Harry Potter|journal=[[The Independent]]|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/revealed-the-eightyearold-girl-who-saved-harry-potter-497412.html|accessdate=20 May 2009 | location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804080639/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/revealed-the-eightyearold-girl-who-saved-harry-potter-497412.html|archivedate=4 Aug 2009}}</ref> ===ಯು.ಕೆ. ಪ್ರಕಾಶನ ಹಾಗೂ ಮನ್ನಣೆ=== [[File:Harry Potter Platform Kings Cross.jpg|thumb|ನಿಜವಾದ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕ್ರಾಸ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಿಲುದಾಣ 9¾ ದ ಅನುಕರಣ, ಒಂದು ಸರಕಿನ ಟ್ರೊಲಿ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಯದ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಅರ್ಧ-ದಾರಿ ಪಾರಾಗಿದೆ.]] ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ ಬೆರಿಯು ರಾಲಿಂಗ್‌ ಅವರಿಗೆ £೨,೫೦೦ ಮುಂಗಡವನ್ನು ನೀಡಿ<ref>{{cite web|publisher=The McGraw-Hill Companies Inc.| url=http://www.businessweek.com/magazine/content/05_22/b3935414.htm| title=Nigel Newton|first=John|last=Lawless|accessdate = 9 September 2006|year=2005}}</ref> ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು.ಮತ್ತು ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಅವರು ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ ಹೇಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ, ವಿಮರ್ಶಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಅವರು ಪುಸ್ತಕದ ಉದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ಬರಹಗಾರರ ಹೆಸರಿನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯು ಗಂಡುಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹುಡುಗರು ಪುರುಷ ಬರಹಗಾರರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಲಿಂಗ್‌ಳ ಹೆಸರನ್ನು ''ನೊಮ್‌ ದೆ ಪ್ಲಮ್‌'' ಜೆ.ಕೆ. ರಾಲಿಂಗ್‌ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಳು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಲುಮ್ಸ್‌ಬರಿ ''ಫಿಲಾಸೊಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್'' ಅನ್ನು ಆರಂಭದ ೫೦೦ ಹಾರ್ಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಪ್ರತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೂರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.tomfolio.com/PublisherInfo/HarryPotter.asp|title=The Phenomenon of Harry Potter|last=Elisco|first=Lester|date=2000–2009|publisher=TomFolio.com|accessdate=22 January 2009|archive-date=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412015849/http://www.tomfolio.com/PublisherInfo/HarryPotter.asp|url-status=deviated|archivedate=12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090412015849/http://www.tomfolio.com/PublisherInfo/HarryPotter.asp}}</ref> ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕಾದಂಬರಿಗಳ ಅಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಇವನು ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಮೊದಲು ಪುಸ್ತಕ ಓದಿ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಓದಲು ಸೂಚಿಸಲಿ ಎಂದು ಬಯಸಿದನು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಾದಾರಿತವಾಗಿದ್ದವು.ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಹೆರಿಟೆಜ್‌ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಡಿ$೩೩,೪೬೦ ಗೆ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite web|url=http://historical.ha.com/common/view_item.php?Sale_No=675&Lot_No=31059 |title=J.K. Rowling: The Rare True First Edition of the First Harry Potter Book, Harry Potter and the Philosopher's Stone.... (Total: 1 Items) Books: Children's Books |publisher=Historical.ha.com |date=25 October 2007 |accessdate=9 September 2010}}</ref> ೨೮, ಜೂನ್‌ ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಕೋಟ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ್ಸೆ ಪ್ರಾಸರ್‌ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವರ್ಣನಾ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing">{{cite book|last=Eccleshare|first=J.|title=A guide to the Harry Potter novels|publisher=Continuum International|year=2002|pages=7–14|chapter=The Publishing of a Phenomenon|isbn=0826453171|url=https://books.google.com/?id=cHjF5K2uVdsC&pg=PA10&lpg=PA10&dq=%22a+hugely+entertaining+thriller%22+Rowling+%22a+first-rate+writer+for+children%22+scotsman|accessdate=15 May 2009}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಪ್ರಕಾರ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಇದು "ಅತ್ಯಂತ ಮೈ ಜುಮ್ಮೆನ್ನಿಸುವ ಮನರಂಜನೆಯ" ಕತೆಗಳಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ರಾಲಿಂಗ್‌ "ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಬರಹಗಾರ್ತಿ"ಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /><ref name="Nel2001GuideReviews">{{cite book|last=Nel|first=P.|title=J.K. Rowling's Harry Potter novels: a reader's guide|publisher=Continuum International|year=2001|chapter=Reviews of the Novels|pages=53–55|isbn=0826452329|url=https://books.google.com/?id=qQYfoV62d30C&pg=PA27&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+|accessdate=15 May 2009}}</ref> ''ದಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮರುವಿಮರ್ಷೆಯಲ್ಲಿ "ಈ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಬೇಡವೆಂದು ದೂರೀಕರಿಸುವ ಒಂದಾದರೂ ಮಗುವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕಿದೆ" ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಿಂತ ಹೊರಗಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೂ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸತೊಡಗಿದವು. ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'' ‌, ''ದಿ ಸಂಡೇ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ಎಂಡ್‌ ''ದಿ ಮೇಲ್‌ ಆನ್‌ ಸಂಡೇ'', ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಮರುನೋಟಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ಬುಕ್ಸ್‌ ಪಾರ್‌ ಕೀಪ್ಸ್‌'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಐದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಯು.ಕೆ. ಆವೃತ್ತಿಯು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ನೆಸ್ಲೆ ಸ್ಮಾರ್ಟಿಸ್‌ ಬುಕ್‌ ಪ್ರೈಸ್‌ ನ ೯ ರಿಂದ ೧೧ರ ವರೆಗಿನ ವಯೋಮಿತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು.<ref name="Knapp2003InDefenseOfHP">{{cite journal|last=Knapp|first=N.F.|year=2003|title=In Defense of Harry Potter: An Apologia|journal=School Libraries Worldwide|publisher=International Association of School Librarianship|volume=9|issue=1|pages=78–91|url=http://www.iasl-online.org/files/jan03-knapp.pdf|accessdate=14 May 2009|archive-date=9 ಮಾರ್ಚ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110309051050/http://www.iasl-online.org/files/jan03-knapp.pdf|url-status=dead}}</ref> ''ಸ್ಮಾರ್ಟಿಸ್‌'' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಮತದಾನದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಇದು ಕೇವಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ''ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಯು.ಕೆ ದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /><ref>ದಿ ಚಿಲ್ಡರನ್ಸ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್, ದಿ ಯಂಗ್ ಟೆಲೆಗ್ರಾಫ್ ಪೆಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಒಫ್ ದಿ ಯಿಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್, ದಿ ಬಿರ್ಮಿಂಘಾಂ ಕೆಬಲ್ ಚಿಲ್ಡರ್ನ್ಸ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ದಿ ಶೆಫೀಲ್ಡ್ ಚಿಲ್ಡರ್ನ್ಸ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್.</ref> ಅದೂ ಕೂಡ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದುವೇ ಆಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡವರಿಂದ ಕೂಡ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅಗ್ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲೂ ಸೇರಿತ್ತು,<ref>{{cite web| publisher=Arthur A. Levine Books| url=http://www.arthuralevinebooks.com/awards.asp| title=Awards| first=Levine| last=Arthur| accessdate=21 May 2006| archive-date=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20060429093544/http://www.arthuralevinebooks.com/awards.asp| url-status=deviated| archivedate=29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2006| archiveurl=https://web.archive.org/web/20060429093544/http://www.arthuralevinebooks.com/awards.asp}}</ref> ಆದರೆ ಗೆಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಸಂದ್ರಾ ಬೆಕೆಟ್‌ ಇವನು, ಪುಸ್ತಕವು ಜನಪ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಲಿಂಗ್‌ಳ ಜನಪ್ರೀಯತೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದ ರೋಲ್ಡ್‌ ದಾಲ್‌ ಇವನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದಂತಾಗುವುದು ಎಂದು ವಿಮರ್ಷಿಸಿದನು.<ref name="Beckett2008Crossover" /> ಉತ್ತಮ ಸಾಹಿತ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.ಅವೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನೀಡುವ ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ''ಪುಸ್ತಕ ಮಾರಾಟಗಾರರ'' ಸಂಘದಿಂದ ನೀಡುವ ’ವರ್ಷದ ಬರಹಗಾರ’ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ ಆವೃತ್ತಿಯು ೩೦೦,೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/childrens-books-bestsellers-1083288.html|title=Children's Books: Bestsellers |date=27 March 1999|publisher=[[The Independent]]|accessdate=16 May 2009 | location=London}}</ref> ಮತ್ತು ಕತೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಯು.ಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾದ ತಲೆಬರಹವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೧ರಿಂದಲೂ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/harry-potter-hides-fall-in-number-of-books-sold--a-downturn-in-book-sales-748142.html|title= Harry Potter hides fall in number of books sold a downturn in book sales|last=Jury|first=J.|date=22 December 2001|accessdate=16 May 2009 | work=The Independent | location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080531002218/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/news/harry-potter-hides-fall-in-number-of-books-sold--a-downturn-in-book-sales-748142.html|archivedate=31 May 2008}}</ref> ಅಂಧ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ೧೯೯೮ ಮೇ ದಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್‌ ಬ್ರೇಯಲಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನವರು ಬ್ರೇಯಲಿ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|last=Thomas|first=S.|title=The Making of the Potterverse: A Month-by-Month Look at Harry's First 10 Years|publisher=ECW Press|year=2007|page=5|isbn=1550227637|url=https://books.google.com/?id=f6y2_oFOcjQC&pg=PA5&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22++%22Harry+Potter+and+the+Sorcerer%27s+Stone%22+braille#PPA5,M1|accessdate=28 May 2009}}</ref> ಹಾಗ್‌ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ ಲಂಡನ್ನು ಬಿಡುವ ಪ್ಲಾಟ್‌ ಪಾರ್ಮ್‌ ೯¾, ಇದು ೯ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಗೋಡೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ಸಾಗುವಾಗ ನಿಜ ಜೀವನದ ರಾಜರು ದಾಟಿಂದತೆ ಬಾಸವಾಗುವ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.networkrailmediacentre.co.uk/Content/Detail.asp?ReleaseID=4177&NewsAreaID=2&SearchCategoryID=8|title=Platform alteration for Hogwarts Express as King’s Cross upgrade steps up a gear|date=17 February 2009|publisher=[[Network Rail]]|accessdate=15 May 2009|archive-date=22 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722082347/http://www.networkrailmediacentre.co.uk/content/detail.aspx?releaseid=4177&newsareaid=2&searchcategoryid=8|url-status=deviated|archivedate=22 ಜುಲೈ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722082347/http://www.networkrailmediacentre.co.uk/content/detail.aspx?releaseid=4177&newsareaid=2&searchcategoryid=8}}</ref> {{Clear}} ===ಯು.ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶನ ಹಾಗೂ ಮನ್ನಣೆ=== <div style="float:right;border:solid 1px silver;margin-left:3px;padding:3px"> {| class="wikitable" |+ ಯುಕೆ ಯಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂವಾದದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು<td><ref name="Nel2004JellyJello" /><ref>{{cite web|url=http://www.uta.fi/FAST/US1/REF/potter.html|title=Differences in the UK and US Versions of Four Harry Potter Books|date=21 January 2008|publisher=FAST US-1|accessdate=17 August 2008|archive-date=19 ಮಾರ್ಚ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319041313/http://www15.uta.fi/FAST/US1/REF/potter.html|url-status=dead}}</ref></td> !ಯುಕೆ !ಅಮೆರಿಕಾದ |- | ಮಮ್, ಮ್ಯಮ್ | ಮೊಮ್ |- | ಶೆರ್ಬತ್ ಲೆಮನ್ | ಲೆಮನ್ ಡ್ರೊಪ್ |- | ಮೊಟರ್‌ ಬೈಕ್ | ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌ (ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನ) |- | ಚಿಪ್ಸ್ | ಫ್ರೈಸ್ |- | ಕ್ರಿಸ್ಪ್ | ಚಿಪ್ |- | ಜೆಲಿ | ಜೆಲ್-ಓ |- | ಜ್ಯಾಕೆಟ್ ಪೊಟ್ಯಾಟೊ | ಬೆಕಡ್ ಪೊಟ್ಯಾಟೊ |- | ಜಂಪರ್ | ಸ್ವೆಟರ್ |} </div> ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್$೧೦೫,೦೦೦ಗೆ ಸ್ಖೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೊರ್ಪೊರೇಷನ್ ಯು.ಎಸ್. ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೊಲೊಗ್ನ ಬುಕ್ ಫೆರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಸಾಧಾರಣ ದೊಡ್ಡಾ ಮೊತ್ತ.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> "ಫಿಲಾಸಫರ್" ಎಂಬ ಪದ ಶೀರ್ಷಕದಲ್ಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕ ಒಂದನ್ನು ಮಗು ಓದಲು ಇಷ್ಟ ಪಡದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಯೊಚಿಸಿದ್ದರು,<ref name="HP Lexicon">{{cite web|url=http://www.hp-lexicon.org/about/books/ps/book_ss.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone |date=2–April-2006|publisher=The Harry Potter Lexicon|accessdate=12 January 2009}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲ್ಪ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರೆಕಾದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕಾಶನಗೊಂಡಿತು ರೌಲಿಂಗ್ ಸೂಚಿಸಿದ ಶೀರ್ಷಕೆಯಲ್ಲಿ, ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸೊರ್ಸರ್ಸ್ ಸ್ಟೊನ್''.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /><ref>{{cite web|url=http://www.saunalahti.fi/frog1/trivia/harrypotter.htm|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001)|year=2004|accessdate=5 January 2009|publisher=Jon Haglund|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303203048/http://www.saunalahti.fi/frog1/trivia/harrypotter.htm|url-status=dead}}</ref> ರೌಲಿಂಗ್ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾ ತಾನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿರುವರು ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref name="darkmark-bbc">[http://www.darkmark.com/c.c?l=interview2&amp;t=J.K.%20Rowling:%20BBC%20Online%20Chat J.K. ರೌಲಿಂಗ್: BBC ಆನ್‍ಲೈನ್ ಚ್ಯಾಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923212904/http://www.darkmark.com/c.c?l=interview2&t=J.K.%20Rowling%3A%20BBC%20Online%20Chat |date=23 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 }}. ಬಿಬಿಸಿ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೧. ೧೯ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆ [[ರಸವಿದ್ಯೆ|ರಸವಿದ್ಯೆಯ]] ಸಂಪರ್ಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಫಿಲಿಪ್ ನೆಲ್ ಸೂಚಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಇತರ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಬದಲಾಯಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ "ಕ್ರಂಪೆಟ್‌ಗಳು" ಯುಎಸ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ "ಮಫಿನ್"‌ಗೆ. ಪ್ರಮಾಣಕ ಯುಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನ "ಮಮ್" ಹಾಗೂ ಸಿಮಸ್ ಫಿನೆಗನ್‌ರ ಐರಿಷ್ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದಿದ "ಮ್ಯಮ್" ಇವೆರಡರಿಂದ "ಮೊಮ್"‌ಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ರೌಲಿಂಗ್ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಸೊರ್ಸರ್ಸ್ ಸ್ಟೊನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತನ್ನ ನಂತರದ ಪುಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅವರು ನಿಷೇಧಿಸಿದರು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಮಯದ ಯುಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಿಸಿದಗಿಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅನುವಾದಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷತೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ನೆಲ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಪಿಎಡಿಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.<ref name="Nel2004JellyJello">{{cite book |last=Nel|first=P.|title=The ivory tower and Harry Potter|editor=Whited, L.|publisher=University of Missouri Press|year=2004|pages=261–269 |chapter=You Say "Jelly", I Say "Jell-O"?|isbn=0826215491 |url=https://books.google.com/?id=iO5pApw2JycC&pg=PA261&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+ | accessdate=15 May 2009 }}</ref> ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭದ ಶೀರ್ಷಕೆಗಳ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಯು.ಕೆ. ಪ್ರತಿಗಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾ ಕಾರಣ, ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕಾದ ಓದುಗರರು ಅಂತರ್ಜಾಲದಿಂದ ಪುಸ್ತಕ ಕೊಂಡ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಿತರಾದರು.<ref>{{cite journal|last=Cowell|first=A.|date=18 October 1999|title=Harry Potter and the Magic Stock; A Children's Book Series Helps Rejuvenate a British Publisher|journal=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1999/10/18/business/harry-potter-magic-stock-children-s-book-series-helps-rejuvenate-british.html|accessdate=16 May 2009}}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವಿಮರ್ಶಕರು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು, ಅದನ್ನು ಪುಸ್ತಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ''ಕಿರ್ಕಸ್ ರಿವ್ಯೂಸ್'' ಹಾಗೂ ''ಬುಕ್‌ಲಿಸ್ಟ್'' ಅಂತಹ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಪ್ರಕಾಶನಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು, ಅವು ಇದನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಮನೋರಂಜನೆ-ನಿರ್ಣಯಿತ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚು ಒಳನುಗ್ಗುವ ತಜ್ಞರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು (ರೌಲಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಜಗತ್ತಿನ ಜಟಿಲತೆ, ಆಳತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ ''ಕೊಆಪರೆಟಿವ್ ಚಿಲ್ಡರನ್ಸ್ ಬುಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಚಾಯಿಸಸ್'' ತರಹದ ಒಂದು) ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವಿಮರ್ಶಕರ ಗಮನವನ್ನು ಸೇಳೆಯಿತು.<ref name="UnsworthCoursesHPAndSorcerersStone" /> ''ದಿ ನ್ಯೂ ಯೊರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ''ದಿ ಬೊಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್'' ಹಾಗೂ ಮೈಕಲ್ ವೈನ್ರಿಪ್ ಅಂತಿಮ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಪುಸ್ತಕದ ಅತಿ ದುರ್ಬಲ ಭಾಗ ಎಂದು ದೂರಿದರು ಸಹ<ref name="Nel2001GuideReviews"/><ref name="NYT">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/books/99/02/14/reviews/990214.14childrt.html?_r=1&scp=1&sq=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone%20Book%20review&st=cse |title=Children's Books|last=Winerip|first=Michael|date=14 February 1999|publisher=New York Times|accessdate=12 January 2009 }}</ref> ಅವರು ಹಾಗೂ ಹಲವು ಇತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಶಂಸೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /><ref name="Nel2001GuideReviews" /> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಪ್ರತಿಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿತು, ''ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ'' ಯ ೧೯೯೮ಯಿನ ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ, ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ೧೯೯೮ರ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ, ಹಾಗೂ ೧೯೯೮ರ ''ಪೇರೆಂಟಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿನ್‌ಯಿನ '''ವರ್ಷದ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು,<ref name="Knapp2003InDefenseOfHP" /> ದಿ ಸ್ಖೂಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ವರ್ಷದ ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ, ಹಾಗೂ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೊಸಿಯೆಷನ್‌ನ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" />''' '' ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಮ್ಡ್ ದಿ ಸೊರ್ಸರ್ಸ್ ಸ್ಟೊನ್'' ''ನ್ಯೂ ಯೋರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನ ಉತ್ತಮ-ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲೆರಿತು,<ref>{{cite web|url=http://www.hawes.com/no1_f_d.htm|title=New York Times Best Seller Number Ones Listing Fiction By Date|publisher=Hawes Publications|accessdate=16 May 2009|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209040712/http://www.hawes.com/no1_f_d.htm|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅದೇ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೧೯೯೯ ಹಾಗೂ ೨೦೦೦ವರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವಿತ್ತು, ಇತರ ಪ್ರಕಾಶಕರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಕರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸುವವರೆಗೂ ಅದು ಮೇಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref name="Beckett2008Crossover">{{cite book|last=Beckett|first=S.L.|title=Crossover Fiction|publisher=Taylor & Francis|year=2008|pages=112–115|chapter=Child-to-Adult Crossover Fiction|isbn=041598033X|url=https://books.google.com/?id=9ipnQ2ryU7IC&pg=PA114&lpg=PA114&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+book+sales+bestseller|accessdate=16 May 2009}}</ref><ref name="UnsworthCoursesHPAndSorcerersStone">{{cite web|url=http://www3.isrl.illinois.edu/~unsworth/courses/bestsellers/search.cgi?title=Harry+Potter+and+the+Sorcerer%27s+Stone|title=20th-Century American Bestsellers|last=[http://www3.isrl.illinois.edu/~unsworth/ Unsworth]|first=J.M.|accessdate=16 May 2009|archive-date=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820014315/http://people.lis.illinois.edu/~unsworth/courses/bestsellers/search.cgi?title=Harry+Potter+and+the+Sorcerer's+Stone|url-status=deviated|archivedate=20 ಆಗಸ್ಟ್ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120820014315/http://people.lis.illinois.edu/~unsworth/courses/bestsellers/search.cgi?title=Harry+Potter+and+the+Sorcerer%27s+Stone}}</ref> ''ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿಯ '''ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರ ವರದಿಯ ಅನುಸಾರ ಮಕ್ಕಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಗಳ ಸಂಚಿತ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ''' '' '''''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಸೊರ್ಸರ್ಸ್ ಸ್ಟೊನ್ ಹಾರ್ಡ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೧೯ನೇಯ ಸ್ಥಾನ (೫ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು) ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಪರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೭ನೇಯ ಸ್ಥಾನ (೬.೬ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು) ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.publishersweekly.com/article/CA187127.html|title=All-Time Bestselling Children's Books|date=17 December 2001|publisher=Publishers Weekly|accessdate=22 January 2009|archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428084205/http://www.publishersweekly.com/article/CA187127.html|url-status=dead}}</ref>''' '' ಮೇ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಪುಸ್ತಕದ ೧೦ನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣ ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಆರಂಭದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹತ್ತನೇಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mugglenet.com/app/news/full_story/1638|title=Scholastic Reveals Sorcerer's Stone Anniversary Edition|date=20 May 2008|publisher=MuggleNet.com|accessdate=12 January 2009 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080531033153/http://www.mugglenet.com/app/news/full_story/1638 | archivedate=12 May 2008}}</ref> ===ಅನುವಾದಗಳು=== {{Main|Harry Potter in translation}} ೨೦೦೮ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕದ ಅಧಿಕೃತ ಅನುವಾದಗಳು ೬೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದವು.<ref name="Translations for Harry Potter">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7649962.stm|title=Rowling 'makes £5 every second' |date=3 October 2008|publisher=[[British Broadcasting Corporation]]|accessdate=17 October 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/business/2008/jun/18/harrypotter.artsandentertainment|title=Harry Potter breaks 400m in sales|date=18 June 2008|publisher=Guardian News and Media Limited|accessdate=17 October 2008 | location=London | first=Guy | last=Dammann}}</ref> [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಹಾಗೂ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಬ್ಲೋಮ್ಸ್ ಬರಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ,<ref>{{cite book|last=Rowling|first=J.K.|title=Harrius Potter et Philosophi Lapis|coauthors=Needham, P.|publisher=Bloomsbury USA Children's Books|year=2003|isbn=1582348251|language=Latin}}</ref><ref>{{cite book|last=Rowling|first=J.K.|coauthors=Wilson, A.|title=Άρειος Ποτηρ καὶ ἡ τοῦ φιλοσόφου λίθος|publisher=Bloomsbury USA Children's Books|year=2004|isbn=158234826X|language=[[Ancient Greek]]}}</ref> ಹಾಗೂ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌ನ ಅನುವಾದವನ್ನು "ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್‌ ಗದ್ಯದ ಒಂದು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Brennan2005ReviewAncientGreek">{{cite journal|last=Brennan|first=T.|date=7 August 2005|title=J. K. Rowling, Harry Potter and the Philosopher's Stone. Translated into Ancient Greek by Andrew Wilson|journal=Bryn Mawr Classical Review|publisher=[[Bryn Mawr College]]|url=http://bmcr.brynmawr.edu/2005/2005-08-07.html|accessdate=16 May 2009}}</ref> ===ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳು=== ಎರಡನೆಯ ಪುಸ್ತಕ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಛೆಂಬರ್ ಆಫ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್'' , ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೨ ಜುಲೈ ೧೯೯೮ರಂದು ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್‌ ೧೯೯೯ರಂದು ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Harry Potter UK Release Dates">{{cite news|url=http://www.thestar.com/entertainment/article/235354|title=A Potter timeline for muggles|date=14 July 2007|publisher=[[Toronto Star]]|accessdate=27 September 2008}}</ref><ref name="Harry Potter US — Scholastic">{{cite web|url=http://www.scholastic.com/harrypotter/books/author/index.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080822142647/http://www.scholastic.com/harrypotter/books/author/index.htm|archivedate=2008-08-22|title=Harry Potter: Meet J.K. Rowling|publisher=Scholastic Inc|accessdate=27 September 2008}}</ref> ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಪ್ರಿಸ್ನರ್ ಒಫ್ ಅಸ್ಕಬಾನ್'' ಅನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ೮ ಜುಲೈ ೧೯೯೯ರಂದು ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೯ರಂದು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Harry Potter UK Release Dates" /><ref name="Harry Potter US — Scholastic" /> ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಗೊಬ್ಲೆಟ್ ಒಫ್ ಫೈಯರ್'' ೮ ಜುಲೈ ೨೦೦೦ರಂದು ಬ್ಲುಮ್ಸ್ ಬರಿ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲು ಏಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2000/jul/19/jkjoannekathleenrowling|title=Speed-reading after lights out|date=19 July 2000|publisher=Guardian News and Media Limited|accessdate=27 September 2008 | location=London}}</ref> ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಆರ್ಡರ್ ಒಫ್ ದಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್'' ಸರಣಿಯಲ್ಲೇ ಅತಿ ಉದ್ದ ಪುಸ್ತಕ, ಯುಕೆ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೭೬೬ ಪುಟಗಳು ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೮೭೦ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C03EFDC163CF937A25754C0A9659C8B63|title=Harry Potter and the Internet Pirates|publisher=The New York Times|accessdate=21 August 2008 | first=Amy | last=Harmon | date=14 July 2003}}</ref> ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೦೩ರಂದು ಇದನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/uk/2003/jan/16/harrypotter.books|title=Harry Potter and the hottest day of summer|last=Cassy|first=John|date=16 January 2003|publisher=Guardian News and Media Limited|accessdate=27 September 2008 | location=London}}</ref> ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಹಾಫ್-ಬ್ಲಡ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌'' ಅನ್ನು ೧೬ ಜುಲೈ ೨೦೦೫ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೊದಲ ೨೪ ಘಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/arts/4113663.stm|title=July date for Harry Potter book |date=21 December 2004|publisher=BBC|accessdate=27 September 2008}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6912529.stm|title=Harry Potter finale sales hit 11&nbsp;m |publisher=BBC News|accessdate=21 August 2008 | date=23 July 2007}}</ref> ಏಳನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕಾದಂಬರಿ, ''[[ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದ ಡೆತ್‌ಲಿ ಹ್ಯಾಲೋಸ್|ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಡೆತ್ಲಿ ಹ್ಯಾಲ್ಲ್ಲೊಸ್]]'' ,೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಂದು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6320733.stm|title=Rowling unveils last Potter date |date=1 February 2007|publisher=BBC|accessdate=27 September 2008}}</ref> ಇದರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ೨೪ ಘಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟಗೊಂಡವು: ೨.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಯುಕೆ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೮.೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6912529.stm|title=Harry Potter finale sales hit 11&nbsp;m |date=23 July 2007|publisher=BBC|accessdate=20 August 2008}}</ref> ===ಚಲನಚಿತ್ರದ ರೂಪಾಂತರ=== {{Main|Harry Potter and the Philosopher's Stone (film)}} [[File:HP1 posters.JPG|thumb|300px|right|ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಿತ್ತಿಪತ್ರಗಳು]] ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಪುಸ್ತಕಗಳ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ರೌಲಿಂಗ್ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌ಗೆ £೧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ($೧,೯೮೨,೯೦೦) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref name="WiGBPd About Harry">{{cite news|url=http://www.accio-quote.org/articles/2000/0700-austfinrev-bagwell.html|publisher=[[The Australian Financial Review]]|title=WiGBPd About Harry|date=19 July 2000|accessdate=26 May 2007|archive-date=9 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110109034910/http://www.accio-quote.org/articles/2000/0700-austfinrev-bagwell.html|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೇ ಇರಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ರೋಲಿಂಗ್‌ ಬೆಡಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಡಂಬಲ್‌ಡೋರ್‌ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ರಂತಹ ಐರಿಷ್ ನಟರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ನಟರನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="Harry Potter and the Philosopher's Stone">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2001/nov/16/jkjoannekathleenrowling|publisher=Guardian Unlimited|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone|date=16 November 2001|accessdate=26 May 2007 | location=London}}</ref> ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಟವರ್ಗದ ನೇಮಕಾತಿಯ ನಂತರ,<ref>{{cite news|url=http://movies.warnerbros.com/pub/movie/releases/harrycast.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070404184713/http://movies.warnerbros.com/pub/movie/releases/harrycast.html|archivedate=2007-04-04|publisher=Warner Brothers|title=Daniel Radcliffe, Rupert Grint and Emma Watson bring Harry, Ron and Hermione to life for Warner Bros. Pictures: Harry Potter and the Sorcerer’s Stone|date=21 August 2000|accessdate=26 May 2007}}</ref> ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಲೀವ್ಸ್‌ಡೆನ್ ಫಿಲಂ ಸ್ಟುಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರದ ತಯಾರಿಕೆ ಜುಲೈ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.<ref name="greg">{{cite web|url=https://movies.yahoo.com/feature/comingsoon.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001)|accessdate=30 May 2007|author=Schmitz, Greg Dean|publisher=Yahoo!|archive-date=29 ಮೇ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070529214251/http://movies.yahoo.com/feature/comingsoon.html|url-status=dead}}</ref> ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೊನ್'' ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೧ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref name="BBCFilmPreview">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/1634408.stm |title=Potter Casts Spell at World Premiere |accessdate=23 September 2007 |date=15 November 2001 |publisher=BBC News}}</ref><ref>{{cite news |url=http://uk.movies.ign.com/articles/034/034103p1.html |title=Bewitched Warner Bros. Delays Potter |accessdate=8 July 2007 |date=17 May 2000 |publisher=IGN |author=Brian Linder |archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209125829/http://uk.movies.ign.com/articles/034/034103p1.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಟನ್ ಟೊಮ್ಯಾಟೊಯಿಸ್‌ನ ಒಂದು ೭೮% ಹೊಸ ಅಂಕನೀಡುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶಕರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು,<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/harry_potter_and_the_sorcerers_stone/ |title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (2001) |accessdate=8 July 2007 |publisher=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> ಮತ್ತು ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ೬೪% ಅಂಕಗಳಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮೋದನೆಯ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು" ಬಿಂಬಿಸಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/video/titles/harrypotterandthesorcerersstone |title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone |accessdate=20 July 2007 |publisher=[[Metacritic]] |archive-date=11 ಜುಲೈ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090711202402/http://www.metacritic.com/video/titles/harrypotterandthesorcerersstone |url-status=deviated |archivedate=11 ಜುಲೈ 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090711202402/http://www.metacritic.com/video/titles/harrypotterandthesorcerersstone }}</ref> ===ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ಸ್‌=== {{Main|Harry Potter and the Philosopher's Stone (video game)}} ವಿರಳವಾಗಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವೀಡಿಯೋ ಗೇಮ್ಸ್ ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೩ ರ ನಡುವಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಅಂಡ್ ದ ಸೋರ್ಸರರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶಿರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಕಾರರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು: {| class="wikitable sortable" |- ! ಪ್ರಕಾಶಕ ! ವರ್ಷ ! ಪ್ಲಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ! ಮಾದರಿ ! class="unsortable"| ಮೆಟಾಕ್ರಿಟಿಕ್ ಅಂಕ ! class="unsortable"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | 2001 | ಎಮ್‌ಎಸ್ ವಿಂಡೋಸ್ | ರೋಲ್-ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗೇಮ್<ref>{{cite web|url=http://uk.pc.ign.com/articles/166/166530p1.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (PC)|last=Casamassina|first=M.|date=16 November 2001|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-date=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090907015004/http://uk.pc.ign.com/articles/166/166530p1.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೬೫%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/pc/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (PC)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804124249/http://www.metacritic.com/games/platforms/pc/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804124249/http://www.metacritic.com/games/platforms/pc/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> |- | ಆಸ್ಪೈರ್ | ೨೦೦೨ | ಮ್ಯಾಕ್ ಒಎಸ್ ೯ | ರೋಲ್-ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗೇಮ್<ref>{{cite web|url=http://uk.mac.ign.com/objects/855/855445.html|title=Harry Potter and The Sorcerer's Stone (Mac)|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215013134/http://uk.mac.ign.com/objects/855/855445.html|url-status=dead}}</ref><ref name="CVG2002HPSS" /> | style="text-align:center"| (ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ)<ref name="MetacriticSearchHPCSgames">{{cite web|url=http://www.metacritic.com/search/process?sort=relevance&termType=all&ts=Harry+Potter+and+the+Sorcerer%27s+Stone&ty=3&x=0&y=0|title=Search results: Harry Potter and the Sorcerer's Stone (games)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009}}</ref> | ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆಯೇ<ref name="CVG2002HPSS">{{cite web|url=http://www.computerandvideogames.com/article.php?id=27945|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone (Mac)|date=15 April 2002|publisher=Future Publishing Limited|accessdate=25 May 2009}}</ref> |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೧ | ಗೇಮ್ ಬಾಯ್ ಕಲರ್ | ರೋಲ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗೇಮ್<ref>{{cite web|url=http://uk.gameboy.ign.com/objects/017/017223.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (GBC)|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209171948/http://uk.gameboy.ign.com/objects/017/017223.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| (ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ)<ref name="MetacriticSearchHPCSgames" /> | &nbsp; |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೧ | ಗೇಮ್ ಬಾಯ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ | "ಅಡ್ವೆಂಚರ್/ಪಜಲ್" ಗೇಮ್<ref>{{cite web|url=http://uk.gameboy.ign.com/objects/017/017222.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (GBA)|accessdate=25 May 2009|archive-date=26 ಜುಲೈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090726050912/http://uk.gameboy.ign.com/objects/017/017222.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೬೪%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/gba/harrypotter?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (GBA)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804123155/http://www.metacritic.com/games/platforms/gba/harrypotter?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804123155/http://www.metacritic.com/games/platforms/gba/harrypotter?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> | &nbsp; |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೩ | ಗೇಮ್ ಕ್ಯೂಬ್ | "ಆಕ್ಷನ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್"<ref>{{cite web|url=http://uk.cube.ign.com/objects/570/570187.html|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone (GameCube)|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-date=28 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090828234635/http://uk.cube.ign.com/objects/570/570187.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೬೨%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (Cube)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804123145/http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804123145/http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> | &nbsp; |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೧ | ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ | ರೋಲ್ ಪ್ಲೇಯಿಂಗ್ ಗೇಮ್<ref>{{cite web|url=http://uk.psx.ign.com/objects/016/016595.html|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (PS)|accessdate=25 May 2009|archive-date=24 ನವೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091124125028/http://uk.psx.ign.com/objects/016/016595.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೬೪%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/psx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (PSX)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804123200/http://www.metacritic.com/games/platforms/psx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804123200/http://www.metacritic.com/games/platforms/psx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> | &nbsp; |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೩ | ಪ್ಲೇಸ್ಟೇಷನ್ ೨ | "ಆಕ್ಷನ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್"<ref>{{cite web|url=http://uk.ps2.ign.com/objects/570/570208.html|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone (PS2)|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209213951/http://uk.ps2.ign.com/objects/570/570208.html|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೫೬%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/ps2/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (PS2)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804124255/http://www.metacritic.com/games/platforms/ps2/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804124255/http://www.metacritic.com/games/platforms/ps2/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> | &nbsp; |- | ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ | ೨೦೦೩ | ಎಕ್ಸ್ ಬಾಕ್ಸ್‌ | "ಆಕ್ಷನ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್"<ref>{{cite web|url=http://uk.xbox.ign.com/objects/570/570190.html|title=Harry Potter and the Philosopher's Stone (Xbox)|publisher=IGN Entertainment, Inc.|accessdate=25 May 2009|archive-date=30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030185943/http://uk.xbox.ign.com/objects/570/570190.html|url-status=dead}}</ref> | style="text-align:center"| ೫೯%<ref>{{cite web|url=http://www.metacritic.com/games/platforms/xbx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|title=Harry Potter and the Sorcerer's Stone (Xbox)|publisher=CBS Interactive Inc.|accessdate=26 May 2009|archive-date=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090804123207/http://www.metacritic.com/games/platforms/xbx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone|url-status=deviated|archivedate=4 ಆಗಸ್ಟ್ 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090804123207/http://www.metacritic.com/games/platforms/xbx/harrypotterandthesorcerersstone?q=Harry%20Potter%20and%20the%20Sorcerer%27s%20Stone}}</ref> | &nbsp; |} ==ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದ== {{Main|Religious debates over the Harry Potter series}} ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಫಿಲಾಸಫರ್‍ಸ್ ಸ್ಟೋನ್'' ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಸರಣಿಗಳು ಅತೀಂದ್ರೀಯ ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸೈತಾನಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಾಟ-ಮಂತ್ರವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯೆಂದು ಸರಕಾರವೇ ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವಾಗ ಈ ಸರಣಿಯ ಕಥಾ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯವಾಗಿಸುವುದು ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆಡಳಿತದ ಮಧ್ಯೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref name="timeline">{{cite web|title=Next installment of mom vs. Potter set for Gwinnett court|author=Ben Smith|work=Atlanta Journal-Constitution|url=http://www.ajc.com/metro/content/metro/gwinnett/stories/2007/05/28/0529metPOTTER.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070601155533/http://www.ajc.com/metro/content/metro/gwinnett/stories/2007/05/28/0529metPOTTER.html|archivedate=1 June 2007|year=2007|accessdate=8 June 2007}}</ref><ref name="mallory1">{{cite news|url=http://msnbc.msn.com/id/15127464/|title=Georgia mom seeks Harry Potter ban|agency=Associated Press|date=4 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610235925/http://msnbc.msn.com/id/15127464/|archive-date=10 ಜೂನ್ 2009|access-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2011|url-status=dead}}</ref><ref name="mallory2">{{cite web|title=Harry Potter Appeal Update|author=Laura Mallory|url=http://www.hisvoicetoday.org/hpappeal.htm|year=2007|accessdate=16 May 2007|publisher=HisVoiceToday.org|archive-date=4 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070204020330/http://www.hisvoicetoday.org/hpappeal.htm|url-status=deviated|archivedate=19 ಜನವರಿ 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119011624/http://www.hisvoicetoday.org/hpappeal.htm}}</ref> ಈ ನಡುವೆ ೧೯೯೯-೨೦೦೧ರ ಅಮೇರಿಕಾನ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Knapp2003InDefenseOfHP" /> ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಸರಣಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿರೋಧ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಗ್ರಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಚರ್ಚುಗಳು ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಸರಣಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು.<ref name="bulgaria">{{cite web|title=Bulgarian church warns against the spell of Harry Potter|author=Clive Leviev-Sawyer|work=Ecumenica News International|url=http://www.eni.ch/articles/display.shtml?04-0394|year=2004|accessdate=15 June 2007|archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928131739/http://www.eni.ch/articles/display.shtml?04-0394|url-status=deviated|archivedate=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928131739/http://www.eni.ch/articles/display.shtml?04-0394}}</ref><ref name="thrace">{{cite web|title=Church: Harry Potter film a font of evil|work=Kathimerini|url=http://www.ekathimerini.com/4dcgi/_w_articles_politics_100021_14/01/2003_25190|year=2003|accessdate=15 June 2007}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೆಟ್ಸ್‌]]ನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಸರಣಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref name="UAE">{{cite news|title=Emirates ban Potter book|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1816012.stm|accessdate=10 July 2007 | date=12 February 2002}}</ref><ref name="Iran">{{cite web|title=Iranian Daily: Harry Potter, Billion-Dollar Zionist Project|work=The Mimri blog|url=http://www.thememriblog.org/blog_personal/en/2269.htm|accessdate=10 September 2007}}</ref> ಆದರೆ ಈ ಸರಣಿ ಮೇಲಿನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇಬ್ಭಾಗಗೊಂಡವು. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ''ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ರಿಪೋರ್ಟ್'' ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಅಗೌರವ ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಟಿಕಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸರಣಿ ಇಂದ್ರ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಮಾಯಾ ಜಗತಿನ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು, ಸೃಷ್ಠಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|last=O'Brien|first=M.|date=21 April 2003|journal=[[Catholic World Report]]|url=http://www.leannepayne.com/harrypotter/HarryPotter-PaganizationOfChildren.pdf|accessdate=15 May 2009|title=Harry Potter - Paganization of Children|archive-date=20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420124020/http://www.leannepayne.com/harrypotter/HarryPotter-PaganizationOfChildren.pdf|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ರಾಟ್‌ಜಿಂಗರ್ ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್]] ಆದರು ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ನಂಬಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು "ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿ ಪ್ರಲೋಭನ, ಇವು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಅತ್ಮದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಆಳವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ನಾಶವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು,<ref name="MalvernHPAndVaticanEnforcer">{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article543766.ece|title=Harry Potter and the Vatican enforcer|last=Malvern|first=J.|date=14 July 2005|publisher=The Times|accessdate=15 May 2009|location=London|archive-date=15 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090515003800/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article543766.ece|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ನಮ್ತರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="Pope Opposes Harry Potter Novels">{{cite news|url=http://www.lifesite.net/ldn/2005/jul/05071301.html|publisher=LifeSite News|title=Pope Opposes Harry Potter Novels - Signed Letters from Cardinal Ratzinger Now Online|date=13 July 2005|accessdate=13 March 2007|archive-date=28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070428081100/http://www.lifesite.net/ldn/2005/jul/05071301.html|url-status=dead}}</ref> ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನ ಆರ್ಚ್ ಬಿಷಪ್‌ಗಳ ವಕ್ತಾರರೊಬ್ಬರು ಕಾರ್ಡಿನನ್ ರಾಟ್ಜಾಂಗರ್‌ರ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಅಧಿಕೃತವಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು.<ref name="MalvernHPAndVaticanEnforcer" /> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವಯೋಮಾನದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳು ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚ್ ಪಕ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನ್‌ಸೈನರ್ ಪೀಟರ್ ಫೀಟ್‌ವುಡ್, ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್'' ಕಥೆಗಳು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ್ವಿವಿರೋಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟದರ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ರೋಲಿಂಗ್ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ದೈತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ತ್ಯಾಗದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯನ್ನು ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದರು.<ref name="MalvernHPAndVaticanEnforcer" /><ref name="Fields2007HPSociologicalImagination">{{cite journal|last=Fields|first=J.W.|year=2007|title=''Harry Potter'', Benjamin Bloom, and the Sociological Imagination|journal=International Journal of Teaching and Learning in Higher Education|volume=19|issue=2|issn=1812-9129|url=http://www.isetl.org/ijtlhe/pdf/IJTLHE160.pdf|accessdate=15 May 2009|archive-date=18 ಆಗಸ್ಟ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818204930/http://www.isetl.org/ijtlhe/pdf/IJTLHE160.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಪಂದನೆಗಳು ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದವು. ಸೈದಾಂತಿಕ ದೃಷ್ಠಿಕೋನದಿಂದಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಧಾಳಿಗಳು ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ರೋಲಿಂಗ್ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಗದ್ದಲವೆಬ್ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ಉಪದೇಶವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ನನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೃಪ್ತಿ ತಂದ ಮತ್ತು ಕುತೂಹಲ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ ಇದು ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನುವುದು.<ref name="womanyear">{{cite news|title=Time Person of the Year Runner Up: JK Rowling|url=http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html|accessdate=23 December 2007|date=19 December 2007|archive-date=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071221164141/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html|url-status=deviated|archivedate=21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221164141/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1695388_1695436,00.html}}</ref> ಕಲ್ಪನಾಶಕ್ತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ವಾಸ್ತವತೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎಮಿಲಿ ಗ್ರೈಸಿಂಗರ್ ಬರೆದರು, ಅವರು ಹ್ಯಾರಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ಯಸೇಜ್ ಅನ್ನು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ೯¾ ಮೂಲಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯ ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಕೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಟೊಪ್ಪಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಮೊದಲ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅವನು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹ್ಯಾರಿಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾರಿಯ ತಾಯಿಯ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಸರಣಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಆತನಿಗೆ ಅದು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ರೀತಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ಆಳವಾದ ಜಾದು ಮಾಟಗಾರರು ಜಾದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಾಟರ್ ಪಡೆಯುವುದು ಹಾಗೂ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ವೊಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಟ್, ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲನಾಗುವುದು ಮೂಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಆಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ.<ref>{{cite journal|last=Griesinger|first=E.|year=2002|title=Harry Potter and the "deeper magic": narrating hope in children's literature|journal=Christianity and Literature|volume=51|issue=3|pages=455–480|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb049/is_3_51/ai_n28919307/|accessdate=15 May 2009|archiveurl=https://archive.is/20120629010616/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb049/is_3_51/ai_n28919307/|archivedate=29 ಜೂನ್ 2012|url-status=live}}</ref> ==ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ವಸ್ತುಗಳು == ರಾಲಿಂಗ್‌ ಹನ್ನೆರಡನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಫಿಲಿಫ್‌ ನೆಲ್‌ ಜಾನೆ ಔಷ್ಟೆನ್‌ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಓದುವಂತಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು,ಅಂದರೆ ಹಲವಾರು ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಿಸಿ ನಂತರ ಪಾತ್ರವಿವರಣೆಯು ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‌ ಮತ್ತು ಫಿಲಾಸಫರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಸ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು ಮೂರು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಔಷ್ಟನ್‌ನ ಕಥಾನಾಯಕಿಯಂತೆ ಹ್ಯಾರಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುಸ್ತಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲೂ ತನ್ನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮರುವಿಮರ್ಷೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್‍'' ನ ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯು ಔಷ್ಟನ್‌ನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಯನ್ನೇ ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ಉದ್ರಿಕ್ತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಎರಡೂ ಲೇಖಕರೂ ಕೂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಡಂಬಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನೆಲ್‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ರಾಲಿಂಗ್‌ಳ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಡಿಕೆನ್ಸ್‌ ಕಥೆಗಳಂತೆ<ref>{{cite book|last=Nel|first=P.|title=J.K. Rowling's Harry Potter novels: a reader's guide|publisher=Continuum International|year=2001|chapter=The Author|pages=13–15|isbn=0826452329|url=https://books.google.com/?id=qQYfoV62d30C&pg=PA27&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+|accessdate=15 May 2009}}</ref> ಹೆಚ್ಚು ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಮಾಂದ ಕೊಕರೆಲ್‌ ವಿಮರ್ಷಿಸಿದಂತೆ ಜರ್ಮನ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ರೋಮ್‌ನ ಹಳೆಯ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಯಜಮಾನರುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Cockrell2004Password">{{cite book |last=Cockrell|first=A.|title=The ivory tower and Harry Potter|editor=Whited, L.|publisher=University of Missouri Press|year=2004|pages=23–24 |chapter=Harry Potter and the Secret Password|isbn=0826215491 |url=https://books.google.com/?id=iO5pApw2JycC&pg=PA261&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+ | accessdate=15 May 2009 }}</ref> ರಾಲಿಂಗ್‌, ನಾರ್ನಿಯಾ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬರಹಗಾರನಾದ ಸಿ.ಎಸ್‌.ಲೆವಿಸ್‌ ನಂತೆ, ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯರ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತದೇನೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ನೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಗಮನಿಸಿದ ಅಂಶವೆನೆಂದರೆ ಬಹಳ ಉತ್ತಮ ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತಿಗಳಂತೆ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಕೂಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹೊಳಪು, ಮಕ್ಕಳ ಅಥವಾ ಹಿರಿಯರ ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಕಥೆಗಳು, ''ಬೆಳವಣಿಗೆ ಚಿತ್ರಣ'' ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.<ref>{{cite book|last=Nel|first=P.|title=J.K. Rowling's Harry Potter novels: a reader's guide|publisher=Continuum International|year=2001|chapter=The Novels|pages=51–52|isbn=0826452329|url=https://books.google.com/?id=qQYfoV62d30C&pg=PA27&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+|accessdate=15 May 2009}}</ref> ಹಲವು ವಿಮರ್ಷಕರು ''ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ನ್ನು ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ರೊಲಾಡ್‌ ದಾಲ್‌ನ ಕಥೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ರಿಂದ ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ರೊಲಾಡ್‌ ದಾಲ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯರಾದರೂ ಕೂಡ ಯಾರು ಕೂಡ ಜನಪ್ರೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಹತ್ತಿರ ನಿಲ್ಲಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ''ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವಂತಾಯಿತು. ಹತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಪುಸ್ತಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ೧೯೯೦ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ನಿಜವಾದ ಜನಪ್ರೀಯ ಲೇಖಕನೆಂದರೆ ಆರ್‌.ಎಲ್‌.ಸ್ಟೈನ್‌. ''ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌'' ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳು ದಾಲ್‌ನ ಕಥೆಗಳ ಮರುಜೋಡಿತ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹ್ಯಾರಿಯನ್ನು ದರ್ಸ್ಲೆ ದಂಪತಿಗಳು ಆಳಿನಂತೆ ನೋಡಿದಂತೆ ''ಜೆಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಗೈಂಟ್‌ ಪಿಚ್‌'' ನ ನಾಯಕನು ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಹತ್ತಿರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ ಒಬ್ಬರು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಒಬ್ಬರು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ ಹ್ಯಾರಿಯು ಸಣ್ಣವನಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ದೊಡ್ಡವರಂತೆ ಯೋಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ.<ref name="Eccleshare2002GuidePublishing" /> ಗ್ರಂಥಪಾಲಕನಾದ ನ್ಯಾನ್ಸಿ ನ್ಯಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ವಿಭಾಗದ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಸ್ಟೆಪನ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಲವಲವಿಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣನೆಗಳು ಡೈಗೊನ್‌ ಅಲ್ಲೆಯಂತೆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾಕರ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಇದೆ.<ref name="Knapp2003InDefenseOfHP" /><ref name="Brown2002MarketingForMuggles" /> ಟ್ಯಾಡ್‌ ಬ್ರೆನ್ನಾನ್‌ನ ವಿಮರ್ಶೆಯಂತೆ ರಾಲಿಂಗ್‌ಳ ಬರವಣಿಗೆಯು ಹೊಮರ್‌ನ ಶೀಘ್ರತೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ನೇರ ನೀರೂಪಣೆಯ ಬರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref name="Brennan2005ReviewAncientGreek" /> ಸ್ಟೆಪನ್ ಕಿಂಗ್‌ ಸೂಚಿಸಿದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಲ್ಲಿ " ಕ್ರಿಡಾಸಕ್ತ ಕಲ್ಪನಾಹಾರಿ ಕಥೆಗಳು ಬ್ರಟೀಷರು ಸಮರ್ಥ"ರೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೆಲಸಮಾಡಿದ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ರಾಲಿಂಗ್‌ ಕಿಲಕಿಲ ನಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ವೇಗದ ಕೆಲಸದ ಗತಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾಳೆ ಎಂದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite journal|author=[[Stephen King]]|date=23 July 2000|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/books/00/07/23/reviews/000723.23kinglt.html|accessdate=16 May 2009}}</ref> ನಿಕೋಲಸ್ ಟಕರ್ ಮುಂಚಿನ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ '' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್ ಮಕ್ಕಳ ಕಥೆಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಮರು ಅವಲೋಕನ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್ ಇದು ಒಂದು ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವರ ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಡರ್ಸ್ಲೇಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಗಳು ಅವುಗಳ ಗೋಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಪಿಲ್ಕ್‌ರ ಕ್ಯಾಟ್ ಮಿಸೆಸ್. ನಾರಿಸ್‌ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಟ್ಟ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಭಾವನೆಯ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅನುಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಅನಾಥನಾದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ನಾಯಕನು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆದರೆ ದುರ್ಬಲರೆಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite journal|last=Tucker|first=N.|year=1999|title=The Rise and Rise of Harry Potter |url=https://archive.org/details/sim_childrens-literature-in-education_1999-12_30_4/page/221|journal=Children's Literature in Education|volume=30|issue=4|pages=221–234|doi=10.1023/A:1022438704330}}</ref> ಹಲವಾರು ಇತರ ಟಿಪ್ಪಣಿಕಾರರು ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಕಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಉನ್ನತ ಅಂತಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಾಜವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="Fields2007HPSociologicalImagination" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾರಿನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಇವರು ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದ ಬ್ರಿಟನ್ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಸಮಾನರೀತಿಗಳನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: ಒಂದು ವರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಲ್ಲಿ ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಸ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಮೇಲಿನಸ್ತರಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಹಾಗ್ವರ್ಟ್ಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬಹು-ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ; ಹಲವಾರು ಬುದ್ದಿವಂತ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವಣ ವರ್ಣದ ಸಂಗತಿಗಳು; ಮತ್ತು ಸ್ಕೂಲ್ ಬುಲ್ಲಿಯಿಂಗ್.<ref>{{cite book |last=Westman|first=K.E.|title=The ivory tower and Harry Potter|editor=Whited, L.|publisher=University of Missouri Press|year=2004|pages=306–308 |chapter=Specters of Thatcherism|isbn=0826215491 |url=https://books.google.com/?id=iO5pApw2JycC&pg=PA261&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+ | accessdate=15 May 2009 }}</ref> ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನಿನ ನೀತಿಯು ಅಡಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸುಸಾನ್ ಹಾಲ್ ಬರೆದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಐಂದ್ರಜಾಲಿಕ ಸಂಪುಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿಗೆ, ಬದ್ಧತೆಗೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾಯಿಕ ಸವಾಲಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವೊಲ್ಡಾಮೊರ್ಟ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹುಚ್ಚು ಭಯಂಕರವಾದ ರೂಪದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆತರಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಮಾಯಾಜಾಲದ ಕಾನೂನಿನ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಶಿಸ್ತಿನ ಕಾನೂನಿನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತರುವ ಮನಸ್ಥಿಯ ಹ್ಯಾರಿ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಿಯೋನ್‌ಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹರ್ಮಿಯೋನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ ಫಿಲಾಸಪರ್ಸ್‌ ಸ್ಟೋನನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮಾಯಾಜಾಲದ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಪರಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂದ್ರಜಾಲಿಕ ವಿದ್ಯೆಗಳು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಗರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref name="Hall2003RuleOfLaw">{{cite book|last=Hall|first=S.|title=Reading Harry Potter|editor=Anatol|publisher=Greenwood Publishing|year=2003|pages=147–162|chapter=Harry Potter and the Rule of Law|isbn=0313320675|url=https://books.google.com/?id=-__ICQemqaEC&dq=%22Reading+Harry+Potter:+Critical+essays%22&printsec=frontcover|accessdate=15 May 2009}}</ref> ನೆಲ್‌ನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಶ್ಲಾಘ್ಯವಲ್ಲದ ಅಂತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದವಾದ ಪಾತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳ ಕಲ್ಪನೆ, ಮತ್ತು ಭೌತವಾದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ರಾಲಿಂಗ್‌ ಅವಳ,೧೯೯೦ರ ದಶಕಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಭಿನ್ನಲಿಂಗಿವಿವಾಹ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು ಬರಹಗಾರ್ತಿಯು ಏಕೈಕ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿಯ ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗಿನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಇದೇ ಆನಂದದ ಭಾವನೆಯು ಹ್ಯಾರಿ ವೈಸ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಮತ್ತು ಮೊದಲು ರಬೀಸ್‌ ಹಾಗ್ರಿಡ್‌ ಮತ್ತು ನಂತರ ರೆಮುಸ್‌ ಲುಪಿನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿರಿಯಸ್‌ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಅವರು ತಂದೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವ್ಯವಹರಿಸಿದಾಗಲೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref name="Cockrell2004Password" /><ref>{{cite book|last=Nel|first=P.|title=J.K. Rowling's Harry Potter novels: a reader's guide|publisher=Continuum International|year=2001|pages=13–15, 47–48|isbn=0826452329|url=https://books.google.com/?id=qQYfoV62d30C&pg=PA27&dq=%22Harry+Potter+and+the+Philosopher%27s+Stone%22+|accessdate=15 May 2009}}</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ== ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರುಗಳು, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಐಹಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಓದುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೬ ರಿಂದ ೧೭ ವರ್ಷದ ಒಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ೬೦% ಮಕ್ಕಳು ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಹ್ಯಾರಿ ಪೋಟರ್‌ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಓದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತ, ದಕ್ಷಿಣಾಫ್ರಿಕಾ ಸೇರಿ ಇನ್ನುಳಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಕ್ಕಳು ಹ್ಯಾರಿ ಪೋಟರ್‌ ಧಾರಾವಹಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಉತ್ಸಾಹ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲೆರಡು ಪುಸ್ತಕಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮೊದಲು ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಓದಿದ ಮಗುವು ತಾನು ವರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಗಳನ್ನಾದರೆ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಓದಿಮುಗಿಸುವುದು. ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಓದುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Knapp2003InDefenseOfHP" /> ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತ ಬರಹಗಾರರು ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Linktext|object lesson}} ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳ ಕುರಿತ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಜೆನ್ನಿಫರ್‍ ಕಾನ್ ಅವರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣಿತಿ ಕಲಿಸಿತ್ತಿದ್ದ ಸ್ನೇಪ್ ಅವರ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಕ್ವಿಡಿಷ್ ಕೋಚ್’ ಮಡಮ್ ಹೂಚ್ ಅವರು,ಭೌತಿಕ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ತಂತ್ರಗಳಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಭೇಧಿಸಿ ಸರಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು.<ref name="Conn2002ClinicalTeachers">{{cite journal|last=Conn|first=J.J.|year=2002|title=What can clinical teachers learn from ''Harry Potter and the Philosopher’s Stone''?|url=https://archive.org/details/sim_medical-education_2002-12_36_12/page/1176|journal=Medical Education|volume=36|issue=12|pages=1176–1181|doi=10.1046/j.1365-2923.2002.01376.x|pmid=12472752}}</ref> ಜೋಯ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಅವರು ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕವು, ಮೊದಲ ಸಾಲಿನ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.,"ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ,[[ಸಮಾಜ]] ಮತ್ತು ಸಮಾಜೀಕರಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂತಸ್ತು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಕುರಿತಿದ್ದಾಗಿದೆ".<ref name="Fields2007HPSociologicalImagination" /> ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಬ್ರೌನ್ ಅವರು, ಮೊದಲಿನ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪೋಟರ್‍'' ಪುಸ್ತಕದ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಷೇಶವಾಗಿ ''ಹ್ಯಾರಿ ಪೋಟರ್‍ ಮತ್ತು ಫಿಲೋಸೊಫರ್ಸ್ ಸ್ಟೋನ್'' ಪುಸ್ತಕವು, ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆಯೂ ಅಂಕೆ ಮೀರಿದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮತ್ತು [[ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯನಿವಾಹಕರು]]ಗಳಿಗೆ, ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು "ವಿಂಗಡಣೆ,ಯೋಜನೆ,ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಿಕೆಗಳ ಮಾದರಿ ಆಡಳಿತದ" ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಕಥೆಗಳನ್ನು "ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಾಜನಂತೆ" ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದರೆಂಬ ಶಿಪಾರಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Brown2002MarketingForMuggles">{{cite journal|last=Brown|first=S.|year=2002|title=Marketing for Muggles: The Harry Potter way to higher profits|url=https://archive.org/details/sim_business-horizons_january-february-2002_45_1/page/6|journal=Business Horizons|volume=45|issue=1|pages=6–14 | doi=10.1016/S0007-6813(02)80004-0 }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಟಿಕೆವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕರಾದ ಹಾಸ್ಬ್ರೋ ಅವರಿಂದ ೨೦೦೦ ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಪರವಾನಿಗೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಬಿರ್ಟೀ ಬೋಟ್ಸ್ ಅವರ ರಿಯಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅನಾಲಾಗ್ ಉತ್ಪನ್ನ.<ref name="Brown2002MarketingForMuggles" /><ref>{{cite web|url=http://www.timewarner.com/corp/newsroom/pr/0,20812,667633,00.html|title=Hasbro Wins Wide Range of Rights for Harry Potter from Warner Bros. Consumer Products|date=11 February 2000|publisher=Time Warner|accessdate=14 May 2009}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವೀಕ್ಷಕನು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಮಾಯಾಕನ್ನಡಿಯು (ಡಿಸೈರ್) ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ವೇದನೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವೈದ್ಯರುಗಳ ಕಾತುರತೆಯು ಹೇಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ರೂಪಕವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Mansfiled|first=P.|year=2004|title=Accepting what we can earn from advertising's mirror of desire|journal=BMJ|volume=329|pages=1487–1488| doi=10.1136/bmj.329.7480.1487|pmid=15604193|issue=7480|pmc=535993 }}</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== {{Wikipedia-Books|Harry Potter}} {{-}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{wikibooks|Muggles' Guide to Harry Potter|Books/Philosopher's Stone|Harry Potter and the Philosopher's Stone}} {{wikiquote}} * [http://www.hp-lexicon.org/about/books/ps/book_ps.html ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೆಷನ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೊರಿಲೈನ್ಸ್] ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್‌ಯಿಂದ * {{OL_work|id=OL82592W}} {{Harry Potter}} {{DEFAULTSORT:Stone, Harry Potter And The Philosophers}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1997ರ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹ್ಯಾರಿ ಪಾಟರ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1990ರ ಕಲ್ಪನಾಚಿತ್ರಗಳ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯದ ಕಾದಂಬರಿಗಳು]] scclsgz0s16fw7kjv6sg0nuh9h7klpv 3 48923 1431274 1375301 2026-10-03T13:54:39Z MediaWiki message delivery 17558 /* Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1431274 wikitext text/x-wiki <div style="align: center; padding: 1em; border: solid 1px #1874cd; background-color: #d1eeee;"> ನಮಸ್ಕಾರ {{BASEPAGENAME}}, '''ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ''' ನಿಮಗೆ ಸ್ವಾಗತ! ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದೆಂದೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವಿರೆಂದೂ ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಲು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಪುಟ]] ನೋಡಿ. ಹೊಸಬರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುವಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ (ಕೆಲ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ): *[[Wikipedia:Kannada_Support|Font help]] (read this if Kannada is not getting rendered on your system properly) *[[ಸಹಾಯ:ಲಿಪ್ಯಂತರ|ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?.]] *[[:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ದಿಕ್ಸೂಚಿ]] *[[:en:Wikipedia:How to edit a page|ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Tutorial|ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಟುಟೋರಿಯಲ್]] *[[:en:Wikipedia:Picture tutorial|ಚಿತ್ರಗಳನ್ನುಪಯೋಗಿಸಿವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:Help:ಹೊಸ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು|ಹೊಸ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:How to write a great article|ದೊಡ್ಡ ಲೇಖನವೊಂದನ್ನು ಬರೆಯುವುದು ಹೇಗೆ?]] *[[:en:Wikipedia:Naming conventions|ಹೆಸರಿಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ]] *[[:en:Wikipedia:Manual of Style|ಶೈಲಿ ಕೈಪಿಡಿ]] *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಕೋರಿಕೆಯ ಲೇಖನಗಳು]] ನೀವು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಹಾಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಮತ್ತೇನಾದರೂ ತಿಳಿಯಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ದಯಮಾಡಿ [http://mail.wikipedia.org/mailman/listinfo/wikikn-l ಈ ಅಂಚೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸುವಾಗ, ಚರ್ಚಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವಾಗ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡಿ. <br> ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ: <nowiki>~~~~</nowiki> </div> '''ಕನ್ನಡದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ''' ದಯವಿಟ್ಟು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿ‍ಕೆಯೂ ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ. ಹಾಗೆಯೇ ಯಾವುದೇ ಬ್ಲಾಗ್ ಮಾದರಿಯ ಲೇಖನ ಸೇರಿಸಬೇಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Palagiri|ಪಾಲಗಿರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Palagiri|talk]]) ೧೧:೦೬, ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೩ (UTC) == ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಬರೆಯಬೇಡಿ == ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನೀವೇ ಲೇಖನ ಬರೆಯಬೇಡಿ. ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೨:೫೪, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ == ದಯವಿಟ್ಟು ಒಬ್ಬರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಪುಟ ಸಾಕು. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ತಯಾರಿಸಿದ ೩ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ೨ನ್ನು [[ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿ. --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೦೩:೦೭, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪ (UTC) == ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ ಲೇಖನದ ಬಗ್ಗೆ == ಲೇಖನ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವಿದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ [[ದಾಮೋದರ ಶೆಟ್ಟಿ ನಾ.]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಿಲ್ಲ. ಇವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಆಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ತಮಗೆ ತುಂಬು ಹೃದಯದ ವಂದನೆಗಳು. ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪನ್ನೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವಿರಲ್ಲ, ಆ ಕಾರ್ಯಗಾರದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪಾತ್ರವೇನು?--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೦೮, ೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) :*ಈಗಾಗಲೇ ಮೈಸೂರು ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚರಿತ್ರೆ]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. === ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಮಗೆ ಈ ಆಹ್ವಾನ === {| style="background-color: #DACEE3; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:St. Aloysius College.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] @ ಮಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2-kn.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಫಲಪ್ರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೬ರಂದು ಶನಿವಾರ '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆ''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು '''ಬಂಟ್ವಾಳ''' ಅಥವಾ '''ಪಿಲಿಕುಳ'''ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೬ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಹದಿಮೂರನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ]], '''ಎರಿಕ್ ಮಥಾಯಿಸ್ ಸಭಾಂಗಣ'''ದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದೆಂದು ದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಸರ್ವರೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು|ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೦, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) |} ==ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ== ಆಹ್ವಾನಕೊಟ್ಟಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯ ವಾದಗಳು; ನಾನು ಬರುವುದು ಕಷ್ಟ ;ವಯಸ್ಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆ (೮೨); ಕಿವಿ ಮಂದ, ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿ![[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr|Bschandrasgr]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bschandrasgr|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೩೩, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) ನಮಸ್ತೆ, ತಮ್ಮ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಈಗಷ್ಟೇ ಕಾಲೇಜು ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ರಜೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ತುಸು ಕಷ್ಟ. ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯು ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಬರುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೮, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon == ​Hello,<br/>[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] ''Sorry for writing in English''<br/> CIS-A2K is going to organize an edit-a-thon between 25 and 31 January this year. The aim of this edit-a-thon is creating and improving [[:en:Geographical Indications in India|List of Geographical Indications in India]] related articles. We welcome all of you to join this edit-a-thon.<br/> Please see the event and add your name as a participant: '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon]]''' Feel free to ask if you have question(s).<br/> Regards. --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೪, ೨೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೨, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 --> == Re: Geographical Indications in India Edit-a-thon == Yes. Please start creating/expanding articles and list them beside your name here: [[:m:GIIND2016]]. {{Smiley}} --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೮, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == ಕಿನಾಳ ಆಟಿಕೆ ಪುಟದ ಬಗ್ಗೆ == ನಮಸ್ತೆ, ನೀವು ಸಂಪಾದಿಸಿರುವ ಕಿನ್ನಾಳ ಸ್ಥಳದ ಪುಟವನ್ನು [[ಕಿನ್ನಾಳ ಆಟಿಕೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. [[:en:Kinnal_Craft|Kinnal_Craft]] ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ~[[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್/Omshivaprakash]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೦೪:೪೯, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 --> == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಮಹಿಳಾ ಬರಹಗಾರರ ಯೋಜನೆ ಪದಕ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು--[[ಸದಸ್ಯ:Viyola pinto|Viyola pinto]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Viyola pinto|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೫, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ನಮಸ್ತೆ ಸರ್‍, ಹೌದು ಸರ್‍,ಅದೇ ಮೇಗರವಳ್ಳಿಯವನು ಭೇಟಿಯಾಗೋಣ,--[[ಸದಸ್ಯ:Nithinhegde.mb|ನಿತಿನ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nithinhegde.mb|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೪, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ (UTC) == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon starts with great enthusiasm == [[File:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon_poster.svg|right|200px]] Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has started with great enthusiasm and will continue till 10 November 2017. Please create/expand articles, or create/improve Wikidata items. You can see some suggestions [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/List|here]]. Please report you contribution '''[[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|here]]'''. If you are an experienced Wikimedian, and want to lead this initiative, [[:m:Bhubaneswar_Heritage_Edit-a-thon/Participants#Ambassadors|become an ambassador]] and help to make the event a bigger success. Thanks and all the best. -- [[:m:User:Titodutta|Titodutta]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೦೫, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17328544 --> [[ಸದಸ್ಯ:Smjalageri|Smjalageri]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Smjalageri|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೧, ೨೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) I saw you raised a Request for Scanner to scan Kannada Books. Was wondering, why not scan using Adobe Acrobat Reader link is here. <url>https://play.google.com/store/apps/details?id=com.adobe.reader</url> == Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon Update == Hello,<br/> Thanks for signing up as a participant of [[:m:Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon|Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon]] (2017). The edit-a-thon has ended on 20th November 2017, 25 Wikipedians from more than 15 languages have created around 180 articles during this edit-a-thon. Make sure you have reported your contribution on [[Bhubaneswar Heritage Edit-a-thon/Report contribution|this page]]. Once you're done with it, Please put a {{tick}} mark next to your username in the list by 10th December 2017. We will announce the winners of this edit-a-thon after this process.-- [[:m:User:Saileshpat|Sailesh Patnaik]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೦, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ (UTC) <small>You are getting this message because you have joined as a participant/ambassador. You can subscribe/unsubscribe [[:m:User:Titodutta/lists/BHEAT|here]].</small> <!-- Message sent by User:Saileshpat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/BHEAT&oldid=17509628 --> == https://saviorhealth.com/ ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. == https://saviorhealth.com/ ಸರ್, ನಮಸ್ತೆ, ನಿಮ್ಮ ಜಪಾನೀ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಲೇಖನ ನೋಡಿ ಖುಷಿಯಾಯ್ತು. ಮಂಗಳೂರು ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿರಿ. ಡಾ. ಮನೀಶ್ ರೈ ಬಹಳ ಶ್ರಮ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ. ಇದು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹರೀಶ್ ಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಎಡಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಕ್ತಾ ಇದ್ದೀನಿ. ೧೦೮, ಸಾಗರದ ಅಶೋಕ್ ಪೈ ವಿಷಯ ಹರಡಲು ಸಹಕರಿಸಿ. [[User:Mallikarjunasj|Mallikarjunasj]] ([[User talk:Mallikarjunasj|talk]]) ೧೪:೧೧, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ (UTC) https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_Asian_Month_2018/Late_submit ಇನ್ನೂ ಬರೆದು ಹಾಕಬಹುದು, .. == ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಅಂಗವಾಗಿ ತಯಾರದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಈ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ_ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು_ಸಂಪಾದಿಸಿದ_ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೧, ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ (UTC) {{clear}} ==ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿನಂತಿ == {|class="wikitable" style="color:#000080; background-color:#ffffcc; border:solid 4px cyan;" | ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್'ನ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ / ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬೆಂಬಲ ಯೋಜನೆಯ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ. Link: [[meta:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support/AnoopZ]] |- | ಧನ್ಯವಾದಗಳು--<span style="background: linear-gradient(to right, grey, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:AnoopZ|★ Ano]][[User talk:AnoopZ|op✉]]</span>{{CURRENTTIME}}, {{CURRENTDAYNAME}} [[{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTDAY}}]] [[{{CURRENTYEAR}}]] ([[w:UTC|UTC]]) |} == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೪:೩೩, ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19352606 --> ==ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ== ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ. https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Support/Manjappabg == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೫:೦೯, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19395159 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] ೧೯:೦೧, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act5)&oldid=19433228 --> == ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ {{ping|user:Vishwanatha Badikana}}, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು! ಮುಂಬರುವ ಸಂಶೋಧನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ಈ ಅವಕಾಶದ ಕುರಿತು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ಕೆಲವು ಸರಳವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಿಸಿ]. ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ನಾವು ಅರ್ಹ ಭಾಗವಹಿಸುವವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತೇವೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು, [[ಸದಸ್ಯ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:BGerdemann (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೦, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು, ಅದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ಸಮೀಕ್ಷೆ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹೇಳಿಕೆ] ನೋಡಿ. == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೦೫, ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 == [[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello {{BASEPAGENAME}}, Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information: * A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule. * The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded. * If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''. * Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions. Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''. Thanks<br/> On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&oldid=21060878 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೪, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ Vishwanatha Badikana, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಅನುರಾಧಾ ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೮, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸ್ಮಿತಾ ಪಾಟೀಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಸ್ ಚೆನ್ನೈ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರುತಿ ಹರಿಹರ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಮ್ಯಾ ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾಂದಿನಿ ತಮಿಳರಸನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದೀಪಿಕಾ ಚಿಖಲಿಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಿಂದು (ನಟಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀಟೈ ಚಾನು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೀನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಜಲಿ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೈಲಮಾರಿ(ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ರವಂತೀ ನಾಯ್ಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪೂರ್ಣಿಮಾ ರಾವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಿಳಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೌಹರ್ ಸುಲ್ತಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೆಳ್ಳಸ್ವಾಮಿ ವನಿತಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಸರೋವರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್ ಜಾತ್ರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪುಷ್ಕರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ತೇಜಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿಜಯದುರ್ಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅವಲ್ ಪಾವಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾರಹ್ಮಾಸ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಂಬರ್ ಬೈನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಂಬಾ ಬಕ್ಯಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲಾಂಬಿಕಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗಲಾಮುಖಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಶಿವೋ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಬಾ ಮೋಹನ್ ರಾಮ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕಲೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಾರ್ಕಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಪ್ಪನ್ ಸಮಾಚಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಂಗಳಗಿರಿ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಾಂಚೀಪುರಂ ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಟೋಲ ಸೀರೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ದಿಯೋಧಾನಿ ನೃತ್ಯ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋಗಾಜಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಯೋಗಿನ್ ಮಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲ್ಪನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅನಿತಾ ಕೌಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆದಿಕಂಡ ಮಹಾಂತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅದ್ಬಿ ಮರ್ಕಝ್ ಕಮ್ರಾಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಖಿಲಾಂಡೇಶ್ವರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆರ್ಯ ಪೂಂಕಣಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಸಿನಿಮಾ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲ್ಟಾ (ಬಣ್ಣ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗೋ ಹೆರಿಟೇಜ್ ರನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Belated Wiki Anniversary Wishes 🎉 == [[File:Rose and Carnation Flower Bouquet 02.png|150px|right|Happy Wiki Anniversary]] Dear [[User:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]], Your wiki anniversary was '''14 days''' ago, marking '''12 years''' of dedicated service! I wanted to extend a heartfelt thanks for your amazing contributions. With over '''34,899''' edits, your dedication is an inspiration to the community. Wishing you all the best for the year ahead! ''Use this [https://suyashdwivedi.github.io/Wiki_Tools/Wiki_Anniversary.html '''Tool'''] to send wiki anniversary wishes to other amazing Wikimedians.'' -- [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Suyash.dwivedi|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೨, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thank you [[ಸದಸ್ಯ:Suyash.dwivedi|Suyash.dwivedi]]. :To be honest, I am a language professor. So I have immense respect for the language, literature, and culture of my surrounding region. I am not working for fame. I am working because Wikipedia is a public information repository.[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೯, ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ನೀವು U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. == <section begin="announcement-content" /> ನೀವು [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|ಜಾಗತೀಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (U4C)]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಈಗ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|ಮೆಟಾದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಮತ ​​ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ನೀವು ವ್ಯಹಿಸಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. --U4C ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೦೫, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569740 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> b8xr21fs7lmlrw1mgrep89quoisew8a 828 60738 1431299 1427613 2026-09-12T00:43:13Z en>JJMC89 0 move was reverted 1427612 Scribunto text/plain local libUtil = require('libraryUtil') local checkType = libUtil.checkType local mTableTools = require('Module:TableTools') local p = {} local listTypes = { ['bulleted'] = true, ['unbulleted'] = true, ['horizontal'] = true, ['ordered'] = true, ['horizontal_ordered'] = true } function p.makeListData(listType, args) -- Constructs a data table to be passed to p.renderList. local data = {} -- Classes and TemplateStyles data.classes = {} data.templatestyles = '' if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then table.insert(data.classes, 'hlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } elseif listType == 'unbulleted' then table.insert(data.classes, 'plainlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' } } end table.insert(data.classes, args.class) -- Main div style data.style = args.style -- Indent for horizontal lists if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then local indent = tonumber(args.indent) indent = indent and indent * 1.6 or 0 if indent > 0 then data.marginLeft = indent .. 'em' end end -- List style types for ordered lists -- This could be "1, 2, 3", "a, b, c", or a number of others. The list style -- type is either set by the "type" attribute or the "list-style-type" CSS -- property. if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type'] data.type = args['type'] -- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to -- list-style-type CSS properties. if data.type and not data.listStyleType and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$') then data.listStyleType = data.type data.type = nil end end -- List tag type if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listTag = 'ol' else data.listTag = 'ul' end -- Start number for ordered lists data.start = args.start if listType == 'horizontal_ordered' then -- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists. local startNum = tonumber(data.start) if startNum then data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1) end end -- List style -- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No -- distinction is made for ordered or unordered lists. data.listStyle = args.list_style -- List items -- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included -- to be easier to understand for non-coders. data.itemStyle = args.item_style or args.li_style data.items = {} for _, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do local item = {} item.content = args[num] item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style'] or args['item_style' .. tostring(num)] item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value'] or args['item_value' .. tostring(num)] table.insert(data.items, item) end return data end function p.renderList(data) -- Renders the list HTML. -- Return the blank string if there are no list items. if type(data.items) ~= 'table' or #data.items < 1 then return '' end -- Render the main div tag. local root = mw.html.create('div') for _, class in ipairs(data.classes or {}) do root:addClass(class) end root:css{['margin-left'] = data.marginLeft} if data.style then root:cssText(data.style) end -- Render the list tag. local list = root:tag(data.listTag or 'ul') list :attr{start = data.start, type = data.type} :css{ ['counter-reset'] = data.counterReset, ['list-style-type'] = data.listStyleType } if data.listStyle then list:cssText(data.listStyle) end -- Render the list items for _, t in ipairs(data.items or {}) do local item = list:tag('li') if data.itemStyle then item:cssText(data.itemStyle) end if t.style then item:cssText(t.style) end item :attr{value = t.value} :wikitext(t.content) end return data.templatestyles .. tostring(root) end function p.makeList(listType, args) if not listType or not listTypes[listType] then error(string.format( "bad argument #1 to 'makeList' ('%s' is not a valid list type)", tostring(listType) ), 2) end checkType('makeList', 2, args, 'table') local data = p.makeListData(listType, args) local list = p.renderList(data) return list end for listType in pairs(listTypes) do p[listType] = function (frame) local mArguments = require('Module:Arguments') local origArgs = mArguments.getArgs(frame, { frameOnly = ((frame and frame.args and frame.args.frameonly or '') ~= ''), valueFunc = function (key, value) if not value or not mw.ustring.find(value, '%S') then return nil end if mw.ustring.find(value, '^%s*[%*#;:]') then return value else return value:match('^%s*(.-)%s*$') end return nil end }) -- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing. local args = {} for k, v in pairs(origArgs) do args[k] = v end return p.makeList(listType, args) end end return p lyheh2t5yqhjixmg8vlktt3t9sq2ewi 1431300 1431299 2026-10-04T05:21:59Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:List]] 1427612 Scribunto text/plain local libUtil = require('libraryUtil') local checkType = libUtil.checkType local mTableTools = require('Module:TableTools') local p = {} local listTypes = { ['bulleted'] = true, ['unbulleted'] = true, ['horizontal'] = true, ['ordered'] = true, ['horizontal_ordered'] = true } function p.makeListData(listType, args) -- Constructs a data table to be passed to p.renderList. local data = {} -- Classes and TemplateStyles data.classes = {} data.templatestyles = '' if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then table.insert(data.classes, 'hlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' } } elseif listType == 'unbulleted' then table.insert(data.classes, 'plainlist') data.templatestyles = mw.getCurrentFrame():extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' } } end table.insert(data.classes, args.class) -- Main div style data.style = args.style -- Indent for horizontal lists if listType == 'horizontal' or listType == 'horizontal_ordered' then local indent = tonumber(args.indent) indent = indent and indent * 1.6 or 0 if indent > 0 then data.marginLeft = indent .. 'em' end end -- List style types for ordered lists -- This could be "1, 2, 3", "a, b, c", or a number of others. The list style -- type is either set by the "type" attribute or the "list-style-type" CSS -- property. if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listStyleType = args.list_style_type or args['list-style-type'] data.type = args['type'] -- Detect invalid type attributes and attempt to convert them to -- list-style-type CSS properties. if data.type and not data.listStyleType and not tostring(data.type):find('^%s*[1AaIi]%s*$') then data.listStyleType = data.type data.type = nil end end -- List tag type if listType == 'ordered' or listType == 'horizontal_ordered' then data.listTag = 'ol' else data.listTag = 'ul' end -- Start number for ordered lists data.start = args.start if listType == 'horizontal_ordered' then -- Apply fix to get start numbers working with horizontal ordered lists. local startNum = tonumber(data.start) if startNum then data.counterReset = 'listitem ' .. tostring(startNum - 1) end end -- List style -- ul_style and ol_style are included for backwards compatibility. No -- distinction is made for ordered or unordered lists. data.listStyle = args.list_style -- List items -- li_style is included for backwards compatibility. item_style was included -- to be easier to understand for non-coders. data.itemStyle = args.item_style or args.li_style data.items = {} for _, num in ipairs(mTableTools.numKeys(args)) do local item = {} item.content = args[num] item.style = args['item' .. tostring(num) .. '_style'] or args['item_style' .. tostring(num)] item.value = args['item' .. tostring(num) .. '_value'] or args['item_value' .. tostring(num)] table.insert(data.items, item) end return data end function p.renderList(data) -- Renders the list HTML. -- Return the blank string if there are no list items. if type(data.items) ~= 'table' or #data.items < 1 then return '' end -- Render the main div tag. local root = mw.html.create('div') for _, class in ipairs(data.classes or {}) do root:addClass(class) end root:css{['margin-left'] = data.marginLeft} if data.style then root:cssText(data.style) end -- Render the list tag. local list = root:tag(data.listTag or 'ul') list :attr{start = data.start, type = data.type} :css{ ['counter-reset'] = data.counterReset, ['list-style-type'] = data.listStyleType } if data.listStyle then list:cssText(data.listStyle) end -- Render the list items for _, t in ipairs(data.items or {}) do local item = list:tag('li') if data.itemStyle then item:cssText(data.itemStyle) end if t.style then item:cssText(t.style) end item :attr{value = t.value} :wikitext(t.content) end return data.templatestyles .. tostring(root) end function p.makeList(listType, args) if not listType or not listTypes[listType] then error(string.format( "bad argument #1 to 'makeList' ('%s' is not a valid list type)", tostring(listType) ), 2) end checkType('makeList', 2, args, 'table') local data = p.makeListData(listType, args) local list = p.renderList(data) return list end for listType in pairs(listTypes) do p[listType] = function (frame) local mArguments = require('Module:Arguments') local origArgs = mArguments.getArgs(frame, { frameOnly = ((frame and frame.args and frame.args.frameonly or '') ~= ''), valueFunc = function (key, value) if not value or not mw.ustring.find(value, '%S') then return nil end if mw.ustring.find(value, '^%s*[%*#;:]') then return value else return value:match('^%s*(.-)%s*$') end return nil end }) -- Copy all the arguments to a new table, for faster indexing. local args = {} for k, v in pairs(origArgs) do args[k] = v end return p.makeList(listType, args) end end return p lyheh2t5yqhjixmg8vlktt3t9sq2ewi 828 98391 1431293 1374606 2026-09-27T04:23:51Z en>Theknightwho 0 Canonicalize args.italics and args.i into args.italic in validate_italic() and run it before validate_text(), so that "unset" and "invert" still work if used with |italics= and |i=, in addition to |italic=, since validate_text() only checks args.italic. Also store the style value from validate_italic() as args.style instead of overwriting args.italic, so that the input value of args.italic can still be checked by validate_text(). 1431293 Scribunto text/plain --[=[ Lua support for the {{lang}}, {{langx}}, {{lang-??}}, and {{transliteration}} templates and replacement of various supporting templates. ]=] require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; local unicode = require ("Module:Unicode data"); -- for is_Latin() and is_rtl() local yesno = require ('Module:Yesno'); local sandbox = (mw.getCurrentFrame():getTitle():match ('/sandbox') or ''); -- when called from a sandbox template or module load sandbox data and sandbox configuration local lang_data = mw.loadData ('Module:Lang/data' .. sandbox); -- language name override and transliteration tool-tip tables local lang_name_table = lang_data.lang_name_table; -- language codes, names, regions, scripts, suppressed scripts local lang_table = lang_data.lang_name_table.lang; local lang_dep_table = lang_data.lang_name_table.lang_dep; local script_table = lang_data.lang_name_table.script; local region_table = lang_data.lang_name_table.region; local variant_table = lang_data.lang_name_table.variant; local suppressed_table = lang_data.lang_name_table.suppressed; local override_table = lang_data.override; local synonym_table = mw.loadData ('Module:Lang/ISO 639 synonyms'); -- ISO 639-2/639-2T code translation to 639-1 code local cfg = mw.loadData ('Module:Lang/configuration' .. sandbox); -- for internationalization local is_latn_data = mw.loadData ('Module:Lang/data/is latn data'); local sizeof_ranges_t = is_latn_data.sizeof_ranges_t; local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace; -- used for categorization local content_lang = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = content_lang.code; -- get this wiki's language tag local this_wiki_lang_dir = content_lang:getDir(); -- get this wiki's language direction local initial_style_state; -- set by lang_xx_normal() and lang_xx_italic() local maint_cats = {}; -- maintenance categories go here local maint_msgs = {}; -- and their messages go here --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ S P A N >-------------------------------------------------- ]] local function make_error_span (template, msg) return table.concat ({'<span style="color:var(--color-error,#d33)">', cfg.misc_text_t.error, ': ', template, msg, '</span>'}) end --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Substitutes $1, $2, etc in <message> with data from <data_t>. Returns plain-text substituted string when <data_t> not nil; returns <message> else. ]] local function substitute (message, data_t) return data_t and mw.message.newRawMessage (message, data_t):plain() or message; end --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ M S G >-------------------------------------------------- Assembles an error message from template name, message text, help link, and error category. ]] local function make_error_msg (msg, args_t, template) local category; local text; -- handle the oddity that is {{langx}} if cfg.templates_t.langxx == template then text = args_t.text or args_t[1]; -- for {{lang-xx}} else text = args_t.text or args_t[2]; -- for {{lang}}, {{langx}}, and {{transliteration}} end if cfg.templates_t.transliteration == template then category = cfg.make_error_msg_t.xlit_err_cat; else category = cfg.make_error_msg_t.lang_err_cat; end local category_link = ((0 == namespace or 10 == namespace) and not args_t.nocat) and substitute ('[[Category:$1]]', {category}) or ''; return substitute ('[$1] <span style="color:var(--color-error,#d33)">$2: &#x7B;{$3}}: $4 ([[:Category:$5|$6]])</span>$7', -- &#x7B; prevents template name from being treated as a template call in certain situations { text or cfg.make_error_msg_t.undefined, cfg.misc_text_t.error, template, msg, category, cfg.misc_text_t.help, category_link }) end --[[--------------------------< P A R A M E T E R _ V A L I D A T E >------------------------------------------ ]] local function parameter_validate (args_t, template) local err_msg = cfg.parameter_validate_t.invalid_param; if cfg.templates_t.lang == template then -- for {{lang}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_lang_t[param] and -- unique {{lang}} parameters not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end elseif cfg.templates_t.langx == template then -- for {{langx}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_langx_t[param] and -- unique {{langx}} parameters not cfg.known_params_t.params_x_t[param] and -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end elseif cfg.templates_t.langxx == template then -- for {{lang-xx}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_lang_xx_t[param] and -- unique {{lang-xx}} parameters not cfg.known_params_t.params_x_t[param] and -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end end end --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set (var) return not (var == nil or var == ''); end --[[--------------------------< I N V E R T _ I T A L I C S >------------------------------------------------- This function attempts to invert the italic markup a args.text by adding/removing leading/trailing italic markup in args.text. Like |italic=unset, |italic=invert disables automatic italic markup. Individual leading/trailing apostrophes are converted to their HTML numeric entity equivalent so that the new italic markup doesn't become bold markup inadvertently. Leading and trailing wiki markup is extracted from args.text into separate table elements. Addition, removal, replacement of wiki markup is handled by a string.gsub() replacement table operating only on these separate elements. In the string.gsub() matching pattern, '.*' matches empty string as well as the three expected wiki markup patterns. This function expects that markup in args.text is complete and correct; if it is not, oddness may result. ]] local function invert_italics (source) local invert_pattern_table = { -- leading/trailing markup add/remove/replace patterns [""]="\'\'", -- empty string becomes italic markup ["\'\'"]="", -- italic markup becomes empty string ["\'\'\'"]="\'\'\'\'\'", -- bold becomes bold italic ["\'\'\'\'\'"]="\'\'\'", -- bold italic become bold }; local seg = {}; source = source:gsub ("%f[\']\'%f[^\']", '&#39;'); -- protect single quote marks from being interpreted as bold markup seg[1] = source:match ('^(\'\'+%f[^\']).+') or ''; -- get leading markup, if any; ignore single quote seg[3] = source:match ('.+(%f[\']\'\'+)$') or ''; -- get trailing markup, if any; ignore single quote if '' ~= seg[1] and '' ~= seg[3] then -- extract the 'text' seg[2] = source:match ('^\'\'+%f[^\'](.+)%f[\']\'\'+$') -- from between leading and trailing markup elseif '' ~= seg[1] then seg[2] = source:match ('^\'\'+%f[^\'](.+)') -- following leading markup elseif '' ~= seg[3] then seg[2] = source:match ('(.+)%f[\']\'\'+$') -- preceding trailing markup else seg[2] = source -- when there is no markup end seg[1] = invert_pattern_table[seg[1]] or seg[1]; -- replace leading markup according to pattern table seg[3] = invert_pattern_table[seg[3]] or seg[3]; -- replace leading markup according to pattern table return table.concat (seg); -- put it all back together and done end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C >------------------------------------------------ Validates |italic= or |italics= assigned values. When |italic= is set and has an acceptable assigned value, return the matching CSS font-style property value or, for the special case 'default', return nil. When |italic= is not set, or has an unacceptable assigned value, return nil and a nil error message. When both |italic= and |italics= are set, returns nil and a 'conflicting' error message. The return value nil causes the calling lang, lang_xx, or xlit function to set args.italic according to the template's defined default ('inherit' for {{lang}}, 'inherit' or 'italic' for {{lang-??}} depending on the individual template's requirements, 'italic' for {{transliteration}}) or to the value appropriate to |script=, if set ({{lang}} and {{lang-??}} only). Accepted values and the values that this function returns are are: nil - when |italic= absent or not set; returns nil default - for completeness, should rarely if ever be used; returns nil yes - force args.text to be rendered in italic font; returns 'italic' no - force args.text to be rendered in normal font; returns 'normal' unset - disables font control so that font-style applied to text is dictated by markup inside or outside the template; returns 'inherit' invert - disables font control so that font-style applied to text is dictated by markup outside or inverted inside the template; returns 'invert' ]] local function validate_italic (args) local properties = {[cfg.keywords_t.affirmative] = 'italic', [cfg.keywords_t.negative] = 'normal', [cfg.keywords_t.unset] = 'inherit', [cfg.keywords_t.invert] = 'invert', [cfg.keywords_t.default] = nil}; local italic, count = nil, 0 for _, param in pairs {'italic', 'italics', 'i'} do local arg = args[param] if nil ~= arg then if nil == italic then italic = arg end count = count + 1 end end if count > 1 then -- return an error message if more than one is set return cfg.validate_italic_t.multi_italic; end args.style = properties[italic] -- set args.style to an appropriate value args.italic = italic; -- use args.italic as the canonical parameter return nil; -- return a nil error message end --[=[--------------------------< V A L I D A T E _ C A T _ A R G S >---------------------------------------------------------- Default behavior of the {{lang}} and {{lang-??}} templates is to add categorization when the templates are used in main space. This default functionality may be suppressed by setting |nocat=yes or |cat=no. This function selects one of these two parameters to control categorization. Because having two parameters with 'opposite' names and 'opposite' values is confusing, this function accepts only affirmative values for |nocat= and only negative values for |cat=; in both cases the 'other' sense (and non-sense) is not accepted and the parameter is treated as if it were not set in the template. Sets args.nocat to true if categorization is to be turned off; to nil if the default behavior should apply. Accepted values for |nocat= are the text strings: 'yes', 'y', 'true', 't', on, '1' -- [[Module:Yesno]] returns logical true for all of these; false or nil else for |cat= 'no', 'n', 'false', 'f', 'off', '0' -- [[Module:Yesno]] returns logical false for all of these; true or nil else ]=] local function validate_cat_args (args) if not (args.nocat or args.cat) then -- both are nil, so categorize return; end if false == yesno (args.cat) or true == yesno (args.nocat) then args.nocat = true; -- set to true when args.nocat is affirmative; nil else (as if the parameter were not set in the template) else -- args.nocat is the parameter actually used. args.nocat = nil; end end --[[--------------------------< I N _ A R R A Y >-------------------------------------------------------------- Whether needle is in haystack. ]] local function in_array (needle, haystack) if needle == nil then return false; end for n,v in ipairs (haystack) do if v == needle then return n; end end return false; end --[[--------------------------< F O R M A T _ I E T F _ T A G >------------------------------------------------ Prettify IETF tags to use recommended subtag formats: code: lower case script: sentence case region: upper case variant: lower case private: lower case prefixed with -x- ]] local function format_ietf_tag (code, script, region, variant, private) local out = {}; if is_set (private) then return table.concat ({code:lower(), 'x', private:lower()}, '-'); -- if private, all other tags ignored end table.insert (out, code:lower()); if is_set (script) then script = script:lower():gsub ('^%a', string.upper); table.insert (out, script); end if is_set (region) then table.insert (out, region:upper()); end if is_set (variant) then table.insert (out, variant:lower()); end return table.concat (out, '-'); end --[[--------------------------< G E T _ I E T F _ P A R T S >-------------------------------------------------- Extracts and returns IETF language tag parts: primary language subtag (required) - 2 or 3 character IANA language code script subtag - four character IANA script code region subtag - two-letter or three digit IANA region code variant subtag - four digit or 5-8 alnum variant code; only one variant subtag supported private subtag - x- followed by 1-8 alnum private code; only supported with the primary language tag in any one of these forms lang lang-variant lang-script lang-script-variant lang-region lang-region-variant lang-script-region lang-script-region-variant lang-x-private each of lang, script, region, variant, and private, when used, must be valid. Languages with both two- and three-character code synonyms are promoted to the two-character synonym because the IANA registry file omits the synonymous three-character code; we cannot depend on browsers understanding the synonymous three-character codes in the lang= attribute. For {{lang-??}} templates, the parameters |script=, |region=, and |variant= are supported (not supported in {{lang}} because those parameters are superfluous to the IETF subtags in |code=). Returns six values; all lower case. Valid parts are returned as themselves; omitted parts are returned as empty strings, invalid parts are returned as nil; the sixth returned item is an error message (if an error detected) or nil. See http://www.rfc-editor.org/rfc/bcp/bcp47.txt section 2.1. ]] local function get_ietf_parts (source, args_script, args_region, args_variant) local code, script, region, variant, private; -- IETF tag parts if not is_set (source) then return nil, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.missing_lang_tag; end local pattern = { -- table of tables holding acceptable IETF tag patterns and short names of the IETF part captured by the pattern {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'r', 'v'}, -- 1 - ll-Ssss-RR-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'r', 'v'}, -- 2 - ll-Ssss-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'r', 'v'}, -- 3 - ll-Ssss-RR-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'r', 'v'}, -- 4 - ll-Ssss-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'v'}, -- 5 - ll-Ssss-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'v'}, -- 6 - ll-Ssss-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 'r', 'v'}, -- 7 - ll-RR-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)%-(%d%d%d%d)$', 'r', 'v'}, -- 8 - ll-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'r', 'v'}, -- 9 - ll-RR-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'r', 'v'}, -- 10 - ll-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d%d)$', 'v'}, -- 11 - ll-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'v'}, -- 12 - ll-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)$', 's', 'r'}, -- 13 - ll-Ssss-RR {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)$', 's', 'r'}, -- 14 - ll-Ssss-DDD (region is 3 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)$', 's'}, -- 15 - ll-Ssss {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)$', 'r'}, -- 16 - ll-RR {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)$', 'r'}, -- 17 - ll-DDD (region is 3 digits) {'^(%a%a%a?)$'}, -- 18 - ll {'^(%a%a%a?)%-x%-(%w%w?%w?%w?%w?%w?%w?%w?)$', 'p'}, -- 19 - ll-x-pppppppp (private is 1-8 alnum characters) } local t = {}; -- table of captures; serves as a translator between captured IETF tag parts and named variables for i, v in ipairs (pattern) do -- spin through the pattern table looking for a match local c1, c2, c3, c4; -- captures in the 'pattern' from the pattern table go here c1, c2, c3, c4 = source:match (pattern[i][1]); -- one or more captures set if source matches pattern[i]) if c1 then -- c1 always set on match code = c1; -- first capture is always code t = { [pattern[i][2] or 'x'] = c2, -- fill the table of captures with the rest of the captures [pattern[i][3] or 'x'] = c3, -- take index names from pattern table and assign sequential captures [pattern[i][4] or 'x'] = c4, -- index name may be nil in pattern[i] table so "or 'x'" spoofs a name for this index in this table }; script = t.s or ''; -- translate table contents to named variables; region = t.r or ''; -- absent table entries are nil so set named IETF parts to empty string for concatenation variant= t.v or ''; private = t.p or ''; break; -- and done end end if not code then return nil, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_tag, {source}); -- don't know what we got but it is malformed end code = code:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not (override_table[code] or lang_table[code] or synonym_table[code] or lang_dep_table[code]) then return nil, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_code, {code}); -- invalid language code, don't know about the others (don't care?) end if synonym_table[code] then -- if 639-2/639-2T code has a 639-1 synonym table.insert (maint_cats, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.maint_promo_cat, {code})); table.insert (maint_msgs, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.maint_promo_msg, {code, synonym_table[code]})); code = synonym_table[code]; -- use the synonym end if is_set (script) then if is_set (args_script) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_scr; -- both code with script and |script= not allowed end else script = args_script or ''; -- use args.script if provided end if is_set (script) then script = script:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not script_table[script] then return code, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_scr_code, {script, code}); -- language code OK, invalid script, don't know about the others (don't care?) end end if suppressed_table[script] then -- ensure that code-script does not use a suppressed script if in_array (code, suppressed_table[script]) then return code, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.script_code, {script, code}); -- language code OK, script is suppressed for this code end end if is_set (region) then if is_set (args_region) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_reg; -- both code with region and |region= not allowed end else region = args_region or ''; -- use args.region if provided end if is_set (region) then region = region:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not region_table[region] then return code, script, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_reg_code, {region, code}); end end if is_set (variant) then if is_set (args_variant) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_var; -- both code with variant and |variant= not allowed end else variant = args_variant or ''; -- use args.variant if provided end if is_set (variant) then variant = variant:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not variant_table[variant] then -- make sure variant is valid return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var, {variant}); end -- does this duplicate/replace tests in lang() and lang_xx()? if is_set (script) then -- if script set it must be part of the 'prefix' if not in_array (table.concat ({code, '-', script}), variant_table[variant]['prefixes']) then return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code_scr, {variant, code, script}); end elseif is_set (region) then -- if region set, there are some prefixes that require lang code and region (en-CA-newfound) if not in_array (code, variant_table[variant]['prefixes']) then -- first see if lang code is all that's required (en-oxendict though en-GB-oxendict is preferred) if not in_array (table.concat ({code, '-', region}), variant_table[variant]['prefixes']) then -- now try for lang code and region (en-CA-newfound) return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code_reg, {variant, code, region}); end end else -- cheap way to determine if there are prefixes; fonipa and others don't have prefixes; # operator always returns 0 if variant_table[variant]['prefixes'][1] and not in_array (code, variant_table[variant]['prefixes']) then return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code, {variant, code}); end end end if is_set (private) then private = private:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not override_table[table.concat ({code, '-x-', private})] then -- make sure private tag is valid; note that index return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_pri, {private}); end end return code, script, region, variant, private, nil; -- return the good bits; make sure that msg is nil end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided, returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display) if is_set (link) then if is_set (display) then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end else return ''; end end --[[--------------------------< D I V _ M A R K U P _ A D D >-------------------------------------------------- Adds <i> and </i> tags to list-item text or to implied <p>..</p> text. Mixed not supported. ]] local function div_markup_add (text, style) if text:find ('^\n[%*:;#]') then -- look for list markup; list markup must begin at start of text if 'italic' == style then return text:gsub ('(\n[%*:;#]+)([^\n]+)', '%1<i>%2</i>'); -- insert italic markup at each list item else return text; end end if text:find ('\n+') then -- look for any number of \n characters in text text = text:gsub ('([^\n])\n([^\n])', '%1 %2'); -- replace single newline characters with a space character which mimics MediaWiki if 'italic' == style then text = text:gsub('[^\n]+', '<p><i>%1</i></p>'); -- insert p and italic markup tags at each implied p (two or more consecutive '\n\n' sequences) else text = text:gsub ('[^\n]+', '<p>%1</p>'); -- insert p markup at each implied p text = text:gsub ('\n', ''); -- strip newline characters end end return text; end --[[--------------------------< T I T L E _ W R A P P E R _ M A K E >------------------------------------------ Makes a <span title="<title text>"><content_text></span> or <div title="<title text>"><content_text></div> where <title text> is in the tool-tip in the wiki's local language and <content_text> is non-local-language text in HTML markup. This because the lang= attribute applies to the content of its enclosing tag. <tag> holds a string 'div' or 'span' used to choose the correct wrapping tag. ]] local function title_wrapper_make (title_text, content_text, tag) local wrapper_t = {}; table.insert (wrapper_t, table.concat ({'<', tag})); -- open opening wrapper tag table.insert (wrapper_t, ' title=\"'); -- begin title attribute table.insert (wrapper_t, title_text); -- add <title_text> table.insert (wrapper_t, '\">'); -- end title attribute and close opening wrapper tag table.insert (wrapper_t, content_text); -- add <content_text> table.insert (wrapper_t, table.concat ({'</', tag, '>'})); -- add closing wrapper tag return table.concat (wrapper_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< M A K E _ T E X T _ H T M L >-------------------------------------------------- Add the HTML markup to text according to the type of content that it is: <span> or <i> tags for inline content or <div> tags for block content The lang= attribute also applies to the content of the tag where it is placed so this is wrong because 'Spanish language text' is English: <i lang="es" title="Spanish language text">casa</i> should be: <span title="Spanish language text"><i lang="es">casa</i></span> or for <div>...</div>: <div title="Spanish language text"><div lang="es"><spanish-language-text></div></div> ]] local function make_text_html (code, text, tag, rtl, style, size, language) local html_t = {}; local style_added = ''; local wrapper_tag = tag; -- <tag> gets modified so save a copy for use when/if we create a wrapper span or div if text:match ('^%*') then table.insert (html_t, '&#42;'); -- move proto language text prefix outside of italic markup if any; use numeric entity because plain splat confuses MediaWiki text = text:gsub ('^%*', ''); -- remove the splat from the text end if 'span' == tag then -- default HTML tag for inline content if 'italic' == style then -- but if italic tag = 'i'; -- change to <i> tags end else -- must be div so go text = div_markup_add (text, style); -- handle implied <p>, implied <p> with <i>, and list markup (*;:#) with <i> end table.insert (html_t, table.concat ({'<', tag})); -- open the <i>, <span>, or <div> HTML tag code = code:gsub ('%-x%-.*', ''); -- strip private use subtag from code tag because meaningless outside of Wikipedia table.insert (html_t, table.concat ({' lang="', code, '\"'})); -- add language attribute if (rtl or unicode.is_rtl(text)) and ('ltr' == this_wiki_lang_dir) then -- text is right-to-left on a left-to-right wiki table.insert (html_t, ' dir="rtl"'); -- add direction attribute for right-to-left languages elseif not (rtl or unicode.is_rtl(text)) and ('rtl' == this_wiki_lang_dir) then -- text is left-to-right on a right-to-left wiki table.insert (html_t, ' dir="ltr"'); -- add direction attribute for left-to-right languages end if 'normal' == style then -- when |italic=no table.insert (html_t, ' style=\"font-style: normal;'); -- override external markup, if any style_added = '\"'; -- remember that style attribute added and is not yet closed end if is_set (size) then -- when |size=<something> if is_set (style_added) then table.insert (html_t, table.concat ({' font-size: ', size, ';'})); -- add when style attribute already inserted else table.insert (html_t, table.concat ({' style=\"font-size: ', size, ';'})); -- create style attribute style_added = '\"'; -- remember that style attribute added and is not yet closed end end table.insert (html_t, table.concat ({style_added, '>'})); -- close the opening HTML tag table.insert (html_t, text); -- insert the text table.insert (html_t, table.concat ({'</', tag, '>'})); -- close the 'text' <i>, <span>, or <div> HTML tag if is_set (language) then -- create a <title_text> string for the title= attribute in a wrapper span or div local title_text; if 'zxx' == code then -- special case for this tag 'no linguistic content' title_text = substitute ('$1 $2', {language, cfg.make_text_html_t.zxx}); -- not a language so don't use 'language' in title text elseif mw.ustring.find (language, 'languages', 1, true) then title_text = substitute ('$1 $2', {language, cfg.make_text_html_t.collective}); -- for collective languages else title_text = substitute ('$1-$2', {language, cfg.make_text_html_t.individual}); -- for individual languages end return title_wrapper_make (title_text, table.concat (html_t), wrapper_tag); else return table.concat (html_t); end end --[=[-------------------------< M A K E _ C A T E G O R Y >---------------------------------------------------- For individual language, <language>, returns: [[Category:Articles containing <language>-language text]] For English: [[Category:Articles containing explicitly cited English-language text]] For ISO 639-2 collective languages (and for 639-1 bh): [[Category:Articles with text in <language> languages]] ]=] local function make_category (code, language_name, nocat, name_get) if ((0 ~= namespace) or nocat) and not name_get then -- only categorize in article space return ''; -- return empty string for concatenation end if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then return substitute ('[[$1 $2]]', {cfg.make_category_t.collective_cat, language_name}); end if this_wiki_lang_tag == code then return substitute ('[[$1 $2 $3-$4]]', { -- unique category name for the local language cfg.make_category_t.cat_prefix, cfg.make_category_t.explicit_cat, language_name, cfg.make_category_t.cat_postfix, }); else return substitute ('[[$1 $2-$3]]', { -- category for individual languages cfg.make_category_t.cat_prefix, language_name, cfg.make_category_t.cat_postfix, }); end end --[[--------------------------< M A K E _ T R A N S L I T >---------------------------------------------------- Return translit <i lang=xx-Latn>...</i> where xx is the language code; else return empty string. The value |script= is not used in {{transliteration}} for this purpose; instead it uses |code. Because language scripts are listed in the {{transliteration}} switches they are included in the data tables. The script parameter is introduced at {{Language with name and transliteration}}. If |script= is set, this function uses it in preference to code. To avoid confusion, in this module and the templates that use it, the transliteration script parameter is renamed to be |translit-script= (in this function, tscript). This function is used by both lang_xx() and xlit() lang_xx() always provides code, language_name, and translit; may provide tscript; never provides style xlit() always provides language_name, translit, and one of code or tscript, never both; always provides style For {{transliteration}}, style only applies when a language code is provided. ]] local function make_translit (code, language_name, translit, std, tscript, style, engvar) local title_t = lang_data.translit_title_table; -- table of transliteration standards and the language codes and scripts that apply to those standards local title_text = ''; -- tool tip text for title= attribute std = std and std:lower(); -- lower case for table indexing if not is_set (std) and not is_set (tscript) then -- when neither standard nor script specified title_text = language_name; -- write a generic tool tip if not mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then -- collective language names (plural 'languages' is part of the name) title_text = substitute ('$1-$2', {title_text, cfg.misc_text_t.language}); -- skip this text (individual and macro languages only) end title_text = substitute ('$1 $2', {title_text, mw.ustring.lower (cfg.engvar_t[engvar]['romanisz_lc'])}); -- finish the tool tip; use romanization when neither script nor standard supplied elseif is_set (std) and is_set (tscript) then -- when both are specified if title_t[std] then -- and if standard is legitimate if title_t[std][tscript] then -- and if script for that standard is legitimate if script_table[tscript] then title_text = substitute ('$1$2 ($3 $4) $5', { -- add the appropriate text to the tool tip title_text, title_t[std][tscript:lower()], script_table[tscript], cfg.make_translit_t.script, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- use the default if script not in std table; TODO: maint cat? error message because script not found for this standard? end else title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- use the default if script not in std table; TODO: maint cat? error message because script not found for this standard? end else return ''; -- invalid standard, setup for error message end elseif is_set (std) then -- translit-script not set, use language code if not title_t[std] then return ''; end -- invalid standard, setup for error message if title_t[std][code] then -- if language code is in the table (xlit may not provide a language code) local fmt_str = '$1$2 ($3 $4) $5'; -- generic format string for tool tip if language_name:match ('languages') then fmt_str = '$1$2 ($3) $5'; -- format string for collective languages tool tip end title_text = substitute (fmt_str, { -- add the appropriate text to the tool tip title_text, title_t[std][code:lower()], language_name, cfg.misc_text_t.language, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else -- code doesn't match title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- so use the standard's default end else -- here if translit-script set but translit-std not set if title_t['no_std'][tscript] then title_text = title_text .. title_t['no_std'][tscript]; -- use translit-script if set elseif title_t['no_std'][code] then title_text = title_text .. title_t['no_std'][code]; -- use language code else if is_set (tscript) then title_text = substitute ('$1$2-$3 $4', { -- write a script tool tip title_text, language_name, cfg.make_translit_t.script, cfg.make_translit_t.transliteration, }); elseif is_set (code) then if not mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then -- collective language names (plural 'languages' is part of the name) title_text = substitute ('$1-$2', { -- skip this text (individual and macro languages only) title_text, cfg.misc_text_t.language, }); end title_text = substitute ('$1 $2', { -- finish the tool tip title_text, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else title_text = substitute ('$1 $2', { -- generic tool tip (can we ever get here?) title_text, cfg.make_translit_t.transliteration, }); end end end local tag if is_set (code) then -- when a language code is provided (always with {{lang-??}} templates, not always with {{transliteration}}) code = code:match ('^(%a%a%a?)'); -- strip all subtags leaving only the language subtag if not style then -- nil for the default italic style tag = '<i lang="%s-Latn">%s</i>' else tag = '<span style="font-style: %s" lang="%s-Latn">%s</span>' -- non-standard style, construct a span tag for it tag = string.format(tag, style, "%s", "%s") end tag = string.format(tag, code, "%s") else tag = '<span>%s</span>' -- when no language code: no lang= attribute, not italic ({{transliteration}} only) end tag = string.format(tag, translit) -- add the translit text if '' == title_text then -- when there is no need for a tool-tip return tag; -- done else title_text = cfg.engvar_sel_t.gb == engvar and title_text:gsub ('([Rr]omani)z', '%1s') or title_text; -- gb eng when engvar specifies gb eng; us eng else return title_wrapper_make (title_text, tag, 'span'); -- wrap with a tool-tip span and done end end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ T E X T >---------------------------------------------------- This function checks the content of args.text and returns empty string if nothing is amiss else it returns an error message. The tests are for empty or missing text and for improper or disallowed use of apostrophe markup. Italic rendering is controlled by the |italic= template parameter so italic markup should never appear in args.text either as ''itself'' or as '''''bold italic''''' unless |italic=unset or |italic=invert. ]] local function validate_text (template, args) if not is_set (args.text) then return make_error_msg (cfg.validate_text_t.no_text, args, template); end if args.text:find ("%f[\']\'\'\'\'%f[^\']") or args.text:find ("\'\'\'\'\'[\']+") then -- because we're looking, look for 4 appostrophes or 6+ appostrophes return make_error_msg (cfg.validate_text_t.malformed_markup, args, template); end local italic = args.italic; if (cfg.keywords_t.unset ~= italic) and (cfg.keywords_t.invert ~= italic) then if args.text:find ("%f[\']\'\'%f[^\']") or args.text:find ("%f[\']\'\'\'\'\'%f[^\']") then -- italic but not bold, or bold italic return make_error_msg (cfg.validate_text_t.italic_markup, args, template); end end end --[[--------------------------< R E N D E R _ M A I N T >------------------------------------------------------ Render mainenance messages and categories. ]] local function render_maint (nocat) local maint = {}; if 0 < #maint_msgs then -- when there are maintenance messages table.insert (maint, table.concat ({'<span class="lang-comment" style="font-style: normal; display: none; color: #33aa33; margin-left: 0.3em;">'})); -- opening <span> tag for _, msg in ipairs (maint_msgs) do table.insert (maint, table.concat ({msg, ' '})); -- add message strings end table.insert (maint, '</span>'); -- close the span end if (0 < #maint_cats) and (0 == namespace) and not nocat then -- when there are maintenance categories; article namespace only for _, cat in ipairs (maint_cats) do table.insert (maint, table.concat ({'[[Category:', cat, ']]'})); -- format and add the categories end end return table.concat (maint); end --[[--------------------------< P R O T O _ P R E F I X >------------------------------------------------------ For proto languages, text is prefixed with a splat. We do that here as a flag for make_text_html() so that a splat will be rendered outside of italic markup (if used). If the first character in text here is already a splat, we do nothing. proto_param is boolean or nil; true adds splat prefix regardless of language name; false removes and inhibits regardless of language name; nil does nothing; presumes that the value in text is correct but removes extra splac. ]] local function proto_prefix (text, language_name, proto_param) if false == proto_param then -- when forced by |proto=no return text:gsub ('^%**', ''); -- return text without splat prefix regardless of language name or existing splat prefix in text elseif (language_name:find ('^Proto%-') or (true == proto_param)) then -- language is a proto or forced by |proto=yes return text:gsub ('^%**', '*'); -- prefix proto-language text with a splat; also removes duplicate prefixing splats end return text:gsub ('^%*+', '*'); -- return text unmolested except multiple splats reduced to one splat end --[[--------------------------< H A S _ P O E M _ T A G >------------------------------------------------------ Looks for a poem strip marker in text; returns true when found; false else. Auto-italic detection disabled when text has poem stripmarker because it is not possible for this code to know the content that will replace the stripmarker. ]] local function has_poem_tag (text) return text:find ('\127[^\127]*UNIQ%-%-poem%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127') and true or false; end --[[--------------------------< H T M L _ T A G _ S E L E C T >------------------------------------------------ Inspects content of and selectively trims text. Returns text and the name of an appropriate HTML tag for text. If text contains: \n\n text has implied <p>..</p> tags - trim leading and trailing whitespace and return If text begins with list markup: \n* unordered \n; definition \n: definition \n# ordered trim all leading whitespace except \n and trim all trailing whitespace If text contains <poem>...</poem> stripmarker, return text unmodified and choose <div>..</div> tags because the stripmarker is replaced with text wrapped in <div>..</div> tags. If the text contains any actual <div>...</div> tags, then it's again returned unmodified and <div>...</div> tags are used to wrap it, to prevent div/span inversion. ]] local function html_tag_select (text) local tag; if has_poem_tag (text) then -- contains poem stripmarker (we can't know the content of that) tag = 'div'; -- poem replacement is in div tags so lang must use div tags elseif text:find ('<div') then -- reductive; if the text contains a div tag, we must use div tags tag = 'div'; elseif mw.text.trim (text):find ('\n\n+') then -- contains implied p tags text = mw.text.trim (text); -- trim leading and trailing whitespace characters tag = 'div'; -- must be div because span may not contain p tags (added later by MediaWiki); poem replacement is in div tags elseif text:find ('\n[%*:;%#]') then -- if text has list markup text = text:gsub ('^[\t\r\f ]*', ''):gsub ('%s*$', ''); -- trim all whitespace except leading newline character '\n' tag = 'div'; -- must be div because span may not contain ul, dd, dl, ol tags (added later by MediaWiki) else text = mw.text.trim (text); -- plain text tag = 'span'; -- so span is fine end return text, tag; end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ P R O T O >-------------------------------------------------- Validates value assigned to |proto=; permitted values are yes and no; yes returns as true, no returns as false, empty string (or parameter omitted) returns as nil; any other value returns nil with <proto_param> as second return value for use in error message. ]] local function validate_proto (proto_param) if cfg.keywords_t.affirmative == proto_param then return true; elseif cfg.keywords_t.negative == proto_param then return false; elseif is_set (proto_param) then return nil, proto_param; -- |proto= something other than 'yes' or 'no' else return nil; -- missing or empty end end --[[--------------------------< L A N G U A G E _ N A M E _ G E T >-------------------------------------------- Common function to return language name from the data set according to IETF tag. Returns language name if found in data tables; nil else. ]] local function language_name_get (ietf, code, cat) ietf = ietf:lower(); -- ietf:lower() because format_ietf_tag() returns mixed case local name; -- remains nil if not found if override_table[ietf] then -- look for whole IETF tag in override table name = override_table[ietf]; elseif override_table[code] then -- not there so try basic language tag name = override_table[code]; elseif lang_table[code] then -- shift to IANA active tag/name table name = lang_table[code]; elseif lang_dep_table[code] then -- try the IANA deprecated tag/name table name = lang_dep_table[code]; end if lang_dep_table[code] and cat then -- because deprecated code may have been overridden to en.wiki preferred name table.insert (maint_cats, substitute (cfg.language_name_get_t.deprecated_cat, {code})); table.insert (maint_msgs, substitute (cfg.language_name_get_t.deprecated_msg, {code})); end return name; -- name from data tables or nil end --[[--------------------------< T E X T _ S C R I P T _ M A T C H _ T E S T >---------------------------------- IETF script subtag should match the script of the <text>. This module does not attempt to know all scripts and what they look like. It does know what Latn script looks like so when <text> is written using other than the Latn script, the IETF script subtag, if present, should not be Latn. Conversely, when <text> is written using the Latn script, the IETF script subtag, if present, should be Latn. For the purposes of this test, Latf (Fraktur) and Latg (Gaelic) are considered to be equivalent to Latn because unicode treats these two scripts as font-specific variants of Latn. Returns an error message when mismatch detected; nil else. ]] local function text_script_match_test (script, is_latn_text, pos, char) local scripts_t = {['latf'] = true, ['latg'] = true, ['latn'] = true}; -- unicode 'latn' scripts; 'latf' and 'latg' are font variants so there are no Fraktur or Gaelic codepoints if is_set (script) then -- don't bother with the rest of this if <script> is nil or empty string script = script:lower(); -- lower case to index into <scripts_t> if is_latn_text then -- when text is wholly Latn script if not scripts_t[script] then -- but a non-Latn script is specified return cfg.text_script_match_test_t.latn_txt_mismatch; -- emit an error message end else -- when text is not wholly Latn script if scripts_t[script] then -- but a Latn script is specified return substitute (cfg.text_script_match_test_t.latn_scr_mismatch, {pos, char}); -- emit an error message with position of first offending character end end end end --[[--------------------------< B I N A R Y _ S E A R C H >--------------------------------------------------- conducts a binary search of <ranges_t> for a sub-range that holds <target>. returns boolean true if a sub-range holding <target> is found; boolean false else. ]] local function binary_search (target, ranges_t) local idx_bot = 1; -- initialize to index of first key local idx_top = sizeof_ranges_t; -- initialize to index of last key (number of keys) if (target < ranges_t[idx_bot][1]) or (target > ranges_t[idx_top][2]) then -- invalid; target out of range return; -- abandon end local idx_mid; -- calculated index of range midway between top index and bottom index local flag = false; -- flag to tell us when we've evaluated last (highest) range in <ranges_t> while 1 do idx_mid = math.ceil ((idx_bot + idx_top) / 2); -- get the mid-point in the <ranges_t> sequence if (target >= ranges_t[idx_mid][1]) and (target <= ranges_t[idx_mid][2]) then -- indexed range low value <= target <= indexed range high value return true; -- we found the range that holds the <target> character; return true elseif (target > ranges_t[idx_mid][2]) then -- is <target> > indexed range high value? idx_bot = idx_mid; -- adjust <idx_bot> up else -- here when <target> less than indexed range low value idx_top = idx_mid - 1; -- adjust <idx_top> down end if flag then break; -- here when we just evaluated the last range and <target> not found end if not flag and (idx_bot == idx_top) then -- set true just before we evaluate the last (highest) range in <ranges_t> flag = true; end end end --[[--------------------------< I S _ L A T I N >-------------------------------------------------------------- compare <text> as codepoints to lists of known codepoints accepted as Latn script returns boolean true and modified <text> when <text> is wrapped in accept-as-written markup returns boolean true and <text> when codepoint is known returns boolean false, <text>, non-Latn codepoint position in <text> (left to right), and the codepoint character when codepoint is not known TODO: when text has accept-as-written markup, return a non-boolean value to indicate that <text> is not wholly latn script? Use that return value to create non-Latn HTML lang= attribute because <text> isn't really latn so lang=und (undetermined)? or instead, omit the -Latn subtag? (without -Latn need to force |italic=yes) ]] local function is_latin (text, tag) local count; text, count = text:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1'); -- remove accept-as-written markup if present if 0 ~= count then return true, text; -- markup present so assume that <text> is Latn-script end local pos = 0; -- position counter for error messaging for codepoint in mw.ustring.gcodepoint (text) do -- fetch each code point pos = pos + 1; -- bump the position counter if not is_latn_data.singles_t[codepoint] and -- codepoint not found in the singles list? not binary_search (codepoint, is_latn_data.ranges_t) and -- codepoint not a member of a listed range? not (tag and is_latn_data.specials_t[codepoint] and is_latn_data.specials_t[codepoint][tag]) then -- not a language-specific codepoint? return false, text, pos, mw.ustring.char (codepoint); -- codepoint not known; return false with codepoint position and character representation end end return true, text; -- is known; return <text> end --[[--------------------------< _ L A N G >-------------------------------------------------------------------- Entry point for {{lang}}. There should be no reason to set parameters in the {{lang}} {{#invoke:}} <includeonly>{{#invoke:lang|lang}}</includeonly> Parameters are received from the template's frame (parent frame). ]] local function _lang (args) local out = {}; local language_name; -- used to make category names local category_name; -- same as language_name except that it retains any parenthetical disambiguators (if any) from the data set local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local code; -- the language code local msg; -- for error messages local tag = 'span'; -- initial value for make_text_html() local template = args.template or cfg.templates_t.lang; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; validate_cat_args (args); -- determine if categorization should be suppressed if args[1] and args.code then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {'1', cfg.lang_t.conflict_n_param_types.code}), args, template); else args.code = args[1] or args.code; -- prefer args.code end if args[2] and args.text then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {'2', cfg.lang_t.conflict_n_param_types.text}), args, template); else args.text = args[2] or args.text; -- prefer args.text end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end msg = validate_text (template, args); -- ensure that |text= is set if is_set (msg) then -- msg is an already-formatted error message return msg; end args.text, tag = html_tag_select (args.text); -- inspects text; returns appropriate HTML tag with text trimmed accordingly args.rtl = args.rtl == cfg.keywords_t.affirmative; -- convert to boolean: 'yes' -> true, other values -> false args.proto, msg = validate_proto (args.proto); -- return boolean, or nil, or nil and error message flag if msg then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.invalid_proto, {msg}), args, template); end code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (args.code); -- |script=, |region=, |variant= not supported because they should be part of args.code ({{{1}}} in {{lang}}) if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end local is_latn_text, pos, char; is_latn_text, args.text, pos, char= is_latin (args.text, code); -- make a boolean msg = text_script_match_test (subtags.script, is_latn_text, pos, char) if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if nil == args.style then -- nil when |italic= absent or not set or |italic=default; args.style controls if ('latn' == subtags.script) or -- script is latn (this_wiki_lang_tag ~= code and not is_set (subtags.script) and not has_poem_tag (args.text) and is_latn_text) then -- text not this wiki's language, no script specified and not in poem markup but is wholly latn script (auto-italics) args.style = 'italic'; -- DEFAULT for {{lang}} templates is upright; but if latn script set for font-style:italic else args.style = 'inherit'; -- italic not set; script not latn; inherit current style end end if is_set (subtags.script) then -- if script set, override rtl setting if in_array (subtags.script, lang_data.rtl_scripts) then args.rtl = true; -- script is an rtl script else args.rtl = false; -- script is not an rtl script end end args.code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles language_name = language_name_get (args.code, code, true); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant if cfg.keywords_t.invert == args.style and 'span' == tag then -- invert only supported for in-line content args.text = invert_italics (args.text) end args.text = proto_prefix (args.text, language_name, args.proto); -- prefix proto-language text with a splat table.insert (out, make_text_html (args.code, args.text, tag, args.rtl, args.style, args.size, language_name)); table.insert (out, make_category (code, language_name, args.nocat)); table.insert (out, render_maint (args.nocat)); -- maintenance messages and categories return table.concat (out); -- put it all together and done end --[[--------------------------< L A N G >---------------------------------------------------------------------- Entry point for {{lang}}. There should be no reason to set parameters in the {{lang}} {{#invoke:}} <includeonly>{{#invoke:lang|lang}}</includeonly> Parameters are received from the template's frame (parent frame). ]] local function lang (frame) local args_t = getArgs (frame, { -- this code so that we can detect and handle wiki list markup in text valueFunc = function (key, value) if 2 == key or 'text' == key then -- the 'text' parameter; do not trim wite space return value; -- return untrimmed 'text' elseif value then -- all other values: if the value is not nil value = mw.text.trim (value); -- trim whitespace if '' ~= value then -- empty string when value was only whitespace return value; end end return nil; -- value was empty or contained only whitespace end -- end of valueFunc }); args_t.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang|...}} local msg = parameter_validate (args_t, cfg.templates_t.lang); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args_t, cfg.templates_t.lang); -- when template has unsupported params, abandon with error message end return _lang (args_t); end --[[--------------------------< T R A N S L A T I O N _ M A K E >---------------------------------------------- Stand-alone function to create literal translation of main text. Also used by {{lang-x2}}. ]] local function translation_make (args_t) local translation_t = {', '}; -- initialize output if 'none' ~= args_t.label then -- if we want a label table.insert (translation_t, '<small>'); -- open the <small> HTML tag if cfg.keywords_t.negative == args_t.link then table.insert (translation_t, substitute ('<abbr title="$1">$2</abbr>', {cfg.translation_make_t.lit_xlation, cfg.translation_make_t.lit_abbr})); -- unlinked form else table.insert (translation_t, make_wikilink (cfg.translation_make_t.lit_xlation, cfg.translation_make_t.lit_abbr)); -- linked form end table.insert (translation_t, "&thinsp;</small>"); -- close the <small> HTML tag end table.insert (translation_t, table.concat ({ -- user styling spans match spand from {{gloss}} '<span class="gloss-quot">\'</span>', -- user styling span for quote marks; use HTML entities to avoid wiki markup confusion '<span class="gloss-text">', -- open user styling span for the translation args_t.translation, -- the translation '</span>', -- close user styling span for the translation '<span class="gloss-quot">\'</span>' -- user styling span for quote marks })); return table.concat (translation_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X >-------------------------------------------------------------- For the {{lang-??}} templates, the only parameter required to be set in the template is the language code. All other parameters can, usually should, be written in the template call. For {{lang-??}} templates for languages that can have multiple writing systems, it may be appropriate to set |script= as well. For each {{lang-??}} template choose the appropriate entry-point function so that this function knows the default styling that should be applied to text. For normal, upright style: <includeonly>{{#invoke:lang|lang_xx_inherit|code=xx}}</includeonly> For italic style: <includeonly>{{#invoke:lang|lang_xx_italic|code=xx}}</includeonly> All other parameters should be received from the template's frame (parent frame) Supported parameters are: |code = (required) the IANA language code |script = IANA script code; especially for use with languages that use multiple writing systems |region = IANA region code |variant = IANA variant code |text = (required) the displayed text in language specified by code |link = boolean false ('no') does not link code-spcified language name to associated language article |rtl = boolean true ('yes') identifies the language specified by code as a right-to-left language |nocat = boolean true ('yes') inhibits normal categorization; error categories are not affected |cat = boolian false ('no') opposite form of |nocat= |italic = boolean true ('yes') renders displayed text in italic font; boolean false ('no') renders displayed text in normal font; not set renders according to initial_style_state |lit = text that is a literal translation of text |label = 'none' to suppress all labeling (language name, 'translit.', 'lit.') any other text replaces language-name label - automatic wikilinking disabled for those {{lang-??}} templates that support transliteration (those templates where |text= is not entirely latn script): |translit = text that is a transliteration of text |translit-std = the standard that applies to the transliteration |translit-script = ISO 15924 script name; falls back to code For {{lang-??}}, the positional parameters are: {{{1}}} text {{{2}}} transliterated text {{{3}}} literal translation text no other positional parameters are allowed ]] local function _lang_xx (args, base_template) -- base_template will be either of 'langx' or 'lang-xx' local out = {}; local language_name; -- used to make display text, article links local category_name; -- same as language_name except that it retains any parenthetical disambiguators (if any) from the data set local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, and variant local code; -- the language code local translit_script_name; -- name associated with IANA (ISO 15924) script code local translit; local msg; -- for error messages local tag = 'span'; -- initial value for make_text_html() local template = args.template or base_template; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; local text_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 2 or 1; -- for {{langx}} 'text' positional parameter is '2' local translit_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 3 or 2; local xlate_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 4 or 3; if args[text_idx] and args.text then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {text_idx, cfg.lang_t.conflict_n_param_types.text}), args, template); else args.text = args[text_idx] or args.text; -- prefer positional 'text' parameter end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end msg = validate_text (template, args); -- ensure that |text= is set, does not contain italic markup and is protected from improper bolding if is_set (msg) then return msg; end args.text, tag = html_tag_select (args.text); -- inspects text; returns appropriate HTML tag with text trimmed accordingly if args[translit_idx] and args.translit then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {translit_idx, cfg.lang_t.conflict_n_param_types.translit}), args, template); else args.translit = args[translit_idx] or args.translit -- prefer positional 'translit' parameter end args.engvar = cfg.engvar_sel_t[args.engvar] or cfg.default_engvar; -- |engvar= when valid; cfg.default_engvar else if args[xlate_idx] and (args.translation or args.lit) then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.conflict_n_lit, {xlate_idx}), args, template); elseif args.translation and args.lit then return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.conflict_lit, args, template); else args.translation = args[xlate_idx] or args.translation or args.lit; -- prefer positional 'translation' parameter end if args.links and args.link then return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.conflict_link, args, template); else args.link = args.link or args.links; -- prefer args.link end validate_cat_args (args); -- determine if categorization should be suppressed args.rtl = args.rtl == cfg.keywords_t.affirmative; -- convert to boolean: 'yes' -> true, other values -> false code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (args.code, args.script, args.region, args.variant); -- private omitted because private if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if args.translit then local latn, pos, char; latn, args.translit, pos, char = is_latin (args.translit, (('' ~= subtags.private) and (code .. '-x-' .. subtags.private)) or code); if not latn then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.translit_nonlatn, {pos, char}), args, template); end end local is_latn_text, text, pos, char = is_latin (args.text, code); -- make a boolean args.text = text; -- may have been modified (accept-as-written markup removed) msg = text_script_match_test (subtags.script, is_latn_text, pos, char) if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if cfg.templates_t.langx == base_template then -- auto-italics for {{langx}} templates; adapted from {{lang}} (no support for poem tag) if nil == args.style then -- nil when |italic= absent or not set or |italic=default; args.style controls if ('latn' == subtags.script) or -- script is latn (this_wiki_lang_tag ~= code and not is_set (subtags.script) and is_latn_text) then -- text is not this wiki's language, no script specified and is wholly latn script (auto-italics) args.style = 'italic'; -- set font-style:italic else args.style = 'inherit'; -- italic not set; script not latn; inherit current style end end else -- {{lang-xx}} does not do auto italics; retained for those wikis that don't support {{langx}} if nil == args.style then -- args.style controls if is_set (subtags.script) then if 'latn' == subtags.script then args.style = 'italic'; -- |script=Latn; set for font-style:italic else args.style = initial_style_state; -- italic not set; script is not latn; set for font-style:<initial_style_state> end else args.style = initial_style_state; -- here when |italic= and |script= not set; set for font-style:<initial_style_state> end end end if is_set (subtags.script) then -- if script set override rtl setting if in_array (subtags.script, lang_data.rtl_scripts) then args.rtl = true; -- script is an rtl script else args.rtl = false; -- script is not an rtl script end end args.proto, msg = validate_proto (args.proto); -- return boolean, or nil, or nil and error message flag if msg then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.invalid_proto, {args.proto}), args, template); end args.code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles language_name = language_name_get (args.code, code, true); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant category_name = language_name; -- category names retain IANA parenthetical diambiguators (if any) language_name = language_name:gsub ('%s+%b()', ''); -- remove IANA parenthetical disambiguators or qualifiers from names that have them if args.label then if 'none' ~= args.label then table.insert (out, table.concat ({args.label, ': '})); -- custom label end else if cfg.keywords_t.negative == args.link then table.insert (out, language_name); -- language name without wikilink else if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then table.insert (out, make_wikilink (language_name)); -- collective language name uses simple wikilink elseif lang_data.article_name[args.code:lower()] then -- is IETF tag in article name over ride? table.insert (out, make_wikilink (lang_data.article_name[args.code:lower()], language_name)); -- language name with wikilink from override data elseif lang_data.article_name[code] then -- is language tag in article override table.insert (out, make_wikilink (lang_data.article_name[code], language_name)); -- language name with wikilink from override data else table.insert (out, make_wikilink (substitute ('$1 $2', {language_name, cfg.misc_text_t.language}), language_name)); -- language name with wikilink end end table.insert (out, ': '); -- separator end if cfg.keywords_t.invert == args.italic then args.text = invert_italics (args.text) end args.text = proto_prefix (args.text, language_name, args.proto); -- prefix proto-language text with a splat table.insert (out, make_text_html (args.code, args.text, tag, args.rtl, args.style, args.size, ('none' == args.label) and language_name or nil)) if is_set (args.translit) and not is_latn_text then -- transliteration; not supported when args.text is wholly latn text (this is an imperfect test) table.insert (out, ', '); -- comma to separate text from translit if 'none' ~= args.label then table.insert (out, '<small>'); if script_table[args['translit-script']] then -- when |translit-script= is set, try to use the script's name translit_script_name = script_table[args['translit-script']]; else translit_script_name = language_name; -- fall back on language name end local translit_title_obj = mw.title.makeTitle (0, substitute ('$1 $2',{cfg.lang_xx_t.romanization, translit_script_name})); -- make a title object; no engvar, article titles use US spelling if translit_title_obj.exists and (cfg.keywords_t.negative ~= args.link) then table.insert (out, make_wikilink (substitute ('$1 $2', {cfg.lang_xx_t.romanization, translit_script_name or language_name}), substitute ('$1', {cfg.engvar_t[args.engvar]['romanisz_pt']})) .. ':'); -- make a wikilink if there is an article to link to; engvar the display text else table.insert (out, substitute ('$1:', {cfg.engvar_t[args.engvar]['romanisz_pt']})); -- else plain text per engvar end table.insert (out, '&nbsp;</small>'); -- close the small tag end translit = make_translit (args.code, language_name, args.translit, args['translit-std'], args['translit-script'], nil, args.engvar) if is_set (translit) then table.insert (out, translit); else return make_error_msg (substitute ('$1: $2', {cfg.lang_xx_t.invalid_xlit_std, args['translit-std'] or '[missing]'}), args, template); end elseif is_set (args.translit) and is_latn_text then -- when creating a transliteration of Latn script <text> return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.xlit_of_latn, args, template); -- emit error message and abandon end if is_set (args.translation) then -- translation (not supported in {{lang}}) table.insert (out, translation_make (args)); end table.insert (out, make_category (code, category_name, args.nocat)); table.insert (out, render_maint(args.nocat)); -- maintenance messages and categories return table.concat (out); -- put it all together and done end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ A R G S _ G E T >---------------------------------------------- Common function to get args table from {{lang-??}} templates. Returns table of args. Text positional parameters are not trimmed here but are selectively trimmed at html_tag_select(). ]] local function lang_xx_args_get (frame, base_template) local args_t = getArgs(frame, { parentFirst= true, -- parameters in the template override parameters set in the {{#invoke:}} valueFunc = function (key, value) if ((cfg.templates_t.langx == base_template) and 2 or 1) == key then -- the 'text' positional parameter; 1 for {{lang-??}}, 2 for {{langx}}; do not trim wite space return value; -- return untrimmed 'text' positional parameter elseif value then -- all other values: if the value is not nil value = mw.text.trim (value); -- trim whitespace if '' ~= value then -- empty string when value was only whitespace return value; end end return nil; -- value was empty or contained only whitespace end -- end of valueFunc }); return args_t; end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ I T A L I C >-------------------------------------------------- Entry point for those {{lang-??}} templates that call lang_xx_italic(). Sets the initial style state to italic. ]] local function lang_xx_italic (frame) local args = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langxx); args.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang_xx_italic|...}} local msg = parameter_validate (args, cfg.templates_t.langxx); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args, cfg.templates_t.langxx); -- when template has unsupported params, abandon with error message end initial_style_state = 'italic'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx) .. '[[Category:Pages using Lang-xx templates]]'; -- temporary category end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X _ I T A L I C >------------------------------------------------ Entry point from another module. Sets the initial style state to italic. ]] local function _lang_xx_italic (args) initial_style_state = 'italic'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx); end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ I N H E R I T >------------------------------------------------ Entry point for those {{lang-??}} templates that call lang_xx_inherit(). Sets the initial style state to inherit. ]] local function lang_xx_inherit (frame) local args = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langxx); args.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang_xx_inherit|...}} local msg = parameter_validate (args, cfg.templates_t.langxx); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args, cfg.templates_t.langxx); -- when template has unsupported params, abandon with error message end initial_style_state = 'inherit'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx) .. '[[Category:Pages using Lang-xx templates]]'; -- temporary category end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X _ I N H E R I T >---------------------------------------------- Entry point from another module. Sets the initial style state to inherit. ]] local function _lang_xx_inherit (args) initial_style_state = 'inherit'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx); end --[[--------------------------< _ L A N G X >------------------------------------------------------------------ Entry point from another module. ]] local function _langx (args_t) local langx_data = mw.loadData ('Module:Lang/langx'); -- get necessary data local rtl_t = langx_data.rtl_t; -- get list of language tags for languages that are rendered right-to-left local link_t = langx_data.link_t; -- get list of language tags for {{lang-??}} templates that set |link=<something> local size_t = langx_data.size_t; -- get list of language tags for {{lang-??}} templates that set |size=<something> local msg = parameter_validate (args_t, cfg.templates_t.langx); if msg then return make_error_msg (msg, args_t, cfg.templates_t.langx); end args_t.code = args_t[1] or args_t.code; -- get the language tag; must be {{{1}}} or |code= if not args_t.code then return make_error_msg (cfg.get_ietf_parts_t.missing_lang_tag, args_t, cfg.templates_t.langx); end args_t.rtl = args_t.rtl or (rtl_t[args_t.code] and cfg.keywords_t.affirmative); -- prefer |rtl= in template call, use rtl_t else args_t.link = args_t.link or link_t[args_t.code]; -- prefer |link= in template call, use link_t felse args_t.size = args_t.size or size_t[args_t.code]; -- prefer |size= in template call, use size_t else args_t[1] = nil; -- unset to mimic {{lang-??}} templates which set |code=xx local lang_subtag = args_t.code; -- use only the base language subtag for unsupported tag test; some args_t.code are modified by |script= etc return _lang_xx (args_t, cfg.templates_t.langx); end --[[--------------------------< L A N G X >-------------------------------------------------------------------- Entry point for {{langx}}. this function calls _lang_xx() to render non-English text. The {{lang-??}} templates have three positional paramters but {{langx}} has four: | 1 | 2 | 3 | 4 {{lang-xx |<text> |<xlit> |<xlat> }} {{langx |<tag> |<text> |<xlit> |<xlat> }} The calls to lang_xx_args_get() and _lang_xx() use 'langx' as a flag for those functions to select the proper positional parameters. {{lang-??}} depends on the calling template to select 'inherit' or 'italic' to establish the default rendering. {{langx}} can't do that. The initial version of {{langx}} relied on a list of language tags (inherit_t in ~/langx) scraped from those {{lang-??}} templates that call lang_xx_inherit() to render text in upright font. langx() now uses auto-italics code adapted from {{lang}} (doesn't support poem tags). ]] local function langx (frame) local args_t = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langx); -- get the arguments; 'langx' is the <base_template> used to decide which positional param is 'text', 'translit', 'lit' return _langx (args_t); end --[[--------------------------< _ I S _ I E T F _ T A G >------------------------------------------------------ Returns true when a language name associated with IETF language tag exists; nil else. IETF language tag must be valid. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Module entry point from another module. ]] local function _is_ietf_tag (tag) -- entry point when this module is require()d into another local c, s, r, v, p, err; -- code, script, region, variant, private, error message c, s, r, v, p, err = get_ietf_parts (tag); -- disassemble tag into constituent part and validate return ((c and not err) and true) or nil; -- return true when code portion has a value without error message; nil else end --[[--------------------------< I S _ I E T F _ T A G >-------------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function is_ietf_tag (frame) return _is_ietf_tag (getArgs (frame)[1]); -- args[1] is the IETF language tag to be tested; also get parent frame end --[[--------------------------< I S _ I E T F _ T A G _ F R A M E >-------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}; same as is_ietf_tag() except does not get parameters from the parent (template) frame. This function not useful when called by {{lang|fn=is_ietf_tag_frame|<tag>}} because <tag> is in the parent frame. ]] local function is_ietf_tag_frame (frame) return _is_ietf_tag (getArgs (frame, {frameOnly = true,})[1]); -- args[1] is the IETF language tag to be tested; do not get parent frame end --[[--------------------------< _ N A M E _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------------- Returns language name associated with IETF language tag if valid; error message else. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Set invoke's |link= parameter to yes to get wikilinked version of the language name. Module entry point from another module. ]] local function _name_from_tag (args) local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local raw_code = args[1]; -- save a copy of the input IETF subtag local link = cfg.keywords_t.affirmative == args['link']; -- make a boolean local label = args.label; local code; -- the language code local msg; -- gets an error message if IETF language tag is malformed or invalid local language_name = ''; code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (raw_code); if msg then local template = (args['template'] and table.concat ({'{{', args['template'], '}}: '})) or ''; -- make template name (if provided by the template) return make_error_span (template, msg); end raw_code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles; private omitted because private language_name = language_name_get (raw_code, code); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant if 'yes' ~= args.raw then language_name = language_name:gsub ('%s+%b()', ''); -- remove IANA parenthetical disambiguators or qualifiers from names that have them end if link then -- when |link=yes, wikilink the language name if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then language_name = make_wikilink (language_name, label); -- collective language name uses simple wikilink elseif lang_data.article_name[raw_code:lower()] then -- is IETF tag in article name override? language_name = make_wikilink (lang_data.article_name[raw_code:lower()], label or language_name); -- language name with wikilink from override data elseif lang_data.article_name[code] then -- is language tag in article name override? language_name = make_wikilink (lang_data.article_name[code], label or language_name); -- language name with wikilink from override data else language_name = make_wikilink (substitute ('$1 $2', {language_name, cfg.misc_text_t.language}), label or language_name); -- language name with wikilink end end return language_name; end --[[--------------------------< N A M E _ F R O M _ T A G >---------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function name_from_tag (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|name_from_tag|<IETF tag>|link=<yes>|template=<template name>}} return _name_from_tag (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame end --[[--------------------------< _ T A G _ F R O M _ N A M E >-------------------------------------------------- Returns the IETF language tag associated with the language name. Spelling of language name must be correct according to the spelling in the source tables. When a standard language name has a parenthetical disambiguator, that disambiguator must be omitted (they are not present in the data name-to-tag tables). Module entry point from another module. ]] local function _tag_from_name (args) -- entry point from another module local msg; if args[1] and '' ~= args[1] then local data = mw.loadData ('Module:Lang/tag from name'); -- get the reversed data tables TODO: change when going live local lang = args[1]:lower(); -- allow any-case for the language name (speeling must till be correct) local tag = data.rev_override_table[lang] or data.rev_lang_table[lang] or data.rev_lang_dep_table[lang]; -- get the code; look first in the override then in the standard if tag then return tag, true; -- language name found so return tag and done; second return used by is_lang_name() else msg = substitute (cfg.tag_from_name_t.lang_not_found, {args[1]}); -- language name not found, error message end else msg = cfg.tag_from_name_t.missing_lang_name; -- language name not found, error message end local template = ''; if args.template and '' ~= args.template then template = table.concat ({'{{', args['template'], '}}: '}); -- make template name (if provided by the template) end return make_error_span (template, msg); end --[[--------------------------< T A G _ F R O M _ N A M E >---------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function tag_from_name (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|tag_from_name|<language name>|link=<yes>|template=<template name>}} local result, _ = _tag_from_name (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame; supress second return used by is_lang_name() return result; end --[[--------------------------< I S _ L A N G _ N A M E >------------------------------------------------------ Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function is_lang_name (frame) local _, result = _tag_from_name (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame; supress second return used by tag_from_name() return result and true or nil; end --[[--------------------------< _ X L I T >-------------------------------------------------------------------- Module entry point from another module. ]] local function _xlit (args) local title_table = lang_data.translit_title_table; -- table of transliteration standards and the language codes and scripts that apply to those standards local language_name; -- language name that matches language code; used for tool tip local translit; -- transliterated text to display local script; -- IANA script local msg; -- for when called functions return an error message local template = args.template or cfg.templates_t.transliteration; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; if is_set (args[3]) then -- [3] set when {{transliteration|code|standard|text}} args.text = args[3]; -- get the transliterated text args.translit_std = args[2] and args[2]:lower(); -- get the standard; lower case for table indexing if not title_table[args.translit_std] then return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_xlit_std, {args.translit_std}), args, template); end else if is_set (args[2]) then -- [2] set when {{transliteration|code|text}} args.text = args[2]; -- get the transliterated text else if args[1] and (args[1]:match ('^%a%a%a?%a?$') or -- args[2] missing; is args[1] a language or script tag or is it the transliterated text? args[1]:match ('^%a%a%a?%-x%-')) then -- or is args[1] a private-use tag return make_error_msg (cfg.transl_t.no_text, args, template); -- args[1] is a code so we're missing text else args.text = args[1]; -- args[1] is not a code so we're missing that; assign args.text for error message return make_error_msg (cfg.transl_t.missing_lang_scr, args, template); end end end if is_set (args[1]) then -- IANA language code used for HTML lang= attribute; or ISO 15924 script code if args[1]:match ('^%a%a%a?%a?$') or args[1]:match ('^%a%a%a?%-x%-') then -- args[1] has correct form? args.code = args[1]:lower(); -- use the language/script code; only (2, 3, or 4 alpha characters) or private-use; lower case because table indexes are lower case else return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_lang_scr, {args[1]}), args, template); -- invalid language / script code end else return make_error_msg (cfg.transl_t.missing_lang_scr, args, template); -- missing language / script code so quit end local is_latn_text, pos, char; is_latn_text, args.text, pos, char= is_latin (args.text, args.code); -- is latn text? strip accept-as-written markup if not is_latn_text then -- when text is not latn return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.translit_nonlatn, {pos, char}), args, template); -- abandon with error message end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end if 'italic' == args.style then -- 'italic' when |italic=yes; because that is same as absent or not set and |italic=default args.style = nil; -- set to nil; end args.engvar = cfg.engvar_sel_t[args.engvar] or cfg.default_engvar; -- |engvar= when valid; cfg.default_engvar else if override_table[args.code] then -- is code a language code defined in the override table? language_name = override_table[args.code]; args.code = args.code:match ('^%a%a%a?'); -- if private use, strip all but language subtag elseif lang_table[args.code] then -- is code a language code defined in the standard language code tables? language_name = lang_table[args.code]; elseif lang_dep_table[args.code] then -- is code a language code defined in the deprecated language code tables? language_name = lang_dep_table[args.code]; elseif script_table[args.code] then -- if here, code is not a language code; is it a script code? language_name = script_table[args.code]; script = args.code; -- code was an ISO 15924 script so use that instead args.code = ''; -- unset because not a language code else return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_lang_scr, {args.code}), args, template); -- invalid language / script code end -- here only when all parameters passed to make_translit() are valid return make_translit (args.code, language_name, args.text, args.translit_std, script, args.style, args.engvar); end --[[--------------------------< X L I T >---------------------------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function xlit (frame) return _xlit (getArgs(frame)); end --[[--------------------------< C A T E G O R Y _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------- Returns category name associated with IETF language tag if valid; error message else. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Module entry point from another module. ]] local function _category_from_tag (args_t) local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local raw_code = args_t[1]; -- save a copy of the input IETF subtag local link = cfg.keywords_t.affirmative == args_t.link; -- make a boolean local label = args_t.label; local code; -- the language code local msg; -- gets an error message if IETF language tag is malformed or invalid local category_name = ''; code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (raw_code); if msg then local template = (args_t.template and table.concat ({'{{', args_t.template, '}}: '})) or ''; -- make template name (if provided by the template) return make_error_span (template, msg); end raw_code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles; private omitted because private category_name = language_name_get (raw_code, code); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant category_name = make_category (code, category_name, nil, true):gsub ('[%[%]]', ''); if link then return table.concat ({'[[:', category_name, ']]'}); else return category_name; end end --[[--------------------------< C A T E G O R Y _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function category_from_tag (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|category_from_tag|<IETF tag>|template=<template name>}} return _category_from_tag (getArgs (frame)); -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { category_from_tag = category_from_tag, -- frame entry points when this module is #invoke:ed into templates/wikitext lang = lang, -- entry point for {{lang}} langx = langx, -- entry point for {{langx}} lang_xx_inherit = lang_xx_inherit, -- entry points for {{lang-??}} lang_xx_italic = lang_xx_italic, is_ietf_tag = is_ietf_tag, is_ietf_tag_frame = is_ietf_tag_frame, is_lang_name = is_lang_name, tag_from_name = tag_from_name, -- returns IETF tag associated with language name name_from_tag = name_from_tag, -- used for template documentation; possible use in ISO 639 name from code templates xlit = xlit, -- entry point for {{transliteration}} _category_from_tag = _category_from_tag, -- API entry points when this module is require()d into other modules _lang = _lang, _langx = _langx, _lang_xx_inherit = _lang_xx_inherit, _lang_xx_italic = _lang_xx_italic, _is_ietf_tag = _is_ietf_tag, get_ietf_parts = get_ietf_parts, _tag_from_name = _tag_from_name, _name_from_tag = _name_from_tag, _xlit = _xlit, _translation_make = translation_make, }; c8wgnsqzminhr1dnm7hk761k0hc8av3 1431294 1431293 2026-10-04T05:21:59Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang]] 1431293 Scribunto text/plain --[=[ Lua support for the {{lang}}, {{langx}}, {{lang-??}}, and {{transliteration}} templates and replacement of various supporting templates. ]=] require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; local unicode = require ("Module:Unicode data"); -- for is_Latin() and is_rtl() local yesno = require ('Module:Yesno'); local sandbox = (mw.getCurrentFrame():getTitle():match ('/sandbox') or ''); -- when called from a sandbox template or module load sandbox data and sandbox configuration local lang_data = mw.loadData ('Module:Lang/data' .. sandbox); -- language name override and transliteration tool-tip tables local lang_name_table = lang_data.lang_name_table; -- language codes, names, regions, scripts, suppressed scripts local lang_table = lang_data.lang_name_table.lang; local lang_dep_table = lang_data.lang_name_table.lang_dep; local script_table = lang_data.lang_name_table.script; local region_table = lang_data.lang_name_table.region; local variant_table = lang_data.lang_name_table.variant; local suppressed_table = lang_data.lang_name_table.suppressed; local override_table = lang_data.override; local synonym_table = mw.loadData ('Module:Lang/ISO 639 synonyms'); -- ISO 639-2/639-2T code translation to 639-1 code local cfg = mw.loadData ('Module:Lang/configuration' .. sandbox); -- for internationalization local is_latn_data = mw.loadData ('Module:Lang/data/is latn data'); local sizeof_ranges_t = is_latn_data.sizeof_ranges_t; local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace; -- used for categorization local content_lang = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = content_lang.code; -- get this wiki's language tag local this_wiki_lang_dir = content_lang:getDir(); -- get this wiki's language direction local initial_style_state; -- set by lang_xx_normal() and lang_xx_italic() local maint_cats = {}; -- maintenance categories go here local maint_msgs = {}; -- and their messages go here --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ S P A N >-------------------------------------------------- ]] local function make_error_span (template, msg) return table.concat ({'<span style="color:var(--color-error,#d33)">', cfg.misc_text_t.error, ': ', template, msg, '</span>'}) end --[[--------------------------< S U B S T I T U T E >---------------------------------------------------------- Substitutes $1, $2, etc in <message> with data from <data_t>. Returns plain-text substituted string when <data_t> not nil; returns <message> else. ]] local function substitute (message, data_t) return data_t and mw.message.newRawMessage (message, data_t):plain() or message; end --[[--------------------------< M A K E _ E R R O R _ M S G >-------------------------------------------------- Assembles an error message from template name, message text, help link, and error category. ]] local function make_error_msg (msg, args_t, template) local category; local text; -- handle the oddity that is {{langx}} if cfg.templates_t.langxx == template then text = args_t.text or args_t[1]; -- for {{lang-xx}} else text = args_t.text or args_t[2]; -- for {{lang}}, {{langx}}, and {{transliteration}} end if cfg.templates_t.transliteration == template then category = cfg.make_error_msg_t.xlit_err_cat; else category = cfg.make_error_msg_t.lang_err_cat; end local category_link = ((0 == namespace or 10 == namespace) and not args_t.nocat) and substitute ('[[Category:$1]]', {category}) or ''; return substitute ('[$1] <span style="color:var(--color-error,#d33)">$2: &#x7B;{$3}}: $4 ([[:Category:$5|$6]])</span>$7', -- &#x7B; prevents template name from being treated as a template call in certain situations { text or cfg.make_error_msg_t.undefined, cfg.misc_text_t.error, template, msg, category, cfg.misc_text_t.help, category_link }) end --[[--------------------------< P A R A M E T E R _ V A L I D A T E >------------------------------------------ ]] local function parameter_validate (args_t, template) local err_msg = cfg.parameter_validate_t.invalid_param; if cfg.templates_t.lang == template then -- for {{lang}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_lang_t[param] and -- unique {{lang}} parameters not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end elseif cfg.templates_t.langx == template then -- for {{langx}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_langx_t[param] and -- unique {{langx}} parameters not cfg.known_params_t.params_x_t[param] and -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end elseif cfg.templates_t.langxx == template then -- for {{lang-xx}} for param, _ in pairs (args_t) do if not cfg.known_params_t.params_lang_xx_t[param] and -- unique {{lang-xx}} parameters not cfg.known_params_t.params_x_t[param] and -- common to {{langx}} and {{lang-xx}} not cfg.known_params_t.common_params_all_t[param] then -- common to all return substitute (err_msg, {param}); -- <param> not found so abandon end end end end --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set (var) return not (var == nil or var == ''); end --[[--------------------------< I N V E R T _ I T A L I C S >------------------------------------------------- This function attempts to invert the italic markup a args.text by adding/removing leading/trailing italic markup in args.text. Like |italic=unset, |italic=invert disables automatic italic markup. Individual leading/trailing apostrophes are converted to their HTML numeric entity equivalent so that the new italic markup doesn't become bold markup inadvertently. Leading and trailing wiki markup is extracted from args.text into separate table elements. Addition, removal, replacement of wiki markup is handled by a string.gsub() replacement table operating only on these separate elements. In the string.gsub() matching pattern, '.*' matches empty string as well as the three expected wiki markup patterns. This function expects that markup in args.text is complete and correct; if it is not, oddness may result. ]] local function invert_italics (source) local invert_pattern_table = { -- leading/trailing markup add/remove/replace patterns [""]="\'\'", -- empty string becomes italic markup ["\'\'"]="", -- italic markup becomes empty string ["\'\'\'"]="\'\'\'\'\'", -- bold becomes bold italic ["\'\'\'\'\'"]="\'\'\'", -- bold italic become bold }; local seg = {}; source = source:gsub ("%f[\']\'%f[^\']", '&#39;'); -- protect single quote marks from being interpreted as bold markup seg[1] = source:match ('^(\'\'+%f[^\']).+') or ''; -- get leading markup, if any; ignore single quote seg[3] = source:match ('.+(%f[\']\'\'+)$') or ''; -- get trailing markup, if any; ignore single quote if '' ~= seg[1] and '' ~= seg[3] then -- extract the 'text' seg[2] = source:match ('^\'\'+%f[^\'](.+)%f[\']\'\'+$') -- from between leading and trailing markup elseif '' ~= seg[1] then seg[2] = source:match ('^\'\'+%f[^\'](.+)') -- following leading markup elseif '' ~= seg[3] then seg[2] = source:match ('(.+)%f[\']\'\'+$') -- preceding trailing markup else seg[2] = source -- when there is no markup end seg[1] = invert_pattern_table[seg[1]] or seg[1]; -- replace leading markup according to pattern table seg[3] = invert_pattern_table[seg[3]] or seg[3]; -- replace leading markup according to pattern table return table.concat (seg); -- put it all back together and done end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ I T A L I C >------------------------------------------------ Validates |italic= or |italics= assigned values. When |italic= is set and has an acceptable assigned value, return the matching CSS font-style property value or, for the special case 'default', return nil. When |italic= is not set, or has an unacceptable assigned value, return nil and a nil error message. When both |italic= and |italics= are set, returns nil and a 'conflicting' error message. The return value nil causes the calling lang, lang_xx, or xlit function to set args.italic according to the template's defined default ('inherit' for {{lang}}, 'inherit' or 'italic' for {{lang-??}} depending on the individual template's requirements, 'italic' for {{transliteration}}) or to the value appropriate to |script=, if set ({{lang}} and {{lang-??}} only). Accepted values and the values that this function returns are are: nil - when |italic= absent or not set; returns nil default - for completeness, should rarely if ever be used; returns nil yes - force args.text to be rendered in italic font; returns 'italic' no - force args.text to be rendered in normal font; returns 'normal' unset - disables font control so that font-style applied to text is dictated by markup inside or outside the template; returns 'inherit' invert - disables font control so that font-style applied to text is dictated by markup outside or inverted inside the template; returns 'invert' ]] local function validate_italic (args) local properties = {[cfg.keywords_t.affirmative] = 'italic', [cfg.keywords_t.negative] = 'normal', [cfg.keywords_t.unset] = 'inherit', [cfg.keywords_t.invert] = 'invert', [cfg.keywords_t.default] = nil}; local italic, count = nil, 0 for _, param in pairs {'italic', 'italics', 'i'} do local arg = args[param] if nil ~= arg then if nil == italic then italic = arg end count = count + 1 end end if count > 1 then -- return an error message if more than one is set return cfg.validate_italic_t.multi_italic; end args.style = properties[italic] -- set args.style to an appropriate value args.italic = italic; -- use args.italic as the canonical parameter return nil; -- return a nil error message end --[=[--------------------------< V A L I D A T E _ C A T _ A R G S >---------------------------------------------------------- Default behavior of the {{lang}} and {{lang-??}} templates is to add categorization when the templates are used in main space. This default functionality may be suppressed by setting |nocat=yes or |cat=no. This function selects one of these two parameters to control categorization. Because having two parameters with 'opposite' names and 'opposite' values is confusing, this function accepts only affirmative values for |nocat= and only negative values for |cat=; in both cases the 'other' sense (and non-sense) is not accepted and the parameter is treated as if it were not set in the template. Sets args.nocat to true if categorization is to be turned off; to nil if the default behavior should apply. Accepted values for |nocat= are the text strings: 'yes', 'y', 'true', 't', on, '1' -- [[Module:Yesno]] returns logical true for all of these; false or nil else for |cat= 'no', 'n', 'false', 'f', 'off', '0' -- [[Module:Yesno]] returns logical false for all of these; true or nil else ]=] local function validate_cat_args (args) if not (args.nocat or args.cat) then -- both are nil, so categorize return; end if false == yesno (args.cat) or true == yesno (args.nocat) then args.nocat = true; -- set to true when args.nocat is affirmative; nil else (as if the parameter were not set in the template) else -- args.nocat is the parameter actually used. args.nocat = nil; end end --[[--------------------------< I N _ A R R A Y >-------------------------------------------------------------- Whether needle is in haystack. ]] local function in_array (needle, haystack) if needle == nil then return false; end for n,v in ipairs (haystack) do if v == needle then return n; end end return false; end --[[--------------------------< F O R M A T _ I E T F _ T A G >------------------------------------------------ Prettify IETF tags to use recommended subtag formats: code: lower case script: sentence case region: upper case variant: lower case private: lower case prefixed with -x- ]] local function format_ietf_tag (code, script, region, variant, private) local out = {}; if is_set (private) then return table.concat ({code:lower(), 'x', private:lower()}, '-'); -- if private, all other tags ignored end table.insert (out, code:lower()); if is_set (script) then script = script:lower():gsub ('^%a', string.upper); table.insert (out, script); end if is_set (region) then table.insert (out, region:upper()); end if is_set (variant) then table.insert (out, variant:lower()); end return table.concat (out, '-'); end --[[--------------------------< G E T _ I E T F _ P A R T S >-------------------------------------------------- Extracts and returns IETF language tag parts: primary language subtag (required) - 2 or 3 character IANA language code script subtag - four character IANA script code region subtag - two-letter or three digit IANA region code variant subtag - four digit or 5-8 alnum variant code; only one variant subtag supported private subtag - x- followed by 1-8 alnum private code; only supported with the primary language tag in any one of these forms lang lang-variant lang-script lang-script-variant lang-region lang-region-variant lang-script-region lang-script-region-variant lang-x-private each of lang, script, region, variant, and private, when used, must be valid. Languages with both two- and three-character code synonyms are promoted to the two-character synonym because the IANA registry file omits the synonymous three-character code; we cannot depend on browsers understanding the synonymous three-character codes in the lang= attribute. For {{lang-??}} templates, the parameters |script=, |region=, and |variant= are supported (not supported in {{lang}} because those parameters are superfluous to the IETF subtags in |code=). Returns six values; all lower case. Valid parts are returned as themselves; omitted parts are returned as empty strings, invalid parts are returned as nil; the sixth returned item is an error message (if an error detected) or nil. See http://www.rfc-editor.org/rfc/bcp/bcp47.txt section 2.1. ]] local function get_ietf_parts (source, args_script, args_region, args_variant) local code, script, region, variant, private; -- IETF tag parts if not is_set (source) then return nil, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.missing_lang_tag; end local pattern = { -- table of tables holding acceptable IETF tag patterns and short names of the IETF part captured by the pattern {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'r', 'v'}, -- 1 - ll-Ssss-RR-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'r', 'v'}, -- 2 - ll-Ssss-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'r', 'v'}, -- 3 - ll-Ssss-RR-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'r', 'v'}, -- 4 - ll-Ssss-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 's', 'v'}, -- 5 - ll-Ssss-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 's', 'v'}, -- 6 - ll-Ssss-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)%-(%d%d%d%d)$', 'r', 'v'}, -- 7 - ll-RR-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)%-(%d%d%d%d)$', 'r', 'v'}, -- 8 - ll-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'r', 'v'}, -- 9 - ll-RR-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'r', 'v'}, -- 10 - ll-DDD-variant (where region is 3 digits; variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d%d)$', 'v'}, -- 11 - ll-variant (where variant is 4 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%w%w%w%w%w%w?%w?%w?)$', 'v'}, -- 12 - ll-variant (where variant is 5-8 alnum characters) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%a%a)$', 's', 'r'}, -- 13 - ll-Ssss-RR {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)%-(%d%d%d)$', 's', 'r'}, -- 14 - ll-Ssss-DDD (region is 3 digits) {'^(%a%a%a?)%-(%a%a%a%a)$', 's'}, -- 15 - ll-Ssss {'^(%a%a%a?)%-(%a%a)$', 'r'}, -- 16 - ll-RR {'^(%a%a%a?)%-(%d%d%d)$', 'r'}, -- 17 - ll-DDD (region is 3 digits) {'^(%a%a%a?)$'}, -- 18 - ll {'^(%a%a%a?)%-x%-(%w%w?%w?%w?%w?%w?%w?%w?)$', 'p'}, -- 19 - ll-x-pppppppp (private is 1-8 alnum characters) } local t = {}; -- table of captures; serves as a translator between captured IETF tag parts and named variables for i, v in ipairs (pattern) do -- spin through the pattern table looking for a match local c1, c2, c3, c4; -- captures in the 'pattern' from the pattern table go here c1, c2, c3, c4 = source:match (pattern[i][1]); -- one or more captures set if source matches pattern[i]) if c1 then -- c1 always set on match code = c1; -- first capture is always code t = { [pattern[i][2] or 'x'] = c2, -- fill the table of captures with the rest of the captures [pattern[i][3] or 'x'] = c3, -- take index names from pattern table and assign sequential captures [pattern[i][4] or 'x'] = c4, -- index name may be nil in pattern[i] table so "or 'x'" spoofs a name for this index in this table }; script = t.s or ''; -- translate table contents to named variables; region = t.r or ''; -- absent table entries are nil so set named IETF parts to empty string for concatenation variant= t.v or ''; private = t.p or ''; break; -- and done end end if not code then return nil, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_tag, {source}); -- don't know what we got but it is malformed end code = code:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not (override_table[code] or lang_table[code] or synonym_table[code] or lang_dep_table[code]) then return nil, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_code, {code}); -- invalid language code, don't know about the others (don't care?) end if synonym_table[code] then -- if 639-2/639-2T code has a 639-1 synonym table.insert (maint_cats, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.maint_promo_cat, {code})); table.insert (maint_msgs, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.maint_promo_msg, {code, synonym_table[code]})); code = synonym_table[code]; -- use the synonym end if is_set (script) then if is_set (args_script) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_scr; -- both code with script and |script= not allowed end else script = args_script or ''; -- use args.script if provided end if is_set (script) then script = script:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not script_table[script] then return code, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_scr_code, {script, code}); -- language code OK, invalid script, don't know about the others (don't care?) end end if suppressed_table[script] then -- ensure that code-script does not use a suppressed script if in_array (code, suppressed_table[script]) then return code, nil, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.script_code, {script, code}); -- language code OK, script is suppressed for this code end end if is_set (region) then if is_set (args_region) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_reg; -- both code with region and |region= not allowed end else region = args_region or ''; -- use args.region if provided end if is_set (region) then region = region:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not region_table[region] then return code, script, nil, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_reg_code, {region, code}); end end if is_set (variant) then if is_set (args_variant) then return code, nil, nil, nil, nil, cfg.get_ietf_parts_t.redundant_var; -- both code with variant and |variant= not allowed end else variant = args_variant or ''; -- use args.variant if provided end if is_set (variant) then variant = variant:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not variant_table[variant] then -- make sure variant is valid return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var, {variant}); end -- does this duplicate/replace tests in lang() and lang_xx()? if is_set (script) then -- if script set it must be part of the 'prefix' if not in_array (table.concat ({code, '-', script}), variant_table[variant]['prefixes']) then return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code_scr, {variant, code, script}); end elseif is_set (region) then -- if region set, there are some prefixes that require lang code and region (en-CA-newfound) if not in_array (code, variant_table[variant]['prefixes']) then -- first see if lang code is all that's required (en-oxendict though en-GB-oxendict is preferred) if not in_array (table.concat ({code, '-', region}), variant_table[variant]['prefixes']) then -- now try for lang code and region (en-CA-newfound) return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code_reg, {variant, code, region}); end end else -- cheap way to determine if there are prefixes; fonipa and others don't have prefixes; # operator always returns 0 if variant_table[variant]['prefixes'][1] and not in_array (code, variant_table[variant]['prefixes']) then return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_var_code, {variant, code}); end end end if is_set (private) then private = private:lower(); -- ensure that we use and return lower case version of this if not override_table[table.concat ({code, '-x-', private})] then -- make sure private tag is valid; note that index return code, script, region, nil, nil, substitute (cfg.get_ietf_parts_t.unrecog_pri, {private}); end end return code, script, region, variant, private, nil; -- return the good bits; make sure that msg is nil end --[=[-------------------------< M A K E _ W I K I L I N K >---------------------------------------------------- Makes a wikilink; when both link and display text is provided, returns a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided, returns a wikilink in the form [[L]]; if neither are provided or link is omitted, returns an empty string. ]=] local function make_wikilink (link, display) if is_set (link) then if is_set (display) then return table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); else return table.concat ({'[[', link, ']]'}); end else return ''; end end --[[--------------------------< D I V _ M A R K U P _ A D D >-------------------------------------------------- Adds <i> and </i> tags to list-item text or to implied <p>..</p> text. Mixed not supported. ]] local function div_markup_add (text, style) if text:find ('^\n[%*:;#]') then -- look for list markup; list markup must begin at start of text if 'italic' == style then return text:gsub ('(\n[%*:;#]+)([^\n]+)', '%1<i>%2</i>'); -- insert italic markup at each list item else return text; end end if text:find ('\n+') then -- look for any number of \n characters in text text = text:gsub ('([^\n])\n([^\n])', '%1 %2'); -- replace single newline characters with a space character which mimics MediaWiki if 'italic' == style then text = text:gsub('[^\n]+', '<p><i>%1</i></p>'); -- insert p and italic markup tags at each implied p (two or more consecutive '\n\n' sequences) else text = text:gsub ('[^\n]+', '<p>%1</p>'); -- insert p markup at each implied p text = text:gsub ('\n', ''); -- strip newline characters end end return text; end --[[--------------------------< T I T L E _ W R A P P E R _ M A K E >------------------------------------------ Makes a <span title="<title text>"><content_text></span> or <div title="<title text>"><content_text></div> where <title text> is in the tool-tip in the wiki's local language and <content_text> is non-local-language text in HTML markup. This because the lang= attribute applies to the content of its enclosing tag. <tag> holds a string 'div' or 'span' used to choose the correct wrapping tag. ]] local function title_wrapper_make (title_text, content_text, tag) local wrapper_t = {}; table.insert (wrapper_t, table.concat ({'<', tag})); -- open opening wrapper tag table.insert (wrapper_t, ' title=\"'); -- begin title attribute table.insert (wrapper_t, title_text); -- add <title_text> table.insert (wrapper_t, '\">'); -- end title attribute and close opening wrapper tag table.insert (wrapper_t, content_text); -- add <content_text> table.insert (wrapper_t, table.concat ({'</', tag, '>'})); -- add closing wrapper tag return table.concat (wrapper_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< M A K E _ T E X T _ H T M L >-------------------------------------------------- Add the HTML markup to text according to the type of content that it is: <span> or <i> tags for inline content or <div> tags for block content The lang= attribute also applies to the content of the tag where it is placed so this is wrong because 'Spanish language text' is English: <i lang="es" title="Spanish language text">casa</i> should be: <span title="Spanish language text"><i lang="es">casa</i></span> or for <div>...</div>: <div title="Spanish language text"><div lang="es"><spanish-language-text></div></div> ]] local function make_text_html (code, text, tag, rtl, style, size, language) local html_t = {}; local style_added = ''; local wrapper_tag = tag; -- <tag> gets modified so save a copy for use when/if we create a wrapper span or div if text:match ('^%*') then table.insert (html_t, '&#42;'); -- move proto language text prefix outside of italic markup if any; use numeric entity because plain splat confuses MediaWiki text = text:gsub ('^%*', ''); -- remove the splat from the text end if 'span' == tag then -- default HTML tag for inline content if 'italic' == style then -- but if italic tag = 'i'; -- change to <i> tags end else -- must be div so go text = div_markup_add (text, style); -- handle implied <p>, implied <p> with <i>, and list markup (*;:#) with <i> end table.insert (html_t, table.concat ({'<', tag})); -- open the <i>, <span>, or <div> HTML tag code = code:gsub ('%-x%-.*', ''); -- strip private use subtag from code tag because meaningless outside of Wikipedia table.insert (html_t, table.concat ({' lang="', code, '\"'})); -- add language attribute if (rtl or unicode.is_rtl(text)) and ('ltr' == this_wiki_lang_dir) then -- text is right-to-left on a left-to-right wiki table.insert (html_t, ' dir="rtl"'); -- add direction attribute for right-to-left languages elseif not (rtl or unicode.is_rtl(text)) and ('rtl' == this_wiki_lang_dir) then -- text is left-to-right on a right-to-left wiki table.insert (html_t, ' dir="ltr"'); -- add direction attribute for left-to-right languages end if 'normal' == style then -- when |italic=no table.insert (html_t, ' style=\"font-style: normal;'); -- override external markup, if any style_added = '\"'; -- remember that style attribute added and is not yet closed end if is_set (size) then -- when |size=<something> if is_set (style_added) then table.insert (html_t, table.concat ({' font-size: ', size, ';'})); -- add when style attribute already inserted else table.insert (html_t, table.concat ({' style=\"font-size: ', size, ';'})); -- create style attribute style_added = '\"'; -- remember that style attribute added and is not yet closed end end table.insert (html_t, table.concat ({style_added, '>'})); -- close the opening HTML tag table.insert (html_t, text); -- insert the text table.insert (html_t, table.concat ({'</', tag, '>'})); -- close the 'text' <i>, <span>, or <div> HTML tag if is_set (language) then -- create a <title_text> string for the title= attribute in a wrapper span or div local title_text; if 'zxx' == code then -- special case for this tag 'no linguistic content' title_text = substitute ('$1 $2', {language, cfg.make_text_html_t.zxx}); -- not a language so don't use 'language' in title text elseif mw.ustring.find (language, 'languages', 1, true) then title_text = substitute ('$1 $2', {language, cfg.make_text_html_t.collective}); -- for collective languages else title_text = substitute ('$1-$2', {language, cfg.make_text_html_t.individual}); -- for individual languages end return title_wrapper_make (title_text, table.concat (html_t), wrapper_tag); else return table.concat (html_t); end end --[=[-------------------------< M A K E _ C A T E G O R Y >---------------------------------------------------- For individual language, <language>, returns: [[Category:Articles containing <language>-language text]] For English: [[Category:Articles containing explicitly cited English-language text]] For ISO 639-2 collective languages (and for 639-1 bh): [[Category:Articles with text in <language> languages]] ]=] local function make_category (code, language_name, nocat, name_get) if ((0 ~= namespace) or nocat) and not name_get then -- only categorize in article space return ''; -- return empty string for concatenation end if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then return substitute ('[[$1 $2]]', {cfg.make_category_t.collective_cat, language_name}); end if this_wiki_lang_tag == code then return substitute ('[[$1 $2 $3-$4]]', { -- unique category name for the local language cfg.make_category_t.cat_prefix, cfg.make_category_t.explicit_cat, language_name, cfg.make_category_t.cat_postfix, }); else return substitute ('[[$1 $2-$3]]', { -- category for individual languages cfg.make_category_t.cat_prefix, language_name, cfg.make_category_t.cat_postfix, }); end end --[[--------------------------< M A K E _ T R A N S L I T >---------------------------------------------------- Return translit <i lang=xx-Latn>...</i> where xx is the language code; else return empty string. The value |script= is not used in {{transliteration}} for this purpose; instead it uses |code. Because language scripts are listed in the {{transliteration}} switches they are included in the data tables. The script parameter is introduced at {{Language with name and transliteration}}. If |script= is set, this function uses it in preference to code. To avoid confusion, in this module and the templates that use it, the transliteration script parameter is renamed to be |translit-script= (in this function, tscript). This function is used by both lang_xx() and xlit() lang_xx() always provides code, language_name, and translit; may provide tscript; never provides style xlit() always provides language_name, translit, and one of code or tscript, never both; always provides style For {{transliteration}}, style only applies when a language code is provided. ]] local function make_translit (code, language_name, translit, std, tscript, style, engvar) local title_t = lang_data.translit_title_table; -- table of transliteration standards and the language codes and scripts that apply to those standards local title_text = ''; -- tool tip text for title= attribute std = std and std:lower(); -- lower case for table indexing if not is_set (std) and not is_set (tscript) then -- when neither standard nor script specified title_text = language_name; -- write a generic tool tip if not mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then -- collective language names (plural 'languages' is part of the name) title_text = substitute ('$1-$2', {title_text, cfg.misc_text_t.language}); -- skip this text (individual and macro languages only) end title_text = substitute ('$1 $2', {title_text, mw.ustring.lower (cfg.engvar_t[engvar]['romanisz_lc'])}); -- finish the tool tip; use romanization when neither script nor standard supplied elseif is_set (std) and is_set (tscript) then -- when both are specified if title_t[std] then -- and if standard is legitimate if title_t[std][tscript] then -- and if script for that standard is legitimate if script_table[tscript] then title_text = substitute ('$1$2 ($3 $4) $5', { -- add the appropriate text to the tool tip title_text, title_t[std][tscript:lower()], script_table[tscript], cfg.make_translit_t.script, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- use the default if script not in std table; TODO: maint cat? error message because script not found for this standard? end else title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- use the default if script not in std table; TODO: maint cat? error message because script not found for this standard? end else return ''; -- invalid standard, setup for error message end elseif is_set (std) then -- translit-script not set, use language code if not title_t[std] then return ''; end -- invalid standard, setup for error message if title_t[std][code] then -- if language code is in the table (xlit may not provide a language code) local fmt_str = '$1$2 ($3 $4) $5'; -- generic format string for tool tip if language_name:match ('languages') then fmt_str = '$1$2 ($3) $5'; -- format string for collective languages tool tip end title_text = substitute (fmt_str, { -- add the appropriate text to the tool tip title_text, title_t[std][code:lower()], language_name, cfg.misc_text_t.language, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else -- code doesn't match title_text = title_text .. title_t[std]['default']; -- so use the standard's default end else -- here if translit-script set but translit-std not set if title_t['no_std'][tscript] then title_text = title_text .. title_t['no_std'][tscript]; -- use translit-script if set elseif title_t['no_std'][code] then title_text = title_text .. title_t['no_std'][code]; -- use language code else if is_set (tscript) then title_text = substitute ('$1$2-$3 $4', { -- write a script tool tip title_text, language_name, cfg.make_translit_t.script, cfg.make_translit_t.transliteration, }); elseif is_set (code) then if not mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then -- collective language names (plural 'languages' is part of the name) title_text = substitute ('$1-$2', { -- skip this text (individual and macro languages only) title_text, cfg.misc_text_t.language, }); end title_text = substitute ('$1 $2', { -- finish the tool tip title_text, cfg.make_translit_t.transliteration, }); else title_text = substitute ('$1 $2', { -- generic tool tip (can we ever get here?) title_text, cfg.make_translit_t.transliteration, }); end end end local tag if is_set (code) then -- when a language code is provided (always with {{lang-??}} templates, not always with {{transliteration}}) code = code:match ('^(%a%a%a?)'); -- strip all subtags leaving only the language subtag if not style then -- nil for the default italic style tag = '<i lang="%s-Latn">%s</i>' else tag = '<span style="font-style: %s" lang="%s-Latn">%s</span>' -- non-standard style, construct a span tag for it tag = string.format(tag, style, "%s", "%s") end tag = string.format(tag, code, "%s") else tag = '<span>%s</span>' -- when no language code: no lang= attribute, not italic ({{transliteration}} only) end tag = string.format(tag, translit) -- add the translit text if '' == title_text then -- when there is no need for a tool-tip return tag; -- done else title_text = cfg.engvar_sel_t.gb == engvar and title_text:gsub ('([Rr]omani)z', '%1s') or title_text; -- gb eng when engvar specifies gb eng; us eng else return title_wrapper_make (title_text, tag, 'span'); -- wrap with a tool-tip span and done end end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ T E X T >---------------------------------------------------- This function checks the content of args.text and returns empty string if nothing is amiss else it returns an error message. The tests are for empty or missing text and for improper or disallowed use of apostrophe markup. Italic rendering is controlled by the |italic= template parameter so italic markup should never appear in args.text either as ''itself'' or as '''''bold italic''''' unless |italic=unset or |italic=invert. ]] local function validate_text (template, args) if not is_set (args.text) then return make_error_msg (cfg.validate_text_t.no_text, args, template); end if args.text:find ("%f[\']\'\'\'\'%f[^\']") or args.text:find ("\'\'\'\'\'[\']+") then -- because we're looking, look for 4 appostrophes or 6+ appostrophes return make_error_msg (cfg.validate_text_t.malformed_markup, args, template); end local italic = args.italic; if (cfg.keywords_t.unset ~= italic) and (cfg.keywords_t.invert ~= italic) then if args.text:find ("%f[\']\'\'%f[^\']") or args.text:find ("%f[\']\'\'\'\'\'%f[^\']") then -- italic but not bold, or bold italic return make_error_msg (cfg.validate_text_t.italic_markup, args, template); end end end --[[--------------------------< R E N D E R _ M A I N T >------------------------------------------------------ Render mainenance messages and categories. ]] local function render_maint (nocat) local maint = {}; if 0 < #maint_msgs then -- when there are maintenance messages table.insert (maint, table.concat ({'<span class="lang-comment" style="font-style: normal; display: none; color: #33aa33; margin-left: 0.3em;">'})); -- opening <span> tag for _, msg in ipairs (maint_msgs) do table.insert (maint, table.concat ({msg, ' '})); -- add message strings end table.insert (maint, '</span>'); -- close the span end if (0 < #maint_cats) and (0 == namespace) and not nocat then -- when there are maintenance categories; article namespace only for _, cat in ipairs (maint_cats) do table.insert (maint, table.concat ({'[[Category:', cat, ']]'})); -- format and add the categories end end return table.concat (maint); end --[[--------------------------< P R O T O _ P R E F I X >------------------------------------------------------ For proto languages, text is prefixed with a splat. We do that here as a flag for make_text_html() so that a splat will be rendered outside of italic markup (if used). If the first character in text here is already a splat, we do nothing. proto_param is boolean or nil; true adds splat prefix regardless of language name; false removes and inhibits regardless of language name; nil does nothing; presumes that the value in text is correct but removes extra splac. ]] local function proto_prefix (text, language_name, proto_param) if false == proto_param then -- when forced by |proto=no return text:gsub ('^%**', ''); -- return text without splat prefix regardless of language name or existing splat prefix in text elseif (language_name:find ('^Proto%-') or (true == proto_param)) then -- language is a proto or forced by |proto=yes return text:gsub ('^%**', '*'); -- prefix proto-language text with a splat; also removes duplicate prefixing splats end return text:gsub ('^%*+', '*'); -- return text unmolested except multiple splats reduced to one splat end --[[--------------------------< H A S _ P O E M _ T A G >------------------------------------------------------ Looks for a poem strip marker in text; returns true when found; false else. Auto-italic detection disabled when text has poem stripmarker because it is not possible for this code to know the content that will replace the stripmarker. ]] local function has_poem_tag (text) return text:find ('\127[^\127]*UNIQ%-%-poem%-[%a%d]+%-QINU[^\127]*\127') and true or false; end --[[--------------------------< H T M L _ T A G _ S E L E C T >------------------------------------------------ Inspects content of and selectively trims text. Returns text and the name of an appropriate HTML tag for text. If text contains: \n\n text has implied <p>..</p> tags - trim leading and trailing whitespace and return If text begins with list markup: \n* unordered \n; definition \n: definition \n# ordered trim all leading whitespace except \n and trim all trailing whitespace If text contains <poem>...</poem> stripmarker, return text unmodified and choose <div>..</div> tags because the stripmarker is replaced with text wrapped in <div>..</div> tags. If the text contains any actual <div>...</div> tags, then it's again returned unmodified and <div>...</div> tags are used to wrap it, to prevent div/span inversion. ]] local function html_tag_select (text) local tag; if has_poem_tag (text) then -- contains poem stripmarker (we can't know the content of that) tag = 'div'; -- poem replacement is in div tags so lang must use div tags elseif text:find ('<div') then -- reductive; if the text contains a div tag, we must use div tags tag = 'div'; elseif mw.text.trim (text):find ('\n\n+') then -- contains implied p tags text = mw.text.trim (text); -- trim leading and trailing whitespace characters tag = 'div'; -- must be div because span may not contain p tags (added later by MediaWiki); poem replacement is in div tags elseif text:find ('\n[%*:;%#]') then -- if text has list markup text = text:gsub ('^[\t\r\f ]*', ''):gsub ('%s*$', ''); -- trim all whitespace except leading newline character '\n' tag = 'div'; -- must be div because span may not contain ul, dd, dl, ol tags (added later by MediaWiki) else text = mw.text.trim (text); -- plain text tag = 'span'; -- so span is fine end return text, tag; end --[[--------------------------< V A L I D A T E _ P R O T O >-------------------------------------------------- Validates value assigned to |proto=; permitted values are yes and no; yes returns as true, no returns as false, empty string (or parameter omitted) returns as nil; any other value returns nil with <proto_param> as second return value for use in error message. ]] local function validate_proto (proto_param) if cfg.keywords_t.affirmative == proto_param then return true; elseif cfg.keywords_t.negative == proto_param then return false; elseif is_set (proto_param) then return nil, proto_param; -- |proto= something other than 'yes' or 'no' else return nil; -- missing or empty end end --[[--------------------------< L A N G U A G E _ N A M E _ G E T >-------------------------------------------- Common function to return language name from the data set according to IETF tag. Returns language name if found in data tables; nil else. ]] local function language_name_get (ietf, code, cat) ietf = ietf:lower(); -- ietf:lower() because format_ietf_tag() returns mixed case local name; -- remains nil if not found if override_table[ietf] then -- look for whole IETF tag in override table name = override_table[ietf]; elseif override_table[code] then -- not there so try basic language tag name = override_table[code]; elseif lang_table[code] then -- shift to IANA active tag/name table name = lang_table[code]; elseif lang_dep_table[code] then -- try the IANA deprecated tag/name table name = lang_dep_table[code]; end if lang_dep_table[code] and cat then -- because deprecated code may have been overridden to en.wiki preferred name table.insert (maint_cats, substitute (cfg.language_name_get_t.deprecated_cat, {code})); table.insert (maint_msgs, substitute (cfg.language_name_get_t.deprecated_msg, {code})); end return name; -- name from data tables or nil end --[[--------------------------< T E X T _ S C R I P T _ M A T C H _ T E S T >---------------------------------- IETF script subtag should match the script of the <text>. This module does not attempt to know all scripts and what they look like. It does know what Latn script looks like so when <text> is written using other than the Latn script, the IETF script subtag, if present, should not be Latn. Conversely, when <text> is written using the Latn script, the IETF script subtag, if present, should be Latn. For the purposes of this test, Latf (Fraktur) and Latg (Gaelic) are considered to be equivalent to Latn because unicode treats these two scripts as font-specific variants of Latn. Returns an error message when mismatch detected; nil else. ]] local function text_script_match_test (script, is_latn_text, pos, char) local scripts_t = {['latf'] = true, ['latg'] = true, ['latn'] = true}; -- unicode 'latn' scripts; 'latf' and 'latg' are font variants so there are no Fraktur or Gaelic codepoints if is_set (script) then -- don't bother with the rest of this if <script> is nil or empty string script = script:lower(); -- lower case to index into <scripts_t> if is_latn_text then -- when text is wholly Latn script if not scripts_t[script] then -- but a non-Latn script is specified return cfg.text_script_match_test_t.latn_txt_mismatch; -- emit an error message end else -- when text is not wholly Latn script if scripts_t[script] then -- but a Latn script is specified return substitute (cfg.text_script_match_test_t.latn_scr_mismatch, {pos, char}); -- emit an error message with position of first offending character end end end end --[[--------------------------< B I N A R Y _ S E A R C H >--------------------------------------------------- conducts a binary search of <ranges_t> for a sub-range that holds <target>. returns boolean true if a sub-range holding <target> is found; boolean false else. ]] local function binary_search (target, ranges_t) local idx_bot = 1; -- initialize to index of first key local idx_top = sizeof_ranges_t; -- initialize to index of last key (number of keys) if (target < ranges_t[idx_bot][1]) or (target > ranges_t[idx_top][2]) then -- invalid; target out of range return; -- abandon end local idx_mid; -- calculated index of range midway between top index and bottom index local flag = false; -- flag to tell us when we've evaluated last (highest) range in <ranges_t> while 1 do idx_mid = math.ceil ((idx_bot + idx_top) / 2); -- get the mid-point in the <ranges_t> sequence if (target >= ranges_t[idx_mid][1]) and (target <= ranges_t[idx_mid][2]) then -- indexed range low value <= target <= indexed range high value return true; -- we found the range that holds the <target> character; return true elseif (target > ranges_t[idx_mid][2]) then -- is <target> > indexed range high value? idx_bot = idx_mid; -- adjust <idx_bot> up else -- here when <target> less than indexed range low value idx_top = idx_mid - 1; -- adjust <idx_top> down end if flag then break; -- here when we just evaluated the last range and <target> not found end if not flag and (idx_bot == idx_top) then -- set true just before we evaluate the last (highest) range in <ranges_t> flag = true; end end end --[[--------------------------< I S _ L A T I N >-------------------------------------------------------------- compare <text> as codepoints to lists of known codepoints accepted as Latn script returns boolean true and modified <text> when <text> is wrapped in accept-as-written markup returns boolean true and <text> when codepoint is known returns boolean false, <text>, non-Latn codepoint position in <text> (left to right), and the codepoint character when codepoint is not known TODO: when text has accept-as-written markup, return a non-boolean value to indicate that <text> is not wholly latn script? Use that return value to create non-Latn HTML lang= attribute because <text> isn't really latn so lang=und (undetermined)? or instead, omit the -Latn subtag? (without -Latn need to force |italic=yes) ]] local function is_latin (text, tag) local count; text, count = text:gsub ('^%(%((.+)%)%)$', '%1'); -- remove accept-as-written markup if present if 0 ~= count then return true, text; -- markup present so assume that <text> is Latn-script end local pos = 0; -- position counter for error messaging for codepoint in mw.ustring.gcodepoint (text) do -- fetch each code point pos = pos + 1; -- bump the position counter if not is_latn_data.singles_t[codepoint] and -- codepoint not found in the singles list? not binary_search (codepoint, is_latn_data.ranges_t) and -- codepoint not a member of a listed range? not (tag and is_latn_data.specials_t[codepoint] and is_latn_data.specials_t[codepoint][tag]) then -- not a language-specific codepoint? return false, text, pos, mw.ustring.char (codepoint); -- codepoint not known; return false with codepoint position and character representation end end return true, text; -- is known; return <text> end --[[--------------------------< _ L A N G >-------------------------------------------------------------------- Entry point for {{lang}}. There should be no reason to set parameters in the {{lang}} {{#invoke:}} <includeonly>{{#invoke:lang|lang}}</includeonly> Parameters are received from the template's frame (parent frame). ]] local function _lang (args) local out = {}; local language_name; -- used to make category names local category_name; -- same as language_name except that it retains any parenthetical disambiguators (if any) from the data set local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local code; -- the language code local msg; -- for error messages local tag = 'span'; -- initial value for make_text_html() local template = args.template or cfg.templates_t.lang; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; validate_cat_args (args); -- determine if categorization should be suppressed if args[1] and args.code then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {'1', cfg.lang_t.conflict_n_param_types.code}), args, template); else args.code = args[1] or args.code; -- prefer args.code end if args[2] and args.text then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {'2', cfg.lang_t.conflict_n_param_types.text}), args, template); else args.text = args[2] or args.text; -- prefer args.text end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end msg = validate_text (template, args); -- ensure that |text= is set if is_set (msg) then -- msg is an already-formatted error message return msg; end args.text, tag = html_tag_select (args.text); -- inspects text; returns appropriate HTML tag with text trimmed accordingly args.rtl = args.rtl == cfg.keywords_t.affirmative; -- convert to boolean: 'yes' -> true, other values -> false args.proto, msg = validate_proto (args.proto); -- return boolean, or nil, or nil and error message flag if msg then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.invalid_proto, {msg}), args, template); end code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (args.code); -- |script=, |region=, |variant= not supported because they should be part of args.code ({{{1}}} in {{lang}}) if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end local is_latn_text, pos, char; is_latn_text, args.text, pos, char= is_latin (args.text, code); -- make a boolean msg = text_script_match_test (subtags.script, is_latn_text, pos, char) if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if nil == args.style then -- nil when |italic= absent or not set or |italic=default; args.style controls if ('latn' == subtags.script) or -- script is latn (this_wiki_lang_tag ~= code and not is_set (subtags.script) and not has_poem_tag (args.text) and is_latn_text) then -- text not this wiki's language, no script specified and not in poem markup but is wholly latn script (auto-italics) args.style = 'italic'; -- DEFAULT for {{lang}} templates is upright; but if latn script set for font-style:italic else args.style = 'inherit'; -- italic not set; script not latn; inherit current style end end if is_set (subtags.script) then -- if script set, override rtl setting if in_array (subtags.script, lang_data.rtl_scripts) then args.rtl = true; -- script is an rtl script else args.rtl = false; -- script is not an rtl script end end args.code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles language_name = language_name_get (args.code, code, true); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant if cfg.keywords_t.invert == args.style and 'span' == tag then -- invert only supported for in-line content args.text = invert_italics (args.text) end args.text = proto_prefix (args.text, language_name, args.proto); -- prefix proto-language text with a splat table.insert (out, make_text_html (args.code, args.text, tag, args.rtl, args.style, args.size, language_name)); table.insert (out, make_category (code, language_name, args.nocat)); table.insert (out, render_maint (args.nocat)); -- maintenance messages and categories return table.concat (out); -- put it all together and done end --[[--------------------------< L A N G >---------------------------------------------------------------------- Entry point for {{lang}}. There should be no reason to set parameters in the {{lang}} {{#invoke:}} <includeonly>{{#invoke:lang|lang}}</includeonly> Parameters are received from the template's frame (parent frame). ]] local function lang (frame) local args_t = getArgs (frame, { -- this code so that we can detect and handle wiki list markup in text valueFunc = function (key, value) if 2 == key or 'text' == key then -- the 'text' parameter; do not trim wite space return value; -- return untrimmed 'text' elseif value then -- all other values: if the value is not nil value = mw.text.trim (value); -- trim whitespace if '' ~= value then -- empty string when value was only whitespace return value; end end return nil; -- value was empty or contained only whitespace end -- end of valueFunc }); args_t.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang|...}} local msg = parameter_validate (args_t, cfg.templates_t.lang); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args_t, cfg.templates_t.lang); -- when template has unsupported params, abandon with error message end return _lang (args_t); end --[[--------------------------< T R A N S L A T I O N _ M A K E >---------------------------------------------- Stand-alone function to create literal translation of main text. Also used by {{lang-x2}}. ]] local function translation_make (args_t) local translation_t = {', '}; -- initialize output if 'none' ~= args_t.label then -- if we want a label table.insert (translation_t, '<small>'); -- open the <small> HTML tag if cfg.keywords_t.negative == args_t.link then table.insert (translation_t, substitute ('<abbr title="$1">$2</abbr>', {cfg.translation_make_t.lit_xlation, cfg.translation_make_t.lit_abbr})); -- unlinked form else table.insert (translation_t, make_wikilink (cfg.translation_make_t.lit_xlation, cfg.translation_make_t.lit_abbr)); -- linked form end table.insert (translation_t, "&thinsp;</small>"); -- close the <small> HTML tag end table.insert (translation_t, table.concat ({ -- user styling spans match spand from {{gloss}} '<span class="gloss-quot">\'</span>', -- user styling span for quote marks; use HTML entities to avoid wiki markup confusion '<span class="gloss-text">', -- open user styling span for the translation args_t.translation, -- the translation '</span>', -- close user styling span for the translation '<span class="gloss-quot">\'</span>' -- user styling span for quote marks })); return table.concat (translation_t); -- make a big string and done end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X >-------------------------------------------------------------- For the {{lang-??}} templates, the only parameter required to be set in the template is the language code. All other parameters can, usually should, be written in the template call. For {{lang-??}} templates for languages that can have multiple writing systems, it may be appropriate to set |script= as well. For each {{lang-??}} template choose the appropriate entry-point function so that this function knows the default styling that should be applied to text. For normal, upright style: <includeonly>{{#invoke:lang|lang_xx_inherit|code=xx}}</includeonly> For italic style: <includeonly>{{#invoke:lang|lang_xx_italic|code=xx}}</includeonly> All other parameters should be received from the template's frame (parent frame) Supported parameters are: |code = (required) the IANA language code |script = IANA script code; especially for use with languages that use multiple writing systems |region = IANA region code |variant = IANA variant code |text = (required) the displayed text in language specified by code |link = boolean false ('no') does not link code-spcified language name to associated language article |rtl = boolean true ('yes') identifies the language specified by code as a right-to-left language |nocat = boolean true ('yes') inhibits normal categorization; error categories are not affected |cat = boolian false ('no') opposite form of |nocat= |italic = boolean true ('yes') renders displayed text in italic font; boolean false ('no') renders displayed text in normal font; not set renders according to initial_style_state |lit = text that is a literal translation of text |label = 'none' to suppress all labeling (language name, 'translit.', 'lit.') any other text replaces language-name label - automatic wikilinking disabled for those {{lang-??}} templates that support transliteration (those templates where |text= is not entirely latn script): |translit = text that is a transliteration of text |translit-std = the standard that applies to the transliteration |translit-script = ISO 15924 script name; falls back to code For {{lang-??}}, the positional parameters are: {{{1}}} text {{{2}}} transliterated text {{{3}}} literal translation text no other positional parameters are allowed ]] local function _lang_xx (args, base_template) -- base_template will be either of 'langx' or 'lang-xx' local out = {}; local language_name; -- used to make display text, article links local category_name; -- same as language_name except that it retains any parenthetical disambiguators (if any) from the data set local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, and variant local code; -- the language code local translit_script_name; -- name associated with IANA (ISO 15924) script code local translit; local msg; -- for error messages local tag = 'span'; -- initial value for make_text_html() local template = args.template or base_template; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; local text_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 2 or 1; -- for {{langx}} 'text' positional parameter is '2' local translit_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 3 or 2; local xlate_idx = (cfg.templates_t.langx == base_template) and 4 or 3; if args[text_idx] and args.text then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {text_idx, cfg.lang_t.conflict_n_param_types.text}), args, template); else args.text = args[text_idx] or args.text; -- prefer positional 'text' parameter end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end msg = validate_text (template, args); -- ensure that |text= is set, does not contain italic markup and is protected from improper bolding if is_set (msg) then return msg; end args.text, tag = html_tag_select (args.text); -- inspects text; returns appropriate HTML tag with text trimmed accordingly if args[translit_idx] and args.translit then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.conflict_n_param, {translit_idx, cfg.lang_t.conflict_n_param_types.translit}), args, template); else args.translit = args[translit_idx] or args.translit -- prefer positional 'translit' parameter end args.engvar = cfg.engvar_sel_t[args.engvar] or cfg.default_engvar; -- |engvar= when valid; cfg.default_engvar else if args[xlate_idx] and (args.translation or args.lit) then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.conflict_n_lit, {xlate_idx}), args, template); elseif args.translation and args.lit then return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.conflict_lit, args, template); else args.translation = args[xlate_idx] or args.translation or args.lit; -- prefer positional 'translation' parameter end if args.links and args.link then return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.conflict_link, args, template); else args.link = args.link or args.links; -- prefer args.link end validate_cat_args (args); -- determine if categorization should be suppressed args.rtl = args.rtl == cfg.keywords_t.affirmative; -- convert to boolean: 'yes' -> true, other values -> false code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (args.code, args.script, args.region, args.variant); -- private omitted because private if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if args.translit then local latn, pos, char; latn, args.translit, pos, char = is_latin (args.translit, (('' ~= subtags.private) and (code .. '-x-' .. subtags.private)) or code); if not latn then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.translit_nonlatn, {pos, char}), args, template); end end local is_latn_text, text, pos, char = is_latin (args.text, code); -- make a boolean args.text = text; -- may have been modified (accept-as-written markup removed) msg = text_script_match_test (subtags.script, is_latn_text, pos, char) if msg then -- if an error detected then there is an error message return make_error_msg (msg, args, template); end if cfg.templates_t.langx == base_template then -- auto-italics for {{langx}} templates; adapted from {{lang}} (no support for poem tag) if nil == args.style then -- nil when |italic= absent or not set or |italic=default; args.style controls if ('latn' == subtags.script) or -- script is latn (this_wiki_lang_tag ~= code and not is_set (subtags.script) and is_latn_text) then -- text is not this wiki's language, no script specified and is wholly latn script (auto-italics) args.style = 'italic'; -- set font-style:italic else args.style = 'inherit'; -- italic not set; script not latn; inherit current style end end else -- {{lang-xx}} does not do auto italics; retained for those wikis that don't support {{langx}} if nil == args.style then -- args.style controls if is_set (subtags.script) then if 'latn' == subtags.script then args.style = 'italic'; -- |script=Latn; set for font-style:italic else args.style = initial_style_state; -- italic not set; script is not latn; set for font-style:<initial_style_state> end else args.style = initial_style_state; -- here when |italic= and |script= not set; set for font-style:<initial_style_state> end end end if is_set (subtags.script) then -- if script set override rtl setting if in_array (subtags.script, lang_data.rtl_scripts) then args.rtl = true; -- script is an rtl script else args.rtl = false; -- script is not an rtl script end end args.proto, msg = validate_proto (args.proto); -- return boolean, or nil, or nil and error message flag if msg then return make_error_msg (substitute (cfg.lang_t.invalid_proto, {args.proto}), args, template); end args.code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles language_name = language_name_get (args.code, code, true); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant category_name = language_name; -- category names retain IANA parenthetical diambiguators (if any) language_name = language_name:gsub ('%s+%b()', ''); -- remove IANA parenthetical disambiguators or qualifiers from names that have them if args.label then if 'none' ~= args.label then table.insert (out, table.concat ({args.label, ': '})); -- custom label end else if cfg.keywords_t.negative == args.link then table.insert (out, language_name); -- language name without wikilink else if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then table.insert (out, make_wikilink (language_name)); -- collective language name uses simple wikilink elseif lang_data.article_name[args.code:lower()] then -- is IETF tag in article name over ride? table.insert (out, make_wikilink (lang_data.article_name[args.code:lower()], language_name)); -- language name with wikilink from override data elseif lang_data.article_name[code] then -- is language tag in article override table.insert (out, make_wikilink (lang_data.article_name[code], language_name)); -- language name with wikilink from override data else table.insert (out, make_wikilink (substitute ('$1 $2', {language_name, cfg.misc_text_t.language}), language_name)); -- language name with wikilink end end table.insert (out, ': '); -- separator end if cfg.keywords_t.invert == args.italic then args.text = invert_italics (args.text) end args.text = proto_prefix (args.text, language_name, args.proto); -- prefix proto-language text with a splat table.insert (out, make_text_html (args.code, args.text, tag, args.rtl, args.style, args.size, ('none' == args.label) and language_name or nil)) if is_set (args.translit) and not is_latn_text then -- transliteration; not supported when args.text is wholly latn text (this is an imperfect test) table.insert (out, ', '); -- comma to separate text from translit if 'none' ~= args.label then table.insert (out, '<small>'); if script_table[args['translit-script']] then -- when |translit-script= is set, try to use the script's name translit_script_name = script_table[args['translit-script']]; else translit_script_name = language_name; -- fall back on language name end local translit_title_obj = mw.title.makeTitle (0, substitute ('$1 $2',{cfg.lang_xx_t.romanization, translit_script_name})); -- make a title object; no engvar, article titles use US spelling if translit_title_obj.exists and (cfg.keywords_t.negative ~= args.link) then table.insert (out, make_wikilink (substitute ('$1 $2', {cfg.lang_xx_t.romanization, translit_script_name or language_name}), substitute ('$1', {cfg.engvar_t[args.engvar]['romanisz_pt']})) .. ':'); -- make a wikilink if there is an article to link to; engvar the display text else table.insert (out, substitute ('$1:', {cfg.engvar_t[args.engvar]['romanisz_pt']})); -- else plain text per engvar end table.insert (out, '&nbsp;</small>'); -- close the small tag end translit = make_translit (args.code, language_name, args.translit, args['translit-std'], args['translit-script'], nil, args.engvar) if is_set (translit) then table.insert (out, translit); else return make_error_msg (substitute ('$1: $2', {cfg.lang_xx_t.invalid_xlit_std, args['translit-std'] or '[missing]'}), args, template); end elseif is_set (args.translit) and is_latn_text then -- when creating a transliteration of Latn script <text> return make_error_msg (cfg.lang_xx_t.xlit_of_latn, args, template); -- emit error message and abandon end if is_set (args.translation) then -- translation (not supported in {{lang}}) table.insert (out, translation_make (args)); end table.insert (out, make_category (code, category_name, args.nocat)); table.insert (out, render_maint(args.nocat)); -- maintenance messages and categories return table.concat (out); -- put it all together and done end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ A R G S _ G E T >---------------------------------------------- Common function to get args table from {{lang-??}} templates. Returns table of args. Text positional parameters are not trimmed here but are selectively trimmed at html_tag_select(). ]] local function lang_xx_args_get (frame, base_template) local args_t = getArgs(frame, { parentFirst= true, -- parameters in the template override parameters set in the {{#invoke:}} valueFunc = function (key, value) if ((cfg.templates_t.langx == base_template) and 2 or 1) == key then -- the 'text' positional parameter; 1 for {{lang-??}}, 2 for {{langx}}; do not trim wite space return value; -- return untrimmed 'text' positional parameter elseif value then -- all other values: if the value is not nil value = mw.text.trim (value); -- trim whitespace if '' ~= value then -- empty string when value was only whitespace return value; end end return nil; -- value was empty or contained only whitespace end -- end of valueFunc }); return args_t; end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ I T A L I C >-------------------------------------------------- Entry point for those {{lang-??}} templates that call lang_xx_italic(). Sets the initial style state to italic. ]] local function lang_xx_italic (frame) local args = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langxx); args.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang_xx_italic|...}} local msg = parameter_validate (args, cfg.templates_t.langxx); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args, cfg.templates_t.langxx); -- when template has unsupported params, abandon with error message end initial_style_state = 'italic'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx) .. '[[Category:Pages using Lang-xx templates]]'; -- temporary category end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X _ I T A L I C >------------------------------------------------ Entry point from another module. Sets the initial style state to italic. ]] local function _lang_xx_italic (args) initial_style_state = 'italic'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx); end --[[--------------------------< L A N G _ X X _ I N H E R I T >------------------------------------------------ Entry point for those {{lang-??}} templates that call lang_xx_inherit(). Sets the initial style state to inherit. ]] local function lang_xx_inherit (frame) local args = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langxx); args.fn = nil; -- unset because not supported but this function might have been called by {{lang|fn=lang_xx_inherit|...}} local msg = parameter_validate (args, cfg.templates_t.langxx); -- verify that all supplied parameters are supported by {{lang-??}} if msg then return make_error_msg (msg, args, cfg.templates_t.langxx); -- when template has unsupported params, abandon with error message end initial_style_state = 'inherit'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx) .. '[[Category:Pages using Lang-xx templates]]'; -- temporary category end --[[--------------------------< _ L A N G _ X X _ I N H E R I T >---------------------------------------------- Entry point from another module. Sets the initial style state to inherit. ]] local function _lang_xx_inherit (args) initial_style_state = 'inherit'; return _lang_xx (args, cfg.templates_t.langxx); end --[[--------------------------< _ L A N G X >------------------------------------------------------------------ Entry point from another module. ]] local function _langx (args_t) local langx_data = mw.loadData ('Module:Lang/langx'); -- get necessary data local rtl_t = langx_data.rtl_t; -- get list of language tags for languages that are rendered right-to-left local link_t = langx_data.link_t; -- get list of language tags for {{lang-??}} templates that set |link=<something> local size_t = langx_data.size_t; -- get list of language tags for {{lang-??}} templates that set |size=<something> local msg = parameter_validate (args_t, cfg.templates_t.langx); if msg then return make_error_msg (msg, args_t, cfg.templates_t.langx); end args_t.code = args_t[1] or args_t.code; -- get the language tag; must be {{{1}}} or |code= if not args_t.code then return make_error_msg (cfg.get_ietf_parts_t.missing_lang_tag, args_t, cfg.templates_t.langx); end args_t.rtl = args_t.rtl or (rtl_t[args_t.code] and cfg.keywords_t.affirmative); -- prefer |rtl= in template call, use rtl_t else args_t.link = args_t.link or link_t[args_t.code]; -- prefer |link= in template call, use link_t felse args_t.size = args_t.size or size_t[args_t.code]; -- prefer |size= in template call, use size_t else args_t[1] = nil; -- unset to mimic {{lang-??}} templates which set |code=xx local lang_subtag = args_t.code; -- use only the base language subtag for unsupported tag test; some args_t.code are modified by |script= etc return _lang_xx (args_t, cfg.templates_t.langx); end --[[--------------------------< L A N G X >-------------------------------------------------------------------- Entry point for {{langx}}. this function calls _lang_xx() to render non-English text. The {{lang-??}} templates have three positional paramters but {{langx}} has four: | 1 | 2 | 3 | 4 {{lang-xx |<text> |<xlit> |<xlat> }} {{langx |<tag> |<text> |<xlit> |<xlat> }} The calls to lang_xx_args_get() and _lang_xx() use 'langx' as a flag for those functions to select the proper positional parameters. {{lang-??}} depends on the calling template to select 'inherit' or 'italic' to establish the default rendering. {{langx}} can't do that. The initial version of {{langx}} relied on a list of language tags (inherit_t in ~/langx) scraped from those {{lang-??}} templates that call lang_xx_inherit() to render text in upright font. langx() now uses auto-italics code adapted from {{lang}} (doesn't support poem tags). ]] local function langx (frame) local args_t = lang_xx_args_get (frame, cfg.templates_t.langx); -- get the arguments; 'langx' is the <base_template> used to decide which positional param is 'text', 'translit', 'lit' return _langx (args_t); end --[[--------------------------< _ I S _ I E T F _ T A G >------------------------------------------------------ Returns true when a language name associated with IETF language tag exists; nil else. IETF language tag must be valid. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Module entry point from another module. ]] local function _is_ietf_tag (tag) -- entry point when this module is require()d into another local c, s, r, v, p, err; -- code, script, region, variant, private, error message c, s, r, v, p, err = get_ietf_parts (tag); -- disassemble tag into constituent part and validate return ((c and not err) and true) or nil; -- return true when code portion has a value without error message; nil else end --[[--------------------------< I S _ I E T F _ T A G >-------------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function is_ietf_tag (frame) return _is_ietf_tag (getArgs (frame)[1]); -- args[1] is the IETF language tag to be tested; also get parent frame end --[[--------------------------< I S _ I E T F _ T A G _ F R A M E >-------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}; same as is_ietf_tag() except does not get parameters from the parent (template) frame. This function not useful when called by {{lang|fn=is_ietf_tag_frame|<tag>}} because <tag> is in the parent frame. ]] local function is_ietf_tag_frame (frame) return _is_ietf_tag (getArgs (frame, {frameOnly = true,})[1]); -- args[1] is the IETF language tag to be tested; do not get parent frame end --[[--------------------------< _ N A M E _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------------- Returns language name associated with IETF language tag if valid; error message else. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Set invoke's |link= parameter to yes to get wikilinked version of the language name. Module entry point from another module. ]] local function _name_from_tag (args) local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local raw_code = args[1]; -- save a copy of the input IETF subtag local link = cfg.keywords_t.affirmative == args['link']; -- make a boolean local label = args.label; local code; -- the language code local msg; -- gets an error message if IETF language tag is malformed or invalid local language_name = ''; code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (raw_code); if msg then local template = (args['template'] and table.concat ({'{{', args['template'], '}}: '})) or ''; -- make template name (if provided by the template) return make_error_span (template, msg); end raw_code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles; private omitted because private language_name = language_name_get (raw_code, code); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant if 'yes' ~= args.raw then language_name = language_name:gsub ('%s+%b()', ''); -- remove IANA parenthetical disambiguators or qualifiers from names that have them end if link then -- when |link=yes, wikilink the language name if mw.ustring.find (language_name, 'languages', 1, true) then language_name = make_wikilink (language_name, label); -- collective language name uses simple wikilink elseif lang_data.article_name[raw_code:lower()] then -- is IETF tag in article name override? language_name = make_wikilink (lang_data.article_name[raw_code:lower()], label or language_name); -- language name with wikilink from override data elseif lang_data.article_name[code] then -- is language tag in article name override? language_name = make_wikilink (lang_data.article_name[code], label or language_name); -- language name with wikilink from override data else language_name = make_wikilink (substitute ('$1 $2', {language_name, cfg.misc_text_t.language}), label or language_name); -- language name with wikilink end end return language_name; end --[[--------------------------< N A M E _ F R O M _ T A G >---------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function name_from_tag (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|name_from_tag|<IETF tag>|link=<yes>|template=<template name>}} return _name_from_tag (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame end --[[--------------------------< _ T A G _ F R O M _ N A M E >-------------------------------------------------- Returns the IETF language tag associated with the language name. Spelling of language name must be correct according to the spelling in the source tables. When a standard language name has a parenthetical disambiguator, that disambiguator must be omitted (they are not present in the data name-to-tag tables). Module entry point from another module. ]] local function _tag_from_name (args) -- entry point from another module local msg; if args[1] and '' ~= args[1] then local data = mw.loadData ('Module:Lang/tag from name'); -- get the reversed data tables TODO: change when going live local lang = args[1]:lower(); -- allow any-case for the language name (speeling must till be correct) local tag = data.rev_override_table[lang] or data.rev_lang_table[lang] or data.rev_lang_dep_table[lang]; -- get the code; look first in the override then in the standard if tag then return tag, true; -- language name found so return tag and done; second return used by is_lang_name() else msg = substitute (cfg.tag_from_name_t.lang_not_found, {args[1]}); -- language name not found, error message end else msg = cfg.tag_from_name_t.missing_lang_name; -- language name not found, error message end local template = ''; if args.template and '' ~= args.template then template = table.concat ({'{{', args['template'], '}}: '}); -- make template name (if provided by the template) end return make_error_span (template, msg); end --[[--------------------------< T A G _ F R O M _ N A M E >---------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function tag_from_name (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|tag_from_name|<language name>|link=<yes>|template=<template name>}} local result, _ = _tag_from_name (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame; supress second return used by is_lang_name() return result; end --[[--------------------------< I S _ L A N G _ N A M E >------------------------------------------------------ Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function is_lang_name (frame) local _, result = _tag_from_name (getArgs(frame)) -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame; supress second return used by tag_from_name() return result and true or nil; end --[[--------------------------< _ X L I T >-------------------------------------------------------------------- Module entry point from another module. ]] local function _xlit (args) local title_table = lang_data.translit_title_table; -- table of transliteration standards and the language codes and scripts that apply to those standards local language_name; -- language name that matches language code; used for tool tip local translit; -- transliterated text to display local script; -- IANA script local msg; -- for when called functions return an error message local template = args.template or cfg.templates_t.transliteration; maint_cats = {}; -- initialize because when this module required into another module, these only declared once so only initialzed once maint_msgs = {}; if is_set (args[3]) then -- [3] set when {{transliteration|code|standard|text}} args.text = args[3]; -- get the transliterated text args.translit_std = args[2] and args[2]:lower(); -- get the standard; lower case for table indexing if not title_table[args.translit_std] then return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_xlit_std, {args.translit_std}), args, template); end else if is_set (args[2]) then -- [2] set when {{transliteration|code|text}} args.text = args[2]; -- get the transliterated text else if args[1] and (args[1]:match ('^%a%a%a?%a?$') or -- args[2] missing; is args[1] a language or script tag or is it the transliterated text? args[1]:match ('^%a%a%a?%-x%-')) then -- or is args[1] a private-use tag return make_error_msg (cfg.transl_t.no_text, args, template); -- args[1] is a code so we're missing text else args.text = args[1]; -- args[1] is not a code so we're missing that; assign args.text for error message return make_error_msg (cfg.transl_t.missing_lang_scr, args, template); end end end if is_set (args[1]) then -- IANA language code used for HTML lang= attribute; or ISO 15924 script code if args[1]:match ('^%a%a%a?%a?$') or args[1]:match ('^%a%a%a?%-x%-') then -- args[1] has correct form? args.code = args[1]:lower(); -- use the language/script code; only (2, 3, or 4 alpha characters) or private-use; lower case because table indexes are lower case else return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_lang_scr, {args[1]}), args, template); -- invalid language / script code end else return make_error_msg (cfg.transl_t.missing_lang_scr, args, template); -- missing language / script code so quit end local is_latn_text, pos, char; is_latn_text, args.text, pos, char= is_latin (args.text, args.code); -- is latn text? strip accept-as-written markup if not is_latn_text then -- when text is not latn return make_error_msg (substitute (cfg.lang_xx_t.translit_nonlatn, {pos, char}), args, template); -- abandon with error message end msg = validate_italic (args); if msg then return make_error_msg (msg, args, template); end if 'italic' == args.style then -- 'italic' when |italic=yes; because that is same as absent or not set and |italic=default args.style = nil; -- set to nil; end args.engvar = cfg.engvar_sel_t[args.engvar] or cfg.default_engvar; -- |engvar= when valid; cfg.default_engvar else if override_table[args.code] then -- is code a language code defined in the override table? language_name = override_table[args.code]; args.code = args.code:match ('^%a%a%a?'); -- if private use, strip all but language subtag elseif lang_table[args.code] then -- is code a language code defined in the standard language code tables? language_name = lang_table[args.code]; elseif lang_dep_table[args.code] then -- is code a language code defined in the deprecated language code tables? language_name = lang_dep_table[args.code]; elseif script_table[args.code] then -- if here, code is not a language code; is it a script code? language_name = script_table[args.code]; script = args.code; -- code was an ISO 15924 script so use that instead args.code = ''; -- unset because not a language code else return make_error_msg (substitute (cfg.transl_t.unrecog_lang_scr, {args.code}), args, template); -- invalid language / script code end -- here only when all parameters passed to make_translit() are valid return make_translit (args.code, language_name, args.text, args.translit_std, script, args.style, args.engvar); end --[[--------------------------< X L I T >---------------------------------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function xlit (frame) return _xlit (getArgs(frame)); end --[[--------------------------< C A T E G O R Y _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------- Returns category name associated with IETF language tag if valid; error message else. All code combinations supported by {{lang}} and the {{lang-??}} templates are supported by this function. Module entry point from another module. ]] local function _category_from_tag (args_t) local subtags = {}; -- IETF subtags script, region, variant, and private local raw_code = args_t[1]; -- save a copy of the input IETF subtag local link = cfg.keywords_t.affirmative == args_t.link; -- make a boolean local label = args_t.label; local code; -- the language code local msg; -- gets an error message if IETF language tag is malformed or invalid local category_name = ''; code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private, msg = get_ietf_parts (raw_code); if msg then local template = (args_t.template and table.concat ({'{{', args_t.template, '}}: '})) or ''; -- make template name (if provided by the template) return make_error_span (template, msg); end raw_code = format_ietf_tag (code, subtags.script, subtags.region, subtags.variant, subtags.private); -- format to recommended subtag styles; private omitted because private category_name = language_name_get (raw_code, code); -- get language name; try IETF tag first, then code w/o variant then code w/ variant category_name = make_category (code, category_name, nil, true):gsub ('[%[%]]', ''); if link then return table.concat ({'[[:', category_name, ']]'}); else return category_name; end end --[[--------------------------< C A T E G O R Y _ F R O M _ T A G >-------------------------------------------- Module entry point from an {{#invoke:}}. ]] local function category_from_tag (frame) -- entry point from an {{#invoke:lang|category_from_tag|<IETF tag>|template=<template name>}} return _category_from_tag (getArgs (frame)); -- pass-on the args table, nothing else; getArgs() so we also get parent frame end --[[--------------------------< E X P O R T E D F U N C T I O N S >------------------------------------------ ]] return { category_from_tag = category_from_tag, -- frame entry points when this module is #invoke:ed into templates/wikitext lang = lang, -- entry point for {{lang}} langx = langx, -- entry point for {{langx}} lang_xx_inherit = lang_xx_inherit, -- entry points for {{lang-??}} lang_xx_italic = lang_xx_italic, is_ietf_tag = is_ietf_tag, is_ietf_tag_frame = is_ietf_tag_frame, is_lang_name = is_lang_name, tag_from_name = tag_from_name, -- returns IETF tag associated with language name name_from_tag = name_from_tag, -- used for template documentation; possible use in ISO 639 name from code templates xlit = xlit, -- entry point for {{transliteration}} _category_from_tag = _category_from_tag, -- API entry points when this module is require()d into other modules _lang = _lang, _langx = _langx, _lang_xx_inherit = _lang_xx_inherit, _lang_xx_italic = _lang_xx_italic, _is_ietf_tag = _is_ietf_tag, get_ietf_parts = get_ietf_parts, _tag_from_name = _tag_from_name, _name_from_tag = _name_from_tag, _xlit = _xlit, _translation_make = translation_make, }; c8wgnsqzminhr1dnm7hk761k0hc8av3 828 98393 1431297 1374608 2026-09-14T11:31:26Z en>Trappist the monk 0 +tet; 1431297 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag --[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------ primary table of tables that decode: lang -> language tags and names script -> ISO 15924 script tags region -> ISO 3166 region tags variant -> IANA registered variant tags suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches the first name. ]] local function key_to_lower (module, src_type) local out = {}; local source_t = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data if 'var_sup' == src_type then for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed end elseif 'lang' == src_type and source_t.active then -- for ~/iana_languages (active) for k, v in pairs (source_t.active) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end elseif 'lang_dep' == src_type and source_t.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated) for k, v in pairs (source_t.deprecated) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end else -- here for all other sources for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end end return out; end local lang_name_table_t = { lang = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang'), lang_dep = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang_dep'), script = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower region = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower variant = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana variants', 'var_sup'), suppressed = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower } --[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >-------------------------------- For internationalization; not used at en.wiki The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal. Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki language list for the local language. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all. When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens add an appropriate entry to the override table below. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply spelling differences: bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi el: IANA: Modern Greek MW: Greek ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz li: IANA: Limburgan MW: Limburgish or: IANA: Oriya MW: Odia os: IANA: Ossetian MW: Ossetic "pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi "ps: IANA: Pushto MW: Pashto "to: IANA: Tonga MW: Tongan "ug: IANA: Uighur MW: Uyghur use the override table to override language names that are incorrect for your project To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug console: =mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all')) (replacing <tag> with the language tag for your language) Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true. ]] local media_wiki_override_enable = false; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki -- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all if true == media_wiki_override_enable then local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite existing name with the name from MediaWiki end end end --[[--------------------------< O V E R R I D E >-------------------------------------------------------------- Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table. indexes in this table shall always be lower case ]] local override = { ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------ ["ab"] = "Abkhaz", -- to match en.wiki article name ["ca-valencia"] = "Valencian", ["cu"] = "Church Slavonic", -- 2nd IANA name; ["de-at"] = "Austrian German", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names ["de-ch"] = "Swiss Standard German", ["en-au"] = "Australian English", ["en-ca"] = "Canadian English", ["en-emodeng"] = "Early Modern English", ["en-gb"] = "British English", ["en-ie"] = "Irish English", ["en-in"] = "Indian English", ["en-nz"] = "New Zealand English", ["en-us"] = "American English", ["en-za"] = "South African English", ["fr-ca"] = "Canadian French", ["fr-gallo"] = "Gallo", ["fy"] = "West Frisian", -- Western Frisian ["mo"] = "Moldovan", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title ["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki ["oc-gascon"] = "Gascon", ["oc-provenc"] = "Provençal", ["ps"] = "Pashto", -- Pushto ["pt-br"] = "Brazilian Portuguese", -- match MediaWiki ["ro-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["ro-cyrl-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["tw-asante"] = "Asante Twi", ["ug"] = "Uyghur", -- 2nd IANA name; to match en.wiki article name -- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted) --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["av"] = "Avar", -- Avaric ["bo"] = "Standard Tibetan", -- Tibetan ["el"] = "Greek", -- Modern Greek -- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa ["ff"] = "Fula", -- Fulah ["ht"] = "Haitian Creole", -- Haitian ["hz"] = "Otjiherero", -- Herero ["ii"] = "Yi", -- Sichuan Yi ["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu ["kl"] = "Greenlandic", -- Kalaallisut ["ky"] = "Kyrgyz", -- Kirghiz ["lg"] = "Luganda", -- Ganda ["li"] = "Limburgish", -- Limburgan ["mi"] = "Māori", -- Maori ["na"] = "Nauruan", -- Nauru ["nb"] = "Bokmål", -- Norwegian Bokmål ["nd"] = "Northern Ndebele", -- North Ndebele ["nn"] = "Nynorsk", -- Norwegian Nynorsk ["nr"] = "Southern Ndebele", -- South Ndebele ["ny"] = "Chichewa", -- Nyanja ["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa ["or"] = "Odia", -- Oriya ["pa"] = "Punjabi", -- Panjabi ["rn"] = "Kirundi", -- Rundi ["sl"] = "Slovene", -- Slovenian ["ss"] = "Swazi", -- Swati ["st"] = "Sotho", -- Southern Sotho ["to"] = "Tongan", -- Tonga --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >---------------------------------------------- ["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["arc"] = "Imperial Aramaic (700-300 BCE)", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); to match en.wiki article title uses ISO639-2 'preferred' name ["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name ["arx"] = "Aruá (Rondonia State)", -- Aruá (Rodonia State); to match en.wiki article ["ast-es"] = "Leonese", -- ast in IANA is Asturian; Leonese is a dialect ["bea"] = "Dane-zaa", -- Beaver; to match en.wiki article title ["bha"] = "Bhariati", -- Bharia; to match en.wiki article title ["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title ["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title ["blc"] = "Nuxalk", -- Bella Coola; to match en.wiki article title ["bua"] = "Buryat", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration; ["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat ["bxr"] = "Russian Buryat", -- Russia Buriat; ["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat; ["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma ["clm"] = "Klallam", -- Clallam; to match en.wiki article title ["crb"] = "Kalinago", -- Island Carib; to match en.wiki article ["egy"] = "Ancient Egyptian", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic ["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title ["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["frr"] = "North Frisian", -- Northern Frisian ["frs"] = "East Frisian Low Saxon", -- Eastern Frisian ["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki ["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title ["hei"] = "Heiltsuk–Oowekyala", -- Heiltsuk; to match en.wiki article title ["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["ilo"] = "Ilocano", -- Iloko; to match en.wiki article title ["jam"] = "Jamaican Patois", -- Jamaican Creole English ["lij-mc"] = "Monégasque", -- Ligurian as spoken in Monaco; this one for proper tool tip; also in <article_name> table ["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo ["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari ["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic ['mis'] = "uncoded", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["mla"] = "Tamambo", -- Malo ['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands) ['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title ["new"] = "Newar", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title ["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title ["nrf"] = "Norman", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text ["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki ["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki ["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title ["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash) ["orv"] = "Old East Slavic", -- Old Russian ["pfl"] = "Palatine German", -- Pfaelzisch; to match en.wiki article ["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article ["pms"] = "Piedmontese", -- Piemontese; to match en.wiki article title ["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name() ['qwm'] = "Cuman", -- Kuman (Russia); to match en.wiki article name ["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article ["rsk"] = "Pannonian Rusyn", -- Ruthenian; en.wiki preferred name ["sco-ulster"] = "Ulster Scots", ["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title ["smp"] = "Samaritan Hebrew", -- to match en.wiki article title ["stq"] = "Saterland Frisian", -- Saterfriesisch ["tet"] = "Tetun", -- to match en.wiki article title ["tfn"] = "Denaʼina", -- to match en.wiki article title ["und"] = "undetermined", -- capitalization to match existing category ["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu ["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title ["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño ["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title ["zkh"] = "Khorezmian Turkic", -- Khorezmian; to match en.wiki article title, avoiding the dab ["zkt"] = "Khitan", -- Kitan; to match en.wiki article title ["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization -- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted) --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["ace"] = "Acehnese", -- Achinese ["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic ["akl"] = "Aklan", -- Aklanon ["alt"] = "Altay", -- Southern Altai ["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache ["bal"] = "Balochi", -- Baluchi -- ["bcl"] = "Central Bicolano", -- Central Bikol ["bin"] = "Edo", -- Bini ["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya ["chg"] = "Chagatay", -- Chagatai ["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish ["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua ["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa ["diq"] = "Zazaki", -- Dimli ["fit"] = "Meänkieli", -- Tornedalen Finnish ["fkv"] = "Kven", -- Kven Finnish ["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish ["gez"] = "Ge'ez", -- Geez ["gju"] = "Gujari", -- Gujari ["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German ["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English ["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese ["hbo"] = "Biblical Hebrew", -- Ancient Hebrew ["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko -- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun ["kaa"] = "Karakalpak", -- Kara-Kalpak ["khb"] = "Tai Lü", -- Lü ["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish ["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo ["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A -- ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan ["lez"] = "Lezgian", -- Lezghian ["liv"] = "Livonian", -- Liv ["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic ["mia"] = "Miami-Illinois", -- Miami ["miq"] = "Miskito", -- Mískito ["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec ["mni"] = "Meitei", -- Manipuri ["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari ["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw ["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German -- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari ["nso"] = "Northern Sotho", -- Pedi -- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari ["ood"] = "O'odham", -- Tohono O'odham ["otk"] = "Old Turkic", -- Old Turkish ["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi ["pam"] = "Kapampangan", -- Pampanga ["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari ["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit -- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi ["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit ["rap"] = "Rapa Nui", -- Rapanui ["rar"] = "Cook Islands Māori", -- Rarotongan ["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani ["rom"] = "Romani", -- Romany ["rup"] = "Aromanian", -- Macedo-Romanian ["ryu"] = "Okinawan", -- Central Okinawan ["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian ["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian ["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo ["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian ["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian ["tkl"] = "Tokelauan", -- Tokelau ["tvl"] = "Tuvaluan", -- Tuvalu ["tyv"] = "Tuvan", -- Tuvinian ["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams ["wep"] = "Westphalian", -- Westphalien ["xal"] = "Oirat", -- Kalmyk ["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian ["yua"] = "Yucatec Maya", -- Yucateco --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >---------------------------------------------- ["akk-x-latbabyl"] = "Late Babylonian Akkadian", ["akk-x-midassyr"] = "Middle Assyrian Akkadian", ["akk-x-midbabyl"] = "Middle Babylonian Akkadian", ["akk-x-neoassyr"] = "Neo-Assyrian Akkadian", ["akk-x-neobabyl"] = "Neo-Babylonian Akkadian", ["akk-x-old"] = "Old Akkadian", ["akk-x-oldassyr"] = "Old Assyrian Akkadian", ["akk-x-oldbabyl"] = "Old Babylonian Akkadian", ["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages ["ar-x-classic"] = "Classical Arabic", ["ar-x-nabat"] = "Nabataean Arabic", ["ar-x-safaitic"] = "Safaitic", ["art-x-uropi"] = "Uropi", -- art in IANA is Artificial languages ["ast-x-west"] = "Western Asturian", ["ca-x-old"] = "Old Catalan", ["cel-x-combrit"] = "Common Brittonic", -- cel in IANA is Celtic languages ["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic", ["ccs-x-proto"] = "Proto-Kartvelian", -- ccs in IANA is Kartvelian languages ["egy-x-demotic"] = "Demotic Egyptian", ["egy-x-late"] = "Late Egyptian", ["egy-x-middle"] = "Middle Egyptian", ["egy-x-old"] = "Old Egyptian", ["et-x-seto"] = "Seto", -- to replace {{Lang-est-sea}} ["fa-x-classic"] = "Classical Persian", ["fiu-x-proto"] = "Proto-Finno-Ugric", -- fiu in IANA is Finno-Ugric languages ["fr-x-frainc"] = "Franc-Comtois", -- to replace {{Lang-fra-frc}} ["fr-x-quebec"] = "Quebec French", ["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages ["gmq-x-proto"] = "Proto-Norse", ["gmw-x-ecg"] = "East Central German", ["gmw-x-proto"] = "Proto-West Germanic", ["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre ["grc-x-arcadcyp"] = "Arcadocypriot Greek", ["grc-x-attic"] = "Attic Greek", ["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek", ["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek", ["grc-x-classic"] = "Classical Greek", ["grc-x-doric"] = "Doric Greek", ["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek", ["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek", ["grc-x-koine"] = "Koine Greek", ["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek", ["grc-x-pamph"] = "Pamphylian Greek", ["grc-x-patris"] = "Patristic Greek", ["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages ["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages ["inc-x-mitanni"] = "Mitanni-Aryan", -- inc in IANA is Indic languages ["inc-x-proto"] = "Proto-Indo-Aryan", ["ine-x-anatolia"] = "Anatolian languages", ["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European", ["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages ["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages ["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there ["la-x-church"] = "Ecclesiastical Latin", ["la-x-classic"] = "Classical Latin", ["la-x-late"] = "Late Latin", ["la-x-medieval"] = "Medieval Latin", ["la-x-new"] = "New Latin", ["la-x-old"] = "Old Latin", ["la-x-ren"] = "Renaissance Latin", ["la-x-vulgar"] = "Vulgar Latin", ["lmo-x-berg"] = "Bergamasque", -- lmo in IANA is Lombard; Bergamasque is a dialect ["lmo-x-cremish"] = "Cremish", -- lmo in IANA is Lombard; Cremish is a dialect ["lmo-x-milanese"] = "Milanese", -- lmo in IANA is Lombard; Milanese is a dialect ["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages ["prg-x-old"] = "Old Prussian", ["roa-x-proto"] = "Proto-Romance", ["sem-x-ammonite"] = "Ammonite", ["sem-x-aramaic"] = "Aramaic", ["sem-x-canaan"] = "Canaanite languages", ["sem-x-dadanit"] = "Dadanitic", ["sem-x-dumaitic"] = "Dumaitic", ["sem-x-egurage"] = "Eastern Gurage", ["sem-x-hasaitic"] = "Hasaitic", ["sem-x-hatran"] = "Hatran Aramaic", ["sem-x-hismaic"] = "Hismaic", ["sem-x-nabat"] = "Nabataean Aramaic", ["sem-x-oldsoara"] = "Old South Arabian", ["sem-x-palmyren"] = "Palmyrene Aramaic", ["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic", ["sem-x-taymanit"] = "Taymanitic", ["smi-x-proto"] = "Proto-Samic", -- smi in IANA is Samic languages ["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages ["sq-x-proto"] = "Proto-Albanian", ["trk-x-oldanat"] = "Old Anatolian Turkish", -- to replace {{Lang-1ca}} ["urj-x-proto"] = "Proto-Uralic", -- urj in IANA is Uralic languages ["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai ["yuf-x-wal"] = "Walapai", ["yuf-x-yav"] = "Yavapai", ["xsa-x-himyarit"] = "Himyaritic", ["xsc-x-pontic"] = "Pontic Scythian", -- xsc in IANA is Scythian ["xsc-x-saka"] = "Saka", ["xsc-x-sarmat"] = "Sarmatian", ["zle-x-ruthenia"] = "Ruthenian", -- zle in IANA is East Slavic languages collective; moved to allow rsk for Pannonian Rusyn } --[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------ for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name> language', this table maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern ]] local article_name = { ['aru'] = "Arawá language", -- Aruá (Amazonas State); to avoid Aruá dab page ['arx'] = "Aruá language (Rondônia)", -- Aruá (Rodonia State) overridden to Aruá (Rondonia State); to avoid Aruá dab page ['kue'] = "Kuman language (New Guinea)", -- Kuman (Papua New Guinea); to avoid Kuman dab page ["lij-mc"] = "Monégasque dialect", -- Ligurian as spoken in Monaco ['mbo'] = "Mbo language (Cameroon)", -- Mbo (Cameroon) ['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages ['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA) ['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon) ["snq"] = "Sangu language (Gabon)", -- Sangu (Gabon) ["toi"] = "Tonga language (Zambia and Zimbabwe)", -- Tonga (Zambia and Zimbabwe); to avoid Tonga language dab page ["vwa"] = "Awa language (China)", -- Awa (China); to avoid Awa dab page ["xlg"] = "Ligurian language (ancient)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab ["zmw"] = "Mbo language (Congo)", -- Mbo (Democratic Republic of Congo) } --[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >-------------------------------------------------------- ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]] last update to this list: 2017-12-24 ]=] local rtl_scripts = { 'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr', 'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb', 'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg', 'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole', }; --[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------ This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed by some of the {{lang-??}} templates. These tables are more-or-less copied directly from {{special|PermaLink/680078354}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for the cases when no |std= parameter value is provided. ]] local translit_title_table = { ['abkai'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Abkai system of romanization', }, ['ahl'] = { ['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration', }, ['ala'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['ala-lc'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['batr'] = { ['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules', }, ['bgn/pcgn'] = { ['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration', }, ['din'] = { ['ar'] = 'DIN 31635 Arabic', ['fa'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ku'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ps'] = 'DIN 31635 Arabic', ['tg'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ug'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ur'] = 'DIN 31635 Arabic', ['arab'] = 'DIN 31635 Arabic', ['default'] = 'DIN transliteration', }, ['eae'] = { ['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration', }, ['hepburn'] = { ['default'] = 'Hepburn transliteration', }, ['hu'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Hu system of romanization', }, ['hunterian'] = { ['default'] = 'Hunterian transliteration', }, ['iast'] = { ['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration', }, ['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied ['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['be'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrs'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ar'] = 'ISO 233 Arabic', ['ku'] = 'ISO 233 Arabic', ['ps'] = 'ISO 233 Arabic', ['ug'] = 'ISO 233 Arabic', ['ur'] = 'ISO 233 Arabic', ['arab'] = 'ISO 233 Arabic', ['he'] = 'ISO 259 Hebrew', ['yi'] = 'ISO 259 Hebrew', ['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew', ['el'] = 'ISO 843 Greek', ['grc'] = 'ISO 843 Greek', ['ja'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hira'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese', ['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese', ['kana'] = 'ISO 3602 Japanese', ['zh'] = 'ISO 7098 Chinese', ['chi'] = 'ISO 7098 Chinese', ['cmn'] = 'ISO 7098 Chinese', ['zho'] = 'ISO 7098 Chinese', -- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani? ['hans'] = 'ISO 7098 Chinese', ['hant'] = 'ISO 7098 Chinese', ['ka'] = 'ISO 9984 Georgian', ['kat'] = 'ISO 9984 Georgian', ['arm'] = 'ISO 9985 Armenian', ['hy'] = 'ISO 9985 Armenian', ['th'] = 'ISO 11940 Thai', ['tha'] = 'ISO 11940 Thai', ['ko'] = 'ISO 11941 Korean', ['kor'] = 'ISO 11941 Korean', ['awa'] = 'ISO 15919 Indic', ['bho'] = 'ISO 15919 Indic', ['bn'] = 'ISO 15919 Indic', ['bra'] = 'ISO 15919 Indic', ['doi'] = 'ISO 15919 Indic', ['dra'] = 'ISO 15919 Indic', ['gon'] = 'ISO 15919 Indic', ['gu'] = 'ISO 15919 Indic', ['hi'] = 'ISO 15919 Indic', ['hno'] = 'ISO 15919 Indic', ['inc'] = 'ISO 15919 Indic', ['kn'] = 'ISO 15919 Indic', ['kok'] = 'ISO 15919 Indic', ['ks'] = 'ISO 15919 Indic', ['mag'] = 'ISO 15919 Indic', ['mai'] = 'ISO 15919 Indic', ['ml'] = 'ISO 15919 Indic', ['mr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ne'] = 'ISO 15919 Indic', ['new'] = 'ISO 15919 Indic', ['or'] = 'ISO 15919 Indic', ['pa'] = 'ISO 15919 Indic', ['pnb'] = 'ISO 15919 Indic', ['raj'] = 'ISO 15919 Indic', ['sa'] = 'ISO 15919 Indic', ['sat'] = 'ISO 15919 Indic', ['sd'] = 'ISO 15919 Indic', ['si'] = 'ISO 15919 Indic', ['skr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ta'] = 'ISO 15919 Indic', ['tcy'] = 'ISO 15919 Indic', ['te'] = 'ISO 15919 Indic', ['beng'] = 'ISO 15919 Indic', ['brah'] = 'ISO 15919 Indic', ['deva'] = 'ISO 15919 Indic', ['gujr'] = 'ISO 15919 Indic', ['guru'] = 'ISO 15919 Indic', ['knda'] = 'ISO 15919 Indic', ['mlym'] = 'ISO 15919 Indic', ['orya'] = 'ISO 15919 Indic', ['sinh'] = 'ISO 15919 Indic', ['taml'] = 'ISO 15919 Indic', ['telu'] = 'ISO 15919 Indic', ['default'] = 'ISO transliteration', }, ['jyutping'] = { ['default'] = 'Jyutping transliteration', }, ['mdorff'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Möllendorff system of romanization', }, ['mlcts'] = { ['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System', }, ['mr'] = { ['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration', }, ['nihon-shiki'] = { ['default'] = 'Nihon-shiki transliteration', }, ['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied ['akk'] = 'Semitic transliteration', ['sem'] = 'Semitic transliteration', ['phnx'] = 'Semitic transliteration', ['xsux'] = 'Cuneiform transliteration', }, ['pinyin'] = { ['default'] = 'Pinyin transliteration', }, ['rr'] = { ['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration', }, ['rtgs'] = { ['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription', }, ['satts'] = { ['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration', }, ['scientific'] = { ['default'] = 'scientific transliteration', }, ['thdl'] = { ['default'] = 'THL Simplified Phonetic Transcription', }, ['ukrainian'] = { ['default'] = 'Ukrainian National system of romanization', }, ['ungegn'] = { ['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration', }, ['wadegile'] = { ['default'] = 'Wade–Giles transliteration', }, ['wehr'] = { ['default'] = 'Hans Wehr transliteration', }, ['wylie'] = { ['default'] = 'Wylie transliteration', }, ['yaleko'] = { ['default'] = 'Yale romanization of Korean', }, ['zwpy'] = { ['default'] = 'Tibetan pinyin' }, }; --[[--------------------------< E N G _ V A R >---------------------------------------------------------------- Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar specified by a {{Use xxx English}}. This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no need for the clutter. ]] local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English ['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case) ['ca'] = 'us_t', ['gb'] = 'gb_t', ['ie'] = 'gb_t', ['in'] = 'gb_t', ['nz'] = 'gb_t', ['us'] = 'us_t', -- default engvar ['za'] = 'gb_t' }; local engvar_t = { ['gb_t'] = { ['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense }, ['us_t'] = { -- default engvar ['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense } } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag, this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction article_name = article_name, engvar_t = engvar_t, engvar_sel_t = engvar_sel_t, lang_name_table = lang_name_table_t, override = override, rtl_scripts = rtl_scripts, special_tags_table = special_tags_table, translit_title_table = translit_title_table, }; knv71kafthtccnqs78cm6g502iqh9qu 1431298 1431297 2026-10-04T05:21:59Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Lang/data]] 1431297 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag --[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------ primary table of tables that decode: lang -> language tags and names script -> ISO 15924 script tags region -> ISO 3166 region tags variant -> IANA registered variant tags suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches the first name. ]] local function key_to_lower (module, src_type) local out = {}; local source_t = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data if 'var_sup' == src_type then for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed end elseif 'lang' == src_type and source_t.active then -- for ~/iana_languages (active) for k, v in pairs (source_t.active) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end elseif 'lang_dep' == src_type and source_t.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated) for k, v in pairs (source_t.deprecated) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end else -- here for all other sources for k, v in pairs (source_t) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end end return out; end local lang_name_table_t = { lang = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang'), lang_dep = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana languages', 'lang_dep'), script = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower region = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower variant = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana variants', 'var_sup'), suppressed = key_to_lower ('Module:Lang/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower } --[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >-------------------------------- For internationalization; not used at en.wiki The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal. Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki language list for the local language. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all. When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens add an appropriate entry to the override table below. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply spelling differences: bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi el: IANA: Modern Greek MW: Greek ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz li: IANA: Limburgan MW: Limburgish or: IANA: Oriya MW: Odia os: IANA: Ossetian MW: Ossetic "pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi "ps: IANA: Pushto MW: Pashto "to: IANA: Tonga MW: Tongan "ug: IANA: Uighur MW: Uyghur use the override table to override language names that are incorrect for your project To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug console: =mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all')) (replacing <tag> with the language tag for your language) Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true. ]] local media_wiki_override_enable = false; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki -- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all if true == media_wiki_override_enable then local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite existing name with the name from MediaWiki end end end --[[--------------------------< O V E R R I D E >-------------------------------------------------------------- Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table. indexes in this table shall always be lower case ]] local override = { ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------ ["ab"] = "Abkhaz", -- to match en.wiki article name ["ca-valencia"] = "Valencian", ["cu"] = "Church Slavonic", -- 2nd IANA name; ["de-at"] = "Austrian German", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names ["de-ch"] = "Swiss Standard German", ["en-au"] = "Australian English", ["en-ca"] = "Canadian English", ["en-emodeng"] = "Early Modern English", ["en-gb"] = "British English", ["en-ie"] = "Irish English", ["en-in"] = "Indian English", ["en-nz"] = "New Zealand English", ["en-us"] = "American English", ["en-za"] = "South African English", ["fr-ca"] = "Canadian French", ["fr-gallo"] = "Gallo", ["fy"] = "West Frisian", -- Western Frisian ["mo"] = "Moldovan", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title ["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki ["oc-gascon"] = "Gascon", ["oc-provenc"] = "Provençal", ["ps"] = "Pashto", -- Pushto ["pt-br"] = "Brazilian Portuguese", -- match MediaWiki ["ro-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["ro-cyrl-md"] = "Moldovan", -- 'not deprecated' form ["tw-asante"] = "Asante Twi", ["ug"] = "Uyghur", -- 2nd IANA name; to match en.wiki article name -- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted) --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["av"] = "Avar", -- Avaric ["bo"] = "Standard Tibetan", -- Tibetan ["el"] = "Greek", -- Modern Greek -- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa ["ff"] = "Fula", -- Fulah ["ht"] = "Haitian Creole", -- Haitian ["hz"] = "Otjiherero", -- Herero ["ii"] = "Yi", -- Sichuan Yi ["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu ["kl"] = "Greenlandic", -- Kalaallisut ["ky"] = "Kyrgyz", -- Kirghiz ["lg"] = "Luganda", -- Ganda ["li"] = "Limburgish", -- Limburgan ["mi"] = "Māori", -- Maori ["na"] = "Nauruan", -- Nauru ["nb"] = "Bokmål", -- Norwegian Bokmål ["nd"] = "Northern Ndebele", -- North Ndebele ["nn"] = "Nynorsk", -- Norwegian Nynorsk ["nr"] = "Southern Ndebele", -- South Ndebele ["ny"] = "Chichewa", -- Nyanja ["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa ["or"] = "Odia", -- Oriya ["pa"] = "Punjabi", -- Panjabi ["rn"] = "Kirundi", -- Rundi ["sl"] = "Slovene", -- Slovenian ["ss"] = "Swazi", -- Swati ["st"] = "Sotho", -- Southern Sotho ["to"] = "Tongan", -- Tonga --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >---------------------------------------------- ["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["arc"] = "Imperial Aramaic (700-300 BCE)", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); to match en.wiki article title uses ISO639-2 'preferred' name ["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name ["arx"] = "Aruá (Rondonia State)", -- Aruá (Rodonia State); to match en.wiki article ["ast-es"] = "Leonese", -- ast in IANA is Asturian; Leonese is a dialect ["bea"] = "Dane-zaa", -- Beaver; to match en.wiki article title ["bha"] = "Bhariati", -- Bharia; to match en.wiki article title ["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title ["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title ["blc"] = "Nuxalk", -- Bella Coola; to match en.wiki article title ["bua"] = "Buryat", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration; ["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat ["bxr"] = "Russian Buryat", -- Russia Buriat; ["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat; ["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma ["clm"] = "Klallam", -- Clallam; to match en.wiki article title ["crb"] = "Kalinago", -- Island Carib; to match en.wiki article ["egy"] = "Ancient Egyptian", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic ["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title ["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["frr"] = "North Frisian", -- Northern Frisian ["frs"] = "East Frisian Low Saxon", -- Eastern Frisian ["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki ["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title ["hei"] = "Heiltsuk–Oowekyala", -- Heiltsuk; to match en.wiki article title ["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["ilo"] = "Ilocano", -- Iloko; to match en.wiki article title ["jam"] = "Jamaican Patois", -- Jamaican Creole English ["lij-mc"] = "Monégasque", -- Ligurian as spoken in Monaco; this one for proper tool tip; also in <article_name> table ["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo ["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari ["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic ['mis'] = "uncoded", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["mla"] = "Tamambo", -- Malo ['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands) ['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title ["new"] = "Newar", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title ["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title ["nrf"] = "Norman", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text ["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki ["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki ["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title ["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash) ["orv"] = "Old East Slavic", -- Old Russian ["pfl"] = "Palatine German", -- Pfaelzisch; to match en.wiki article ["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article ["pms"] = "Piedmontese", -- Piemontese; to match en.wiki article title ["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name() ['qwm'] = "Cuman", -- Kuman (Russia); to match en.wiki article name ["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article ["rsk"] = "Pannonian Rusyn", -- Ruthenian; en.wiki preferred name ["sco-ulster"] = "Ulster Scots", ["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title ["smp"] = "Samaritan Hebrew", -- to match en.wiki article title ["stq"] = "Saterland Frisian", -- Saterfriesisch ["tet"] = "Tetun", -- to match en.wiki article title ["tfn"] = "Denaʼina", -- to match en.wiki article title ["und"] = "undetermined", -- capitalization to match existing category ["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu ["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title ["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño ["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title ["zkh"] = "Khorezmian Turkic", -- Khorezmian; to match en.wiki article title, avoiding the dab ["zkt"] = "Khitan", -- Kitan; to match en.wiki article title ["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization -- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages (since deleted) --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["ace"] = "Acehnese", -- Achinese ["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic ["akl"] = "Aklan", -- Aklanon ["alt"] = "Altay", -- Southern Altai ["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache ["bal"] = "Balochi", -- Baluchi -- ["bcl"] = "Central Bicolano", -- Central Bikol ["bin"] = "Edo", -- Bini ["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya ["chg"] = "Chagatay", -- Chagatai ["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish ["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua ["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa ["diq"] = "Zazaki", -- Dimli ["fit"] = "Meänkieli", -- Tornedalen Finnish ["fkv"] = "Kven", -- Kven Finnish ["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish ["gez"] = "Ge'ez", -- Geez ["gju"] = "Gujari", -- Gujari ["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German ["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English ["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese ["hbo"] = "Biblical Hebrew", -- Ancient Hebrew ["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko -- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun ["kaa"] = "Karakalpak", -- Kara-Kalpak ["khb"] = "Tai Lü", -- Lü ["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish ["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo ["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A -- ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan ["lez"] = "Lezgian", -- Lezghian ["liv"] = "Livonian", -- Liv ["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic ["mia"] = "Miami-Illinois", -- Miami ["miq"] = "Miskito", -- Mískito ["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec ["mni"] = "Meitei", -- Manipuri ["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari ["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw ["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German -- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari ["nso"] = "Northern Sotho", -- Pedi -- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari ["ood"] = "O'odham", -- Tohono O'odham ["otk"] = "Old Turkic", -- Old Turkish ["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi ["pam"] = "Kapampangan", -- Pampanga ["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari ["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit -- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi ["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit ["rap"] = "Rapa Nui", -- Rapanui ["rar"] = "Cook Islands Māori", -- Rarotongan ["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani ["rom"] = "Romani", -- Romany ["rup"] = "Aromanian", -- Macedo-Romanian ["ryu"] = "Okinawan", -- Central Okinawan ["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian ["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian ["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo ["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian ["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian ["tkl"] = "Tokelauan", -- Tokelau ["tvl"] = "Tuvaluan", -- Tuvalu ["tyv"] = "Tuvan", -- Tuvinian ["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams ["wep"] = "Westphalian", -- Westphalien ["xal"] = "Oirat", -- Kalmyk ["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian ["yua"] = "Yucatec Maya", -- Yucateco --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >---------------------------------------------- ["akk-x-latbabyl"] = "Late Babylonian Akkadian", ["akk-x-midassyr"] = "Middle Assyrian Akkadian", ["akk-x-midbabyl"] = "Middle Babylonian Akkadian", ["akk-x-neoassyr"] = "Neo-Assyrian Akkadian", ["akk-x-neobabyl"] = "Neo-Babylonian Akkadian", ["akk-x-old"] = "Old Akkadian", ["akk-x-oldassyr"] = "Old Assyrian Akkadian", ["akk-x-oldbabyl"] = "Old Babylonian Akkadian", ["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages ["ar-x-classic"] = "Classical Arabic", ["ar-x-nabat"] = "Nabataean Arabic", ["ar-x-safaitic"] = "Safaitic", ["art-x-uropi"] = "Uropi", -- art in IANA is Artificial languages ["ast-x-west"] = "Western Asturian", ["ca-x-old"] = "Old Catalan", ["cel-x-combrit"] = "Common Brittonic", -- cel in IANA is Celtic languages ["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic", ["ccs-x-proto"] = "Proto-Kartvelian", -- ccs in IANA is Kartvelian languages ["egy-x-demotic"] = "Demotic Egyptian", ["egy-x-late"] = "Late Egyptian", ["egy-x-middle"] = "Middle Egyptian", ["egy-x-old"] = "Old Egyptian", ["et-x-seto"] = "Seto", -- to replace {{Lang-est-sea}} ["fa-x-classic"] = "Classical Persian", ["fiu-x-proto"] = "Proto-Finno-Ugric", -- fiu in IANA is Finno-Ugric languages ["fr-x-frainc"] = "Franc-Comtois", -- to replace {{Lang-fra-frc}} ["fr-x-quebec"] = "Quebec French", ["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages ["gmq-x-proto"] = "Proto-Norse", ["gmw-x-ecg"] = "East Central German", ["gmw-x-proto"] = "Proto-West Germanic", ["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre ["grc-x-arcadcyp"] = "Arcadocypriot Greek", ["grc-x-attic"] = "Attic Greek", ["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek", ["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek", ["grc-x-classic"] = "Classical Greek", ["grc-x-doric"] = "Doric Greek", ["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek", ["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek", ["grc-x-koine"] = "Koine Greek", ["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek", ["grc-x-pamph"] = "Pamphylian Greek", ["grc-x-patris"] = "Patristic Greek", ["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages ["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages ["inc-x-mitanni"] = "Mitanni-Aryan", -- inc in IANA is Indic languages ["inc-x-proto"] = "Proto-Indo-Aryan", ["ine-x-anatolia"] = "Anatolian languages", ["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European", ["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages ["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages ["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there ["la-x-church"] = "Ecclesiastical Latin", ["la-x-classic"] = "Classical Latin", ["la-x-late"] = "Late Latin", ["la-x-medieval"] = "Medieval Latin", ["la-x-new"] = "New Latin", ["la-x-old"] = "Old Latin", ["la-x-ren"] = "Renaissance Latin", ["la-x-vulgar"] = "Vulgar Latin", ["lmo-x-berg"] = "Bergamasque", -- lmo in IANA is Lombard; Bergamasque is a dialect ["lmo-x-cremish"] = "Cremish", -- lmo in IANA is Lombard; Cremish is a dialect ["lmo-x-milanese"] = "Milanese", -- lmo in IANA is Lombard; Milanese is a dialect ["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages ["prg-x-old"] = "Old Prussian", ["roa-x-proto"] = "Proto-Romance", ["sem-x-ammonite"] = "Ammonite", ["sem-x-aramaic"] = "Aramaic", ["sem-x-canaan"] = "Canaanite languages", ["sem-x-dadanit"] = "Dadanitic", ["sem-x-dumaitic"] = "Dumaitic", ["sem-x-egurage"] = "Eastern Gurage", ["sem-x-hasaitic"] = "Hasaitic", ["sem-x-hatran"] = "Hatran Aramaic", ["sem-x-hismaic"] = "Hismaic", ["sem-x-nabat"] = "Nabataean Aramaic", ["sem-x-oldsoara"] = "Old South Arabian", ["sem-x-palmyren"] = "Palmyrene Aramaic", ["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic", ["sem-x-taymanit"] = "Taymanitic", ["smi-x-proto"] = "Proto-Samic", -- smi in IANA is Samic languages ["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages ["sq-x-proto"] = "Proto-Albanian", ["trk-x-oldanat"] = "Old Anatolian Turkish", -- to replace {{Lang-1ca}} ["urj-x-proto"] = "Proto-Uralic", -- urj in IANA is Uralic languages ["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai ["yuf-x-wal"] = "Walapai", ["yuf-x-yav"] = "Yavapai", ["xsa-x-himyarit"] = "Himyaritic", ["xsc-x-pontic"] = "Pontic Scythian", -- xsc in IANA is Scythian ["xsc-x-saka"] = "Saka", ["xsc-x-sarmat"] = "Sarmatian", ["zle-x-ruthenia"] = "Ruthenian", -- zle in IANA is East Slavic languages collective; moved to allow rsk for Pannonian Rusyn } --[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------ for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name> language', this table maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern ]] local article_name = { ['aru'] = "Arawá language", -- Aruá (Amazonas State); to avoid Aruá dab page ['arx'] = "Aruá language (Rondônia)", -- Aruá (Rodonia State) overridden to Aruá (Rondonia State); to avoid Aruá dab page ['kue'] = "Kuman language (New Guinea)", -- Kuman (Papua New Guinea); to avoid Kuman dab page ["lij-mc"] = "Monégasque dialect", -- Ligurian as spoken in Monaco ['mbo'] = "Mbo language (Cameroon)", -- Mbo (Cameroon) ['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages ['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA) ['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon) ["snq"] = "Sangu language (Gabon)", -- Sangu (Gabon) ["toi"] = "Tonga language (Zambia and Zimbabwe)", -- Tonga (Zambia and Zimbabwe); to avoid Tonga language dab page ["vwa"] = "Awa language (China)", -- Awa (China); to avoid Awa dab page ["xlg"] = "Ligurian language (ancient)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab ["zmw"] = "Mbo language (Congo)", -- Mbo (Democratic Republic of Congo) } --[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >-------------------------------------------------------- ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]] last update to this list: 2017-12-24 ]=] local rtl_scripts = { 'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr', 'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb', 'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg', 'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole', }; --[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------ This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed by some of the {{lang-??}} templates. These tables are more-or-less copied directly from {{special|PermaLink/680078354}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for the cases when no |std= parameter value is provided. ]] local translit_title_table = { ['abkai'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Abkai system of romanization', }, ['ahl'] = { ['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration', }, ['ala'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['ala-lc'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['batr'] = { ['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules', }, ['bgn/pcgn'] = { ['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration', }, ['din'] = { ['ar'] = 'DIN 31635 Arabic', ['fa'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ku'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ps'] = 'DIN 31635 Arabic', ['tg'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ug'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ur'] = 'DIN 31635 Arabic', ['arab'] = 'DIN 31635 Arabic', ['default'] = 'DIN transliteration', }, ['eae'] = { ['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration', }, ['hepburn'] = { ['default'] = 'Hepburn transliteration', }, ['hu'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Hu system of romanization', }, ['hunterian'] = { ['default'] = 'Hunterian transliteration', }, ['iast'] = { ['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration', }, ['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied ['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['be'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrs'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ar'] = 'ISO 233 Arabic', ['ku'] = 'ISO 233 Arabic', ['ps'] = 'ISO 233 Arabic', ['ug'] = 'ISO 233 Arabic', ['ur'] = 'ISO 233 Arabic', ['arab'] = 'ISO 233 Arabic', ['he'] = 'ISO 259 Hebrew', ['yi'] = 'ISO 259 Hebrew', ['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew', ['el'] = 'ISO 843 Greek', ['grc'] = 'ISO 843 Greek', ['ja'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hira'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese', ['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese', ['kana'] = 'ISO 3602 Japanese', ['zh'] = 'ISO 7098 Chinese', ['chi'] = 'ISO 7098 Chinese', ['cmn'] = 'ISO 7098 Chinese', ['zho'] = 'ISO 7098 Chinese', -- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani? ['hans'] = 'ISO 7098 Chinese', ['hant'] = 'ISO 7098 Chinese', ['ka'] = 'ISO 9984 Georgian', ['kat'] = 'ISO 9984 Georgian', ['arm'] = 'ISO 9985 Armenian', ['hy'] = 'ISO 9985 Armenian', ['th'] = 'ISO 11940 Thai', ['tha'] = 'ISO 11940 Thai', ['ko'] = 'ISO 11941 Korean', ['kor'] = 'ISO 11941 Korean', ['awa'] = 'ISO 15919 Indic', ['bho'] = 'ISO 15919 Indic', ['bn'] = 'ISO 15919 Indic', ['bra'] = 'ISO 15919 Indic', ['doi'] = 'ISO 15919 Indic', ['dra'] = 'ISO 15919 Indic', ['gon'] = 'ISO 15919 Indic', ['gu'] = 'ISO 15919 Indic', ['hi'] = 'ISO 15919 Indic', ['hno'] = 'ISO 15919 Indic', ['inc'] = 'ISO 15919 Indic', ['kn'] = 'ISO 15919 Indic', ['kok'] = 'ISO 15919 Indic', ['ks'] = 'ISO 15919 Indic', ['mag'] = 'ISO 15919 Indic', ['mai'] = 'ISO 15919 Indic', ['ml'] = 'ISO 15919 Indic', ['mr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ne'] = 'ISO 15919 Indic', ['new'] = 'ISO 15919 Indic', ['or'] = 'ISO 15919 Indic', ['pa'] = 'ISO 15919 Indic', ['pnb'] = 'ISO 15919 Indic', ['raj'] = 'ISO 15919 Indic', ['sa'] = 'ISO 15919 Indic', ['sat'] = 'ISO 15919 Indic', ['sd'] = 'ISO 15919 Indic', ['si'] = 'ISO 15919 Indic', ['skr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ta'] = 'ISO 15919 Indic', ['tcy'] = 'ISO 15919 Indic', ['te'] = 'ISO 15919 Indic', ['beng'] = 'ISO 15919 Indic', ['brah'] = 'ISO 15919 Indic', ['deva'] = 'ISO 15919 Indic', ['gujr'] = 'ISO 15919 Indic', ['guru'] = 'ISO 15919 Indic', ['knda'] = 'ISO 15919 Indic', ['mlym'] = 'ISO 15919 Indic', ['orya'] = 'ISO 15919 Indic', ['sinh'] = 'ISO 15919 Indic', ['taml'] = 'ISO 15919 Indic', ['telu'] = 'ISO 15919 Indic', ['default'] = 'ISO transliteration', }, ['jyutping'] = { ['default'] = 'Jyutping transliteration', }, ['mdorff'] = { -- Manchu romanization ['default'] = 'Möllendorff system of romanization', }, ['mlcts'] = { ['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System', }, ['mr'] = { ['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration', }, ['nihon-shiki'] = { ['default'] = 'Nihon-shiki transliteration', }, ['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied ['akk'] = 'Semitic transliteration', ['sem'] = 'Semitic transliteration', ['phnx'] = 'Semitic transliteration', ['xsux'] = 'Cuneiform transliteration', }, ['pinyin'] = { ['default'] = 'Pinyin transliteration', }, ['rr'] = { ['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration', }, ['rtgs'] = { ['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription', }, ['satts'] = { ['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration', }, ['scientific'] = { ['default'] = 'scientific transliteration', }, ['thdl'] = { ['default'] = 'THL Simplified Phonetic Transcription', }, ['ukrainian'] = { ['default'] = 'Ukrainian National system of romanization', }, ['ungegn'] = { ['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration', }, ['wadegile'] = { ['default'] = 'Wade–Giles transliteration', }, ['wehr'] = { ['default'] = 'Hans Wehr transliteration', }, ['wylie'] = { ['default'] = 'Wylie transliteration', }, ['yaleko'] = { ['default'] = 'Yale romanization of Korean', }, ['zwpy'] = { ['default'] = 'Tibetan pinyin' }, }; --[[--------------------------< E N G _ V A R >---------------------------------------------------------------- Used at en.wiki so that spelling of 'romanized' (US, default) can be changed to 'romanised' to match the envar specified by a {{Use xxx English}}. This is accomplished by setting |engvar=gb; can, should be omitted in articles that use American English; no need for the clutter. ]] local engvar_sel_t = { -- select either UK English or US English ['au'] = 'gb_t', -- these match IANA region codes (except in lower case) ['ca'] = 'us_t', ['gb'] = 'gb_t', ['ie'] = 'gb_t', ['in'] = 'gb_t', ['nz'] = 'gb_t', ['us'] = 'us_t', -- default engvar ['za'] = 'gb_t' }; local engvar_t = { ['gb_t'] = { ['romanisz_lc'] = 'romanisation', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanisation', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'romanised', -- past tense }, ['us_t'] = { -- default engvar ['romanisz_lc'] = 'romanization', -- lower case ['romanisz_uc'] = 'Romanization', -- upper case ['romanisz_pt'] = 'romanized', -- past tense } } --[[--------------------------< E X P O R T S >---------------------------------------------------------------- ]] return { this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag, this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction article_name = article_name, engvar_t = engvar_t, engvar_sel_t = engvar_sel_t, lang_name_table = lang_name_table_t, override = override, rtl_scripts = rtl_scripts, special_tags_table = special_tags_table, translit_title_table = translit_title_table, }; knv71kafthtccnqs78cm6g502iqh9qu 0 99030 1431281 1431262 2026-10-03T14:23:07Z A826 72368 unnecessary changes 1380551 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ | image = Pranitha at CCL 3's Chennai Rhinos Vs Karnataka Bulldozers match (cropped).jpg | alt = | caption = Pranitha at CCL 3's Chennai Rhinos Vs Karnataka Bulldozers match | native_name = ಪ್ರಣಿತ ಸುಭಾಷ್ | birth_name = ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ | birth_date = 17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1992 | birth_place = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟಿ | years_active = 2010-ಪ್ರಸ್ತುತ | religion = ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ | website = | imagesize = | spouse = | ethnicity = <!-- Do not add without providing a reliably published source with a reputation for editorial oversight. --> }} '''ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್''' ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ರೂಪದರ್ಶಿ ಅವರು [[ಕನ್ನಡ]], [[ತೆಲುಗು]] ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೦೧೦ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರವಾದ ಪೋರ್ಕಿ, ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಪೊಕಿರಿ ಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್ನಲ್ಲಿ ನಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲೋ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲಡೊದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಅವರ ತಮಿಳು ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ ಉದಯನ್ (೨೦೧೧). ಅವರು ಬಾವಾ (೨೦೧೦), ಅತ್ತಾರಿಂಟಿಕಿ ದಾರೇದಿ (೨೦೧೩), ಮಾಸ್ಯು ಎಂಜಿರಾ ಮಸಿಲಮಣಿ (೨೦೧೫), ಸಿಯಿ ಮತ್ತು ಎಣಕು ವೈಥಾ ಆದಿಮಾಗಿಲ್ ಜಾಯಿಯ ಎದುರಾಗಿ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿ ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದ ಸಮಾನಾಂತರ ಚಿತ್ರ ಭೀಮಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ನಡ ನಟಿಗಾಗಿ ಸೀಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/news-interviews/28321866_1_porki-pranitha-subhash-telugu-film|title=Pranitha moves to Tollywood|date=1 July 2010|publisher=''The Times of India''|access-date=2018-04-07|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029183723/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/news-interviews/28321866_1_porki-pranitha-subhash-telugu-film|url-status=dead}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ== ಪ್ರಣಿತಾ ಅವರು ೧೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೨, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಸುಭಾಷ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ತಾಯಿ ಜಯಶ್ರಿಯು ಸ್ತ್ರೀರೋಗತಜ್ಞ. ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ಹೆತ್ತವರ ಒಬ್ಬಳೇ ಮಗಳು. ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/news-interviews/29690244_1_kannada-films-pranitha-subhash-tamil-film|title=I don't like to overwork: Pranitha Subhash|date=23 June 2011|publisher=''The Times of India''|access-date=2018-04-07|archive-date=2013-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191906/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/news-interviews/29690244_1_kannada-films-pranitha-subhash-tamil-film|url-status=dead}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಪ್ರಣಿತಾ ಸುಭಾಷ್ ಅವರು 2010 ರ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಪೊರ್ಕಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಥಮ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ಪೊರ್ಕಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅವರು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ ಬಾವಾಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಆಕೆ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ನಟಿಸಿದ ಲವ್ ಸ್ಟೋರಿ. ನಂತರ ಅವಳು ತನ್ನ ಮೊದಲ ತಮಿಳಿನ ಚಿತ್ರವಾದ ಉದಯನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ತಮಿಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಾರ್ತಿ ಎದುರು ಆಕೆಯ ಎರಡನೇ ತಮಿಳು ಯೋಜನೆ ಸಗುನಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಸಾಗುನಿ ಅವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು: ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 1,150 ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ. ಆಕೆ ನಂತರ ಜರಾಸಂಧ ಮತ್ತು ಭೀಮಾ ಥೀರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು, ದುನಿಯಾ ವಿಜಯ್ ಎದುರು ನಕ್ಸಲೀಯರ ನೈಜ-ಕಥೆ. ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಭೀಮವಳ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಿತ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿ ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಇದರ ನಂತರ, ಅವರು ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಅತ್ತಾರಿಂಟಿಕಿ ದಾರೇದಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದು 2013 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿ ₹ 100 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಯಿತು. ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಉಪೇಂದ್ರ ವಿರುದ್ಧ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ರವೀನಾ ಟಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮೋಹನ್ ಬಾಬು ನಟಿಸಿದ ಪಾಂಡವುಲು ಪಾಂಡವುಲು ತುಮ್ಮೆಡಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮನೋಜ್ ಮನೋಜ್ ಎದುರು ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಉತ್ತಮವಾದವು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಂತರವನ್ನು ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ 2014 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಎದುರು ಮತ್ತೊಂದು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರ ಮಾಸ್ಸ್ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. [2014 ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಚು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದುರು ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಡೈನಮೈಟ್ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಜೂನ್ 2015 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಹೇಶ್ ಬಾಬು ಒಳಗೊಂಡ ತೆಲುಗು ಚಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಂನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. == ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು == ಜೋಯಲೂಕಾಸ್, ಎಸ್.ವಿ.ಬಿ ಸಿಲ್ಕ್ಸ್ ಸೇಲಂ, ಬಾಂಬೆ ಜಿವೆಲ್ಲರಿ, ವೆಲ್ತ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಷನ್, ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಜ್ಯುವೆಲ್ಲರಿ, ಪಾಂಡಿಚೆರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಎಸ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಬ್ರಾಂಡ್ಗಳಿಗೆ ಪ್ರನಿತಾ ಸುಭಾಷ್ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಲೀಗ್ನ ಕರ್ನಾಟಕ ಬುಲ್ಡೊಜರ್ಸ್ ತಂಡದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಬಾಸಡರ್ ಆಗಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂರನೆಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು.ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಣಿತ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅನು ಪ್ರಭಾಕರನ್ನು ಭಾರತದ ಆಭರಣಗಳ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು - ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಫ್ಯಾಷನ್ ಆಭರಣ ಪ್ರದರ್ಶನ.<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560688_1_pranitha-kerala-strikers-kiccha-sudeep|title=Pranitha's rooting for the Bulldozers|date=8 March 2013|accessdate=9 February 2014|publisher=''The Times of India''|archive-date=9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2014|archive-url=https://archive.today/20140209135706/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-08/news-interviews/37560688_1_pranitha-kerala-strikers-kiccha-sudeep|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.newswala.com/Entertainment-News/Anu-Prabhakar-Pranitha-at-inauguration-of-Jewels-of-India-92440.html|title=Anu Prabhakar, Pranitha at inauguration of Jewels of India|date=10 October 2014|publisher=Newswala|access-date=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2018|archive-date=18 ಜನವರಿ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118013013/http://www.newswala.com/Entertainment-News/Anu-Prabhakar-Pranitha-at-inauguration-of-Jewels-of-India-92440.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Pranitha-turns-her-passion-into-a-business/articleshow/49582009.cms|title=Pranitha turns her passion into a business - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-04-30}}</ref> ==ಸಿನಿಮಾಗಳು== {| class="wikitable" |+ಕೀ | style="background:#ffc;"| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | ಇನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಚಿತ್ರಗಳು |} {| class="wikitable sortable" |- !No ! ವರ್ಷ !! ಚಲನಚಿತ್ರ !! ಪಾತ್ರ !! ಭಾಷೆ !! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |೧ | rowspan="3" | ೨೦೧೦ || ''[[ಪೊರ್ಕಿ]]'' || ಅಂಜಲಿ ಅಯ್ಯರ್|| [[Kannada language|ಕನ್ನಡ]] || ಕನ್ನಡ ಚೊಚ್ಚಲ |- |೨ |''ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲೊ ಎಮ್ ಪಿಲ್ಲಾಡೊ'' || ಭದ್ರ || rowspan="2" | [[ತೆಲುಗು]] || ತೆಲುಗು ಚೊಚ್ಚಲ |- |೩ |''ಬಾವ''|| ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ || |- |೪ | rowspan="2" | ೨೦೧೧ || ''[[Udhayan (film)|ಉಧಯನ್]]''|| ಪ್ರಿಯ || [[Tamil language|ತಮಿಳು]] |ತಮಿಳು ಚೊಚ್ಚಲ |- |೫ |''[[Jarasandha (film)|ಜರಾಸಂಧ]]'' || ಸಮಂತಾ || rowspan="2" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೬ | rowspan="4" | ೨೦೧೨ || ''[[ಭೀಮಾ ತೀರದಲ್ಲಿ]]'' || ಭೀಮವ್ವ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ, [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಕನ್ನಡ]] <br/> ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೭ |''ಸಾಗುಣಿ'' || ಶ್ರೀದೇವಿ ||[[Tamil language|ತಮಿಳು]]|| |- |೮ |''[[ಸ್ನೇಹಿತರು]]'' || ಅಂಜಲಿ || rowspan="3" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೯ |''[[ಮಿಸ್ಟರ್.೪೨೦]]''|| ರುಕ್ಮಿಣಿ || |- |೧೦ | rowspan="2" | ೨೦೧೩ || ''[[Whistle (Kannada film)|ವಿಸೆಲ್]]'' || ಅನು || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೧೧ |''[[ಅಟ್ಟಾರಿಂಟಿಕಿ ಡೇರೆಡಿ]]'' || ಪ್ರಮೀಳಾ || rowspan="2" |[[ತೆಲುಗು]]|| Nominated-[[Filmfare Award for Best Supporting Actress – Telugu|ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟಿಗಾಗಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- |೧೨ | rowspan="4" | ೨೦೧೪ || ''[[ಪಡುವುಲು ಪಡುವುಲು ಥುಮ್ಮೆಡಾ]]''|| ಕುಚಲ ಕುಮಾರಿ ಕುಕು || |- |೧೩ |''[[ಅಂಗಾರಕ]]''|| ಪ್ರಿಯ || rowspan="2" |[[ಕನ್ನಡ]]|| |- |೧೪ |''[[Brahma (2014 film)|ಬ್ರಹ್ಮ]] || ಪ್ರಣಿತ || ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿಗಾಗಿ ಸಿಮಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |- |೧೫ | ರಬಸ || ಭಾಗ್ಯಮ್ ||[[ತೆಲುಗು]]|| |- |೧೬ | rowspan="3" | ೨೦೧೫ || ಮಾಸ್ || ಅನುರಾಧ ||[[Tamil language|ತಮಿಳು]] || |- |೧೭ |''[[Dynamite (2015 film)|ಡೈನಾಮಿಟ್]] || ಅಂಬಿಕ ||[[ತೆಲುಗು]] || |- |೧೮ | ಆ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಲವರ್ || ಸ್ವತಃ || ಕನ್ನಡ || |- |೧೯ | rowspan="2" | ೨೦೧೬ || ''ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಮ್'' || ಬಾಬುಸ್ ಕಸಿನ್ ||[[ತೆಲುಗು]]|| |- | --- | ಜಗ್ಗುದಾದ || ಸ್ವತಃ ||[[ಕನ್ನಡ]]|| Cameo appearance |- |೨೦ | rowspan="3" | ೨೦೧೭ || ''ಎನಕ್ಕು ವೈಥಾ ಅಡಿಮೈಗಲ್'' || ದಿವ್ಯ || rowspan="2" |[[Tamil language|ತಮಿಳು]]|| |- |೨೧ |''ಜೆಮಿನಿ ಗಣೇಶನಮ್ ಸುರುಲಿ ರಾಜನಮ್''|| ಪ್ರಿಯ || |- |೨೨ |''[[ಮಾಸ್ ಲೀಡರ್]]'' || ದೀಪ ||[[ಕನ್ನಡ]]||<ref>Sunayana, Suresh (24 January 2017) [http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Pranitha-Subhash-is-the-lead-in-Leader/articleshow/52970710.cms Vamsi Krishna: Pranitha Subhash roped in as the lead in Leader | Kannada Movie News]. ''Times of India''. Retrieved on 11 September 2018.</ref> |- |೨೩ | ೨೦೧೮ ||''ಹಲೋ ಗುರು ಪ್ರೇಮ ಕೊಸಮೆ''|| ರೀತು || rowspan="2" |[[ತೆಲುಗು]]|| |- | --- |೨೦೧೯ |''[[N.T.R: Kathanayakudu|ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್: ಕಥಾನಾಯಕುಡು]]'' |[[Krishna Kumari (actress)|ಕೃಷ್ಣಕುಮಾರಿ]] |Extended-Cameo Appearance |- |೪ | rowspan="3" |೨೦೨೦ |style="background:#FFFFCC;"| ರಾಮನ ಅವತಾರ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}'' |ಟಿಬಿಎ | ಕನ್ನಡ | ಚಿತ್ರೀಕರಣ <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/ramana-avatara-finds-its-heroine-in-pranitha/articleshow/67080314.cms|title=Ramana Avatara finds its heroine in Pranitha - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=22 August 2019}}</ref> |- |೨೫ |style="background:#FFFFCC;"| ಬುರ್ಜಿ: ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}'' |ಟಿಬಿಎ | ಹಿಂದಿ | ಹಿಂದಿ ಚೊಚ್ಚಲ <br> Filming<ref>{{cite news|url=https://www.firstpost.com/entertainment/bhuj-the-pride-of-india-goes-on-floors-in-hyderabad-sanjay-dutt-starts-shooting-for-war-drama-6875441.html|title=Bhuj: The Pride of India goes on floors in Hyderabad; Sanjay Dutt starts shooting for war drama|work= Firstpost.com|date=25 June 2019|accessdate=25 June 2019}}</ref> |- |೨೬ |style="background:#ffc;"| ಹಂಗಮ ೨{{dagger}} | ಟಿಬಿಎ | ಹಿಂದಿ | ಚಿತ್ರೀಕರಣ |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons category|Pranitha Subhash}} * {{Facebook|PranitaSubhash}} * {{Twitter}} * {{IMDb name|id=3912256}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರಿನವರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೨ ಜನನ]] irmaex3ez54uq4pr579bqw0o5khodaz 2 119740 1431289 1371045 2026-10-04T02:07:03Z ~2026-53359-55 102128 /* */ 1431289 wikitext text/x-wiki ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿ ಎಪ್ರಿಲ್ 16 ರಂದು 1985ರಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಲಬುರ್ಗಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ‌ ತಲ್ಲೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ರಾಮಚಂದ್ರರಾವ್ ದೇಸಾಯಿ ಗುರುರಾಜ ದೇಸಾಯಿವರ ಅಜ್ಜ. ನರಸುಬಾಯಿ ದೇಸಾಯಿ ಅಜ್ಜಿ, ತಂದೆ ನಾರಾಯಣರಾವ್ ದೇಸಾಯಿ, ತಾಯಿ ಮಧುಮತಿ ದೇಸಾಯಿ, ಅಣ್ಣಂದಿರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇಸಾಯಿ, ಗೋಪಾಲ ದೇಸಾಯಿ, ಅಕ್ಕ ಸುಧಾ ಇವರ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸ್ವಗ್ರಾಮ ತಲ್ಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಪೋರೈಸಿದರು. ಹಿರಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರ ಅಜ್ಜಿಯ ಸಹೋದರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ 5ರಿಂದ 7 ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಓದಿದರು.ಗುರುರಾಜ ರಾವ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಹಾಗೂ ಪದ್ಮಾವತಿ ಕುಲಕರ್ಣಿ ಇವರ ಅಕ್ಕರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ನಂತರ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕುಷ್ಟಿಗಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಮಾವ ಭೀಮರಾವ್ ಕುಲಕರ್ಣಿ, ಅತ್ತೆ ರೇಣುಕಾ ಇವರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಭಾರತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಫೆಡರೇಷನ್ (SFI) ಯಲಬುರ್ಗಾ ತಾಲ್ಲೂಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಟೇಲ್, ಕಾಲೇಜು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದವರು. ಈ ವೇಳೆ ಕೊಪ್ಪಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. SFI ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲಾ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಪ್ರಭಲ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ, ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಲಾಠಿ ಏಟುಗಳನ್ನು ತಿಂದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿವಿ ಜಾಗದ ಖಾಸಗೀಕರಣ ವಿರೋಧಿಸಿ, ಹಾಗೂ  ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶಿಷ್ಯ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ, ಉಚಿತ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ, ಹೊಸತು, ಜನಶಕ್ತಿ, ಉದಯವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ದೆಸೆಯಿಂದಲೇ ಲೇಖನ, ಕಥೆ, ಕವನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ , ಮರಕುಂಬಿ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ತೀರ್ಪು, ಸಂಬಳಿಗೋಲು(ಕಾದಂಬರಿ) ಮನೆ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುವ ಮಹಿಳೆ ( ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ) === ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿಧ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿರುವ ಇವರು ಸಧ್ಯ ಜನಶಕ್ತಿ ಮೀಡಿಯಾದ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸುದ್ದಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ವರಿದಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಜನತಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. === oeqgja1cnygbo52xjsg3igetn2suri0 2 119858 1431330 1346231 2026-10-04T11:57:48Z ~2026-53299-56 102137 /* */ 1431330 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬಸವರಾಜ್ | image = [[File:Pagal Basavaraj Simani.jpg|thumb| ಬಸವರಾಜ್ ಸಿಮಾನಿ]] | birth_name = ಬಸವರಾಜ್ ಸಿಮಾನಿ | birth_date = {{Birth date and age|2002|08|02|df=yes}} | birth_place = [[ಬೆಳಗಾವಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | residence = ಸವದಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | other_names = | occupation = • film Editor •former • | spouse = ಶೋಭಾ | children = ಭುವನ್, ಸಾನ್ವಿ | father = ಚಂದಪ್ಪ ಸಿಮಾನಿ | mother = ಕಮಲವ್ವ ಸಿಮಾನಿ | family = '''ಸಿಮಾನಿ''' | relatives = | years active = • 2023 ಪ್ರಸ್ತುತ }} = Note = <center>[[Image:Wikipedia-logo.png|30px]] [[Image:Wikipedia logo bronze.png|30px]] [[Image:Wikipedia logo gold.png|30px]] [[Image:Wikipedia-logo BW-hires.svg|30px]] [[Image:Bouncywikilogo.gif|30px]][[Image:230X230-Animation-WIKISAT.gif|30px]]</center> {{#Babel:|kn-n|en-4||}}<br/> cbqirsbl4bzbhcfay09uh55o0846j9w 828 120490 1431295 1313991 2026-09-16T18:07:22Z en>Drmccreedy 0 Update for v18.0 1431295 Scribunto text/plain local p = {} local floor = math.floor local function errorf(level, ...) if type(level) == "number" then return error(string.format(...), level + 1) else -- level is actually the format string. return error(string.format(level, ...), 2) end end local function binary_range_search(codepoint, ranges) local low, mid, high low, high = 1, ranges.length or require "Module:TableTools".length(ranges) while low <= high do mid = floor((low + high) / 2) local range = ranges[mid] if codepoint < range[1] then high = mid - 1 elseif codepoint <= range[2] then return range, mid else low = mid + 1 end end return nil, mid end p.binary_range_search = binary_range_search --[[ local function linear_range_search(codepoint, ranges) for i, range in ipairs(ranges) do if range[1] <= codepoint and codepoint <= range[2] then return range end end end --]] -- Load a module by indexing "loader" with the name of the module minus the -- "Module:Unicode data/" part. For instance, loader.blocks returns -- [[Module:Unicode data/blocks]]. If a module cannot be loaded, false will be -- returned. local loader = setmetatable({}, { __index = function (self, key) local success, data = pcall(mw.loadData, "Module:Unicode data/" .. key) if not success then data = false end self[key] = data return data end }) -- For the algorithm used to generate Hangul Syllable names, -- see "Hangul Syllable Name Generation" in section 3.12 of the -- Unicode Specification: -- https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/ch03.pdf -- binary_range_search assumes these are ordered by codepoint. Do not place them in a random order! local name_hooks = { { 0x00, 0x1F, "<control-%04X>" }, -- C0 control characters { 0x7F, 0x9F, "<control-%04X>" }, -- DEL and C1 control characters { 0x3400, 0x4DBF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension A { 0x4E00, 0x9FFF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph { 0xAC00, 0xD7A3, function (codepoint) -- Hangul Syllables local Hangul_data = loader.Hangul local syllable_index = codepoint - 0xAC00 return ("HANGUL SYLLABLE %s%s%s"):format( Hangul_data.leads[floor(syllable_index / Hangul_data.final_count)], Hangul_data.vowels[floor((syllable_index % Hangul_data.final_count) / Hangul_data.trail_count)], Hangul_data.trails[syllable_index % Hangul_data.trail_count] ) end }, -- High Surrogates, High Private Use Surrogates, Low Surrogates { 0xD800, 0xDFFF, "<surrogate-%04X>" }, { 0xE000, 0xF8FF, "<private-use-%04X>" }, -- Private Use -- CJK Compatibility Ideographs { 0xF900, 0xFA6D, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, { 0xFA70, 0xFAD9, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, { 0xFE00, 0xFE0F, function (codepoint) -- Variation Selectors return ("VARIATION SELECTOR-%d"):format(codepoint - 0xFE00 + 1) end}, { 0x13460, 0x143FA, "EGYPTIAN HIEROGLYPH-%04X" }, -- Egyptian Hieroglyphs Extended-A { 0x17000, 0x187FF, "TANGUT IDEOGRAPH-%04X" }, -- Tangut Ideograph { 0x18800, 0x18AFF, function (codepoint) return ("TANGUT COMPONENT-%03d"):format(codepoint - 0x187FF) end }, { 0x18B00, 0x18CDA, "KHITAN SMALL SCRIPT CHARACTER-%04X" }, -- Khitan Small Script { 0x18CFF, 0x18CFF, "KHITAN SMALL SCRIPT CHARACTER-%04X" }, -- Khitan Small Script { 0x18D00, 0x18D20, "TANGUT IDEOGRAPH-%04X" }, -- Tangut Ideograph Supplement { 0x18D80, 0x18DF2, function (codepoint) return ("TANGUT COMPONENT-%03d"):format(codepoint - 0x18A7F) end }, { 0x18E00, 0x19191, "JURCHEN IDEOGRAPH-%04X" }, -- Jurchen { 0x1B170, 0x1B2FB, "NUSHU CHARACTER-%04X" }, -- Nushu { 0x20000, 0x2A6DF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension B { 0x2A700, 0x2B81E, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension C, D { 0x2B820, 0x2CEAD, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension E { 0x2CEB0, 0x2EBE0, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension F { 0x2EBF0, 0x2EE5D, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension I { 0x2F800, 0x2FA1D, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Compatibility Ideographs Supplement (Supplementary Ideographic Plane) { 0x30000, 0x3134A, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension G { 0x31350, 0x33479, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension H, J { 0x3D000, 0x3FC3F, "SMALL SEAL CHARACTER-%04X" }, -- Seal { 0xE0100, 0xE01EF, function (codepoint) -- Variation Selectors Supplement return ("VARIATION SELECTOR-%d"):format(codepoint - 0xE0100 + 17) end}, { 0xF0000, 0xFFFFD, "<private-use-%04X>" }, -- Plane 15 Private Use { 0x100000, 0x10FFFD, "<private-use-%04X>" } -- Plane 16 Private Use } name_hooks.length = #name_hooks local name_range_cache local function generate_name(data, codepoint) if type(data) == "string" then return data:format(codepoint) else return data(codepoint) end end --[[ -- Checks that the code point is a number and in range. -- Does not check whether code point is an integer. -- Not used local function check_codepoint(funcName, argIdx, val) require 'libraryUtil'.checkType(funcName, argIdx, val, 'number') if codepoint < 0 or 0x10FFFF < codepoint then errorf("Codepoint %04X out of range", codepoint) end end --]] function p.is_noncharacter(codepoint) -- U+FDD0-U+FDEF and all code points ending in FFFE or FFFF are Unassigned -- (Cn) and specifically noncharacters: -- https://www.unicode.org/faq/private_use.html#nonchar4 return 0xFDD0 <= codepoint and (codepoint <= 0xFDEF or floor(codepoint % 0x10000) >= 0xFFFE) end -- https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/ch04.pdf, section 4.8 function p.lookup_name(codepoint) if p.is_noncharacter(codepoint) then return ("<noncharacter-%04X>"):format(codepoint) end if name_range_cache -- Check if previously used "name hook" applies to this code point. and codepoint >= name_range_cache[1] and codepoint <= name_range_cache[2] then return generate_name(name_range_cache[3], codepoint) end local range = binary_range_search(codepoint, name_hooks) if range then name_range_cache = range return generate_name(range[3], codepoint) end local data = loader[('names/%03X'):format(codepoint / 0x1000)] if data and data[codepoint] then return data[codepoint] -- Unassigned (Cn) consists of noncharacters and reserved characters. -- The character has been established not to be a noncharacter, -- and if it were assigned, its name would already been retrieved, -- so it must be reserved. else return ("<reserved-%04X>"):format(codepoint) end end function p.lookup_image(codepoint) local data = loader[('images/%03X'):format(codepoint / 0x1000)] if data then return data[codepoint] end end local planes = { [ 0] = "Basic Multilingual Plane"; [ 1] = "Supplementary Multilingual Plane"; [ 2] = "Supplementary Ideographic Plane"; [ 3] = "Tertiary Ideographic Plane"; [14] = "Supplementary Special-purpose Plane"; [15] = "Supplementary Private Use Area-A"; [16] = "Supplementary Private Use Area-B"; } -- Load [[Module:Unicode data/blocks]] if needed and assign it to this variable. local blocks local function block_iter(blocks, i) i = i + 1 local data = blocks[i] if data then -- Unpack doesn't work on tables loaded with mw.loadData. return i, data[1], data[2], data[3] end end -- An ipairs-type iterator generator for the list of blocks. function p.enum_blocks() local blocks = loader.blocks return block_iter, blocks, 0 end function p.lookup_plane(codepoint) local i = floor(codepoint / 0x10000) return planes[i] or ("Plane %u"):format(i) end function p.lookup_block(codepoint) local blocks = loader.blocks local range = binary_range_search(codepoint, blocks) if range then return range[3] else return "No Block" end end function p.get_block_info(name) for i, block in ipairs(loader.blocks) do if block[3] == name then return block end end end function p.is_valid_pagename(pagename) local has_nonws = false for cp in mw.ustring.gcodepoint(pagename) do if (cp == 0x0023) -- # or (cp == 0x005B) -- [ or (cp == 0x005D) -- ] or (cp == 0x007B) -- { or (cp == 0x007C) -- | or (cp == 0x007D) -- } or (cp == 0x180E) -- MONGOLIAN VOWEL SEPARATOR or ((cp >= 0x2000) and (cp <= 0x200A)) -- spaces in General Punctuation block or (cp == 0xFFFD) -- REPLACEMENT CHARACTER then return false end local printable, result = p.is_printable(cp) if not printable then return false end if result ~= "space-separator" then has_nonws = true end end return has_nonws end local function manual_unpack(what, from) if what[from + 1] == nil then return what[from] end local result = {} from = from or 1 for i, item in ipairs(what) do if i >= from then table.insert(result, item) end end return unpack(result) end local function compare_ranges(range1, range2) return range1[1] < range2[1] end -- Creates a function to look up data in a module that contains "singles" (a -- code point-to-data map) and "ranges" (an array containing arrays that contain -- the low and high code points of a range and the data associated with that -- range). -- "loader" loads and returns the "singles" and "ranges" tables. -- "match_func" is passed the code point and either the data or the "dots", and -- generates the final result of the function. -- The varargs ("dots") describes the default data to be returned if there wasn't -- a match. -- In case the function is used more than once, "cache" saves ranges that have -- already been found to match, or a range whose data is the default if there -- was no match. local function memo_lookup(data_module_subpage, match_func, ...) local dots = { ... } local cache = {} local singles, ranges return function (codepoint) if not singles then local data_module = loader[data_module_subpage] singles, ranges = data_module.singles, data_module.ranges end if singles[codepoint] then return match_func(codepoint, singles[codepoint]) end local range = binary_range_search(codepoint, cache) if range then return match_func(codepoint, manual_unpack(range, 3)) end local range, index = binary_range_search(codepoint, ranges) if range then table.insert(cache, range) table.sort(cache, compare_ranges) return match_func(codepoint, manual_unpack(range, 3)) end if ranges[index] then local dots_range if codepoint > ranges[index][2] then dots_range = { ranges[index][2] + 1, ranges[index + 1] and ranges[index + 1][1] - 1 or 0x10FFFF, unpack(dots) } else -- codepoint < range[index][1] dots_range = { ranges[index - 1] and ranges[index - 1][2] + 1 or 0, ranges[index][1] - 1, unpack(dots) } end table.sort(cache, compare_ranges) end return match_func(codepoint) end end -- Get a code point's combining class value in [[Module:Unicode data/combining]], -- and return whether this value is not zero. Zero is assigned as the default -- if the combining class value is not found in this data module. -- That is, return true if character is combining, or false if it is not. -- See https://www.unicode.org/reports/tr44/#Canonical_Combining_Class_Values for -- more information. p.is_combining = memo_lookup( "combining", function (codepoint, combining_class) return combining_class and combining_class ~= 0 or false end, 0) function p.add_dotted_circle(str) return (mw.ustring.gsub(str, ".", function(char) if p.is_combining(mw.ustring.codepoint(char)) then return '◌' .. char end end)) end local lookup_control = memo_lookup( "control", function (codepoint, ccc) return ccc or "assigned" end, "assigned") p.lookup_control = lookup_control function p.is_assigned(codepoint) return lookup_control(codepoint) ~= "unassigned" end function p.is_printable(codepoint) local result = lookup_control(codepoint) return (result == "assigned") or (result == "space-separator"), result end function p.is_whitespace(codepoint) local result = lookup_control(codepoint) return (result == "space-separator"), result end p.lookup_category = memo_lookup( "category", function (codepoint, category) return category end, "Cn") local lookup_script = memo_lookup( "scripts", function (codepoint, script_code) return script_code or 'Zzzz' end, "Zzzz") p.lookup_script = lookup_script function p.get_best_script(str) -- Check type of argument, because mw.text.decode coerces numbers to strings! require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") -- Convert HTML character references (including named character references, -- or character entities) to characters. str = mw.text.decode(str, true) local scripts = {} for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do local script = lookup_script(codepoint) -- Ignore "Inherited", "Undetermined", or "Uncoded" scripts. if not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then scripts[script] = true end end -- If scripts does not contain two or more keys, -- return first and only key (script code) in table. if not next(scripts, next(scripts)) then return next(scripts) end -- else return majority script, or else "Zzzz"? end function p.is_Latin(str) require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") str = mw.text.decode(str, true) -- Search for the leading bytes that introduce the UTF-8 encoding of the -- code points U+0340-U+10FFFF. If they are not found and there is at least -- one Latin-script character, the string counts as Latin, because the rest -- of the characters can only be Zyyy, Zinh, and Zzzz. -- The only scripts found below U+0370 (the first code point of the Greek -- and Coptic block) are Latn, Zyyy, Zinh, and Zzzz. -- See the codepage in the [[UTF-8]] article. if not str:find "[\205-\244]" then for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do if lookup_script(codepoint) == "Latn" then return true end end end local Latn = false local i = 0; -- indexer for use in error messages for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do i = i + 1; -- bump the indexer local script = lookup_script(codepoint) if script == "Latn" then Latn = true elseif not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then return false, i -- abandon as not Latn; identify the offending character's position end end return Latn, (not Latn and i) or nil -- when <Latn> false, return offending charactor's position as second return value; nil else end -- Checks that a string contains only characters belonging to right-to-left -- scripts, or characters of ignorable scripts. function p.is_rtl(str) require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") str = mw.text.decode(str, true) -- Search for the leading bytes that introduce the UTF-8 encoding of the -- code points U+0580-U+10FFFF. If they are not found, the string can only -- have characters from a left-to-right script, because the first code point -- in a right-to-left script is U+0591, in the Hebrew block. if not str:find "[\214-\244]" then return false end local result = false local rtl = loader.scripts.rtl for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do local script = lookup_script(codepoint) if rtl[script] then result = true elseif not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then return false end end return result end --[[--------------------------< I S _ R T L _ F R A M E >------------------------------------------------------ external entry from an {{#invoke:}} to determine if a string of text is rtl. Strips html and html-like tags so that those tags don't corrupt the is-rtl-is-not-rtl determination; this added for the cases where the rtl text has <br /> tags. ]] function p.is_rtl_frame (frame) local str = frame.args[1]; -- get the string from the {{#invoke:}} frame str = str:gsub ('%b<>', ''); -- strip any html and html-like tags return p.is_rtl (str); -- return if whatever remains rtl; false else end local function get_codepoint(args, arg) local codepoint_string = args[arg] or errorf(2, "Parameter %s is required", tostring(arg)) local codepoint = tonumber(codepoint_string, 16) or errorf(2, "Parameter %s is not a code point in hexadecimal base", tostring(arg)) if not (0 <= codepoint and codepoint <= 0x10FFFF) then errorf(2, "code point in parameter %s out of range", tostring(arg)) end return codepoint end local function get_func(args, arg, prefix) local suffix = args[arg] or errorf(2, "Parameter %s is required", tostring(arg)) suffix = mw.text.trim(suffix) local func_name = prefix .. suffix local func = p[func_name] or errorf(2, "There is no function '%s'", func_name) return func end -- This function allows any of the "lookup" functions to be invoked. The first -- parameter is the word after "lookup_"; the second parameter is the code point -- in hexadecimal base. function p.lookup(frame) local func = get_func(frame.args, 1, "lookup_") local codepoint = get_codepoint(frame.args, 2) local result = func(codepoint) if func == p.lookup_name then -- Prevent code point labels such as <control-0000> from being -- interpreted as HTML tags. result = result:gsub("<", "&lt;") end return result end function p.is(frame) local func = get_func(frame.args, 1, "is_") -- is_Latin and is_valid_pagename take strings. if func == p.is_Latin or func == p.is_valid_pagename or func == p.is_rtl then return (func(frame.args[2])) else -- The rest take code points. local codepoint = get_codepoint(frame.args, 2) return (func(codepoint)) -- Adjust to one result. end end function p.lookup_kCantonese(codepoint) local data = loader[('Unihan/kCantonese/%02X'):format(floor(codepoint / 0x1000))] if data then return data[codepoint] end end return p qsurfs20jboj5ejuj5ps85xjotbbrt3 1431296 1431295 2026-10-04T05:21:59Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Unicode_data]] 1431295 Scribunto text/plain local p = {} local floor = math.floor local function errorf(level, ...) if type(level) == "number" then return error(string.format(...), level + 1) else -- level is actually the format string. return error(string.format(level, ...), 2) end end local function binary_range_search(codepoint, ranges) local low, mid, high low, high = 1, ranges.length or require "Module:TableTools".length(ranges) while low <= high do mid = floor((low + high) / 2) local range = ranges[mid] if codepoint < range[1] then high = mid - 1 elseif codepoint <= range[2] then return range, mid else low = mid + 1 end end return nil, mid end p.binary_range_search = binary_range_search --[[ local function linear_range_search(codepoint, ranges) for i, range in ipairs(ranges) do if range[1] <= codepoint and codepoint <= range[2] then return range end end end --]] -- Load a module by indexing "loader" with the name of the module minus the -- "Module:Unicode data/" part. For instance, loader.blocks returns -- [[Module:Unicode data/blocks]]. If a module cannot be loaded, false will be -- returned. local loader = setmetatable({}, { __index = function (self, key) local success, data = pcall(mw.loadData, "Module:Unicode data/" .. key) if not success then data = false end self[key] = data return data end }) -- For the algorithm used to generate Hangul Syllable names, -- see "Hangul Syllable Name Generation" in section 3.12 of the -- Unicode Specification: -- https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/ch03.pdf -- binary_range_search assumes these are ordered by codepoint. Do not place them in a random order! local name_hooks = { { 0x00, 0x1F, "<control-%04X>" }, -- C0 control characters { 0x7F, 0x9F, "<control-%04X>" }, -- DEL and C1 control characters { 0x3400, 0x4DBF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension A { 0x4E00, 0x9FFF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph { 0xAC00, 0xD7A3, function (codepoint) -- Hangul Syllables local Hangul_data = loader.Hangul local syllable_index = codepoint - 0xAC00 return ("HANGUL SYLLABLE %s%s%s"):format( Hangul_data.leads[floor(syllable_index / Hangul_data.final_count)], Hangul_data.vowels[floor((syllable_index % Hangul_data.final_count) / Hangul_data.trail_count)], Hangul_data.trails[syllable_index % Hangul_data.trail_count] ) end }, -- High Surrogates, High Private Use Surrogates, Low Surrogates { 0xD800, 0xDFFF, "<surrogate-%04X>" }, { 0xE000, 0xF8FF, "<private-use-%04X>" }, -- Private Use -- CJK Compatibility Ideographs { 0xF900, 0xFA6D, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, { 0xFA70, 0xFAD9, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, { 0xFE00, 0xFE0F, function (codepoint) -- Variation Selectors return ("VARIATION SELECTOR-%d"):format(codepoint - 0xFE00 + 1) end}, { 0x13460, 0x143FA, "EGYPTIAN HIEROGLYPH-%04X" }, -- Egyptian Hieroglyphs Extended-A { 0x17000, 0x187FF, "TANGUT IDEOGRAPH-%04X" }, -- Tangut Ideograph { 0x18800, 0x18AFF, function (codepoint) return ("TANGUT COMPONENT-%03d"):format(codepoint - 0x187FF) end }, { 0x18B00, 0x18CDA, "KHITAN SMALL SCRIPT CHARACTER-%04X" }, -- Khitan Small Script { 0x18CFF, 0x18CFF, "KHITAN SMALL SCRIPT CHARACTER-%04X" }, -- Khitan Small Script { 0x18D00, 0x18D20, "TANGUT IDEOGRAPH-%04X" }, -- Tangut Ideograph Supplement { 0x18D80, 0x18DF2, function (codepoint) return ("TANGUT COMPONENT-%03d"):format(codepoint - 0x18A7F) end }, { 0x18E00, 0x19191, "JURCHEN IDEOGRAPH-%04X" }, -- Jurchen { 0x1B170, 0x1B2FB, "NUSHU CHARACTER-%04X" }, -- Nushu { 0x20000, 0x2A6DF, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension B { 0x2A700, 0x2B81E, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension C, D { 0x2B820, 0x2CEAD, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension E { 0x2CEB0, 0x2EBE0, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension F { 0x2EBF0, 0x2EE5D, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension I { 0x2F800, 0x2FA1D, "CJK COMPATIBILITY IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Compatibility Ideographs Supplement (Supplementary Ideographic Plane) { 0x30000, 0x3134A, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension G { 0x31350, 0x33479, "CJK UNIFIED IDEOGRAPH-%04X" }, -- CJK Ideograph Extension H, J { 0x3D000, 0x3FC3F, "SMALL SEAL CHARACTER-%04X" }, -- Seal { 0xE0100, 0xE01EF, function (codepoint) -- Variation Selectors Supplement return ("VARIATION SELECTOR-%d"):format(codepoint - 0xE0100 + 17) end}, { 0xF0000, 0xFFFFD, "<private-use-%04X>" }, -- Plane 15 Private Use { 0x100000, 0x10FFFD, "<private-use-%04X>" } -- Plane 16 Private Use } name_hooks.length = #name_hooks local name_range_cache local function generate_name(data, codepoint) if type(data) == "string" then return data:format(codepoint) else return data(codepoint) end end --[[ -- Checks that the code point is a number and in range. -- Does not check whether code point is an integer. -- Not used local function check_codepoint(funcName, argIdx, val) require 'libraryUtil'.checkType(funcName, argIdx, val, 'number') if codepoint < 0 or 0x10FFFF < codepoint then errorf("Codepoint %04X out of range", codepoint) end end --]] function p.is_noncharacter(codepoint) -- U+FDD0-U+FDEF and all code points ending in FFFE or FFFF are Unassigned -- (Cn) and specifically noncharacters: -- https://www.unicode.org/faq/private_use.html#nonchar4 return 0xFDD0 <= codepoint and (codepoint <= 0xFDEF or floor(codepoint % 0x10000) >= 0xFFFE) end -- https://www.unicode.org/versions/Unicode11.0.0/ch04.pdf, section 4.8 function p.lookup_name(codepoint) if p.is_noncharacter(codepoint) then return ("<noncharacter-%04X>"):format(codepoint) end if name_range_cache -- Check if previously used "name hook" applies to this code point. and codepoint >= name_range_cache[1] and codepoint <= name_range_cache[2] then return generate_name(name_range_cache[3], codepoint) end local range = binary_range_search(codepoint, name_hooks) if range then name_range_cache = range return generate_name(range[3], codepoint) end local data = loader[('names/%03X'):format(codepoint / 0x1000)] if data and data[codepoint] then return data[codepoint] -- Unassigned (Cn) consists of noncharacters and reserved characters. -- The character has been established not to be a noncharacter, -- and if it were assigned, its name would already been retrieved, -- so it must be reserved. else return ("<reserved-%04X>"):format(codepoint) end end function p.lookup_image(codepoint) local data = loader[('images/%03X'):format(codepoint / 0x1000)] if data then return data[codepoint] end end local planes = { [ 0] = "Basic Multilingual Plane"; [ 1] = "Supplementary Multilingual Plane"; [ 2] = "Supplementary Ideographic Plane"; [ 3] = "Tertiary Ideographic Plane"; [14] = "Supplementary Special-purpose Plane"; [15] = "Supplementary Private Use Area-A"; [16] = "Supplementary Private Use Area-B"; } -- Load [[Module:Unicode data/blocks]] if needed and assign it to this variable. local blocks local function block_iter(blocks, i) i = i + 1 local data = blocks[i] if data then -- Unpack doesn't work on tables loaded with mw.loadData. return i, data[1], data[2], data[3] end end -- An ipairs-type iterator generator for the list of blocks. function p.enum_blocks() local blocks = loader.blocks return block_iter, blocks, 0 end function p.lookup_plane(codepoint) local i = floor(codepoint / 0x10000) return planes[i] or ("Plane %u"):format(i) end function p.lookup_block(codepoint) local blocks = loader.blocks local range = binary_range_search(codepoint, blocks) if range then return range[3] else return "No Block" end end function p.get_block_info(name) for i, block in ipairs(loader.blocks) do if block[3] == name then return block end end end function p.is_valid_pagename(pagename) local has_nonws = false for cp in mw.ustring.gcodepoint(pagename) do if (cp == 0x0023) -- # or (cp == 0x005B) -- [ or (cp == 0x005D) -- ] or (cp == 0x007B) -- { or (cp == 0x007C) -- | or (cp == 0x007D) -- } or (cp == 0x180E) -- MONGOLIAN VOWEL SEPARATOR or ((cp >= 0x2000) and (cp <= 0x200A)) -- spaces in General Punctuation block or (cp == 0xFFFD) -- REPLACEMENT CHARACTER then return false end local printable, result = p.is_printable(cp) if not printable then return false end if result ~= "space-separator" then has_nonws = true end end return has_nonws end local function manual_unpack(what, from) if what[from + 1] == nil then return what[from] end local result = {} from = from or 1 for i, item in ipairs(what) do if i >= from then table.insert(result, item) end end return unpack(result) end local function compare_ranges(range1, range2) return range1[1] < range2[1] end -- Creates a function to look up data in a module that contains "singles" (a -- code point-to-data map) and "ranges" (an array containing arrays that contain -- the low and high code points of a range and the data associated with that -- range). -- "loader" loads and returns the "singles" and "ranges" tables. -- "match_func" is passed the code point and either the data or the "dots", and -- generates the final result of the function. -- The varargs ("dots") describes the default data to be returned if there wasn't -- a match. -- In case the function is used more than once, "cache" saves ranges that have -- already been found to match, or a range whose data is the default if there -- was no match. local function memo_lookup(data_module_subpage, match_func, ...) local dots = { ... } local cache = {} local singles, ranges return function (codepoint) if not singles then local data_module = loader[data_module_subpage] singles, ranges = data_module.singles, data_module.ranges end if singles[codepoint] then return match_func(codepoint, singles[codepoint]) end local range = binary_range_search(codepoint, cache) if range then return match_func(codepoint, manual_unpack(range, 3)) end local range, index = binary_range_search(codepoint, ranges) if range then table.insert(cache, range) table.sort(cache, compare_ranges) return match_func(codepoint, manual_unpack(range, 3)) end if ranges[index] then local dots_range if codepoint > ranges[index][2] then dots_range = { ranges[index][2] + 1, ranges[index + 1] and ranges[index + 1][1] - 1 or 0x10FFFF, unpack(dots) } else -- codepoint < range[index][1] dots_range = { ranges[index - 1] and ranges[index - 1][2] + 1 or 0, ranges[index][1] - 1, unpack(dots) } end table.sort(cache, compare_ranges) end return match_func(codepoint) end end -- Get a code point's combining class value in [[Module:Unicode data/combining]], -- and return whether this value is not zero. Zero is assigned as the default -- if the combining class value is not found in this data module. -- That is, return true if character is combining, or false if it is not. -- See https://www.unicode.org/reports/tr44/#Canonical_Combining_Class_Values for -- more information. p.is_combining = memo_lookup( "combining", function (codepoint, combining_class) return combining_class and combining_class ~= 0 or false end, 0) function p.add_dotted_circle(str) return (mw.ustring.gsub(str, ".", function(char) if p.is_combining(mw.ustring.codepoint(char)) then return '◌' .. char end end)) end local lookup_control = memo_lookup( "control", function (codepoint, ccc) return ccc or "assigned" end, "assigned") p.lookup_control = lookup_control function p.is_assigned(codepoint) return lookup_control(codepoint) ~= "unassigned" end function p.is_printable(codepoint) local result = lookup_control(codepoint) return (result == "assigned") or (result == "space-separator"), result end function p.is_whitespace(codepoint) local result = lookup_control(codepoint) return (result == "space-separator"), result end p.lookup_category = memo_lookup( "category", function (codepoint, category) return category end, "Cn") local lookup_script = memo_lookup( "scripts", function (codepoint, script_code) return script_code or 'Zzzz' end, "Zzzz") p.lookup_script = lookup_script function p.get_best_script(str) -- Check type of argument, because mw.text.decode coerces numbers to strings! require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") -- Convert HTML character references (including named character references, -- or character entities) to characters. str = mw.text.decode(str, true) local scripts = {} for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do local script = lookup_script(codepoint) -- Ignore "Inherited", "Undetermined", or "Uncoded" scripts. if not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then scripts[script] = true end end -- If scripts does not contain two or more keys, -- return first and only key (script code) in table. if not next(scripts, next(scripts)) then return next(scripts) end -- else return majority script, or else "Zzzz"? end function p.is_Latin(str) require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") str = mw.text.decode(str, true) -- Search for the leading bytes that introduce the UTF-8 encoding of the -- code points U+0340-U+10FFFF. If they are not found and there is at least -- one Latin-script character, the string counts as Latin, because the rest -- of the characters can only be Zyyy, Zinh, and Zzzz. -- The only scripts found below U+0370 (the first code point of the Greek -- and Coptic block) are Latn, Zyyy, Zinh, and Zzzz. -- See the codepage in the [[UTF-8]] article. if not str:find "[\205-\244]" then for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do if lookup_script(codepoint) == "Latn" then return true end end end local Latn = false local i = 0; -- indexer for use in error messages for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do i = i + 1; -- bump the indexer local script = lookup_script(codepoint) if script == "Latn" then Latn = true elseif not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then return false, i -- abandon as not Latn; identify the offending character's position end end return Latn, (not Latn and i) or nil -- when <Latn> false, return offending charactor's position as second return value; nil else end -- Checks that a string contains only characters belonging to right-to-left -- scripts, or characters of ignorable scripts. function p.is_rtl(str) require "libraryUtil".checkType("get_best_script", 1, str, "string") str = mw.text.decode(str, true) -- Search for the leading bytes that introduce the UTF-8 encoding of the -- code points U+0580-U+10FFFF. If they are not found, the string can only -- have characters from a left-to-right script, because the first code point -- in a right-to-left script is U+0591, in the Hebrew block. if not str:find "[\214-\244]" then return false end local result = false local rtl = loader.scripts.rtl for codepoint in mw.ustring.gcodepoint(str) do local script = lookup_script(codepoint) if rtl[script] then result = true elseif not (script == "Zyyy" or script == "Zinh" or script == "Zzzz") then return false end end return result end --[[--------------------------< I S _ R T L _ F R A M E >------------------------------------------------------ external entry from an {{#invoke:}} to determine if a string of text is rtl. Strips html and html-like tags so that those tags don't corrupt the is-rtl-is-not-rtl determination; this added for the cases where the rtl text has <br /> tags. ]] function p.is_rtl_frame (frame) local str = frame.args[1]; -- get the string from the {{#invoke:}} frame str = str:gsub ('%b<>', ''); -- strip any html and html-like tags return p.is_rtl (str); -- return if whatever remains rtl; false else end local function get_codepoint(args, arg) local codepoint_string = args[arg] or errorf(2, "Parameter %s is required", tostring(arg)) local codepoint = tonumber(codepoint_string, 16) or errorf(2, "Parameter %s is not a code point in hexadecimal base", tostring(arg)) if not (0 <= codepoint and codepoint <= 0x10FFFF) then errorf(2, "code point in parameter %s out of range", tostring(arg)) end return codepoint end local function get_func(args, arg, prefix) local suffix = args[arg] or errorf(2, "Parameter %s is required", tostring(arg)) suffix = mw.text.trim(suffix) local func_name = prefix .. suffix local func = p[func_name] or errorf(2, "There is no function '%s'", func_name) return func end -- This function allows any of the "lookup" functions to be invoked. The first -- parameter is the word after "lookup_"; the second parameter is the code point -- in hexadecimal base. function p.lookup(frame) local func = get_func(frame.args, 1, "lookup_") local codepoint = get_codepoint(frame.args, 2) local result = func(codepoint) if func == p.lookup_name then -- Prevent code point labels such as <control-0000> from being -- interpreted as HTML tags. result = result:gsub("<", "&lt;") end return result end function p.is(frame) local func = get_func(frame.args, 1, "is_") -- is_Latin and is_valid_pagename take strings. if func == p.is_Latin or func == p.is_valid_pagename or func == p.is_rtl then return (func(frame.args[2])) else -- The rest take code points. local codepoint = get_codepoint(frame.args, 2) return (func(codepoint)) -- Adjust to one result. end end function p.lookup_kCantonese(codepoint) local data = loader[('Unihan/kCantonese/%02X'):format(floor(codepoint / 0x1000))] if data then return data[codepoint] end end return p qsurfs20jboj5ejuj5ps85xjotbbrt3 10 128024 1431291 993641 2025-10-04T21:28:25Z en>Jonesey95 0 fix text color in dark mode; this generally works but may cause problems, in which case revert or try specifying a different CSS value 1431291 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = border-spacing:2px; | aboveclass = fn org | abovestyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; font-size:125%; padding:2px | above = {{{name|{{{Name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | subheader = {{{subheader|}}} | subheaderstyle = background-color:#ededed; color:inherit; | subheader2 = {{#if:{{{previous|{{{previousletter|}}}}}} |{{align|left|←&nbsp;[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}]]}} }}{{#if:{{{nextletter|{{{next|}}}}}} |{{align|right|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}]]&nbsp;→}} }} | subheader2style = background-color:#ededed; color:inherit; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption<includeonly>|</includeonly>}}} | headerstyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; | header1 = {{#if:{{{religion|}}}{{{author|}}}|Information}} | label2 = Religion | data2 = {{{religion<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = Author | data3 = {{{author<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = Language | data4 = {{{language<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Period | data5 = {{{period<includeonly>|</includeonly>}}} | label6 = Books | data6 = {{{books<includeonly>|</includeonly>}}} | label7 = Chapters | data7 = {{{chapters<includeonly>|</includeonly>}}} | label8 = Sutras | data8 = {{{sutras<includeonly>|</includeonly>}}} | label9 = Verses | data9 = {{{verses<includeonly>|</includeonly>}}} |header19 = {{#if:{{{wikisource|}}}|'''Full text'''}} | data20 = {{#if:{{both|{{{native_wikisource|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} <!-- then:-->| [[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]]''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [[s:{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{{orig_lang_code|}}}:}}{{{native_wikisource|}}}|{{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]]<!-- -->}}'' at <!-- -->{{#if:{{#invoke:lang|is_ietf_tag|{{{orig_lang_code}}}}}|{{#invoke:lang|name_from_tag|{{{orig_lang_code}}}}}}} [[Wikisource]]<!-- -->{{main other|[[Category:Articles that link to foreign-language Wikisources]]}} <!--(create hidden category to be monitored by WikiProject:Wikisource) else:-->| {{#if:{{both|{{{native_external_url|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} |[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] ''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [{{{native_external_url|}}} {{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]<!-- -->}}'' <!-- -->{{#if:{{{native_external_host|}}} |at {{{native_external_host|}}} |online}} }} }} |data60 = {{#if:{{{wikisource|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[wikisource:{{{wikisource}}}|{{{wikisource}}}]] at [[Wikisource| English Wikisource]]}} |header61 = {{#if:{{{wikisource1|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[Wikisource]]}} |data62 = {{#if:{{{wikisource1|}}}| * [[wikisource:{{{wikisource1}}}|{{{wikisource1}}}]] {{#if:{{{wikisource2|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource2}}}|{{{wikisource2}}}]]}} {{#if:{{{wikisource3|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource3}}}|{{{wikisource3}}}]]}} {{#if:{{{wikisource4|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource4}}}|{{{wikisource4}}}]]}} {{#if:{{{wikisource5|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource5}}}|{{{wikisource5}}}]]}} }} | |data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} |data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} |data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} |data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} |data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} |data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} |data80 = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox religious text with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox religious text]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | author | background | books | caption | chapters | footnotes | image | image_size | language | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | name | Name | native_external_host | native_external_url | native_wikisource | next | nextletter | nextlink | orig_lang_code | period | previous | previousletter | previouslink | religion | subheader | sutras | title_orig | verses | wikisource | wikisource1 | wikisource2 | wikisource3 | wikisource4 | wikisource5 }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 8os4jc4jc3vmp6lz3kzp7zx7cs74120 1431292 1431291 2026-10-04T05:21:58Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_religious_text]] 1431291 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = border-spacing:2px; | aboveclass = fn org | abovestyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; font-size:125%; padding:2px | above = {{{name|{{{Name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | subheader = {{{subheader|}}} | subheaderstyle = background-color:#ededed; color:inherit; | subheader2 = {{#if:{{{previous|{{{previousletter|}}}}}} |{{align|left|←&nbsp;[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}]]}} }}{{#if:{{{nextletter|{{{next|}}}}}} |{{align|right|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}]]&nbsp;→}} }} | subheader2style = background-color:#ededed; color:inherit; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption<includeonly>|</includeonly>}}} | headerstyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; | header1 = {{#if:{{{religion|}}}{{{author|}}}|Information}} | label2 = Religion | data2 = {{{religion<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = Author | data3 = {{{author<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = Language | data4 = {{{language<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Period | data5 = {{{period<includeonly>|</includeonly>}}} | label6 = Books | data6 = {{{books<includeonly>|</includeonly>}}} | label7 = Chapters | data7 = {{{chapters<includeonly>|</includeonly>}}} | label8 = Sutras | data8 = {{{sutras<includeonly>|</includeonly>}}} | label9 = Verses | data9 = {{{verses<includeonly>|</includeonly>}}} |header19 = {{#if:{{{wikisource|}}}|'''Full text'''}} | data20 = {{#if:{{both|{{{native_wikisource|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} <!-- then:-->| [[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]]''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [[s:{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{{orig_lang_code|}}}:}}{{{native_wikisource|}}}|{{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]]<!-- -->}}'' at <!-- -->{{#if:{{#invoke:lang|is_ietf_tag|{{{orig_lang_code}}}}}|{{#invoke:lang|name_from_tag|{{{orig_lang_code}}}}}}} [[Wikisource]]<!-- -->{{main other|[[Category:Articles that link to foreign-language Wikisources]]}} <!--(create hidden category to be monitored by WikiProject:Wikisource) else:-->| {{#if:{{both|{{{native_external_url|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} |[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] ''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [{{{native_external_url|}}} {{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]<!-- -->}}'' <!-- -->{{#if:{{{native_external_host|}}} |at {{{native_external_host|}}} |online}} }} }} |data60 = {{#if:{{{wikisource|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[wikisource:{{{wikisource}}}|{{{wikisource}}}]] at [[Wikisource| English Wikisource]]}} |header61 = {{#if:{{{wikisource1|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[Wikisource]]}} |data62 = {{#if:{{{wikisource1|}}}| * [[wikisource:{{{wikisource1}}}|{{{wikisource1}}}]] {{#if:{{{wikisource2|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource2}}}|{{{wikisource2}}}]]}} {{#if:{{{wikisource3|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource3}}}|{{{wikisource3}}}]]}} {{#if:{{{wikisource4|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource4}}}|{{{wikisource4}}}]]}} {{#if:{{{wikisource5|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource5}}}|{{{wikisource5}}}]]}} }} | |data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} |data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} |data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} |data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} |data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} |data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} |data80 = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox religious text with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox religious text]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | author | background | books | caption | chapters | footnotes | image | image_size | language | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | name | Name | native_external_host | native_external_url | native_wikisource | next | nextletter | nextlink | orig_lang_code | period | previous | previousletter | previouslink | religion | subheader | sutras | title_orig | verses | wikisource | wikisource1 | wikisource2 | wikisource3 | wikisource4 | wikisource5 }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 8os4jc4jc3vmp6lz3kzp7zx7cs74120 1431311 1431292 2026-10-04T05:24:48Z A826 72368 1431311 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = border-spacing:2px; | aboveclass = fn org | abovestyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; font-size:125%; padding:2px | above = {{{name|{{{Name|<includeonly>{{PAGENAMEBASE}}</includeonly>}}}}}} | subheader = {{{subheader|}}} | subheaderstyle = background-color:#ededed; color:inherit; | subheader2 = {{#if:{{{previous|{{{previousletter|}}}}}} |{{align|left|←&nbsp;[[{{#if:{{{previouslink|}}}|{{{previouslink}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}}}|{{{previousletter|{{{previous}}}}}}]]}} }}{{#if:{{{nextletter|{{{next|}}}}}} |{{align|right|[[{{#if:{{{nextlink|}}}|{{{nextlink}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}}}|{{{nextletter|{{{next}}}}}}]]&nbsp;→}} }} | subheader2style = background-color:#ededed; color:inherit; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{{caption<includeonly>|</includeonly>}}} | headerstyle = background:{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}; color:{{Greater color contrast ratio|{{if empty|{{{background|}}}|{{Infobox religious building/color|{{{religion|}}}}}}}}}; | header1 = {{#if:{{{religion|}}}{{{author|}}}|ಮಾಹಿತಿ}} | label2 = ಧರ್ಮ | data2 = {{{religion<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = ಕರ್ತೃ | data3 = {{{author<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = ಭಾಷೆ | data4 = {{{language<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = ಕಾಲ | data5 = {{{period<includeonly>|</includeonly>}}} | label6 = ಗ್ರಂಥಗಳು | data6 = {{{books<includeonly>|</includeonly>}}} | label7 = ಅಧ್ಯಾಯಗಳು | data7 = {{{chapters<includeonly>|</includeonly>}}} | label8 = ಸೂತ್ರಗಳು | data8 = {{{sutras<includeonly>|</includeonly>}}} | label9 = ಶ್ಲೋಕಗಳು | data9 = {{{verses<includeonly>|</includeonly>}}} |header19 = {{#if:{{{wikisource|}}}|'''ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ'''}} | data20 = {{#if:{{both|{{{native_wikisource|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} <!-- then:-->| [[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]]''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [[s:{{#if:{{{orig_lang_code|}}}|{{{orig_lang_code|}}}:}}{{{native_wikisource|}}}|{{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]]<!-- -->}}'' at <!-- -->{{#if:{{#invoke:lang|is_ietf_tag|{{{orig_lang_code}}}}}|{{#invoke:lang|name_from_tag|{{{orig_lang_code}}}}}}} [[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್]]<!-- -->{{main other|[[Category:Articles that link to foreign-language Wikisources]]}} <!--(create hidden category to be monitored by WikiProject:Wikisource) else:-->| {{#if:{{both|{{{native_external_url|}}}|{{{orig_lang_code|}}}}} |[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] ''{{lang |{{{orig_lang_code|}}} | [{{{native_external_url|}}} {{{title_orig|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}]<!-- -->}}'' <!-- -->{{#if:{{{native_external_host|}}} |at {{{native_external_host|}}} |online}} }} }} |data60 = {{#if:{{{wikisource|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[wikisource:{{{wikisource}}}|{{{wikisource}}}]] at English Wikisource}} |header61 = {{#if:{{{wikisource1|}}}|[[File:wikisource-logo.svg|16px|link=|alt=]] [[ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್]]}} |data62 = {{#if:{{{wikisource1|}}}| * [[wikisource:{{{wikisource1}}}|{{{wikisource1}}}]] {{#if:{{{wikisource2|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource2}}}|{{{wikisource2}}}]]}} {{#if:{{{wikisource3|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource3}}}|{{{wikisource3}}}]]}} {{#if:{{{wikisource4|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource4}}}|{{{wikisource4}}}]]}} {{#if:{{{wikisource5|}}}|* [[wikisource:{{{wikisource5}}}|{{{wikisource5}}}]]}} }} | |data64 = {{{misc|{{{module|}}}}}} |data65 = {{{misc2|{{{module2|}}}}}} |data66 = {{{misc3|{{{module3|}}}}}} |data67 = {{{misc4|{{{module4|}}}}}} |data68 = {{{misc5|{{{module5|}}}}}} |data69 = {{{misc6|{{{module6|}}}}}} |data80 = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox religious text with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox religious text]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| alt | author | background | books | caption | chapters | footnotes | image | image_size | language | languages | languagesclass | misc | misc2 | misc3 | misc4 | misc5 | misc6 | module | module2 | module3 | module4 | module5 | module6 | name | Name | native_external_host | native_external_url | native_wikisource | next | nextletter | nextlink | orig_lang_code | period | previous | previousletter | previouslink | religion | subheader | subheader2 | sutras | title_orig | verses | wikisource | wikisource1 | wikisource2 | wikisource3 | wikisource4 | wikisource5 }}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 069ysbc1uhcl2j89u2x3zdiqx1zgf4v 10 128025 1431305 1072914 2025-08-30T21:15:34Z en>Zackmann08 0 1431305 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[</nowiki>[[Wikipedia:Wikidata]]<nowiki>]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{Tracks Wikidata|P18|cat=No local image but image on Wikidata}} == Usage == {{Parameter names example |subheader |subheader2 |previous |next |image | author | alt | caption | religion | period | books | chapters | language | languagesclass | languages |sutras |verses|native_wikisource |orig_lang_code=en | wikisource | wikisource1 | wikisource2 | wikisource3 | wikisource4 | wikisource5 | footnotes }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto; white-space:pre;"> {{Infobox religious text | name = <!-- name of text in English-language sources --> | subheader = <!-- name of text in original language --> | image = <!-- Example.png --> | background = <!-- religion-specific background color drawn from [[Template:Infobox religious building/color]] --> | alt = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] --> | caption = <!-- caption for image --> | religion = | author = | period = <!-- period written in, if exact date unknown --> | language = <!-- original language --> | books = <!-- bulleted list or count --> | chapters = <!-- bulleted list or count--> | sutras = <!-- bulleted list or count--> | verses = <!-- bulleted list or count--> | native_wikisource = <!-- Use name to link to non-English Wikisource. orig_lang_code parameter also required to have native_wikisource work. --> | orig_lang_code = <!-- Language code drawn from [[List of ISO 639-1 codes]]; required to have native_wikisource work --> | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- up to 5 wikisource variables may be specified --> | wikisource2 = | wikisource3 = | wikisource4 = | wikisource5 = | footnotes = <!-- any other useful information / citation --> | previous = <!-- link to previous chapter/verse/sutra if part of a sequence --> | next = <!-- link to next chapter/verse/sutra if part of a sequence --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using Infobox religious text with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Greater color contrast ratio}} {{Religious infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| <!--Categories below this line; interwikis at Wikidata--> [[Category:Religion and belief infobox templates]] [[Category:Infobox templates with module parameter]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "religion": { "label": "Religion" }, "name": { "label": "Name", "description": "Name of text in English-language sources", "type": "string" }, "subheader": { "label": "Original language name", "description": "name of text in original language" }, "previous": { "label": "Previous", "description": "link to previous chapter/verse/sutra if part of a sequence" }, "previousletter": {}, "previouslink": {}, "nextletter": {}, "next": { "label": "Next", "description": "link to next chapter/verse/sutra if part of a sequence" }, "nextlink": {}, "image": { "label": "Image", "example": "Example.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Image alt-text for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] " }, "caption": { "label": "Caption" }, "author": { "label": "Author" }, "language": { "label": "Original language", "description": "original language of the text" }, "period": { "label": "Historical period", "description": "historical period written in, if exact date unknown" }, "books": { "label": "Books", "description": "bulleted list or count, if text is divided into books" }, "chapters": { "label": "Chapters", "description": "bulleted list or count, if text is divided into chapters" }, "sutras": { "label": "Sutras", "description": "bulleted list or count, if text is divided into sutras" }, "verses": { "label": "Verses", "description": "bulleted list or count, if text is divided into verses" }, "wikisource": { "label": "Wikisource page" }, "native_wikisource": { "label": "Non-English Wikisource page", "description": "Use name to link to non-English Wikisource. orig_lang_code parameter also required to have native_wikisource work." }, "orig_lang_code": { "label": "Original language code", "description": "Language code drawn from [[List of ISO 639-1 codes]]; required to have native_wikisource work " }, "title_orig": {}, "native_external_url": {}, "native_external_host": {}, "wikisource1": { "label": "Wikisource page 1" }, "wikisource2": { "label": "Wikisource page 2" }, "wikisource3": { "label": "Wikisource page 3" }, "wikisource4": { "label": "Wikisource page 4" }, "wikisource5": { "label": "Wikisource page 5" }, "misc": {}, "module": {}, "misc2": {}, "module2": {}, "misc3": {}, "module3": {}, "misc4": {}, "module4": {}, "misc5": {}, "module5": {}, "misc6": {}, "module6": {}, "footnotes": { "label": "Footnotes", "description": "any other useful information / citation" }, "background": { "label": "Background color", "description": "religion-specific background color drawn from [[Template:Infobox religious building/color]]" } }, "paramOrder": [ "name", "subheader", "image", "image_size", "caption", "background", "alt", "author", "religion", "period", "language", "books", "chapters", "sutras", "verses", "native_wikisource", "orig_lang_code", "wikisource", "wikisource1", "wikisource2", "wikisource3", "wikisource4", "wikisource5", "footnotes", "previous", "next", "previousletter", "previouslink", "nextletter", "nextlink", "title_orig", "native_external_url", "native_external_host", "misc", "module", "misc2", "module2", "misc3", "module3", "misc4", "module4", "misc5", "module5", "misc6", "module6" ] } </templatedata> 2mpzbkqfexbyn3xo5ufn7ch4zfcv0dk 1431306 1431305 2026-10-04T05:22:00Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Infobox_religious_text/doc]] 1431305 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[</nowiki>[[Wikipedia:Wikidata]]<nowiki>]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{Tracks Wikidata|P18|cat=No local image but image on Wikidata}} == Usage == {{Parameter names example |subheader |subheader2 |previous |next |image | author | alt | caption | religion | period | books | chapters | language | languagesclass | languages |sutras |verses|native_wikisource |orig_lang_code=en | wikisource | wikisource1 | wikisource2 | wikisource3 | wikisource4 | wikisource5 | footnotes }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto; white-space:pre;"> {{Infobox religious text | name = <!-- name of text in English-language sources --> | subheader = <!-- name of text in original language --> | image = <!-- Example.png --> | background = <!-- religion-specific background color drawn from [[Template:Infobox religious building/color]] --> | alt = <!-- alt-text here for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] --> | caption = <!-- caption for image --> | religion = | author = | period = <!-- period written in, if exact date unknown --> | language = <!-- original language --> | books = <!-- bulleted list or count --> | chapters = <!-- bulleted list or count--> | sutras = <!-- bulleted list or count--> | verses = <!-- bulleted list or count--> | native_wikisource = <!-- Use name to link to non-English Wikisource. orig_lang_code parameter also required to have native_wikisource work. --> | orig_lang_code = <!-- Language code drawn from [[List of ISO 639-1 codes]]; required to have native_wikisource work --> | wikisource = <!-- OR: --> | wikisource1 = <!-- up to 5 wikisource variables may be specified --> | wikisource2 = | wikisource3 = | wikisource4 = | wikisource5 = | footnotes = <!-- any other useful information / citation --> | previous = <!-- link to previous chapter/verse/sutra if part of a sequence --> | next = <!-- link to next chapter/verse/sutra if part of a sequence --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} == Tracking categories == * {{clc|Pages using Infobox religious text with unknown parameters}} == Supporting template == * {{tl|Greater color contrast ratio}} {{Religious infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| <!--Categories below this line; interwikis at Wikidata--> [[Category:Religion and belief infobox templates]] [[Category:Infobox templates with module parameter]] }}</includeonly> <templatedata> { "params": { "religion": { "label": "Religion" }, "name": { "label": "Name", "description": "Name of text in English-language sources", "type": "string" }, "subheader": { "label": "Original language name", "description": "name of text in original language" }, "previous": { "label": "Previous", "description": "link to previous chapter/verse/sutra if part of a sequence" }, "previousletter": {}, "previouslink": {}, "nextletter": {}, "next": { "label": "Next", "description": "link to next chapter/verse/sutra if part of a sequence" }, "nextlink": {}, "image": { "label": "Image", "example": "Example.png", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "label": "Image size" }, "alt": { "label": "Image alt text", "description": "Image alt-text for accessibility; see [[MOS:ACCESS]] " }, "caption": { "label": "Caption" }, "author": { "label": "Author" }, "language": { "label": "Original language", "description": "original language of the text" }, "period": { "label": "Historical period", "description": "historical period written in, if exact date unknown" }, "books": { "label": "Books", "description": "bulleted list or count, if text is divided into books" }, "chapters": { "label": "Chapters", "description": "bulleted list or count, if text is divided into chapters" }, "sutras": { "label": "Sutras", "description": "bulleted list or count, if text is divided into sutras" }, "verses": { "label": "Verses", "description": "bulleted list or count, if text is divided into verses" }, "wikisource": { "label": "Wikisource page" }, "native_wikisource": { "label": "Non-English Wikisource page", "description": "Use name to link to non-English Wikisource. orig_lang_code parameter also required to have native_wikisource work." }, "orig_lang_code": { "label": "Original language code", "description": "Language code drawn from [[List of ISO 639-1 codes]]; required to have native_wikisource work " }, "title_orig": {}, "native_external_url": {}, "native_external_host": {}, "wikisource1": { "label": "Wikisource page 1" }, "wikisource2": { "label": "Wikisource page 2" }, "wikisource3": { "label": "Wikisource page 3" }, "wikisource4": { "label": "Wikisource page 4" }, "wikisource5": { "label": "Wikisource page 5" }, "misc": {}, "module": {}, "misc2": {}, "module2": {}, "misc3": {}, "module3": {}, "misc4": {}, "module4": {}, "misc5": {}, "module5": {}, "misc6": {}, "module6": {}, "footnotes": { "label": "Footnotes", "description": "any other useful information / citation" }, "background": { "label": "Background color", "description": "religion-specific background color drawn from [[Template:Infobox religious building/color]]" } }, "paramOrder": [ "name", "subheader", "image", "image_size", "caption", "background", "alt", "author", "religion", "period", "language", "books", "chapters", "sutras", "verses", "native_wikisource", "orig_lang_code", "wikisource", "wikisource1", "wikisource2", "wikisource3", "wikisource4", "wikisource5", "footnotes", "previous", "next", "previousletter", "previouslink", "nextletter", "nextlink", "title_orig", "native_external_url", "native_external_host", "misc", "module", "misc2", "module2", "misc3", "module3", "misc4", "module4", "misc5", "module5", "misc6", "module6" ] } </templatedata> 2mpzbkqfexbyn3xo5ufn7ch4zfcv0dk 828 140493 1431320 1430604 2026-10-04T08:22:10Z A826 72368 1431320 sanitized-css text/css .infobox { box-sizing: border-box; width: 100%; margin: 0 0 1em 0; float: none; clear: both; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #202122; } .infobox img { display: block; margin-left: auto; margin-right: auto; max-width: 100%; height: auto; } .infobox th, .infobox td { padding: 0.2em 0.4em; vertical-align: top; text-align: left; } .infobox th { font-weight: bold; text-align: left; white-space: nowrap; width: 1%; } .infobox td { width: auto; } .infobox tr + tr th, .infobox tr + tr td { border-top: 1px solid #eaecf0; } .infobox-header { text-align: center; font-weight: bold; background-color: #eaecf0; color: #202122; padding: 0.3em 0.5em; } .infobox-full-data { text-align: center; } .infobox-label { font-weight: bold; text-align: left; white-space: nowrap; width: 1%; } .infobox-data { text-align: left; width: auto; } .infobox a { color: #3366cc; } .infobox a:visited { color: #795cb2; } @media (min-width: 640px) { .infobox { margin-left: 1em; float: right; clear: right; width: 22em; } } .infobox-subbox { padding: 0; border: none; margin: -3px; width: auto; min-width: 100%; font-size: 100%; clear: none; float: none; background-color: transparent; color: inherit; } .infobox-3cols-child { margin: -3px; } .infobox .navbar { font-size: 100%; } .infobox-hiddenrow, body.skin--responsive.skin--responsive .infobox .infobox-hiddenrow { display: none; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox th, html.skin-theme-clientpref-night .infobox td { border-top-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox-header { background-color: #2e3136; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox { background-color: #1f1f23; color: #f8f9fa; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox a { color: #6e9eff; } html.skin-theme-clientpref-night .infobox a:visited { color: #a78bfa; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox th, html.skin-theme-clientpref-os .infobox td { border-top-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox-header { background-color: #2e3136; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox { background-color: #1f1f23; color: #f8f9fa; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox a { color: #6e9eff; } html.skin-theme-clientpref-os .infobox a:visited { color: #a78bfa; } } @media (min-width: 640px) { body.skin--responsive .infobox-table { display: table !important; } body.skin--responsive .infobox-table > caption { display: table-caption !important; } body.skin--responsive .infobox-table > tbody { display: table-row-group; } body.skin--responsive .infobox-table th, body.skin--responsive .infobox-table td { padding-left: inherit; padding-right: inherit; } } @media (max-width: 639px) { .infobox th, .infobox td { display: block; width: 100%; white-space: normal; } } 909e3i68apiz0kfdbf8bf77ldkp7car 1431326 1431320 2026-10-04T08:49:36Z A826 72368 Restored revision 1430604 by [[Special:Contributions/A826|A826]] ([[User talk:A826|talk]])(TwinkleGlobal) 1431326 sanitized-css text/css @media (min-width: 640px) { .infobox { /* @noflip */ margin-left: 1em; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ clear: right; width: 22em; } } /* * not strictly certain these styles are necessary since the modules now * exclusively output infobox-subbox or infobox, not both * just replicating the module faithfully */ .infobox-subbox { padding: 0; border: none; margin: -3px; width: auto; min-width: 100%; font-size: 100%; clear: none; float: none; background-color: transparent; color:inherit; } .infobox-3cols-child { margin: -3px; } .infobox .navbar { font-size: 100%; } /* remove when infobox is not a table anymore */ .infobox-hiddenrow, /* we mean it, Minerva. but also Vector 2022 in the future at some point */ body.skin--responsive.skin--responsive .infobox .infobox-hiddenrow { display: none; } /* Dark theme: [[William Wragg]], [[Coral Castle]] */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; /* switch with var( --color-base ) when supported. */ color: #f8f9fa; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .infobox-full-data:not(.notheme) > div:not(.notheme)[style] { background: #1f1f23 !important; /* switch with var( --color-base ) when supported. */ color: #f8f9fa; } } /* Since infobox is a table, many infobox templates take advantage of this to * add columns and rows to the infobox itself rather than as part of a new table * inside them. This class should be discouraged and removed on the long term, * but allows us to at least identify these tables going forward * Currently in use on: [[Module:Infobox3cols]] * Fixes issue described in [[phab:F55300125]] on Vector 2022. */ @media (min-width: 640px) { body.skin--responsive .infobox-table { display: table !important; } body.skin--responsive .infobox-table > caption { display: table-caption !important; } body.skin--responsive .infobox-table > tbody { display: table-row-group; } body.skin--responsive .infobox-table th, body.skin--responsive .infobox-table td { padding-left: inherit; padding-right: inherit; } } trznt7ceqiyv949hzm2828stzpn94vo 828 140800 1431301 1377280 2026-09-27T20:46:50Z en>Izno 0 please test and verify your changes before adding to a page deployed this far. notably, your large copy-paste error here 1377279 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .navbox { box-sizing: border-box; border: 1px solid #a2a9b1; width: 100%; clear: both; font-size: 88%; text-align: center; padding: 1px; margin: 1em auto 0; /* Prevent preceding content from clinging to navboxes */ } .navbox .navbox { margin-top: 0; /* No top margin for nested navboxes */ } .navbox + .navbox-styles + .navbox, /* category positions are wrapped in an "empty" span in Parsoid [[phab:T378906]] */ .navbox + span.mw-empty-elt + .navbox-styles + .navbox { margin-top: -1px; /* Single pixel border between adjacent navboxes */ } .navbox-inner, .navbox-subgroup { width: 100%; } .navbox-group, .navbox-title, .navbox-abovebelow { padding: 0.25em 1em; line-height: 1.5em; text-align: center; } .navbox-group { white-space: nowrap; /* @noflip */ text-align: right; } .navbox, .navbox-subgroup { background-color: #fdfdfd; color:inherit; } .navbox-list { line-height: 1.5em; border-color: #fdfdfd; /* Must match background color */ } .navbox-list-with-group { text-align: left; border-left-width: 2px; border-left-style: solid; } /* cell spacing for navbox cells */ /* Borders above 2nd, 3rd, etc. rows */ /* TODO: figure out how to replace tr as structure; * with div structure it should be just a matter of first-child */ tr + tr > .navbox-abovebelow, tr + tr > .navbox-group, tr + tr > .navbox-image, tr + tr > .navbox-list { border-top: 2px solid #fdfdfd; /* Must match background color */ } .navbox-title { background-color: #ccf; /* Level 1 color */ color:inherit; } .navbox-abovebelow, .navbox-group, .navbox-subgroup .navbox-title { background-color: #ddf; /* Level 2 color */ color:inherit; } .navbox-subgroup .navbox-group, .navbox-subgroup .navbox-abovebelow { background-color: #e6e6ff; /* Level 3 color */ color:inherit; } .navbox-even { background-color: #f7f7f7; color:inherit; } .navbox-odd { background-color: transparent; color:inherit; } /* TODO: figure out how to remove reliance on td as structure */ .navbox .hlist td dl, .navbox .hlist td ol, .navbox .hlist td ul, .navbox td.hlist dl, .navbox td.hlist ol, .navbox td.hlist ul { padding: 0.125em 0; } .navbox .navbar { display: block; font-size: 100%; } .navbox-title .navbar { /* @noflip */ float: left; /* @noflip */ text-align: left; /* @noflip */ margin-right: 0.5em; } /** T367463 */ body.skin--responsive .navbox-image img { max-width: none !important; } @media print { body.ns-0 .navbox { display: none !important; } } ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5 1431302 1431301 2026-10-04T05:21:59Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Navbox/styles.css]] 1377279 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .navbox { box-sizing: border-box; border: 1px solid #a2a9b1; width: 100%; clear: both; font-size: 88%; text-align: center; padding: 1px; margin: 1em auto 0; /* Prevent preceding content from clinging to navboxes */ } .navbox .navbox { margin-top: 0; /* No top margin for nested navboxes */ } .navbox + .navbox-styles + .navbox, /* category positions are wrapped in an "empty" span in Parsoid [[phab:T378906]] */ .navbox + span.mw-empty-elt + .navbox-styles + .navbox { margin-top: -1px; /* Single pixel border between adjacent navboxes */ } .navbox-inner, .navbox-subgroup { width: 100%; } .navbox-group, .navbox-title, .navbox-abovebelow { padding: 0.25em 1em; line-height: 1.5em; text-align: center; } .navbox-group { white-space: nowrap; /* @noflip */ text-align: right; } .navbox, .navbox-subgroup { background-color: #fdfdfd; color:inherit; } .navbox-list { line-height: 1.5em; border-color: #fdfdfd; /* Must match background color */ } .navbox-list-with-group { text-align: left; border-left-width: 2px; border-left-style: solid; } /* cell spacing for navbox cells */ /* Borders above 2nd, 3rd, etc. rows */ /* TODO: figure out how to replace tr as structure; * with div structure it should be just a matter of first-child */ tr + tr > .navbox-abovebelow, tr + tr > .navbox-group, tr + tr > .navbox-image, tr + tr > .navbox-list { border-top: 2px solid #fdfdfd; /* Must match background color */ } .navbox-title { background-color: #ccf; /* Level 1 color */ color:inherit; } .navbox-abovebelow, .navbox-group, .navbox-subgroup .navbox-title { background-color: #ddf; /* Level 2 color */ color:inherit; } .navbox-subgroup .navbox-group, .navbox-subgroup .navbox-abovebelow { background-color: #e6e6ff; /* Level 3 color */ color:inherit; } .navbox-even { background-color: #f7f7f7; color:inherit; } .navbox-odd { background-color: transparent; color:inherit; } /* TODO: figure out how to remove reliance on td as structure */ .navbox .hlist td dl, .navbox .hlist td ol, .navbox .hlist td ul, .navbox td.hlist dl, .navbox td.hlist ol, .navbox td.hlist ul { padding: 0.125em 0; } .navbox .navbar { display: block; font-size: 100%; } .navbox-title .navbar { /* @noflip */ float: left; /* @noflip */ text-align: left; /* @noflip */ margin-right: 0.5em; } /** T367463 */ body.skin--responsive .navbox-image img { max-width: none !important; } @media print { body.ns-0 .navbox { display: none !important; } } ku94g873nj9xaasowc6yies69ls74c5 828 144939 1431303 1387923 2026-09-13T20:36:59Z en>Izno 0 border colors per tper 1431303 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .ombox { margin: 4px 0; border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); /* Default "notice" gray */ background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); box-sizing: border-box; color: var(--color-base, #202122); } /* For the "small=yes" option. */ .ombox.mbox-small { font-size: 88%; line-height: 1.25em; } .ombox-speedy { border: 2px solid #b32424; /* Red */ background-color: #fee7e6; /* Pink */ } .ombox-delete { border: 2px solid #b32424; /* Red */ } .ombox-content { border: 1px solid #f28500; /* Orange */ } .ombox-style { border: 1px solid #fc3; /* Yellow */ } .ombox-move { border: 1px solid #9932cc; /* Purple */ } .ombox-protection { border-width: 2px; /* Gray-gold */ } .ombox .mbox-text { border: none; /* @noflip */ padding: 0.25em 0.9em; width: 100%; } .ombox .mbox-image { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0 2px 0.9em; text-align: center; } .ombox .mbox-imageright { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0.9em 2px 0; text-align: center; } /* An empty narrow cell */ .ombox .mbox-empty-cell { border: none; padding: 0; width: 1px; } /* keep synced with each other type of message box as this isn't qualified */ .mbox-invalid-type { text-align: center; } @media (min-width: 720px) { .ombox { margin: 4px 10%; } .ombox.mbox-small { /* @noflip */ clear: right; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ margin: 4px 0 4px 1em; width: 238px; } } /** T367463 */ body.skin--responsive table.ombox img { max-width: none !important; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ombox-speedy { background-color: #310402; /* Dark red, same hue/saturation as light */ } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .ombox-speedy { background-color: #310402; /* Dark red, same hue/saturation as light */ } } smmnp6ybvr30s6idatyj2wvfmnypvlu 1431304 1431303 2026-10-04T05:22:00Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Message_box/ombox.css]] 1431303 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .ombox { margin: 4px 0; border-collapse: collapse; border: 1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); /* Default "notice" gray */ background-color: var(--background-color-neutral-subtle, #f8f9fa); box-sizing: border-box; color: var(--color-base, #202122); } /* For the "small=yes" option. */ .ombox.mbox-small { font-size: 88%; line-height: 1.25em; } .ombox-speedy { border: 2px solid #b32424; /* Red */ background-color: #fee7e6; /* Pink */ } .ombox-delete { border: 2px solid #b32424; /* Red */ } .ombox-content { border: 1px solid #f28500; /* Orange */ } .ombox-style { border: 1px solid #fc3; /* Yellow */ } .ombox-move { border: 1px solid #9932cc; /* Purple */ } .ombox-protection { border-width: 2px; /* Gray-gold */ } .ombox .mbox-text { border: none; /* @noflip */ padding: 0.25em 0.9em; width: 100%; } .ombox .mbox-image { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0 2px 0.9em; text-align: center; } .ombox .mbox-imageright { border: none; /* @noflip */ padding: 2px 0.9em 2px 0; text-align: center; } /* An empty narrow cell */ .ombox .mbox-empty-cell { border: none; padding: 0; width: 1px; } /* keep synced with each other type of message box as this isn't qualified */ .mbox-invalid-type { text-align: center; } @media (min-width: 720px) { .ombox { margin: 4px 10%; } .ombox.mbox-small { /* @noflip */ clear: right; /* @noflip */ float: right; /* @noflip */ margin: 4px 0 4px 1em; width: 238px; } } /** T367463 */ body.skin--responsive table.ombox img { max-width: none !important; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ombox-speedy { background-color: #310402; /* Dark red, same hue/saturation as light */ } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .ombox-speedy { background-color: #310402; /* Dark red, same hue/saturation as light */ } } smmnp6ybvr30s6idatyj2wvfmnypvlu 0 145041 1431272 1378654 2026-10-03T13:40:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431272 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Tirumala_090615.jpg|thumb]] '''ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ'''ವು ಭಾರತದ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ರಾಜ್ಯದ ತಿರುಪತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುಮಲ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು [[ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ]]. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ರೂಪನಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅವನು ''[[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದ]]'' ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವು ಕಲಿಯುಗ [[ವೈಕುಂಠ]] ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಲಿಯುಗ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ದೈವಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನ, ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿ ಬಾಲಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಂತಹ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ಇತರ ಹಲವು ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ: ಬಾಲಾಜಿ, ಗೋವಿಂದ ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/maintemple_about.htm|title=Tirumala Temple|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011032254/http://tirumala.org/maintemple_about.htm|archive-date=11 October 2007|access-date=13 September 2007}}</ref> ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಮ್ (ಟಿಟಿಡಿ) ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಟಿಟಿಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಗುಲದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.sundayguardianlive.com/news/andhra-government-eyes-tirupati-wealth|title=Andhra government eyes Tirupati wealth|date=17 October 2020|website=The Sunday Guardian Live|access-date=22 August 2021|archive-date=22 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822074726/https://www.sundayguardianlive.com/news/andhra-government-eyes-tirupati-wealth|url-status=dead}}</ref><ref name=":2">{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/india/andhra-pradesh-government-reappoints-yv-subba-reddy-as-ttd-board-chairman-2382937.html|title=Andhra Pradesh government reappoints YV Subba Reddy as TTD Board Chairman|last=Seshagiri|first=D M|date=8 August 2021|work=Zee News|access-date=30 July 2022|last2=Sinha|first2=Saurabh}}</ref> ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಶೇಷಾಚಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳು ಏಳು ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, [[ಶೇಷನಾಗ|ಆದಿಶೇಷನ]] ಏಳು ತಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೆಂಕಟಾದ್ರಿ ಏಳನೇ ಶಿಖರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ನೀರಿನ ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಾಲಯವನ್ನು "ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ದೇವಾಲಯ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Rh8vEAAAQBAJ|title=God vs Alien: (English Version)|last=Chandra|first=Subhash|date=2021-05-19|publisher=Subhash Chandra|pages=54|language=en}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 300 ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://ttdsevadetails.in/unknown-facts-about-tirupati-balaji-temple/|title=21 Unknown Facts about Tirupati Balaji Temple (Venkateswara Swamy)|date=15 May 2022|language=en-US|access-date=15 May 2022|archive-date=20 ಮೇ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520132154/https://ttdsevadetails.in/unknown-facts-about-tirupati-balaji-temple/|url-status=dead}}</ref> [[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು]] ಆನಂದ ನಿಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ದೇವಾಲಯವು ಪೂಜೆಯ ವೈಖಾನಸ ಆಗಮ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಎಂಟು ವಿಷ್ಣು ಸ್ವಯಂಭೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು 75 ನೇ ದಿವ್ಯ ದೇಶವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಿಕರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎರಡು ಆಧುನಿಕ ಸರತಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ತಾರಿಗೊಂಡ ವೆಂಗಮಾಂಬ ಅನ್ನಪ್ರಸಾದಂ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಕೇಶಮುಂಡನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಯಾತ್ರಿ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳಿವೆ. ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದೇಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="ndtv">{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070026005|title=Tirupati ousts Vatican, reigns at top|last=Sudhir|first=Uma|date=13 September 2007|work=NDTV|access-date=13 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922164950/http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/story.aspx?id=NEWEN20070026005|archive-date=22 September 2007}}</ref><ref name="CSHindu">{{Cite book|title=An Outline of the Cultural History and Principles of Hinduism|last=Sivaratnam|first=C|publisher=Stangard Printers|year=1964|edition=1|location=Colombo|oclc=12240260|quote=Koneswaram temple. Tiru-Kona-malai, sacred mountain of Kona or Koneser, Iswara or Siva. The date of building the original temple is given as 1580 BCE according to a Tamil poem by Kavi Raja Virothayan translated into English in 1831 by Simon Cassie Chitty ...}}</ref><ref name="HLtoSL">{{Cite book|title=The Hindu legacy to Sri Lanka|last=Ramachandran|first=Nirmala|publisher=Stamford Lake (Pvt.) Ltd. 2004|year=2004|isbn=9789558733974|location=Pannapitiya|oclc=230674424|quote=Portuguese writer De Queyroz compares Konesvaram to the famous Hindu temples in Rameswaram, [[Ekambareswarar Temple (Kanchipuram)|Kanchipuram]], Tirupatti-Tirumalai, Jagannath and Vaijayanthi and concludes that while these latter temples were well visited by the Hindus, the former had surpassed all the latter temples by the early 1600s}}</ref> ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ದಂತಕಥೆಗಳಿವೆ . ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯವು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ [[ಮೂರ್ತಿ|ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ''[[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದ]]'' ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharattemples.com/venkateswara-temple-tirumala-andhra-pradesh/|title=Venkateswara Temple, Tirumala, Andhra Pradesh|last=Shilpa|date=5 December 2018|website=Bharat Temples|language=en-US|access-date=19 April 2022|archive-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404055240/https://www.bharattemples.com/venkateswara-temple-tirumala-andhra-pradesh/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dakshinavarta.com/2020/05/21/tirupati-tirumala/|title=Tirupati – Tirumala – Venkateswara the lord of the Kali Yuga|date=21 May 2020|website=Dakshināvarta|language=en-US|access-date=19 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329232240/https://dakshinavarta.com/2020/05/21/tirupati-tirumala/|archive-date=29 ಮಾರ್ಚ್ 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/religion/religious-places/history-of-tirupati-balaji-temple/articleshow/68206101.cms|title=Tirupati Balaji - History of Tirupati Balaji temple|last=Punjabi|first=Mona|date=21 April 2019|work=The Times of India|access-date=19 April 2022}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ದಂತಕಥೆ == ''[[ದ್ವಾಪರಯುಗ|ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ]]'', [[ಶೇಷನಾಗ|ಆದಿಶೇಷನು]] [[ವಾಯು (ದೇವತೆ)|ವಾಯು]]ವಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಸೋತ ನಂತರ ಶೇಷಾಚಲಂ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿದನು . [[ಪುರಾಣಗಳು|ಪುರಾಣಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ತಿರುಮಲವನ್ನು ಆದಿವರಾಹ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ]]ನನ್ನು ಕೊಂದ ನಂತರ, ಆದಿವರಾಹನು [[ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ|ಈ]] ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದನು. ವೆಂಕಟಾಚಲ ಮಹಾತ್ಯಂ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="legend1"/> ''[[ಕಲಿಯುಗ|ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ]]'', [[ನಾರದ|ನಾರದನು]] [[ಯಜ್ಞ|ಯಜ್ಞವನ್ನು]] ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಋಷಿಗಳಿಗೆ [[ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ|ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ]] ([[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ]]) ಪೈಕೆ ಯಾರಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು. ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು [[ಭೃಗು|ಭೃಗುವನ್ನು]] ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ಪಾದದ ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಣ್ಣು ಹೊಂದಿದ್ದ ಋಷಿಯು [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ|ಶಿವನನ್ನು]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಈ ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು [[ಲಿಂಗ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ಪೂಜಿಸದಂತೆ]] ಮತ್ತು ಶಿವನನ್ನು ಲಿಂಗವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವಂತೆ ಅವನು ಶಾಪ ನೀಡಿದನು. ಕೊನೆಗೆ ಅವನು [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವನ್ನು]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ಭಗವಂತನು ಭೃಗುವನ್ನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದನು. ಈ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಭೃಗು ಋಷಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದೆಗೆ ಒದೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿಷ್ಣುವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಋಷಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಮಾಲೀಶು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಿದನು. ಈ ಕೃತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಭೃಗುವಿನ ಪಾದದ ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಣ್ಣನ್ನು ಹಿಂಡಿದನು. ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎದೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ನಿವಾಸ (''ವಕ್ಷಸ್ಥಳ'') ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಗೆ ಅದು ಅವಮಾನವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೃಗು ಅದನ್ನು ಒದ್ದಿದ್ದರಿಂದ ಅದು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವಳು [[ವೈಕುಂಠ|ವೈಕುಂಠವನ್ನು]] ತೊರೆದು [[ಕೊಲ್ಲಾಪುರ|ಕೊಲ್ಹಾಪುರಕ್ಕೆ]] ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.<ref name="legend1"/> ವಿಷ್ಣುವು ಶ್ರೀನಿವಾಸನಾಗಿ ಮಾನವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ವೈಕುಂಠವನ್ನು ತೊರೆದು, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿರುವ ''ಶೇಷಾಚಲಂ'' ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕರೆದಳು. ನಂತರ ಶಿವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಹಸು ಮತ್ತು ಕರುವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ರಾಜನಿಗೆ ಹಸು ಹಾಗೂ ಕರುವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದಳು. ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಹಸುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಮೇಯಿಸಲು ಕೊಂಡೊಯ್ದಾಗ ಅದು ಅವನಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ, ಇದನ್ನು ನೋಡಿದ ಒಬ್ಬ ಗೋಪಾಲಕನು ತನ್ನ ಕೋಲಿನಿಂದ ಹಸುವನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು ಆದರೆ ಆ ಗಾಯವನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಚೋಳ ರಾಜನು ರಾಕ್ಷಸನಾಗುವಂತೆ ಶಪಿಸಿದನು ಏಕೆಂದರೆ ಸೇವಕರು (''ಶೂದ್ರರು'') ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ರಾಜರು ಹೊರಬೇಕೆಂದು ಧರ್ಮ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ರಾಜನು ಕರುಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜನು ಆಕಾಶರಾಜನಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳು ಪದ್ಮಾವತಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಂತರ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.<ref name="legend1">{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/TempleLegend.aspx|title=Tirumala Tirupati Devasthanams-Temple Legend|access-date=2022-09-02|archive-date=2015-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20151212225637/http://www.tirumala.org/TempleLegend.aspx|url-status=dead}}</ref> ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ತನ್ನ ಸಾಕುತಾಯಿ ವಕುಲಾ ದೇವಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಇದ್ದನು. ಶಾಪದ ನಂತರ, [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ರಾಜನು ಆಕಾಶರಾಜನಾಗಿ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿ ಎಂಬ ಮಗಳು ಇದ್ದಳು. ಅವಳು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ಇಂದಿನ ತಿರುಚನೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಮಪುಷ್ಕರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಇಂದಿನ ನಾರಾಯಣವನಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಪದ್ಮಾವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದನು ಮತ್ತು ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮರಳಿದನು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿಗೆ ಪದ್ಮಾವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ವಿವಾಹವಾದದ್ದು ತಿಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೋದಳು. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿಯ ನಡುವಿನ ಜಗಳವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿಯರು ತನ್ನ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಕಲ್ಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟನು. ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದ ರಾಣಿಯರ ಮುಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಶಿವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಎಲ್ಲದರ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು - ''ಕಲಿಯುಗದ'' ಶಾಶ್ವತ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಮನುಕುಲದ ವಿಮೋಚನೆಗಾಗಿ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕೆಂಬ ಭಗವಂತನ ಬಯಕೆ. ತಾವೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವತೆಯರು ಕಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿ ಅವನ ಎದೆಯ ಬಲಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಇರುತ್ತಾಳೆ.<ref name="legend1"/> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ == === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸ === ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ದತ್ತಿಯನ್ನು ಪಲ್ಲವ ರಾಣಿ ಸಮವಾಯಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 966 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಳು. ಅವಳು ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಭಾಗ ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಒಂದು 10 ಎಕರೆ ಮತ್ತು ಇತರ 13 ಎಕರೆ) ದಾನ ಮಾಡಿದಳು ಮತ್ತು ಆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಸವಗಳ ಆಚರಣೆಗೆ ಬಳಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದಳು.{{Sfn|Feminism and World Religions|1999}} [[ಪಲ್ಲವ|ಪಲ್ಲವ ರಾಜವಂಶ]] (9 ನೇ ಶತಮಾನ), [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ ರಾಜವಂಶ]] (10 ನೇ ಶತಮಾನ), ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರದ ಪ್ರಧಾನರು (14 ಮತ್ತು 15 ನೇ ಶತಮಾನಗಳು) ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಬದ್ಧರಾದ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಗಾತ್ರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ವಜ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ದೇಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ]]ದ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Tirumalatemple">{{Cite book|title=The Tirumala Temple|last=Dr. N.Ramesan|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|year=1981|location=Tirumala}}</ref> 1517 ರಲ್ಲಿ, ವಿಜಯನಗರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ದಾನಿಯಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ಅವನ ದೇಣಿಗೆಯು ಆನಂದ ನಿಲಯಮ್‍ನ (ಒಳಗಿನ ದೇಗುಲ) ಛಾವಣಿಗೆ ಸ್ವರ್ಣಲೇಪನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. 2 ಜನವರಿ 1517 ರಂದು, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref name="ttd">{{Cite web|url=https://www.tirumala.org/TTDTempleHistory.aspx|title=TTD Temple History|last=ttd|first=official site|website=Tirumala Tirupathi Devasthanams|publisher=Temple website|access-date=15 December 2019}}</ref> ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವನತಿಯ ನಂತರ, [[ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನ|ಮೈಸೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ಗದ್ವಾಲ್ ಸಂಸ್ಥಾನದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಯಾತ್ರಿಕರಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಭರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಮರಾಠಾ ಸೈನ್ಯಾಧಿಪತಿ ರಾಘೋಜಿ I ಭೋಂಸ್ಲೆ (ಮರಣ 1755) ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಶಾಶ್ವತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/maintemple_history.htm|title=Tirumala Tirupati Devasthanams: Temple History|archive-url=https://web.archive.org/web/20120412013703/http://www.tirumala.org/maintemple_history.htm|archive-date=12 April 2012|access-date=15 July 2011}}</ref> ಕ್ರಿ.ಶ. 1320 ಮತ್ತು 1369ರ ನಡುವೆ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ರಂಗನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಡಲು ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ttd" /> ಹೈದರಾಬಾದಿನ ನಿಜಾಮನು ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅರ್ಚಕರು ರಾಜಾ ತೋಡರ್‌ಮಲ್‍ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು. ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದನು. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ತೋಡರ್‌ಮಲ್, ಅವನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ಹಿತ್ತಾಳೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ.[https://www.hindustantimes.com/india/todarmal-s-moti-mahal-decaying/story-JYNXLc8Z8eItELMrRWleFO.html] === ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಭೇಟಿಗಳು === 11 ಮತ್ತು 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು]] ಮೂರು ಬಾರಿ ತಿರುಪತಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು[[ರಾಮಾಯಣ|ರಾಮಾಯಣದ]] ನಿಗೂಢ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆದರು. ಅವರ ಎರಡನೇ ಭೇಟಿಯು ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ [[ಶೈವ ಪಂಥ|ಶೈವರು]] ಮತ್ತು [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವರ]] ನಡುವೆ ಉಂಟಾದ ವಿವಾದವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/title/life-and-teachings-of-sri-ramanujacharya/oclc/30865934|title=The life and teachings of Sri Ramanujacharya|last=Sreenivasa Ayyangar|first=C. R|date=1908|publisher=R. Venkateshwar|location=Madras|language=English|oclc=30865934}}</ref> 102 ವರ್ಷಗಳ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಚಾರ್ಯರು ಗೋವಿಂದರಾಜನ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಿರುಪತಿ ಪಟ್ಟಣದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref name="Tirumalatemple"/> ರಾಮಾನುಜರು [[ವೈಖಾನಸ|ವೈಖಾನನಾಸ]] [[ಆಗಮ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಾಲಾಯಿರ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಬಂಧದ ಪಠಣವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1119 ರಲ್ಲಿ ತಿರುಪತಿ ಜೀಯರ್ ಮಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜೀಯರರು ಇಂದಿಗೂ ರಾಮಾನುಜರು ನಿಯಮಿಸಿದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://news.tirumala.org/pontifs-jeeyangars-the-ombudsman-of-tirumala-temple-rituals/|title=Pontiffs Jeeyangars, the Ombudsman of Tirumala Temple rituals – TTD News|work=T. T. D. News|access-date=6 June 2022|archive-date=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220803072335/http://news.tirumala.org/pontifs-jeeyangars-the-ombudsman-of-tirumala-temple-rituals/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/Voice-of-a-mighty-philosophy/article16614610.ece|title=Voice of a mighty philosophy|date=25 March 2010|work=The Hindu|access-date=6 June 2022}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/He-crawled-all-the-way-up/article14425912.ece|title=He streamlined the rituals at Tirumala temple|last=Narasimhan|first=T. A|date=16 June 2016|work=The Hindu|access-date=6 June 2022}}</ref> === ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:SwamiPushkarni.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/SwamiPushkarni.JPG/250px-SwamiPushkarni.JPG|thumb|250x250px| ತಿರುಮಲದ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ]] [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ದೇವಾಲಯವು ಜುಲೈ 1656 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಕೊಂಡದ ಕೈಗೆ ಹೋಯಿತು. ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref name="british">{{Cite book|title=Organisational and Financial Management of Religious Institutions: With Special Reference to Tirumala Tirupati Devasthanams (TTD)|last=V.K|first=Bhaskara Rao|date=1992|publisher=Deep and Deep Publications|isbn=81-7100-441-5|pages=52, 53}}</ref> 1933 ರಲ್ಲಿ<ref>{{Cite book|title=History of the Hindu Religious Endowments in Andhra Pradesh|last=Koutha|first=Nirmala Kumari|date=1 January 1998|publisher=Northern Book Centre|isbn=81-7211-085-5|page=124}}</ref> ಟಿಟಿಡಿ ಕಾಯಿದೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಟಿಟಿಡಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಗುಲದಿಂದ ಬರುವ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name=":1"/><ref name=":2"/> ದೇವಾಲಯವು [[ಕನ್ನಡ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 640 ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://srivenkatesa.org/index.php/temple/templehistory/675-tirumala-hill-shrine-and-inscriptions|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208115439/http://srivenkatesa.org/index.php/temple/templehistory/675-tirumala-hill-shrine-and-inscriptions|archive-date=8 December 2015|access-date=22 October 2015}}</ref> ಸುಮಾರು 3000 ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗ್ರಹವಿದೆ. ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ತಲ್ಲಪಾಕ ಅಣ್ಣಮಾಚಾರ್ಯರು]] ಮತ್ತು ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ತೆಲುಗು ಸಂಕೀರ್ತನೆಗಳು]] ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1o4HAQAAMAAJ&q=3000+copper+plates+annamcharya|title=Musical heritage of India|last=Ramakrishna|first=Lalita|year=2003|isbn=9788187226611|access-date=23 September 2019}}</ref><ref name="annam2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=23ULAQAAMAAJ&q=3000+copper+plates+annamcharya|title=International Journal of Dravidian Linguistics: IJDL., Volume 36|year=2007|access-date=23 September 2019}}</ref> ಈ ಸಂಗ್ರಹವು ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref name="annam2" /> ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 75,000 ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/tirumala-the-epicentre-of-faith/25092-3.html|title=Tirumala, the epicentre of faith|last=Jatania, Prachi|date=2 November 2006|publisher=CNN-IBN|access-date=15 July 2011}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ವಾಸ್ತುಕಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Tirumala_Venkateswara_temple_entrance_09062015.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Tirumala_Venkateswara_temple_entrance_09062015.JPG/220px-Tirumala_Venkateswara_temple_entrance_09062015.JPG|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Tirumala_overview.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e0/Tirumala_overview.jpg/250px-Tirumala_overview.jpg|thumb|332x332px| ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠಂ ಸರದಿಸಾಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ (ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಟ್ಟಡ) ನಾರಾಯಣಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಶ್ರೀವಾರಿ ಪಡಲುವಿನಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ]] ; ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ]]'' ಹೋಗಲು ಮೂರು ದ್ವಾರಗಳು ಇವೆ. ''ಮಹಾದ್ವಾರ''ವನ್ನು ''ಪದಿಕಾವಲಿ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ''ಮಹಾಪ್ರಕಾರಂ'' (ಹೊರಗಿನ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆ) ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ 50 ಅಡಿ, ಐದು ಅಂತಸ್ತಿನ [[ಗೋಪುರ|ಗೋಪುರವನ್ನು]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಲಶಗಳಿವೆ . ''ವೆಂಡಿವಾಕಿಲಿ'' (ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ) ಯನ್ನು ''ನಡಿಮಿಪದಿಕಾವಲಿ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎರಡನೇ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ''ಸಂಪಂಗಿಪ್ರಕಾರದ'' ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ (ಒಳಗಿನ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಗೋಡೆ). ವೆಂಡಿವಾಕಿಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಕಲಶಗಳಿವೆ. ''ಬಂಗಾರುವಾಕಿಲಿ'' (ಚಿನ್ನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ) ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ]]'' ಹೋಗುವ ಮೂರನೇ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಾಗಿಲಿನ ಎರಡೂ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಾದ ಜಯ-ವಿಜಯರ ಎರಡು ಎತ್ತರದ ತಾಮ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. ಮರದ ದಪ್ಪನೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ದಶಾವತಾರವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ; ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು [[ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ]] ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ''ಮಹಾಪ್ರಾಕಾರ'' ಮತ್ತು ''ಸಂಪಂಗಿಪ್ರಾಕಾರದ'' ನಡುವಿನ ಪ್ರದೇಶ. ''ಸಂಪಂಗಿಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಅನೇಕ ಮಂಟಪಗಳು, ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ, [[ಗರುಡಗಂಬ|ಬಲಿಪೀಠ]], ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲಿಕಾ ಶಿಲಾ, ಪ್ರಸಾದ ವಿತರಣಾ ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಆನಂದ ನಿಲಯ'' ವಿಮಾನವನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡುವ ಎರಡನೇ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯೆ ''ವಿಮಾನಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ''. ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವರದರಾಜ ಮತ್ತು ಯೋಗ ನರಸಿಂಹರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಉಪ-ದೇಗುಲಗಳು, ಪೋಟು (ಮುಖ್ಯ ಅಡಿಗೆಮನೆ), ಬಂಗಾರು ಬಾವಿ (ಚಿನ್ನದ ಬಾವಿ), ಅಂಕುರಾರ್ಪಣ ಮಂಟಪ, ಯಾಗಶಾಲೆ, ನಾನಲ (ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟುಗಳು) ಪರ್ಕಮಣಿ, ಚಂದನದ ಪೇಸ್ಟ್‌ನ ಅಲ್ಮೈರಾ, ದಾಖಲೆಗಳ ಕೋಶ, ಸನ್ನಿಧಿ ಭಾಷ್ಯಕಾರುಲು, ದೇವರ ಹುಂಡಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನರ ಪೀಠ ಇವೆ. ; ಆನಂದನಿಲಯಂ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹ ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ|ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ]]'' ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು ಇತರ ಸಣ್ಣ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಂಗಾರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ''ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ'' ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ''ಬಂಗಾರುವಕಿಲಿ'' ಮತ್ತು ''ಗರ್ಭಗೃಹದ'' ನಡುವೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ. ದೇವರು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿ - ಒಂದು ''ವರದ'' ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೆರಡರಲ್ಲಿ ''[[ಪಾಂಚಜನ್ಯ|ಶಂಖ]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು]]'' ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ದೇವರನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ಬಲ ಎದೆಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ದೇವಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ''ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ'' (''ಕುಲಶೇಖರಪದಿಯ'' ಮುಂದಕ್ಕೆ) ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಿಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ''ಆನಂದ ನಿಲಯಂ ವಿಮಾನ''ವು ''ಗರ್ಭಗೃಹದ'' ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ಅಂತಸ್ತಿನ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಶೃಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಲಶವಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಫಲಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಹೂದಾನಿಯಿಂದ ಹೊದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗೋಪುರದ ಮೇಲೆ, ''"ವಿಮಾನ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ"'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಮೂರ್ತಿಯಿದೆ. ಇದು ''ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ'' ದೇವರ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=10QgAAAAMAAJ|title=Sri Venkateswara, the Lord of the Seven Hills, Tirupati|last=Sitapati|first=Pidatala|date=1968|publisher=Bharatiya Vidya Bhavan|pages=107|language=en}}</ref> == ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ದೇವತೆಗಳು == [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] [[ಅವತಾರ|ಅವತಾರನಾದ]] ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಧಾನ ವಿಗ್ರಹವು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಟಿತ) ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="svayam1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=4cJOCgAAQBAJ&q=Swayambhu+tirumala&pg=PA405|title=Pagan Ethics: Paganism as a World Religion|last=York|first=Michael|date=5 August 2015|isbn=9783319189239|access-date=24 September 2019}}</ref> === ಪಂಚ ಬೇರಮಗಳು === ವೈಖಾನಸ ಆಗಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮೂರ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು [[ಮೂರ್ತಿ|ದೇವತೆಗಳಿಂದ]] (ಬೇರಮ್‍ಗಳು) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ '''ಪಂಚ ಬೇರಮುಲು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪಂಚ ಎಂದರೆ ಐದು; ಬೇರಂ ಎಂದರೆ ದೇವರು).<ref name="panchaberam">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CY9eAAAAQBAJ&q=pancha+beram&pg=PT219|title=Sri Venkateshwara|date=7 January 2014|publisher=Shantha Nair|isbn=9788184954456}}</ref> ಐದು ದೇವತೆಗಳೆಂದರೆ ಧ್ರುವ ಬೇರಂ (ಮೂಲ ಮೂರ್ತಿ), ಕೌತುಕ ಬೇರಂ, ಸ್ನಪನ ಬೇರಂ, ಉತ್ಸವ ಬೇರಂ, ಬಲಿ ಬೇರಂ. ಎಲ್ಲ ಪಂಚ ಬೇರಮ್‍ಗಳನ್ನು ಆನಂದ ನಿಲಯ ವಿಮಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಗರ್ಭ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="panchaberam" /> # '''ಮೂಲವಿರಾಟ್''' ಅಥವಾ '''ಧ್ರುವ''' ಬೇರಂ - ಗರ್ಭ ಗೃಹದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆನಂದ ನಿಲಯದ ವಿಮಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಪ್ರಧಾನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಮಲದ ತಳದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು, ಎರಡು ಶಂಕ ಮತ್ತು ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ವರದ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಕಟಿ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಜ್ರ ಕಿರೀಟ (ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟ), ಮಕರಕುಂಡಲಗಳು, ನಾಗಾಭರಣ, ಮಕರ ಕಾಂತಿ, [[ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಶಿಲೆ|ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ]] ಹಾರಂ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹಾರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ವೈಷ್ಣವ ನಾಮ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="panchaberam"/> ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಪತ್ನಿಯಾದ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ಮೂಲವಿರಾಟ್‌ನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ವ್ಯೂಹ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. # '''ಭೋಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸ''' ಅಥವಾ '''ಕೌತುಕ ಬೇರಮ್''' -- ಇದು ಸಣ್ಣದಾದ ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟಿರುವ (0.3 ಮೀ) ಬೆಳ್ಳಿಯ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 614 ರಲ್ಲಿ [[ಪಲ್ಲವ]] ರಾಣಿ ಸಮವಾಯಿಯು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದಳು. ಭೋಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೂಲವಿರಾಟ್‌ನ ಎಡ ಪಾದದ ಬಳಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪವಿತ್ರ ''ಸಂಬಂಧ'' ''ಕ್ರೂಚದಿಂದ'' ಮುಖ್ಯ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವತೆಯು ಮೂಲವರ್ ಪರವಾಗಿ ಅನೇಕ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಭೋಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ (ತೆಲುಗು: ಭೋಗ ಎಂದರೆ ಆನಂದ). ಈ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಏಕಾಂತಸೇವೆ <ref name="bhoga1">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Tiruppavai-to-replace-Suprabhata-Seva/articleshow/55865340.cms|title=Tiruppavai to replace Suprabhata Seva|date=8 December 2016|work=times of india|access-date=27 July 2018}}</ref> ಮತ್ತು ಬುಧವಾರದಂದು ಸಹಸ್ರಕಳಶಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. # '''ಉಗ್ರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ''' ಅಥವಾ '''ಸ್ನಪನ ಬೇರಂ''' - ಈ ದೇವತೆಯು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಭಯಂಕರ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ugra2">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Much-awaited-Kaisika-Dwadasi-falls-on-November-11/articleshow/55271593.cms|title=Much awaited Kaisika Dwadasi falls on November 11|date=6 November 2016|work=times of india|access-date=27 July 2018}}</ref><ref name="ugra1">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/Fervour-marks-%E2%80%98Kaisika-Dwadasi%E2%80%99-at-Tirumala/article16443338.ece|title=Fervour marks 'Kaisika Dwadasi' at Tirumala|date=2 December 2016|work=The Hindu|access-date=27 July 2018}}</ref> ಈ ದೇವತೆಯು ಕ್ರಿ.ಶ. 1330 ವರೆಗೆ ಮಲಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ದೇವತೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="panchaberam" /> ಉಗ್ರ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ: ''ಕೈಶಿಕ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು,'' ಸೂರ್ಯೋದಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು.<ref name="ugra1" /><ref name="ugra2" /> ಈ ದೇವತೆಯು ಮೂಲವಿರಾಟ್ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರತಿದಿನ ''[[ಅಭಿಷೇಕ|ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು]]'' ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ನಪನ ಬೇರಂ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ (ಸಂಸ್ಕೃತ: ಸ್ನಪನ ಎಂದರೆ ಶುದ್ಧೀಕರಣ) # '''ಮಲಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ''' ಅಥವಾ '''ಉತ್ಸವ''' ಬೇರಂ - ಮಲಯಪ್ಪನು ದೇವಾಲಯದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ (ಉತ್ಸವ ಬೇರಂ) ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಯರಾದ [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಶ್ರೀದೇವಿ]] ಮತ್ತು [[ಭೂದೇವಿ|ಭೂದೇವಿಯರಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ದೇವತೆಯು ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಗಳು, ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ, ಡೋಲೋತ್ಸವ, ವಸಂತೋತ್ಸವ, ಸಹಸ್ರ ದೀಪಾಲಂಕರಣ ಸೇವೆ, ಪದ್ಮಾವತಿ ಪರಿಣಯೋತ್ಸವಗಳು, ಪುಷ್ಪಪಲ್ಲಕಿ, ಅನಿವಾರ ಆಸ್ಥಾನಂ, ಯುಗಾದಿ ಆಸ್ಥಾನಂ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. # '''ಕೊಲುವು ಶ್ರೀನಿವಾಸ''' ಅಥವಾ '''ಬಲಿ''' '''ಬೇರಮ್'''. ಕೊಲುವು ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸುವ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೈನಂದಿನ ಕೊಲುವು ಸೇವೆ (ತೆಲುಗು: ಕೊಲುವು ಎಂದರೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು) ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ದಿನದ ಕಾಣಿಕೆಗಳು, ಆದಾಯ, ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಈ ದೇವರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಂಗ ಶ್ರವಣವನ್ನು ನಡೆಸಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಆ ದಿನದ [[ತಿಥಿ]], ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ಸಮಯ, ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಇತರ ಮೂರ್ತಿಗಳು === ಪಂಚ ಬೇರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಗರ್ಭ ಗೃಹವು [[ಸೀತೆ]], [[ರಾಮ]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಣ]], [[ರುಕ್ಮಿಣಿ]], [[ಕೃಷ್ಣ]],<ref name="bhoga1"/> [[ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ|ಚಕ್ರತಾಳ್ವಾರರ]][[ಪಂಚಲೋಹ]] ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಗರುಡ]] (ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ), [[ನರಸಿಂಹ]], ವರದರಾಜ, [[ಕುಬೇರ]], [[ಹನುಮಂತ]]ರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಉಪ-ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ಶೇಷನಾಗ|ಶೇಷ]] (ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸರ್ಪ), ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ, [[ಸುಗ್ರೀವ]], [[ರಾಮಾನುಜ]]ರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಆನಂದ ನಿಲಯದ ಎರಡನೇ ಅಂತಸ್ತಿನ ವಾಯುವ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ವಿಮಾನ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರವು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ನಿಖರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="panchaberam"/> == ಆರಾಧನೆ == === ಪೂಜೆ === ಈ ದೇವಾಲಯವು ''"[[ವೈಖಾನಸ|ವೈಖಾನಸ ಆಗಮ]]"'' ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="agama">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b6jXAAAAMAAJ&q=tirumala+vaikhanasa+agama|title=Tirumala, the Panorama of Seven Hills|last=Varadachary|first=T.|year=1999|access-date=20 September 2019}}</ref> ಇದನ್ನು ವಿಖಾನಸ ಋಷಿಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನೆಂದು<ref name="agama2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=skb05uE64cEC&q=Vaikhanasa&pg=PA891|title=Encyclopaedia of Oriental Philosophy and Religion: Hinduism|last=Singh|first=Nagendra Kr|last2=Mishra|first2=A. P.|year=2005|isbn=9788182200746|access-date=20 September 2019}}</ref> <ref name="agama1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=b6jXAAAAMAAJ&q=vaikhanasa+vikhanasa|title=Tirumala, the Panorama of Seven Hills|last=Varadachary|first=T.|year=1999|access-date=20 September 2019}}</ref> ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರಾದ [[ಅತ್ರಿ]], [[ಭೃಗು]], ಮರೀಚಿ, [[ಕಶ್ಯಪ|ಕಶ್ಯಪರಿಂದ]] ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದರೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="agama2" /><ref name="agama3">{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.4725|title=Instrument and Purpose: Studies on Rites and Rituals South India|last=Diehl|first=Carl Gustav|publisher=Gleevup|year=1956|quote=Sage Vikhanasa atri.|access-date=20 September 2019}}</ref> ವೈಖಾನಸವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವನ್ನು]] (ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಬಂಧಿತ ಅವತಾರಗಳನ್ನು) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವರಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಆರು ಬಾರಿ [[ಪೂಜೆ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪೂಜೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.<ref name="worship1">{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/ArjithaSevas.aspx|title=Tirumala Tirupati Devasthanams-Arjitha Sevas|access-date=18 August 2015|archive-date=21 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721201713/http://www.tirumala.org/ArjithaSevas.aspx|url-status=dead}}</ref> ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ದೈನಂದಿನ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂಭವಿಸುವ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ) ಸುಪ್ರಭಾತ ಸೇವೆ, ತೋಮಲ ಸೇವೆ, ಅರ್ಚನೆ, ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವ, ಡೋಲೋತ್ಸವ (ಉಂಜಲ್ ಸೇವೆ), ಅರ್ಜಿತ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ, ಅರ್ಜಿತ ವಸಂತೋತ್ಸವ, ಸಹಸ್ರ ದೀಪಾಲಂಕಾರಣ ಸೇವೆ, ಏಕಾಂತ ಸೇವೆ ಸೇರಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಮವಾರದ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ, ಮಂಗಳವಾರದ ಅಷ್ಟದಳ ಪಾದ ಪದ್ಮಾರಾಧನೆ, ಬುಧವಾರದ ಸಹಸ್ರ ಕಳಶಾಭಿಷೇಕ, ಗುರುವಾರದ ತಿರುಪ್ಪವಾದ ಸೇವೆ, ಶುಕ್ರವಾರದ ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ನಿಜಪದ ದರ್ಶನಂ ಸೇರಿವೆ. ಶನಿವಾರ ಮತ್ತು ಭಾನುವಾರ ಯಾವುದೇ ವಾರದ ಸೇವೆಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾಭಿಷೇಕ, ಆನಿವಾರ ಆಸ್ಥಾನಂ, ಪವಿತ್ರೋತ್ಸವಂ, ಕೋಯಿಲ್ ಆಳ್ವಾರ್ ತಿರುಮಂಜನಂ ಸೇರಿವೆ. === ನೈವೇದ್ಯಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:A_Tirupathi_laddu.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/A_Tirupathi_laddu.jpg/220px-A_Tirupathi_laddu.jpg|thumb| ತಿರುಮಲದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುವ ಲಡ್ಡು]] ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ "''ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು''" ವನ್ನು ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಸಾದ|ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ]] ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-07/patna/27880287_1_laddoos-mahavir-mandir-sale|title=Record sale of Tirupati laddoos|date=7 May 2007|work=The Times of India|access-date=2022-09-02|archive-date=2012-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025093425/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-05-07/patna/27880287_1_laddoos-mahavir-mandir-sale|url-status=dead}}</ref> ತಿರುಪತಿ ಲಡ್ಡು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಕುರುಹು|ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚನೆಯ]] ಟ್ಯಾಗ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಕ್ಕಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/only-ttd-entitled-to-make-or-sell-tirupati-laddu-high-court/article5743809.ece|title=Only TTD entitled to make or sell 'Tirupati laddu': High Court|last=Sivaraman|first=R.|date=3 March 2014|work=The Hindu|access-date=23 June 2015}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/now-geographical-indication-rights-for-tirupati-laddu-114022800969_1.html|title=Now, Geographical Indication rights for 'Tirupati laddu'|date=28 February 2014|work=Business Standard India|access-date=23 June 2015|publisher=Business Standard}}</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಪ್ರಸಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅನ್ನ-ಪ್ರಸಾದಗಳು ಹಾಗೂ ಪಣ್ಯಾರಮ್‍ಗಳು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FXZMAgAAQBAJ&q=daddojanam&pg=PA30|title=Srivari Brahmotsavam: A celestial spectacle on earth|year=2013|access-date=23 September 2019}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅನ್ನಪ್ರಸಾದಗಳಲ್ಲಿ ಚಕೆರಪೊಂಗಲ್ (ಸಿಹಿ), [[ಪುಳಿಯೋಗರೆ|ಪುಳಿಹೊರ]] (ಹುಣಿಸೇಹಣ್ಣು), ಮಿರ್ಯಾಲ ಪೊಂಗಲ್, ಕದಂಬಂ, [[ಮೊಸರು ಅನ್ನ|ದದ್ದೋಜನಂ]] (ಮೊಸರು ಅನ್ನ) ಸೇರಿವೆ.<ref name="naivedya1" /> ಪಣ್ಯಾರಮ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಲಡ್ಡು, [[ವಡೆ]], [[ದೋಸೆ]], [[ಅಪ್ಪಂ]], [[ಜಿಲೇಬಿ]], ಮುರುಕ್ಕು, [[ಒಬ್ಬಟ್ಟು|ಪೋಲಿ]], [[ಪಾಯಸ|ಪಾಯಸಂ]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="naivedya1" /> ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಉಚಿತ ಊಟ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುವಾರದಂದು, ತಿರುಪ್ಪವಾಡ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ತಿರುಮ್ಮಣಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ (ಘಂಟಾ ಮಂಟಪಂ) ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪುಳಿಹೋರವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="naivedya1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=vl7kAAAAMAAJ&q=Tiruppavada+seva|title=The Crown Divine: Diamond Crown Souvenir, December 20, 1985|date=1985|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|pages=42,43|language=en|access-date=23 September 2019}}</ref> === ದರ್ಶನ === ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ತಿರುಮಲ ತಿರುಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಎರಡು ವೈಕುಂಟಂ ಸರದಿಸಾಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು: ಒಂದು ವರ್ಷ 1983ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು 2000 ರಲ್ಲಿ. ವೈಕುಂಠಂ ಸರದಿಸಾಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಕುಳಿತು ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಕೊಠಡಿಗಳಿವೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಕ್ತನು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೊದಲು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="darshan1">{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/Varaha_TempleLegend.aspx|title=Tirumala Tirupati Devasthanams-Sri Bhu Varaha Swamy Temple|access-date=2022-09-02|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193316/http://www.tirumala.org/Varaha_TempleLegend.aspx|url-status=dead}}</ref> === ಕೇಶಮುಂಡನ === ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ದೇವರಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಣಿಕೆಯಾದ "ಮೊಕ್ಕು" ಎಂಬುದರ ಭಾಗವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೇಶಮುಂಡನ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಕೂದಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಒಂದು ಟನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೂದಲನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುವುದರಿಂದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಲಾಭ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="rai">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/07/14/world/a-religious-tangle-over-the-hair-of-pious-hindus.html?pagewanted=all|title=A Religious Tangle Over the Hair of Pious Hindus|last=Saritha Rai|date=14 July 2004|work=The New York Times|access-date=26 April 2009}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 July 2022 |title=Tirupati Tirumala Temple: তিরুপতির এই মন্দির আপনাকে এনে দেবে জীবনের সব সুখ! বদলে দিতে এই সামান্য জিনিসটা |work=The Bengali Chronicles |url=https://thebengalichronicles.com/offbeat/devotees-donates-hair-at-tirupati-tirumala-temple-act-36919.html |url-status=dead |access-date=10 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803122114/https://thebengalichronicles.com/offbeat/devotees-donates-hair-at-tirupati-tirumala-temple-act-36919.html |archive-date=3 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 }}</ref> ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ತಲೆಗೆ ಗೋಪಾಲಕನು ಹೊಡೆದಾಗ, ಅವನ ನೆತ್ತಿಯ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವು ಬೋಳಾಯಿತು. ಇದನ್ನು [[ಗಂಧರ್ವ]] ರಾಜಕುಮಾರಿ ನೀಲಾದೇವಿ ಗಮನಿಸಿದಳು. ತಕ್ಷಣ, ಅವಳು ತನ್ನ ಕೂದಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ, ಅವನ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಳು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7B29DwAAQBAJ&q=Venkateswara+Neela+Devi&pg=PT66|title=Entanglement: The Secret Lives of Hair|last=Tarlo|first=Emma|date=6 October 2016|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-78074-993-8|page=66|language=en}}</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನು ಅವಳ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ಕೂದಲು ಸ್ತ್ರೀ ರೂಪದ ಸುಂದರ ಆಸ್ತಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ತನ್ನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ತನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವರು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಕೂದಲನ್ನು ಅವಳು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಳು ಎಂದು ಅವನು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ಹಾಗಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಅರ್ಪಿಸುವ ಮುಡಿಯನ್ನು ನೀಲಾದೇವಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ನೀಲಾದ್ರಿ ಎಂಬ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.  ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕ್ಷೌರಿಕರು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ನಾಯೀ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ತಾವು ಸ್ತ್ರೀ ಕ್ಷೌರಿಕರನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವೈಫಲ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="twitaward">{{Cite tweet|user=MinistryWCD|date=8 March 2019|title=Ms. Kagganapalli Radha Devi - #NariShakti Puraskar 2018 Awardee in Individual category|number=1104006969143132160|access-date=7 January 2021}}</ref> ಮಹಿಳಾ ಕ್ಷೌರಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಲು ದೇವಸ್ಥಾನವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. === ಹುಂಡಿ === ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ತನ್ನ ಮದುವೆಗೆ ಏರ್ಪಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಕುಬೇರನು ಪದ್ಮಾವತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಮದುವೆಗೆ ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಕುಬೇರನಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ೧೧.೪ ದಶಲಕ್ಷ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಾಲ ಕೇಳಿದನು. ದೇವರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಶೇಷಾದ್ರಿ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗದಂತಹ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಾವತಿಯರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಚಿರಕಾಲ ಬಾಳಿದರು. ದೇವಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾಲು ಬಾಳಲು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಳು. ಇದರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಕ್ತರು ಅವನು ಕುಬೇರನಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಪತಿಗೆ ಹೋಗಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಹುಂಡಿಯಲ್ಲಿ ದುಡ್ಡು ದಾನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹುಂಡಿ ಸಂಗ್ರಹ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ರೂ. 22.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮುಟ್ಟಬಹುದು.<ref name="ndtv"/><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-12/india/28543646_1_ttd-famous-lord-venkateswara-temple-idle-gold|title=TTD again deposits 1,175 KG gold with SBI|date=12 February 2011|work=The Times of India|access-date=13 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105194711/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-12/india/28543646_1_ttd-famous-lord-venkateswara-temple-idle-gold|archive-date=5 November 2012|agency=PTI}}</ref> === ತುಲಾಭಾರ === ತುಲಾಭಾರ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನು [[ತಕ್ಕಡಿ|ತೂಕದ]] ತಕ್ಕಡಿಯ ಹರಿವಾಣದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಹರಿವಾಣದ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತನ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತುಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕ್ಕರೆ, ಬೆಲ್ಲ, ತುಳಸಿ ಎಲೆ, ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ಚಿನ್ನ, ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="thulabharam">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=rTVABAAAQBAJ&q=thulabharam+at+tirumala&pg=PT296|title=My Amazing Life: Journey through Success|publisher=Partridge Publishing Singapore|year=2013|isbn=9781482894905}}</ref> == ಹಬ್ಬಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:TirumalaFunction.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/TirumalaFunction.jpg/250px-TirumalaFunction.jpg|right|thumb|250x250px| ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ]] ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ "ನಿತ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಪಚ್ಚ ತೋರಣಂ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಷದ 365 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 433 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಉತ್ಸವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://news.tirumala.org/tirumala-the-paradise-of-festivals/|title=Tirumala- The Paradise of Festivals|access-date=7 June 2015|archive-date=20 ಮಾರ್ಚ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150320043600/http://news.tirumala.org/tirumala-the-paradise-of-festivals/|url-status=dead}}</ref> ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಮಲಯಪ್ಪನನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಮದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಧ್ವಜಾರೋಹಣಂ, ಪೆದ್ದ ಶೇಷ ವಾಹನಂ, ಚಿನ್ನ ಶೇಷ ವಾಹನಂ, ಹಂಸ ವಾಹನಂ, ಸಿಂಹವಾಹನಂ, ಮುತ್ತೈಪು ಪಂಡಿರಿ ವಾಹನಂ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ ವಾಹನಂ, ಸರ್ವ ಭೂಪಾಲ ವಾಹನಂ, ಮೋಹಿನಿ ಅವತಾರಂ, ಗರುಡ ವಾಹನಂ, ಹನುಮಂತ ವಾಹನಂ, ಸ್ವರ್ಣ ರಥೋತ್ಸವಂ, ಗಜವಾಹನಂ, ರಥೋತ್ಸವಂ, ಅಶ್ವ ವಾಹನಂ ಮತ್ತು ಚಕ್ರ ಸ್ನಾನ ಸೇರಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವಾಲಯವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರುಡ ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಕುಂಠ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾದ ದಿನ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವೈಷ್ಣವ ಹಬ್ಬವಾದ ವೈಕುಂಠ ಏಕಾದಶಿಯನ್ನು ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು "ವೈಕುಂಠ ದ್ವಾರಂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಳಗಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ, ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ 150,000ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭಕ್ತರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/tirumala-reels-under-pilgrim-rush/article6742380.ece|title=Pilgrims throng Tirumala|last=Shukla|first=G. P.|date=January 2015|work=The Hindu|access-date=21 June 2015}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/450956/15-lakh-converge-tirumala-vaikuntha.html|title=Pilgrims throng Tirumala|date=January 2015|publisher=Deccan Herrald|access-date=21 June 2015}}</ref> [[ರಥ ಸಪ್ತಮಿ|ರಥಸಪ್ತಮಿ]] ಮತ್ತೊಂದು ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು (ಮಲಯಪ್ಪ) ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಲೂ ಏಳು ವಿಭಿನ್ನ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು ತಡರಾತ್ರಿಯವರೆಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.geocities.com/suman_malepati/rathasaptami.html|title=Rathasapthami photos|archive-url=https://web.archive.org/web/20091027133227/http://www.geocities.com/suman_malepati/rathasaptami.html|archive-date=27 October 2009}}</ref> ಇತರ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಬ್ಬಗಳಾದ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ನವಮಿ|ರಾಮ ನವಮಿ]], [[ಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ]], [[ಯುಗಾದಿ]], ತೆಪ್ಪೋತ್ಸವ (ತೇಲುವ ಉತ್ಸವ), ಶ್ರೀ ಪದ್ಮಾವತಿ ಪರಿಣಯೋತ್ಸವಗಳು, ಪುಷ್ಪ ಯಾಗ, ಪುಷ್ಪ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ, ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ವಸಂತೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತೋತ್ರಗಳು == [[ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತ|ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತಂ]] ಎಂಬುದು ತಿರುಮಲ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯೊಳಗಿನ ಸಾಯನ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾನೆ ಮುನ್ನದ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನನ್ನು ಅವನ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಎಬ್ಬಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="suprabhatham">{{Cite book|title=Sacred Songs of India, Volume 10|last=V.K.|first=Subramanian|publisher=Abhinav publications|year=1996|isbn=81-7017-444-9|page=59}}</ref><ref name="song">{{Cite web|url=http://www.tirumala.org/Suprabhatam.aspx|title=Tirumala Tirupati Devasthanams-Suprabhatam|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|access-date=29 July 2015|archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151008082754/http://www.tirumala.org/Suprabhatam.aspx|url-status=dead}}</ref> ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸುಪ್ರಭಾತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಭಯಂಕರಂ ಅಣ್ಣಂಗರಾಚಾರ್ಯರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸುಪ್ರಭಾತಂ (29), ಸ್ತೋತ್ರಂ (11), ಪ್ರಪತ್ತಿ (14) ಮತ್ತು ಮಂಗಳಾಶಾಸನಂ (16) ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 70 ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="song" /><ref name="suprabhatham" /> 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಸಂತ<ref name="annam1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=zMvlDsnEgRoC&q=annamacharya&pg=PA145|title=Poet Saints of India|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|year=1996|isbn=9788120718838}}</ref>, ತೆಲುಗಿನ ಮಹಾನ್ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ತಲ್ಲಪಾಕ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯರು]] (ಅನ್ನಮಯ್ಯ), ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಸ್ತುತಿಗಾಗಿ 32000 ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="annam3">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KPPWvkKXwCwC&q=annamacharya&pg=PA97|title=101 Mystics of India|publisher=Abhinav Publications|year=2006|isbn=9788170174714}}</ref><ref name="annam1" /> ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಕೀರ್ತನೆಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಶೃಂಗಾರ ಸಂಕೀರ್ತನಲು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಂಕೀರ್ತನಲು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="annam1" /> == ಉಪದೇಗುಲಗಳು == '''ವರದರಾಜ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ವೆಂಡಿವಾಕಿಲಿಯ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ (ಬೆಳ್ಳಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ) ವಿಮಾನ-ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್‍ನಲ್ಲಿ ವರದರಾಜನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.<ref name="varada1">{{Cite book|url=https://archive.org/details/growthdevelopmen00naid|title=Growth and development of Tirumala-Tirupati as a dimension of Indian civilization|last=Naidu|first=Thalapaneni Subramanyam|publisher=Anthropological Survey of India, Ministry of Human Resource Development, Dept. of Culture, Govt. of India|year=1990|quote=Varadaraja.|access-date=24 September 2019}}</ref> ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿನ ಮೂರ್ತಿಯು<ref name="varada1" /> ಕುಳಿತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. '''ಯೋಗ ನರಸಿಂಹ ದೇವಾಲಯ''' ವಿಮಾನ-ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಈಶಾನ್ಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದೆ.<ref name="yoga1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_fi1AAAAIAAJ&q=yoga+narasimha|title=Growth and development of Tirumala-Tirupati as a dimension of Indian civilization|last=Naidu|first=Thalapaneni Subramanyam|year=1990|access-date=24 September 2019}}</ref> ಇದನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1330 – 1360 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗ-ನರಸಿಂಹನು ಯೋಗ ಪಟ್ಟದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ಚಕ್ಕಳ ಮುಕ್ಕಳ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಯೋಗ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೆಳಗಿನ ಕೈಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref name="yoga1" /> '''ಗರುತ್ಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ವಾಹನನಾದ ಗರುಡನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯವು ಜಯ- ವಿಜಯರ ಬಂಗಾರುವಕಿಲಿ (ಬಂಗಾರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ) ಎದುರುಗಡೆ ಇದೆ. ಈ ಉಪ ದೇಗುಲವು ಗರುಡಮಂಟಪದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗರುತ್ಮಂತ ಮೂರ್ತಿಯು ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಒಳಗಿನ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದೆ. '''ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ವರಾಹನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಕ್ಕಿಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ಉತ್ತರ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಪ್ರಸಾದ|ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು]] ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಭಕ್ತರು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಮೊದಲು ಭೂವರಾಹ ಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು. '''ಬೇಡಿ-ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ''' ಬೇಡಿ-ಆಂಜನೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನವು [[ಹನುಮಂತ|ಹನುಮಂತನಿಗೆ]] ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಉಪ-ದೇಗುಲವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಖಿಲಾಂಡಮ್ (ತೆಂಗಿನಕಾಯಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ಥಳ) ಬಳಿಯ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಎದುರು ಇದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇವರು ತನ್ನ ಎರಡೂ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಕೋಳ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. '''ವಕುಳಮಾತಾ ಸನ್ನಿಧಿ''' ವಕುಳಮಾತೆಯು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ತಾಯಿ. ವರದರಾಜ ದೇವಾಲಯದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂದೆ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ. ದೇವತೆ ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅವಳು ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಆಹಾರದ ತಯಾರಿಕೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ವಕುಳಮಾತೆಯ ಸನ್ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಾರಿ ಪೋಟು(ಅಡುಗೆಮನೆ)ಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗೋಡೆಗೆ ರಂಧ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. '''ಕುಬೇರ ಸನ್ನಿಧಿ''' ವಿಮಾನಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯೊಳಗೆ ಕುಬೇರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಒಂದು ಉಪ ದೇಗುಲವಿದೆ. ಮೂರ್ತಿಯು ಗರ್ಭಗೃಹದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯ ಕಡೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮುಖಮಾಡಿದೆ. '''ರಾಮಾನುಜ ದೇಗುಲ''' ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜರ ದೇಗುಲವು ವಿಮಾನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್‍ನ ಉತ್ತರ ಓಣಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಭಾಷ್ಯಕಾರ ಸನ್ನಿಧಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. == ಗಮನಾರ್ಹ ಭಕ್ತರು == [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜರು]] (1017-1137)<ref name="ramanuja">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=25yC2ePhbXEC&q=Ramanuja+born+year&pg=PA160|title=Philosophers and Religious Leaders – Google Books|last=von Dehsen|first=Christian D.|last2=Harris|first2=Scott L.|year=1999|isbn=9781573561525|access-date=17 June 2013}}</ref> [[ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ|ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ]] ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ [[ಆಚಾರ್ಯ]]ರು.<ref name="ramanuja" /> ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಪವಿತ್ರ ಶಂಖ ಮತ್ತು ಚಕ್ರ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ವತಃ 'ಆಚಾರ್ಯ' (ಗುರು ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಕ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Srivari Brahmotsavam: A celestial spectacle on earth|last=Siddharth Varadarajan|publisher=Kasturi and Sons Ltd, 2013|page=68}}</ref><ref>{{Cite book|title=Followers of Krishna: Yadavas of India|last=S. D. S. Yadava|publisher=Lancer Publishers, 2006 - Ahirs - 185 pages|page=99}}</ref> ಅವರು ಪೆದ್ದ ಜೀಯರ್ ಮಾತಮ್‍ನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ಅನಂತಾಳ್ವಾನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ ಅವರು ಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Annamacharya.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Annamacharya.jpg/220px-Annamacharya.jpg|thumb| ಪದ-ಕವಿತಾ ಪಿತಾಮಹ [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ಶ್ರೀ ತಲ್ಲಪಾಕ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ]] (ಅಥವಾ ಅನ್ನಮಯ್ಯ) ರ ಪ್ರತಿಮೆ - ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಹಾಡುಗಾರ]] [[ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ|ಶ್ರೀ ತಲ್ಲಪಾಕ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯ]] (ಅಥವಾ ಅನ್ನಮಯ್ಯ) (22 ಮೇ 1408 - 4 ಏಪ್ರಿಲ್ 1503) ಅವರು ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 36000 ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ತೆಲುಗು ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/s-p-sailaja-keeps-audience-spellbound/article2940784.ece?|title=S. P. Sailaja keeps audience spellbound|date=28 February 2012|work=The Hindu News|access-date=2 March 2013}}</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಧಾನ ದೇವತೆಯಾದ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಥಿರಾಮ್ ಭಾವಾಜಿ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1500<ref name="Sri Venkateswara by Shantha">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CY9eAAAAQBAJ&q=Hathiram+Bhavaji&pg=PT84|title=Sri Venkateswara: Lord Balaji and his holy abode of Thirupati|last=Shantha|first=Nair|date=2013|publisher=Jaico Publishing House|isbn=978-81-8495-445-6|location=Mumbai|page=12|access-date=26 September 2016}}</ref> ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ [[ಅಯೋಧ್ಯೆ|ಅಯೋಧ್ಯೆಯ]] ಸಂತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರಾದರು.<ref name="speakingtree">{{Cite web|url=http://www.speakingtree.in/blog/hathiram-baba|title=Hathiram Baba|last=Ramachandra Pai|first=N. A.|website=speakingtree.in|publisher=Speeking Tree|access-date=26 September 2016}}</ref><ref name="panditbooking">{{Cite web|url=http://spiritual.panditbooking.com/hathiramji-baba/|title=The Story of Lord Balaji's favorite devotee Hathiramji Baba and the name of Balaji to the Lord of Tirupati|last=Team|first=panditbooking|website=spiritual.panditbooking.com|publisher=Panditbooking|access-date=26 September 2016|archive-date=27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927044028/http://spiritual.panditbooking.com/hathiramji-baba/|url-status=dead}}</ref> == ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳು == ಈ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಪ್ತಋಷಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಸಪ್ತಗಿರಿನಿವಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುವರು. ಈ ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಾವುವೆಂದರೆ- # ವೃಷಭಾದ್ರಿ - ನಂದಿಯ ಬೆಟ್ಟ , ಶಿವನ ವಹನ. # ಅಂಜನಾದ್ರಿ - ಹನುಮಂತನ ಬೆಟ್ಟ. # ನೀಲಾದ್ರಿ - ನೀಲಾ ದೇವಿಯ ಬೆಟ್ಟ , ಭಕ್ತರು ಕೊಡುವ ಕೂದಲು ನೀಲಾ ದೇವಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. # ಗರುಡಾದ್ರಿ - ಗರುಡನ ಬೆಟ್ಟ , ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಹನ. # ಶೇಷಾದ್ರಿ - ಶೇಷನ ಬೆಟ್ಟ , ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಾಸ. # ನಾರಾಯಣಾದ್ರಿ - ನಾರಾಯಣನ ಬೆಟ್ಟ , ಶ್ರಿವಾರಿ ಪದಾಲು ಇಲ್ಲಿವೆ. # ವೆಂಕಟಾದ್ರಿ - ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಬೆಟ್ಟ. ;ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:''' '''ದೈನಂದಿನ ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯು:''' ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸುಮಾರು 75,000 ಯಾತ್ರಿಕರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. '''ಆರ್ಥಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ:''' ದೇವಾಲಯವು ಭಕ್ತರಿಂದ ಬರುವ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಹುಂಡಿ ಅಥವಾ ಕಾಣಿಕೆ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜು 100 ಕೋಟಿ ರೂ. ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. '''ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ:''' ದೇವಾಲಯವು ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 300 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. '''ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರ:''' ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಏಳು ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು, ಶೇಷಾಚಲಂ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಕಲಿಯುಗ ವೈಕುಂಠ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <references group="" responsive="1"></references> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} * {{cite book|url=https://archive.org/stream/historyoftirupat035504mbp#page/n5/mode/2up|title=A History of the Holy Shrine of Sri Venkatesa in Tirupati|author=S. Krishnasvami Aiyangar|publisher=Ananda Press, Madras|year=1939|author-link=S. Krishnaswami Aiyangar}} * {{cite web|url=http://www.tirumala.org/TTDTempleHistory.aspx|title=Tirumala Temple History|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|access-date=27 August 2015|ref={{sfnref|Tirumala Tirupati Devasthanams}}|archive-date=21 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150721142906/http://www.tirumala.org/TTDTempleHistory.aspx|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.tirumala.org/Varaha_TempleLegend.aspx|title=Sri Bhu Varaha Swamy Temple|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|access-date=27 August 2015|ref={{sfnref|Tirumala Tirupati Devasthanams}}|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193316/http://www.tirumala.org/Varaha_TempleLegend.aspx|url-status=dead}} * {{cite web|url=http://www.tirumala.org/Anjaneya_TempleLegend.aspx|title=Sri Bedi Anjaneya Swamy Temple|publisher=Tirumala Tirupati Devasthanams|access-date=27 August 2015|ref={{sfnref|Tirumala Tirupati Devasthanams}}|archive-date=24 ಜುಲೈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150724231949/http://www.tirumala.org/Anjaneya_TempleLegend.aspx|url-status=dead}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OGxL4YCX4AYC&pg=PA48|title=Feminism and World Religions|date=1999|publisher=SUNY Press|isbn=9780791440230|page=48}} * {{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Gold-coat-to-hide-Tirumala-carvings/articleshow/5039959.cms|title=Gold-coat-to-hide-Tirumala-carvings|last=Neelima|first=P|date=22 September 2009|work=[[The Times of India]]}} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/the-skanda-purana/d/doc370679.html Veṅkaṭācala-māhātmya, Skanda Purana] * {{Official website|http://www.tirumala.org}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] 7sqxxemsr0f1393vm8lhyfcu76vle8v 3 145448 1431275 1429022 2026-10-03T13:54:39Z MediaWiki message delivery 17558 /* Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1431275 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೧:೦೯, ೨೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Translate == Translate Infobox ಊರು ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ Total → ಒಟ್ಟು Population → ಜನಸಂಖ್ಯೆ Time zone → ಸಮಯ ವಲಯ Vehicle registration → ವಾಹನ ನೋಂದಣಿ ಫಲಕ Thanks [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೭, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC)[[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೬, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೩೮, ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೦೯, ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Template == {{Translation|" "}} 👈 {Translation|" "}👈 ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೫೩, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added template. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೬:೫೮, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) {{Ping|~aanzx}} But ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದು ಅದು ಅಲ್ಲ This👇 template https://en.m.wikipedia.org/wiki/Template:Translation [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೯, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :Added <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೪೧, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏 [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೨, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] (೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == Hello dear mentor! I'm testing the feature now that the new system is deployed. You can invite other trusted users to become mentors, they have to visit [[special:EnrollAsMentor]] to signup. If you have any question about the Growth features, or about how to improve newcomers' first steps, let me know. All the best, --[[ಸದಸ್ಯ:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Trizek (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೨, ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗಾಗಿ ʼಮೈಸೂರಿನ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಚರ್ಮಪ್ರಸಾಧನ (ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ) ಸಂಸ್ಥೆ – ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್‌ ಇನ್ಜೇನ್‌ʼ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಮೊದಲು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದೆಯೇ ಎಂದು ಹುಡುಕಿದೆ. ಸಿಗಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಮುಂದುವರೆದು ಒಂದೆರೆಡು ಪ್ಯಾರಾ ಮಾಡಿ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ತರುವಾಯು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹುಡುಕಲಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಲೇಖನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಅದು ಅತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ನನ್ನದು ಬಾಲಿಷವೆನಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಿನ್ನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆ ಲೇಖನವನ್ನು ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನನ್ನದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೫:೪೧, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನೀವು ಈಗ ಹೊಸ ಪುಟದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು https://kn.wikipedia.org/wiki/Special:ContentTranslation?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=kn&from=en&page=Van+Ingen+%26+Van+Ingen&targettitle=Van+Ingen+%26+Van+Ingen <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೫:೫೩, ೨೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == Question from [[User:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] on [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨) == ನಾನು ಹೊಸದಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಏಕೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನೀವು ಯಾವುದೇ ದೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಹೇಳಬಲ್ಲಿರಾ?, ನೀವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3 ರಂದು [https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B6%E0%B3%87%E0%B2%B7:AbuseLog&wpSearchUser=Meghana+Shivanand ಜಾಗತಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಫಿಲ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ] ನಿಮ್ಮ ಪುಟ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ತಡೆ ಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಪಾದನೆಗಳಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೩೮, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == ಅನುವಾದ == ನಮಸ್ತೆ, [[ಗಂಧದಗುಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ ೨೦೨೨)]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ [[ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:About]] ಅನ್ನು ಅನುವಾದ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೦೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) :ನಾಳೆ ಅದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೨೯, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ::ಬಹು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳು ಲಿಂಕ್ ಆಗಿದೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೨:೨೨, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) ಧನ್ಯವಾದ [[ಸದಸ್ಯ:Ishqyk|Ishqyk]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ishqyk|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೦, ೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (UTC) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == ವರ್ಗ == [[ಅಮೋಘವರ್ಷ ಜೆಎಸ್]] ಈ ಪುಟದ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುವ error ವರ್ಗ (Articles with invalid date parameter in template),(Articles with hCards),(CS1 ಇಂಗ್ಲಿಷ್-language sources (en),) ಇಂತಹ ವರ್ಗಗಳನ್ನು hide ಮಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಆಗುದಿಲ್ಲವೆ?? ಯಾಕೆಂದ್ರೆ ಬೇರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹಿಂದಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯೂ ಇಂತಹ error ಇದ್ರು ಸಹ ಕೆಳಗಡೆ ಅಂತಹ ವರ್ಗ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೨೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :ಇದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ , ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Infobox person ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಲ್ಲದ ವರ್ಗವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೭:೩೧, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Errors == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date ]] ನಲ್ಲಿ Errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಆಗುತ್ತಾ ಎಂದು ನೋಡಿ. ಈ ರೀತಿ errors ಇದೆ 👇 {{Film date|2022|11|11}} [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|@SyntaxErrors098]] fixed by Jon Harald Søby <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೩೩, ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ಇಲ್ಲಿ ಸರಿ ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಆದ್ರೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ errors ಬರ್ತಾ ಇದೆ ಈ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Film date]] [[ಸದಸ್ಯ:SyntaxErrors098|SyntaxErrors098]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SyntaxErrors098|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == Request for filling up Google Form for Feminism and Folklore 2023 == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organisers, We appreciate your enthusiasm for '''Feminism and Folklore''' and your initiative in setting up the competition on your local wikipedia. We would want to learn more about the needs of your community and for that please fill out the google form ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScusayFXTzNWV-QgIiT3bRHQbAs_pVczvput2jehOcahnCdMg/viewform here]) as soon as possible so that we can plan and adapt the demands according to your specifications. By February 8, 2023, all entries for this form will be closed. Do share about the contest on your local Wikipedia. Ask your local administrator to add Feminism and Folklore to [[Mediawiki:Sitenotice]]. Create your own or see an example [[:m:User:Tiven2240/sn-fnf|on meta]] Also a reminder regarding the prior Google form sent for Internet and Childcare Support Financial Aid ([https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSea81OO0lVgUBd551iIiENXht7BRCISYZlKyBQlemZu_j2OHQ/viewform this]). Anyone who hasn't already filled it out has until February 5, 2023 to do so. Feel free to contact us via talkpage if you have any questions or concerns. Thanks and Regards, Feminism and Folklore 2023 International Team [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೧೧, ೩೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24455456 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == About wpcleaner == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] It seems wpcleaner is not fully configured. At present it seems to detect wpcleaner errors (above 500) and we need to add checkwiki errors [see https://phabricator.wikimedia.org/T330269]. After configuring fully please ping me also. As a general rule [not 100% sure but reference tags come before punctuation marks on french wikipedia]. It also needs some person with thorough understanding of exceptions to general rules. Good luck. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೩೬, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] I have no idea how to use or configure wpcleaner, since any of local users are not interested or asking about it, don't feel any necessity for it , anyway will check if I can understand it and let you know, because last i checked kannada text were rendered as box in wpcleaner. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೪೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] rendered as box: its issue of non existent fonts or issue with wpcleaner. what os: windows or linux [apt install fonts-indic, if on debian]. Will you help with translation of error messages? [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೨೫, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] thank you for help, I use windows is can you suggest how to fix font <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೨೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::@[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] search query: https://www.google.com/search?q=how+install+kannada+fonts+on+windows&btnI=I%27m+Feeling+Lucky&source=hp&ei=lhwLZKCuHKX14-EPlcqtsAI&iflsig=AK50M_UAAAAAZAsqpgdzIRClnXPKwXnUb3NuL58nIALe&ved=0ahUKEwig0dvnqNH9AhWl-jgGHRVlCyYQ19QECAk or see this https://apps.microsoft.com/store/detail/all-kannada-fonts/9N2MN54MM0L6?hl=en-us&gl=us [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::::[[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|@రుద్రుడు]] ok can you give any links to templates other than enwiki for refference <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೭:೪೧, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation help == @[[ಸದಸ್ಯ:~aanzx|~aanzx]] Do you know other language in india. If possible go through this [[:bn:উইকিপিডিয়া:WikiProject Check Wikipedia/Translation]] page and add translations for each error on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:WikiProject Check Wikipedia/Translation]]. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:రుద్రుడు|రుద్రుడు]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:రుద్రుడు|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೧೩, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Page == ನೀವು ಅನುವಾದಿಸಿದ page [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್)]] ಮೊದಲೇ [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]] ಎಂಬ ಪುಟ ಇದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ... [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೪೬, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] , ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಾನು ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಉಳಿಸಲು ಮರೆತಿದ್ದೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಇಂದು ಉಳಿಸಿದ್ದೇನೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಪುಟವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಪುಟವನ್ನು ಈಗ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೩, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) ::[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೬೬ (ಭಾರತ)]] infobox errors please ಸರಿ ಮಾಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Goldenbluesoul|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೪, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Goldenbluesoul|Goldenbluesoul]] ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೫, ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 has been extended == [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg | logo.svg|right|frameless|300px]] Greetings Organizers, Greetings from Feminism and Folklore International Team, We are pleased to inform you that [[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore]] an international writing contest on your local Wikipedia has been extended till the '''15th of April 2023'''. This is the last chance of the year to write about feminism, women biographies and gender-focused topics such as folk festivals, folk dances, folk music, folk activities, folk games, folk cuisine, folk wear, fairy tales, folk plays, folk arts, folk religion, mythology, folk artists, folk dancers, folk singers, folk musicians, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales and more We would like to have your immense participation in the writing contest to document your local Folk culture on Wikipedia. You can also help with the translation of [[m:Feminism and Folklore 2023|project pages]] and share a word in your local language. Organizers have been notified some instructions on mail. Please get in touch via email if you need any assistance. Best wishes, International Team Feminism and Folklore. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೮, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == Feminism and Folklore 2023 has ended, What's Next? == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">{{int:please-translate}} [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition has ended. We thank you for organizing it on your local Wikipedia and help in document folk cultures and women in folklore in different regions of the world on Wikipedia. What's next? # Please complete the jury on or before 15th of May 2023. # Email us on [mailto:support@wikilovesfolklore.org support@wikilovesfolklore.org] the Wiki usernames of top three users with most accepted articles in local contest. # Write the information about the winners on the projects Meta Wiki '''[[:m:Feminism and Folklore 2023/Results|Results page]]''' # You can also put the names of the winners on your local project page. # We will be contacting the winners in phased manner for distribution of prizes. Feel free to contact us via mail or [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2023|talkpage]] if you need any help, clarification or assistance. Thanks and regards, '''International Team'''<br /> '''Feminism and Folklore''' </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/wlf2023&oldid=24803574 --> == about page deleted == my page is meghana Shivanand. it was deleted, so I can't find my page in website. so i request you to please give my page back [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) :@@[[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] , I have undeleted page now, for future reference please contact deleting admin instead of someone else to restore deleted page. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೫:೦೮, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) ::ok thank you [[ಸದಸ್ಯ:Meghana Shivanand|Meghana Shivanand]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Meghana Shivanand|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೬, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩) == ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾದ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಲೇಖನವನ್ನುಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದೆ. ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನೂ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನೋಡಿ. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳು ನುಸುಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ... ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೮, ೨೫ ಮೇ ೨೦೨೩ (IST) == Feminism and Folklore 2023 - A Heartfelt Appreciation for Your Impactful Contribution! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2023 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[m:Feminism and Folklore 2023|Feminism and Folklore 2023]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeXZaej264LOTM0WQBq9QiGGAC1SWg_pbPByD7gp3sC4j7VKQ/viewform this form] by August 15th, 2023. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2024. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೦:೦೭, ೨೬ ಜುಲೈ ೨೦೨೩ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2023p&oldid=25345565 --> == Question from [[User:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] on [[ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ]] (೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩) == Eachanoor shantha kaadambari required --[[ಸದಸ್ಯ:Prabhasindhoor|Prabhasindhoor]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Prabhasindhoor|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕ್ಷಮಿಸಿ, ನೀವು ಈಚನೂರು ಶಾಂತಾ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸಪ್ನಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿಸಿಗಬಹುದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿ ವಿಶ್ವಕೋಶ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ನೇರ ಮಾರಾಟ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೯:೪೯, ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] on [[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ]] (೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == ಹೆಗೇ ಈ ಳಲೇಖಾಣಾವನ್ನಾ ಊಳಿಶೂವೂದೂ --[[ಸದಸ್ಯ:NANDIBEVOOR PALLAVI|NANDIBEVOOR PALLAVI]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:NANDIBEVOOR PALLAVI|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೯, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]] ಪ್ರಕಾರ ಲೇಖನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮತ್ತು [[Wikipedia:Moving a page]] ಆಂಗ್ಲ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ ನಿಮ್ಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಸ ಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೦೮, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Translation of taxobox == Hi. How do you change the various names in the taxobox to Kannada? For ex: Domain: to ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, Family: to ಕುಟುಂಬ etc. i.e. I wanted to know which template or module contains these names so that they can be changed to Kannada. Can you help me? Thanks. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೪೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] , it is in [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Anglicise_rank]] <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೮:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:Kartikdn|Kartikdn]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kartikdn|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೭, ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know what is the impact of article (means how many have gone through the article) - ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನ --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೮, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://xtools.wmcloud.org/articleinfo/kn.wikipedia.org/%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6%20%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF%20%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೨೨, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] (೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Would like to know, how to know the impact of all the articles I handled. "Your Impact" provides 60 days input for few articles handled, but not all. --[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೩೬, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] , https://pageviews.wmcloud.org/?project=kn.wikipedia.org&platform=all-access&agent=user&redirects=0&range=all-time&pages=%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%9F%E0%B2%95%E0%B2%A6_%E0%B2%B9%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%BF_%E0%B2%85%E0%B2%A7%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%AF%E0%B2%A8 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::thanks [[ಸದಸ್ಯ:Shivaprakash Adavanne|Shivaprakash Adavanne]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivaprakash Adavanne|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] on [[ಹಾಲುಮತ ಕುರುಬ ಪುರಾಣ]] (೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩) == Kuruba hithihasa --[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:S.M. MAHENDRA|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೦, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:S.M. MAHENDRA|S.M. MAHENDRA]] , ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಆ ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ , ನೀವು ಬಯಸಿದರೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:MOS]] ಪ್ರಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಆ ಪುಟವನ್ನು ನೀವು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೪೯, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಕರ್ನಾಟಕ == ಹೊಸ Infobox ಯಾಕೆ remove ಮಾಡಿದ್ದು? ಅದರಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಬಾರದಿತ್ತು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೪೭, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಯಾಕೆ? [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] , ಇತರ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಏಕಸಾಮ್ಯತೆ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ಬೇಡ. ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಿಮ್ಮ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವ ತೊಂದರೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೧:೫೪, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Infobox head, sub head ಗಳಗಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಇದೆ, ಆದ್ರೆ ನೀವು ಯಾಕೆ ಬೇಡ ಅಂತ ಇದೀರಿ , :::ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ . ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ sub head ಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಸಿದ್ದು . [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೫, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::::ಪುನಃ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಎಲ್ಲ ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರಲಿ ಎಂದು ನಿಮ್ಮ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನೂ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀವು ಬದಲಾವಣೆ ಬಯಸಿದ್ದಲ್ಲಿ [[WP:VP]] ಪುಟದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೨:೦೧, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸಹಾಯ == [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[en:MediaWiki:Gadget-switcher.js]] ಮತ್ತು [[en:MediaWiki:Gadgets-definition]] ಈ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಪುಟ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಎಂದನಿಸುತ್ತಿದೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Gadget-switcher.js]] [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:MediaWiki:Gadgets-definition]] , ಡಿಜಿಟಲ್ map ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಕ್ಷೆ ಎರಡನ್ನೂ Infobox ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲು ಇದರ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು, [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:switcher]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೫, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :Request on [[WP:VP]] , i will import it <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೦೦, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::👍 [[ಸದಸ್ಯ:Bhadra 782|Bhadra 782]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Bhadra 782|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೪, ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ == ನಮಸ್ತೆ ಅನೂಪ್, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಭದ್ರತೆ ವೈಫಲ್ಯ ಸುದ್ದಿ... ಸುದ್ದಿ ಅಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ವಿವರಣೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಬಗೆ ಏನು ? [[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೯, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] , ಅದು tear gas bomb ಅಲ್ಲ, ಹೊಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಾಂಬ್. ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಿ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೨, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) ::ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್. ::ಅಳಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಹಾಕಿದರೆ ಉತ್ತಮ.. ::ಸರಿ ಮಾಡ್ತೇನೆ. ::[[ಸದಸ್ಯ:Gangaasoonu|Gangaasoonu]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gangaasoonu|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೦೩, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :::Rollback ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಕಾರಣ ಕೊಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾರಣ ಕೊಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೦:೦೬, ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] on [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] (೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩) == ವಿಶ್ವ ಕನ್ನಡವಾಗುವುದೆ ? --[[ಸದಸ್ಯ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಪ್ರವೀಣ್ಉಪ್ಪಿತ್ರಿ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೩, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) :ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೨೦:೩೫, ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) == Question from [[User:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] (೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪) == how to my profile edit? --[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MARUTI SALUNKE|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೬, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:MARUTI SALUNKE|MARUTI SALUNKE]], https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:MARUTI_SALUNKE&action=edit&redlink=1 . <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೩:೧೭, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Help Wanted with CampWiz == Hi, Can you please help me translate the following templates in Kannada? {{Special:PrefixIndex/User:CampWiz Bot/Templates/}}[[ಸದಸ್ಯ:Nokib Sarkar|Nokib Sarkar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Nokib Sarkar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೫೪, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Next Steps and Feedback Request for Feminism and Folklore Organizers == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|centre|550px|frameless]] Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign draws to a close, I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update the [[:m:Feminism and Folklore 2024/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2024'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on our Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, I kindly ask you to spare just 10 minutes to share your progress and achievements with us through a Google Form survey. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Here's the link to the survey: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfCkFONXlPVlakMmdh-BWtZp0orYBCSVvViJPbsjf2TIXAWvw/viewform?usp=sf_link Survey Google Form Link] Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, '''Feminism and Folklore International Team #WeTogether''' [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೫೬, ೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[m:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] ೦೪:೪೧, ೩ ಮೇ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_2&oldid=26721207 --> == Thank You for Your Contribution to Feminism and Folklore 2024! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg|center|500px]] {{int:please-translate}} Dear Wikimedian, We extend our sincerest gratitude to you for making an extraordinary impact in the '''[[:m:Feminism and Folklore 2024|Feminism and Folklore 2024]]''' writing competition. Your remarkable dedication and efforts have been instrumental in bridging cultural and gender gaps on Wikipedia. We are truly grateful for the time and energy you've invested in this endeavor. As a token of our deep appreciation, we'd love to send you a special postcard. It serves as a small gesture to convey our immense thanks for your involvement in organizing the competition. To ensure you receive this token of appreciation, kindly fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeHYAhFA9Q5vUs9UA1N45TOUxUdSNO8igGTmg4oPUL_qXS1EQ/viewform?usp=sf_link this form] by August 15th, 2024. Looking ahead, we are thrilled to announce that we'll be hosting Feminism and Folklore in 2025. We eagerly await your presence in the upcoming year as we continue our journey to empower and foster inclusivity. Once again, thank you for being an essential part of our mission to promote feminism and preserve folklore on Wikipedia. With warm regards, '''Feminism and Folklore International Team'''. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೫೮, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) </div>. <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf2024&oldid=26557949 --> == Question from [[User:2310173 sharina|2310173 sharina]] (೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪) == How to upload the writing in wikipedia. --[[ಸದಸ್ಯ:2310173 sharina|2310173 sharina]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:2310173 sharina|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೧೬, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) :please refer [[ಸಹಾಯ:ಸಂಪಾದನೆ]].<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೦೯:೧೮, ೨೪ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == Question from [[User:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] (೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪) == Hello, how can we see the total views of our published articles. --[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Veena Sundar N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೪೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]], see [[Special:Contributions/Veena Sundar N.]] & https://guc.toolforge.org/?by=date&user=Veena+Sundar+N._ .<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೦, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Veena Sundar N.|Veena Sundar N.]] page views can seen at https://xtools.wmcloud.org/pages/kn.wikipedia.org/Veena%20Sundar%20N. , please add . while viewing above pagesas your username has . at the end it doesn't work while link here. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೬:೫೫, ೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Feminism and Folklores 2024 Organizers Feedback == Dear Organizer, [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | right | frameless]] We extend our heartfelt gratitude for your invaluable contributions to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2024 Feminism and Folklore 2024]. Your dedication to promoting feminist perspectives on Wikimedia platforms has been instrumental in the campaign's success. To better understand your initiatives and impact, we invite you to participate in a short survey (5-7 minutes). Your feedback will help us document your achievements in our report and showcase your story in our upcoming blog, highlighting the diversity of [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore] initiatives. Click to participate in the [https://forms.gle/dSeoDP1r7S4KCrVZ6 survey]. By participating in the By participating in the survey, you help us share your efforts in reports and upcoming blogs. This will help showcase and amplify your work, inspiring others to join the movement. The survey covers: #Community engagement and participation #Challenges and successes #Partnership Thank you again for your tireless efforts in promoting [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore Feminism and Folklore]. Best regards,<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 14:23, 26 October 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == [Reminder] Apply for Cycle 3 Grants by December 1st! == Dear Feminism and Folklore Organizers, We hope this message finds you well. We are excited to inform you that the application window for Wikimedia Foundation's Cycle 3 of our grants is now open. Please ensure to submit your applications by December 1st. For a comprehensive guide on how to apply, please refer to the Wiki Loves Folklore Grant Toolkit: https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_Grant_Toolkit Additionally, you can find detailed information on the Rapid Grant timeline here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Rapid#Timeline We appreciate your continuous efforts and contributions to our campaigns. Should you have any questions or need further assistance, please do not hesitate to reach out: '''support@wikilovesfolkore.org''' Kind regards, <br> On behalf of the Wiki Loves Folklore International Team. <br> [[User:Joris Darlington Quarshie | Joris Darlington Quarshie]] ([[User talk:Joris Darlington Quarshie|talk]]) 08:39, 9 November 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == [Workshop] Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia == Dear Recipient,<br> We are excited to invite you to the third workshop in our Advocacy series, part of the Feminism and Folklore International Campaign. This highly anticipated workshop, titled <b>"Identifying Win-Win Relationships with Partners for Wikimedia,"</b> will be led by the esteemed Alex Stinson, Lead Program Strategist at the Wikimedia Foundation. Don't miss this opportunity to gain valuable insights into forging effective partnerships. ===Workshop Objectives=== * <b>Introduction to Partnerships: </b>Understand the importance of building win-win relationships within the Wikimedia movement. * <b>Strategies for Collaboration: </b>Learn practical strategies for identifying and fostering effective partnerships. * <b>Case Studies:</b> Explore real-world examples of successful partnerships in the Wikimedia community. * <b>Interactive Discussions: </b>Engage in discussions to share experiences and insights on collaboration and advocacy. ===Workshop Details=== 📅 Date: 7th December 2024<br> ⏰ Time: 4:30 PM UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1733589000 Check your local time zone])<br> 📍 Venue: Zoom Meeting ===How to Join:=== Registration Link: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Identifying_Win-Win_Relationships_with_Partners_for_Wikimedia <br> Meeting ID: 860 4444 3016 <br> Passcode: 834088 We welcome participants to bring their diverse perspectives and stories as we drive into the collaborative opportunities within the Wikimedia movement. Together, we’ll explore how these partnerships can enhance our advocacy and community efforts. Thank you, Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:34, 03 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2025 in Your Country == [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|frameless]] Dear Team, My name is Joris Darlington Quarshie (user: Joris Darlington Quarshie), and I am the Event Coordinator for the Wiki Loves Folklore 2025 (WLF) International campaign. Wiki Loves Folklore 2025 is a photographic competition aimed at highlighting folk culture worldwide. The annual international photography competition is held on Wikimedia Commons between the 1st of February and the 31st of March. This campaign invites photographers and enthusiasts of folk culture globally to showcase their local traditions, festivals, cultural practices, and other folk events by uploading photographs to Wikimedia Commons. As we celebrate the seventh anniversary of Wiki Loves Folklore, the international team is thrilled to invite Wikimedia affiliates, user groups, and organizations worldwide to host a local edition in their respective countries. This is an opportunity to bring more visibility to the folk culture of your region and contribute valuable content to the internet. * Please find the project page for this year’s edition at: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025 * To sign up and organize the event in your country, visit: https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Folklore_2025/Organize If you wish to organize your local edition in either February or March instead of both months, feel free to let us know. In addition to the photographic competition, there will also be a Wikipedia writing competition called Feminism and Folklore, which focuses on topics related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture on Wikipedia. We welcome your team to organize both the photo and writing campaigns or either one of them in your local Wiki edition. If you are unable to organize both campaigns, feel free to share this opportunity with other groups or organizations in your region that may be interested. * You can find the Feminism and Folklore project page here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 * The page to sign up is: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page For any questions or to discuss further collaboration, feel free to contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. If your team wishes to connect via a meeting to discuss this further, please let us know. We look forward to your participation in Wiki Loves Folklore 2025 and to seeing the incredible folk culture of your region represented on Wikimedia Commons. Sincerely, The Wiki Loves Folklore International Team [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 08:50, 27 December 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == == Invitation to Organise Feminism and Folklore 2025 == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center;"><em>{{int:please-translate}}</em></div> Dear {{PAGENAME}}, My name is [[User:SAgbley|Stella Agbley]], and I am the Event Coordinator for the Feminism and Folklore 2025 (FnF) International campaign. We're thrilled to announce the Feminism and Folklore 2025 writing competition, held in conjunction with Wiki Loves Folklore 2025! This initiative focuses on enriching Wikipedia with content related to feminism, women's issues, gender gaps, and folk culture. === Why Host the Competition? === * Empower voices: Provide a platform for discussions on feminism and its intersection with folk culture. * Enrich Wikipedia: Contribute valuable content to Wikipedia on underrepresented topics. * Raise awareness: Increase global understanding of these important issues. === Exciting Prizes Await! === We're delighted to acknowledge outstanding contributions with a range of prizes: **International Recognition:** * 1st Prize: $300 USD * 2nd Prize: $200 USD * 3rd Prize: $100 USD * Consolation Prizes (Top 10): $50 USD each **Local Recognition (Details Coming Soon!):** Each participating Wikipedia edition (out of 40+) will offer local prizes. Stay tuned for announcements! All prizes will be distributed in a convenient and accessible manner. Winners will receive major brand gift cards or vouchers equivalent to the prize value in their local currency. === Ready to Get Involved? === Learn more about Feminism and Folklore 2025: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 Feminism and Folklore 2025] Sign Up to Organize a Campaign: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Project_Page Campaign Sign-Up Page] === Collaboration is Key! === Whether you choose to organize both photo and writing competitions (Wiki Loves Folklore and Feminism and Folklore) or just one, we encourage your participation. If hosting isn't feasible, please share this opportunity with interested groups in your region. === Let's Collaborate! === For questions or to discuss further collaboration, please contact us via the Talk page or email at support@wikilovesfolklore.org. We're happy to schedule a meeting to discuss details further. Together, let's celebrate women's voices and enrich Wikipedia with valuable content! Thank you, **Wiki Loves Folklore International Team** </div> </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|{{int:Talkpagelinktext}}]]) 23:02, 05 January 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == ಕವಿ ಪರಿಚಯ ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ == ರಮೇಶ್ ಎಂ.ಎಸ್ ದೊಡ್ಡಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95|2409:40F2:2170:7CC1:84CA:BFFF:FE4F:2F95]] ೧೮:೩೨, ೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು ನನಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಐಡಿ ಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೫, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] (೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫) == ನಾನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಬೇಕು --[[ಸದಸ್ಯ:Swarthak Gayakawad|Swarthak Gayakawad]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Swarthak Gayakawad|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೨೧, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) :ನಮಸ್ಕಾರ, ಇದು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ :{{quote|ಕನ್ನಡ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೨೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] (೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫) == Why is my article unable to edit --[[ಸದಸ್ಯ:Sharina.b2310173|Sharina.b2310173]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Sharina.b2310173|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೫, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) :please use [[special:mypage/Sandbox]] . --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == Join Us Today: Amplify Women’s Stories on Wikipedia! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, {{quote|Join us this International Women’s Month to uncover hidden stories and reshape cultural narratives! Dive into an interactive workshop where we’ll illuminate gaps in folklore and women’s history on Wikipedia—and take action to ensure their legacies are written into history.}} Facilitated by '''Rosie Stephenson-Goodknight''', this workshop will explore how to identify and curate missing stories about women’s contributions to culture and heritage. Let’s work together to amplify voices that have been overlooked for far too long! == Event Details == * '''📅 Date''': Today (15 March 2025) * '''⏰ Time''': 4:00 PM UTC ([https://www.timeanddate.com/worldclock/converter.html Convert to your time zone]) * '''📍 Platform''': [https://us06web.zoom.us/j/87522074523?pwd=0EEz1jfr4i9d9Nvdm3ioTaFdRGZojJ.1 Zoom Link] * '''🔗 Session''': [[meta:Event:Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities|Feminism and Folklore International Campaign: Finding and Curating the Missing Gaps on Gender Disparities]] * '''🆔 Meeting ID''': 860 8747 3266 * '''🔑 Passcode''': FNF@2025 == Participation == Whether you’re a seasoned editor or new to Wikipedia, this is your chance to contribute to a more inclusive historical record. ''Bring your curiosity and passion—we’ll provide the tools and guidance!'' '''Let’s make history ''her'' story too.''' See you there! Best regards,<br> '''Joris Quarshie'''<br> [[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]] <div style="margin-top:1em; text-align:center;"> Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]] [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|msg]]) 07:15, 24 March 2025 (UTC) </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=27662256 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ಮಾರಿಯಾ ಔರೋರಾ ಕೌಟೊ == ನಾನು ರಚಿಸಿದ ಈ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಇರಬಹುದೇ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಪುಟವನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:SachinSwami|SachinSwami]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:SachinSwami|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೯, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) :ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀವು ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು ಬದಲು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು , ವಹಿಸಿದರು ಬದಲು ವಹಿಸಿದ್ದರು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು, ಅದನ್ನು ವರೆತುಪಡಿಸಿದರೆ ಲೇಖನ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೨೧, ೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation|Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Question from [[User:Shivu26|Shivu26]] (೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫) == Hello How to publish my translated article --[[ಸದಸ್ಯ:Shivu26|Shivu26]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Shivu26|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೪೦, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) :once completed you can move page by using , tools > move option on top right section on the line of title --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೨:೪೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST) == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == You're invited: Feminism and Folklore Advocacy Session – June 20! == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] We are pleased to invite you to an inspiring session in the Feminism and Folklore International Campaign Advocacy Series titled: 🎙️ Documenting Indigenous Women’s Wisdom: The Role of Grandmothers and Elders<br> 🗓 Friday, June 20, 2025<br> ⏰ 4:00 PM UTC<br> 🌍 Online – [https://us06web.zoom.us/j/86470824823?pwd=s7ruwuxrradtJNcZLVT9EyClb8g7ho.1 Zoom link]<br> 👤 Facilitator: Obiageli Ezeilo (Wiki for Senior Citizens Network)<br> Join us as we explore how the oral teachings of grandmothers and elders preserve cultural heritage and influence today’s feminist movements. Learn how to document these narratives using Wikimedia platforms! 🔗 Event Page & Details: https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:Documenting_Indigenous_Women%E2%80%99s_Wisdom:_The_Role_of_Grandmothers_and_Elders This session includes:<br> ✔️ A keynote presentation<br> ✔️ Story-sharing interactive segment<br> ✔️ Q&A + tools for documenting women’s wisdom on Wikimedia<br> We hope to see you there! Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 23:49, 17 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF1&oldid=28399508 --> == Request == Could you please create a page about the 2021 Disney animated film [[:en:Encanto|Encanto]]? I personally love this film. It's a beautiful tribute to Colombian culture. I couldn't have asked for a better film. It's the best film I've seen since [[ದಿ ಲಯನ್ ಕಿಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]. [[ವಿಶೇಷ:Contributions/2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254|2600:1700:C910:2960:59A0:834D:35B:4254]] ೨೩:೨೪, ೨೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST) == Deletion == Hi, I don't know Kannada, but [[ರ‍್ಯಾಗಿಂಗ್‌ ವಿರೋಧಿ]] looks AI generated so you might want to delete :) [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :Thanks for reporting it was created as part of education program [[:meta:St_Aloysius_University_-_Wikipedia_Association_2025-26#22nd_August_2025-_Activity]], I will let organiser of that program know to wikify that page. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೦೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] , may i know how did you know that article was AI generated. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೪೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::Thank you responding, the bottom of the page links [https://gemini.google.com/] which is an AI website. There are less known signs as well, namely use of emojis, no references, having a question-answer format and overusing lists (you can read [[en:Wikipedia:Signs of AI writing]] if you are unsure what I mean). [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::@[[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] what I meant was, did you follow any global filters or channel on IRC or any other tools to catch this edit. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೧೯, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) ::::I used [[:meta:SWViewer]], it came up there. [[ಸದಸ್ಯ:Matrix|Matrix]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Matrix|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) :::::Good that SWViewer catch these edits, & Thanks for notifying about.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೩, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Alialkaisi|Alialkaisi]] (೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫) == مرحبا هل الاسئلة باللغة العربية أو باللغة الإنكليزية --[[ಸದಸ್ಯ:Alialkaisi|Alialkaisi]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Alialkaisi|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೧೭, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :English, if you know Kannada Language you can ask in kannada. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೧೯, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Citoid == Hi A826, I'm Johannes from [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. I've noticed your project is using the [[:mw:VisualEditor/Citation tool]], but not [[:mw:Citoid]] (the tool used for automatic reference creation). Your project already fullfills all the necessary criteria in [[:mw:Citoid/Enabling Citoid on your wiki]] (enabling the VE citation tool, using templates with template data...) – you just need to create [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Citoid-template-type-map.json]] to map different types of citations to the relevant template from [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Cite-tool-definition.json]]. You can check other wiki's pages [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=8&q=Citoid-template-type-map.json&title=Citoid-template-type-map.json] to see how they are doing the mapping. Best regards [[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Johannes Richter (WMDE)|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೬, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]], sure will look in to adding template, Thanks for bringing this to my attention. will contact you if further assistance needed.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೦೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] {{done}} [[special:diff/1318564]] works fine now. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೨೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == Please publish this article. My father was one of the famous and fameliar kannada leader and writer in mysore. There no faul information about him. Thats all sir. 🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೮, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :please check [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]], article with verifiable source, with good wiki readable format are always welcome on wiki, please try use [[Special:Mypage/Sandbox]] before creating on main namespace. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೨೩, ೧೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫) == ಯಾವ ರೀತಿಯ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯ ಬೇಕು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೬, ೨೦ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :ದಯವಿಟ್ಟು ಪುಟಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು 2 ಅಥವಾ 3 ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕುವೆಂಪು]] ) ಪುಟಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು [[Special:Mypage/Sandbox]] ನಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಂತರ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತಿ ಪುಟವು ಕನಿಷ್ಠ 3-4 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ವಿಕಿ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೨:೧೮, ೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನಗೆ ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಲಿಂಕ್ ಸೇರಿಸಲು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೪೪, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :[[special:upload]] ನೀವು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾದಂತಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೧೧, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::[[commons:Commons:Contributing_your_own_work]] ಕೂಡ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೬:೫೨, ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Translation request == Hello, A826. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೪೫, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :I don't translate content i don't have knowledge of. Sorry. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೭:೪೬, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) ::In understand. Thank you for the reply. [[ಸದಸ್ಯ:Kurcke|Kurcke]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kurcke|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೩೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Question from [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] (೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬) == ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಅಳಿಸಿ https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%87%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%A8_%E0%B2%87%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%9F%E0%B3%8B%E0%B2%B5%E0%B2%BE --[[ಸದಸ್ಯ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Hariprasad Shetty10|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) :{{done}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೧, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Question from [[User:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] (೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬) == ಸರ್ ನನ್ನ ಅಕೌಂಟ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ. ಆದರ ಸುಳಿವು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.ದಯಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿ ಕಳುಹಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🙏🙏🙏🙏 --[[ಸದಸ್ಯ:Punyavathi nagalingaswmy|Punyavathi nagalingaswmy]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Punyavathi nagalingaswmy|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೩, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) :ಖಾತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗಾಗಿ ದಯವಿಟ್ಟು [[Special:Accountsecurity]] ಅನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ನೀವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೧೮, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST) == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೦೧:೩೬, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೀರಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೆಟಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯೋಜಕ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಹಿಂದೆ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು, ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಗೆ ತರಲು ಕೋರಿದಾಗಲೂ ತಕ್ಷಣ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೪೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತು ಈಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೪೬, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) ::🙏🏻🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳನ್ನು ತರಲು ಕೋರಿಕೆ == ಶ್ರೀ @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]] ಅವರೇ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ]] ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾಡ್ಯೂಲುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ತರುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ. ತಂದ ಮತ್ತೆ ಲೇಖನ ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gopala Krishna A|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೩, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:Gopala Krishna A|Gopala Krishna A]] {{Done|done, thanks for your request}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೦೪, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಪುಟ ಅತ್ಯಧಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು module ತಡವಾಗಿ/ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದಾಗಿಯೂ ಇತರ ಬೇಕಾದ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್ ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಆಮದು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ, ದಯಮಾಡಿ ಪುಟವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೫:೧೦, ೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Question from [[User:Kannada-Story|Kannada-Story]] (೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬) == ನಾನು ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು (Article) ರಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಏನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ? --[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Kannada-Story|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೦, ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ನಮಸ್ಕಾರ @[[ಸದಸ್ಯ:Kannada-Story|Kannada-Story]] ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ರಚಿಸಲು, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ: :'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ]]''' # '''ಸ್ಪಷ್ಟ''' — ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕನ್ನಡ, ಸರಿಯಾದ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆ # '''ಪರಿಶೀಲನಾರ್ಹತೆ''' — ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮೂಲಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ; ಮೂಲ ಸಂಶೋಧನೆ ನಿಷಿದ್ಧ # '''ವಿಸ್ತೃತತೆ''' — ವಿಷಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು # '''ತಟಸ್ಥತೆ''' — ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದು # '''ವಿವರಣೆ''' — ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಮುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ '''ಮೂಲಭೂತ ಹಂತಗಳು:''' * ವಿಷಯವು ಈಗಾಗಲೇ ಇದೆಯೇ ಎಂದು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ * Sandbox /ಪ್ರಯೋಗಪುಟದಲ್ಲಿ (ಪ್ರತಿ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬಲಗಡೆ usermenu ನಲ್ಲಿದೆ) ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ * ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ * <code>&lt;ref&gt;</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ (<code>{{tl|cite web}}</code> ಅಥವಾ <code>{{tl|cite book}}</code>) * ಮಾಹಿತಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ (Infobox) ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ * ಬೇರೆ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಕೊಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ; ಅನಾಥ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೇಲಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದಿ. ವಿಕಿಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ವರೂಪಣೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯ ಅನುವಾದ ಸಾಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿ.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೦೮:೨೦, ೨೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> 9n95iav94qqyyxyos6vj4nrpfq3u7n9 10 147823 1431307 1327135 2026-09-12T00:40:45Z en>BD2412 0 BD2412 moved page [[Template:Horizontal list/styles.css]] to [[Template:Hlist/styles.css]] without leaving a redirect: move back for now 1327134 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ /* * hlist styles are defined in core and Minerva and differ in Minerva. The * current definitions here (2023-01-01) are sufficient to override Minerva * without use of the hlist-separated class. The most problematic styles were * related to margin, padding, and the bullet. Check files listed at * [[MediaWiki talk:Common.css/to do#hlist-separated]] */ /* * TODO: When the majority of readership supports it (or some beautiful world * in which grade C support is above the minimum threshold), use :is() */ .hlist dl, .hlist ol, .hlist ul { margin: 0; padding: 0; } /* Display list items inline */ .hlist dd, .hlist dt, .hlist li { /* * don't trust the note that says margin doesn't work with inline * removing margin: 0 makes dds have margins again * We also want to reset margin-right in Minerva */ margin: 0; display: inline; } /* Display requested top-level lists inline */ .hlist.inline, .hlist.inline dl, .hlist.inline ol, .hlist.inline ul, /* Display nested lists inline */ .hlist dl dl, .hlist dl ol, .hlist dl ul, .hlist ol dl, .hlist ol ol, .hlist ol ul, .hlist ul dl, .hlist ul ol, .hlist ul ul { display: inline; } /* Hide empty list items */ .hlist .mw-empty-li { display: none; } /* TODO: :not() can maybe be used here to remove the later rule. naive test * seems to work. more testing needed. like so: *.hlist dt:not(:last-child)::after { * content: ": "; *} *.hlist dd:not(:last-child)::after, *.hlist li:not(:last-child)::after { * content: " · "; * font-weight: bold; *} */ /* Generate interpuncts */ .hlist dt::after { content: ": "; } .hlist dd::after, .hlist li::after { content: "\a0· "; font-weight: bold; } .hlist dd:last-child::after, .hlist dt:last-child::after, .hlist li:last-child::after { content: none; } /* Add parentheses around nested lists */ .hlist dd dd:first-child::before, .hlist dd dt:first-child::before, .hlist dd li:first-child::before, .hlist dt dd:first-child::before, .hlist dt dt:first-child::before, .hlist dt li:first-child::before, .hlist li dd:first-child::before, .hlist li dt:first-child::before, .hlist li li:first-child::before { content: " ("; font-weight: normal; } .hlist dd dd:last-child::after, .hlist dd dt:last-child::after, .hlist dd li:last-child::after, .hlist dt dd:last-child::after, .hlist dt dt:last-child::after, .hlist dt li:last-child::after, .hlist li dd:last-child::after, .hlist li dt:last-child::after, .hlist li li:last-child::after { content: ")"; font-weight: normal; } /* Put ordinals in front of ordered list items */ .hlist ol { counter-reset: listitem; } .hlist ol > li { counter-increment: listitem; } .hlist ol > li::before { content: " " counter(listitem) "\a0"; } .hlist dd ol > li:first-child::before, .hlist dt ol > li:first-child::before, .hlist li ol > li:first-child::before { content: " (" counter(listitem) "\a0"; } c4a9gdxc068l0us4sz11634bne7iv2z 1431308 1431307 2026-10-04T05:22:00Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Hlist/styles.css]] 1327134 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ /* * hlist styles are defined in core and Minerva and differ in Minerva. The * current definitions here (2023-01-01) are sufficient to override Minerva * without use of the hlist-separated class. The most problematic styles were * related to margin, padding, and the bullet. Check files listed at * [[MediaWiki talk:Common.css/to do#hlist-separated]] */ /* * TODO: When the majority of readership supports it (or some beautiful world * in which grade C support is above the minimum threshold), use :is() */ .hlist dl, .hlist ol, .hlist ul { margin: 0; padding: 0; } /* Display list items inline */ .hlist dd, .hlist dt, .hlist li { /* * don't trust the note that says margin doesn't work with inline * removing margin: 0 makes dds have margins again * We also want to reset margin-right in Minerva */ margin: 0; display: inline; } /* Display requested top-level lists inline */ .hlist.inline, .hlist.inline dl, .hlist.inline ol, .hlist.inline ul, /* Display nested lists inline */ .hlist dl dl, .hlist dl ol, .hlist dl ul, .hlist ol dl, .hlist ol ol, .hlist ol ul, .hlist ul dl, .hlist ul ol, .hlist ul ul { display: inline; } /* Hide empty list items */ .hlist .mw-empty-li { display: none; } /* TODO: :not() can maybe be used here to remove the later rule. naive test * seems to work. more testing needed. like so: *.hlist dt:not(:last-child)::after { * content: ": "; *} *.hlist dd:not(:last-child)::after, *.hlist li:not(:last-child)::after { * content: " · "; * font-weight: bold; *} */ /* Generate interpuncts */ .hlist dt::after { content: ": "; } .hlist dd::after, .hlist li::after { content: "\a0· "; font-weight: bold; } .hlist dd:last-child::after, .hlist dt:last-child::after, .hlist li:last-child::after { content: none; } /* Add parentheses around nested lists */ .hlist dd dd:first-child::before, .hlist dd dt:first-child::before, .hlist dd li:first-child::before, .hlist dt dd:first-child::before, .hlist dt dt:first-child::before, .hlist dt li:first-child::before, .hlist li dd:first-child::before, .hlist li dt:first-child::before, .hlist li li:first-child::before { content: " ("; font-weight: normal; } .hlist dd dd:last-child::after, .hlist dd dt:last-child::after, .hlist dd li:last-child::after, .hlist dt dd:last-child::after, .hlist dt dt:last-child::after, .hlist dt li:last-child::after, .hlist li dd:last-child::after, .hlist li dt:last-child::after, .hlist li li:last-child::after { content: ")"; font-weight: normal; } /* Put ordinals in front of ordered list items */ .hlist ol { counter-reset: listitem; } .hlist ol > li { counter-increment: listitem; } .hlist ol > li::before { content: " " counter(listitem) "\a0"; } .hlist dd ol > li:first-child::before, .hlist dt ol > li:first-child::before, .hlist li ol > li:first-child::before { content: " (" counter(listitem) "\a0"; } c4a9gdxc068l0us4sz11634bne7iv2z 0 148671 1431283 1374077 2026-10-03T15:56:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1431283 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಸ್ಮಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್|image=Smita Agarwal.JPG|alt=<!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->|caption=|birth_name=<!-- only use if different from name -->|birth_date=1958|birth_place=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->|death_place=|nationality=ಭಾರತೀಯತೆ|other_names=|occupation=ಕವಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ|years_active=|known_for=|notable_works=}} '''ಸ್ಮಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್''' (ಜನನ 1958) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕವಿ ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕಿ. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಸ್ಮಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಕವನಗಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕಲನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 1999 ರಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಸ್ಟಿರ್ಲಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ]] ಕೆಂಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕನ್]] ಕವಿ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಾರರಾದ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಪ್ಲಾತ್ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.kent.ac.uk/alumni/pdf/kent40.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20170324203418/https://www.kent.ac.uk/alumni/pdf/kent40.pdf|archive-date=24 March 2017|access-date=12 May 2011}}</ref> ಅಗರ್ವಾಲ್ ಇಂಡಿಯಾನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಪ್ಲಾತ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಜರ್ನಲ್ ಪ್ಲಾತ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪಾದಕಿ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.iun.edu/~nwadmin/plath/|title=IU Northwest: Plath Profiles|date=|publisher=Iun.edu|access-date=2012-01-28|archive-date=2014-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20140423205514/http://www.iun.edu/~nwadmin/plath/|url-status=deviated|archivedate=2014-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140423205514/http://www.iun.edu/~nwadmin/plath/}}</ref> ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರ|ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊಗೆ]] [[ಗಾಯನ|ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ]].<ref>{{Cite web|url=http://www.beatofindia.com/arists/smita_a.htm|title=Smita Agarwal - Folk Music artiste of India|date=|publisher=Beatofindia.com|access-date=2012-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20180922055731/http://www.beatofindia.com/arists/smita_a.htm|archive-date=2018-09-22|url-status=dead}}</ref> == ಮಾಡಿರುವ ಕೆಲಸ == * ''Wish-granting Words.'' [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]] : ರವಿ ದಯಾಳ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್, 2002 <ref>{{Cite web|url=http://www.vedamsbooks.in/no29554/wishgranting-words-smita-agarwal|title=Wish-Granting Words/Smita Agarwal|date=|publisher=Vedamsbooks.in|access-date=2012-01-28|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124600/http://www.vedamsbooks.in/no29554/wishgranting-words-smita-agarwal|url-status=dead}}</ref> * ''ಮೊಫುಸಿಲ್ ನೋಟ್ಬುಕ್.'' ''ಸ್ಮಾಲ್ ಟೌನ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕವನಗಳು.'' ಇ-ಪುಸ್ತಕ : ಕೂಪರ್ಜಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಯುಕೆ, 2011 <ref>{{Cite web|url=http://www.ideaindia.com/product_detail.php?pid=1924|title=Mofussil Notebook, Poems Of Small-Town India|last=Smita Agarwal|date=2011-09-25|publisher=Ideaindia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407003303/http://www.ideaindia.com/product_detail.php?pid=1924|archive-date=7 April 2012|access-date=2012-01-28}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Of-love-longing-and-failed-husbands/Article1-749779.aspx|title=Of love, longing and failed husbands|date=2011-09-24|publisher=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20111106122926/http://www.hindustantimes.com/Of-love-longing-and-failed-husbands/Article1-749779.aspx|archive-date=6 November 2011|access-date=2012-01-28|archivedate=2011-11-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111106122926/http://www.hindustantimes.com/Of-love-longing-and-failed-husbands/Article1-749779.aspx|url-status=deviated}}</ref> * ''ಮೊಫುಸಿಲ್ ನೋಟ್ಬುಕ್.'' ''ಕವನಗಳು,'' ಮುದ್ರಿಸಿ. ಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕವಿತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ: ಸಂಪರ್ಕ, 2016.<ref>{{Cite book|title=Mofussil Notebook: Contemporary Indian Poetry in English|last=Smita Agarwal|publisher=Sampark|year=2013|isbn=978-8192684253}}</ref> === ಸಂಪಾದನೆ === * ''ಮಾರ್ಜಿನಲೈಸ್ಡ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಪೊಯಟ್ರಿ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್,'' ಸಂ. ಸ್ಮಿತಾ ಅಗರ್ವಾಲ್, ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೋಡೋಪಿ, 2014.<ref>{{Cite web|url=http://www.rodopi.nl/ntalpha.asp?BookId=DQR+53&type=new&letter=N|title=Rodopi|archive-url=https://archive.is/20140303210829/http://www.rodopi.nl/ntalpha.asp?BookId=DQR+53&type=new&letter=N|archive-date=3 March 2014|access-date=3 March 2014}}</ref> ==== ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ==== ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ; * ''ಲಿಟರೇಚರ್ ಅಲೈವ್, ನ್ಯೂ ರೈಟಿಂಗ್ ಫ್ರಂ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಸಂಪುಟ. 2,'' ಬೇಸಿಗೆ 1996. * ''Nine Indian Women Poets.'' [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ(ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್)|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]], 1997 <ref>{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-10/view-from-venus/28180799_1_poet-laureate-indian-women-women-writers|title=An ode to our nightingales|date=2009-05-10|website=[[The Times of India]]|archive-url=https://archive.today/20120707032427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-10/view-from-venus/28180799_1_poet-laureate-indian-women-women-writers|archive-date=2012-07-07|access-date=2012-01-28|archivedate=2012-07-07|archiveurl=https://archive.today/20120707032427/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-10/view-from-venus/28180799_1_poet-laureate-indian-women-women-writers|url-status=deviated}}</ref> * ''Verse: Special Feature on Indian poetry, UK & USA, ಸಂಪುಟ. 17 ಮತ್ತು 18,'' 2001. * ''Reasons for Belonging.'' ಪೆಂಗ್ವಿನ್, 2002. * ''Midnight’s Grandchildren.'' Macedonia: Post Independence Poetry From India, ಸ್ಟ್ರುಗಾ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಪ್ರೆಸ್, 2003. * ''Confronting Love.'' ಪೆಂಗ್ವಿನ್, 2005. * ''Fulcrum: Special Issue on Indian Poetry in English, ಸಂ. 4.'' US: 2005. * ''Sparks, DAV Center for Creative Education.'' ಮುಂಬೈ: ನ್ಯೂ ಪನ್ವೆಲ್, 2008. * ''Indian English Women Poets.'' ನವದೆಹಲಿ: ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ಬುಕ್ಸ್, 2009. * ''We Speak in Changing Languages: Indian Women Poets, 1990-2007.'' ನವದೆಹಲಿ: [[ಕೇಂದ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]], 2009. * ''he HarperCollins Book of English Poetry,'' 2012. * ''ದೀಸ್ ಮೈ ವರ್ಡ್ಸ್: ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ,'' 2012. * ''ಎ ನ್ಯೂ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಪೊಯಮ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್'' (2000) ಆವೃತ್ತಿ. ಗೋಪಿ ಕೊಟ್ಟೂರ್ ಅವರಿಂದ ಮತ್ತು ಕವನ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ]] ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ * ''ದಿ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಕಾಕ್ : ಆನ್ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಫ್ರಮ್ ಇಂಡಿಯಾ'',<ref name="brook">{{Cite news|url=http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|title=The Dance of the Peacock:An Anthology of English Poetry from India|last=Grove|first=Richard|access-date=5 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929050126/http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|archive-date=29 September 2018|publisher=Hidden Brook Press, Canada|issue=current|archivedate=29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180929050126/http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|url-status=deviated}}</ref> 151 ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ವಿವೇಕಾನಂದ ಝಾ ಅವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹಿಡನ್ ಬ್ರೂಕ್ ಪ್ರೆಸ್,<ref name="press">{{Cite web|url=http://hiddenbrookpress.com/|title=Hidden Brook Press|last=Press|first=Hidden Brook|publisher=Hidden Brook Press|access-date=5 January 2015|archive-date=17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217053047/http://hiddenbrookpress.com/|url-status=dead}}</ref> [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದಿಂದ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಇವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ == * ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾವ್ಯ * ಭಾರತೀಯ ಕವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ#ಇಂಗ್ಲಿಷ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಲೇಖನ]] 9det17bpgf4btgki4c4s0uc5k09rdaa 3 151424 1431273 1430033 2026-10-03T13:54:38Z MediaWiki message delivery 17558 /* Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1431273 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> == ''This Month in GLAM'': May 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue V, May 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/From the team|From the team]]: May Global GLAM Call Recording and June Call Announcement * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating #1Lib1Ref Australasia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: GLAM Connection: Fashion, History, and Biodiversity in May * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/France report|France report]]: New Wikimedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Connecting the Arctic and Sicily through Wikimedia Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How the cultural, governmental, educational, and museum sectors contributed in unison to Wikimedia projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Setting up your own platform (part 1): from wish to the creation of a wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ESEAP Conference 2026 and the NZBSI WiR update * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Shares GLAM Experience at International Conferences * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Partnerships, Participation, and Open Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: May in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: El Prado en femenino III * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum for Communication, Panel IMD, Wikipedia Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/UK report|UK report]]: Early Qurans on the front page of Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Special story|Special story]]: New tools for multilingual audio, video and metadata * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೫೨, ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30636889 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == ''This Month in GLAM'': June 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VI, June 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/From the team|From the team]]: Tools, tech, and Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: New digitization partner * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Bangladesh report|Bangladesh report]]: International Museum Day Edit-a-thon and Workshop held in Dinajpur, Bangladesh * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Postal Mission on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Empowering Institutions through Wikisource Education and GLAM Capacity Building * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Bridging the gap between labs and Wikipedia: continuing cooperation with FZU * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Museum Celebrations to Archival Documentation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Finland report|Finland report]]: Northern Wikimedist meetup in Oulu * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/France report|France report]]: #1lib1ref Recap and International Archives Week * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Heritage and Community Action * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open GLAM in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Interview with Olaf Janssen, Wikimedia coordinator of the KB, National library of the Netherlands * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: BAU at Auckland Museum, Otago Uni Library Life and the NZBSI WiR is complete * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Collaboration with the Botanical garden at the Faculty of Natural Sciences and Mathematics in Skopje * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Poland Report: New Partnerships, Conferences, and Wikimedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Opening the Doors of Serbian Heritage: Wikimedia Serbia’s Recent GLAM and Wikidata Successes * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: GLAM Labs Futures 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Finnish-Swedish cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Exhibition, International Archives Week Panel * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/UK report|UK report]]: Ninth Good Article from Khalili partnership * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/USA report|USA report]]: Philadelphia WikiSalon * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Is the sauna still hot? * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: New articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೪:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30773577 --> == ''This Month in GLAM'': July 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VII, July 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/From the team|From the team]]: July and Wikimania Have Come and Gone * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Strategic Workshops, Academic Publications, and Bidding Farewell to NeuroMat * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Colombia at Wikimania 2026: panel on how the far-right affects open knowledge institutions * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: From Al-Ahram to Zamalek: Exploring Archives and Art Galleries * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/France report|France report]]: GLAM Presentations at Wikimania 2026 + Wiki Fashion Show * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Launch of Wikifying a Conference handbook; Wikipedia Workshop at Te Toi Uku * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki partnerships continue opening collections * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: At Wikimania and copyright process * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Faces and Masks - the interwoven relation, Wikimania Paris * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimania report + New articles in Hindi * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Academic paper in preparation * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Knowledge Park report]]: Preserving Islamic Cultural Heritage: The GLAM and Metadata Impact of Wiki Loves Ramadan 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೫:೩೪, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30901934 --> == ''This Month in GLAM'': August 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue VIII, August 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/From the team|From the team]]: Hot August/Cold August * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Love Monuments and new phase of Museu Paulista collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: The Catalan public domain: An application to identify Catalan works in public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Explore the Colombian public domain app: Browse works an authors in the public domain * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Wikimedia CR introduces new members of GLAM/partnership team * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Egypt report|Egypt report]]: Egypt’s GLAM Team Brings Egyptian Postal History and Public Libraries to Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: The Musical Heritage of the Santa Cecilia Conservatory * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Thesis Project Update and the upcoming TDWG 2026 conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Connecting Culture and Free Knowledge - Wikimedia MKD’s GLAM Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: August in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Summer, Follow-up in Aarau, CoCreation * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/UK report|UK report]]: Wikimedia gets Gazetted + Islamic Calligraphy on English Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: OpenGLAM Summer 2026 in Ukraine * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/USA report|USA report]]: GLAM USA Report (Past & Upcoming) * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Ghana national register * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Wikimedia Commons report|Wikimedia Commons report]]: Media loading change affects Commons Impact Metrics and GLAM analytics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೭, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=31028447 --> == Happy Mid-Autumn Festival! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:550px; height:220px;"> {| style="background:radial-gradient(circle at 10% 20%,#ffffffcc .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 25% 45%,#ffffffaa 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 60% 30%,#ffffffbb .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 80% 40%,#ffffffcc 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 42% 18%,#ffffffbb .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 77% 55%,#ffffffcc 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 75% 25%,#6a6e8a88,#0a192f 40%); background-color:#0a192f; border:8px solid; border-image:linear-gradient(45deg,#eed29a,#e8e2d8,#eceacb) 1; border-radius:8px; padding:0; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 10px rgba(0,0,0,0.2); box-sizing:border-box; overflow:hidden;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" | <span style="position:absolute; top:15px; left:15px; color:#e8e2d8; font-family:'Georgia','Times New Roman',serif; font-weight:500; font-size:1.8em; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);">Dear Santhosh Notagar99,</span> <span style="position:absolute; top:63px; left:15px; color:#f5e8cf; font-family:'Georgia','Times New Roman',serif; font-weight:300; font-size:1em; line-height:1.45; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);">On this {{fontcolor|#e8e2d8|link=:en:Mid-Autumn Festival|text=Mid-Autumn Festival}},<br>thank you for {{fontcolor|#e8e2d8|link=m:Special:MyLanguage/中华文化遗产编辑松/2026|text=keeping history's hidden gems alive}}.<br>May the full moon bring us together—<br>though miles apart, beneath its light tonight!</span> <span style="position:absolute; bottom:10px; left:15px; color:#f5e8cf; font-family:'Arial','Helvetica',sans-serif; font-weight:200; font-size:0.82em; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);">With best wishes,<br> CCHE Host Team</span> <span style="position:absolute; top:30px; right:65px; width:80px; height:80px; background:radial-gradient(circle,#f5f3e7,#f0e68c 60%,transparent 80%); border-radius:50%; opacity:0.9;"></span> <span style="position:absolute; top:160px; right:200px; opacity:0.9;">[[File:兔子的简笔画.svg|50px|link=]]</span> <span style="position:absolute; bottom:80px; right:-50px; background:linear-gradient(135deg,#ecf4f3,#98d9f2,#e8f3f2); width:320px; height:22px; box-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.3),inset -1px -1px 2px rgba(255,255,255,0.3),inset 1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.3); border-radius:52px; transform:rotate(-45deg); transform-origin:right bottom;"></span> |} </div></div> {{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background:radial-gradient(circle at 10% 20%,#ffffffcc .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 25% 45%,#ffffffaa 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 60% 30%,#ffffffbb .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 80% 40%,#ffffffcc 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 42% 18%,#ffffffbb .5px,transparent .6px),radial-gradient(circle at 77% 55%,#ffffffcc 1px,transparent 1.1px),radial-gradient(circle at 75% 25%,#6a6e8a88,#0a192f 40%); background-color:#0a192f; border:8px solid; border-image:linear-gradient(45deg,#eed29a,#e8e2d8,#eceacb) 1; border-radius:8px; padding:16px; box-shadow:2px 2px 10px rgba(0,0,0,0.2); overflow:hidden;"> <div style="display:flex; align-items:center; justify-content:space-between; gap:12px; margin-bottom:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; min-width:0; color:#e8e2d8; font-family:'Georgia','Times New Roman',serif; font-weight:600; font-size:1.5em; line-height:1.25; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);">Dear Santhosh Notagar99,</div> <div style="flex:0 0 68px; width:68px; height:68px; background:radial-gradient(circle,#f5f3e7,#f0e68c 60%,transparent 80%); border-radius:50%; opacity:0.9;"></div> </div> <div style="display:flex; align-items:flex-end; gap:12px; padding-right:28px;"> <div style="flex:1 1 auto; min-width:0; color:#f5e8cf; font-family:'Georgia','Times New Roman',serif; font-size:1em; line-height:1.7; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);"> <div>On this {{fontcolor|#e8e2d8|link=:en:Mid-Autumn Festival|text=Mid-Autumn Festival}},</div> <div>thank you for {{fontcolor|#e8e2d8|link=m:Special:MyLanguage/中华文化遗产编辑松/2026|text=keeping history's hidden gems alive}}.</div> <div>May the full moon bring us together—<br>though miles apart, beneath its light tonight!</div> </div> <div style="flex:0 0 70px; margin-bottom:16px; text-align:center; opacity:0.9;">[[File:兔子的简笔画.svg|70px|link=]]</div> </div> <div style="height:8px; margin:14px -16px 12px; background:linear-gradient(90deg,transparent,#98d9f2,#ecf4f3,#f0e68c,transparent); opacity:0.75;"></div> <div style="color:#f5e8cf; font-family:'Arial','Helvetica',sans-serif; font-size:0.85em; line-height:1.5; text-align:right; text-shadow:1px 1px 3px rgba(0,0,0,0.5);">With best wishes,<br> CCHE Host Team</div> </div> |2= }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೨, ೨೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == Let's start preparing for Feminism and Folklore 2027! == <div style="background:#f8f9fa; color:#202122; border:1px solid #a2a9b1; border-radius:4px; padding:20px; margin:10px 0;"> [[File:Feminism and Folklore logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Feminism and Folklore organisers, We are happy to invite you to start preparing for the '''Feminism and Folklore 2027''' edition! The next Wikimedia Foundation [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant]] application cycle, Cycle 3, starts on '''1 November 2026'''. If you are planning to organise Feminism and Folklore in your country or region in 2027, we encourage you to start working on your project plans, Wikipedia workshops, community activities, local events, and budget ahead of the application period. In particular, organisers are encouraged to consider activities that support participants in creating and improving Wikipedia articles and other Wikimedia projects related to feminism, women, gender and local cultural heritage. You may also include expenses related to local prizes and other forms of recognition for contributors, where appropriate. Please review the [[:m:Grants/Rapid|Rapid Grant application process]] and prepare your application for the upcoming cycle. '''Once you submit your application and it appears on Meta, please share the link to your Rapid Grant application with support{{@}}wikilovesfolklore.org and copy team{{@}}wikilovesfolklore.org.''' This will allow the Feminism and Folklore team to endorse your application when the Wikimedia Foundation Grants Team reaches out to us for confirmation. If you have any questions or concerns about the Rapid Grant application process, please contact support{{@}}wikilovesfolklore.org. Thank you for your continued support and for all the work you do to document and celebrate the knowledge, stories, and contributions of women and gender-diverse communities around the world. We look forward to supporting your applications and working together towards another successful edition! '''Wiki Loves Folklore International team''' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf&oldid=31123349 --> 33gggu3c3j73xd6o1owworf9s1loxrt 10 159848 1431309 1321546 2026-09-15T01:14:19Z en>Axolitl 0 1431309 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ @media print { body.ns-0 .sistersitebox { display: none !important; } } /* Special Wiktionary logo styling on dark mode */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .sistersitebox img[src*="Wiktionary-logo-en-v2.svg"] { filter: invert(1) brightness(55%) contrast(250%) hue-rotate(180deg); } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .sistersitebox img[src*="Wiktionary-logo-en-v2.svg"] { filter: invert(1) brightness(55%) contrast(250%) hue-rotate(180deg); } } gpcjphquwjpr7um4t83mou92rbkmknt 1431310 1431309 2026-10-04T05:22:00Z A826 72368 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Sister_project/styles.css]] 1431309 sanitized-css text/css /* {{pp-template|small=yes}} */ @media print { body.ns-0 .sistersitebox { display: none !important; } } /* Special Wiktionary logo styling on dark mode */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .sistersitebox img[src*="Wiktionary-logo-en-v2.svg"] { filter: invert(1) brightness(55%) contrast(250%) hue-rotate(180deg); } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .sistersitebox img[src*="Wiktionary-logo-en-v2.svg"] { filter: invert(1) brightness(55%) contrast(250%) hue-rotate(180deg); } } gpcjphquwjpr7um4t83mou92rbkmknt 828 174766 1431321 1378456 2026-10-04T08:26:49Z A826 72368 1431321 Scribunto text/plain -- A modified version based on sv.wikipedia.org/wiki/Modul:Databox -- Displays Wikidata properties dynamically inside an infobox. function valuesToKeys(array) local result = {} for _, v in pairs(array) do result[v] = true end return result end local p = {} -- Control parameters that are NOT rendered as custom rows local controlParams = { item = true, useImage = true, useAliases = true, excludeProperties = true, } function p.databox(frame) local args = frame:getParent().args local argsLocal = frame.args local itemId = nil if args.item then itemId = args.item end local useImage = nil if argsLocal.useImage then useImage = argsLocal["useImage"] end local useAliases = true if argsLocal.useAliases and (argsLocal.useAliases == "false" or argsLocal.useAliases == "no" or argsLocal.useAliases == "0") then useAliases = false end local excludeProperties = {} if argsLocal.excludeProperties then for item in string.gmatch(argsLocal.excludeProperties, "[^,]+") do table.insert(excludeProperties, item) end end local lang = mw.language.getContentLanguage() local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return "" end local databoxRoot = mw.html.create('div') :addClass('infobox') :addClass('databox') -- Title local titleDiv = databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-title') :wikitext(item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text) -- Aliases if useAliases and item.aliases then local langCode = lang:getCode() local aliases = item.aliases[langCode] if aliases and #aliases > 0 then local aliasList = {} for _, aliasObj in ipairs(aliases) do table.insert(aliasList, aliasObj.value) end titleDiv:tag('div') :addClass('databox-aliases') :wikitext(table.concat(aliasList, ', ')) end end -- Image (P18) local databoxImage = nil if useImage and useImage ~= "" then local allWikidataImages = item:getAllStatements('P18') if #allWikidataImages >= 1 then for _, image in ipairs( allWikidataImages ) do if image.mainsnak.datavalue.value == useImage then databoxImage = useImage break end end end end if databoxImage == nil then local bestWikidataImages = item:getBestStatements('P18') if #bestWikidataImages >= 1 then databoxImage = bestWikidataImages[1].mainsnak.datavalue.value end end if databoxImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-image') :wikitext('[[File:' .. databoxImage .. '|frameless|240px|center]]') end -- Signature (P109) local signatureImage = nil local signatureImages = item:getBestStatements('P109') if #signatureImages >= 1 then signatureImage = signatureImages[1].mainsnak.datavalue.value end if signatureImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature-caption') :wikitext('Signature') databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature') :wikitext('[[File:' .. signatureImage .. '|frameless|200px|center]]') end -- Table local dataTable = databoxRoot :tag('table') :addClass('databox-table') dataTable:tag('caption') :addClass('notheme') :addClass('databox-caption') :wikitext(item:formatStatements('P31').value) -- ============================================================ -- CUSTOM PARAMETERS (rendered FIRST, in order given by the editor) -- ============================================================ -- Iterate over args in the order they appear in the template for key, value in pairs(args) do if not controlParams[key] and value and value ~= "" then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(key):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(value) end end -- ============================================================ -- WIKIDATA PROPERTIES -- ============================================================ local properties = mw.wikibase.orderProperties(item:getProperties()) local excludeProperties_hash = valuesToKeys(excludeProperties) excludeProperties_hash['P31'] = true excludeProperties_hash['P373'] = true excludeProperties_hash['P935'] = true excludeProperties_hash['P910'] = true excludeProperties_hash['P1792'] = true excludeProperties_hash['P9495'] = true excludeProperties_hash['P1014'] = true excludeProperties_hash['P5777'] = true excludeProperties_hash['P8744'] = true excludeProperties_hash['P8745'] = true excludeProperties_hash['P1889'] = true local edit_message = mw.message.new('vector-view-edit'):plain() for _, property in pairs(properties) do local datatype = item.claims[property][1].mainsnak.datatype local valueCount = #item:getBestStatements(property) if datatype ~= 'commonsMedia' and datatype ~= 'external-id' and datatype ~= 'quantity' and datatype ~= 'wikibase-property' and datatype ~= 'geo-shape' and datatype ~= 'tabular-data' and not excludeProperties_hash[property] and valueCount > 0 and valueCount <= 5 then local propertyValue = item:formatStatements(property) if propertyValue and propertyValue.value then local displayValue = propertyValue.value local claims = item.claims[property] if claims then local linkedValues = {} for _, claim in ipairs(claims) do if claim.mainsnak and claim.mainsnak.datavalue then local value = claim.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then local label = entity:getLabel() if label then table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. label .. ']]') else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end elseif type(value) == 'string' then table.insert(linkedValues, value) elseif type(value) == 'number' then table.insert(linkedValues, tostring(value)) end end end if #linkedValues > 0 then displayValue = table.concat(linkedValues, ', ') end end dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(lang:ucfirst(propertyValue.label)):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(displayValue) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#' .. property .. ']]') end end end -- ============================================================ -- SPECIAL PROPERTIES (P8744, P8745, P1889, P935, P373) -- ============================================================ local function cleanCategoryName(value) if not value then return nil end if type(value) == 'table' then value = tostring(value) end value = value:gsub("^Category:", "") value = value:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") return value end local function getEntityLabel(value) if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then return entity:getLabel() or value.id end return value.id elseif type(value) == 'table' then return tostring(value) end return value end -- Economy of topic (P8744) local economyStatements = item:getBestStatements('P8744') if #economyStatements >= 1 and economyStatements[1].mainsnak.datavalue then local economyValue = economyStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(economyValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Economy of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8744]]') end end -- Demographics of topic (P8745) local demographicsStatements = item:getBestStatements('P8745') if #demographicsStatements >= 1 and demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue then local demographicsValue = demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(demographicsValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Demographics of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8745]]') end end -- Different from (P1889) local differentFromStatements = item:getBestStatements('P1889') if #differentFromStatements >= 1 and differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue then local differentFromValue = differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(differentFromValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Different from'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P1889]]') end end -- Commons Gallery (P935) local commonsGalleryStatements = item:getBestStatements('P935') if #commonsGalleryStatements >= 1 and commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsGallery = commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsGallery) if displayValue then local cleanValue = cleanCategoryName(displayValue) dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons gallery'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext('[[:commons:' .. cleanValue .. '|' .. cleanValue .. ']]') :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P935]]') end end -- Commons Category (P373) local commonsCategoryStatements = item:getBestStatements('P373') if #commonsCategoryStatements >= 1 and commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsCat = commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsCat) if displayValue then local categories = {} for cat in string.gmatch(displayValue, "[^,]+") do local trimmedCat = cat:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") local cleanCat = cleanCategoryName(trimmedCat) categories[#categories + 1] = '[[:commons:Category:' .. cleanCat .. '|' .. cleanCat .. ']]' end local categoryLinksText = table.concat(categories, ' • ') dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons category'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(categoryLinksText) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P373]]') end end -- Map (P625) local coordinates_statements = item:getBestStatements('P625') if #coordinates_statements >= 1 and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.globe == 'http://www.wikidata.org/entity/Q2' then local latitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.latitude local longitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.longitude local geojson = { type = 'Feature', geometry = { type = 'Point', coordinates = { longitude, latitude } }, properties = { title = item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text, ['marker-symbol'] = 'marker', ['marker-color'] = '#224422', } } databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-map') :wikitext(frame:extensionTag('mapframe', mw.text.jsonEncode(geojson), { height = 240, width = 240, frameless = 'frameless', align = 'center', latitude = latitude, longitude = longitude, zoom = zoom })) end -- Wikidata footer databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-link') :wikitext('[[File:Wikidata-logo.svg|22px|class=noviewer skin-invert|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. ']]') :tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-text') :wikitext('[[d:' .. item.id .. '|From Wikidata]]') return tostring(databoxRoot) end return p 7o1zns9vqku6yb8p7blc2saalny3yam 1431323 1431321 2026-10-04T08:32:34Z A826 72368 1431323 Scribunto text/plain -- A modified version based on sv.wikipedia.org/wiki/Modul:Databox -- Displays Wikidata properties dynamically inside an infobox. function valuesToKeys(array) local result = {} for _, v in pairs(array) do result[v] = true end return result end local p = {} function p.databox(frame) local args = frame:getParent().args local argsLocal = frame.args local itemId = nil if args.item then itemId = args.item end local useImage = nil if argsLocal.useImage then useImage = argsLocal["useImage"] end local useAliases = true if argsLocal.useAliases and (argsLocal.useAliases == "false" or argsLocal.useAliases == "no" or argsLocal.useAliases == "0") then useAliases = false end local excludeProperties = {} if argsLocal.excludeProperties then for item in string.gmatch(argsLocal.excludeProperties, "[^,]+") do table.insert(excludeProperties, item) end end local lang = mw.language.getContentLanguage() local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return "" end local databoxRoot = mw.html.create('div') :addClass('infobox') :addClass('databox') local titleDiv = databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-title') :wikitext(item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text) if useAliases and item.aliases then local langCode = lang:getCode() local aliases = item.aliases[langCode] if aliases and #aliases > 0 then local aliasList = {} for _, aliasObj in ipairs(aliases) do table.insert(aliasList, aliasObj.value) end titleDiv:tag('div') :addClass('databox-aliases') :wikitext(table.concat(aliasList, ', ')) end end local databoxImage = nil if useImage and useImage ~= "" then local allWikidataImages = item:getAllStatements('P18') if #allWikidataImages >= 1 then for _, image in ipairs( allWikidataImages ) do if image.mainsnak.datavalue.value == useImage then databoxImage = useImage break end end end end if databoxImage == nil then local bestWikidataImages = item:getBestStatements('P18') if #bestWikidataImages >= 1 then databoxImage = bestWikidataImages[1].mainsnak.datavalue.value end end if databoxImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-image') :wikitext('[[File:' .. databoxImage .. '|frameless|240px|center]]') end local signatureImage = nil local signatureImages = item:getBestStatements('P109') if #signatureImages >= 1 then signatureImage = signatureImages[1].mainsnak.datavalue.value end if signatureImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature-caption') :wikitext('Signature') databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature') :wikitext('[[File:' .. signatureImage .. '|frameless|200px|center]]') end local dataTable = databoxRoot :tag('table') :addClass('databox-table') dataTable:tag('caption') :addClass('notheme') :addClass('databox-caption') :wikitext(item:formatStatements('P31').value) local customRows = {} local seenIndex = {} for key, value in pairs(args) do local idx = key:match('^custom(%d+)label$') if idx then seenIndex[idx] = true end end for idx in pairs(seenIndex) do local label = args['custom' .. idx .. 'label'] local data = args['custom' .. idx .. 'data'] if label and label ~= '' and data and data ~= '' then table.insert(customRows, { index = tonumber(idx), label = label, data = data, }) end end table.sort(customRows, function(a, b) return a.index < b.index end) for _, row in ipairs(customRows) do dataTable:tag('tr') :addClass('databox-custom-row') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(row.label):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(row.data) end local properties = mw.wikibase.orderProperties(item:getProperties()) local excludeProperties_hash = valuesToKeys(excludeProperties) excludeProperties_hash['P31'] = true excludeProperties_hash['P373'] = true excludeProperties_hash['P935'] = true excludeProperties_hash['P910'] = true excludeProperties_hash['P1792'] = true excludeProperties_hash['P9495'] = true excludeProperties_hash['P1014'] = true excludeProperties_hash['P5777'] = true excludeProperties_hash['P8744'] = true excludeProperties_hash['P8745'] = true excludeProperties_hash['P1889'] = true local edit_message = mw.message.new('vector-view-edit'):plain() for _, property in pairs(properties) do local datatype = item.claims[property][1].mainsnak.datatype local valueCount = #item:getBestStatements(property) if datatype ~= 'commonsMedia' and datatype ~= 'external-id' and datatype ~= 'quantity' and datatype ~= 'wikibase-property' and datatype ~= 'geo-shape' and datatype ~= 'tabular-data' and not excludeProperties_hash[property] and valueCount > 0 and valueCount <= 5 then local propertyValue = item:formatStatements(property) if propertyValue and propertyValue.value then local displayValue = propertyValue.value local claims = item.claims[property] if claims then local linkedValues = {} for _, claim in ipairs(claims) do if claim.mainsnak and claim.mainsnak.datavalue then local value = claim.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then local label = entity:getLabel() if label then table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. label .. ']]') else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end elseif type(value) == 'string' then table.insert(linkedValues, value) elseif type(value) == 'number' then table.insert(linkedValues, tostring(value)) end end end if #linkedValues > 0 then displayValue = table.concat(linkedValues, ', ') end end dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(lang:ucfirst(propertyValue.label)):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(displayValue) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#' .. property .. ']]') end end end local function cleanCategoryName(value) if not value then return nil end if type(value) == 'table' then value = tostring(value) end value = value:gsub("^Category:", "") value = value:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") return value end local function getEntityLabel(value) if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then return entity:getLabel() or value.id end return value.id elseif type(value) == 'table' then return tostring(value) end return value end local economyStatements = item:getBestStatements('P8744') if #economyStatements >= 1 and economyStatements[1].mainsnak.datavalue then local economyValue = economyStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(economyValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Economy of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8744]]') end end local demographicsStatements = item:getBestStatements('P8745') if #demographicsStatements >= 1 and demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue then local demographicsValue = demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(demographicsValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Demographics of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8745]]') end end local differentFromStatements = item:getBestStatements('P1889') if #differentFromStatements >= 1 and differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue then local differentFromValue = differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(differentFromValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Different from'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P1889]]') end end local commonsGalleryStatements = item:getBestStatements('P935') if #commonsGalleryStatements >= 1 and commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsGallery = commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsGallery) if displayValue then local cleanValue = cleanCategoryName(displayValue) dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons gallery'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext('[[:commons:' .. cleanValue .. '|' .. cleanValue .. ']]') :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P935]]') end end local commonsCategoryStatements = item:getBestStatements('P373') if #commonsCategoryStatements >= 1 and commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsCat = commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsCat) if displayValue then local categories = {} for cat in string.gmatch(displayValue, "[^,]+") do local trimmedCat = cat:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") local cleanCat = cleanCategoryName(trimmedCat) categories[#categories + 1] = '[[:commons:Category:' .. cleanCat .. '|' .. cleanCat .. ']]' end local categoryLinksText = table.concat(categories, ' • ') dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons category'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(categoryLinksText) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P373]]') end end local coordinates_statements = item:getBestStatements('P625') if #coordinates_statements >= 1 and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.globe == 'http://www.wikidata.org/entity/Q2' then local latitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.latitude local longitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.longitude local geojson = { type = 'Feature', geometry = { type = 'Point', coordinates = { longitude, latitude } }, properties = { title = item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text, ['marker-symbol'] = 'marker', ['marker-color'] = '#224422', } } databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-map') :wikitext(frame:extensionTag('mapframe', mw.text.jsonEncode(geojson), { height = 240, width = 240, frameless = 'frameless', align = 'center', latitude = latitude, longitude = longitude, zoom = zoom })) end databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-link') :wikitext('[[File:Wikidata-logo.svg|22px|class=noviewer skin-invert|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. ']]') :tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-text') :wikitext('[[d:' .. item.id .. '|From Wikidata]]') return tostring(databoxRoot) end return p rv6ei9bdom2o3dxdrh13megefri853l 1431324 1431323 2026-10-04T08:36:13Z A826 72368 1431324 Scribunto text/plain -- A modified version based on sv.wikipedia.org/wiki/Modul:Databox -- Displays Wikidata properties dynamically inside an infobox. function valuesToKeys(array) local result = {} for _, v in pairs(array) do result[v] = true end return result end local p = {} function p.databox(frame) local args = frame:getParent().args local argsLocal = frame.args local itemId = nil if args.item then itemId = args.item end local useImage = nil if argsLocal.useImage then useImage = argsLocal["useImage"] end local useAliases = true if argsLocal.useAliases and (argsLocal.useAliases == "false" or argsLocal.useAliases == "no" or argsLocal.useAliases == "0") then useAliases = false end local excludeProperties = {} if argsLocal.excludeProperties then for item in string.gmatch(argsLocal.excludeProperties, "[^,]+") do table.insert(excludeProperties, item) end end local lang = mw.language.getContentLanguage() local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return "" end local databoxRoot = mw.html.create('div') :addClass('infobox') :addClass('databox') local titleDiv = databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-title') :wikitext(item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text) if useAliases and item.aliases then local langCode = lang:getCode() local aliases = item.aliases[langCode] if aliases and #aliases > 0 then local aliasList = {} for _, aliasObj in ipairs(aliases) do table.insert(aliasList, aliasObj.value) end titleDiv:tag('div') :addClass('databox-aliases') :wikitext(table.concat(aliasList, ', ')) end end local databoxImage = nil if useImage and useImage ~= "" then local allWikidataImages = item:getAllStatements('P18') if #allWikidataImages >= 1 then for _, image in ipairs( allWikidataImages ) do if image.mainsnak.datavalue.value == useImage then databoxImage = useImage break end end end end if databoxImage == nil then local bestWikidataImages = item:getBestStatements('P18') if #bestWikidataImages >= 1 then databoxImage = bestWikidataImages[1].mainsnak.datavalue.value end end if databoxImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-image') :wikitext('[[File:' .. databoxImage .. '|frameless|240px|center]]') end local signatureImage = nil local signatureImages = item:getBestStatements('P109') if #signatureImages >= 1 then signatureImage = signatureImages[1].mainsnak.datavalue.value end if signatureImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature-caption') :wikitext('Signature') databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature') :wikitext('[[File:' .. signatureImage .. '|frameless|200px|center]]') end local dataTable = databoxRoot :tag('table') :addClass('databox-table') dataTable:tag('caption') :addClass('notheme') :addClass('databox-caption') :wikitext(item:formatStatements('P31').value) local customRows = {} local seenIndex = {} for key, value in pairs(args) do local idx = key:match('^custom(%d+)label$') if idx then seenIndex[idx] = true end end for idx in pairs(seenIndex) do local label = args['custom' .. idx .. 'label'] local data = args['custom' .. idx .. 'data'] if label and label ~= '' and data and data ~= '' then table.insert(customRows, { index = tonumber(idx), label = label, data = data, }) end end table.sort(customRows, function(a, b) return a.index < b.index end) for _, row in ipairs(customRows) do dataTable:tag('tr') :addClass('databox-custom-row') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(row.label):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(row.data) end local properties = mw.wikibase.orderProperties(item:getProperties()) local excludeProperties_hash = valuesToKeys(excludeProperties) excludeProperties_hash['P31'] = true excludeProperties_hash['P373'] = true excludeProperties_hash['P935'] = true excludeProperties_hash['P910'] = true excludeProperties_hash['P1792'] = true excludeProperties_hash['P9495'] = true excludeProperties_hash['P1014'] = true excludeProperties_hash['P5777'] = true excludeProperties_hash['P8744'] = true excludeProperties_hash['P8745'] = true excludeProperties_hash['P1889'] = true local edit_message = mw.message.new('vector-view-edit'):plain() for _, property in pairs(properties) do local datatype = item.claims[property][1].mainsnak.datatype local valueCount = #item:getBestStatements(property) if datatype ~= 'commonsMedia' and datatype ~= 'external-id' and datatype ~= 'quantity' and datatype ~= 'wikibase-property' and datatype ~= 'geo-shape' and datatype ~= 'tabular-data' and not excludeProperties_hash[property] and valueCount > 0 and valueCount <= 5 then local propertyValue = item:formatStatements(property) if propertyValue and propertyValue.value then local displayValue = propertyValue.value local claims = item.claims[property] if claims then local linkedValues = {} for _, claim in ipairs(claims) do if claim.mainsnak and claim.mainsnak.datavalue then local value = claim.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then local label = entity:getLabel() if label then table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. label .. ']]') else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end elseif type(value) == 'string' then table.insert(linkedValues, value) elseif type(value) == 'number' then table.insert(linkedValues, tostring(value)) end end end if #linkedValues > 0 then displayValue = table.concat(linkedValues, ', ') end end dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(lang:ucfirst(propertyValue.label)):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(displayValue) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#' .. property .. ']]') end end end local function cleanCategoryName(value) if not value then return nil end if type(value) == 'table' then value = tostring(value) end value = value:gsub("^Category:", "") value = value:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") return value end local function getEntityLabel(value) if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then return entity:getLabel() or value.id end return value.id elseif type(value) == 'table' then return tostring(value) end return value end databoxRoot:wikitext(frame:extensionTag('templatestyles', '', { src = 'Module:Databox/styles.css' })) local economyStatements = item:getBestStatements('P8744') if #economyStatements >= 1 and economyStatements[1].mainsnak.datavalue then local economyValue = economyStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(economyValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Economy of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8744]]') end end local demographicsStatements = item:getBestStatements('P8745') if #demographicsStatements >= 1 and demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue then local demographicsValue = demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(demographicsValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Demographics of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8745]]') end end local differentFromStatements = item:getBestStatements('P1889') if #differentFromStatements >= 1 and differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue then local differentFromValue = differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(differentFromValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Different from'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P1889]]') end end local commonsGalleryStatements = item:getBestStatements('P935') if #commonsGalleryStatements >= 1 and commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsGallery = commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsGallery) if displayValue then local cleanValue = cleanCategoryName(displayValue) dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons gallery'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext('[[:commons:' .. cleanValue .. '|' .. cleanValue .. ']]') :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P935]]') end end local commonsCategoryStatements = item:getBestStatements('P373') if #commonsCategoryStatements >= 1 and commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsCat = commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsCat) if displayValue then local categories = {} for cat in string.gmatch(displayValue, "[^,]+") do local trimmedCat = cat:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") local cleanCat = cleanCategoryName(trimmedCat) categories[#categories + 1] = '[[:commons:Category:' .. cleanCat .. '|' .. cleanCat .. ']]' end local categoryLinksText = table.concat(categories, ' • ') dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons category'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(categoryLinksText) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P373]]') end end local coordinates_statements = item:getBestStatements('P625') if #coordinates_statements >= 1 and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.globe == 'http://www.wikidata.org/entity/Q2' then local latitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.latitude local longitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.longitude local geojson = { type = 'Feature', geometry = { type = 'Point', coordinates = { longitude, latitude } }, properties = { title = item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text, ['marker-symbol'] = 'marker', ['marker-color'] = '#224422', } } databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-map') :wikitext(frame:extensionTag('mapframe', mw.text.jsonEncode(geojson), { height = 240, width = 240, frameless = 'frameless', align = 'center', latitude = latitude, longitude = longitude, zoom = zoom })) end databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-link') :wikitext('[[File:Wikidata-logo.svg|22px|class=noviewer skin-invert|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. ']]') :tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-text') :wikitext('[[d:' .. item.id .. '|From Wikidata]]') return tostring(databoxRoot) end return p fysag8v15ds63we44ly738lo6e5nl81 1431327 1431324 2026-10-04T08:54:41Z A826 72368 Restored revision 1431323 by [[Special:Contributions/A826|A826]] ([[User talk:A826|talk]])(TwinkleGlobal) 1431327 Scribunto text/plain -- A modified version based on sv.wikipedia.org/wiki/Modul:Databox -- Displays Wikidata properties dynamically inside an infobox. function valuesToKeys(array) local result = {} for _, v in pairs(array) do result[v] = true end return result end local p = {} function p.databox(frame) local args = frame:getParent().args local argsLocal = frame.args local itemId = nil if args.item then itemId = args.item end local useImage = nil if argsLocal.useImage then useImage = argsLocal["useImage"] end local useAliases = true if argsLocal.useAliases and (argsLocal.useAliases == "false" or argsLocal.useAliases == "no" or argsLocal.useAliases == "0") then useAliases = false end local excludeProperties = {} if argsLocal.excludeProperties then for item in string.gmatch(argsLocal.excludeProperties, "[^,]+") do table.insert(excludeProperties, item) end end local lang = mw.language.getContentLanguage() local item = mw.wikibase.getEntity(itemId) if item == nil then mw.addWarning("Wikidata item not found") return "" end local databoxRoot = mw.html.create('div') :addClass('infobox') :addClass('databox') local titleDiv = databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-title') :wikitext(item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text) if useAliases and item.aliases then local langCode = lang:getCode() local aliases = item.aliases[langCode] if aliases and #aliases > 0 then local aliasList = {} for _, aliasObj in ipairs(aliases) do table.insert(aliasList, aliasObj.value) end titleDiv:tag('div') :addClass('databox-aliases') :wikitext(table.concat(aliasList, ', ')) end end local databoxImage = nil if useImage and useImage ~= "" then local allWikidataImages = item:getAllStatements('P18') if #allWikidataImages >= 1 then for _, image in ipairs( allWikidataImages ) do if image.mainsnak.datavalue.value == useImage then databoxImage = useImage break end end end end if databoxImage == nil then local bestWikidataImages = item:getBestStatements('P18') if #bestWikidataImages >= 1 then databoxImage = bestWikidataImages[1].mainsnak.datavalue.value end end if databoxImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-image') :wikitext('[[File:' .. databoxImage .. '|frameless|240px|center]]') end local signatureImage = nil local signatureImages = item:getBestStatements('P109') if #signatureImages >= 1 then signatureImage = signatureImages[1].mainsnak.datavalue.value end if signatureImage then databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature-caption') :wikitext('Signature') databoxRoot :tag('div') :addClass('databox-signature') :wikitext('[[File:' .. signatureImage .. '|frameless|200px|center]]') end local dataTable = databoxRoot :tag('table') :addClass('databox-table') dataTable:tag('caption') :addClass('notheme') :addClass('databox-caption') :wikitext(item:formatStatements('P31').value) local customRows = {} local seenIndex = {} for key, value in pairs(args) do local idx = key:match('^custom(%d+)label$') if idx then seenIndex[idx] = true end end for idx in pairs(seenIndex) do local label = args['custom' .. idx .. 'label'] local data = args['custom' .. idx .. 'data'] if label and label ~= '' and data and data ~= '' then table.insert(customRows, { index = tonumber(idx), label = label, data = data, }) end end table.sort(customRows, function(a, b) return a.index < b.index end) for _, row in ipairs(customRows) do dataTable:tag('tr') :addClass('databox-custom-row') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(row.label):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(row.data) end local properties = mw.wikibase.orderProperties(item:getProperties()) local excludeProperties_hash = valuesToKeys(excludeProperties) excludeProperties_hash['P31'] = true excludeProperties_hash['P373'] = true excludeProperties_hash['P935'] = true excludeProperties_hash['P910'] = true excludeProperties_hash['P1792'] = true excludeProperties_hash['P9495'] = true excludeProperties_hash['P1014'] = true excludeProperties_hash['P5777'] = true excludeProperties_hash['P8744'] = true excludeProperties_hash['P8745'] = true excludeProperties_hash['P1889'] = true local edit_message = mw.message.new('vector-view-edit'):plain() for _, property in pairs(properties) do local datatype = item.claims[property][1].mainsnak.datatype local valueCount = #item:getBestStatements(property) if datatype ~= 'commonsMedia' and datatype ~= 'external-id' and datatype ~= 'quantity' and datatype ~= 'wikibase-property' and datatype ~= 'geo-shape' and datatype ~= 'tabular-data' and not excludeProperties_hash[property] and valueCount > 0 and valueCount <= 5 then local propertyValue = item:formatStatements(property) if propertyValue and propertyValue.value then local displayValue = propertyValue.value local claims = item.claims[property] if claims then local linkedValues = {} for _, claim in ipairs(claims) do if claim.mainsnak and claim.mainsnak.datavalue then local value = claim.mainsnak.datavalue.value if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then local label = entity:getLabel() if label then table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. label .. ']]') else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end else table.insert(linkedValues, '[[:d:' .. value.id .. '|' .. value.id .. ']]') end elseif type(value) == 'string' then table.insert(linkedValues, value) elseif type(value) == 'number' then table.insert(linkedValues, tostring(value)) end end end if #linkedValues > 0 then displayValue = table.concat(linkedValues, ', ') end end dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext(lang:ucfirst(propertyValue.label)):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(displayValue) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#' .. property .. ']]') end end end local function cleanCategoryName(value) if not value then return nil end if type(value) == 'table' then value = tostring(value) end value = value:gsub("^Category:", "") value = value:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") return value end local function getEntityLabel(value) if type(value) == 'table' and value.id then local entity = mw.wikibase.getEntity(value.id) if entity then return entity:getLabel() or value.id end return value.id elseif type(value) == 'table' then return tostring(value) end return value end local economyStatements = item:getBestStatements('P8744') if #economyStatements >= 1 and economyStatements[1].mainsnak.datavalue then local economyValue = economyStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(economyValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Economy of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8744]]') end end local demographicsStatements = item:getBestStatements('P8745') if #demographicsStatements >= 1 and demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue then local demographicsValue = demographicsStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(demographicsValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Demographics of topic'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P8745]]') end end local differentFromStatements = item:getBestStatements('P1889') if #differentFromStatements >= 1 and differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue then local differentFromValue = differentFromStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(differentFromValue) if displayValue then dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Different from'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext("'''" .. displayValue .. "'''") :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P1889]]') end end local commonsGalleryStatements = item:getBestStatements('P935') if #commonsGalleryStatements >= 1 and commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsGallery = commonsGalleryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsGallery) if displayValue then local cleanValue = cleanCategoryName(displayValue) dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons gallery'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext('[[:commons:' .. cleanValue .. '|' .. cleanValue .. ']]') :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P935]]') end end local commonsCategoryStatements = item:getBestStatements('P373') if #commonsCategoryStatements >= 1 and commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue then local commonsCat = commonsCategoryStatements[1].mainsnak.datavalue.value local displayValue = getEntityLabel(commonsCat) if displayValue then local categories = {} for cat in string.gmatch(displayValue, "[^,]+") do local trimmedCat = cat:gsub("^%s+", ""):gsub("%s+$", "") local cleanCat = cleanCategoryName(trimmedCat) categories[#categories + 1] = '[[:commons:Category:' .. cleanCat .. '|' .. cleanCat .. ']]' end local categoryLinksText = table.concat(categories, ' • ') dataTable:tag('tr') :tag('th') :attr('scope', 'row') :addClass('databox-label') :wikitext('Commons category'):done() :tag('td') :addClass('databox-data') :wikitext(categoryLinksText) :wikitext('&nbsp;[[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|' .. edit_message .. '|12px|baseline|class=noviewer|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. '#P373]]') end end local coordinates_statements = item:getBestStatements('P625') if #coordinates_statements >= 1 and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue and coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.globe == 'http://www.wikidata.org/entity/Q2' then local latitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.latitude local longitude = coordinates_statements[1].mainsnak.datavalue.value.longitude local geojson = { type = 'Feature', geometry = { type = 'Point', coordinates = { longitude, latitude } }, properties = { title = item:getLabel() or mw.title.getCurrentTitle().text, ['marker-symbol'] = 'marker', ['marker-color'] = '#224422', } } databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-map') :wikitext(frame:extensionTag('mapframe', mw.text.jsonEncode(geojson), { height = 240, width = 240, frameless = 'frameless', align = 'center', latitude = latitude, longitude = longitude, zoom = zoom })) end databoxRoot:tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-link') :wikitext('[[File:Wikidata-logo.svg|22px|class=noviewer skin-invert|link=https://www.wikidata.org/wiki/' .. item.id .. ']]') :tag('div') :addClass('databox-from-wikidata-text') :wikitext('[[d:' .. item.id .. '|From Wikidata]]') return tostring(databoxRoot) end return p rv6ei9bdom2o3dxdrh13megefri853l 0 180612 1431290 1429045 2026-10-04T03:25:08Z A826 72368 1431290 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಪುದುಚೇರಿ | official_name = ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/1/1 | caption_align = center | image1 = Pondicherry-Rock beach aerial view.jpg | caption1 = [[ಪ್ರೊಮೆನೇಡ್ ಬೀಚ್]] | image2 = Image pondicherry.jpg | caption2 = ಪುದುಚೇರಿ ಬಂದರು | image3 = Long exposure shot of Beach road near Pondicherry harbour.jpg | caption3 = ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಬೀಚ್ }} | type = ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ | image_seal = Emblem of the Government of Puducherry.png | etymology = ಪುತು (ಹೊಸ) + ಚೇರಿ (ವಸತಿ)<br/>"ಹೊಸ ವಸತಿ" | motto = [[ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ]] ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]) <br /> "ಸತ್ಯವೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ"{{force singular}} | anthem = [[ತಮಿಳ್ ತಾಯ್ ವಾಲ್ತು (ಪುದುಚೇರಿ)|ತಮಿಳ್ ತಾಯ್ ವಾಲ್ತು]] ([[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]])<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-otherstates/Uniform-tune-sought-for-lsquoThamizh-Thaai-Vaazhthursquo/article14851832.ece|title=Uniform tune sought for 'Thamizh Thaai Vaazhthu'|newspaper=The Hindu |date=6 October 2007|via=www.thehindu.com}}</ref> <br />"ತಾಯಿ ತಮಿಳಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ" | image_map = IN-PY.svg | coordinates = {{Coord|11.911|79.813|region:IN-PY|display=inline,title}} | region = ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ | formation_date = 1 ನವೆಂಬರ್ 1954<ref>{{cite web|url=https://mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/7706/Agreement+on+De+Facto+Transfer+of+French+Establishments|title=Agreement on De Facto Transfer of French Establishments|date=21 October 1954|publisher=Ministry of External Affairs, Government of India|access-date=5 August 2022}}</ref> | formation_date4 = 1 ಜುಲೈ 1963<ref name="IAR1955">{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=JncPAQAAIAAJ|title=Indian Affairs Record (Vol. I and II)|publisher=Diwan Chand Indian Information Center|year=1955|page=20}}</ref> | capital = ಪುದುಚೇರಿ (ನಗರ){{!}}ಪಾಂಡಿಚೇರಿ | largestcity = capital | districts = [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|4]] | lt_governor = [[ಕುನಿಯಿಲ್ ಕೈಲಾಶ್ನಾಥನ್]] | chief_minister = [[ಎನ್. ರಂಗಸ್ವಾಮಿ]] | party = [[ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎನ್.ಆರ್. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಎಐಎನ್ಆರ್ಸಿ]] | chief_secretary = ಶರತ್ ಚೌಹಾಣ್ | judiciary = [[ಮದ್ರಾಸ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] | legislature_type = ಏಕಸಭಾ | assembly = [[ಪುದುಚೇರಿ ಶಾಸನಸಭೆ]]<ref>{{cite web|title=PUDUCHERRY LEGISLATIVE ASSEMBLY|url=http://legislativebodiesinindia.nic.in/PONDICHERY.htm|access-date=26 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171103094411/http://legislativebodiesinindia.nic.in/PONDICHERY.htm|archive-date=3 November 2017|url-status=live}}</ref> | assembly_seats = 33 ಸ್ಥಾನಗಳು | rajya_sabha_seats = 1 ಸ್ಥಾನ | lok_sabha_seats = 1 ಸ್ಥಾನ | area_total_km2 = 483 | area_rank = 34ನೇ | elevation_m = | elevation_max_m = 67 | elevation_max_point = ಚಾಲಕ್ಕರ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿಯ ''ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಬಿಂದು'' | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]] | population_total = 1,394,467 | population_as_of = 2011 | population_rank = 29ನೇ | population_urban = 68.33% | population_rural = 31.67% | population_density = 2,900 | official_langs = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]{{*}}[[ಮಲಯಾಳಂ]] {{small|([[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]])}}{{*}}[[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] {{small|([[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಯಾನಂ]])}}<ref name="1965act">{{cite web |title=The Pondicherry Official Languages Act, 1965 |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/puducherry/1965/1965Pondicherry3.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200503022028/http://www.lawsofindia.org/pdf/puducherry/1965/1965Pondicherry3.pdf |archive-date=3 May 2020 |publisher=Laws of India |url-status=usurped |access-date=10 June 2019}}</ref> | additional_official = [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]]<ref name="1965act"/>{{*}}[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]]<ref>{{Cite book |url=https://law.py.gov.in/docs/Code1.pdf |title=Puducherry Code Volume-I |publisher=Law Department, [[Government of Puducherry]] |pages=107 |archive-date=15 March 2024 |access-date=16 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315060504/https://law.py.gov.in/docs/Code1.pdf |url-status=dead }}</ref> | GDP_total = {{INRConvert|0.39|t|lk=r}} | GDP_year = 2023-24 | GDP_rank = 26ನೇ | GDP_per_capita = {{INRConvert|302680|lk=r}} | GDP_per_capita_rank = 10ನೇ | HDI_year = 2022 | HDI = {{increase}} 0.786 (<span style="color:lime">ಉನ್ನತ</span>)<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_rank = 4ನೇ | literacy = 92.7%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 9ನೇ | sex_ratio = 1037[[ಮಹಿಳೆ|♀️]]/1000 [[ಪುರುಷ|♂️]]<ref name="sexratio">{{Cite web|date=13 October 2020|title=Handbook of Statistics on Indian States 2020. Social and Demographic Indicators. Table 5: State-wise Sex Ratio. |url=https://m.rbi.org.in/Scripts/PublicationsView.aspx?id=19994|access-date=9 September 2021 |publisher=Reserve Bank of India}}</ref> | sexratio_year = 2011 | iso_code = IN-PY | registration_plate = PY 01 – PY 05 | website = py.gov.in | footnotes = ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. | mammal = [[ಭಾರತೀಯ ಅಳಿಲು]]<ref name="symbols"/> | bird = [[ಕೋಗಿಲೆ]]<ref name="symbols"/> | flower = [[ಕೋಟೆ ಮರದ ಹೂವು|ಕೋಟೆ ಮರದ ಹೂವು]]<ref name="symbols"/> | tree = [[ಬೇಲ್ ಹಣ್ಣಿನ ಮರ]]<ref name="symbols">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2007/04/21/stories/2007042103560200.htm |title=Tamil Nadu News : Puducherry comes out with list of State symbols |date=21 April 2007 |access-date=10 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104225327/http://www.hindu.com/2007/04/21/stories/2007042103560200.htm |archive-date=4 January 2013 |newspaper=[[The Hindu]] |url-status=dead }}</ref> }} '''ಪುದುಚೇರಿ''{{respell|PUU|duu|CHERR|ee}}; [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]]: {{transliteration|ta|ISO|Putuccēri}} {{IPA|ta|pʊðʊˈtːɕeːɾi|}} (ಫ್ರೆಂಚ್ನಲ್ಲಿ '''ಪೌಡೌಚೇರಿ'''<ref>{{cite web |url=https://styandptg.py.gov.in/2025/JANUARY/ORDINARY/1/OG%2001%20Dated%2007-01-2025.pdf |title=La Gazette de L' État de Poudouchéry |work=styandptg.py.gov.in |date=7 January 2025 |access-date=6 January 2026 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಂದೂ ಅಥವಾ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ '''ಪಾಂಡಿಚೇರಿ'''{{respell|PON|dih|CHERR|ee}}; ತಮಿಳು: {{transliteration|ta|ISO|Pāṇṭiccēri}} {{IPA|ta|paːɳɖiˈtːɕeːɾi|}} ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) [[ಭಾರತ]]ದ ಒಂದು [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತ]]ದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]] (ಈಗ ಪುದುಚೇರಿ), [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕರಿಕಲ್]] (ಕಾರೈಕಲ್), [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಾನಾಂ]] (ಈಗ [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಯಾನಂ]]), [[ಚಂದನನಗರ್]] (ಚಂದೇರ್ನಾಗೋರ್) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಪುದುಚೇರಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರಂದು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನು ಪುದುಚೇರಿ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/15932/1/the_pondicherry_%28alteration_of_name%29_act%2C_2006.pdf |title=THE PONDICHERRY (ALTERATION OF NAME) ACT, 2006 |work=India Code |date=13 September 2006 |access-date=6 January 2026 }}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5365248.stm |title=South Asia &#124; New name for old French territory |work=BBC News |date=20 September 2006 |access-date=10 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222055544/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5365248.stm |archive-date=22 February 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/2006/08/22/stories/2006082207481000.htm |title=National : Bill to rename Pondicherry as Puducherry passed |newspaper=[[The Hindu]] |date=22 August 2006 |access-date=10 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021123517/http://www.hindu.com/2006/08/22/stories/2006082207481000.htm |archive-date=21 October 2012 |url-status=dead }}</ref> ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಪುದುಚೇರಿಯು ಭಾರತದ 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 29ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) {{INRConvert|390|b}} ಆಗಿದ್ದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಜಿಡಿಪಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ|25ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ]].<ref>{{cite web|title=State Domestic Product and other aggregates, 2004–05 series |url=http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/State-wise%20SDP-27.02.2015.xls |publisher=Ministry of Statistics and Programme Implementation |access-date=18 June 2015|archive-date=23 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150323115356/http://mospi.nic.in/Mospi_New/upload/State-wise%20SDP-27.02.2015.xls|date=27 February 2015}}</ref> ==ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== ''ಪುದುಚೇರಿ'' ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಮಿಳು ಪದಗಳಾದ {{lang|ta-Latn|putu}} ({{lang|ta|புது}}) ಮತ್ತು {{lang|ta-Latn|cēri}} ({{lang|ta|சேரி}}) ಇದರ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಹೊಸ ವಸತಿ'; ಇದರ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ''ಪಾಂಡಿಚೇರಿ'' ಎಂಬುದು {{lang|ta-Latn|Pāṇḍi-cēri}} ({{lang|ta|பாண்டிச்சேரி}}) ಇದರ [[ಫ್ರೆಂಚೀಕರಿಸಿದ]] ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ 'ಪಾಂಡಿಗಳ ವಸತಿ'. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಪುದುಚೇರಿ (ನಗರ)|ಪುದುಚೇರಿ ನಗರಸಭೆಯ]] ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಸಿಇಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ''[[ಎರಿಥ್ರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೆರಿಪ್ಲಸ್]]'' ''ಪೊಡುಕೆ'' ಅಥವಾ ''ಪೊಡುಕಾ'' (ಅಧ್ಯಾಯ 60) ಎಂಬ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬಿ. ಹಂಟಿಂಗ್ಫೋರ್ಡ್]] ಇದು ಆಧುನಿಕ ಪುದುಚೇರಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 2 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು, ಇದು [[ಅರಿಕಮೇಡು]] (ಈಗ [[ಅರಿಯಂಕುಪ್ಪಂ]]ನ ಭಾಗ) ಸ್ಥಳವಾಗಿರಬಹುದು. ಹಂಟಿಂಗ್ಫೋರ್ಡ್ 1937 ರಲ್ಲಿ ಅರಿಕಮೇಡುವಿನಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 1944 ಮತ್ತು 1949 ರ ನಡುವಿನ [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ]] ಉತ್ಖನನಗಳು ಇದು "1ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು" ಎಂದು ತೋರಿಸಿದವು. 1989 ರಿಂದ 1992 ರವರೆಗೆ ವಿಮಲಾ ಬೆಗ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ನಂತರದ ತನಿಖೆಯು ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಆಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೇ ಅಥವಾ ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |title=The Dating of Arikamedu and its Bearing on the Archaeology of Early Historical South India |author=Vimala Begley |url=http://utilisateurs.linguist.univ-paris-diderot.fr/~chevilla/FestSchrift/V_Beg_3x.pdf |access-date=1 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101100834/http://utilisateurs.linguist.univ-paris-diderot.fr/~chevilla/FestSchrift/V_Beg_3x.pdf |archive-date=1 January 2019 |url-status=live |df=dmy-all}} </ref><ref>{{cite book|title=The Periplus of the Erythraean Sea: Travel and Trade in the Indian Ocean by a Merchant of the First Century|url=https://books.google.com/books?id=ZoZwPQAACAAJ|date=2007|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-0-548-20943-1|page=119|access-date=15 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160517054619/https://books.google.com/books?id=ZoZwPQAACAAJ|archive-date=17 May 2016|url-status=live}}</ref> [[File:French India 1815.gif|left|thumb|1815 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತೀಯ ವಸಾಹತುಗಳು]] 1674 ರಲ್ಲಿ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ (ಪಾಂಡಿಚೇರಿ) ನಗರಸಭೆಯು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಸಾಹತಾಯಿತು. [[ಚಂದನನಗರ್|ಚಂದೇರ್ನಾಗೋರ್]] (ಈಗಾಗಲೇ 1673 ರಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್), [[ಮಾಹೆ, ಪುದುಚೇರಿ|ಮಾಹೆ]] (1721 ರಿಂದ), [[ಯಾನಂ]] ([[ಯಾನಾಂ]]) (1723 ರಿಂದ), [[ಕಾರೈಕಲ್]] (ಕರಿಕಲ್) (1739 ರಿಂದ) ಮತ್ತು [[ಮಸೂಲಿಪಟ್ಟಣಂ]] (1760) ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತ]]ದ ವಸಾಹತನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ|ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಂದ ಪದೇ ಪದೇ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು 1 ನವೆಂಬರ್ 1954 ರಂದು ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ''ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ'' ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 16 ಆಗಸ್ಟ್ 1962 ರಂದು ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ'', ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನಾಲ್ಕು ಕರಾವಳಿ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯಾಯಿತು. ಐದನೇ, [[ಚಂದನನಗರ್]], 1954 ರಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ''ವಾಸ್ತವಿಕ'' ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ]] ನೀಡಿದ "ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು (ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆ) ಆದೇಶ, 1954" ಮೂಲಕ 'ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ರಾಜ್ಯ' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="CriminalJustice2005">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Axfuc5A8mxMC|title=Criminal Justice India Series: Pondicherry|section= D.Banerjea|volume=20|publisher=Allied Publishers|year=2005|isbn=978-8177648713}}</ref>{{rp|37}} ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ರಾಜ್ಯವು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1964 ರವರೆಗೆ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 1 ಜುಲೈ 1963 ರಿಂದ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ರಾಜ್ಯವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 31 ಆಗಸ್ಟ್ 1964 ರ ನಂತರ ಅದು ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref name="CriminalJustice2005"/>{{rp|37}} 2016 ರವರೆಗೆ, ''ಕಾನೂನುಬದ್ಧ'' ವರ್ಗಾವಣೆ ದಿನ (ಅಂದರೆ 16 ಆಗಸ್ಟ್) ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವಾಗಿತ್ತು.<ref name=newsminute>{{cite news |last=Mathew |first=Pheba |date=16 August 2016 |title=Liberated from France 55 years ago, Puducherry celebrated 'De Jure Day' for the first time ever |url=http://www.thenewsminute.com/article/liberated-france-55-years-ago-puducherry-celebrates-de-jure-day-first-time-ever-48445 |work= The News Minute |access-date=3 July 2022}}</ref><ref name=DejureTransferDay2021>{{cite web|date=16 August 2016 |title=68th De Facto Merger Day of Puducherry to Be Celebrated on November 1 |url=https://www.news18.com/news/politics/68th-de-facto-merger-day-of-puducherry-to-be-celebrated-on-november-1-4387469.html|publisher= News18 |access-date=3 July 2022}}</ref> 2016 ರಲ್ಲಿ, [[ಪುದುಚೇರಿಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಪುದುಚೇರಿಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್]], [[ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ]], ಅವರು ಇದನ್ನು "ಡಿ ಜ್ಯೂರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫರ್ ಡೇ" ಎಂದು ರಜಾದಿನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. 2010 ರಿಂದ, ''ವಾಸ್ತವಿಕ'' ವರ್ಗಾವಣೆ ದಿನ (ಅಂದರೆ 1 ನವೆಂಬರ್) ಅನ್ನು ಪುದುಚೇರಿಯಾದ್ಯಂತ ವಿಮೋಚನಾ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Puducherry to celebrate 'Formation Day' on Nov 1|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/Puducherry-to-celebrate-lsquoFormation-Dayrsquo-on-Nov-1/article15798191.ece|work=The Hindu|date=1 November 2010|accessdate=9 August 2022}}</ref> 2014 ರಲ್ಲಿ, ವಿಮೋಚನಾ ದಿನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟ|ಎನ್ಡಿಎ]] ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಮತ್ತು ನವನಿಯುಕ್ತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ [[ಎ. ಕೆ. ಸಿಂಗ್]] ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಆ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/puducherry/november-1-is-liberation-day/article6364429.ece|title=November 1 is Liberation Day|date=30 August 2014|newspaper=The Hindu|language=en-IN|access-date=8 August 2022}}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== [[File:Puducherry Map.svg|thumb|left|ಪುದುಚೇರಿಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ({{cvt|293|sqkm|sqmi|disp=or}}), [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]] ({{cvt|161|sqkm|sqmi|disp=or}}) ಮತ್ತು [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ]] ({{cvt|20|sqkm|sqmi|disp=or}}) ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ]] ({{cvt|9|sqkm|sqmi|disp=or}}), ಒಟ್ಟು {{cvt|483|sqkm|sqmi}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿ ಮತ್ತು ಕಾರೈಕಲ್ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಎರಡೂ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ [[ಎನ್ಕ್ಲೇವ್]]ಗಳಾಗಿವೆ. ಯಾನಂ ಮತ್ತು ಮಾಹೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಕೇರಳ]]ದ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ಗಳಾಗಿವೆ. [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,394,467 ಆಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ತೀರದ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ 30.6 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುದುಚೇರಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವತಃ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪಾಕೆಟ್ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುದುಚೇರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಅಂತಹ 11 ಪಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಾಹೆ ಪ್ರದೇಶವು ಮೂರು ಪಾಕೆಟ್ಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯು [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ|ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯ]] ಪರಂಪರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪುದುಚೇರಿಯು ಹಿಂದಿನ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತ]]ದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಐದು ನದಿಗಳು, [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಏಳು, [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮತ್ತು [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದೂ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ. ==ಜಿಲ್ಲೆಗಳು== * [[ಪುದುಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿದ್ದು, ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ನ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿದೆ. * [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು [[ಕೇರಳ]]ದ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿದೆ. * [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಗಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=1901|12=2,46,354|13=1911|14=2,57,179|15=1921|16=2,44,156|17=1931|18=2,58,628|19=1941|20=2,85,011|21=1951|22=3,17,253|23=1961|24=3,69,079|25=1971|26=4,71,707|27=1981|28=6,04,471|29=1991|30=8,07,785|31=2001|32=9,74,345|33=2011|34=12,47,953|35=2021|36=16,91,969|percentages=pagr|footnote=ಮೂಲ:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=right}}{{Pie chart |thumb = right |caption = ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ |label1 = [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] |color1 = DarkOrange |value1 = 87.3 |label2 = [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]] |color2 = DodgerBlue |value2 = 6.3 |label3 = [[ಇಸ್ಲಾಂ]] |color3 = Green |value3 = 6.1 |label4 = ಇತರೆ |value4 = 0.4 |color4 = Grey }} [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ವು ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 87.3% ರಷ್ಟು ಜನರು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ]] (6.3%) ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ]] (6.1%) ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Population by religion community – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS|website=Census of India, 2011|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS|archive-date=25 August 2015}}</ref><ref>{{Cite web |title=Puducherry Hindu Muslim Population |url=https://www.census2011.co.in/data/religion/state/34-puducherry.html |access-date=2025-03-22 |website=www.census2011.co.in}}</ref><ref>{{Cite web |title=Puducherry District Religion Data - Hindu/Muslim |url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/482-puducherry.html |access-date=2025-03-22 |website=www.census2011.co.in}}</ref> {{Pie chart | thumb = right | caption = ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಷೆ | label1 = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] | color1 = DarkOrange | value1 = 88.22 | label2 = [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] | color2 = DodgerBlue | value2 = 5.96 | label3 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] | color3 = Green | value3 = 3.84 | label4 = ಇತರೆ | value4 = 1.98 | color4 = Grey }} [[2011 ರ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ]] ಪ್ರಕಾರ, [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 88.22% ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] (5.96%) ಮತ್ತು [[ಮಲಯಾಳಂ]] (3.84%) ಸೇರಿವೆ. == ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == [[File:Puducherry Electoral Constituencies Map.svg|thumb|ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳು]] ಪುದುಚೇರಿಯು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. [[ವಿಶೇಷ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ]]ಯಿಂದ ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸನಸಭೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅರ್ಹವಾದ ಮೂರು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ ([[ದೆಹಲಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವಾದ ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ)|ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಜೊತೆಗೆ), ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾಗಶಃ ರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://lankabbc.com/blog/tag/pondicherry |title=Lanka BBC Info Know Puducherry: Government Name Pondicherry As Puducherry |website=lankabbc.com |date=29 June 2012 |access-date=24 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202235835/https://lankabbc.com/blog/tag/pondicherry/ |archive-date=2 February 2017 |url-status=dead }}</ref> ಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿಯಿದೆ, ಆದರೆ ಬಜೆಟ್ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದು ಪರಿಗಣನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]] ಮತ್ತು [[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಯಾನಂ]] ಅಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2018/jul/26/will-pondys-attempt-to-get-statehood-succeed-1848833.html|title=Will Pondy's attempt to get statehood succeed?|website=The New Indian Express|date=26 July 2018 }}</ref> ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು [[ಪುದುಚೇರಿಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್]] ಅವರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವರು ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಜ್ ನಿವಾಸ್, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ|ರಾಜ್ ನಿವಾಸ್]] (ಲೆ ಪ್ಯಾಲೈಸ್ ಡು ಗವರ್ನರ್) ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ನ ಹಿಂದಿನ ಅರಮನೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ರಾಜ್ಯಗಳು ತಾವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಅನುದಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಪುದುಚೇರಿಯು ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ|ಪರೋಕ್ಷ]] ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ. === ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಿತಿ === 1956 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತ|ಹಿಂದಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳ]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಶಾಸನವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಅಥವಾ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯವರ ಸಮ್ಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರಬಹುದು. ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಚ್ಛೇದ II ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: <blockquote>{{lang|fr|Ces établissements conserveront le bénéfice du statut administratif spécial en vigueur avant le 1er novembre 1954. Toute modification constitutionnelle à ce statut ne pourra intervenir, le cas échéant, qu'après consultation de la population.}}<br /> (ಈ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು 1 ನವೆಂಬರ್ 1954 ರ ಮೊದಲು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಂತರ ಮಾಡಲಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ಮಾಡಬೇಕು).</blockquote> === ಭಾಷೆಗಳು === ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲ ಭಾಷೆ [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ {{sigfig|88.237|3}}% ರಷ್ಟು ಜನರ ಮಾತೃಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] ({{sigfig|5.9585|2}}%), [[ಮಲಯಾಳಂ]] ({{sigfig|3.8448|2}}%) ಮತ್ತು [[ಉರ್ದು]] ({{sigfig|0.6913|1}}%) ಮಾತನಾಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಪುದುಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]],<ref name="1963assemblyresolution">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SbHeDwAAQBAJ|title=The Legacy of French Rule in India (1674–1954): An investigation of a process of Creolization|author= Animesh Rai|publisher= Institut français de Pondichéry|year=2020|isbn=979-1036549892 }}</ref> [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]], [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]] ([[ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಯಾನಂ]] ನಲ್ಲಿ), [[ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ([[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]] ನಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್]]. 2006 ರ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸಂಸದೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಉಲ್ಲೇಖವು ಪುದುಚೇರಿಯು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://books.google.com/books?id=GwsNAQAAMAAJ |title=Parliamentary Debates: Official Report, Volume 208, Issues 18–19 |author=India. Parliament. Rajya Sabha |date=2006|page=263 |website=www.gstcouncil.gov.in |publisher=Council of States Secretariat |access-date=3 August 2022 |quote=}}</ref> {{Pie chart |caption=ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾಷೆಗಳ ವಿತರಣೆ (2011)<ref>{{Cite web | title=India - C-16: Population by mother tongue, Puducherry - 2011 | url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10218 | access-date=2025-04-07 | website=censusindia.gov.in}}</ref> |label1 = [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ|ತಮಿಳು]] |value1 = 88.22 |color1 = royalblue |label2 = [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು]]|value2 = 5.96 |color2 = green |label3 = [[ಮಲಯಾಳಂ]] |value3 = 3.84 |color3 = deeppink |label4 = ಇತರೆ |value4 = 1.98 |color4 = gold }} ==== ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಂದುವರಿಕೆ ==== ನವೆಂಬರ್ 1954 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತೀಯ ವಸಾಹತುಗಳ ವಾಸ್ತವಿಕ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ನಂತರವೂ, 1956 ರ {{lang|fr|Treaty establishing De Jure Cession of French Establishments in India|Traité de Cession}} (ಒಪ್ಪಂದದ ಒಪ್ಪಂದ) ದ ಅನುಚ್ಛೇದ XXVIII ರ ಪ್ರಕಾರ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಚ್ಛೇದ XXVIII ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: <blockquote>{{lang|fr|Le français restera langue officielle des Établissements aussi longtemps que les répresentants élus de la population n'auront pas pris une décision différente.}}<br /> (ಜನರ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಬೇರೆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯು ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ).</blockquote> [[ಪುದುಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳು#1963 ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ|1963 ರ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯ]]ವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಜೊತೆಗೆ ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂನಂತಹ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು.<ref name=1963assemblyresolution/>{{rp|151–152}} ==== ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ ==== 1956 ರ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು 1963 ರ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, 1963 ರ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾಯಿದೆಯು ಶಾಸನಸಭೆಯು ಬೇರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡದ ಹೊರತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂದು 1963 ರ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮರುಖಚಿತಪಡಿಸಿತು. 1963 ರ ಕಾಯಿದೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಕಾಯಿದೆ, 1965 ರ ಹೊಸ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ (ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ), ಇದು ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷಾ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸೂಚ್ಯ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಾಯಿದೆಯು ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ಗೆ ಅದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅದೇ ಕಾಯಿದೆಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾಹೆ ಮತ್ತು ಯಾನಂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾಳಂ ಮತ್ತು ತೆಲುಗುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref name="1965act" /> 1960 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಹಿಂದಿ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನಗಳು]] 1963 ರ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪುದುಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಗೆಝೆಟ್ನ ಹೆಸರು ಫ್ರೆಂಚ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ({{lang|fr|La Gazette de L'État de Poudouchéry}}), ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://gstcouncil.gov.in/sites/default/files/sgst-notification/PUD-(R)-(18)-9.pdf |title=La Gazette de L'État de Poudouchéry The Gazette of Puducherry |author=<!--Not stated--> |date=25 January 2018 |website=www.gstcouncil.gov.in |publisher= |access-date=30 June 2022 |quote=}}</ref> === ನ್ಯಾಯಾಂಗ === [[ಮದ್ರಾಸ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು 6 ನವೆಂಬರ್ 1962 ರಿಂದ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>1962 ರ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ (ಆಡಳಿತ) ಕಾಯಿದೆ</ref> ಮದ್ರಾಸ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ [[ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ]]ಯವರು ಪುದುಚೇರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯವರು [[ಸಂಜಯ್ ವಿ. ಗಂಗಾಪುರವಾಲಾ|ಎಸ್. ವಿ. ಗಂಗಾಪುರವಾಲಾ]] ಅವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |date=22 May 2023 |title=Justice Munishwar Math Bhandari takes oath as acting Chief Justice of Madras High Court |language=en |work=DT Next |url=https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s35d6646aad9bcc0be55b2c82f69750387/uploads/2022/12/2022121132.pdf |url-status=bot: unknown |access-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230725060022/https://cdnbbsr.s3waas.gov.in/s35d6646aad9bcc0be55b2c82f69750387/uploads/2022/12/2022121132.pdf |archive-date=25 July 2023 }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-12 |title=Justice S V Gangapurwala appointed as Acting Chief Justice of Bombay High Court |url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/justice-s-v-gangapurwala-acting-chief-justice-bombay-high-court-8319889/ |access-date=2023-06-14 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ]] ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುದುಚೇರಿಯ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವು 1980 ರಿಂದ 2014 ರವರೆಗೆ 1,840 ರಿಂದ 258,190 ಮಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು. {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ || ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ |- | 1980 || 1,840 |- | 1985 || 3,420 |- | 1990 || 6,030 |- | 1995 || 13,200 |- | 2000 || 37,810 |- | 2010 || 130,920 |- | 2014 || 258,190<ref>{{Cite web|url=http://statisticstimes.com/economy/economy-of-puducherry.php|title=Economy of Puducherry - StatisticsTimes.com|website=statisticstimes.com|access-date=3 August 2019|archive-date=15 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190715221222/http://statisticstimes.com/economy/economy-of-puducherry.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.southasiaathudson.org/indian-states-1/2016/4/5/puducherry|title=Union Territory of Puducherry|website=South Asia Program at Hudson Institute|access-date=3 August 2019|archive-date=3 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803053937/http://www.southasiaathudson.org/indian-states-1/2016/4/5/puducherry|url-status=dead}}</ref><ref>[[List of Indian states by GDP]]</ref> |} ===ಮೀನುಗಾರಿಕೆ=== ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಮೀನುಗಾರಿಕೆ|ಮೀನುಗಾರಿಕೆ]]ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳು 45 ಕಿ.ಮೀ. ತೀರಪ್ರದೇಶವನ್ನು {{var|675|km2}} ಒಳನಾಡಿನ ನೀರು, {{convert|1.347|ha}} ಒಳನಾಡಿನ ನೀರು ಮತ್ತು 800 ಹೆಕ್ಟೇರ್ [[ಉಪ್ಪುನೀರನ್ನು]] ಹೊಂದಿವೆ. 27 ಸಮುದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ಮತ್ತು 23 ಒಳನಾಡಿನ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಗಳು ಸುಮಾರು 65,000 ಮೀನುಗಾರರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವರಲ್ಲಿ 13,000 ಮಂದಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಸಹ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮೀನು ಸಾಕಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ=== ಪುದುಚೇರಿಯು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯು [[ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ]] (1872–1950) ರವರ ನಿವಾಸವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದ ಆಶ್ರಮ]]ವು ಇನ್ನೂ ಪುದುಚೇರಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಮಿರ್ರಾ ಅಲ್ಫಾಸ್ಸಾ|ತಾಯಿ]]ಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಗರವಾದ [[ಅರೋವಿಲ್ಲೆ]], ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಹಲವಾರು ದೇವಾಲಯಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳಿವೆ. <gallery mode="packed" heights="134"> Puducherry Park Monument.JPG|[[ಆಯಿ ಮಂಟಪ (ಸ್ಮಾರಕ)]] File:Puducherry Coast.jpg|ಪುದುಚೇರಿ ಕರಾವಳಿ ನೋಟ File:Mahe Boat House.jpg|ಮಾಹೆ ನದಿ ದಂಡೆ File:A camel on the beach in Puducherry, Tamil Nadu, India.jpg|ಭಾರತದ ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿನ ಬೀಚ್ನಲ್ಲಿ ಒಂಟೆ File:Karaikal Church.jpg|ಕಾರೈಕಲ್ ಚರ್ಚು File:Puducherry Immaculate Conception Cathedral retouched.jpg|[[ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಪಾಪರಹಿತ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಕಥೀಡ್ರಲ್|ಪಾಪರಹಿತ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಕಥೀಡ್ರಲ್]] File:Karaikal main road.JPG|ಕಾರೈಕಲ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ File:Microcarbo niger (Vieillot, 1817) (48917851913).jpg|[[ಉಸ್ಸುಡು ಪಕ್ಷಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ]] File:Karaikal-Grand Masjid.jpg|ಕಾರೈಕಲ್ ಪೆರಿಯಪಲ್ಲಿ File:Karaikal Beach JEG2444.JPG|ಕಾರೈಕಲ್ ಬೀಚ್ </gallery> ==ಸಾರಿಗೆ== === ರೈಲು === [[File:Puducherry train station.JPG|thumbnail|[[ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಪುದುಚೇರಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]]] ಪುದುಚೇರಿಯು [[ವಿಲುಪ್ಪುರಂ]] ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ]]ನಲ್ಲಿನ ಐದು ದಾರಿಗಳ ಜಂಕ್ಷನ್ನಿಂದ ರೈಲ್ವೆ ಶಾಖಾ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವು [[ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, 16 ಮೂಲ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು 17 ಅಂತಿಮ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=https://indiarailinfo.com/departures/puducherry-pondicherry-pdy/1232|title=Pondicherry Station - 16 Train Departures SR/Southern Zone - Railway Enquiry|last=karthik|website=indiarailinfo.com|access-date=17 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817161727/https://indiarailinfo.com/departures/puducherry-pondicherry-pdy/1232|archive-date=17 August 2017|url-status=live}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾರೈಕಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಾಹೆ]] ಸಹ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. [[ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪೆರಾಲಂ–ಕಾರೈಕಲ್ ಮಾರ್ಗ|ಹಲವಾರು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳು]] ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite news|last=Rajaram|first=R.|date=2021-02-05|title=Karaikal-Peralam railway line project gets an impetus|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/karaikal-peralam-railway-line-project-gets-an-impetus/article33761412.ece|access-date=2021-05-12|issn=0971-751X}}</ref> ಯಾನಂಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ [[ಕಾಕಿನಾಡ ಟೌನ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ|ಕಾಕಿನಾಡ]] (ಸಿಸಿಟಿ) (33 ಕಿ.ಮೀ.) ಆಗಿದೆ. === ವಾಯು === ಪುದುಚೇರಿಯು [[ಪುದುಚೇರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಪುದುಚೇರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪುದುಚೇರಿ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಡುವೆ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite news|title=Puducherry airport becomes AAI's first 100% solar-powered airport - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/puducherry/puducherry-airport-becomes-aais-first-100-solar-powered-airport/articleshow/78464506.cms|access-date=2021-05-12|website=The Times of India|date=3 October 2020 |language=en}}</ref> ಕಾರೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಕಾರೈಕಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|date=2020-03-04|title=Greenfield airport at Karaikal waiting to take wings|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/puducherry/greenfield-airport-at-karaikal-waiting-to-take-wings/article30979514.ece|access-date=2021-05-12|issn=0971-751X}}</ref> ಯಾನಂಗೆ ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು 90 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಜಮುಂದ್ರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] ([[ಐಎಟಿಎ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್|ಐಎಟಿಎ]]: ಆರ್ಜೆಎ, [[ಐಸಿಎಒ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೋಡ್|ಐಸಿಎಒ]]: ವಿಒಆರ್ವೈ) ಆಗಿದೆ. === ಸಮುದ್ರ === ಪುದುಚೇರಿ ಯು.ಟಿ. ಕಾರೈಕಲ್ ಬಂದರು, ಪುದುಚೇರಿ ಬಂದರು, ಮಾಹೆ ಬಂದರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರು [[ಕಾರೈಕಲ್ ಬಂದರು]].<ref>{{Cite web|title=India's Largest Private Port to Handle large Vessels and Diverse Cargo Mix|url=https://karaikalport.com/|access-date=2021-05-12|website=karaikalport.com}}</ref> === ರಸ್ತೆ === ಪುದುಚೇರಿಯು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನದ ಪಕ್ಕಾ ರಸ್ತೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯು 2,552 ಕಿ.ಮೀ ರಸ್ತೆ ಉದ್ದವನ್ನು (ಪ್ರತಿ 4.87 ಕಿ.ಮೀ² ಗೆ ರಸ್ತೆ ಉದ್ದ) ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು. [[ಪುದುಚೇರಿ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮ|ಪಿಆರ್ಟಿಸಿ]] ಬಸ್ಸುಗಳು ಪುದುಚೇರಿ ಯು.ಟಿ.ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! colspan="4" | ತಮಿಳುನಾಡು ಮತ್ತು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಉದ್ದದ ಹೋಲಿಕೆ |- ! colspan="3" | ಒಟ್ಟು ರಸ್ತೆ ಉದ್ದ (ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ) | 2,552 ಕಿ.ಮೀ |- ! rowspan="2" | ಪ್ರತಿ 1000 ಕಿ.ಮೀ² ಗೆ ರಸ್ತೆ ಉದ್ದ ! ಪುದುಚೇರಿ ! ತಮಿಳುನಾಡು ! ಭಾರತ |- | 4,575 | 1,572 | 663 |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ರಸ್ತೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ! ರಸ್ತೆಯ ವಿಧ ! ಉದ್ದ (ಕಿ.ಮೀ) |- | align="left" | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು || 64.450 |- | align="left" | ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು || 49.304 |- | align="left" | ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಇತರ ರಸ್ತೆಗಳು <br /> {{blist|ಪುದುಚೇರಿ– 173.384| [[ಕಾರೈಕಲ್]]– 55.162| [[ಮಾಹೆ, ಭಾರತ|ಮಾಹೆ]]– 19.622| [[ಯಾನಂ]]– 26.460}} || '''274.628''' |- | align="left" | ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆಗಳು <br /> {{blist|ಪುದುಚೇರಿ–164.964| [[ಕಾರೈಕಲ್]]– 83.470}} || '''248.434''' |- !ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ|| 636.816 |} == ಶಿಕ್ಷಣ == [[File:JIPMER admin block.jpg|thumb|[[ಜವಾಹರ್ಲಾಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ & ರಿಸರ್ಚ್]]]] 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪುದುಚೇರಿಯು 86.55% ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf|title=Ranking of states and union territories by literacy rate: 2011|publisher=Government of India|access-date=2 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706191931/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/india/Final_PPT_2011_chapter6.pdf|archive-date=6 July 2015|url-status=live}}</ref> [[ಪುದುಚೇರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Pondicherry University |url=http://www.pondiuni.edu.in/about_uni.htm |publisher=Pondicherry University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110425174938/http://www.pondiuni.edu.in/about_uni.htm |archive-date=25 April 2011 }}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == * [[ಲೀ ಲಾಂಗ್ಲೇ]] ಅವರ ''ಎ ಹೌಸ್ ಇನ್ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ'' (1996) ಕಾದಂಬರಿಯು ಅಲ್ಲಿ ಸೆಟ್ ಆಗಿತ್ತು. * ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಎಂಬುವವರು [[ರೋಲ್ಡ್ ಡಾಲ್]] ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಚಾರ್ಲಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಚಾಕಲೇಟ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]'' (1964) ನಲ್ಲಿನ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪಾತ್ರ. ಈ ರಾಜಕುಮಾರರು [[ವಿಲ್ಲಿ ವೊಂಕಾ]] ಅವರಿಗೆ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾಕಲೇಟ್ನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ ಕರಗುತ್ತದೆ. ===ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು=== * ಪುದುಚೇರಿಯು [[ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟೆಲ್]] ಅವರ [[ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]-ವಿಜೇತ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಪೈ]]'' (2001) ರ ಮೊದಲ ಮೂರನೇ ಭಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ [[ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಪೈ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name=IMDBLifeofPi>{{cite web|title=Filming Locations|url=https://www.imdb.com/title/tt0454876/locations|publisher=[[IMDb]]|access-date=3 December 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121201104912/http://www.imdb.com/title/tt0454876/locations|archive-date=1 December 2012|url-status=live}}</ref> * ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಕೊ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಕೊ]] * ಮರಾಠಿ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಪಾಂಡಿಚೇರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಪಾಂಡಿಚೇರಿ]] ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯು ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1954 ರವರೆಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುವಾಗಿದ್ದ ಇದರ ಹಳೆಯ ನಗರವು ಹಲವಾರು [[ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಚರ್ಚುಗಳು, ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತಮಿಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಕರಾವಳಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ದೋಣಿ ವಿಹಾರ, ಕಯಾಕಿಂಗ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜಲ ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಕ್ರೀಡಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ===ಕಾರೈಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ=== '''ತಿರುನಲ್ಲಾರ್ ದೇವಾಲಯ''': ಧರ್ಬಾರಣ್ಯೇಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿರುನಲ್ಲಾರ್ ಸನೀಶ್ವರನ್ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ತಂಜಾವೂರಿನ [[ನವಗ್ರಹ]] ದೇಗುಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಶಿವ ಮತ್ತು [[ಶನಿ]] (ಶನಿವಾರ) ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವು ಕಾರೈಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿರುನಲ್ಲಾರ್ ಕಮ್ಯೂನ್ನಲ್ಲಿದೆ. ===ಮಾಹೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ=== * '''ಮೂಪ್ಪೆನ್ಕುನ್ನು (ಗುಡ್ಡ)''': ಮೂಪ್ಪೆನ್ಕುನ್ನು ಒಂದು [[ಗುಡ್ಡ]]. ಇದು ಮಾಹೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಾರಂಪರಿಕ ವಿಹಾರ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಗುಡ್ಡವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೀಪಸ್ತಂಭವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಮಾನ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mahe.gov.in/tourist-place/tp-hillock/|title=Hillock (Mooppenkunnu) &#124; Mahe &#124; India}}</ref> * '''ವಾಕ್ವೇ''':[[ಮಾಹೆ ನದಿ]]ಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಾಕ್ವೇಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಾಕ್ವೇಯು ಮಾಹೆ ಪಟ್ಟಣದ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mahe.gov.in/tourist-place/tp-walkway/|title=Walkway &#124; Mahe &#124; India}}</ref> [[File:Mahe Boat House.jpg|thumb| ]] * '''ಅಝಿಮುಖಂ''': ಅಝಿಮುಖಂ [[ಮಾಹೆ ನದಿ|ಮಾಹೆ ನದಿ]] ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಸಂಗಮಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮಾಹೆ ಸೇತುವೆಯ ಕಡೆಗೆ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ 2 ಕಿ.ಮೀ ವಾಕ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://mahe.gov.in/tourist-place/tp-azhimukham/|title=Azhimukham &#124; Mahe &#124; India}}</ref> ==ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು== * ಮಾಹೆಯಿಂದ [[ಎಂ. ನೈಟ್ ಶ್ಯಾಮಲಾನ್]]. * ಮಾಹೆಯಿಂದ [https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%B5%E0%B5%BB ಮಿಚಿಲೋಟ್ ಮಾಧವನ್]. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಪುದುಚೇರಿ (ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] * [[ಪುದುಚೇರಿ ಶಾಸನಸಭೆ]] * [[ಚಂದನನಗರ್]] * [[ಕಾಂಪೇನಿ ಡೆಸ್ ಇಂಡೆಸ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ಆಡಳಿತ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikivoyage|Pondicherry (union territory)}} {{commons category|Puducherry (union territory)}} {{wikiquote}} * [https://www.py.gov.in/ ಪುದುಚೇರಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [http://mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/5302/Treaty+establishing+De+Jure+Cession+of+French+Establishments+in+India ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ] * [http://tourism.puducherry.gov.in/ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170515172229/http://tourism.puducherry.gov.in/ |date=15 May 2017 }} * [https://www.pondicherrymedia.com/ ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಮೀಡಿಯಾ, ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * {{Wikivoyage inline}} {{States and territories of India}} {{Authority control}} [[ವರ್ಗ:ಪುದುಚೇರಿ| ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|.]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುವ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1963 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1963 ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ಲೇವ್‌ಗಳು]] d4do0fhp3zoqfyhepd5fcz78wc9nzv7 3 187234 1431285 1427895 2026-10-03T17:10:44Z ~2026-53173-86 102125 /* ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1431285 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Muttannn biradar}} ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ (ಜನನ: ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೮) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರು. ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ 'ಹಳೆಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ' (OPS) ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ 'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' (Save Soil) ಅಭಿಯಾನದ ಪರವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ===ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರು ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೮ ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂದ್ರೋಪ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇವರ ಕುಟುಂಬವು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಡಚಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಲೋಣಿ (ಬಿ.ಕೆ.) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದರು.ಇವರ ತಂದೆ ಭೀಮಶಂಕರ್ ಬಿರಾದಾರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುವರ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್. ಇಬ್ಬರೂ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೃಷಿ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ತೀವ್ರ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದರು. ಮುತ್ತಣ್ಣ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ೭ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಲೋಣಿ (ಬಿ.ಕೆ.) ಗ್ರಾಮದ ಆಯಿಲ್ ಮಿಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟ್-ಟೈಮ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ೨೦contextರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಯುಸಿ (PUC) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು.=== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ===ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್. ಇವರಿಗೆ ಕೇದಾರ್ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ.=== ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳು ===ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಧೃತಿಗೆಡದ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಅವರು, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ಹಲವು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು:ಕೀಟನಾಶಕ ಕಂಪನಿ ಉದ್ಯೋಗಿ: ಡುಪಾಂಟ್ (DuPont) ಕೀಟನಾಶಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅಫಜಲಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಆಲಮೇಲ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.ಜಿಮ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್: ವಿಜಯಪುರದ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.ಮಂಗಳೂರಿನ ದಿನಗಳು: ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಾಲ್ನಾಡ್ ಕೋಚಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸೂಪರ್ವೈಸರ್ ಆಗಿ ಹಾಗೂ ಮುಂಜಾನೆ ಪತ್ರಿಕೆ (Newspaper) ಹಂಚುವ ಪಾರ್ಟ್-ಟೈಮ್ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.=== ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆ ===ಇವರ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ೦೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ಇವರು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ನೌಕರರಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. "ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಧನೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ" ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರೈಲ್ವೆ (South Western Railway) ಮದ್ದೂರು ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.=== ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೆಹಲಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ===ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅವರಿಂದ ಚಾಲನೆ (೦೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨): ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರ ಈ ಜಾಗೃತಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾಕ್ಕೆ ವಿಜಯಪುರದ ಜ್ಞಾನಯೋಗಾಶ್ರಮದ ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅವರು ೦೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತದಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದ್ದರು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೈಕಲ್ ಯಾತ್ರೆ: ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ಹೊಸ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸೈಕಲ್ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು.ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ: ಹೊಸ ದೆಹಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಇವರು, ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೈಲ್ವೇಮೆನ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (AIRF) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾದ ಶಿವಗೋಪಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಹಳೆಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ (OPS) ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ನೌಕರರ ಪರವಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದ ಟಪಾಲು ಕಚೇರಿ (Post Office) ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮನವಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು.'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' (Save Soil) ಅಭಿಯಾನ: ಈಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಈ ಇಡೀ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಕೈಗೊಂಡರು.ಇವರ ಈ ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿಜಯಪುರ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್, ಕಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ.=== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ===ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವರದಿ (prajavani.net): 'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' ಜಾಗೃತಿಗೆ ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಿದ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ.ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ವಾರ್ತೆ, ವಿಜಯಪುರ ಆವೃತ್ತಿ (೦೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨): 'ಸೈಕಲ್ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಾಧನವಲ್ಲ' - ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ ಜಾಗೃತಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಿದ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ. [ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಈ-ಪೇಪರ್ ಲಿಂಕ್: asianetnews.com].. -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೪೩, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ವೃತ್ತಿ == ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ (ಜನನ: ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೮) ಅವರು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕರು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರು. ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಸುದೀರ್ಘ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ 'ಹಳೆಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ' (OPS) ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ 'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' (Save Soil) ಅಭಿಯಾನದ ಪರವಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.=== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ===ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರು ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೮ ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಲಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಂದ್ರೋಪ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಬಾಲ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ಮೂರು-ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇವರ ಕುಟುಂಬವು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಇವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚಡಚಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಲೋಣಿ (ಬಿ.ಕೆ.) ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದರು.ಇವರ ತಂದೆ ಭೀಮಶಂಕರ್ ಬಿರಾದಾರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಸುವರ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್. ಇಬ್ಬರೂ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೃಷಿ ಕಾಯಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ತೀವ್ರ ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡಿಸಿದರು. ಮುತ್ತಣ್ಣ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಇವರು ೭ನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ಲೋಣಿ (ಬಿ.ಕೆ.) ಗ್ರಾಮದ ಆಯಿಲ್ ಮಿಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಟ್-ಟೈಮ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೆ ೨೦contextರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಿಯುಸಿ (PUC) ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರು.=== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ===ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಅಶ್ವಿನಿ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್. ಇವರಿಗೆ ಕೇದಾರ್ ಮತ್ತು ಕೌಶಿಕ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಿದ್ದಾರೆ.=== ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹೋರಾಟದ ದಿನಗಳು ===ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಧೃತಿಗೆಡದ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಅವರು, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ ಹಲವು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು:ಕೀಟನಾಶಕ ಕಂಪನಿ ಉದ್ಯೋಗಿ: ಡುಪಾಂಟ್ (DuPont) ಕೀಟನಾಶಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಅಫಜಲಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕು ಮತ್ತು ಆಲಮೇಲ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸತತ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.ಜಿಮ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್: ವಿಜಯಪುರದ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರಕ್ಟರ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.ಮಂಗಳೂರಿನ ದಿನಗಳು: ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಮಾಲ್ನಾಡ್ ಕೋಚಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಮಂಗಳೂರು ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸರಕು ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸೂಪರ್ವೈಸರ್ ಆಗಿ ಹಾಗೂ ಮುಂಜಾನೆ ಪತ್ರಿಕೆ (Newspaper) ಹಂಚುವ ಪಾರ್ಟ್-ಟೈಮ್ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.=== ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆ ===ಇವರ ನಿರಂತರ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವಾಗಿ ೨೦೧೨ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ೦೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ಇವರು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ನೌಕರರಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. "ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಮಧ್ಯೆ ಸಾಧನೆ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ" ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಧ್ಯೇಯೋದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಇವರು ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ರೈಲ್ವೆ (South Western Railway) ಮದ್ದೂರು ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರರ ಏಳಿಗೆಗಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.=== ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೆಹಲಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ===ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅವರಿಂದ ಚಾಲನೆ (೦೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨): ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರ ಈ ಜಾಗೃತಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾಕ್ಕೆ ವಿಜಯಪುರದ ಜ್ಞಾನಯೋಗಾಶ್ರಮದ ನಡೆದಾಡುವ ದೇವರು ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಅವರು ೦೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ತಮ್ಮ ಹಸ್ತದಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದ್ದರು.ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೈಕಲ್ ಯಾತ್ರೆ: ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ಹೊಸ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಈ ಸುದೀರ್ಘ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೮ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸೈಕಲ್ ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೆ ಸಿಗುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದರು.ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ: ಹೊಸ ದೆಹಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಇವರು, ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೈಲ್ವೇಮೆನ್ಸ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (AIRF) ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳಾದ ಶಿವಗೋಪಾಲ್ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಹಳೆಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ (OPS) ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ನೌಕರರ ಪರವಾಗಿ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದ ಟಪಾಲು ಕಚೇರಿ (Post Office) ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮನವಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿದರು.'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' (Save Soil) ಅಭಿಯಾನ: ಈಶಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ ಈ ಇಡೀ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಕೈಗೊಂಡರು.ಇವರ ಈ ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ವಿಜಯಪುರ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್, ಕಲಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿವೆ.=== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ===ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವರದಿ (prajavani.net): 'ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ' ಜಾಗೃತಿಗೆ ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಿದ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ.ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ವಾರ್ತೆ, ವಿಜಯಪುರ ಆವೃತ್ತಿ (೦೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨): 'ಸೈಕಲ್ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಾಧನವಲ್ಲ' - ವಿಜಯಪುರದಿಂದ ದೆಹಲಿಯವರೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಉಳಿಸಿ ಜಾಗೃತಿ ಸೈಕಲ್ ಜಾಥಾ ನಡೆಸಿದ ರೈಲ್ವೆ ನೌಕರ ಮುತ್ತಣ್ಣ ಬಿರಾದಾರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ. [ಕನ್ನಡಪ್ರಭ ಈ-ಪೇಪರ್ ಲಿಂಕ್: asianetnews.com].. [[ಸದಸ್ಯ:Muttannn biradar|Muttannn biradar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Muttannn biradar|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೫೧, ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) == ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ == ಫೋಟೋ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿ [[ವಿಶೇಷ:Contributions/~2026-53173-86|~2026-53173-86]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:~2026-53173-86|talk]]) ೨೨:೪೦, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 77um8qjycesszfdhbgk7may1y38iwn0 9 187501 1431312 1430606 2026-10-04T05:26:05Z A826 72368 /* add css to Minerva.css */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1431312 wikitext text/x-wiki == add css to Minerva.css == Hello @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]], i think it will be resolved the image orientation center in infobox of the mobile view users. <syntaxhighlight lang="wikitext" copy>.mw-parser-output .infobox-header, .mw-parser-output .infobox-subheader, .mw-parser-output .infobox-above, .mw-parser-output .infobox-title, .mw-parser-output .infobox-image, .mw-parser-output .infobox-full-data, .mw-parser-output .infobox-below { text-align: center; }</syntaxhighlight> [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :I think except for infobox-image all other css styles are already centred, and above styles doesn't work for logout/emblem/flag parameters, will look into this soon. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೫೯, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] {{not done}} this has been already implemented in [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Common.css#L-80]], theres also [[w:MediaWiki_talk:Common.css/to_do]] which recommends use of templatestyles in instead of editing stylesheets. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ay5kp6wduhhq7houroxqgds4ol7a9q4 1431315 1431312 2026-10-04T05:45:00Z ChiK 40016 /* add css to Minerva.css */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1431315 wikitext text/x-wiki == add css to Minerva.css == Hello @[[ಸದಸ್ಯ:A826|A826]], i think it will be resolved the image orientation center in infobox of the mobile view users. <syntaxhighlight lang="wikitext" copy>.mw-parser-output .infobox-header, .mw-parser-output .infobox-subheader, .mw-parser-output .infobox-above, .mw-parser-output .infobox-title, .mw-parser-output .infobox-image, .mw-parser-output .infobox-full-data, .mw-parser-output .infobox-below { text-align: center; }</syntaxhighlight> [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೮, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :I think except for infobox-image all other css styles are already centred, and above styles doesn't work for logout/emblem/flag parameters, will look into this soon. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೧:೫೯, ೨೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ::@[[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] {{not done}} this has been already implemented in [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Common.css#L-80]], theres also [[w:MediaWiki_talk:Common.css/to_do]] which recommends use of templatestyles in instead of editing stylesheets. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೫೬, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) :::Thanks, by any chance have you tried at [[ಮೀಡಿಯವಿಕಿ:Minerva.css]] and iam talking about Minerva.css not Common.css please see left oriented in mobile version and properly oriented centre at web view. [[ಚಿತ್ರ:Screenshot 2026-10-04-11-03-54-729 com.android.chrome-edit.jpg]] and desktop view [[ಚಿತ್ರ:Screenshot 2026-10-04-11-11-30-193 com.android.chrome-edit.jpg]] render normally. [[ಸದಸ್ಯ:ChiK|ChiK]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ChiK|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೧೫, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) f6mqa4dpsttukxxjjkza9lfvc20j3iu 3 187552 1431276 2026-10-03T14:08:48Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431276 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ಜಗದೀಶ್ ಜೋಡುಬೀಟಿ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೩೮, ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) n665rx0qwq4e73wo4mtm05tbxbfea08 0 187553 1431286 2026-10-03T17:51:27Z Reema Jalihal 87461 ಹೊಸ ಪುಟ: {| class="infobox" |+ ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾಧಿಗಳು |- ! colspan="2" | [[File:XiXia Tomb 4.jpg|250px]] |- ! colspan="2" | ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ಸಮಾಧಿಯೊಂದರ ಅವಶೇಷ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Xixia Imperial Tombs |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಹೆಲಾನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲು, ನಿಂಗ್ಷಿಯಾ, ಚೀನಾ |-... 1431286 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" |+ ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾಧಿಗಳು |- ! colspan="2" | [[File:XiXia Tomb 4.jpg|250px]] |- ! colspan="2" | ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ಸಮಾಧಿಯೊಂದರ ಅವಶೇಷ |- ! scope="row" | ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು | Xixia Imperial Tombs |- ! scope="row" | ಸ್ಥಳ | ಹೆಲಾನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ತಪ್ಪಲು, ನಿಂಗ್ಷಿಯಾ, ಚೀನಾ |- ! scope="row" | ಮಾನದಂಡ | ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: (ii)(iii) |- ! scope="row" | ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರ್ಪಡೆ | ೨೦೨೫ |- ! scope="row" | ವಿಸ್ತೀರ್ಣ | ೩,೮೯೯ ಹೆಕ್ಟೇರ್ (ಬಫರ್ ವಲಯ: ೪೦,೫೬೯.೫ ಹೆಕ್ಟೇರ್) |- ! scope="row" | ರಾಜವಂಶ | ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ (ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಜನಾಂಗ) |- ! scope="row" | ಕಾಲಘಟ್ಟ | ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೩೮–೧೨೨೭ |- ! scope="row" | ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಧಿಗಳು | ೯ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾಧಿಗಳು + ೨೭೧ ಅಧೀನ ಸಮಾಧಿಗಳು |- ! scope="row" | ದೇಶ | ಚೀನಾ |} '''ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾಧಿಗಳು''' ಚೀನಾದ ನಿಂಗ್ಷಿಯಾ ಹುಯಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಲಾನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜವಂಶದ ಸಮಾಧಿ ಸಮುಚ್ಚಯವಾಗಿದೆ. ಈ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ಅನನ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳ ಸಮೂಹ ಒಂಬತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಸಮಾಧಿಗಳು, ೨೭೧ ಅಧೀನ ಸಮಾಧಿಗಳು, ಒಂದು ಉತ್ತರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ೩೨ ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="unesco">{{cite web |title=Xixia Imperial Tombs |url=https://whc.unesco.org/en/list/1736 |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=2026-09-23}}</ref> ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಈ ತಾಣವನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. == ಇತಿಹಾಸ == ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಜನಾಂಗದವರು ೧೦೩೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜವಂಶ ಸುಮಾರು ೧೯೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಂಗ್ಷಿಯಾ, ಗನ್ಸು ಮತ್ತು ಕ್ಸಿನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳಿತು. ೧೨೨೭ರಲ್ಲಿ ಚಂಗೀಸ್ ಖಾನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮಂಗೋಲ್ ಸೈನ್ಯ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="chinadiscovery">{{cite web |title=Western Xia Imperial Tombs - Chinese Pyramid |url=https://www.chinadiscovery.com/ningxia/yinchuan/things-to-do/western-xia-imperial-tombs.html |website=China Discovery |access-date=2026-09-23}}</ref> ಈ ವಿನಾಶದ ಕಾರಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಬಹುಕಾಲ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿತ್ತು; ಸಮಾಧಿಗಳ ಪುರಾತತ್ವ ಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="chinadiscovery"/> ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ರಾಜ್ಯ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚೀನೀ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾನ್, ತುಬೋ, ಉಯ್ಘುರ್, ಖಿತಾನ್ ಮತ್ತು ಜುರ್ಚೆನ್ ಜನಾಂಗಗಳ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಇದು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="unesco"/> ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಾನುವಾದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಂತ ಲಿಪಿಯನ್ನೂ ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಜನಾಂಗ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. == ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಲಿಪಿ == [[File:Rock art from Helan Mountains in Ningxia Museum 42.jpg|thumb|ಹೆಲಾನ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಪುರಾತನ ಶಿಲಾ ಕಲೆ]] ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಲಿಪಿಯನ್ನು ೧೦೩೭ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ಯೆಲಿ ರೆನ್ರಾಂಗ್ ರೂಪಿಸಿದರೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="omniglot">{{cite web |title=Tangut script and language |url=https://www.omniglot.com/writing/tangut.htm |website=Omniglot |access-date=2026-09-28}}</ref> ಸಂಸ್ಕೃತ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅನುವಾದಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾದ ಈ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಸಂಪುಟಗಳು (ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಕಾನೂನು ದಾಖಲೆಗಳು) ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="omniglot"/> ೧೬ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಲಿಪಿಯ ಕೊನೆಯ ತಿಳಿದಿರುವ ಶಾಸನ ೧೫೦೨ರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಳಿದ ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರವೂ ಇದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಇಂದು ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಭಾಷೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿದೆ.<ref name="omniglot"/> == ಸಮಾಧಿ ದಿಬ್ಬಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[File:Xixia Wangling National Park Banner.jpg|thumb|ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ವಾಂಗ್ಲಿಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ]] ಪ್ರತಿ ಸಮಾಧಿಯೂ ಎಂಟು ಮೂಲೆಗಳ ಪಗೋಡಾ ಆಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಮಣ್ಣಿನ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ದಿಬ್ಬಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕಾರದಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು "ಚೀನೀ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chinadiscovery"/> ಸಮಾಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಿಕೆಗಳು, ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರಗಳು, "ಚಂದ್ರ ನಗರ", ಒಳ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಂದಿರ-ಸಮಾಧಿ ಗುಂಪುಗಳಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="chinadiscovery"/> ದಿಬ್ಬಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗದವರೆಗೆ ಕಿರಿದಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಅಷ್ಟಕೋನ ದಟ್ಟ-ಚಾವಣಿ ವಿನ್ಯಾಸ "ಪೂರ್ವದ ಪಿರಮಿಡ್‌ಗಳು" ಎಂಬ ಉಪನಾಮಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ವಿನ್, ಹಾನ್, ತಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಸಮಾಧಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="ourchinastory">{{cite web |title=Ancient secrets of China's Xixia Imperial Tombs |url=https://www.ourchinastory.com/en/15196/Ancient-secrets-of-China's-Xixia-Imperial-Tombs |website=Our China Story |access-date=2026-09-28}}</ref> ೩ನೇ ಸಮಾಧಿಯ ಬಾಗಿದ ಮೂಲೆ ಗೋಪುರಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಕೋಟೆ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪ್ರಭಾವ ಸೂಚಿಸಬಹುದೆಂದೂ, ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ "ಕಳವಿಂಕ" ಪಕ್ಷಿ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೆಂದೂ ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="chinadailyhk">{{cite web |title=Mounds claim their rightful place in history |url=https://www.chinadailyhk.com/hk/article/616228 |website=China Daily Hong Kong |access-date=2026-09-28}}</ref> ೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ೯ ಬೃಹತ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಮಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ೨೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧೀನ ಸಮಾಧಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಟಾಯ್, ಯು ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಮಾಧಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ.<ref name="chinadiscovery"/> ಬೀಜಿಂಗ್‌ನ ಮಿಂಗ್ ಸಮಾಧಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ದ್ವಾರಗಳು, ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿ-ಯಜ್ಞ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಜಾಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. == ಶಿಲಾಫಲಕ ಪೀಠಗಳು == [[File:XiXia Tomb 3 four stele bases (east) B.jpg|thumb|ಸಮಾಧಿಯೊಂದರ ಶಿಲಾಫಲಕ ಪೀಠಗಳು]] [[File:Stele base from Western Xia Mausoleum Number 7.jpg|thumb|ಶಿಲಾಫಲಕ ಪೀಠ]] ಪ್ರತಿ ಸಮಾಧಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹುಟಿಯಾನ್ ಶೈಲಿಯ (ಆಮೆಯಾಕಾರದ) ಶಿಲಾಫಲಕ ಪೀಠಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಶಿಲಾಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಶಾಸನಗಳಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಛಿದ್ರ ತುಣುಕುಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; ಶೌಲಿಂಗ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಇಂತಹ ಒಂದು ತುಣುಕು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ.<ref name="ourchinastory"/> ಶಿಲಾಫಲಕಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಸವೆತ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಒಡೆದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಉಳಿದಿರುವ ಪೀಠಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಪುರಾತತ್ವಜ್ಞರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ.<ref name="chinadiscovery"/> == ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ವಾಂಗ್ಲಿಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ == [[File:Xixia Wanling Museum - 22912002356.jpg|thumb|ಕ್ಸಿಷಿಯಾ ವಾಂಗ್ಲಿಂಗ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ — ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು, ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಪಿಂಗಾಣಿ ವಸ್ತುಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ/ಕಬ್ಬಿಣದ ವಸ್ತುಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="chinadiscovery"/> ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮಂಗೋಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ಆಡಳಿತ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಚಿತ್ರಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವ == ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜವಂಶ ಮತ್ತು ಅದರ ರಾಜಮನೆತನದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಅನನ್ಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ತಾಣವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ತಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಟ್ಯಾಂಗಟ್ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ಸಮಾಧಿಗಳು ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref name="unesco"/> ೨೦೨೫ರ ಜುಲೈ ೧೧ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ೪೭ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಈ ತಾಣದೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾದ ಒಟ್ಟು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೦ಕ್ಕೆ ಏರಿತು; ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿತಿಯ ಪುರಾತತ್ವ ತಾಣವೆಂದು ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="govcn">{{cite web |title=China's Xixia Imperial Tombs inscribed as UNESCO World Heritage Site |url=https://english.www.gov.cn/news/202507/12/content_WS6871aca5c6d0868f4e8f41d3.html |website=The State Council of China |access-date=2026-09-28}}</ref> ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಈ ತಾಣ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> rzjk2lg7r0rzsrepfstawcb74s6e5gj 6 187554 1431313 2026-10-04T05:36:58Z ChiK 40016 1431313 wikitext text/x-wiki == ಪರವಾನಗಿ == {{Wikipedia-screenshot}} fs3nrjsremf6cvpxr03jc1lkvb6rbmv 6 187555 1431314 2026-10-04T05:42:44Z ChiK 40016 1431314 wikitext text/x-wiki == ಪರವಾನಗಿ == {{Wikipedia-screenshot}} fs3nrjsremf6cvpxr03jc1lkvb6rbmv 3 187556 1431316 2026-10-04T07:47:40Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431316 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=ರವಿ ಹರತಾಳು}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೧೭, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) 15u8iujj3hs6p86m7l1netoeq27uzg9 828 187558 1431322 2026-10-04T08:31:53Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: .infobox.databox { box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 250px; margin: 0 0 0.4em 0; padding: 0 0.4em; float: none; clear: both; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #202122; } @media (min-width: 640px) { .infobox.databox { margin: 0 0 0.4em 0.4em; float: right; clear: right; } } .databox-title { text-align: center; background-color: #eaecf0; color: #202122;... 1431322 sanitized-css text/css .infobox.databox { box-sizing: border-box; width: 100%; max-width: 250px; margin: 0 0 0.4em 0; padding: 0 0.4em; float: none; clear: both; font-size: 88%; line-height: 1.5em; text-align: left; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #202122; } @media (min-width: 640px) { .infobox.databox { margin: 0 0 0.4em 0.4em; float: right; clear: right; } } .databox-title { text-align: center; background-color: #eaecf0; color: #202122; padding: 0.5em 0; margin: 0.5em 0; font-size: 120%; font-weight: bold; } .databox-aliases { font-size: 75%; font-weight: normal; font-style: italic; color: #6f9f9c; margin-top: 0.2em; } .databox-image img, .databox-signature img { display: block; margin-left: auto; margin-right: auto; max-width: 100%; height: auto; } .databox-signature-caption { text-align: center; font-size: 90%; font-style: italic; padding: 0.2em 0; } .databox-table { text-align: left; font-size: 90%; word-break: break-word; width: 100%; table-layout: fixed; border-collapse: collapse; } .databox-caption { background-color: #eaecf0; color: #202122; font-weight: bold; margin-top: 0.2em; padding: 0.2em 0.4em; text-align: center; } .databox-table th, .databox-table td { padding: 0.2em 0.4em; vertical-align: top; text-align: left; } .databox-label { font-weight: bold; white-space: nowrap; width: 1%; } .databox-data { width: auto; } .databox-table tr + tr th, .databox-table tr + tr td { border-top: 1px solid #eaecf0; } .databox-table a { color: #3366cc; } .databox-table a:visited { color: #795cb2; } .databox-custom-row th { font-style: italic; } .databox-map { text-align: center; margin: 0.3em 0; } .databox-from-wikidata-link { display: flex; align-items: center; justify-content: center; padding: 0.3em 0; width: 100%; font-size: 90%; text-align: center; } .databox-from-wikidata-text { margin: 0 0 0 0.3em; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .infobox.databox { background-color: #1f1f23; color: #f8f9fa; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-title, html.skin-theme-clientpref-night .databox-caption { background-color: #2e3136; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-aliases { color: #8fbfbc; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-table tr + tr th, html.skin-theme-clientpref-night .databox-table tr + tr td { border-top-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-table a { color: #6e9eff; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-table a:visited { color: #a78bfa; } html.skin-theme-clientpref-night .databox-custom-row th, html.skin-theme-clientpref-night .databox-custom-row td { background-color: #26262b; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .infobox.databox { background-color: #1f1f23; color: #f8f9fa; border-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-title, html.skin-theme-clientpref-os .databox-caption { background-color: #2e3136; color: #f8f9fa; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-aliases { color: #8fbfbc; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-table tr + tr th, html.skin-theme-clientpref-os .databox-table tr + tr td { border-top-color: #54595d; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-table a { color: #6e9eff; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-table a:visited { color: #a78bfa; } html.skin-theme-clientpref-os .databox-custom-row th, html.skin-theme-clientpref-os .databox-custom-row td { background-color: #26262b; } } @media (min-width: 640px) { body.skin--responsive .infobox-table { display: table !important; } body.skin--responsive .infobox-table > caption { display: table-caption !important; } body.skin--responsive .infobox-table > tbody { display: table-row-group; } body.skin--responsive .infobox-table th, body.skin--responsive .infobox-table td { padding-left: inherit; padding-right: inherit; } } fx9zylcwigqb8z72jznceahl808d7lo 3 187559 1431328 2026-10-04T09:22:42Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1431328 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|name=Pavitra Ayyappa Meti}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೨, ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) c2ab6qg4i31spgll3fcwvgqtwa3vj8v